DER DEUTSCHEN
SPRACHE STAMMBAUM
UND FORTWACHS, ODER
TEUTSCHER
SPRACHSCHATZ:...
Kaspar von Stieler
Ii?
Digitized by Google
«1. tfbMo*-*'
SC
Ex libris
Convcntus Ratisboncnfis
C a r m e 1 i t a r u m
Difcalccatorum.
u N um -
lik Dl
TDorinneit
alle tmt>ict>e teutf^e SSutaeln otocCfommft>5tf«/
(b t>fel twen onnc^Ttefant anb tc&o im ©eßraud) (ci>n /
ncbjl ihrer Slnftmft/ abgeleiteten/ buppeluiKjen/tmb uornemtfeu
3iet>arten/ mit guter (atcimfct>en Xolmctfcbung uuö
hmftgegrfm&eten ^nmerfungen befjnbltdv
Samt einet
^oc^fetiffc^en^cffcrftm^/^ac^fc^uß
So Äefcrcnfcen als 4Lcrnent>en / bctöet Sprachen
RunMgFeit / notig unb nÜQltdy
&ucd> unccmöDeten Sleig in fielen 3af)f ew gefamlct
rtämbem /
in Verlegung Johann #ofhtann$/ 36ucfc unb SuitfibtoMerd bafclbft.
«ßcCrucf c ju ait Oorft ppn £tmricfr Beuern/ ber Iftbl. Uni t». ^ucb&rucfcvn.
3m3al;rt)C0^2rmi69i,
TEUTOJVICM LINGVM
SEMINA et GERMINA,
LEXlcON
GERMANICVM,
in qvo
Vocabula omniaTeutonica,tam antiqvaqväm
nova, eorum radices & origines, cum fuis derivatis & com-
pofitis, kern phrafibus elegantioribus, S: perpetua interpretationc
Latina ex clasilcis Autonbus, ac obfervationibuspliilologicis
comprehenduntur.
Una cum
GRAMMATICA LINGVO THEO-
TISCHE feu IMPERIALIS GERMANICA,
SUPPLEMENTO *tqve IND1CE
TEUTON1CO.
Opus
Omnibus, cum docentibus tum difcentibus,
utile Sc pene necefiarium,
accurantc-»
SEROTINO,
Impcnfis Joannis Hofmanni > Bibliopolse.
j4ltdorfI,
Typis Henrici Meyeri, Univ. Typographi.
ÄhWSälüiü^f DC XCI.
I vis vis jl '* *■
fJR fJR fr
K WM ViS NM HCl
8et
2tatt
jDurd)! fucl>tig(tcit durfte« uo?> ^e««/
imn
eorgett/
ritten/
gerben $u gaSfcn/ Hülii/ Cfe^r
unf Q$ecg / <tu$ $n#m unl> Qßcftfdlcn / U$
Jr>tü. 3*6nt. fKcic^ö Crjmarf^alTen unt> gbjirfürflen / gante
grafcn in Düringen / Sftmfarafen ju 2D?eijfrn / aucfc Ober*
unb 3tieber-£atifi&/ (öefürfte tm ©vafen ju Jf)cnnebwa,/
©rafen ju ber $?arf / SKa»en$b?ra, tmb &arbi/
J£)mn jum SKaixnfUin $?, 8,
tnCeiitem tjn<*t>tgjtm Cburfurjtw un& <3ronv
ein Boffiftpretf agm |gun|f*
Dem - . ..,». »sXihi t
äDiir<$leti4>«gjleti durften und ^erm/
lenn
tuen pi fließen/
flogen su i&ratmfgpeig tmfr ©me*
MTrioem gntötgjfcn durften unö ^miu
wffleuMalttt mttm/
ftttn i$ tat gmtae £efl. !K6m. 9tet$
fcitv$ftwifccln feite/ tvfirte uD feine
foörtigere <Duvglen$te £euMer/
atf e&en &u. Cfiu^ tmt> (§t#
färflC* ISurcgl* antreffen / foel$en i§ mw*
n>fctiae$25u§/ atft>et {god)feutfd)m gpra^c
J|fammfeaum unt> fßotf n>acf)$ / in Untw*
tanigfeit empfelen nnt> jufiretöen fMe / in fcem
)( iij <Su.
gu- ^gucföcff L ®urffi(, t>on ©Ott t>em au>
meiden / Defen £eil. ©eifi ff$ ft>ol f Occ fc>up§
Mitteilung t>ec ©prafen offenbaret «nt> fe&en (af en/
teil Mtfdpfetwcn Segen eclanget / U$ €ic ein
(genfdjet: ü&ec fot$e 6töWe unt> Seflungen fei)«/
mocinncn tie Do$te«tf$e©praffie glitt Häg geboten/
glitt li$ec exogen / unl» aufö ghttiigjfle autfgesierel
unfc gefimötf et movfcen / auf no$ Itfgliffi einen er*
neueren unD me&c nebligen ©lana empfaQer :J$
meine fctf pt4§tige gerefften / U$ Qe iltgt $08
Ictiberö/ w& W ©W* alter 6f Me/ firijtyig/
foel$e$ au$ t>on iforero ©praienjurfer / tom fonft
falzten |§a(fe folfätiw mibe 23ei)f?eur wrebret/
fcag e*> fi§ fe uuT £eörlingj$aft aufkämen nimmer,
mebr Ucfdi finden mir*. §n W m twPiBro
etäfcten regiref unfc tcüimficettie bogreutfigjeepra*
fe : Uber fcie er jie fcret) regiren CJurf ör (IL
f§tttä|L gegenwärtig/ glei$mie Deco |>o&e$ &lut
mit f öcali® in $&Ut regtret/ mtt> ibm t>en niefatf ju *
cümenh'n seinen Spr<t§bonig ringefibf et unfc> mit*
getaut $iefe trepä]eetät>te ««n ffot> Xfit äUidjt*
iL** / i i 4 . - -, . . * 1 r » ^ * i """ * t
gufcfrtiffc
fcfmur t>er goc^teuffc^en gpradje / mm** J
QiSttten&erg infontwbeit / m nunmepco i7°3<tö*
ten au fretfctöen t>en ©runb / t>ur$ 93ecteutf$una
l>e$ avog cn ©OttcÄuüJe« / Ui S3ifcel / gelese t (X»f.
SBatf a&ec gu, goffifftr|tl. ©urffif. gntoig<
flec (gecjog / iwtrifft i f* ^icfclbe biefec
tw (irteften &oaßteutf$en®pra$e felbflen ein $6dj|f *
erleu#tfer fjdffer/ nräcf)f taflet: ügermefc
rer/ unl) aller imtwfönigffen Infolge
»retftoürtügftec igorgebet: / ft>ie§te folget
mit ei0nec£o®fürftlt$en |>ant> / t>ur$ unjiecMi$e -
©ffiriften / ajei$ einem Äeifet §uliu$ iwrapn/
unl) m aüti QBelt Geuftimmig bet)auWt Jba&en.
9?o$ ifl eine anfcete Ucfa$ / roatüm ßu. @0(g*
fürfll. ©urffil- i$ au einem gewaltigen I8e<
fP0ec ^gmntfrriam23u§)e$/ in tiefjtcc Unter*
romgfeit anrufe : <$enn Km &ü$ercei|je(ten
teuren Sßergamttf / nemü$ ^olfenbuttel/
unl» frem ipacf ecn Bud)ent>en/ 0<rte i$ tiefe mei*
)( )( w
ue ar&ett twnemli$ wtanttn i unt> br fagten ftott*
liegen Spanne ^ ©$riften fcenaumegen/ t>ag i$ mi$
einer ©die untecn>unt>en / fwlffie (5r / nebfl anfcer n
©prape&Oabern/ fo öeftig gefrönfiet/ ft^aOert>ec^
felben / wegen t>er ö&eiötoifn tftöije / m$c unfrei
gen (ja&en. 3ft?ac muß i$ frei) befennen/ t>af an tue*
femQBerf no$ ein fe(>r merfli§e$ ermangle: äUein
Gaben bie erfte©$tffe |t$ fo balt> ni§tauf t>ie unbe*
greifli$e Gofte S<fee gemaget/ fontern fl$ befriefci*
gef / naOeff an t>en Ufern (nnjufegeln / ober t>o$ nur
lit unfern gelegene $tj!änt>er jubefuföen. 9ti$f*
grofeSrcäifet auf einmal }u feiner ^oftfommenjjeit
unD t>icgte; ©o ft>ecl>ett fixere ©trine au® von tu
ner einigen £ant> faum fofiwf. 3® 0abe gerinnen
na$ meinem armen Vermögen geunrfrt/ fwl t>etr#
gnügt/ mann i$ / turgj folgen erflen 93erfu$ / m ei>
nemn;eiternD?a®(innenunl)me^rerm5leife/an(Iart *
einer OeUfiammenfcen $arfel/ eine f leine 5taje ange*
5änfcet/unt> fcie getreue ©6&ne iDrer©pra§miitter
ermuntert Gaben merfce : ©u$e auig m tiefetfmal ■
ni$tf me&rer* / atf ber aufma$fent>en 3ugent> in
beuten ©prägen einige £ulfe sutupn/ unt> jfe einer
»0e äuüberOebeu/ fcie i&nen / in auffu$ung *w
alten/
alten/ fo fool täalirt) neu auff omme nfcen QB6ctec / au>
fec fciefem / aiemltf fauec fatteti dürfte, gecnec aje&et
gu. figurfärfil ^urif. t>ec ©6ttl#n ©fite
iia$aOment>e $tt(t>tatot / in Mmlnw fr fielet
SftutfftrfH. ©tiff unöen/ (lf rnenOeüe an ert ennen/ fcaf?
Sftnen t»te flutwenfce Suaeffl) alfoutöel an $ew
ff Durfntfll. -öcrjen fleige / fo ein 2$n$ au Mfoerfen/
unt> ßoffifücftl. SSutxßL Mten ü&ec fcie
€pra$fönf}t t>ieljufe&c / tag Sie meinem toola*
meinten QSorOnften roietwfpce$en folten. So nefc
men txtnn |&u. £1|ur* unt> jjogprf? l
fSutgl* ^urffif» folgt meine äroeit mitfcenen
önabiaften^irfenan/fDormitCie/tuci^erenu^
&ef$tei&(i$e ©ötiaf eiten / gjPrO männiaü$ au
fcemmUtaec Unbectaniaf eit unt> fertigem ©efior*
am in ff (nifc unfc ^o^förftt ©n. wtöhMffi m<i*
$en. SRic foirt (Xertw ein eftiatf (Stfantnag unfc
unenbnle Smtiafeit / &u. &u. £(mr* unt>
goffifürftf. f§urg|l. f§ur(£f- t>on fcem mt>
Mfien tnel taufent Seaen twiftigfl äuerfcifc
)( )( » tmt
gtt f<$rtffc
tm / gebären / tote i$ Dann öievmit tuOe / unt> au
ßeren £fmr* unl) (§oäpr|t(- gufom mi$
tteftfbötf enfc empfele. (5e Dm öcfutf/ Den 2 5. SNerj*
tag / an fwlff m t$ Dur® <86ttliä)e 25arml»er*
jigfett Da* 59(le 3a0r meinet aitetf eccet$et/
1691»
YOfeaud?
vi
Un&«tJni<j(lg«borfani(trt
Uber
#(p )* .
iißgi*- ~wsm- -*b@s$*- -*$S8*- -
Un barfftu/&anö*manri/nid)t burcf) fo Diel 3)ieere
fctymimmen/ •■
auf einem Stc^tenJ>oI$ / jtoicr lecken unberm (Sfn'd>/
ber gieebt unb ©djatten teilt / md)t nacb ber ©pifce f limmen/
tooJpoffhumjlebt/ oftflirbt/ ben©aumjtifel)n/ bcrfkfo
in tfd)in y imb @oe meiert mit fo ml taufent heften
unb einen 2ujht>alb treibt auö einem fcfyroadjen IHciö:
Silber foäcb jt biefer 33aum/ f>ter in t>em teuf fd)en SBeften.
£)er gelten Äönüj / ber tytt fi$t / ber ttxife Cörciö /
öer große Sarron J>at fa(i t>cr breptaufent 3awn/
tt)ie Hin m ©inear ; \)kx 33atcr Ongeiwn
ben ferneren 3cpter fd)tt>ung/ unb #bram mit ber ©aren
nod) feinen (Erben f ant / öcn teutfd>en ©prad>baum fcfyon
genwrtet unb gebaut / gcftymtt e!t unb <je jiüfcet/
6a£ begen ebler ©toef fid) fruchtbar fortgepflanzt
in ©tämme/ 3^9' unb Srud)t. £)a warb noc& nc4>t bc*
fcbü&et
t>on 5>allaö 3cfropö ©ctyoß / fein 9\om mit ©tein um*
fd)anjf-
£)ie raufte Barbarei) l>crf4>r in ber 2lf tcr Sanbe/
unb / n>obie5pberfc^leppt/ flog auf ein büftrer #ain/
um ben unfidjern SKanb. Qftan toufie som 23er|ianbe/
fcou ©c&nft unb Sutern nid)t& 9}i$t G5riect)if<# / nt4>t
£atein
h>ar
mar bamalö auf Der 2Belt. «Rur in Stejenens (Bremen
f unt man bie SSebefunli unt) 2Bi0e nfcbaftai febn /
Su meler SM er 9tu& unb fpatcr golge/ glänzen.
2>iß war be$ ©aetono 2Berf / ber liiftct ein 2(te(jn/
wie fein Slte&n no# flunb. 23on 3btne fmb ©«rannen
unb &<fytütmtn / toa$ aniejt man Schulen beißt / aenant.
©er Seiten milber §raß bat biefe* 2ßort jubannen
bietyer no# nic&t wrmoefjf . ©o mirb $um ©iamant/
ein iebees gute* 2Berf . Unb/ barüm fmt ber ßonta
»or biefeö 25uc&ecs £or / weil/ maö €r bepgebraeb t/
reiß bier aucp mirb gelebrf / »iemol iebocb. nicbt menig
ber teutfepen SBurjeln ligt »erfargt in langer tftacbt
t>on ber 23ergefili(bf eit. ©aSanber'aberfpreußet
in taufent ©proben auö burepbieperfcoppuingerunß/
unb toac^fl mit Seffern fort/ bic man flblei tunfl beißet.
3ton/ liefen Qfttfo empfef t$/ ggefer/ Deiner ©unfl
JJct ©pate»
Von
X>on fciefcm 2$<utm fc^retbet 3ofyann Vleufyof / Statt*
balter in Reilan/i n feiner l)erau0qcejcbenen ©cfant f^aft/^er (Dft;
mbifd)en(BefeUfckaft tc. part.i.pag.340.
<S tt>id>fet au etlidjcu Oertcrn in (Sina ein febr trunberbartt
unb feljamer Saum / mit fflamcn ber 3ubianifd)e Sciacn-
baum/alfo genant/ fr eil er eine 3rucf)t/tt>ie -$eigcn trägt ; %t;
bere nennen tf>n ben Saum ©oa / tvctl er mrgenbö fo beupq/
als auf Dem (&)laubc 03oa trid)fet/ aud) bafclbfi allercrft von ben Suropc;
ern angetroffen trotten. ©icfcr Saum bat einen überaus bieten (Stamm/
fd)cugr jicmlic!) bod) auf/ uub breitet fid) mit vielen feigen an allen (Seü
ten auö. J>te gtreige lafcen berffir geben bünnc tafeln / ober Staufen.
3fa Anfange/ trenn fie nod) jung fenn/ tücld)c berunbertrirtö bangen/ unb
allmiüg nad) ber (Erbe traepfeu/ bi$ fie cnbltd) gar binetn friceben/ QSBur-
jel fcblagen/ unb alfo ;u jungen Seumcn tttcrbcu. ©enn ba uemen fold)e
niebcrtrad)fenbeD\anfeu ftetsin ber ©iefe ju/ baß fie tric neue Stimme/
ober Scume anwfcben/ unb getüinneu oben an allen (Seiten Steige : web
d)c fid) bann ebenmißig/ tüie bic erfien/ mit SfaStrerfimg etlicher Kaufen
in bie Crbe fortpflanzen. 97ad)bcm aud) bicfc Ötanf cn $u Scumen tror^
ben / trad)fm abcrmal 3tvcigc bavauS/ bie eben bcrgfcidwt hänfen m bie
(Erbe trerfen / unb neue Sanne jdgen, Unb / weil feld)c$ uuattfborlic!)
continuiret/gcfd)id)t$bi$fttcüen/ ba§ ein einiget* Saum /mit allen feinen
eingefenf ten ftebenbeumen/ eine ganjc 5taliinifd)c ^Oicilc runb um fid) ber
befcfcct/ unb man fonft faum fvifccn fan/ Itter ber tirfprfmglid)c Saum /
ober bic rechte SDiuttcr aller cingefenf ten 9iebcnbcuu:e fei) / obn allein au$
ber ©icf e btcfeS Saums / trclcbcr oft von bret) SXinnecn nicht fan um;
fallet werben. s J}id)t allein aber ttxrfcn bic unberften^ttteige bergcftalrCKam
f cn in bic (Erbe / fonberu aud) bic oberffcn. ©abero oft ein einiger Saum
einen großen unb biefen Sufd) machet. 2ßenn man nun einen Durch-
gang baburd) baben tttill/bauet man bic fcbmalefle (Stimme ab/unb machet
rcd)tc öalerencn ober getttclbtc guftginge unber ben Seumen/ barnrn man
fid) vor ber (Sonnen #i6c ttcrbirget. Denn au$ ben großen nieberge;
bogenen Sitteigen fpricien febr riet f leine/ treldje fo biebte inetnanber ge;
flochten/ bafc fein (Sonncnfcbem baburd) bringen fan. Unb/ Ittie freiten
Kaum
* c » m
Diaum biefe 35cume mit ibrcn 3it>cfgcn unb Caubc cmnemen / bat man
bar au£ gnug jucrmcßen/ baft unber einem einigen Staunte bei) 3000. 9)teu ;
feben fienen femten. . Tue 3Matter ber jungen 3n>eiglem / fo ben blättern
bcö Qtrittcnbaumä gar anlid)/uub ben Elefanten trolfd)inccf enbes ^utter
fenn/baben an ber 6berften<Seiten eine qrfme/an ber unbeeften eine tucißHcb-
tc couleur , faden aud) ein wenig raud)/ eben tt?ie gemefte Qüittcnblättcr.
3Mc ^ruebt biefcö $8aum$ tft fo groß / tvic ba$ firttrftc WUcb be$ X)au:
mcn$/ unb geftalt trie flemc feigen/ bar^u au$ unb imrenbig blutrot/ t?ol;
(er &6rnlem/ aud) fü§c unb e&bar/ ttk1>t aber fo trol febmedenb/ fvte ge^
meine -Jeigeu
Don &em Seltifc^en Äonige ©arron aber fefpresbet
Serofus in feinem $ Suche ber alten (ßefebtebte / batfeuou
bem fünften Sabylonifcben l\6mcje/ 3vimei3 VTiniae/
&er Scmiramis Soljne/ baubelt :
His temporibus regnavit apud Celtas Sarron , qvi , ut contincret
ferociam hominum tum recentum , publica literarum ftudia inib'tuit,
& apud Tuyfcones Inghaevon.
hierüber glo^irct 3ob<mn Unmut von Vitctbo
folgenber geftafc :
Nomen arguit ä Sarronc duce Sarronidas dici Gallos do&os , de
■vibus in fexto libro Diodorus fic feribit : Sunt, inqvit, apud Celtas
tneologi ac philofophi, qvos vocant Sarronidas , qvi praeeipufc ab eis
coluntur. Nam moris eftapud eos, nullum absq; pnilofopho facri-
fkium facerc : Exiftimant enim per divinae naturae confeios facra iieri
oportere, tanqvamdiis propinqviores &cc.
Itnö Schottel meldet fyttvon in feinem TDerf /
von ber teutfefcen <5aubtfpracbe/ am 1019 Stat :
(Sarrannen ober ©ebrannen ftnb bie ©d)ftfet unb angebenbc junge
©Jmgcr bet) ben 3)rut)bcn unb Starben getvefeu/ nad) Aventini $n$eige.
Bor*
!..X---- 0 --'-- ) ^-----V----- < ---- -
5 ÜO CAJ CA£CA9CA?CA9CA£C/.9CJbC L
» «8» «5» «t» *S* *3 ' *?* ^* t S 1 ^ ^L'^ ^8* ^"S 1 4* 'S* *$» ^ 'S* «t» «t»
I TT TTTTTTTTT1TT
liiiifiitliiifiii!
'orrcbe
CEutfd) reben unb fd>reiben n>irb in Xeutfd)(ant> t>ce eine bet
gmitgfien jfünffc gefdja&et. ©er ©elebrte befümmert fiel} aliein
um auelanbifdjc <5practyierbe unbgertigfeif/ in benen ©ebanfen
flc enb / baß t>ie SXömiic^e unb 3fft|"cfc (Spradjen ü)me ju
lernung mandjerlep 5Q3ep^hfie : ©ie ÜÄorgentänbifclje ju S3egreifung ber gbff*
üdjen C^eimnüße : ©ie ftranjoifcfy: / SBelfdje unb (Spanifcfyaber/ famf an*
bern au$Ünbifcrjen / $ur 'Se&ier* unb Grabung fdjarfer (£>ebanfen unb ®rfin>
bungen bie einige Q^egleittfmanntnnen unb anweiferiunen fepn femun. ©er
Dftcfzfgelehrte vermeinet / lange baeüSeuffcfje / fo er mit ber SCRuffermilcfj ein*
gefogen / unb &u feiner tftofburft buref) Den alltägltdjen ©ebraucl} gcfa£et/ ;u fei?
nein 2lu$fommen überpößig hin / baf; er einer weiteren 3nfiirung ;,um SXeben nicfjf
beuef (gee wäre. (#leicfjww aber btefer ber Unfuiibigfeif feiner 2D?ufterfpracfye e^er
nivl^t ijewabr wirb / ate wann ü)m bei) einem feinem Spanne/ auefj nur etwas* $u
bitten/ worror ju banfen/ fidj eintf §ehler$ falber juent|dju(bi.;en/ ober einen ge>
ringen QMücfwunfcrj abzulegen / vorfallet : 3lfo wirb auefj ber autfwartö &t*
Ic rfe alebann erft innen / wae* if>m ein gufetf £eutfcfj nüfee/ wenn er in bem ge*
meinen SßOefen ficfj einen £eutfd?en erweifen / unb feine ^erfon würbig fpteien
feil / unb / baß bie Sturfdp (Sprache bie einzige unb groffe Kunf tierin fep / burefj
beren Anleitung er bem gemeinen Sßßefen binlänglicfj voriufWjen babe. ©a pre*
biaef/ lehret/ »ermanef unb triftet ber ®eiftlidj< Stuf fd} : ©er <5taf$mann trd*
getbie ibm anvertraute Ö)efcr?ätte 2euffd} vor / rahtfdjlaget/ erörtert / orbnet unb
verrichtet allee*/ wor&u u)n fein 3mf vtrfonbet/ Setiffcfe : ©er^lrjt fpridjt ©e?
funben unb kranfett auf Stutfä $u / unb / obwol ber SiJeltwep^eifergebener
)( )( )( roefcr
Vo vtebe.
tneFif an benen firmficfjen SJBi£enfcfjaffen / alef wirf liefen Könflat hanget ; <5o
tfc er bod* um fo t>ielmef)r / wenn er anbertf t üb oerj L i . ; i ;cb machen will / einet
grünblicfjen Sunbe ber Seutfefyen öprcicfje b<t>örffg / Am wie riel feltenet bie t\u;u
talnihvK ^oovfc im gemeinen leben beFant unb butcfcgangig fepn : gebotet \u
einer Xun|rrebe ein reicher ^Borfvorrabty eine fitige $Ö3a(?l ati«erlefenet/ wolflingen*
ten SXebarfen / eine ungebundene / leicljfflie^enbe ^eutlidjfeit in Sluebuicfung
^ohet ©ebanfen/ famt einet mannigfaltigen OurctycFjiepung gefcfycFltctcr ZRcv
U I unb i\\ ie einem ®eler)rten allerbtngtf unreranfirorfliclj unb r)c^|tnact^eilia/
wann er mit ber (Sprache/ fo ihm angeboren / beßer titelt/ alä bei gemeine *pS*
fei / umzugehen gelernef Fiat. <£$ fcaben je/ burefj 3nwenbung um'uajicljen ^leif,e$
unb fcf^rf) innigen Siadjbenfentf/ unbetfcfyeblidje firembe QJblfet ihre jpm teil at*
me unb übelflingenbe <3'praet)en &u einem fo hoF)en (Gipfel r)er?Itcf^n ^nfchen*
tinb »erwwnötrlieljei 3ierbe / errieten / ba|* fie / ntcF>f v^Uein j,u beten (ärfcrmitltt
weifenflegene £eufe an ficfj gelocfet / fonb(m audj beimaßen fmnreicfje / unb bie
tnenfcfeliefc Q}ernunfc gleid>fam überfteigenbc lefjreu / fjerautf gebraety / welcher
i^rflar* unb 'Beibringungen man in anbern (3prart}en tot allerbingä tuirrv
licFj geadjeet. 9am i|t nicfjf ohne/ baß/ jumal in biefem SWenüfcenalter / rcrfreit'
lidje teiltet ficfj herwigef ahn / welche ficF* be$ ^euffcfyen (Sprachivci'enä mit ittp
richtigem £anbftnännlid}en Qrrnjle unb rowerbropenem iviinftfleiße / angenom;
men/etf audj/ »etmitfelft reifen E todffim mwi unb munterer ^mDanlcgung / fo
weit gebracht / baß unfer r)oeF?wehrfc? £.eiiffcfj fefjon jeto bem nia?eitatircr?m £a#
lein / bem uuetfifjopflidjen ©tiegifefeen / bem leid?fflie£enben gtanjöifer^en unb
Denen fiefiinnigen S&klfdjen unb (Spauifefjen <3ptadjen bie ©piee biete n fair :
QMeicfyrol ift lolcfje ^jfttnmliclje Arbeit noeFj faum ;ut gfötH aefütet / unb ;u
beten Q}erroÜfommung annoefj ein weifer SQ3eg jufuFin/ anb em ferit rjoFiet QVtg
juet(^eigen übrig / welefjetf benen jenigen / fo au$ anbetn Öptadjen tu bie unjerc
efa^atf jietlicfj ju dberfeßen beginnen / niety lange t*tborgen fepn mag. ?\mneii
$eto auet? teWidje £eutfeije dftufferfinber |kt} lobwatbig bemaFien / nac^ benen
vöettfanbtfgaben/ fb if>nen &Ott unb bie milbe D?afui verlieben/ ba$ 3brige ar<
beiffam beauflagen unb forgfalfig mitzuteilen / bamif biefetf fomftgebeube nid>f
nut taglieF) mehr etF^oben / fonbetn auet^auf batf 5ietlie^|le aue^gebußet unbDetfcrjöf
netf werben möge, 3cfe / ber wenig)!* unber allen / wien>ol Ijierju / fraff trägem
ben -Orbertf un^D?amen^ / boelwerbunbener / ob icfj g(eicF) angoegfen (Sprach
paöa(l webet iu aF^eben/ tvsk mit ptactyigen fflilbetfeulen au^^u|*ct?tnücfen/ rnicF?
Vottebe.
fütyig befind / unbeniM'nbe micrj bennodj gegenwärtig einigt (9erdf fdjoff an <5fci*
rten unb halfen $u;uf?iren / roolvergnügef / nnrnn burcr) folcrje -OanDlangung
terj Den 9Cum einetf freuen $)?ifarbeifertf ju erlangen rwmbdjfe. grcar if? mir
nicfjf imberoufi / roaei ber 'äßeilanD r^oerjoeriimfe ©uc^rrt>c t>or \cfywxt CSeDin*
gunjen &u ijerferfigung einet! feuffcf>en SJBbrferbucrjetf erforbere ; 311km auf
ein IblcrjeeJ voUfommeneä ^erf ifl bi^bero t>iel 3ar)r lang vergeblich gewartet unD
gchojfef worDen / feljeinef aud} einetf einzigen ^enfeften Arbeit nicfjf nx>! &u (<pn/
inbem alle Die wrgefcfjriebene £rforberung<n über Die Itunbigfeif De$ feutferjen 21*
ferfumrf/ aller Darju gehörigen alfer (Schriften/ Q5rieff'ef>affen unt> Urfunben/ber
ftünf nuß / forool ber mannigfaltigen -Oocfr unb5heberfeuffci>en5[)?unbarfen/aW
auefj ber ?ftiebtttänbifcr>en / ^ugetänbifdjen / grairjöifcrjen / ^Bdfcfcn / £afei*
ntfcfpn/ @riegifer)en unb Jpebraifcfjen/ infonberfKie aber Derer StorDifcrjen <3pra*
djen/ einen Otfemnerforbern/ tvelcfjcr / nebf] guter 2D?uße unb nofbürffigem2lu£
fommen / mif einer fonberbaren (^ftarffmnigfeit unb rrolerleuferfem Xunftoer*
flanDe autfgerüfief / aucf> &ugleicf} munter / r)urf ig/ jung unb arbeiffam fep : Um
Deswillen t>attrt bi^ auf je&ige 'ßtit niemanDgefunDen/ welcher ein foIct>c£? muf^
fametf 303erf anzugreifen ftcfj enffajließen fönnen. Sftun fpöre icfj jwar bep müc
faß an alkm unb jebem folgern 'jSubtfybx einen bergeftalfigen C9?angel / baß idj
Dergleichen Arbeit aüen ant>ctn &u überladen / wol Urfaclj f>affe / $umal / Da mit
«icfjf erlaubet iji/ ber geber ujren frepen £auf $u laßen / fonbern micr) / in eine 3*
ringe 2(n&af)l ber 'Sogen einjufcljrinfen/ gelungen beflnbe ; <£>leicr)wol r}af bie
£iebe ju unferer (euren #elbenfpracrje fotrfelvermodjf / einen fleinen Q}erfuclj einer
unenblicfjen $erridjfung jutufm / unb r)ierburcf> anbern munfern Smftcfjgeimit«
ten 2(nfaß jugeben / baß fte biefen Jpanbbegritf fjiernedjfl mif reiefjem Uberflußc
ausreifen / unb bißfalte betf üoitrcffKicfjen (^ucr^enben roolautfgefonnenen ^or«
fernlägen <jn rblligetf genügen ff)im mögen : 2}iellekrjf wirb ü)ncn biefer geringe;
SJegihfel ju einem nacfyicfjflicfzen / objdjon in etwa* fdjwacfyn JaDen / in Dem
»eiflcuff igen unb unwegfamen r)c^feuffcrjcn öolr}ofe unb Jngange Dienen. üxv<
gefangene ©inge rennen mif leicfjfem vöorfeil erweitert roeiberu 3"^^ / ba all»
r)ier noefj eine große 21n^ar)l ber ©cfyffarf* ^erg^ (5a^ unb ^)anbn?erf^ 3<ige*
xtxp J ier-, Äreuter? Q?au^ Kriegt ^efffligung^ 30?eß^ ^apen^ 3^glieberungf^
<5d>eibe* unb vieler anbern ÄCm|]e / fbvool auc^ ber Seuffcfjen (Sprüdjworfer um
ltr)Udl<t unb mannigfdlftge»30?unbarfen / wcfolcty nierjf allein in ber öc^weij
unb in Sifbenburgen / Denen Keiferlic^en 2rbldnbcrn unb im 9vei<fcc / fonbern
)( )( X * au*
Vovtebe.
aucri in Slßeftfalen/ ^icberfacfyen / -OoUitcin/ 'Pommern unb^reu^en bcfinte
lid} / ermangelt : Öfucfe i|t / alle unb icbe l .8erboppelungen / fo wol ber tarnen*
al* 3<'ftwfo / wtgta €nge teö SXaumctf unt) tyrer groffen 9Kcnge / $u biefenv
mal völliger bepjubringcn unmöglich gerrxfcn/ wirb aucfe/ ofcne 3nfüllung jwep/
brcr; ober mer^r golianten/ bittneetyt faum mägltcf} fepn : hingegen aber/autf bc<
nen rorhanbenen / ber übergangenen vQertfanb unb Ohrflarung leicrjflicfj gcjogni
werben tonnen. 3- & M*R l>ie öuppefyeifworfer mebrenfeiltf nodj t>iel andere ab*
geleitete / welche aber / ba fie porfommen aus 1 t>em @5runbworte / ofcnc fonberetf
Siacfjbcnf en / beurteilet werben mögen. 2eil$ einfamc SEQörfer / fo unfruchtbar
fepn / ober beren 3MgC burefe ba? Altertum / ^icrjfbraucrj unb unferer Qjorfaren
Unaerjtfamfeif t>erbor2et / abgefallen / unb in baä ©rab ber üftergefenbeif t>et*
fcljanet worben/ finb / nebenfi beneivfremben unb buretj ben (gebrauch in üeuffcfc
lanb nunmehro angenommen unb Hfanfen / ju biefemmal übergangen / unb auf
eine anbert&elea/nbeit autfgefeßet / gleccfyool aber noerj |ttk$t ein flcincr Sfacfe
fcfjuß berfelben / |o ©iel bie Seit rcrflaffen wollen/ angebenget worben. (Sonften
r)af man nicr^t aUemal/ berorab in ueuerfunbeuen <5acr)en/ bie£attinifcl>eC:rrId*
rungmit £ullianifctjem unb Dergleichen allcrreineflem £afeine geben tonnen/ fonbcrit
(ich te$uweilcn ber ftüchenwörter / unb/ wie man teil? in ben (Bcrjulen / teil? nt
benen SXecfefen unb fünften rebet / fo ieboer) alle^eif mit fleinern £aufletfern ge*
gebrueft/ bedienen müpen / jumal biefetf fein £a:emifcrjciV fonbern ein £euffche$
Wörterbuch r)e$et : Sffiiewol fein Zweifel / ctf werbe folcfcetf / in unb aufer ben
(3cb_ulen / $u Uberjeßung in bie £afemifci>e (Sprache / mit gutem Sftuucn gc*
brauchet werben fonnen. Sffiaö bic 2eutfcfje (Schreibart betrifft / fo tft biefelbe
nvljrenteite ber bü5r)ero üblichen gemäß unb $ufbrbcr|t auf ben Klang unb 3usrcbe
ttbeä feutferjen SQöortetf gerichtet/ auch bie unnbti^ l 33uch(faben/ fo nicht geboret
werben / infonberljeif aber baef rerbriepche l> bep benen langlau tenben (r timmern
a / o I u / unb benen Quppel|timmern mehrcnfeild mfafaßm / bie fremee
SEßorfe aber / wie fie laufen / fonber 3bfeben auf ibre £afeinifclje ober ®ricgifche
^Irtfunft / gefehriebcn<worben / uno jwar nach bem (Sjrempel aller anbern ©pro*
rr)en/ welcr^einfrembetf 333orf / wie e$ ber;ir)nen gerebet wirb/or)nc ^efradjfung
be^ au^ldnbifcrjen Urfpntnge^/ teber^ett gefer^rieben baben. 3 n i |0 ^ n wirD un *
niemanbtjerbenfen/ wann wir bie la(eimfcl>e 5öbrfer fo wenig /ate bie&riegt^ev
jur Sffiurjel unferer uralten guten Seuffe^en ^orfe/ anjunemcn unaenewt
^)ierju bringet mic^ ber freftlK^e 3vömer Tacitw, welcher von ben icuffcljcn fa^
acc : Ipfos Germanos indigcnas crcdiderim , minimeq; aharum gen^
tiumadventibus&hofpitiis mixtos, unb abermal: Ipfe eorum opinio-
nibus accedo , qvi Germaniac populos nullis ahorum connubus in-
fedos , propriam & finceram tantüm fui fimilcm gentem extitisfe
arbia-antur. Oafccr id> mid* nimmermehr bcrcDen lagen Tan/ bag [Softer von
. Itart von <•<»'< » on vannus - ^ 5?" rota '^ a,< *° n «
u.M. euffprmaenfonnen/ weil fein Scut fd>et nacr^fefcn ober SXom icmaWge
reifee/ Dcraktcben Wörter von bafelbtfen.abjufjolen/ unt> biefclbe Dan graufam
weiten Äfckint* aufzubringen. £aben aber Die »riafaen ein; unb ba* an*
bere Utfort mit onnSeutfdjcn aemein ; <5ofageicf> mit PbüipMuuer. Unus
cum fueric initio rerum in terris fermo, qvö omnes panter lnter le„
ante Baby lonis fundamcntaufi funt mortales , qvemq; poltea ad in>
bis Babylonicar cedificationem Deus non omninö e medio lustuüt,
novis exinde Kngvfe creatis ; fed tantum in varia vanasq;
tftru confudit feu potius disCipavit : Qyid mirum , 11 diverfif lim«
loneeq; intcr fe remotisfimae per univerium terrae orbem gentes
multa communia habeant, eti'amnum rerum vocabula ? ©aß Die ia*
feinifcbe unb vüricgifdje e>prad>e mit ber unfern öfter* übminflingc / i|i fem
Sffiuntxr/rocil japon/wm bembieöriecfcen flammen/ unb Zle^enas/bet
Seuffcbeu £ru>afer/ \xxtt>ex trüber Kinber gercefen r 9tom aber ptciMen&un*
ocrtlahr/ nacrjbem bie Seutfac frf?on ü)rc Konige/ »cgiment unb toprac je
vollfommen gehabt / er|t erbauet / unb ber Anfang ju tt>rer pef fpradjc gemacht
roorben. 2\$eghalber bann fein einige* Seuffcrjtf efamnwort l . x>on bem £a*
felnifchen immermehr enffpripn fan / fonbern/ trat- eftra gleich laufe« mit
bem Seufzen in beriateinifeljen epracbe fcfinMid} / notoenbig enftreber vo.it
t>en ®riectjen sur&ectycn* ober von benen Seilt feben jurlinfenhanb / entjpruii;
am |epn muß : einfemal/bag bic nahegelegene Tufa obcrHetrula im Wun*
ce Seuffdj gcrebet haben/ von unDerfc^ieMicfeen tapfern edjntmuifteriT hanfc
areittief) unfr ;ur guüge bargefafw roorberu (Sin anberli|W mit benen iafciiu*
fdjen *$orfeii/«?dd}e bev ber ™>efehrung ber £eutfdjen einaefüref / unb feinen
®runb in bcrSeutfctynepradje rjaben/roekfttf aud? von benen fremben
njacrjfen/ geugen/ Kleibungen/ eaitenfpielen/ 3r&enci;en / Remtern / flunficit
nnb Bieren juoerjlehen : Sftur ül Man gelegen / baß man erft ben Seufzen
SSufch rool «itf lopfe/ unb bic SönmnaoeHen prüfe/ che man ciftaU* t>er|ptelct
X X X üi gebt/
t )orrct»e.
gel*/ unb rot frembe Stiren ^reffurben ger;e. Unb eben um ber Urfacfpn
rciUen/ fcaf man zuweilen in biefem Q3ucf>e etwa* »reif ^uröcf in ba<* Altertum
greifen / unb bie verlegene SJBortc/ aleJ Da (Int : fife/ (Bei? l 3tt>/
Harn i?. wieber Terror fiteren muß en / bamif nun ben @toinb Derer $wep*
unD rrubrglictxrticf^cn 5536rfer einstigen tonnt. Qtnn biß ifl gewiß unb um
&weifelicf} ju glauben / baß fein $wep* ober mehrglieberiefj SBorf / eine Seufc
fcfje SCQurjel fep / fonbem bie (Stammwörter aüiumal nur in einem ernten
(bliebe begeben. Unb gerinnen tiu)f etf bie Ücuffclje <5pract)e allen (5pra*
cfyn in ber -^ßelt / ja auefj fo gar ihrer (Slfermuffer / ber j^cbrccifcrjen / vor I
unb i|t hierum billig w>r bie »ornemfie unb fürfretflictyie ^ubtfrradje jube*
ehren / aß welche einfach/ felbfieigen/ lauter unb rein ift/ unb nict>t allein aU
fe* / trat! bie Sßelt begreifet / of>ne SSephülfe einer anbern (Sprache/ beutlicr?
imb rernemlier) nennen/ fonbern aucrj Denjenigen Ouigen I fo nocf> taglidj an*
berer Offen erfunben ober erbacr^f werben/ fbletj einen bequemen tarnen geben
tan / ber fo balb von bem geringen ^enferjen/ Leibern unb tfinbern/
wann |le benfelben nur einmal froren / rerftanben werben mag. f Jmmer unb
*n>fg <3cfjabe ift e$ / baß bie neugierige Unf iuber unb ^errar^fer tyrer ange*
bornen <3pracfy einen folcfjen unoerbienfen 2ftcib auf biefelbe werfen/ unb m
ber r)alb Q3ifcr>ff unb £alb 33aber/ baü i|t/ (Stummel* unb Unfeuffcrjfeuffcrze
fei;n / aftf ber 5ßelfcr)en / <3panifcf?en / 8ran;etfcr?en unb iafcintfdjen glief*
w6rfer mußig gehen wollen. Jfctn Ungar/ ^6me/ «Polaf / CDfoefowtf / wirb
feiner Siebe folcfje bunte unb narrifefy glief läppen anfleifiem / alä bie fcfjanb*
füßlierje ötiefteuffcfje &utr;un pflegen, ©ie DCömer / ob fie gleiefj ben reiben
Seil tyrer (Spraefje benen (^rieerjen / bie anbere JOelffe aber unä Seuffctyn ;u
banfen r)aben/ fjatfen bennoclj fiefj er)er in einen $tnaer gebißen/ altf in einer of*
feiiblicfjen ßunftrebe ober bei; anfefcnUdjer ^erfammlimg ein C^riegtfdj ilßorf
tin^clapptt I unb / ba bie ©riechen fet^on t?on ben SCbmern bezwungen tror;
ben / haben fie bennoer? fein Safeintfcfjefi ^ort unber ihre (5cfjri|ffen gemen*
gef. ©erjranjotf nimmet wol teuttcJ^e (Solbafen an/ unb befolbef fie er ninv
met aber feine feuffcr)e Dörfer mef>r an/ ift aucr) bcnenfelben berge|ialf fpinnen*
feint» / baß er bie in feiner <5pracf?e t>on 3lfertf fcer gebraucfjfe,2eutfcrje unb 3eb
f ifefee Dörfer/ immer nach unb naef) autfmufierf/ unb baror anbere einfeijaifet/
fo / entweber au^ bem jerbroerjenen tafein enflefmef / ober aup neue ro.i ir;nen
erbaefef werben. SWan ^at fcfeon eine geraume 3<rt fett wieber fok^ ^^eugie«
Vombt.
rigfeif ber Seuffcrjcn gcftmo/n unb gefogt ; 2tber/ ba r)ilft wcbcr warnen noc%
irctfcn/ Da muß employircn/ cng.igircn / incaminirm / charge , paro-
le &c. mit unbcrpartiref werben/ w gerade ober eerberbe. 3a fc^ecnef/ aW
wann man wißentf unt) willen» barbarifclj werben/ unb buret^ Die (Srfjanbe/ fo
man Nr hcplicbcn unb allerreicr^en &cuf!'cbcn c~5pracbe antubf / eine Gloirc
(fccmi Äum / preis tin& 2fl)ie ift viel $u fctyecfct) erbetteln wolle. <3o
teil unb Abriefet gc^ce Der arme »erfürte £<ttffc$c mit ficb felber um / unb »er*
tirfaeljef bamif / baß er von ben tolänbcrn rcrlacf>ef / unb feine fc geraume
Bpraerjc »or eine Canbpradjerin qcMlfen werben muß. S33er aber j'iclj felb>
ften unefjref / wer fan unb will Dem Reifen i Qjiclmefcr riaf e$ baä 2(nfer;en/ ob
wolle fe aar noer? batf Ubele arger werben/ naebbem man bep gürftltcljen #0*
fen Stangoföc Sjfcdfcftrt/ §ran$oifcbe ©ebebrben / ftrantfifebe ©iener ficbcf/
unb lieber granjotfä/ aß ieuff'crj (bic tapfere Ritterfpracfce) rcben'r)cV
ref. SJöo e$ nur niebt ein ^Viuif De* #ranjcif<bcn jfoebe* fcpn m&cljfe!
SDfan lefe Die C^efetycbfe von Dem "perfiden vX>roß-#önige JDcuius/ unb/ wo*
ba feine "Pfaffen »ertuneiget / a!tf er SfttyAoniftti Gewehr guften ficb »er*
fabc. SJ53ir reiben qebacb* / baß alle 3>tiff$e (Stammwörter einfplbig feprr
müften/ bierunber aber fmb bie Pforte nicjjf gemeinef / welche bae ftficbfige c
bep ficb fcaben/ al<<: (ßiwbe/ 6ad?c/ Howe/ Bafe Sintemal bieftf t
Den ben ^eerjfeutrclje« / ebne Urfadje biii$ugefabn / unb mer)renfcil£i benett
£\3orfern weiblicben (£>efcblccbtö/ wieber bie ®ebur angebenfet worben/ bam
nenr)ere aueb gar wel auegelaßen werben mag. (teuften tft noefc ein unb
ba? anbere allster &uermncrn. D?emlid} : ©aß / wann bei; einem 3eifworfc
bie ^53anbeluna/n attegelaßen werben/ felelje allemal gicicftfiießenD fepn : ©aß
jwar bisweilen ein SQ3orf anfänglich auf jwei>« bre^ uub maneljerler; %xt m
lebrieben ficht/ biefe aber ber (Scbreibrtefjrigfeit am gjma>tlen ftp/ meiere r)er#
nacb in benen abgeleiteten forfgcictfef wirb : ©aß/ wann beo ben beglaubigen
Sßörferu bie v&großcrung/n tiiebt anzutreffen / felcbe nacb ber burcbger)enben
<&großcruug&veifc $u bilben : ©aß bie Ärfleinerungtfworfer Mo* burrr) batf
lein angebeutet werben / ba bi€reH>e beer) / nacb ber D3?eißthMjen dttunbart/
in d)tn ober gen /«imb/ nach Der (pacbfi fcfcen/ granf ifc^et/ u. b. g. in le
ausgeben / ale^: Wlann femnu VITanlcin/ auf Öacbfrfeb Warmle / unfr
«uf ieipJiüjilcb/ ^älliKb ober £üriugifcb s VHanuc^eiu Un>/ baß bie C9fc
(crjlecljt^nbenw^ ui bem ü)3eiblicr2en bisweilen au^gelaßen/ au^ bie ^nburtg
in
t)orte&c»
h fd?c mit ftlcij} ubergangen fep / aW: Qcfjufrcr / 6dmft erin unb 6d>u*
frcr|$c/ 6pinnerm unb 6pmnerfd)c if . jm übrigen wirb cm btftyv
t>cncr£efer nicfet ungleich andeuten ra»: man in biefem S&brtcrbudjc bie natüv
IjcJje^Singe/ unb rpelcrjefcic (Srbarf etc lernten serbeefef unb tNrfcfyrciegen reiben
umiI mit itym eigenen tarnen nennen / audj unreifen gar einen vi i ich her
licfjetf $ßort/ unb n;cf^( gar ; 1 i r>6flict>e SXebart / mit einftreuen müflou fmb
beren efitc^e getreten / fo in ifcren 3uffd}lagbucrjern bergleidjen natürliche
%Öorter / Ate ein große* aergernftß t>ermieben / unb lieber in ihrem Söorfcr*
fefjaße r)unbcrt SßQörter ermangeln (äffen /. aß einigen Unflat gleid?fam/ bar*
innen leiben wollen. , ^fmmanen foldje* bie .Oerren jcfuüen grtabn/ unb aucr*
txm benenllnfer igen ein ÖMcicrjetf beobachtet werben : Allein |tnb audj berer eine
$iemlicrje2ln^lror(>anben/ welche/ rcic man jagt : (Sine J;)acfe eine Jpacfe
genennef/ unb fid} befonnen/ baß ein anbertf bie (Sittenlehre/ ein anbers bie
^Sprachlehre fep. & mußen ja bie aueMnbcr reißen unb t>erfi<f>en / wenn
man ihnen twjiucfjef / <in unbehobelter teutfeher Q3auer fte mtffcfylf unb
fcb. market / ober -eine uiwerfcfyimte Otrne/ fich gegen <5ie &ur lü?aulhuren ma>
cljet/ auch mögen (Sie fclbften ftcr) r)üten heßliche ^Borten in ir)rer iSeutjchcn
Siebe jugebrauchen / jumal in biefem ^orterbuche aüejeit bcpgcfcfict roorben/
welche! ijßorf unb welche SXebart unhöflich / un&üchtig unb Öoftcäläftcrlich
fep. 3>nen Steinen aber ifl unb bleibet alletf rein ; Unb fef>en biefclbe mit bet
Heilerin £ivia bie gntblbft'inacn ber »orubergebenben anbertf nicht / alö ber
QMlbbauer naefenbe unb lebloie ^ulbinnen unt> ^ilbjlocfe an. üicffo wirb
pieUeidfcf ein* unb ben anbern belehrten/ infonberhett «ber bie Wenigen / welche
gar \u große Xiebhaber ber &teinifchcn unb ©riegifchen (Sprache fepn / etwa*
ungebulbig machen/ baß ich mich nicht entfehen / folche •ajorfer / |o ie tutb ic
w>r £afeinifcfe/ (&rieg»fch unb ftranjbifch / ber 2fofunfif nach / paßiref worben/
alt bafmb: Bifcfecff/ Tempel / l\ir*e / Hatur / C^pfcr/ pricr^/
Äetjircn / S^wlc / alfo : 23allet/ (Ballerie/ \TTc;erY*rafce/ unb ber*
gleichen t>iel anbere / atuf ben Seutfäen CSaumqwüen / nicht auein herauf* ju*
Riehen / fonbern ar.id> jubeja^en *, baß gran^ofe« / £ateiner unb ©riedjen fblelje
S8ßbrfer »en unr; Seutfdjen geborget / unb btefelbe in berinreen (Sprachen feine
roaljre Zntunft f.^aben/ wiber faf] aller tmb ieber ^refbrtct>er £ebre unb C0?ei*
nung* 3fc^ an troorte aber btnenlelben mit bem 3*bann Sbosbetg / roeU
«nba anbiarn in (einem fernen Q3iKbJein »/ fo vir ie artt Etymologica
Tcuto-
Teutonum , ober von btv teutfcfecn röortforfcfeunfjePunft / geffyie?
ben : Germanica vocabula priüs 8c potiüs e Germanicis, qväm ex
pcregrinis fontibus derivanda efle. Uno ber ^ürnbergifdje r^crjgelehrte
Jeimann / 6>axeooxfev/ f'aget wol mit recty in (einer Pbilologia Düq-u.8.
§. 9. Faceslant , qvi Germanorum fermonem , Graeca Latinäa; lon-
ge vetuftiorem ad hujus vel illius normam exigunt, cum nulla ra-
tio perfvadeat , priora ä pofterioribus , inversö natura ordinc,
fuiife pregnata. ^XJormif Cluverius libr. I. cap. 8. dt German, antiq-u*
fa|l übereinuimmef / rtxnn er frridje : Male & parum perite non mod6
exteri homines , fed hc qvidam Germanorum a Romanis themata
Germanica dedueunt , cum ipfi verius Romani a Germanis acce-
perint pofterioribus feculis. Unb (but hierzu fcer (BleidjrHanrj Ott
tDorte weniger / al5 nicfjftf. öenn ba fctycußf aühier/ naefj vielen über bie*
fen <5rreie angeborenen Tutoren / Der S^ßalanD ^>en Schottel rcol recr?f in
fcer 9tcn fiobreöe von otx Ceutfcbeii %a\ibtfoxad>e/ num. 17. Vo-
cem aliqvam primogeniam in ea üngva non efle , in ava nulla vera
caufa ejus reperiatur. Unde fi qvod vocabulum duabus pluribus-
re lingvis fit commune , id ejus lingvae proprium Germanumve
cenfen , in qvä rei fignificatae convenientisfima posfit ratio reddi.
SÖBer Demnach Die in Dem £euejäjen burcfjauä befanfe Dörfer / au* 9tom/
2(eehn ober *par# r;erf>olen roiU / Oer muß enfroeber leugnen / baß bie ^euffc^e
Öpradje mit bem 2te$tnat l altf eine JpaubfTpradje au6 bem £anbe <5inear/
naefar ileuffdjlanb gebracht / unb barinnen / nad> imberf'cfy'cblictyn $)?unb*
arten/ von beßen !ftacrjfommen fortgepflanzt worben / ober betrafen / baß bie
Seuffdje wn ben ©rieefeen / £af einem ober gran$o|en ausgegangen/ ober aber
$u ü)nen/ bie (Sprache ^erlernen/ aereifef/ ober fo lange fiumm verblieben / btf
ein SXomer / ©riectj ober $ran$ofe <3ie/ rvaä big nnb jene* bebeufe/ unb wie e*
ju nennen fep / angetriefen fcafte. £D?an roeitf ja aup ber 3eitF unfce ober
Cbronologia , baß erft im 3<*r;r J212. nacr) (Jrlcfyirfung ber SCßelt/ 9tom er*
bauet / unb von attatyanb ;u|ammen gelaufenem vSelflein / bercr (^praefcn
vielerlei getvefen / beregnet roorben/ audj bie iafeinifdje t5pradje unber tynen
eflidje fcunbert 3#e lang ungewiß unb barbarifer? getreten ; ba fcingeaert im
3at>r 1780. naefj ber SOÖelt Anfang bie Teilung ber Cfrbe von btm <Bwa;
UxXXoa Vorgängen / unb ?|e$cna8 ftcf? nacr?er Europa unb 5lbenbrodr^
)( )( )( )( gftww
X)orreöc«
a,ercenDet/aud> mit feinem vöolfe 145z. ^fatjr 3:euf fcfj gcrcOet / neefj ein ein&fr
ger <3tein an Den Üttauren Der tSfabt 9Com adea/< worDen. S^ßte haben Dann
nun t»ie neue SCömer Denen uralten Seuffcfcn / pon Denen fie Dod> |ö weit mU
fernef aewefen / auefj nur ein ein$iae$ $ßorf aus ihrer ftlicffpracfje aiwmaen
rennen ? 2Ufo / Daß Rodornius Scr'teckius in Prtfat. 2. *i Jua Afonita,
mit allem reerjf fetyreibef : QvodLatini Celtis fint inferiores, id tarn da»
rh conftat , qväm res ulla eft. Eft enim in confeflö apud omnes
Latinos, Hetrufcam lingvam Italiae fuifle primam, Latinam verö
natam circa initia Romana : Hcrrufca autem lingva rundum fimi-
lem habet cum Japhetica feu Celtica. Prima &c antiqvisfima no-
mina Italise fecundum rerum exiftentiam Sc proprietatem figniri-
cantisfime demonftrari poffunt efle Celtica , Latinis autem five Ro-
M manis nihil fignificare &c inanisfimas voces efle. t£e enreuef aud> Die*
fer d)?ann/ libr.3- Origin. ©aß Die JÖC& tt fBf fa Öpracty mit Der £ entfern
fcurcfjautf öbereinfemme/ Da^ero Dann ficr) fo hoer? ntety ju »mrunDerii nt/ Daß
Johannes Ludouicus grafebius in Differt. de Origin. German. Latin.
JJngv- Darwin Darf / wie Die meijtelateimfcfy Dörfer ^eurltyen Urfpruna*
waren / unD folctytf mit- fecrj? ilafflictyn ^runDMßen flar &u machen |"idj be*
min)et. SEQir wollen Diefelbe / &u weiterm D^Denfen / anfcero &u |eßen/ untf
niefcf »erDrießen laßen. (Schreibet er Demnach alfb :
I. Qvaecunq; vocabula Latina ä probatis feriptoribus Sc äi.ati-
nis ipfis tarbara habentur, five ortu peregrina, & attribu-
' untur Celtis aut Germanis, ea pro talibus meritö aeeipiun-
tur, nec a lingva Graeca debent repeti.
IL Qyae res in Germanis atq; Celtis n.uae vel inventae funt , vel
qvae ibi femper fuere , &c neceflariö habuere nomen, earum
nomina meritö Germanica credimus.
III.Qvae vocabula radiecs fuas fimplkes ostendere posfunt in
* Teutonica lingva , fignificantes aliqvid , ufitatas Sc parien-
tes derivata, compofita, decomnofiu, (ut vocant) non fper-
nendö numerö, ea Germanica nabenda funt.
IV. Qyae vocabula cun&is populis, aut diale&is Germanids, aut
multis certe dudum cognita, ea fimiliter Germanica puta-
bimus. V. Qyae
V. Qyae vocabula in terris remotioribus, in recesfu Septentrio-
nis, qvo Romani aut Germani Romanenfes nunqvam pene-
trarunt, aut infreqventiüs certe commearunt,pridemcogni-
ta, ufitata , vel exoleta, Germanica itidem fatenda funt.
VI. Qvce vocabula non tarn civibus primariis, qväm vulgo for-
dido, rufticisq; in ore funt,ea, ututLatina videantur, funt
exiftimanda patria.
(£t yfybxtt aber rjier&u/ wieSngangei fcfcoit erwefcnef/ Die ©rfanfnüg unbQte
tradjf un^ Der uralten / ja fo gar Der verlegnen leutfcfcen tDorter un&
Tt)ur$eln/ wie niefy weniger Deren pielerrianD tTJun&arten / worunDer audj
Die geboren/ fo in Den 9}orDenlanDem ffccfen/ infonDer^eif auefy Die Vtvxot&
feiungen fowol Der Stimmer / altf Der Vnitftimmer, ©enn / watf jene be<
trifft I fo tferänDew ficij etliche <5fammleffern in if>ren abgeleiteten Durcrj alle
(Stimmer / ja auefc Durdj Die Quppellaufer felbtfen, 3» & 6pn$ / dic > 1°-
qvere , i|t Die SJBur^el / unD voirD Derfelbigen i &um e in Der gegenwärtigen Zn*
jeigweife / \<fy fpreepe / dico. 3n fafbergangener %tit aber $um a / idj
fpracfc/ dicebam, in DemleiDenDen Mittelwort »ergangener 3«f aber jum 0/
qefprocfcen/ dißus, unD Daroon fomf nun Darf £eifnennworf ein Sprucb/
cli&io mit Dem u/ fo in Der mebrem3^I inu peranDerf wirD/ nemlidjSpru;
d?e/ dida. (&* f ommt auefy Darwn j>er ein (ßefpr d$ mit 4/ colloqvium.
©«•gleichen ^ecfyelung £af auefy brtd)/ f ränge, brechen / frangere, icfj
braefc/ franeebam, icf> brdebe/ frangerem, gebrochen / fraöus, ein
23rucb / fraäura, 23rud?e/ fraöurac. ^UnD Diefer $Öorfe fepn fefcr oiel
in Seuffcfjer (Sprach / welche in Der 2lnhmftforfd?ung genau beobachtet
werDen müßen. SUJarf Die VTIitpimmer ferner belanget / fo geriet e$ Darmif ja
fo »eränDerlicr? ;u. ©enn / Da werDen nieijf aüein Dtrer off autfgelaßen / aW
Darf n in 23raten / asfare, fo t>on Srano unD Brennen / ardere , Ijer*
fommt/ in waef ein / vacillare von wanten unD tranfeien. £). bleibet
am* in Saner unD Sanir vor Sauber / vexillum , alfo : JD^ucf en/
premere, t>on bringen / urgere , jroiefen/ vellicare , von zwingen /
cogere , fonDern t6 werDen auefj nierjf feiten SSucrjfiaben bimugefafm / alei:
tTfartfcben/ vincere, t>on matten / matfeben unD mäkeln / truci-
durc , brinjeln t>on binfeln/ mejere , Sro»3*» / fraftilli, t>on färben
X X )( )( « ober
. Dorrette»
otxrfafen/panniculi, fibrae, Strumf/ fruftulum , von ftumf/ tnm-
cus , gnagen von nagen / rodere , Sreube/ gaudium, von freuen/
gaudcre. S3erorob voerben l>ic tnitfrimmet fer^r flarf in ankere 20?it|iim*
mer renranoelf. Ute : et) in ff / 23rocfen / fragmenta, ron-bred)en/
frangere: inpp als : IVüppel/ claudus /oon frieden/ ferpere,
fteppen / acu pingerc , von freien/ pungere. 2l|b d) in f/ pf uno ty aß
3ipfd/ lacinia, nnt> 3»©/ mamma, ww jeuefc/ trahe, $refel/temerit a%
ron freefe / audax. 3(|o fommen roneinanoer beiden / maecrarc uno
tueieben/ mollirc, haben/ balneöuti unt> uw&en/ vadare : tieft /
nidus , ron nel>ren/ nutrirc , raft uno ruft / qvies, von rtdbcn / qvi-
cscere, blaft/ flatus, oon blafen/ flare, bluft/ flos, oon blühen/ flo-
rere , X>ogel/ avis , oon foben / fovere , büpfen/ faltare , von l>in?en/
daudicare,fcblu(fen/ falbere, ron fd)üngen/ deglut : re, (f5af*e pla-
tea, ron geben / ambulare, ftammlen / balbutire , von ftumm/ mu-
tus, t)ti(3)en / petere, von beißen / jubere , liefern / darc, von legen/
ponere > Qcf)lacbt / pugna , ron fcblagen / percutere. 3ucf> wirb tue r
in l rieljäKia renranfcelf/ M : Salbir / tonfor rorSarbir / CTTorfcl/
ror VTIorfcr / mortarium , VHarmel ror ftlarmor / marmor , toitfer
vor tintfel / obfeurus , tturtf l in lurteltaube ror Curter / turtur ,
2ilinofen ror21rmofen / portiones pauperum , a(fo (a$t man in Ortm
retetj T\\ld)C ror T\ivd)t I tcmplum. .^iMt 'chrci^ni / rra? mit Dem Jcr*
ffßmunb^uMimncn^en/ ?u tiuD .Abnemeii M&irfKfjet ^r>rac(?e roraebef/
aß : fernen ror brennen / ardere, 2\orn w^Vxf en ofyra , >3roiri
uncSrunn ror23om / aqwfontana, freibeii/ mibere ror uereigen/
maneiparc, freßen ror uerepm/ devorare , Seil vor Sebeuel/ afcia^
ron bebauen/ refecare , fefewonen ron abnen / ominari , fpretten ron
breiten / expandere, fcblecfen ror leefen/ ligurire, babern ror hart:
reben/ altcrcari, lebig ror leerbig/ vaeuus, ettern ror ei len alr.u»,
nnö Derajcicfacit ricl raufen* anoere/ roefelje afa in Der 2ß>Icifun^fun|l vrol be*
ebacrifchrtrrm mü£en/ unfr Gelegenheit geben / offen* }u einer Sffiwjel ooer
inm ©fainnwotfe gelangen / oa mancher ^euffcfjer nie hin^eNic^f fulffe.
& ift von fofc^eit 3£efcunb 2tu*fprncbfrepfa<fm / Figuren aenant/ auefj tu
aajf wenige in fciercey bcfinDfic^er Sprac^fun(t gerächt dorren / »velct^e
wir
/ Votvcbe .
wir Darüm mit Der iateinij'cfjen ^rPIäruriv; bepaefuget bahen / D.cira'l &/e, 1 «^
äuffcfelatjbud? nift^e nur blof;er £)inge por tciit(d)e Gäulen /jbnDcm
aucr?jugleid?bencn!Mußlanfcern / fofcic teutfebe 6prad)e tjvunMic^
knien trollen / \u gefallen ausfa/jertigef rrorDen. Sftut war to gar anfänglich
entfd>loßen/ um oerer ans Sranfreicf) pertriebenen / uno in teutfd);
lano neflüc^tetcn unfcfculöicjcn i£t)riften willen/ aucfcDie $can$6ifd)e
££rFlavlmg fowol in Der letteitunft / afc aueft in Dem ^brterbuerje ieDem
^ßorf c befeuDere beijuifeßen* SÜöeil vermuten / e$ würbe bepDtf Denenfelben
ftu DefiociJraer (&r!ernunöiDer^eutfcfeen^pracfeeiroJj;u(tatfen fommen : ?tocr>
Dem aber ^mwartigeä 33udj ohne biß/ über ^er^offen/ unDer Der ^anD ge*
wachen i ilU> ift man folctjcs 2jorr)aben ;u Dicfemmal aufjufcljieben gemußiget
worDert <5onft läget wol mit ^ßar)rbeif fcer berümte Äonrinrj ain! Dem
X\af$iooor : Grammatica feu Iiteraria ars in qvalibet omninö lingva
rundamentum eftpulcherrimum literarum, qloriofa fauindiae ma-
ter , qvae co^itare novit ad Iaudfipn &c loqvi öne vitio. ?>arüm fyo*
ben wer niety geachtet / obgleich ein oDcr Der anDere£euffcije/ fidj auf feine
ter »erfaßen / eine teutfefce Ü5rammati£ wenig adjtcn / tniD Dt'efe Arbeit
»er wraebfid} ftASert medjfe : 51>eü7 wie erwef>nct/ au<& fremoen VoU
fern barniit M «Dienet fcpn foll. #af man Docfe ;u Diom in ber Jfiateinifc^en
Sprache .lettcrfunDigelerirer in offmDlidjen ^kfeulen gehalten/ unDrctctyicrj
befelDet . j(a / es haben Die ©riedjen / £ eofraftue / Cbryftppue/ 2ivifro:
telcö/tcobeftee/tmDanDae mehr/von Da Oettern £iaenfcljaff ron Dengleid^
unD ungleicfjfueijenDen* fowol audj Dicnn^geifc unD Q3n$Mworfern gelehiet
unD aefebneben/ ob fic wol fjeborne (Brieden gewefeiu ©elbfl l^eifer IVul
oer (Ewoße/ hat fier? an Diefe Arbeit gemacht/ roic Deven&mjlar igtjenljaro
bezeuget. ? t acr> biefem haben anDre mehr biermnerf einen Q}erfucr) gefahn/
worunter WJcnttn 3cfclfamer/ (Deltntjer/ (PjtrofrantV M. 23arto-,
lomJius Sc^erduö/ 3ot>ann Ofo/W, unD ;ufeet Der offbefobte Schottel/
au.* beßtn (3prad^untf »fr gar üiel alliier entlehnet / unD unvcrdnDerf gelafen/
wicwol aüenDlSalben ein merflietjetf fcinjugefarin paben. & ifi audj fcefr Äe^
tjipei'ß niefjt ju wx#$£Z/ trorinnen ^t?ar Die bloße ©tammroorf er/ famt CecUT
abgeleiteten unD t>erDoppelfen / nierjf ai er Dfe mancr^rlep SCeDarfen betinDlicf)/
unDtvare jrmjünfdjen/ Diif) nur jene (amtlidj eingetragen/ unD Deren mdjt
viel/ ab leioer ! gefer^en / Der aujugro^en Äle baiber / übergangm unOau&
X X X )( »t Ärf^c»
Vottcbt.
$e'aßen Worten / fo Dodj in Dem S[ßerfe fclbfl bermDlicrj fepn. SWan muß ab«
Die <}Borfer juweilen an unDerfcfyeDlidjen Orten fucfjen / tnDem man bep trielen
Die recfjec unD roafyre Ableitung biobactjfcc/ Dag alfo off ein $03ort in Dem b unD
b/ f/ £ unt $ an&ufreffen / welcrjed fonfien mtöbreucrjlidi mit t/ p / pl) unD c
in anoern ^örferbucfyrn gefdjrieben unD geDrucff ifl <3otte audj mit Den
Sailen / wie twtrttJf lieft /tyiweilen ein jrrtum begangen fepn ; fo muß man ein
foldjetf jtowort in feinem @f amworf unD Der Q3ucfykbenreu)e auffdjlatfen. J\n
übrigen r)a< meine Sbwefenheit »erurfacljf / Daß r)in unD wieDer t>iel ©rucffebler
aucfj in Der ©rammatif felbtf / wiDer Die (pdjreibrictjfiaf eif eingefcty idjen / fo
aber wegen Ermanglung Der 3<it7anje&o iiidjt bepgebracftf werten fonnen/fob
Un iebocb fcbleunig folgen / unb benen Reufern / nebft bemtlacb*
ftmße anderer übergangenen / forool aud? frcmber VD6rter / obnc
äfntgclt/ mitgetetlct werben, ©aß aber ;u Diefem Lcxico ntct>f nocfj
eine n?eif größere Spenge Der 5ß6rfer gebracht werDen fönne / gefkbef man
gerne / in ^efracrjfung/ qvod DiÖion.iriorum materia adeö diffufa fit,
ut non posfit non notabilis femper ad illa fieri a qvolibet accesfio,
voie tTfottt). WartineQ tu ber \)orrebe feines Diäionar. tetraglott.
fcbreibet / rooferne man anDertf mit rerfucr)en will/ warf vor bißiger (Staub bep
Derogierten Arbeit f)erum$u fliegen pfleae / alfo/ Daß wol wahr ift / n?a$ Jofepb.
Scaliger, welchen ^ottinger in Pr£fat. Lexici Harmonici anfüref / fciercon
fofaenDergefialf baUfyct:
Lexica contexat: Warn, cetera qvidmoror? omnes
poenarum facies bic labor mm habet.
itßelcf^ wir Cufi alfo perfeuffcfjef :
VDen {trennen Äicfctere 6prud) wv langen (Dual verteilt/
fein geben rüinmcilicfc mit ?ict) unb tüeb $uräbern:
fcem barf f ein o"4)tbaue niefct ber Rräfte tHaif enedbern ;
nid?t Schürfen/ 6tctnf$nitt nic^t/ unb/ wenn er j®fcn feilt.
Si qvem dura mattet fententia judicis olim
damnatum derumriu fupplici'ity caput
Vovrebc.
tTJan laß' ein TDorterbucb nur ben t)erbamten fd?i*eibe;<.
JDief flntjft wirb tt>ol ber I\ern pou alle» Wlartern
bleiben.
3(i roabr ; roefl aber ber ehrliche 4>er: Schottel in ber Sufc^rift feiner
tcutfd)en ^aubtfpracfce an bm treffiidjflengürflen/ ^erjog 2lurjuften
ju 23raunfcbweicj unb J^üneburtj melbcf : £icbe lanrje 3eit arbei*
teten ^te (Brieden / ebe eine rechte (Bviegifcbe 6pracfce einer W7unb;
art $um anlid)fteu ( fo enoan bie Httityt roar ) jum Staube ram:
triebt weniger 5eit tränten bie Äomer an / el>e fte eine ber
VHunbarten in Otalien baben t onnen 311 ber reebten Uateinifcben
€pracbe machen / unb wäre aud> biefes unmürjlicb tjewefen/ wann
ntd^t bie ?lvbeit berer beöbalber bemühet rjewefenen Heute vo&vt
auföejeicbnet / iinb bey iljnen Lexica unb Diüionaria üerfertirjet/
tvorinnen bie VDorter unb Gebarten beybebalten / unb immer mit
Suvoacbe auf bie tlacbfommen fortgepflanzt wotben. <3o hat
man auclj enbudj aller Darob iuervoartenben Cyerbrießlicrjfeiten ungeaefttet/afetef}*
(am ben etften Entwurf bißfalte wagen nwflen/obfcrjon bie|etf/ in Sfbfehen
auf bie ganje (Spracty / ror ein faft* geringe^ iu{d}äton fepn modjte. 2Ue
^Bbrfertüdjer/ fo anjefco in anbern Öpracljen/ gleicfj großen liefen / bafcer tro*
$en/ftnb anfänglich 3roerge/ unb faum einetfgingcrälang aftrefen/unb iftSXom
auf einen 2ag nierjt gebauet Horben, (Sudjet man boefj nicrjttf anbertf r)ier*
tmrcfy edö brn bißfaOtf biftyer erfaltefen gleiß ber; er^rltdjen &eutfcr)en Q3iberleu*
t en anjufecrjeln / niefy jvoeiflenb / eei werbe mancher / fo bid bar)ero fein Jperj ju
liefen mehr/ aß 3<nfner(afi/ mit einem ginger anfrören gehabe/ nunmefw
mit ipanben unb güßen arbeiten / bog biefer unfer SWangel mit einem großem
£Xeicr)fum/roelcr><r nicfjf efvoan fcrjeffelidjf/ fonbern malferidjt wrr)anben/ unb
aieiwxieige Kauffctyffe beladen fan / jufammen gerafft / unb hier unb bar eing*
jcfcalfcf roerben möge, jefc r)abe einmal / voie t>orr)er in anbern &n>eifetöaften
©ingen mehr / unb jwar niefy fonber geringen ©cfyreiß/batfgefdrltdje ju#
brec$n/micr) unberftanben/unb hierzu hat mir/n? ierool mit einer fetyr tunfein £anv
pe/ ber rümlicf}bemur)efe ^ennifebius im Anfange jiemliclj »orgeleudjtef/ bem
ici) auefe bebutfam gefolget juhaben/ niefct inibrebe bin/ permeine ieboery t# fep
«fyur'iiccfcttaftia, niety gefc^en / baß ieft niety ium roenig|ten einen anfehrw
Dorre&e.
üdjen ^epfcfyiß getafrn/ unb unfern qcliebfen (Sprache iirmemeinlicfcn ftum
frin unb wieber aereffef rtaffe. ©efulief cd benn/ in Degen gewaltige .£)anb um
(er leben tmt> £ob fk et / mir nodj ein ober ;wep 3ahr ruf erlieft jufdjenfen/ |ö
burfte ptelieicfy/ wa$ arrjeßo überaanaen/alsbann mtf a,ufem5üucrjer riereina>
braety werben, ^njwüc^en wirb Die liebe Otoambjhierinnen antreffen / warf jie
bi$f>ero in fo vielen weifieuf%n unb fo(tbafen Wörterbüchern reraeblid? m
fueftety unb bat>or nidjt fowol mir / att bem a,arina,f?en < 5ßerf jeuae/ fbnbern
mehr ©Ott/ bem ©eber alle$ ®ufen/ jubanfen reiben. <£<tyie$e berohalben
mit lüolfjeoac&tes ft\it}en<5tn\\Hetmifcbii ©orten/ foer in oer 3tif<$rijt
feines großen Bue^e/Seuffc^eöpracr^ unb^ei^eif tjenant/ einacruefee.
Nefarium credidimus , talentum hoc noftrum qvalecunqve , qvö
optima ftudia perpoliuntur, ornantur, juvantur, defodere, disecn-
tesq; eö defraudaro.
$>er Spdfe.
1
&> A A A A
2)er
euff®enüpra(fie
LINGVO TEUTONICiE
SEMINA ET GERMINA,
r—r—, TVimum lirerarum elcmenrum
tarn Germanorum, qvam alia-
*M MjT 1 I tum gentium , qvoniam infames
UmVmTw! I / vagit c , fr puen babarc ac tararc
•flJfel vV P cr 'd ordiuntur. Muratur in
Xr/ffigy plurali, comparacionc , imperfc-
&is,fr aliks.plcrumq; in hl ut: J^nilD J>illltf
(rol/irrtlc nrivaraer/rahf/färe. Sie diphton-
gui, fcqventi aliä vocali ejus. lern fyllabae, ad
praceavendam ttiphchongum, in t tranfic, Mi
feeurac/ freute/ no» «Bdumc/tßräufe. inThu-
ringia fxpicule ut o pronunciatut : 3^br/ an *
nus.gcr/ lotus, nwbr/ verus, &c.
91/ X>M/ m^ßicä qvanJotfo Itters tß , prineipium fr
poriflimum qviddam dtnolans. j\dj btlt batf 31
linD 4> prineipium & finisfum. SwCincf ^ff Uli»
21/ amicorum mcorum fummus.primiccrius,
antefignanus. 2Bcr 31 fjijef / mil(j auch, Wül 8
fafldl / cedens in uno cc Jet in pluribus. (£r
iDeofc roeber 51 noeb 25 banoon |H fagen/ omnium
xerusn ignarus, infcius, rudis, ncicius eft, alba fr
atra difeexnere nonpoteft.
"| b C / ©40/ Alphabetum,/iwfcrie$*igintiqTa-
euor litcrarum noftrarum , librariis , typogra-
phisfr bibliopcgisdiaum: an 2llf»lbcth/ '- vo-
fumen *igirui tribus [CO tarn pr^temmt] plagu-
jis conftan«. &ai 91 b c lebren / lernen/ litcrai
docere, difeexc. 21 b C fcon / literul« addi-
feendis occupari. Hluä bem 21 b C fflintncn/ ad le-
öuram P">S red ^
a j, |<oa ^n«/i/umfv4M ptopicr, Ii; ; 21b ein«
KcbCii^crh/adi.r propteralicujus Tocemcon-
ircmiicerc. Gr gebtt bar ab unb jii / fxeqvens U-
Uc eft , faspiüs ibi verfacur. Da? £orn mir auf
unb ab/ Yalor frumenti crefei t ac decrefeitt valcc
plus minus ve. 21b (um wrbü &nominibw innu-
merii conjungitur, n o ta !q. ab fc n t i a m , p r 1 v a u o n c m,
deminunonem & dcductioncm. Ul . 2lbbaebt0/
5HbfI^cn/ 2lb|iricfen / 2lbfrrriren i 2lbn>arten/ tc.
21b OD! Ü. 2lbt7 «»»rrr/. expellrnt. Apagc , abi.au-
tcr, amove tc ab-hinc! 2ln Ullb aO/ conjunaim
& feparaum. 2Ulf unb ab / furfiitn dcorfum.
35c»orab/ imprimis.maxirnfc.pnecipue. ftotti
ab/ pracfcftum. 0arab/ Der/ exeluho , fummo-
no. ©cn ©nrab brfommrn/ limine pelli, «t-
cludi. J^aU ab/ (n* 5fPl\f ab/ ©Ct / rruocaiio,
dccollatio. <fs brilfct -5aU ab/ periculum capi-
tis imminet. J£)anb ab / Aib perna amputatio-
nis manüs. J^CXdbt detrorsüm , versus nos.
Jfpinab/ deotfum. Jßinbcit ab/ retrorfum, a ter-
gorcfciflum. jfcbr ab/ DCC / increpatio, cor-
rcclio , reprehenlio. (Einem Den ehr ab %Ct
ben / aliqvem objurgarc , verbis confundcxC.
Ülirj ab/ abrupte, fuccinfte, carptim, brevitcr,
collcQc. ^nab/obliqvc, dcorsum. tinf 5 ab/
deor Tum ad limftram , L\i'd)tÖ ab / ad dextram.
flMttcs ab/ ex medio carpeum. Oben ab/ Tupe-
nus icfecium. ^Jferb ab/exeqTÖ! SXcin ab/to-
tfrj.wnrtcanU Demoliroini,evcrtitc«fuadictis Je <
lete ?@fl(bt'/jwjcifeab/fenfiin,leniter, placide.
^ehab ab/oer/rcpulfa, fru/Vratio. (tinem ben
Qepabab geben/ cxcludcrcaliqTcm fora'. trett
ab/ fcoxfun i juxta.fccundum, 0cil abgeben/
A defle
2lb
dcflcöcrc, decedere, (abduecre fefe. Uliben ab/
infrafuccilum. ©orab/ Der/praecipuum. 3)cn
Biuab haben oDer erlangen/ prima» ferre, prae-
eipuum lucrari. 28icD«ab / denuö mucilatum,
remorurn, rejectum.
$lben/c* abet/tfabfc
ab/ idem qvod abgeben / abnehmen / defeendere,
defictiC, & ßetidtim vcfperaücrc. £tf tlbf f ülbf •
r(it / jam advefperafeit. DicUut tham Ebenen.
abene il vefper adeft, nox ingruit. IVtrS
bil(D ilbi'lU'Il/ exiguum dici fupereft. ,
5ib<lli) / Der/ vefper , temput vefper nntim , fc rum.
uJüif btll SlbcHt» / ad vefperum. ©e.]en> jJw }U
5U>CüD / ferej , vefperi, pnmö crepufculö, inum-
brante vefaere. gieilj argen Slbeub/ jam in-
vefperafeebat , non inulcum ad folit occafum
tcmporii fupercrat. & toilb 3fl)CnÖ / vcfpcra t
feit. Z>cr Stocnb iiberfoller uutf/ vefper merebe-
feit, sjftit t>cra abcnMn bie©tabr: rVmuien/ve-
fperafeen tc ccclo in urbem per venire. QBcnn tü
täteft/ttmrbe feiner i>en2lbrnb überleben/ absq»c
te efler , hodic nemo ad folit occafum viveret.
ffrittabtflb/ ^iftCtfen/epul* exhibitx invi-
tatonbu* ad nuptias. ^Clfleltibtnt> ßvt JJflft'ö'
S'aflenabenb / B*cchanalia, DionvGa, liberalia,
iet kilariorum. geftabenb ßvt Wtfptt/ & J&tV
liacr Slbcnb/ vigdia, pr»cidanc* feri*. geoer-
flbenb/ feriae, ceftatio ab operibus. gewrabenb
laben / vacationem habere. gerjerabrnb ma»
ff)cll / defiftere negonis. Jbnvatäabtttb / fru
Sci!f!bni^abcnb/fponfalia, die« fponfaliorum
ßvt fponfalet. ScbenSflbcnb/ feneftui, *ta» fera,
ingravetten« , provc&a , extrema, decrepiu.
Starren*« /rw«B?artingabenb/Martinaüa. ^onni
Qbenb / die* Saturni ßvt Sabbathi. 9Brt!per<
flbenb/ vigilta Philippi Jacobi, tamiarum feriac.
©aUftabrnb/ »bis JgrOiabfllb/ vefper * in eo
eonvivium nupiialem diem pr*ccdcnt. 23o.
fterabenb / convivium pro fufeeptore infantit
baptizati alrero po/t bapeismura dicinftirutum
vr/ceicbrandum.
tn>eni>/ ftnt arliculi , Occtdcntem fiamfuat. Qa$
£anb \kat aeqen 3ibtnb/ haec regio eft occidua.
©c«jen 9lbrnt» tvohnr»/ ad occafum fori» habi-
tare. Hwc SJbenDechriq 05* Qlbedjfia/ occidcnta-
lis , ad folem oecideatem.
IlbettM/ Äd-v.Vefperi ,fcrö, noltu, praeeipiti jam
die. j£)eufeabenW / hodie circa nexftem. ®e>
fern «fcnM/ heri vefperi. (Soraefrern abcnH/
pcidic vcfpeii. Jorgen abenbf/ erat circa o*-
cafum foli«. etrarf* abruft* / pnmö vefpere.
5^«r iHbeiiW/ anre vefperam.
'2lbenMicb, &j>ou. Wx*mfv *Jj. & «i*. VeW
nnu$cy»eiperi, qvoria ? elpere. ©te ab<nbud>e
3eit/ ccmpui TCipcmnum, occiduum, fcroci-
num.
2lbCC/ con^nff.ii/crfi. At,a#,fed, anrem, atqvi.
verum , verd. Quaß Üb Der / avhd abtat 4 rt
profofiU, &abti difcTtpet. ^ n ^/ at q V i, M .
tarnen , veruntamen. X)txl) flbfr / ac cerre.
(*ileid)lüOl flber / nihtlommut ramen. 9iict)(
aber m mime vero. ScUfl a(CT /poftqram au.
rem. (gonften «brr/alioqvm. Unb ober / m-
terira verö , tt aucem. 5JbcT ITWrdra ? nam
qvamobrero? flbrT bt'benbc acqv«Äatim 9tbet
BVÖ) mehr/ mag«» verö «JttKT jiebtv ecec aurem.
2lber / nominibui fc» vttbU frtfcßtum , tmdb com.
trarutaUm famficat, ulvidrrt tftin Aberglaube/
24berw«j/ le. yvrf fuk lotH mA't : mo ib Unaiwtrm*
ui: ftbcrrintf/ ecec denuö. ftber rrisFeii/advi«
num reverti, pro tUrum btbrrt. SJbrT naiüiticit
novas argu(i*,atierumaeuigma. *$ic: Ol fiMH'
mcraber^iurf/crai meliora. €^»hrö ihm aber
ae 'icbctt/ datur ei de mtegrö. 2üir haben aber
Ärica/ bellum renafeirur. tUamfvaniox
nonunafcit, &fxctftiotttm, cmditvmm,^ nßri.
8u>T,rm mtat. (gt ift fein SI?.nfd)obnc rin Bbcr/
non nomines vili, qvi carucreNifi.
?(eftr / ifen/ achten avafi oben/ ejeabm/
iterarc, frea venrare , ilmulare, adfigurarc. i£ u
nt9 9tn.|eft<y(äfcrE' vultamalicujut fingere. J U»
f)cnb litevu / in oQentartoncjn virrurit conpofi*
tum eile.
tkfatt I Der/veterator, fubdolu« , impoftor, v«.
fer, fimulator, verfueut, ingenium multiplex
dt torruofum.
Ütefernnq/ Die / freqventamenram , itc ratio, fa-
bnca,figmcntum, aeumen verfurom.
(fifern / aeeifert / dtfttntHt abhoeförn Wpyopr.
>: -rj.' * opnt alienum cum invidtä imicari , 4t-
mJt, aemulari, xelare , zelotrpiä afSci. Übet ff*
nen eifern / fufpeftare aliq vem, fufpicari de all-
quo. Xuaenb im ehe t eifern / ffimulo« dedit
vmula virtus. r habet brobe eine lieb / unö
eifern Darüber/ cadera eA anxtca arobobut, rira-
. Iet fumut.
©fer/ Dtt/asmulatio. relut, zcJor-. j.ia , n"vafira?,
it. atftu», impetHs animi, calor iracuadlae.
(icraltftn/ lafufpiciona» addua. t&urm
Äinfjf
2lb
5fo
6
JDüwjc mitSifer naehbanaenv cum impeta, fe-
r io & vehementer ah'qvid appetcre. 2ßa$ f)il r f
einem Der tfifer ? aemulari qvid habet atilicarif ?
Slllltscifcr/ fcvcritai Ccnforia, Catoaiana, in«
dignacio,animadvcrfio ex officio, fyutttifcx/
zclus ignefecns qvafi, Da tjl. 9J?anricscifVr /
fufpicio vixi,yicuii Ißcilu'-. icci" zelotypiafx-
minioa. Sftarrenetfer / ftulta , vana «mulatio.
©(fcanbeifer/ cacozelia. ^tuiuifcr / excande-
feentia.
<£ftrcr / X>ttj zclotes, zelocypu» , xmulus, asmu-
lator , corrivalis. &\<rin/ p'o «gifrurin/ Die/
aemula , zclorypa. 301 Iici-Vrcr / uacuudta de
iiomachö exarden».
f ifcru«4 / OW/ id. qvnd fiÜfet / ftd ran» , atmula-
meutum , atgnrudo animi cx aliorum fortunä,
& virtutis tmiucio , it. res indigna * intolc-
randa.
Cif\rii\ / *d). &adv. Sufpiciofui , zelocypu», impe-
tuofus, indignabundus, vehement, Ö"; calidc,
vehementer, omni
iracundut , ilomachabundus , vehemens , 11 ic-
dului, tnduftriuf homo. ©ne eifetiac Arbeit/
bbor improbus. %nm eifei'Mlien/ calidiflimc,
vehcmtDnllime.
Uli jcifVni/ liberum efle ab aimulationc , ceflarc a
ic lo, fedare iram , fKtdium remirtere. 2ßcnn
tvirtt bu t^d) einmal autfaeeifert haben q*ii
ttrtdcm finisatmulandicrit? 'iluscifcrunaJ OlC/
r .Kit 10 , tt. rranqvillitas * tranqvillum animi.
rillJi'ifcninvW*""^ crumpens animö Apcdto-
rc indignatio.
$f eifern/ &»priibcT eifern/ indigniüsaliqTid fer-
rr, pro indigniflimo habere »atrocitatc negotii
permoven , iufoicioncm in aUqvid transferre.
(Einern mit Qtoifern jupiel tubn / immeritd fu-
fpeftumaliqvcra habere. Limite «Verben von
feigen beuten beeiferf/homineamduftrü »mu-"
lantur veceribu*. «ru eiferten ftd> alle orüber/
omnibus acerbum , indignum.lucJiiofum deni-
qve videbatur. !&f eiferet/ ÖCr/ invidiofus ,fu-
foicax. SJeetfcruuay ow/ d** w°d idfier fefÄw
tming. ,
Creifern/ atdcrczclö. ©ich über einen ereifern/in
rabiem contra aliqvcm convcrii , indignitacc
rei accendi. €rcifcrunavWC/accrbitat,afpcn-
tas. excandcfccntia,Komachus.
^OrtCifcrn / aemulando pergere, fufpicionem an-
dere, plumbeatiras gerere , ingentesirat inpe-
ftocc veWcxc 5ontt[crvr / »er / morbofus
semulationc, dominarum animi fui iracundiar
permittens.
BeijeilClfern / invieens .rmul.it ;, reeiproeä invidil
torqueri. 9Ran eifert cjraufam gegenciu;nl>cr/
interhos lnfcnlajemulatiocxcrccrur. C s u' (eil
eifer/ber/mutua aunulatio. SUKjenogegeneifer/
imicatio virtuüs. ©egenei f< rcr / Oer/ concer-
cator.
3J?iteifern/9cebenettcrn/fociura, fodalem in«mu-
lando eÄc vtl habere. SRiteiferer/ fc<r/ coiri«
valis, aemulus, conccrtacor, imitacor.
JlcrtChetfem / idtmfirrieß, imitari ftudium, virtu-
cera , opus alieujus , infeDfam aemulationera
cum aliqvo exercere. '.)( dici "ertr Otr, ■ :m>
tator ftudioriuntopexum, virtutis.
QJereifern/ fid) »erdrcni/ id. qved (Ereifern/ flagra*
re indignatione , impetu. QBiebereifern/ ex
adverfo aemulari , rciterare , repetere zclum.
3«reifcrn/fictj Aber was jereifern/ confici zc-
lotvpij , necari fervore invidias, indignationis.
Umicnil foll man fidj aidjt iaeifa» / de mhil&
nihil eft irafei.
51 ftet / k Stxon. Jlf / <jv*fi ab fett/ polt, pont,
a terfiö 1 retrö. Duüur Belg. H4)ttt l Sed
rgö
tdrunMLin puriorinoßrd ImgvAvrnttxolevü, ma-
nenhbui avibtudam «mfofitu: SlfttrantoaU / Slf'
terbür&e^cröarnv^fterbcchant/^fter^eburt/
21i"(crmittaci/ Qlftcrmontaq/ 91fterrcl>e / Stftcn
fabbat/ K. 9, v * occurrunt locis.
2lffem/p™ «'^ 93f raftem / impcdire, obfhre,ar»
cere , tardare, remoram faccre: inde t OBcrcifte»
ver . Ccr / impediens, contra-frans, contrave-
niens. -ßeraftcrund / Vit / impedimentum, re/
tardatio,unpcd»tio. ©crafferlich/ adj. &ddv.
impeditus, prsepeditus, & contra , versüm.
^bt / t>et/p/. ^CbtC / Abbas , Canobi-
archa. archimandrita: vox tx Jftd k MMjori.
hüc inwBa. CFjn gcffiriletcr 2lbt/ Ab-
bat Principali dignitatc corufeans.
'Jlebtlein/ ta8/ dimin. parvus Abbas, qvafi äbbätu.
Itu, tet line Weine pfrftnD« bat / mifellus ab-
bas, qvi vefeitur fabis j»rö pifeibus.
01cbti§in / T>i£/ Abbatifla, antiftita. (HcfmftctC
9UbtiBln/ Principali honore refulgcns.
2lbtei)/We/ Abbatia, prsefecxuraccenobii.ipfaqi
dignitas Ar officium Abbaus , U. ecenobium vtl
ecclclla, cut Abbas pneflcitur.
ülebtifd)/ er 2lebtlidt) / more Abbatum. 51ebri|(he
2r<9bci((n/privilegia & inununitatcsAbbarum,
8
$(d)/ interjfS. ffultmt, fUgitani. Vah, va\ hui,
heu , cheu ! 2ld) ©Ott ! proh Deüm atqre ho
minum fidexn! JJdjöt 1 «! etiämoptantüiß,mi-
■um! 9(9 loci)! Olef? leifer! uh, cheu! adj»*
|>e llttr ! vx mifero mihi ! »21 d) nein ! minime vc-
rö. l 2id) ja ! 6ne »erb, feilicet. ftdj Dana ! ige
Iii. CldJ) baf/utinam! 21 d) jcfjf ! pro ein üs. Olef)
mein #inb ! Qvscfo, aaime mi ! 2(4? ! rtuuw no-
mmjhtrr uturpätur pro gemieu, planclu , dolore»
Cufpirio. «in l.in>;oö *!ld) miferia concinua, fre-
ovens cjulatü«. 2luf2öebunb2ld) folgt ^rcuDc
naefo/ po(V luftum gaudia. Jr>tv\m9\\d)/ OOS/ve-
rus, non infucatus plan Aas. ^chaiM(l) Da»/
falfa dr, fimulatacriftma, fufbiria fraudulcnca.lu-
clüs flt>u&, (Sin £ cbalfij.id).
tld)cn id) adjere/idj lUbcre / lUMtbct. gemcre.eju-
larc, ducere fufpma, plangcrc. $ag «IIb 9?rtd>t
0Cf)C0/ dics,noc"rcsq» planet ibus abuti. Compof.
funt : 2lbad)cn / f»dj MMM|MM confumi planttu,
gemiubus fcipTum necarc. 2lH$>id)Cft cciTarc a
gemitibut. ift nunmehr dll.40ca$Ct / jam
arefeune lacrym», ploratüs in nfum verius cf>.
S5cad)CH 1 mi leran cafum, cum fui, tum altrrius.
3ci'A(j)cn/ (td) |fra4>Ctl/ plan£hbus confici. con-
fumi. 3<vad)d/ ßcui.tu de Aifpitüt deturpa-
tu«.
5Id)ct/t>f XI miferefeens , deploraror, vuiglmifrrM-
tor. £>c.i efter/ Der / Um, dolens, gemens cafum
aherius.
tldjUIW ptr/ SJf, fcd« 5Id)Cn/ lamentario, gemitüs,
planclüs. S&adjung/Di'C/dcploracio, complo-
ratio. 3cvad}un4/t>te;dcfatigatioex gemitu.
Üd}i^/proyvo compof. $cad)io, # $c ad)Uu>/4if. y
*.iv. miicrabilis , dcplorabilis , deplorandui, ifj
mifcTabihter, miferantcr.
Sfecbjcn/ö' 2ld,$en / frtqwntn. ab a*cn/
via» ejulare , lamentari perpetuö. ©ifjurfel»
tailOC fid)\(t/ turtur uncat. Compof funt : ScMd)»
)(lt / gravircr aliqvid gemere , ingemifeere rci
alieui. 3criid)}cii / crcbris fingultibtts peäus
cjTadarc, graviflimos gemitus cjulatusqvc fa-
cerc.
flcd)jrr/ SCT/ fufpirans. gcmeni , ingemifirens, fu-
fpiria erahens, >2lcd)icnn ' f te/ fermiru , raiic-
ram fc de infelicem appcllans, aercs anhclitus dr
robuftos gemitus edens.
Sleehjunq / Mc &*ae 2tcc&,e n / (ingultus, gemimt
lu&uoms» acerbus, lamcntabihs. cjulatio.
5(d)/ Clf)/ & flf)(U r'/JmiKi G ermann, teßtb.
Altbtmmrro , Vrlftro , Grotte, &alo* , Jrfcnavd
aqvam, 2Sl§cr. Ü , qwJmanifrßuMeßrxHO-
minibtu propra* GvttAium Germamd : >)|d) /Jfr
5l(fm/ Aquitgranum, Ckro/i .4f4^m o/i« f'i« &
frpukbrum. OUfady Aqu* rubc«. //. $lfirad)/
^aefecrad) / ^iclxrad) / £r oad> / ^abad)/
(crdjwaba*/ K. ^rf» fcac 2Jd) ^ ncftrvm :
5? .i d> / Der 6^ Oic / p/. Oic ^Ädbc / prr rr^yi» , fvc/i
£5oa((/ rivu», fluviat. jl qvjvo<db itiJem vs~
riiofpiiU nimmst« funt, t. gr. ßutlb^ch ^1€#
ton b.: di tCrlcnbad?/ 2Uilmboch / tlloflbdch/
Onolijbad) / XJOittcl-'bJch / k. ©n bcOcr
5>.ld) ' clarus , JrÜbrr 9ad)/ turbidus rivui.
OMmMI /ivc JXfgcnbad) / torrcni. QBajct»
l\icf) fluriua.
^cbli'ilt/ t>a*/ Amin, rirulus, tenuit aqvarum
duöus. 0Ücfc(llb 55i^d)lcin rivulus ionorus.
5lt)tt / tit/pl.Zottn/ ptßWHkXt 4P
2J b ä ' aqva , prr contrititonrm t Sunt enim vrn* t
(tu rivuli qiriditm in corport , vtbrntu & fbulhen~
IM fängvotrm : 2*C»et communttrr omntreerpts-
cnlum , perqvod »lupkd dtffundtiur, notit , Goth.
9lbcra ö^Obrc. (fmetn »ur 2lbrr la§tn / venam
alieui folrcrc vr/ inciderc. vrr bat ftitlt 91bft
bariit/ >ta non eft afFcOut. ©Bt aufgcfprungc*
lu- ?lu r vena rupra. »^!»Mtcr / vena fanevi-
n». 8c dtn» 5«*autn öTiXoff nabt r/ Saphe-
na, ^rufinabtf/ «cnafontit. 2)rpfelabcr / »e-
na jugulati». %U&ft> 6ctiii> fn* epannabcT/
tendo, nervtu. gfelbaber/ vena auri. &ro§C
Wer/ vena porca. ^ulbtnabcr / v c na hämor-
rhoidalis, jpaubtabcr/ccphalica. JTratnpf fnr
aufgelaufene 2lbcT / varix t diftenra» intume-
feens vena. Äupfrraber / vena asris. £nf(«
6d)lag« /iT-r^iiUarcr / artcria. £ebcrabcT/ ba-
tjlica. ^bMIP live SJürielabrr / mediana.
COtifwDcr/ falvatclla. OiPpabcr/ vena malicoli.
{Kucfaber/Tcnadortalis. *c ilberaber / vena ar-
ge nti. ©paltabcT / vena arboris, ut im *buUbm.
Olttcrlcin /Vt»/avnin. venula , nerrulus , vibra &
rami venarum. SlebetK'in/ dicuntur rtum vibrae
dr capillamenta folionimdt radicum. %U\t*
t(t> & ^löurKlÄalein. SRaaendbcrliia five
(cTPci^berlein/ ven* mc&raicac,
SeOÜCt / Cms / Iigamenta, pars nervota, ncr vice a.
Grsxi Neutra , & funt riacula ac ferramenu
membrorum.
IO
^triebt/B* Slrcrtcbttft/ *4 ncrTofu»,Ycnofu». ©er
flbcridjtC Zeil bc* Edbrf/ lacertofä, torofa cor-
poris part,mufcutu*. ©a* tdUtabtti^tt £uft<
Ober/ renalis aneria.
Sletern/no« rj! » ufu , ^ compot: 5luwbern/ exi-
merc tibras, enervart. W|w|>CTf / cncr»atus.
©ttabeni/ fubnervare. inciderc nervös, vires
fraogcre, dcbilicare. ©ttobert/ enervis, ener-
yus, debilis, infirmus. Diamtu tamm : (*>cn^rt/
venolus, nervoOis, torofus. ©T ifl W\ tjCil&CVl.'
abundat nervis validioribuf .
2lt>D<t / Btter / Ott« / er p«- F ro/?be /. iu. %v
Gatter / vipera, natrix , afpis. Origintm
trahit ab SlbtT &Gotb. jDDTC t Habtnt ntim /er-
wntti finntitudmnnvnurum t tum mttr grictli.
tatm,tumfroftrrcolorrm carulnm. ©n« ttjftiqc
Otter/ fivr gefltfcT / venenofa ac pettifera vipe-
ra. 5ifd)Dttcr/ &i«/ lutra, ampbibium pifcibtuim-
mUum, haut vtnenofum , ctmaiinfennrnt. S}< (f.
Öfter/ cchidna , fic i f^«* ^ SP l frHfW
hydra.
$d)S / t>iC/p'. 91Ct)fen / axis, «gm«., circa
rot* vrrtitur. 2kfr>8 ttiam pro rw6 cwrm
«r4^^ ufurpuur. X>ie üöabren auf ber Okh?
fjrtbrin ',eil/ merces vchiculis deportare. .£im<
tnetäuebfen/ cardincs cecli. QäJaoenacbfen / mci
TOtarum.w/poni« flauRrtrum&curruum. 5ieb :
fen rn'n cxponuniui : plauftrarias merecs , far-
racum, plaufrnim.
Stcbfel / OU/p/. ?(d)fe(n/ axiila, armus.hn.
snerus, ab Hd)9/ Junt ntim axilU ad fujhnendd
enrra maxim'tapt*. £)ie C-berftc 9ld)fcl / furnmus
humcni? , Papula. Jbobt Slcbfcln baben / gib-
bofumefle. 2tllf fit «Mchleln Uqen/humcns im-
■enerc. Uber cie anfeben / limu oculis
imucri. 9!ufbeü&en9lcbf;ln tragen/ duabus fel-
lis federe. 2t<t}f«f *li& diaitQo rtiam dicitur Ud)t.
©ttM*fen/alae,axilUB.
SIAftln/ wr*. nen r/1 in ufu,)td parhe. prdt. {&caa)>
feit £ocbaeacbfc!t/ humerofus.
5(dbt/ # Ü(t)tC / J&* * r,if - # indetlinab. O&o.
3e ad)t uib aebt/ oöoni, oöeni. Siebt ton S}in\>
^crf/ bes ceotefimas. 2l4)t $«ge/ oftiduum, i*/
poritti fepttduum, fi ■veritdtrmfttSM. <öd)t Jf<ie
ljnfl/o«id«ö. 9l(&t?0faf/corjrta. ©ic öcf)t
Jlircbfnbcne/ planorum modorum oÄoni toni.
%ä)t CSocben/ tempnsbimenfebimeftre. 9l(t>f
aRpnai/ tcmpui oaomeftre. 3ic^t^reu v (r oocc
^reoer / oauffls. ?lcbf taufent Äricqtffnee&Je/
phaUnx. Viermal <ft Jtteo unb bttgto
qTatcroAo facit trigintaduo. '^3iH - tUtt
rcü/ann'* abhinc o&o.
Siebte/ 0»«/ Siebter/ &cr/ ogdoas , «/ in c ^r/ 4 /u-
YonJ ein« »cbK oöcc bebtet. Qlcbferiit^/ra
debrerfoö heminar/?. Siebte rf*«m rß adje-
üivvm, ber aebfe law dies ofta vus. ©ne 6cnf#
fc/ fottpn ad)ten »letraiien wirb / oaophomm.
§Ü acbfenmal/ oftavum. (Sin Siebtel/ oöula.
§al)l»on aebten/ oöuria. Siebtel einer 9coteii/
notulamuficaadunca. Jfpatb aebtct adunca du-
plex. W.&ll
Siebten/ ^eoebtCt/ oftuplicare, per ofto numerare,
oftonario numero includcre. Dicitur qvo ftSld)»
fein/ malum in ofto partes fecare.
Slcbterter £5* acbtfter / »i. qvod Ädjtet/ oftavus , &
juljiant : ©n Sinter ßn Slebtiirpfcbcnfinrf/oao-
nus, oöo groflis conftans moneta. Sed dicitur
ttiam ein sfd&ter oöet Slcbtpfenniger/ oäo num-
misvalcm. Almd f/?ciu6tucf m»n Siebten / >a-
lorisihalcriflvc impcrialis, monenHifpanica,
ahkstin&panittiXtaL
SIcbiicj/ oftogmra. €in Siebt unb ftmucr / r< -
»4« 2td?t ur»r> jt»flnMfl<t ^»t«r . delator, fyco-
phanta. ©tT fltbMtfev odogefimus.
3lCftt/ ad)tCIl/ aead)tet/ curare, obfer.
vare , adrercere. ©icb WOmacb Ü(bten/ obfer-
varero?ndata, haec fibi difta pmare. QBMtWt
lidj acfchiefjt / bn«acbfetmannid:>t/ obvia*fo-
lira naufeamus. © .ic()fet ein n fo n>e nia fllö ben
nnbern / amicos inimicosqve juxta ponit
Siebt/ Mevcura,foücitudo. SSc^t auf etroatf bobe n/
Worauf Siebt arten/ obfer»are .curare "niali-
qvam, foheitum effe de ncgon&qvodam. Siebt
auf einen babeu/ obfer»are aiiqvcm. Unaebt/
Dt«/ ineuria, negligentia, fegoitics, fcgnitia.
Slebtuna/ M«/ f« 0 ^ 7Uk>V cura, cuftodia juen-
tio. ^abSldjfunet auf Hi Deine/ factua, q*»
rua funt. ©ebt boeb rool Slebtuna/ favete, adefte
aeq vo animo, rem cognofeice !
Slebtfam / *d}- curiofa« , folicitut , inten rus : cu\m
contrar. Uuaebtfam/ incuriofus,negIigcns,defci.
Slebtfamfeit/ Di«/ cura, folicitudo, tujtu contrar,
Unfleb«famfeit/ negligentia, ineuria.
3lcbrfjnilid> Uuacbtfamli* / *dv. iAem ftwd
»ebtfam & t4nacbtf»»m / adv. curios« , fo-
licite,Ö> contra •• negligentcr , ineunose, fomni-
culosc. ,
Si | Wcbrer/
Ii m
"flebfCT I Oft/ obfcr?ator , cuftot , aufcoltator, 65"
tlcbtcrin / ttf / obfcrfatrix. Sed rsrafunt b*c
fimplicid.
Wfa^Cf/ curare , attendere . ?|d)[rf üUf / aures
arrigire, animum artcnditc! Oiiif\id)f cv 2lu(
fld)nini"/bi*/cura, mfpcAio.folicitudo. üluf
flitcr/©et/3lufad)tfam iMaehtfamlieh / 1^.
fooiHd?t«r/ «d)tfrtm ^♦idjtfamlicr;. 2tufad)-
tcr erixpi r/? infpe&or.
f.Mdüi'ii. ftww bcad^tCD/ alieujus reirationem
habere , totö pc&orc ad aliqvid ineumberc.
2ßol bcacttCO/ pulcre curare. Sötaehfer/ SBf ad)
tungy 3><a(hjfam / $caeb'famU(h/ tjiudrmfunt
fwnficaiimM,cu}M funt fimplietä. 3$ »lUmCMC
ÖÖi'r»"« beamtet babCfl / audientiam mihi fieri
Yolo.
Obacbf/W</obfervantia,cura,cuftodia. ^t» £)b
ad* nehmen/ cordiefle. ©äftlicber Obaejr em-
pfehlen/ Divin* tutelx commendare. Seebad)
teil curam gcrere, omni cogicacionc in rem ali-
qvam ineumberc. (BeinSlmr bepb~d)rcn/munuj
fuum exeqvi. Die-Jfif bcobaf^ttlt/ infemre
terapori. ipi'Db.ld;ter/ Ocr/curator, negotio-
rum »cftor.folicitator. $ePb4eJjr»ng/ Die/cti-
ra, ftudium, induftria, folicuatio. 35et*b tej)t'
fam/ y ^eobacbtfaniHeb / *.<;. £f*». obfcr*a-
bilii, folicitu*, folerccr, (blicke, induftrie.
tDföbcobaebfen/rloccifacere, Aitqidcqve habere,
nulia citri rei tangi. ÜRübcobadtftUM &Üllb€>
Obachtiing/ OW/ negligentia« focordia, negle-
Äus. 3Ki:-bcDbaebtct b^Unbcobaehtet/ defenus,
negleftus.
mare, cen«
kr«, arbitrari,if.adxrare,/rt-ccrt6 pretiodefti-
na i c. ©n 5 \n<\ aro£ /h* hoeb netten / magni,
magno aefrimare. ©erinq flehten / »Of llieJ)fi
tTd)fClt/ nulliuimomentiduccre.'panri pendere,
nihili faecre , defpicarui habere. 3ß;em»"Ulb neb.
len/ omnei fuperbeeonremnere. (2'id)eiH>a$
OPr eine^'bve a ehren / tibi honori doecre aliqvid.
Sc^es &ing i't m cf>.\ m m 1 n e* jeh;.-t / proxi-
ma rebu* opinio eft. SBrbrt >k.t ehrer. dignatus.
Qöebrl juaebfenv dignandus. Unfüefert aehten/
dedignari.
tld'ff r/ D«r/xnSmator. Ol rfnenn / Wf / aeftima.
tritt « r tritt \ cule ufuifantur, iJem^ funt , qvo.i
«*eb&$et ^^ehitjcrtii.
9itf)nin^ / Die/ xßimatio, exirrimatio, au&oriras»
opinio. <£r f fr ben mrtnniqjid) in guter v 2td)(u n a
ommum oculi fpeculantuf ät colunt cum , (um
9(d) 12
mä undique autoritäre poUec Vir hat fftBC
^tebrunt* t*or ntidj/ nihilimcfacit.dcrpiat mc.
Oief)fbar / <■«>• confpicua*, fpeclabilit , ipeJjtu*.
honorc Är acftimiödignu*». Cur«* cortrtmtm rft:
Un.ld)tbiir/contemtuf,neglecrui* vilit. A.ivtr»
bialUer: ?ld)fbar!icb compeue, diirne. cximie,
honorifice. Utj.id)r b.ieliel) ' projeüe, mdigne.
?lfJltbarf Clf/ OuV*ftunatio, digmtai.eaiAimatio,
amplitudo. (gr in in feiner ftebrbarfot / ob-
feuruft proletarins , homo cd cxigui atftimu. _
Conti änumrß: Unaehtbarfeit / Die / Indignität,
vilipendium , contcmtui. 2tcr)tb»irfetC rtmm
fßhtulut honiri(,iit: (gurr ^ctti)urfv!f Extfti-
matio , Dignitas Vcftra. (£ttK f)öd)i fivt
&rciiKhrb.urcir- Amplitudo Vc(ba.
iUultiebten. ab cxiftimationccc/Iaic» inutper» con-
tcmtui habere, nuilöamplius locö nuiucrarc.
!DtC Ole?» r uiM Dür ibB i|1 auf/ diminutum eft prt>
cium cju$.
•?>crbnd>rca ' confiderare, arflumare, unJe^tad)»
tlin w 91C/ connderatio, obi'crvaaua , cultut.
^cad)ter Der/ cultor, aettimator.
^ad)ten / conjiccrc , putarc , ad calculo« vocare.
(jEraebtctV pr*vuu*. !Don Q?On ( udjta ' fa-
tahs. (E^ i|i tetd)t ju eraebreil/ facile divinari
poteft, per Ic patet , haut difficile conjeduraru.
llitcradjiet ' licet, qramvis, non obflante, qvic-
qvid fit, nihil impedit, qvb minus, £$V. ^fraeb'
fttn^/ Wf/ opinio, conjedura, fatum. ^urd^
(£ra(bruni, CHOrre^ £iulitcr.
^ur EfT'Soraebfcn/ pracalioatftimare, p Inn» ha-
bere. Hmc : t8craebrnH«V Oiey palma, primae,
Craolario, antchabitio, praeferentia. it. 53 1' rad) t»
.ii* ' praiftan«,eximius,ar(timabilis, amplus.
tQcra fjrbarffit/ Die/ prxftantia, amplitudoi
©auio,- xlcin. SR«. ^SRic^c^ae^tat / flocci fa-
ecre, nauci habere, indignum depurare. 0e»
ring ^90? itjflebfnnq / DÜ/conrcmtus, depre-
tiacio. (^erinaAd)tfam / xi/VH. contemtibilis.
■nÄi^tebrfflmlKO/ ä^i*. conremtim.
(^l;irbau)ren exatqvare, indifferentem eiTe, aeqvi-
parare.eodemnumero habere. C^lcidv.di.'nrta/
Dte / »qvatio . indifferentia. di tfi mir i'lctd)
aead)tet / indirTcrens* perinde mihi cA.
CHrof' cv ^rebaehfen / magni £acerc, anteferre,
antchabere. .fpoeh'f.iebffr ' magnam auetori.
tatem haben*, ^rcfvicaebret feOH/ cxiftima-
tioneflorcre, in numeroft honorc efle. J^i'd)«
oebrbflr/ praseximius , praeftantiflimus , amplit-
fimui. gjrof jdjrbar / cxccUcns, clarilGmu«,
praeluitris. Jj>OChachfbavfcit/ titf amplirudo,
«xiitimatio, vulgh rrfidiw. föropac^f barfcif/
Die/ cUricas» cxccllcntia.
Verachten / contcmncrc , fpcrncre, rejiccre, aiper-
nari , tcfpucrc. (£d irt 11 ich: |U er im d)f cn /pro
nihilo non cft habcndum. Verachtet & 3tr-
aehtcicr/ fprctuf. €in verachteter 3J? arm / ho-
mo vilis, nullius commacis,abje&us,rc)e£his.
25cvachtct fcDBO&ct torrben/concemai, detpici.
Contrtnum eß, UllDcracfi U t min 1 in c contcrotus,
«ftimatus. £a§ uivrman UMK rächtet / nemi-
nem defpicatui habeas.
vSciachtcr / t>tt/ concerator , fpernax , fpretor.
UJfiacbri-nii/.oic/ contemtrix. Cbrftantwn
ächta / ofor conjugü , calebs. ©drwrachtcr/
concemtor diviturum. (Vrtc. wr^chfCl A-
theus. vulgi jltheißs, fpretor Numinis. Auilff *
tti'iidmT/ ofor artium. Obrigfcitoerachter
rcbcll.s, magiirrarus contemcor. Sitibttfter»
ÄchtCT/ fpreror meliorum. 6acranhnttfWr'
ÄditvT / Sacramencorum negligcns. Ju- Ctlb-
tct.iJucr / intmicus virturis. ^WttHTrtcbur/
contemcor mundi.
55i'i'ach:iin ;/ t>i<7 contemtio , afpernatio, ieCpi-
caiio, defpicientia. 5öcI(ttfrad)tUII.3 / dclpi-
ciencia rerum tcrreftrium. ©OttcStHradytitia/
impietas. $aht6»cracbtung/rcpudiatio, ne-
fle&us conftiii. 3er ach tun 4 eine* anterti Olr
cit / alicnas induirrta aeftimatio iniqua. ©1
nen in Q9crad)iu»abriuacii/ ia contemtionem
adduccre.dcprimcrc cV obf^urare alicujusdigni-
utem. 31 in. tVr Seradjt ung bringen / »indica-
re acontemtu.
9Jt ra ch; I id) adj. ~rJ aiv. contemnendus * 65' afper-
nanter, abjeae. ^cracbilich mit einem um<
Qehftl/ tUibcraltcer <um aliquö convcrfari.
Mtl wrÄcbtUfb halt« defpicatui aliquem ha-
bere. Qjci'MlIicfrcr a>u|'f / indignö modo.
UnvcnidyMicfr' finccomcmiu.
Vcrjd^tlictfeil/ »ie/ii. yWXtatt&tiirig/ con-
temtus, dcfpe&us, vilipendium.il. improbario,
repudiatio, rejeaus. <£r ift in graffer *3cr<id^f-
Ucyftit / mala ejus cxiftimatio cft , cxpcit efr
gloriar.
*D?it ÖT^cbcnt.TOcflfrn / in conremnendo aliit it
aHociare, Äqvircon:cmncre. €mcnucbfU fieh
tcrilttrtTJ / alrcrum prse fc coaremnerr. Uü
ffrer greunbc 2?craüVung ift unfere $D?ifw»
aef/tuna / am coruro oofttorun deipicatus no»
jpfos arciogic
l3Bit>crachf W / concemtum mutarr, deponcre, de-
nuoacfhmare redamarc, oflficia referre, re-
ponerc , honorem redderc. lieber acf)fUU<l/
Die/ repetitio aeftimii, nova obfcrvantia ,c(ti-
mationis redintegratio, 1/. compcnfatio hono-
ris, offkiorum rcmuncracio.
^5ctrad)tcn / v*itt: bmr/ i.e. \xßtt Äd?ten/
qvafi penitihf curarr , netatq^ : confiderarc , pet«
fienciere, cxpcndcrc, ponderare, mcditari.^eif«
id) bcfrad)fcn/ fubtiluer exeogirarc, etiam acq;
etiam exputarc. $CD $6) bt tvaä)t(ll' (ccum de-
liberarc, animö Tolvcrc,acie mcntis difpicerc
©CÜl(£Uni> betrac^ten/miferias fuas fecum com-
mencari. ^a^£ttbc betrach tciMcfpuc r c ti n cm.
Betrachter/ adj. premed ua tus.« iv. contideratc.
Unbctrnd)t(tV inconfultö, temexc.
$f trad) ta / Dct/ mcdiubuodui , deliberator, ra-
tiocinator. ©Ct rat&tcrin / Die/ meditabunda.
Otiiobctracbtcr / riicorcticui. OijfiirtaiMd)
ttXi phjrftcus.
tS< f vadjtuug ' X>Uf confideratio , dcliberario, refle-
xio. l['ilbifrrt(hlmiiV'' pendtacio fubitaria. v?cu
bfTbf trQ(t)fung/ fpecialis confideratio. $obrfr
bffrnttjtung / meditatio mortis, ^iit&ftraej)'
f IllltV ratio temporii. SOflt tUT CJ(nait(]lcn '^c
traQtUltg urteilen / cum fumml re. perpenfiea-
tione judicarc.
$c trachtbar £5'^tvachtbarlich/iM[;.8< , 4^v. in de-
liberationem cadent , contlderatione dignum»
&: confultatite, deliberative. 2>cfrad)tbare
(Sachen/ res mulci cogitationir, ardua, gravis,
difficiiis. Unbetrattifharc @acbcn/ res vües,
parvu!z,fnvo'*, cxccdeot.es, fugientes huma-
nutn intcllectum.
$*trachtfam ^7 ^etrachtfamlicf)/ medirabun-
dus,COgitabitis , pon lcroius ,^£>a.ir-: pcipcnjc,
cogitaco. ^a^uBcvf ift betracbtfani/cogira-
tionc indiget. Unbttracbtfain/agiuuonc ani-
mi indignus.
^utörfracbfcn/valcdiccre cogiratis, confulratio-
nesmentisfinire, abftinereä meditament», it.
cogitacionr difpiecre, aHeqvi , attingerc,com-
plcfti. ^lügbctrachiUnj/DtC, cxplorario, mvc-
ßigatio.
j^fl>iö'9cebcnhefTa(T)ten/ una confiderarc »utram-
qve rem fimul cxpuurc, tuthi nfieSere» 9}e>
bfllbcfracbtung/ Ol«/ dubia confideratio, f<xia ,
fubtei]vcns , aUcra. jDurch nnb iMird) betrach*
tili peaitiüs cx^!or.irc,rimari , cxamuuxc. 00.
gitacione percurrere. Aon unb fort bcfrod>fcit
affiduum cfle indeliberando, irerum iterumqve
cogitare. ©cXjmbe trauten I contra meditari,
rcflcftere, obfle&crc cogirationes fuas. J?in
WiMkt bfrtfl(^tfn/recogirare,ultro citroqt co-
gitare, in cor de Ycrfäre , ftudiose de alternacim
[ovrd vuhb pro & contra dicunt] perpenderc.
5)i iöbcfratf)ffn / fruftra rariones deputare, preci-
pitem «Sc prodigum judicii fui cflc.in pcnluando
aberrarc. ^?bctrad)tUUiy Die./cogica:io fal-
fa,inanis.
Sföitfitianbcr bettdd)fclt/muroU detiberationibus
caufam cognofeere, parili Audio dt conjunetim
meditari. gRitbcfraa^tunj/Dte/cogitaiio fal-
(ä.inanit.
i tei na iitcr betrachten / muruisdeliberationibus
cautam cognofeere* parili ftudiodr conjunclim
meditari. ^itbttradjtlHig/ Die/ coni'uüat.o,
deliberatio cum alii*.
9}ad)bctradjtftl / pone confiderare , rem expu-
tare, ad cxamcnmentisrcrocare. SSiTrt.cthan
unbnadj betraft/ hat mannen in «jrrji tfeiben
bracht / temerc prjecedens preeipitat. 9ftad)
bctradjtlMg/ DiC/ pofterior cogitatio, examin a-
tio priorum.
03 or bc r rächten / pr* meditari , # 93w&etra<&fun<i/
Die/ przmediratio , prior cogitatio. 9)f 1 1 Mf»
betraft/ medi täte. s ili<u^fr befrachten / denuö
cognofecre, recogitare, recogno&ere. Sü?it"
tcvbcf raci) tlltio,/ Di(/ ruminario, recordatio co-
gitatorum. ^uriicf betrachten/ recogitare, co-
gitau in memoriam revocare.
Siecht / &vul ? 6 €$t/ jr ^ebt/öchtm
aßtmare, in prrtib ejfe vel babere t ftgnificat : fince-
rum , rectum* purum, legitimum, nativum.
SMecf)tunb rcd^tfrOR/ convenientem, aprum,
honettum, integrum efle. <£in achter krriMi
fiims legitimus, llltächt' illegitimu*,adulieri-
nus , falfus , fpurius. vf'.nc u nach tc icd)ter/
tulgö coneepta filia , naturalis, fpuria»
Skcbtfidj/ Ö^Äcptbür/ «i. idjtv *dj. legitimus,
&4d-v. legitime, integre , pure, fincere. Nota
feie, qvbd,fvi tfztbtprr fimplex t feribunt* d voce
(£!k derrvatum eani.fvafi /5f <£f)ld)t / ex legüimK
nvptm natu* : (ed lahut p&ttt vox ißa ; dieimtu enun:
(i'iu ächter 3ftcinV vinum naturale, purum, mgc-
nuum, incorruptum. 21c$ietf<Cilbcr / purum
purum argentum,&c.
Die / profcriptio, exeommunicatio, ban-
num, aq*aeftr ignisinterdiftio. :De6J^eflMeft
SKcidjä 3ttf)t/ Impcrti cenfura judicialis.qua vfo-
latonbus pacis publiczaqrä & igni interdictiut,
(Smctt to Wc Bebt tnbn/ Jh-r erFl^rt«/ proferi-
bere , bannum contra aliquem dcccrncre. 3"
btT 5ld>t fcTJB/ annotarionem ineurrere, pro-
feriptutn eile. ©itb; au* ber $$t Ic^tDtrfen/
libcrare fe ibann6. 9£ orbfldfjr/ Wtfvulgb Rr-
judiedtio, qvando contra bomietdu jvg-.tivos front-
• yür crxmins'.U per fötalem publice inflituitur. %U
Btn in bit 3J?orbacDf »eTte ÜfB / forjudicar« ali-
quem. 9lbcradE>ty'Obcracbt / bannum rate-
rarum,profcripnonis renovatio.
5Itcbtfn/ Qtit^tff/profcnbere, bannftafficere, bo-
nis, ü.aqvi <8r igni interdiecre. Inde: ©<i\ch»
teter, proferiptu* , damnatus , Ar cujus bona in
rlkum rediguntur.
^cd^ttr^öeiittjti^tcT/Der/profCTiptus , banai-
tus. deportatus, in exilium pulfui .exeommuni-
catut. Zci $ci[i$<n ?ieieJ}^ 2ted)tcr / ab lm-
peratore bannitus.
^lec^ti^cr / Der/ proferiptor , perfecutor , exaftor,
fircalis.
9lc*t/ Scfttcn/ geächtet/ ks*x.#*it.
Ädjtet/ pone, k tered. Efl^ : criminari , coo vi-
cian, conrume liisinfeftan. Hinc 5icd)tCl/ Der/
obtrciftamr, conviciaror , calumniator, malcdi-
cux. blecht im l / Di«/ criminatio , contumelia,
convicium , invcftio. 5lc<bti<l/ <*4- ^ m *
juriofus &>njurio$c, connimeliofui Ö'conru-
rocliotc, maledicus $f> malcdice. Compofita ver-
bi irr.! - ^»rächten calumniari.tt aduccrc.pro-
bns laceltere. (gincil ail$ä(t)W*t convieiis ali-
quem profeindere, contumcliisiaccrare, ?lu?»
ilä) tun^/ DÜ/calumnia,obtrecraüo,con vic iu m,
increpatio , correptio. ^>urCT)^d)tcn & $tt*
h cf>tcn / *erba protenrain aliqvcm diecre *fca* m
rilt libidine aculeos in aliqvexn conjicere,
©urcbjd)tung ^^er^tUU^ I Dtt/ criminatio,
opprobrium,accrbiAtma eavillacio.
?(rfCt/ Da/p/.Dtt ^CCfCC / ager.agtu
Ongmem fu*m haevox Laho nen debei , fed Latium
Germama. Eß enimjpropr, rem fubacla <fr q»*
colirur, Temld, «5 Jpacfcrt) / «IM CrDC jft«
jLanD/ D<» a>- br.rf e t nnD gebauet trirD. t>e n
liefet gürten /ia* befriebigw/ »w juxu vias pu-
blica« Yaccnis claudac. 9lcfcr mit ©crlle
Wen/
»7
Sief
bciacn: feminar« agrum hordeö. fCo innen rnt
^ tCinctP cruderare, exoflare. £f i'.^iif f bauen/
colcre agrum ; flurfctt/ fivt bracfjeil I profeinde-
f c . bungen / fimd fbxundarc » jäten / färrirc»
runcarc , cx herbare : (gctl / occarc; gießen Ober
wa&ern/ inigarc : jum anbemmal brachen/ t>f-
fringcre: jum Drittenmal/ tertitte : Miftlin&cn
feilen/ »»rare. JDen Older ausichwöeu / exhau-
t irc, cxlugcre : ruren/ locfcr machen/ ferrnen-
tare. 3u liefet faren/arationcmtufcipcrc. €i»
cu&icicbimbener / ausgemergelter Slcfev, / agcr
effatus. gruehtbarciv qutcr Clrfer. agcr facun-
dus, frugum fertilii. Qttiüiä)tK mex/ calcu-
lofus, lapidoiu», ruderatua. 2BÜDcr 2|ffer/ hor-
udu», hi(b»dw, codeta. gei|ler/ ferner Slcfcr/
ager craflui, pingvit, latus, falubcrrimu». £tr
tMerbaf jebnfad) getragen / agcr cum deeimo
exmlit. t>at bat ein Olef er gegeben / hoc cx
agru uno refedtum cft. SlecFerU'in/ tM/ dirni*.
jgcliu«, aratiuncula. Set CT rtUm neu ptrprtuh
sorum, qvi colitur ; frd & pjlvn & taftua errtsrnft
Agri mnjuram nofai, diciturfy fundiu, camfuf, tut.
t£in »(fcTffiie|en/ein3lcfcr ^eli/poruo prati
& faltüi.
SJhrtacicT/ ager ad ferendumapros,amim.2öaUin<
aef er / agcr furculariui , arbufeulis confirui.
?5crga(f er / ager collinut, rooncanus.
öcf er/ ager fangvinis, HaktldamA dißtu. Sprach
öCfer/ trervatrum, ager cclTan«, rcq^ieru*. §cli><
(lcfer/ager campeftrif. grCDacfer/ agcr immu-
nis. granaefer/ ager ferriti» & cenfibui obno-
xius. Ckmeinarfer/ager publicui. ©emeincr
QÖCtbacf er/ compafcuui, ad paiccndum vicini«
»cliftus. ©rttrtaffer/ camiicrium , polvan-
drium. tSrenjacf er / ager confinii. %ed)amx/
tliks fttic^art/ jugerum. Säbaefer / ager reli-
etut, codetum. *ehrn« fn>t gRictacF er/ ager fen-
pttrartw. fiebarfer/ Tinea. ?teDacfcr/Nova-
Ii«, ager exolTaru», repaftinaru«. ' RnCWKRT/
ripina. £d)inDarJer/ ager exhauftui, laflarus,
fteriti«. eommeraefer/ »emus. (rtecfrubcir
atler/ napina. (Ertctnacfer/ agcr ruderacus, gla-
icti plcnu». Jcitadcr/duu- 2lef «mofen / agcr
limitatttt. in cenrurias dimenfus. ^internerer/
a«er amumnalit, 3<*nf arJet / litigiofui , affc-
efu«. 3cbenfct(fer/dccumanui. 3in*acfrr/agcr
veÄigalii.
Hcfcrn/aeacfert / agrare , fukarc , agrum colere,
confercre, agro colendo pr?eeiTc. Ungeoefcrt/
noo ararui, iaaratus, incultus. Compof.funt:
Sief iR
91bacfern/arando excedere, agrum ticini aran-
do carpore, conringerc. ?&Uiad Ctn I exararc
^nrjeln ailöadfcrn / radicc« arairo eduecre.
Steine ailtfarfern/ exoflare agrum. (finacrcm/
arando lucran , in horrca frumenra colligcrc.
k'ttum contraruan eliam rttir.fr arando fraudari
figmficAt: $ferDr tmb SBagen einaefern/ arando
pcrdorccqvos cum curru. (^racFern/aratione
pereipercscommodum ararrando fentirc. $ttU
aerem / pexgere arando , ararc ultra. (*k$ctl«
acr'em / obararc 9 ü t. contra qvam griü* ararc«
qvoi*(ntt\\tme\ bttd)tnduuru. Uberacfern/
ahks &iaaä)en/ obararc, perararc. Umacfern/
circumararc. Unbcracf ern/ fubarare, -v. gr. ÖCII
ttlifl /firtutum. %üt9Üttn I inaxare, liraxc, fett
t er 1 10 fukö ararc.
öfterer t ttt/aliat Hatttmannt colonui, agri-
cola, agricultor , arator, r ufticui. Uroacfcrtr/
repafrinau».
Lieferung/ W«/ 65* 0<» dtfem / aratio , ipte arandi
actus, agricolatio, agriculno , conficura & cuU
curaagri. Umaderunov&fc/rcpamnatio.
5leJftbflft/ Äd !;«^P cc 'em agri rcfcrens,ad arandum
apeu«, idöneus. lieferbar / id* arabilis, agra-
nui.
5lhrCr1 &QXt\VccrtraB.abaactn'.idtmtfK pni
ararc , omniaq^ jam mtmotaU cwupo/iM bahrt ,ut :
(trAren/ lucrum ex agriculiura P e * c »P CTC \
t We/ proventu» cx agru. SRaCnarfn/
mctTorum terga inreqvi , fpicilegium faeexci.
©cm ©cijujrn ift bife naeharen / avari cerga
feqvi infruftuofum cft. aßacharuntj/Wi/fp»«*-
Icgium. Ii:-
3lbrt/ Wey aratio Jcribüur cum \)/*d d^trtnlum
Hxt. gtntu. X)i< crilciJJbrt tubn/ protcindere
a^rum. ©ieanbereSlblt tbnn/ iwrare, agrum
olffringere. Ubcrabrt/ tii /aratio exccdcoi,
ttemi iiimcil in Deö3eacbbarn2anb gcÄrctwer«
ten/cümarator fincs agri arando iransgreüui
eft.
kirnen / meiere fegetes , vehuvoetb. qxoi hodit
Gr nbCtt pnnunciamtu , ab aV) tetl. Hinc Vit&XXKf
roertif, pro ovo WC ffimW. Mao» lamm in ufu
eß compof: gramen/ lucrari,p>opr. *x a*ncultu-
ri. ©Ja* »eilte ich baran / rbet Damit erarj
ncn/f»id inde utilirati»» lucri tcI commodi ad
me rediret» (grarmma/ OiC/ lucrum,pcrccpt«o,
odum. (grämet/ *d) acqtifitus,paitui.
(trarnte Öuter/ bona acqviüu,
$5 Gm»
19
' flWnJet/ meiere , facere meflem.
agfttn fcu Danf \mrntxn artciifcfl / fo frmic
HMMtfcl an? ferc beneficium, uc grauam me-
iere poflw Untiefer meflem mete-
re. Comyof. f un i : QHkTnPf«/ demetere frug«,
fegeces tormöfll/ mdltm abfoivere, H m-
op«n fien , nihil habere , unde qvid mecaiur
«Wc rillen / idtmquod CtttDCn/ meiere feg««!
frugei percipcrcrf. condere.reponere , conve-
here frumenu in horrea. CinqcernDcf/ melius.
VrrcrilOcn/lucran mecendo: £5* in MMN qvod-
vi» commodum fibi eomparaxe. $a<jVrnt>cn
granaftfpicai in agro rcl.aascolhgere. (Bor»
ef58orl)crn:nDcn/pra:met«fc OBicScr criiDcit/
itcrare mcflcm.binaimciTcs meiere
^rnDc/Oü/ mertis, reduü«, eraolumentum , lu-
cruir^proyenrüi. ^ B fcf ff r nt>( , tempore mcf .
r ?? 0U D & ernl * *« / ab ipia mefle. <gina C ;
braegtv »oübra(htc € rnbc/ finita , perada m«-
fc*!c*ff €r«Öe/ ceniiit. grac.h, meflii, pro.
| enc Gräfe/ aurea mcfli,. fcinf dernfe / «db
hordacea. £ar<r f rilDc / arenacea. ^cmrnöc/
KSSSSifT^ ^rnigcrnbe/ mdiat.o.
Ä Ol m rnfe/ Trumentaria. tfrauternfe / olera-
cea me/7... »Ofarrtf/ fp.cileg.um.ö',* «Mb .
Sffii^Ä' «*fl«oleacea. olitua.
fera tarda, ut: ^rfibcmb« / macura, feftmata,
acceleran,. B^rrtDc / pt »metium. gycinc r2
tofjjmy vuxQtttt i t>(c/vi. m#m , *b
atTtt/qvätrm« mnotaUfunltäinttttn: bloße
Jftne unfrne$tbflw<Pm«/t>4 mdns wÄcb*
fei / codera , glabreta , loca etT«a , arida & <e-
juna. ■ ^*
DdÄ/ Ongtar ^ W«tb (jAÜitum iß, ab ä Di en •
avod idem mUt,ac®Mt btfoUnl lebe »pl» Va-
Je» diYinac teproieftioni commendo: Äri *»//.
"> ' <r>*fiGnmani donatum efl , if«, „/
w/ IjM ürvicemßcedentu dic*nt ^inttHioant
3U>C I /. r. bene rem gere ! ginem 2ti)e f4g<«/T».
IM J^fli^ffif / deponend« tibi funt Urban«,
"c«. Ä BS WH JSSfitV rcpud,are aio.
5(Öe(/ t>ft/p/. eir. Nobilicai , d.goita. . eieeUen-
na, clantudo gener.i. Jll>el/ ^tü« difl\IU-
av* omna ü*tr,m& frrucrrm ß^Lttf™:
bei/ ^wifmri a,.^. fcnbäu y%
propr. paternitaiem, Seniorumq it ic ConGba.
r.orum «rdincm , bodt* vrr6 feterem , eamq» U-
luftrem profap.am mdigitjt. (Jülfr p P n
nob.l,. , generoru^ 9&C1 »r ersfin TZfZ.
nunqvämfcrtbitur «1/ m «| r <>/ Alaricui /r W Ada.
laricu», v «fi »>drrt^. «ülbrrr fit ^ibrrchr/
Addbenu, , nob,litate dienui. ÖnKir B 9H f ,
nomcnfctiTiina», Adelheidij, Adoleda. />phrr/
MrircfflidiKr 3U>cl / oobil.ta. Wluftri,. % «
tM / avta. 6d)lc<hf er / qrrinqf r 2fbcl / gc nu «
jgnotum .humile, obfeurum. &CT«|cr|tei|
UIDcl / veternma nobilitat. ecm oihcl In ff
iBP.fi Mrarbmrekf4(r«(r/ n^SSJS
familias patwnl nobilitate compleÖJtur.
21miMM/ orKcialu dignit«. «butd / genut
5«rflcnatf(/ Ducah, digDitaa.ftcmma Pr.nc^
pum. ^nfdiabtf/armisparunob.l.tai. Ci,
flPfl /nob.luajproTinciafi, , nob.Ie. ex provm'
«Pd/ adopnr« rC ce„., „ ova , H£bc jw ^« C
nrr 51^ , no b,| It a. bullara. <Xri<h^^c I /n 0 .
ta« eqveftns. e*nnabcl/ fiftanobilua$ Talfi
.magmumniuli. StSSScI/ patneutu, '
flM/.gnob.!,taa, generaobreuruas.
**' maienu nobilica,, cum qvH nutrfnobüi
pätr, ifm^ti nstm rß.
%Mi4>/*d,. ÖW*. nobil«; eenerofu« .es'nobüi.
genua,
21
2lt>
2H>
22
eenus , profapu generofa. 2lDf Ü(t)tT Offimb/
ipfa nobilitaris digniras. 3lbclid)f ©fiter/ bona
fcudalia. «Hbf lief) ftbe n feudura nobile. 2U>did)C
Ritten / mores honefti. 21t>eltd)er ©fflmm/
ftirp» nobiliurn. ^belicbetfOBapcn/ftcmmata,
infignia nobiliurn. ©er tapferfte M beT übeltd)>
flc/fornflimuicf»i»q,generofiiIiniu»eft. Jpod);
{S'Srofl abeltd> / fplendidiorc genere narus > aa-
tiqvi nobilitate illuftris t excclsö ftemmate or-
tus. Unafclid)/ ob&urus, illaudatus , plebejus,
&*,iv. indecore, ruftice, turpiter. vlt>df}af(/
ädj. id. trvo IWOdfitf fed räriiti in ufu tß.
Slbclbaft * Slbdbeit/ &u / «. Qlbeltumv id. qvtd
3\r cl / nobilitas . /r.V /rrr inufütt* funt.
Qlbdllli)/ OCC/ Adelinghus. Sic oltm nominabäntur
prectrestx nobilitate &pr*cipul : Erant enim Ade-
linghi,no6:/i^iml Sxxonti , e x fw6ia Dur* «c
Comüm crtab*ntjlthi<£ tdmat/fviAutem hodte pi-
niorunobile* junt,vulgb Pöfcben &>fct>elf MN»
Bibeln/ <}<abflf / nobilitare , nobilem ercarc , utu-
lum cqvcftrcm conferre. trieb «belli lilfjctt /
novi gencris primordia tumerc. ($cabflt HUT
Den / nobilitate donari. $uqenb atrlt virtut
nobiliut. Compoffunt : $ln i jm 3Ulftlt>clll/ pro-
pagaregenut, nobilitatem profcminare. vjr
abcin / nobiliutcm alicui conferre , in nobiliurn
numerum fenbere aliqvcm. Sed (ftltabeln/
pctttcumrß>not*ni: nobilitate aliqvcm privare,
ornamentis nobiliratii & imagimbus fpoliare.
(Ebel/ &d\. nobilis , qvodnonnulit 2Ut>el prr 4. feru
bunt, cum ab 2ttxl dtfeendat; fr d potior tß ratio
fronunciatkmk & usus, <iMcX I comparat. no-
bilior, praeftantior. (Ebclfter/ fuptrl. nobilis-
flmus. (gmebcl^fcrb/eqvusanimonis. £)ic
Cbelf £u$enb/ virtus cxccllens. (£ui c Mit 2ÖCUI/
vmutn eencrofum. Ab jftOcI Compcfita :
4?imttKUbcI / nobilii in Deo. 2ßfltfbel / nobi-
lis mundanus. 2Bctebel/val de nobilis. J£>cd)
(bei/ nobilif&tnus , prxnobilißimus. Uncbd
ignobilis. (<>u tebd / Prep, eft nobili genere na-
cus : fed tta qvofa apptüatur (freut qvadam Uva-
i um Apianarum. (fr fft gufebrl / aber blut
arm / nobilis eft , fed fine cenfu. V a ■ lerebt L
vmis nobilis. Suqenbebel / nobilis virtute.
(Ebcleil / vtrbunt ,inufunonrß , />i Cempofttum. 5$C<
# -SercbcUn/ nobilitare. (Sieb burdj (Scftctm«
flüctc ocrebtlCB/ nobilitare fe flagitiis , i. f . cele-
brem fc facerc Sc confpieuum facinoribus illaa-
dat is. Dumm tium I ©CCbcU / & QrtCbclt/
«^.aobiliutus. SRuv dou einem 5tncn brr ^-
[ de btcttU fron / una feltim imaginc nobilem cHe.
@o(b ivtrb im $eucr mebr MrebeU / aurum igne
I cxcellentius fit.
2tt>kC / Oer/ plur. &ie2lbler / aqvila , avium reg i-
na ,qvin*b J(?el defeenddt , nemofortidubitavetit,
qvafi «HDcl«d)iT Clbr / aeeipiter nobilior, undeet-
tam WvaU vocatur. ©er jnxt)frpfi«ie 2lMcr/ SKd«
mifdnr 31bler / aqrila bieeps i nobtlißimum *rmo-
rum Imptru Romano-Gfrmanici mßont. .halber
StÖler / dimidia aquila , ut m Norinbergtnßum tn-
tembru. &dtWUt Wtt I aqvila coronaia.
vStorfflbleV/©tcinabler/ aqvila leporana,ful-
va, yaleria, melansetus. SKccrablcr / halise-
tus. 23 er jumtfet Slblcr / juvenrus aqvilae reno-
vata. QlMiTsfliujcl / alat aqvilarum , Gebern/
pennx aqvilinc
Qlblerifc^/ 85**^1». aqvilinus, more aqvil*.
(£it£l. Saxon. 3b(l / purus , putus , totus , foluf,
merus , ftmplex : tt meton^mici; vanus > cadu-
CUS v ab $&tH I / undt ettam Italia & Ke x Italus dt-
pominttionem habtnt , ac ft dictrttur , batf cbi'Ie
£anb/ ber eble Ätoiig ; non k vitulus , yvafi fit
Odjfm/ £üfa//n*Ä<\!berlanb/ Ö ^Ibetrd»
nig ; Ikit Gr* a vitulum 'ImAff , dixeritit. In *•
prico tnim tß , vtitrtt Italut incolasHrtrufcHingud,
i. r. Jtpbettci frve CtltuA heu tot fiiijft , Lätinam
wo in ca ittitia Roman* drmum natam. Hmc no~
mtn proprium (gitel / ftvt , Italus , d.ihuc ufitattfli-
mum in Gtrmanid tß , nobi lemq; , excellentem : V
praeftantem virum drßantt. ©fei OUt QillQ/
optima qvxq». (Eitel (&olb tmb «gilber / ml, mfi
aurum 9t argentum. &tt\ f<f)Pn yaum XCÜitl/
Eure loqvi lanne. ©tri ©rrurocrte von fid)
it 111 lafteil / meras minas fpirarc ift (it(l
Äticq in feinem COfaill /merum bellum loqvitur.
SDOwCOf eitel eifen/pancraabsq} obfoniiscom«
edere. gilt eittler JXuhm / vana oftcntatio,
gloria v.kim , caduca. (£g ift ein eitel (5cbid)t/
purum , putum figmentum e(r. eiteler
9cad)t/multä node. (Sitele 9iebe/ mendacium.
fjcophantia.
(Eitelfll/ Q3eieifelen / vanum redderc, e'-aneü-cre,
ad nihilum redigi , frangi viribus. ©ie
lüfte »creirelen ben DRenfeen / voluptates debir
litanc, cnervant» infirmant hominem» inani-
unt t evanidum reddunt.
(Siteircit / mc / v an 1 us , inanicas , Tanirudo. (E4
ut iilli'-j (fitelfctt/ vanitas vanitatum.A: omnia
vaaius ! Q \ wat ift nur rcr (tuelfcit in ber
55 ij 3ßdt!
2 3
Sie
«ff
24
3&rft ' O, qvanrum eft in rebus inanc! J3*.n?
9<cf|th flehet nnr auf £itelfeit/ vulgus pompis
inanibut gaudet , animisq; pucrüibus fpeene
omnia , obleci.it ur frivolit, * fpecie fimulacro-
tum capitur. (fhrcneitelfrft / fumns glorix.
Sebent (Sifclfctt/ fragilitas vit». £obetf &tth
feie / pruritus laudura inanis. gu(l (fitclfcü/
coeca volupta«, levis, fugiens» evanefecns. <&il\-
nencitclfeÜ/ paipum, orTuciae animorum» Ta-
lmas mentis. 28clteitelfrit / Phantafia mun-
dan*. SBcrtcitelfeit / vaniloqventia , vanilo-
qvium.
9Ut/ Ort / p/. 9CtCtt* Spica, arifta, fupre-
jnum , in culmo frumemi , grana continens.
35cHe 3!fVC1t/ fpic* turgidx , arifbe gravidx.
t cere five taube 2lcre» / jeiun* , inanes. QkrtU'
^eSleren/ minutas. SXcift/macura:. Qlcrnt flf«
Irinnen/ in Die Slcren ȟben/ fpicari , fpicas cmii-
ic i c. tforn fehieft in Die Bieren / fegetes
coneipiune Temen , exeunt in fpicas. Slercn
(Uffh'feit/ legere fpica*, colligere ariftas. ©)j
renären / frucius honoris , virtutis pnemia.
,<K evnäic / fpica frumenti. €tn k 1 alt; »on
Üin ium »' Corona fptcca, ftcuti Ceru pingitur.
SDic junaferir / fpica virginis , afinan. Ußci'
tKiuh' I fpica critici.
fyxxty&hxVM adj. ariftofus,fpicifer, ariftifer.fe-
ges fpicis über ibus & crcbris. £in äritttr .V-Miij
(piccum fertum.
Bieren/ vtrbum fmpltx in itfu vix eft , fpicas emit-
ccrcfcrrcffd compefitum : <Rad)<&rcn (picilcgium
facere , fpicas a mcflbiibu* prxccriu« «olli-
gere.
ScHchornni? / Ort / jpicilegium , colle&io fpicarum.
9UW/ Oft/p/. WtCn/ **• .locus vaeuus,
pur us , non-acdificatus. Mmimi Romanii debrt
bac tmx originmfuam . fed ipfum arm vocabulum,
lingv* Tnttonic* foholtt tß : vtnit nam& ab €rbe/
t/im tt-.Amr.un: BrigU 2lerbe : htm oTbüt/ &f"
eräßtt fclL £/?g, ftAttum trrrä plAnum , exp>um &
teUum , non afferum aut fuptrficu inaavale , qyart
inferior locus domüs ab tdificur vacuu* dicitur , Der
5(ff / 0« I pl Ort Slffen / fimius , fiw fimia , nobU
tamtn fimia frmpn famina rß , 4r iid/tfr ,
Steffin / translaiumttiam , dt nomine deformi . 85
imi tatore ridiculo dküur. & ift ein rechte V .
Simiam imiutur . €inem ben Riffen roeifenv
fel;c« lallen/ aduncöaasö alio/cm fuspendere,
defraudare , fruftrari aliqvem. Compof.Jimt:
^>unD^iiff / bet / Cynoccphalu*. C0?aula(f 1 ho-
fflo Aolidus, exeors, ceflacor, cunAaror, To«
mnolestrus. SKauIaffen feil baben / hictarc,
ofeicare * moras nettere. ^ cbiv .1 :i ; ,1 n cerco-
piihccut. Econtrk. (Tin onnc vf (b'WWy
Cercolips. ©(birein^aff/ chairopithecus.
■Jlenh'in/ 21cnaen/ X>a»/ DiM.SimioIus,Simiola.
StfpRi/ tfftffCQ / fropri: imirari • utplurimtao
outrm fingere , dccipcrc * ilmulare , fraudare»
fruftrari notat. @i»1fKt / l'raurlc irretitus, illu-
fus , fi&s verbis mduttus. XoUe *cwc a|fcn unk)
naiven fid) / ftulä homines ftulte dcliram.
Ziffer £5 Äffer/ IXC Fraudacor, teteracor,impo-
i>or »freophanra.
öfterer) / Ort. Cacozelia , mimefis • imicamea.
fftoren autem tfi : fallacia , fraus , dolus , fueus.
Slrfif'd)/ 4ffif(h » affenbrtft/ odjtü.&advrrb. Si-
miam rercrens , aemulus ♦ ludicer , ridiculus 1 15
flu it. c arlcttationis crgö t more fimiarum.
^U^ffen / improbifltme fraudare» omni fraude *
perHdia fallcre. InAt 91u6tiftun() / rallacia > ca-
ptio , -. a u 5.1 n n'd) / captiofus.
^eä/fen/ illudere aliqvem y aücui, verba dare,
fueum facere , imponcre alieui. ln.it : SBeAf*
funi]/ Ort/ fraudario , circumferiptio. (5e«1ffeT/
D«r / falfanus , praHrigiacor. Q ; c>i'ilid) / adj.
ludiflcabilis.
Durd[)^f[en / perpetuis fraudibus de dolis aliqvem
1 • A-cflc rc, ludero, deeipere. ©nrd)4/funa/ Ot«/
dolus * machinatio > caprio fumma. ^DnT(^>
Affer / t)<r /halophama.
J^erDenÄffen/ illicere aliqvem in fraudes» tragu-
lam in aliqvem injicere. J^erbep^ffnn^ / machi»
na.capriuncula.
Jt .1 ch : rtiit ■ ftu'.tc imitari^(TeAacorem alieujus efTe,
fe ad alieujus imiurionem componere. iftad}*
affuno. / ?te/ imitario fervilis, asmulacio depra-
tata. Stil flflaehaffer / feftator , a/Tedlaror.
tJtadjO^erin/iniirarrix ridicula. S^ad)^ffifch/
adj. yadverb. imitabilis, afTcttans, smulant.
•UJieber^ften / fraudes iterare» duplicare, viciltim
fubfannare, fallaciä compenfare t fueum tue«
opponcre. £rt SBicOcTclffun^ / duplicatio,
compenfarto frandis.
3ctdlffcit / doli* perderc, offuci?« in extremum
capitis periculum conjicere. (£-r bat fift> tc<3)t
mit ihm jentyfef / nare detorta varie cavillatut
eft cum. ^er^ng/ protcxvum ludibrium.
<Pafianr
2fo
«an/ tw. ptur. tyafiancn/ Siffian/
!iM rprorffc/ /»'. icaopithccus, papiO.
hl h*. ™ cab - Gothtc ' t poflSdeccwiAf Ii-«
V rcicum,Ä^arC/poflVfTor,Äana/cr,buerc^^.
kg*» : Excepto de fei. Rc S .s. fto
aen/oiim,2lm/ 44P r °P rms • ruu$,fu ' ,U T'
• l ,ifr i onvatui Avßnaü Alflen
ÄifflrU fui cd. ftWi m;v
£1 manc.p.ö dare. 3u f i^CIl babcn / pofli-
S.'JSST TO eigner Aan» l» P&*
i n/ mcä, rui , fua manu (ubfenberc. V1UICIU
Luius causa. feilen Gxwaltf / " PJTO-
f ,T/n iirncbmiiw/ Mcö, fuö, tuo arbitn5.
,„crc eft liberalem vendere.
&n/^f. heted.rarium. tegg
«bona aliodialia. ©cbirnci«C»/finguUrif,
er brofus. @rnru>/. ©fiter««««. 'titf,«",
"um qvoad tundum. Grunbctsene H**
Ifcua uopria. M^Jr» MM «4
, n 4 , maneipatu«. @ceWi; / .p*
l a "^nare.actribuere,addicere. W** *fl>ra-
Kidiis liberiUonbu». 2*T S)un|CJ) 1 1
Ko-nODei propnu. cft. €lium CUI
Ätd)Ciac«Ctt/dcdicarclibrumahcui.
ei proprietariuf. tarier 'tiämtß ein ftu
Sa/ mancipium,fertui, fubditui.
SrJ M / vindicatio , vulgb affrofrtaho.
rnfAflft/ *«/ conditio , oroprierai, natura,
Nimbus Speibit dotibus. ©flcnfJaMct
cibei.unfcDafr/ mancipatio , mancipaius.
n( i m / 83 f i«ulium . domm.um , propne-
u. ö4f<rfi*4igcntom/ pa»w»w««« ^ Bt '
tCVltd>C^ ©qcndim/ bona materna. 3um (&>
qentumoeben/ maneipare. 3um Vernum gc»
f)6rw/peculiarw«re«mancipi.
©qentfim«*/ Ai). qvod inbouisnoftns nabemus.
mancipatio, ©gcntfimlidjt: fcuttt/ bona pro-
pria,re»noftr«.
UicntnmlidSf Cir / X>\*/ proprietas, rerum domi-
m.nia. ^cnbrtft/ CÜJCm*t : *J!& t va rär*
«A/f»i,/e/opii««»-fingul*»i«. proprius, ad-
dic^ns.
©atnWi* / «4 geauinu», nativui , proprius.
" iginci<i«iMi*ce aBert/ v0, ;.P to PI ia .' P ccul » a "
ris, fianara: ©nc ciflcnbhd)< Wcuumq unb
BttftaRfc Dcr?icl>C/ nativa&gcuuina fcntcntia
didi alieujus. €icjcntli*/ odv, propric, fpe.
culiter, fpeeiaeim, conemne, accuratc. Virii
acilMld) VtDf 0 / apte & compofite dicerc , diftm-
öcloqvi. (£igcnMid)kfcbvnbcn/definire.
acilMtd) bcft'bcn / concemplari , pcnltms imueri,
ffrciqcncn. €ö creance ft* fdten / rarö acc.dit.
Volunt tarnen hoc cmfofaum feribt : lCr«IICjetl/
ab ÄUgCn/ oculi t qvbi raro in conftrüum veniat :
Sei ut> unuu in ufti tß , lierf Svtrftß mginii : <£r>
ciqenunq 'ß a ° <W n 1 fi n g u,are V 1 * obve -
nicus , pcculiaritcr obtingens, licet tpim maxi-
nü ab qcuIU remotum fittrit , & longßme a vifu ab-
•3crci4CIwn/ alienarc , proprietärem ulumq; rci
»n ahum conferre , vendere , pcimutare. S3cr;
eiqcnun 1 / t>ie / alicnaüo. tÖircioiutc Q)Utcr/
boua alienata.
Uucitjcn /
a L Alien« . extrantus , impropr.uf.
IlUCillCnMid)/ impropne, indifrincle, obfeure.
tlucigctlöhctfvit/ improprieras. Un«qfUtd)tiff/
Ü. 9 ™iUnei(Jtnt>U4?r"«U/ negata proprietas,
obfeuritas.
3uc iqru» / dicare , artribuere , applicare , asiigna-
re , dedicare. 3t!cignun4 / OK / aruibuwo , ai-
(ignatio,dcdicatio.
0(Qh / ftf aat/^«/ Gagat«. lapisThracius,
Siki Mm ÄU«t/ .
Mü,m fiictinum , »JJt|Utn/ H ***** *
Öteln.
2(aft / t>e* / R» mu « ' 9 vod »fi t * ti "'f cribUur » Äirt
/4« m»P^« 4«fn» feftucam . OttCll epIiCfCt/
Äein»^i/nount. IfftcMm/fe-
55 tr * 0 "
27
$u>
rringcrc ramos.
y: 9td -v.v- bab<n < foperva-
gan. (gm abgehauener oPer. abaeriffener 21(1/
nmalc , mit Der $vud)t abaebroeben / cermes.
^f^enafl / ficulneu« rajnus. iorberafl/ t>ct/
ramus laurinus . Laurca. $dlmafi/ ramus pal-
meus , Hgnum palmare five vidorta.
3lrff lern / 066 / dim. ranmlus , ramufculus , ramen-
ca , ramalia. £er brp(h?ne oYtlein / fjrlvaxum
fragmina rami.
$U\\u) i B' aftidjf / 4ii. ramofus. ?8ie!ft'jitg /
8tft/&er/ fft4*i nodum arboris ,*/m/ #npn/
Buia , fignifieät. 5irtld>fcr Baum / arbor nodoü.
€iu5leftleir./ dtmin. nodulus.
91ef?etl/ Afhgen/abircin nodosem ramos diftun-
di> ramii di/pandi.
?lf|iii\ / j nodofus. (Ein afria $ref / nodoms
a/Ter. finita Jj>o(j / lignum nodofum. Hirn
?li"!t«'lfeif / Ol«/ nod.it 10. Unaüh] /
t«irt/ enodis , fvoi nodiieartt , purus , *q vus.
2lflCl1/ Äoc Bjjft/iiruwrur pale», »Hai in (?preH.
In multk autem Germanist lock , (igen appeüantur :
glitten /aecra, purgamenta frumenti , corti-
ccsdecuul exlino ♦ y : etutm ?l 11 üben / Brecb
antuen / (Eimen £y \?d)eben nominanrar.
2lqrnict)f five 51 um cht / <£iinid>t / *Jj. acerarus,
acerofus. 2lunid)t 35rof/ panis paleatus. £cu>
men / Darunbrr Stgcn ober Uluncn (getreten fron/
lurum aceracum , tfvdd ttlttrtCQttr &«um«n/
dicitur , u e. lurum ad incruitandura aprum Ar pa-
ratiim.
%t)&/ Interjehl.admirani.&exul-
tant. Vah, Ol »tat. 2lb / mein 3^ onb ? ö »»
chariiUmc ! Olba / Fommfl bu mir nun! Ecce,
jamneades? Olb.i, 'ba« i|i out. Ohc!faftumbe-
ne. 9l() / mi ift bai ? Vah , qvid hoc rei eft >
28
Ehlenz ij«at)U/ (apure angvillas, angvilus inG.
diari. Hmr .• 9(l)lunq / öt« / capruraangvilla-
nun. Slblieht / # «bUM f t / «4 *<V lubricui
Ö 1 lubriee , in modum angvillat. 5tbli<t>*er ^
fc^maef / upor angvillarum. Compof. ?tu$ab»
len / abfolvere eapturam , 6nire ptfcinam an-
gvillarum. 3erablen / ftd? scrafyltn/ angvillit
caprandis occupari , defacigari.
Oer / Ccxrarius , eadns , am-
phora. ([ine $bm ^Jn:i; f • cadus ▼tni. Qjjji
halber 91bm/ 00«t Obm/ cadi reraitUt , femis
amphora. giertet Cli;m / qvarta pars fat«
rarii.
Oii'nicn ' ; f.- OlMTien ' examinarevaraad mcniuram
publicam.dimccirt capacicaccm doliorum.
Dinner ftu öbmer / Oer / dicitur ttum Srjmmrf*
jlt'r/ Magifter dimeofionii vaforum. •
Cii)IUigi>u£)btnia / «if. fextarü capax, cadum
concineos. it.Obmitbt/Obniicbf Saplein / do*
liolumurnale.
Ülittttr/ melius (Eimer / Dcr/firula , hauftrum,
funda, *bHt)tn. Ltgitur eti&m (ruinier. Sil!
vruuer %Kt l ficula ccrcTiftas. J&alber (5imcr/
media araphora.mcrrcta. ^ranO OOCr Ät iu !'-
eimer/fuula coreacea, Brunneneimer h a uft r u m,
urnuJa. 2.1>a|Tcreinicr anthlia» uroa , uxceolus
aqualis. gftan |oD ben (Eimer m Ar m rief in ben
Brunn banqen lajfen yrov. neqvid aimis; Vir-
cutis eriam cxfupcrantia odiofa ed.
(Eimcrlein/OA*/ Dm. fitdla, urnula.
(fiuiei'id)r / «.i,-. & ddv. Capacitatc fitul». (Ein
rimeriebr $a§/ dohum fitulam capiens. (Em
fed)^< ennend)re? / lex amphorarum. J£>alb<
cimeiubf es remilTIs (Itulac. SSicrteleimerie^t/
qvadranral.
^W/0^t/l>/.0M^fe*(|fe/angYilla\,pifci8|^ ,1 / 0«t/ unus ex majoribus , dicitur eti*m
marinus & fluviatilis. 5Il)( / Ol« / eiiam,ob fi-
militudintm &lubricitatem ,fitmmind gentrr , fubu-
1 am , iniVrumcntum , qv6 furorcs corium perfo-
rant , defigmt, atyt* W« (*d?Ultei*abt / dicitur.
table fangen/ angvillas pifeari. £en2ibl|*ebnp
Pen / prwtrbialiter dicitur de üs , qvi impcjJibUu
trntant , cumangviüa fqvamit cartat. Compofita
fimt: StteenyiwiSeeabl/iWconger. Klemer
TOeerabl / ophidium.
Qleldxn / Oa*/ Dm. parva angvilla, qvafi an
gvillula , cujus contranum eft : ein groffei' 2(bl
angvi IIa decumana , alikt ein J~3<] ubialjl.
5iUC B"2lbnid)e/aTus, f/.Oi« 2lbnen/ majores;
Slbnc/ DU/ B'iHbnfrau / avia. Urabn B'Urine/
proavus. Ober llrabu / abavus. f^orcber*
Urabn / aravut. <3on Pier Cllme u her ebet / cx
qvarta generatione nobilts. V? eine ildu %f)t
nen betPCifen/ probare nobiliratem geneihriam
cx oclo gencrationibus ab ucroq, latcre, feric
incorruptä»
^|onlid}/' 1 'j fimili$, parilis ,xqvalis,analogus»
freprit: majores referens vultu vel moribus;
€^i|t ber ÜJabrbeir abnli(h/ vcriraii confenra-
ncumcil. £er DfalUVäbulu&fegn/ maximce
natura
29
natura eile. £cr£uRD ifi öcm23plf Umlief),
cams (Imilis lupo.
G>l.Ulbiilwlid) adj. & ■< - v. probabiliter, v cnfi m i!i -
ier.de probabilis, vcrifimilil vf ■d)fin«inlu'i) ap-
parenecr. ©ittcminlidKmoresalicujusreiereri«.
jpiilimclaiiticb mens fociacali. Suaartvhilul)/
virtutcm adumbraat , confcntanCBm virtuti.
UuÄtllid) / diflimilis . diflcntaneum. 233 -.Käu«
lid) / vcrifimilc , verifunilitcr. £<T 2l$abrhcit
miauhd)' alienum a venute, vero cootrarium.
5lnlid^cn/g(Änli(ftt/finulem efle, referre, reprae-
lcntarc aliqvem , reddere effizient , formatn/eu
imaginem alieujut. <£r anhebt tf>iti in (ttoai/
vultum ejus qvadantenus expn mir.
5lcullc!)fi lC Die llmilirudo, concordatuia , panli-
ras,convenientia,ana]ogia, fimilis ratio» pro«
pernio, ©cnaiie httfitttÜi ororum fimili-
tudo. @xmilf6t.nlid)rrit l Mem eadem» fimili-
tudo animorum. (5kfid)tfjfoli<hfcit / fimula-
crumvulrus» corporis effjgies eadem. llnan
Ud)t dU disfimüirudo , diKrcpantia , diverfitas,
discrimen.
3»iif Ifrve (£l\U/*tt/ olim (olim filium Ö'ncpo-
tem , mox pucrum q veml ibec , t andern famulum
«wr/ ferTum juniorem notavit. Sic dicimu;, ^d)irj-
TOCillctiUnb £nfc7 ftabularius cum ceterii fa-
mulif. Eß rnim tßnf j'ervtu fuvrnk arator , qvi
mönbtu &ßudt6 -viUico )t aecommodat.
2!enM / # £nf el / v>*fi k&m Ne P o».
q vbd avi vultum Öf morii commumttr referre folrat.
Viiif t Im / Ött/ neptii , qv* etutmVUfitllvocatur,
qvtm*dmodum nepes , CTcfc Comp. UnöCrmFil/
Sronepos. lUltHrrcnf fltn / proueptis. 9fta<h
.ntcrcnfd/ abnepoi. 9ßaifyUnfcrci.Fdin/ab-
neptis. Urcnffl / atnepos. Urcuf diu / atne-
ptis.drc.
♦^njetl / qv*fi <U)0$«n / convenire f congruerc,
affimulari , fiinilem, ?eqvalem cfle , hm Dorfen
je u / hircum oierc. Dorfen }< n i pagum fapere,
»uftios moribus praedirum eile. <ßilbftcn;cn/
apprppinqTaxc ad rcligionem poortnciam.
JlltcrctliCU/ Luthcranifmum olcre. g(ftfd)cn-
jcit/carncii Rtfd)rn|cn/pifccs olcre. 2Bcibcr»
cnjCH/ olcre fccrninat. ä mi^f Hillen/ puerili-
cer Cc habere , gravcolcntiam puerperii fra-
grare.
^njtannq/ Hmilicudo. aeqvaliras, parilitas,
odor , fapor fimilis , conftitutio arqvalis. Sic
^DcvfcB|unt) / tuiheint, Ufulfius. ^XiDtncn-
_3?
(ling / gcotilifmus , paganifmi asqvabiluas , pr e -
I porcio, analogia, drc.
(Enjicfcf/ adj. fimilis, par, parilis , referens, fra-
grans, rcdolens , fapicns. ©orfenjicht / paga.
nicus. / Papifmum , Catholici-
fm u m p r m Cc fc rcn*. Not *n dum Autem in graere :
tJtnienplerumq; in malampartrm fumi.
51 bn / abnen / & an&cn / mahnet /
tttt i ominari , prtefagire , augurari. Haut Ion-
git abtß , ä priori 2(1) If / qv*trnut fimitr qvid fionifu
est, cum futuracumpr*fagio mentii ex figtwpüri-
itbut fere coüigsntur. % tinöi't mir / mens prat-
bgit. prasiicicmihi. 7>as '61114 hat ihm" I.iimc"
qcat)RCt / jam olim hoc praevideram , mens mea
pridem hoc auguravic
Qtbnnnq c> SlnDlliiq / Die / omen , pnefagium. Ii -
cnum, oftenrum, documeneum, noca fuiuri.
(rmc unijlüf|'(cli4(Munq/inielix> infauftum
omen. 2lbcr»il.uibi|"d>c 3lni)unq / vamun , fal-
fumaufpicum.
2Ul£i|d)/ Adi.%5a.iv. ominofus , praefagus, praifcn-
(iiceDs. Et auguratö . praevio omine.
53oranbfH / five »orhcranixtl/pracnofcere , prai-
feiumefle, przfcnufccrc casus futuros. SSor*
anbung/ Die/ omen.
^f)r / arn/ äf)cc/ & Wc/ itfaio,
fpecies aeeipitris vcl vuleuris. Ab hocTSX^t rft
2lt)Cbat)t / qvAfi ebbt/ Ciconia : lu enim in
Dutatu AlfgapolitAno voeänt noßrum 0totd).
Compofitäjunt: ^U§abl7t«t/ Bureo. gifd)al)r/
haliaeaBtos, aqvilamarina. 2Banncnol)l7 Tin«
nuaeuius. yvod va mi inßar alas exttndat. (§rp$<
am. aqvila rapax.
2(rnt / t>Ct /nobitXbtUt I ab Um/ aqtila. Vid
fupr. in 2(D!et. Eßq\ vocab. Saxonicum.
fyatlfru Qfattf ÖCt/avi« t GarruJua , diBa , A-
wrßi k garrulo Bobemfcn , qv* *vk vocatur : (in
ectDCnfdwanj. 3^uphaf / nucifrangibul.us,
Caryocatacles.
9(1/ Ol)/ Ö"<1)/ i^rtp» obte ß' & 4oknt '
Hern, hei. aee, ohe. «0/ »itf tuhflu bi« V Hcm
qvid agis ? tp/ f«/l»a^ ifi (€ ! atat , hoc illud eft !
(£n/fr)/ bat Q<bt mit liabt ! Ohe, qvamdolco
vicem ruam ! £o/id) bitte ^icb^rum/agc fodes !
^00/ qvafi fit ab tff BW toterj. txult. & congratuU
eja.cugc. €Da/icijfbini<hbraf. Euge. jam
lepidusvocor, (g^a/ X9<\x<n Wir W/ utinarn
iftic eflemus ! _
COCIt
31 3«
(Sncn 9f j£Kt)Cn / infimtüm btandienfum & Jornrittt'
rkntüan vox , amplcxum , bafia aliaqi blandi-
menra drfignans. 7&a4 £fob Will fciC (DtUttcr
fnqcn/iw'bcncn/ pucramplexum macris defide-
rat , blande matrem deofculari petic.
$CD *b tfl intn j.exbort. txult. & inAigntnt. hem,
vah , malum. Äci) / mä ftnb t»a* »er £Änl*l !
hem altutias ! «Den Der (?d)ireinflQel ! Vah Ho-
mo impudens ! J5t*l> Inf riet ! fa ! Evax ! .£ei)/
»itf Wil|t tni tVCll)aben '{ q*»d ,malüm, machi-
narisr
/ vexare , irritare, negotium faceflere, »j-
rumeß,pt*ter prtUritum pajf.qthmt/ vexatus,
impedicut , egregie tardatus » vexatus , conve-
xatus , derexatus , di vexatus.
©(!)^f II / idem qvod l)cy cn / fubfannare , impe-
dirc, remorari.prohibcre.parvifacere. 28 »tJ
gfbCDC idj mi(h DrÖm. Qvid ad me > cur talia
eurem » 3d> geboje mieft ntc^r^ fnn Md> / nihil
cc moror, flocci tc haheo.
UtiqcbCÜCt / "di. ludibrio haut expoficus, über a
fcommatibus, fannis Sc vexati nibus , contu-
meliarum expers. ?a§ mich ungehfüt ( / fac me
tnuTum , qvid me crucias , nc me exagites vclim.
2C 10 » <£$ / / P'- 54*fcn reifen. S*-
xonUi j&it/ uicus, absceftus, apoftema, Her-
mes , feu uicus ferpens, ardens de depafeens,
qvod celertter fripendo ptneträndofy , tuifa ad ojfa
corpm urtt. Pocabulum ex AfiS a Mafortbtu no-
~ ßrif aüatitm , cum Ebrtorum voce Efch , ignk , cen-
fonans ; Qvtn ÖfJUf ivfum olim ignem notavit, un-
de non folum : Ifcijl I Jpity CilthciBCIl / verumetiam
multa. nominapropt ia duaa, e.p. $M6bvailt> ' Ahit-
brandus , itex Longobardorurn. ?li|thilr.
Ahistalphus , &c. £>CII 3U$ ll'lbrcn / uicus tan-
gere, vomica ungulas injicerc. £ciT}li$ Cft
nen / ▼omicaxn aperire , »VHichtll / icfolverc.
QMutflüj /CCf/ furunaijus, uicus fangvineum,
apoftema ctuorc feedum , chironium , ab-
feeflus.
Slislcin tfSijilciit / QaB/Dim. r-uftula ardens , tu-
bcrculum acutum.
2iit<r/ &' tifiiitiui , gif Hl b*t/ Sanics , tabunw
k Saxcnum <£lt/ uicus. t>icf CV IHlb jÄbcr €itcr/
fanies ctaila . i;lutinofa. C£iia' UHÖ ?lut / fa-
nicscruore immifta, purulcntacxfcrcatio. (£i>
ta Utlö ^ur au^KQCrfcn / «uftare faniem.
1£iU r öU«&rfl(f cn/ exfaniare , pus exprimere, ul-
ccia emarginaxe.
9(1
32
<EDfcrtd>C I *d}. fÜadv. pnrulentus, faniofus, &
purulente. gilt riferid)* Wd)«><5r / vomica,
£iOC fitcricbtC 23imbC / »ulnus purulentum.
(fincirertebt ^rnflgcfchtDÄr/cropyema. COfunD»
gcfcb»4r/ aphtha.
(SofCT«/ öCCircrt/ foppurare, fuppBrarus. ©fe
SlMuibc / M ©«f(b»Är eitert / vulnus puscon.
er abit« uicus feppurat, emittir pus, faniem creat»
©tcriin^ ttt/ fuppuratioi puriscontraftio.
%äi>Jfi-i* beraufcitern / exfaniate, cxiuppumc'
^lirebeifCTB/ln pus verti.
prir, ulcerofus S^purulcntust fei extenditur ai
cmne impurum , deibrme > htdum tutpe
afpcclü , atq x exjor.üur : fatidus , fpureul»
opicuSitetcr.ftcrcoreus, tfedverbidlittr : fade,
tetre, turpitcr, faetide. (glfchlid) madjen/
fadare. turpare. ©fd)lid) »erben/ rancefeere.
^ifd)ltd)Cr l£pcf / rancidum lardum. (f itlC
eifdMicbc Settel / Spinturnicium. €t»a< cifd^
lieb / Aibrancidus , rancidulus, fubrurpidus.
(Eifcblid)reit/ Ütt/|purchies,defo«nitas, terrici-
tas , turpitudo , feccidas , rancor. *c H t \ »v.ictj-
lid)fcit / morum prariras.
< 3L>€r<ifcf>licl>C / l ß*tiei gen* , d>8um : U-
cl)cn,mcntagrai
^ n IV nm $ : $ I c tc / 5 tt ter nwbl .
5cucr»^e / fumarium. 6cbm^«€>C / Uftnna.
%b five dp/ f. albcn ^alpcn/ Ai P e $ :
non *A albedine ex nive perpetui iüas prtmente , tu c
ab 2Ubcrcj; enrninb mimtet ,jedab 211- UP cor.tt atli
?llp / alle» öufwÄrt»/4cc/n/f Pfr omma, dtcuntur,
Qu br^d)|te SHben/ fummac Alpes , ab oris Lom-
barde usqvc ad Hclvctiam. 2>ie ?ed> 2llbcn/
Penin« Alp«. ©rrtubünt>ncr.2llben / Rhetica»
Alpes. t>lc ^»fi,cr»9Wbe«/Lepo«ic» AN
Silber / alberer / & alberner / «4 Wb/
mo«i. Gof hi rmm UlfafiV / bominem frrium , |r4-
•üfw t!ffeverum motat , ^t»«/tf ejusmvdi monttgn*
&fiioniiv*ri , «f prtterta äußert , n/^W , ö m-
fulfi , ftmplteetji, utpott 4 cowrorho ßombufl» ritt-
')iunt j/trni , ejjifotent. Hrwc albcrfXpo»**«»' r in-
eptus , ftolulus , liroplcx. infinidus, rtiralis,
agreftis. (£1n alber e d)cpö / nfber rl f bar-
dus , blennus , bliteus , ficulnus , onicus , inge-
mumrude. äfbcTC ^cfcn/nugie.dcliramciita,
inl*-
II II
infacetiae , anilcs incpciae. (Einen albernen 5)car
ren nod) alberner machen / hominem ftulram
magis infaruare. QHber th*m ddvtrbuu'itrr di-*
r.'.cr, inepte, 0 u 1 tc , lnfulse > ftolidc. (Sin ©ina,
älber flnqreiffen / inepee aliqvid moliri.
Silbern / in(änire, infipientem 9e vecordem, im-
Eerttum.cxcercbratumeflc. XVr albert/
tc domo non eft (anas menus.
QHberfeit lX>U/ fatuita», ftultitia , infulfiras.
Ölbereo / oft / <p*d & ßäo nommt , SUbcrto" ten di-
cunt , nugae . tnepriae , infänia.
SlUsülbfrn redire ad bonammentetn , cefläreab
ineptiis, defiliere nugarum. Olirtalberunqy oft/
pudor incpciarum,intcmpcrici remiflio , nuga-
rum religio.
Jjcrtalberil / progredi infaniendo . ineptiendo
pergere, muleura cÄe in nugis. Qortalbct'lirii]
Oft / Ikcncia jocularis.
S0?if albern/ ftultis adjungi, focioi vecorde$ ha-
bere.
3?ad)albern / effingere infanos aliorum mores, *•
mulari , imitari (Jultittas alienas.
vScralberD/ infanum fieri , ad fa tut rarem reduci.
3er alber n / perixe ftulritia fua, fatuiiatis panam
darc.
^1U/ omnii, eunäus , univerfus. $1(IC
omnes, unusqvisqie. 2lll<$ / omne. ©Off ift
flüetf in allen. Summum bonum Df us eft, pro-
ra dt puppis. ©er 3)?ann ift mein alle? / sumcm
mihi rheuurusefr, fpe* & refugium. ülllc $aqe/
qvotidie. »He 5Belf/uni»erfi. QBirvict in an ?
qvoreni ? linier »er alle/ unb aOe wr einen/
untisqvnq; in folidum. J&aud in allen ©a|en/
Ardclio , polypragmon. ^11 allen ©inaen ' us-
qveqtiqre. gifr allen anDern/pr* omnibus.
€r i|t alle* unb alle« beo ben 5«rt«« / Wgi
eunl , f*c (dum. Dcx tclla prineipis eft ,
omma poteft penes principcm , Amaflus ejus
eil , ingentisqt au ton ta tu. Tale* duuntur altai
£.TVOrttCn / fff G aü tec, Mignons t delitiae prm-
cipuin , munduli , * roiniftri alten* voluntatis.
Compo/. portal!/ *dv . femper in futurum , Con-
timit, perpetuö. Überall / adv. ubiq» locorum,
wndiqi , nusqvam non , omni ex parte* .Cm n?
Überall / Ardclio , q»i ubiqi fc ingerit. STJicfjtO
Überall /ne hilumqvidem,omninö nihil. 31 II er
in cenjunüionibtu cum aJuBivk fuptrlxtivorum iw-
Ufß: ©er aQerebrrilc / fupremui. 2lUert.ra>
Ocr/pciumus, SUUrHcuiffto/ muwm». iMöcv*
unberfter/ infimus. ©eroltrgn>(jre/maximus.
©er aflertöblieblre/ palmar.«, ©er aH.Tlirb'
ttc / amanüfGmut. ©a* aflertnrifir / potifH-
mum. 2lllermncrffed / intimum. © -".6 all :x •
fltriCfle / compendiofisfimum , &c.
3Mcrbanb Allerlei) a djeBhm mied, variut.diver-
Ais, multifarius,omnis gencris. 2W erler) 5trf/
eujuscunqj modi. Slflerhanb @af flinq/ omni-
genua , farrago. 91nf aHerfjanb Srf unb 3öet)fe/
multiformiter. ©er allerlei) traV / multifer.
91 Herl ci) 3'ianniife/ Obfonia qvscqi. Qlllerlen
!3olf/curba,fxx plcbis, ex omni populo. 3111er-
10) SRotbnrfl / viöualia .alimonia.
$lmar/ ^almcc / oet/ w«6«/i.m * au.
tßrii, AioraviA , SilrfiA, &c.ftmili*rf. A Lahm,
armarium , mutato r. « 1. 1.( in ^tlrfiofctt / ihil*
bftr / tllarmel/ tndrfeltc Eß: repofiro-
r.um. ferinium , arca, cilra, mbü. (ein v? (hr i:f/
(cebr^ nfletn / Dänin. Veline rle in / Oos / rifeus,
feriniolum , arcicula.
21ImereO / Oft/ iAtm cjvod 2llmar / armarium , pr»-
priirecondUoriumcjVMfiatmorum : StAtxlrnJitur
*d eptodvit receptarulum, ubi utenfiha aüs.fr ru
afferwritur &* (ußodiuntur , ttf; apothecaj, hor-
rea,icrinia,&r-
9(Ip/ Oöß/ yo«/ 5*txo« 9fff. Ephialtej,
ineubus, fuceubus, corporis nocturna oppret-
fio & vocis qv.cdam fuffocatio. Vtd. tTluC,
©a< Ollp ^tiett ihn / fu$bcationem noAur narn
paritur , ludificarur a fuceubis. ©er :)1(it \\\ M
l'obef 21 fp / Invidia gloriasincubac
"51 ff rn / k Säxonko 2Uf / dictbintur ffriges , mulieres
vencriex, incantatrices , A Daemones fuceubi.
Htnuh. exponit : albas nymphatdiabolicas.
^l(lS/ adv.trmpor.& ßmilit, tt. ccn\unü. txflant.t.
tfcaufal. Cum , qvando, xq vc , ccu , vcluti , igt-
tur. gXot / allf eine Dtoje / inltar rofas rubicun.
dus. €frcit fo als t(I) / acqve ac cgo. 21Ü5 }um
(rrempd / cxcmpii cautä. cib mir o>0[ t bei-
ft/iumc Dcus adjuvet ! 21U viel mir iviifenb
m/ qvantum cqvidcm mihi conltat. Qlls i'»
fintler tvar / ad primam noAem. 911s beaehr en
Wir hiermit / mandamusitaqre,qvoeircacupi-
mus. 0^. lein t er a\i ber anbere/ dodior altcrcV.
%li/hoAe rtuun ufurpatur pro, qvafi» imprepntta-
ttmtfa avidtm , Jrd cum ahavA fmilitudint , figntfi»
cot, SU dicunt : (£in 2lWaof t» Deaftcr, /rt/qvall*
Deut, vim OlU-eiacuredu / qvaft-I>oa.ifliunu
(£
35 31!
Ufo-SJefa/ pofleffio vel qvafi. StlJbanblung/
qvafi-conrnftus.
^fi(f)aW/lifw^i»i«l»/ficuti , ranqram, acqve.
©leid) all ginge t>id^^ ni$t a*/ qvafi non caa
rcsageretur. trd)PH aU/ jamäum. <Xe(f)tflto/
haut aliter,ac. 85V.
%t I «4 9lltct / alte / alte* / hu
tfBtlgic. (Put)/ verus , antiqvus , annofus . pn -
fcus. (£ m alter $?ann / fenex , fcnecio ,ca(cus.
Gm altci» 3i$cib / /»-w SO? tief c rlein / anui , anicu-
la , vetula. vilti Seute \ dh ro 1 fcc n .;-:ni / fencftus
eft natura loqvacior. SHter Klimpe / oannicu-
lu», SUt acrumpd / ferara, Slltc (cqiulb / d<-
bica impedira. Sllter Sßciberglaube / fuperfti-
tisanilis. SQqt alteu3f»ten/olim »prifcistem-
poribus. ber alten 2ßcife/ femliter, morc
antiqvö, t\c alte EBelti antiqva Hropliciras.
SiltH unb alt / unusqvisq; , omnes Ar finguli.
in alter ©albabtt / verus canttlena. 9lite
SJf ilcfy lac req vier um . <f in flltcr (SrMbaf/ eme-
rirai , v et er a ii us milci. (Ein alter 28ein / fenex
cadus , fencs autumn i , vinura cdentulum. (£j
he alte Jungfrau/ virgoexoleta. SUter Qdjalt/
•yeterator. SUtC -£>ej:c / anus venefica. Uralt/
febr alt / grandairut. SUfe Herren/ alte CMfle/
patres grandatvi. $ilte?eute/ Ten«. SMtfemt'
fenere, fetten efTe. Sllf »crbflt / fenescere , in-
▼cteraKere. (Ein 2 iebbaber alter <?ad>en unb
JJun|t|Kief e / Aruiqvarius. ,£>Hnbcrt Jjbr alt
tverben / centum implcrc annot. Pleiterer / a\
tefter / Senior .Majores. (Steinalt /aJj. fummä
feneQute. (Ein fteinalfer 3Rann / decrepitus,
capularis, filicernium « Acherunticus. Uralt/
*h- antiqvisfimus , pofthominum memonam.
Cineuraltegrau/ anus decrepita. ©n ural-
ter ©ebraiiel) / mos am iqvisfimut , avirus. ÖErirtc
uralte (3ered)figfeit / Jus immemoriale. SHte
9lrt ju reben t Archaifmus. Steifer fron / «täte
fuperare. SUt werben/ in «rarem venire.
ber \\\ jung / noch Jtl alf / nec prim«, necutrim«
mari*. v? icb mit beut *>llffcr>!i entfebulbigen'
«tatis perfugiis ur i. bifi noch bie alt e gute
Jfpant / andqvum ob t:ncs. 3&ie alt bijt bu ?
qvot annos naruses)
*Urcn / %ta\M/ fcnefeere , invererafeere , fenem
(fr beginnet allgemach |U
5«
36
altet febr/ canefeit, vetuftarem induit, exolcfeir.
SVan altet unwrmerff/ tacitis fenefciimu ann is.
Sllf er/ c*fco» 9llferfnm/fen«aus, u. q v»hbet
xcas,fivc fit ineipient ffiveadulta, (tveprovcöhi,
•• r. omne rempus vir» nofrns. i£m junget
blubenbcj Hilter / adolefcenria , javenrus, ?erat
florens. TOiaimc^ SUter/ «ras Virilit , firma.
•£>i%5 Ollrcr/ grandxviras, fenium, aetas decre-
pita. $D?if f elmdffitie* Stirer/ «ras adulra . me>
dia. (Dfannbare* Sllfet / puberras. blühen«
bei/ wotoerinitornbe* Ollrer/ flos seraris. £ib»
nebmenbe^' bmfdllige^2llfer /»taspraeipiura.
3arte^ Slltcr/ aerarula , attas puerlis. gimeb
men be£ ^llter^/ aens ingravefecns, aeraris pro-
ßreflus. ©a^ belle Sllter/astatisrobur. f&AU;
MliffftW beti üllter« / ruina searis. ©nem am
?ll f er »orgeben/ acratealium antecedere. QJpr
2lltcr$/oiim, antiqr.tus. altert balbtn/ per
«tatem. (Etnc^3llfer^fcon/arqv»vum. acqva-
lissBtacisefle. %U u\t b rfebjle 3llter / ad ex-
rimum usq< feniuxn.
Helten» illtclen/ fenfim fcncfcerc, qvadanrenus
invererarcere» it. fitum rcdolcre. ©er S^riil
vmum fltum rcdoler , i. r. bat einen aU
ten ©efebmaef.
Sielte/ Olc/ ii. 7iw//2flttt/ vetufrax, fcneOa, anci-
qviras, We Sielte f but m'cfit* uir <5aefie. Scneftu«
ad hoc non fufficir. ©ie »Helte bnnact graue
.Oaar. iEtasfenecla canirudinemaffert.
01clrlicf> c^.^tig/ 4iy. ej'aiv. fenio proximus , feni-
Iis, it. fenilicer. ein dlflidjer 9Bein/ vinum
annofum» exveteraria depromeum, fitum re-
ctalen*.
Slelter / comparti. ab 1/Xt/ cum Su feribitar , & dttate
proveRtorem notat , fi>tmAdmoJumi\Uft€tfi>ptrl.
tMxitr.um natu : Qvando autem fubßanlhtr fumun-
tur, jure omfvrtuAinaric prr fimplrx^. feribuntur.
Hmc : ber ältere * (Eltcfter/ presbyter , fenior
collegii, bie (Sltcrn / Parenres , genitorcs. 21«
Clfern (latt/vic« , locft parenrum. ©er COJann
iftmir an ©tem (laft / alter mihi parens eft,
beneflciö mihi parer. ©fern 2Bunf(& fleM
gern/ parenrum voraforcuaas prafagia. ^fied-
eltcm/ Curarores. 3Bablelfem/ adopratorcs.
Voreltern f™ @ro§eltern/avi, autorcs generi*,
majores, anreceflores. &e<&fe €ltem/ paren-
res naruralesr (Bticfeltcr«/ parenres afcieitiu
vitricut & ncrvrrx*.
fieri , confcnckerc.
alten/ fenfim *us ingruit, ingravefor fenecVis, IfBferlief»/ *<i}.&adv. ^Paternus , aFcd>u paterncV,
qvovii momcjitQ pf« ci aetatis accedic (£r 1 pamo, it. patric, (fecriii ebren/ partnris loco
habe-
37
Sil
38
habere, venerar i utparentem. <£!f erlieb, lieben/
patemö amerc, proftqvi. 2!uf elterliche äßetff/
more paxentum. £1 tevliehe £tebe / ftorgia.
Sinai reu ei- cm Iren / fenem fieri. SRan tralfet \ü>
fehi iis/ fcncclus obrepie adoleiccntiae , cacicis
fenc/eimusanni*.
ßiTtaltcn/ ultra fenefecre, propiüs ad feniumac-
ccdcrc , attatc procedere , ad acutis terminos per
lilcntium venire.
SrubaliCtl / mature confenefeere , fieri fenem ante
Tenium.
©raudlftn / canefeere, canum fieri , canö capice
acqvc alblbarbi efle.
J^inalfcn/ftnefccndo vitam nähere, defkere sa-
nitär viribus.
?Wttalrcn/ una confenefeere , in fenioribnt cfle.
IT2acf>al(ai / annis aeq vare , poft aliqvem fenefeere.
23cralfc1l / feniö confici , inveterare , vetcrafeere.
(£in veralteter ©reÖ/ decrepitu« , deponunus.
(£\n »eralteft^ €OJlItfrrleill / vetula .exhauftaan-
msanui, mulicr grandarva. Veraltete &.Uu
Uxt vcltes detrit«. €rn tcralterrt fyxtomt
men / mos exoletus. tlnrerai tcr / aij. & *dv.
qvi nondum conlcuuit , florente aiihuc acute
cft.
23ora!tetl / in vigore aetati» cancre , nimis mature
confenefeere. Inf:. 91 : fituiluiu
523^e^erat^ett / denuö fenem fieri , repuerafecre.
SScrübcr alten/ infenefeere. Übet beu ©efcbÄf»
<en alten/ infenefcerenegotiii.
Veralten / acute confumi , fenecrute langvefeere,
confici feniö. m
O^l ing/ *Jv. fvod &nomin*liter ufurpatur, idem^
tßavodx^X^ttXil olim, qvondam, anciqvi-
lut. 3u Mngrfjriten / fvod etutm Mcunt Sa
CUrtteiciten / tempore antiqvo, vetuft&, pxi-
Icis temporibul. Eßenim olim vox Germ anorum
i Saxomco , <Dlfc/ a majonbus noftris ex Afia al-
lara, Hebraci» 0^*V.
\\ c / fvod etüun , fe d fine cauik , Ufot feribitur , ( iß
mxm Ut)t hör* & borologi:m.) Vrtufhßimtm ve-
esbulum Teulmuum tß hoc Ut/ *b tntujv* voce
£)llfcet7 bodxe %\t(X/per conti aHtonem trUjut 5Df Uf
m fjjjuttet / S5rut i «ruber / Statt i JBatet. Su
gntfical autem Ut nenfolim antiqvjflimum , Opti-
mum . genuinum .rectum , caput, primariutm
fed etutm figmfrc*tionemvocUepu y cui praeponitur,
äuget. Hmc UrfflC^e/Caufa , pr*cipvum&pri-
mum in re. Uf gtO>t/ elogium captivi, cm maxme
ßatur. UrftMb / documentum cer tum , ex yp#
tiotitia ,princtpium &c*ufil negotii pattfeit. ÜVt ul/
fentencia , proprie definitiva , decretum irretra-
ctabilc. Ab boc Ut venit , qvodbaBrntv ex Ltd»
emtndicatumferi tverunt omne* :
9?0tltr / cMC/ natura , iadolct, geniut , propea*
110 ( inclinatio , proprieus , qvalitas. Sive,
fvbdproxima fit Nalurabum llftflffll t.e. primo
ifti rcrum prineipio : 9?ft|)t Ul' / appropin-
qvar antiqvtflimo : fivt , qvbd natura juxt* du-
Sum Univcrfi operetur & agat. ^üf) t)' \Xt/
<• t» nflet) &em Uf / Cum Natura nihil aliud fit,
tpj'am concot dam ia huic Univerfo ingenita cum
primo mundi prineipio. ReQe Schottrl. oper.
iir L. yjri m vap. i }68. vrd)(inMid) i|le</txt al»
tm ^aubtfpracfte Wefe« 2ßort tyatux cut|tc»
ben tooden / unb eiue gr offe 3cu^miifter mit 3i*
Hin Daran« machen/ nutz »eil Da« vKimr»ure
S^uifd)c OBort / natura , | h l i | (H M Wff : ©<r«
fkUbm Siifaux «m aOt^alicben ©ebtaud) tu
lid)e bunDert feyn. Hinc %on Statut / nativi-
tus , natuxaliter. Slltfcr Der 9<atUt/ praeter na-
raro. 9lu$ betrieb Der 3eatUf /fupranaturam;
ältfeDerreaftiaer ülatut feou / Naturl contra-
xiari -wWadvcrfari. ^incF»llte9iatUf / confti-
tutio corporis frigida. /?iBwr ^.Uur fern/
cholcricae comptexionis cik. (gt ift OOU 3catUt
bat^U geneidet / tenm mftin&u natuxali ad rem
ift am.
{RdtUttti/ gcnafllftf/ vim.potentiam. indolcm
concederc, tribucre, index« , t/.inclinari, mo-
veri ad aliqvid. £t ift alfo aena tutet / Iu fa-
cl ui , creatus cft. ^Ci jtnaturet / ad malitiam
foxmatut, natus, pronus. It. ubel^tuatUttt/
male moratus. ©ut* obtt twlejenaturet / egre-
gie a natura faftus . egregias indolis homo.
6tatF aenatUfCt/ vi natura: admiramläprasdi-
euk €(4>n>aejr) gciialurct/ imbecilli», üagilit
naturl.
2lnaenatUttt / *dj. nativus , natura compararas,
lege , ordine & normä naturx conventrns«
aptum,accommodatum, imprcfTum, ingenaa-
tum.
ftbetCltaturet / adj. narurae repugnam , reclamäni,
inimicum natura; , abhorrens ab aliqvä re in»
ftintlu naturali.
^UiienatUttt / ädj. Naturae confentaneum , aptom,
convenicns , propenfionem narurae fcqvcn*.
^ ij SRaeur
39
40
3ia;ürlid) •* ij Öfai'u. naturalis, gcnumus , inna-
cut, nativus, fc# naturaliter QtufcrnaCÜl'lid)/
frctcrnaturalitcr. übernatürlich tupcrnatura-
is 83 fupernaturaliter. QBtcber natürlich, prae-
ter naturalis. Unnatürlich, contra naruram.
SJfltÜrIidf)fi'ir/ Ole/ natura, realicas, naturalis ra-
tio, po t c Ras, lex, norma, rcgula, praetcriptio na-
tura?.
t^atlirallfl/ Oer/propnr: indagatomaturx,
rhyficus fpecialis \ fed extenditur etiamadomnet
r . 1 ,(\ v ; rationetn hurnanam, cccco du&u.fcqvun-
tur , 1 i .' , qvi nimis fupcrft»tiokC rebus natural 1-
bus inhvrcnt.
TQv. • tir iltürctt y qettattiraltftrct/ fiäum vocabultm
ex HifraniA CaätA primutn oiium , dicitttrtfa de
peregrinis hominibus, qvi rcfcripioRegis (ive
Frincipis perinde haben cur, ac ü* in eo regno na-
ti ctTcnr.
Sftattiralifinina, / Oie / eß Privilegium Frincipis.
cujus vi peregrini omnibus commodis , gratiis
& favoribus potiuneur , qvibusueunrur in Gal-
h.'i vel Hifpanü orti eives.
$(UCt / porrb ab MtiipH) Xut / I. f.2tlt/ ortum, fed,
nifi in compofitione , in ufu hdut eß. Inde dicüur :
%icrban/ 21ucrbenn< / Slucrod)*/ f»« vtde in
51 lt/ vrtut,conjun3. dvjuntt fignificons: vel,aur,
aucem, Ii ve ; hodi'e wo eßrrtur :
Ot>€r / fvaft <Z>it>er / demtd per fymploc. Uteri l.
Belgice tfDer rft pf/oft/GölA.eUtT/ raüxeß hoc >}Ut.
Saxonu dicunt cOOcr / qvafi fit ab £5*, uvod rß ab
ittf itto/ ttnde itvtt. (Stacroper fdner/ unus
aut nullus , ©eh/ florr ri tni - E» ft rcajtfn abi
auf vapulabis. 3(h« DDft mditel / Rex aut
nihil. (£nfnxpcr n?o! efre r übel hibn / feu refle
feu perperam faecre. fli. eham (£pt»cr 2fe7
inßu
$(lt / Oer ' altus, cum arte mtifuagei-manif bot vo-
tdbulwn trvidem mnatuit , rß enim fox altior infrrto-
ribtu voeibut , <rfj4/ dukijona , nc£>tf 011 hpfjcrc
tlUtteljiimulf. <H3a: ßdivfumvocab. altus } He
eruscum, r. r Ccltivum r)T, A fal/ fflfa/qvod <t/-
ktudinem notat, vU.tnfrain fal* Altus ßvtifaci-
hus ä fjala / detraB a per aphtrefin /»'/.§. fvam 4
Gr*co «f«rJ/ 1 cxcclfus , dtdiui poterit. Accedit,
f*%4hoc n-jßrum ^alfl f« 1 « Aßctnate exAfia aüa-
Mtmßt; noüU ttrim ra+.xHcbraa nb)) afeendir^
furtum evedul cd. Prvutde mtritb iraßrn.lum
üt 1 1 im wi/?; 4 , c/Jr noßra, nr^ant , Bl«» tnAnim t,
qvod ortu Celticum eß. 2U( »|i / qvi vocem altio-
rcracancat.
^Iltatl Oer. Solarium» proceftria , hypsrhrton,
fubdiale , fubdival ,qvia rß beut apertm tyexpor-
redm fub divo jine teao. ttiam nvßra vox tß,ptr
jam deduSa,
5tl(ar/0«. Ara.alrateesTaltar. 5luf bCT» 2IUat
ppfern / acccndcrc in ans , adolcrc ignem inal-
tari exaitato. 2luf Dein IjObfll Wtav l ü e. emi-
nentiori. £%t man btu Jcufd in bk JTird)f /
fo rciO er gar auf tat 2t(tar / p'ov. Cui plus U-
cct,qvam pardl, plus vult.qvam licet, ^tr
Vnn intt iud>t üinfcntUorbcn Cilr.n . proptex
lucrum iäcerdos adftat altari.
2lltari|t/ 0<r. u£dituus , rebus facris mimrhans.
Vrtui vocabulum Celticum , munus publi-
cum preprie , qvodvis detnde officium, negotium,
curationcm Ar adminiftrationcm ftgmjicani.
Hir.c rß $lmmci|lcr / Conful , ipsalUfummut in O-
vitate Araentoratrnfi mapßrattv miptr fiät ,
(Si&atnv gener , ab JUte/ l&t*/ h.uu / pater .Ö'
(im 1 cura , {/! pacrit curam getens , filiaeq} locö
patrit cxiftcns.
limine OtC/ p/. Bimmen / Munus matris gereni,
proprie nutrix, educarrix infantum , * Ttbcro-
ruro altrix, diatur & gcUijammr. Aliud eß
.Ofb.immc/obftetnx.
Cramme / ö^amma / per prottheßn lit. «D?. nwi
folim mauern fc> nutneem, verum etiam über*
fignificat.
•SftüttttMf Ol«. Homo timidus, mulicbris,ft>4/!
ubera adbuc ßtgens. €inc friac tD?ä nunc / meti-
culofus , pavidus , puftlli animi homo.
0??fliTllilifvi) l*d)> 8T *Av. Effccroinatu« ,formi-
dolofus, paveus, & foraidolose.cfFamtnate,
trcmcbundc.trepide, trepidanter.
gKimmif#clkV Ö SKÄmmbcit/oft/fc#ffc.Forin»>
do, p a vor, trcmor,conftcrnario.
^fhltttt I b»eV p/. ^Sbimn/proprCe educarrix , ge-
fiatrixe^curarrix infantum, appcüalur eine
.\ nrfnilimc I (ttdaliori -verb figmßcattone amitam»
t. patxit fororem notat. Generalißlmh auteat
ipfam mauern &qvamhbet feeminam aetate gr a n -
diorem. Saxcnet OTämrc/ i. r. AStterculam
app<!Unt, 50jijin/ ySRömrc.
41 21m 2ftt 42
©}Utt<r / ©<€/ p'. 50?fltfrr / Mat«r , qvin ab hoc
5Rlimc defcendat , nemo forte dubitaverir.
Saara». VdtttJ &Brl«lc . IXSottjru Vfto&ttfmili
pronunciatione dkitur. 3&UfreT etiam dicitur vis-
iofumtUudinacelo^vodtjvafiaht , nutriat &con.
' fervet dcoTtm,p*nno(i acetifex.craflämen.cras-
Tamencum. «DfUttfT fiwo, dteitur uterns, geni-
calia fetminarum , loci, muliebria , alias &ie
^tirinnttff / matrix, ruWa. Indt afeenfus
(trangulatio uteri in fcminis dicitur X>it Butter
tfOButfcrfraHf belt / fivr 50?iittrrbffdS)»ccruii^.
/« Cochlea fivt trocbltafemm \ßud inftiiui t ctti rotula
ßnata mftdet , riam äettur Die Flitter w Ddö
9Bf Utfcrlein/ matrix, &mfteck Cochlea.
SHtmuttcr/fttt/Avia, fvd etiam Q)V^\m\U(V «trn-
t j/pA/ur. jr>albmuf ter / *hlxt £ f iermnfter / no*
verca. ©edfenmutfet # äintarmmter / gem.
rr ix, marrima, prohfera,felix puerpera. Ober
0rofmurtcr / proa^ia. 33orobergrp§muftcr/
abavia. <pflf<)fmHttef/ turrix curarrtx. IHa&CHi
muttcr/matcr impia, Tcclcfra. £auSmuffer/ma-
cerfamilias, roatxona. SRcdjtC fflütttt/ parens
genirrix , ctrra , carurali« mater. 6 >; :: [rve
(r d}it>eiu«muttcr / ferofa. <?(hafmuftcT / o*is
laftans. SaiibSniUf ff r / qyaß dicot motrr patri*,
rß : moderatrix Je gubernatxix proirineix.
^nnajermutter / marer Dci. <£d)wic*rntiiit<
tcT / locrus. (?CU.Knit!(tcr / nutrix , alma pa-
xens. S23rifcnmi!tter / orpbanorum matcr.
SUebemwfer / obftcrrix. Seuqcmutfcr/'tttf™-
dam trttervretati conatto tß vocabul. Na rurar , per-
(ta.iens fibi , SfafüT/ teuiorticam baut ejfe vocem:
Verum nosalttn edoBi, taliafu^deiL habere pojfu-
mut: (im 3eU4,emU(ter nihil aliud jil , qvam ma-
trix Suterns.
COJ&ftcrUin /r<»- Materciila t rxtenditur jt>oa vox
SftfttttHcill / hfpoconßicüj ad qvanrvü mtuiercu-
lam , a vom blanJe aüoipnmur, Milte* racculas
vi tu las etiam apptüant 3)J in [ erteilt.
CWüttcreil Öj'rauttfrcil / maternos mores reftrre,
vulgh matrißare , item afFcctum matrts habere,
amore maternö afTici. 00?llficm etiam rß, ardc-
se cupidiutc matus videndas , atloqvcnd.x vel
arop leitend*.
SP? flf tClUd) / adjeB, tfadveib. Maternut. &at
mütterliche -t»crv arFcchis.animus maternui. etf
mimerltd) mit einem meinen / gRiifmrlidj aeaen
iCtlltllU) |Von / tjutxislocdcilc, aaacmrcfcrrc.
Maternc, «<rv.murU(li(h heben / macris inftax
alicui favere.
???uDer/r>«». Ma mmillare, mammiliarum re-
ccptaculum , amiculum , etiam huc pertinet, ffoea
mamrnif five matre di8um malis. Qai QJWttt
|ltfd)nüren / conftrmgere mammillat , difhin-
gexe, obftringerc, fubftringere, cujmctmtrarium
tß: diiTolvcrevdiilblutioncrclaxare, expedtre,
NfMtt aufmachen.
2(mt/»«ö/p/. aetntcr/riifn/rr/Tr fcH/r4Ef«mfx*
2lmb^cr;t «/v.irr etiam mnnuUii 2lmbt/ retento b,
fed male feribitur , cumnuUaliteram Imgva noßra
otiofa ejfe debeat. gttnM / fori latino-barbaricu
fcriptortbui diüum Ambaftium , pro prxfectüra,
procurationc, adminiirrartoae , (unclione dixe-
runt : rauncri« drprovinciae : Et Ambadios//» 1 ?
ambachtor, Olmtleute / prxfcAos, praepoHtos,
admiiaftratoret. BtlgU %mb(ld)tftve WmU tß
coÜegutmopificum: SitHbadjttfmann/ opifex ma-
nuanus ,y2imbad)t5lCUte/ opificetmechanici.
Cime venoalten / obire, adminiftrare , cu-
rare munui, proYinciam, fungi officio, prases-
tenegotio. <im'$lmt anf ft$ nehmen/ frrci-
perc provinciam,capcu r ere praefccluram. ^in
Slnitei'IanGen/ infignia honoris aflcqvi. Clin
2lmt ab|(hkl<jcn/ recurarc,rcpudiarc conditio-
ncm. <£in %mt aufgeben / abdicare fc provin-
cia,abirc ma^kftratu.^uiütmtfuchen/ambirc nut-
nu». ^«s tK mciniHintnid)t/ non conrenit offi-
cio meo. 5lbj'cHen »Cm Q(mf / abrogare alicui
nuiüftrarnm. 31mf6 meaen / ex n(]\: j %nt
qvuq. vocatur officium rrtiila;, t>i< CO» e§e/ /n;;r, ^a^
glmt baltCU/ miflam eclebrare. Po»ro5t m | f /«-
rm/ur pro \oco cv domo prxfeduras , '1-7 priero-
rio. 'rcr 6d;r^er in im Cltnrc / PxxfeOus eft
in loco mdieii.
$fmf!ein/ DAS. Munusexiguum.vile, iri-
6um,qf. officiolum>functiuncuia, adxniniitia-
tiuncula duas.
QltflrfMt Dignitas Epifcopalis. Chrett
amt / munus honorificum, bonorum , lionora-
bilc. ^rbamt/dignitathercdjcaxia. (£brifU - ti<
amf / debitum Chrjftianorum. ^iffalam(/
prxfeclura hTcalis. ^orftamt/ foretrairs pxat-
fectura. J£>ail?amf / officium parrtsfamiliäs,
&t\dtamtf'T< Zollamt/ Tclom'a. Jbßfamtt ne-
gorium y officium aulicum. J£>üf poftani t / &
yo\Umt/ angaria. 2iai)t>amt/pr3efccrura vcoa-
KSTOk jtird)enamt / xnanus ccclciiafticum.
€ iii ^or.iiir
43
3fm
44
jfiMli iviUin / rcgimcn. St ricgtfamt / officium
militare. fcumpcnamf/ officium Yile. Qtebai'
Oiut I munus (ccundarium. TKid) tcr imt / offi-
c i um judicis. cf>Iii iTclamf / poteftas clavium.
(rcbwamt/ Qvwftura. öcrafamt / difcipit-
n.i poluica «Sc ccclcüaftica . elcnchus. Stuft!?-
oiur / munus difficilc , pcriculofum • anccps.
(£<biUmt/ vicaxiatus. Jmenbamt/ officium
honeftt , Spare« virtutit. vißcdjfdamt / admi-
niftratio alternativa , magiftratus ambulato-
rius, dignicas ambulaioria. Sunt 'S alia com-
poßta mnumtra* ut : £cf)ramf/ ^ft%mti <&(Jw\'
QWt I XWXQXI qvibtu JluJ.6 , ne nimiiprolixi ft-
mtu ,fuperfe,iemtu , hoc fcluni monmtu ,<jvö i qva-
dam vocabula ex 2lme compoßta GaÜicifmum ßu
fisnt , qva tarnen pura puta Germanica Junt *ut i
Vllllbilpa?6r / Legatus * nuniius , ab 2lm &$0t'
f<f)aft / qvbi tolis Ambafciator muntu officium
nuntn gerat, 2immiral / archithalaltus , tricrar-
chui , componUur tX 2tlll "WCCr / JWä chjfibus
in man pr*eß. 5lülUU>6irCO / barbare admodidre,
Utin} elocare adminiftrationcm cujus J. im rci :
Ex: 2t Hl & mieten / officium elocarc. venderc.
JVit prktereundum eß , qvod novi Orbii apptllitio
America ab Americo Vcfputio Florentino difta,
t£ ipfa Tfutonica fit : eß enim ?lmcriF idem , qvod
Stmhfrcid) / regio prxfechir arum : & Amcncus,
cui multum concreditur.
«Ulli teil / fimplex w ufu non eß , ftd eompoßtum bCflm»
ten/ mit einem >%mt wlVbcn/ officio aliqvem
prxfkcre , officium cuidam mandaxe , diettur et-
iam beämteru / promovere aliqvcin ad prac-
fefturam.
«Beamter / o«t / pJ«r. Beamte/ Officialis, prae-
fc£kus . prscpofitus , curator. j£>pfbcamtcT/
minifter auheus. tfrieo/DCamtCT / officialis
bellicus , qvem Officter firniß Gills faluranr.
Ä^nicUeobeamtcr / ab cpißoüi , vulgb Can-
ceüßa.
S&amtuno, c^^amtcrunii / We. Collatio officio-
nun, ailignatio muneni , vocatio adprocura-
tionem.
CmITfl / «4 *Jt. qvod haf% / ab Um &3mt/
fertbi dehnet , nift confvetuio tyannit impeduet:
diligcns, induftrius, Tcduius, laboriorus, afli-
duus. Detorqietur nrnnultit ab QlKUi*/ Ol« / for-
mica» infeclo fcdul.o <V laboriolb, qvaft stillet'
fn\ I &cont>aüe , flmjtq / ftd male i Adverb, emjiij
txponüur : iljligcuicr,fludiosc,fcdulo,navitcr.
V£m|"i llid) / *dem qvod fmfa/ vigilans , ateemus.
excitatus , gnavus, »t. Sucnuc , accuratc , vigi-
lantcr. induftne, induftriosc.
(imfcttit/ OM. Diligentia, ftud um , cur a , mdu-
rrria . na? icas , afliduicas . follicirudo»
Unemjigf eif/ OK. RcmiHio de diligentia, langvor
induAriaa» dcftdia , fegmeta : y unemfig / Tcgni«
ter,defldiose ( incuriosc , otdammttk
i£mfiiKB / y ujUatiiu beeillfigei / adrigilarc. fuda-
re, niti, bborare, operam no»ate .contcudcrc
ftuJiö , nunibus pcdibusqi Conan.
Slmeige/ ^ €mfC/ tU I formica, am-
maliuluM (r, Uttum. Unde in facrit tegüur: Qtl)
bin tue 3tmet97 On Sauler/ nnb lern/ adi formi-
cam, piger, adfpicc ejus mores, ut faptas. iVon«
nullt dtrivant hoc vocabulum ab StsbtfßCrlV
dicereltt^qvafi Hnbti$ : fed rft ab 3tm/ cura , /ofli-
cUvdo. üDic ^melpen baten auc& ihre ©alle/ dk
formier fua btlia. *23olICT ftmeüjcn / f ormi-
cofus , formicis plcnus. @elt unD ©u()t/ tVtC
üllllClßcn / formicariiun bonorum, i t. htßrvda
&promta copia, @ro§e SQalk fiTeKcfameU/
formica major, eqvina. (r cf>it>, r jC flaue ^metf«
fen/ formicx minores i nigricaaecs. Praßan-
t:i> ti formte* habrntur üimedic ns , qvifub arbarir
btu reßniferk babitanl , acidumq^ clrnt. 2tmei6
mit ftflijeln / alata: Jernumenimforwncatalatatfar
ciijrdbrevifupfißitu, !<bcn md)t lang«. 2lmcif»
jin # 2lmei|iiiit / *dj- formicinus. «in 3lmci|»
fidjtei' ©.ing/al« wie «ine* auf iCyem gicng«/
gradu« formicinus. Stmeifill J^anfen / myr-
micium , acervus formicarum , carcxnula tor-
miema.
%\W\tU bit I pL 5(mfeln/ merula. Ideö ab 2lm
diÄa, qvia voces hominum inftar pfituci imi-
tari conatur. g^acbamfcl / alias $ad)fteU/
momaas , motacilla. ^eraamftl / merula al-
peftri». «Hw^elainfel/mcxula torqxau. 2öaf;
jeraillfel/ merula aqvatica.
9JnUH / Oaf. H*br*icumeß,optantü& conßr*
mantk nota , dicitur etiam Latin* Amen. Alq\ iU
lh qvijem certe, maximc , omninö •» Ncbi* autem
235\irlid)/ »aljrbafria/ <i fco aMe/f^mßcat. €1
i'tfo roabr / all 2lmen/ ccTtoccrum «ft. vei
Wirb Clilti ja imb$menfet)ll7 Omnia tibi conce-
dentur, fanftiilsmfc fervabuntur.
fub cinecsbiu latcnta » fSqvaßfepulU , qv* qviax
HM
45
2fo
46
ignrm rutriuttt &fußrn!ant, ßnt dubio Atnvminalio-
mm habent ab Olmine/ nutrix.
Emmern # ülmmcrcllcn / a • Otmmdbr rrc t funt
ceraft mcßiM&wßar prunarum -vel ftintiüarum
reßlendentia, cerafa juliana uäa.
%mntxclk\\ ':>*■» ftmmeritten/prunura Armenia-
cum, rubicundum * dariulculum , ftnaliterab
2lmmcrtl/ ftintdlk, nobit diäum.
2lmmcrT>et/amcringa,1agopu$ Grnutpxfprif.coto-
nt croeri, ö'öol&ammrr / ü. {gmmcrlnt.} / xxxi
aureola, rtiam lagopui diQw, licet (fmiiltrtiltC)/
proprie chlorion vocetur. ©cr|huiimcr / bun-
cinga t ixfcüur horded & trüicö, Hidtm %erttu ptx-
jrrii &lin*rüt. SBaltXllllTICrlinO / iderus , gal-
gulus.
5lm.UY.tU' tut' amaranthus purpureus , flos amo-
rit, aIüu Saufe nrfd;r)n /etuun fantillat Emmern/
rrprtßvtMf.
5tmpfcr/ Ö«t/ lapathum, rum ex , plantA rß,
forte sbaiitujvo dmpfcit/ ftipare : Eßertim adßrtn.
gern 9f aivum obßruens. «SfrqampfeT I rhabar-
Barum monachorum. ^U(Q.impfcr / crifo-
lium aectotum , acctofclia , offuirtif allcltija.
©artenampfer / lapaiham hortenfe. j£>a{cn<
ampfrr / 0x7« 1 oxyiapachum. (Sauerampfer/
oxaJts , ramex * acetofa. 5lüflffrrampfer/ ^pa-
rhum paluftre. *33Jil&cr Slmpfcr / Alias <0rlnB<
trun ' lapathum iyWcftre,hippolapathum.
xlXl I prtpof* In , ad , a , ab , juxta , it. a.iverb. cofli-
fioncmfignificans. »Oben aui 1 unt> nirijcnD an/
dt oßentAtore , audaculc & heminr temer Ario dkitur,
an omni» inconfider Ate Agit, homo rolaticus, vio-
lenrus . au Jen t ior , c'erricofus. <£$ifi all t»em/
ficcft.propeeft, partim abeft. ?ln fruit Jfralfc
in collo. %ii an t»cn J£>aW/ ad Collum usqvc.
tSon ber <Sfnnt>f an / ab ifto tnomento. S5011
fiunb an / protmüs. Q 0 ru I an mir ift / q van-
rum in me eih 2ln Wlfer ffatt / *icc * audori-
ratenofträ.
3^r^an/ acclirls. &aTan/&ftrctäßn. ©ran/
mnvo.ubi. ftprnen trän / prae. JDMlfruifrlMil.
polt. Serben oran / juxra. Sßiehftan/ proxi-
«ntf. Unfren bran / Aib. Sßifberpran/itcrum.
ffcir immer »tcprr Dran /age, pergamus. $orr
(in ' polthac, impoftcrurn. JnciMn ' huc , fur-
fum , ver Tum no». Jfmcr.m / in hunc locum.
$i< ran tubt td> nid>t uitifd>t / in ho< non pec-
«o. Jf)immflaR/ etemenan/ ©otrrnan/ fur-
tum coxda ! J^inoan / ponc. /?tnfranfc^<n / Att-
qvc dcqv« habere. Q5orflB / <JC h< wrnn / i pr«.
lieber an / itcrum , denuö hac. flfldfan/fer/
dicinnr Lktor , lorariu«, facdlct , qvi delmq ven-
rei capit , Aliks C5r«fa»/ Ö'CCfrctfju. ltAÜc.
Sbirro . infidiätor t eilt Sparer/ 2tO0fpAi7fr.
Olm / co«<r48. fxan SJDem / *t: 2lm öritfen 2age/
tertia die. -lim viuL c / in extremis. 21 m tfrbc'lt
(irafeo / motte muldaic. 21m SKarfe / apud
forum. 2lm -Df ecr / maririmut. n: u Tin/
maximam partem. 2itlt lin(h|lm / proxime
91m £aoe / uuerdm. t(( am ^age / paiam,
manifeftum , non obfeurum cd, res ip/a ioqvi-
tur.
3Iu^/p;o2ln&a^ 3im?£id>( bringen /luciexponc-
re , foris efFerre. «ÖU< J^ret f omni« / afeende-
re , exahari. <Ha^ £cbrtl gtten / capitis pericu-
lum fubire » auribus lupum tencre. fHui (£nfrc
gcliinijcn / in exitu efle , calccm ridere , extrema
tangere , fummam manum adjicexc.
5lftid) / Adverb. tpnbmdAtn in locis pro remotione
ußtrpatur. Qyd^i iinid? / abuc.ic ab h nc, move
ce oeyus ab hoc loco.
^Ctlt/ prjtfoJ.antifvilfmotftHforefriContt*,
gen / uJ'urfAtA. Conjonantaam haltet cum Gritco
gitii & Lahno ante , hodi'e limm extrucompoßi».
nem t nec forte intervnjcos Gothas , Aliqvid fianiß-
CAttt. Huiut p.r*pcptm>if veßighi äppaient in <oo.
cäbuiü.- gfnrlity ulntroort/ überantroerten. 5ri
exinde formätur verbum:
j?lnt> ontcn/flcanfef/ »indt««, uicifci , p CT -
feqvi , ad animum, ut Ajuttt , revocare , vindi-
dam de aliq vo mmere. €inc Un Wliijf e if gram
Ciarm anten/ fc laccüitumulciTci, ftcinus inali-
q vo vindicare , vindidam fumere de aliqvo.
U tl;U'»UUi"f /•'■.'). In 11 Ii us , p .mens iisium.it um.
rra ? ttn.U'.itt ti"f lafcn / injuriarum rationem non
habere, non fpedarc vel curare ultionem , de
injuria perieqvcnda non laborarc, ultioniscon*
Ali um abjiccxe.
5lnffr / Der. Vindex , ntcor , puniror. Hincpri-
feanominaprofri*: 9lnfflr/ Antarius , i. r. ultio-
ni indulgens. Ollif tlMH / Andoinus , rigor in
ulcifccndo. Sic Andseifra , mmen De* apud
Strabonem , forte Ncmciis , forrii * ftrenua ad
▼indicandnm , Ab aurem 1 gW ßve d)iä/
Orenuns , fortis , promprus : Bt 2lnicnor /Pn».
erps Trojamu , qvi Pata-viam tondidit , honorem
nndicans , ein {rbrenanfe r /oDcr 2lnrcn (fbr.
iliitHnj/Dt«. Vindicatio ,uhio, vindiöa, iibido,
«upi-
47 3fr
cupidicas ulcifccndi. vrtiif fdM v [V Anfang r ?r
nennten / acrircr aliqvcm pro injuria infc&ari,
malemcritis probe referre, qvod debetur.
$l»M(f)t auf ia / &4 / v. dapidu« vindiftc. ad
ulrioncraparacus, ad injuriam perfeqvcndam
pronus, de inimicis ulaiccndis cogitana»
antUjvißimävox Runic* & Gothic*, impedi-
meneum , laborem dt iraro not jus. Hinc ve-
mit:
Slrbett/ofe/ fi. cmt. oiim£rf / ©rff c#€rfit>e/
qvin &bodur in nonttuüii lock <Zrbt& <£xbtit di-
ctum » Labor, molcftia, opera, taedium , nego-
tium # occupatio , conatus, & opus ipfum, qvod
opera per ficitur. 3ftad) actafener Arbeit t|i auf
rtlbctt/ dulcis poft laborem reqvics. SD?ui) unb
Arbeit au$|tcl)en/exantlarc laoores, aerumnas
exhaurire. 3 n Arbeit (Ut)C% I in laboribus vi-
% cre . operari. ciiium Arbeit aufleqen / Cuci-
namalicui imponcre. betriebene Arbeit/ o-
pera Hltcata, Aii$ge|foci)enc Arbeit/ torevma.
$Ürfi|"d)e buitrc Arbeit/ peclen alexandrinus.
Ckbilbef e unb gefrirftc Arbeit / acui Babrlonica,
Afljrrica. ©ebinqte Arbeit/ Opera condufta.
Äbojrcechfelte Arbeit/ alternut labor. (»>c}n>un»
aeue Arbeit/ coadus labor. ©rcjje Arbeit/ res
muhi fudoris. UnidrigC Arbeit / intempefti-
vus labor. Arbeit Über Arbeit/ fummi laborcs,
cumulus laborum.
S5aiirenflrbeit / labor immentus, fervitia rufrica.
^enjarbeit/ labor metallicut. $ud)erarbrit/
opera libraria. <£fcl$arbeit / labor afininui.
©cblittöarbfit / nixus ex parru , labor parnt-
xientit. j^errenarbett/ angaria. J£>anbarbeit/
opus roanuariura. ^itlberarbett/ operx pue-
riles, ineprai&vanus,t/mfacilislabor. mle>>
arbeit/ rufticus, campeftris labor. j?nrd)tar<
beit/ Ter vilif opera, Kopfarbeit / ingeniofui la-
bor, ftudia l:bcralia. Sippcrarbctr / oper* Aib-
fieivae, it. minut*, du'pcrtica:, d.ftraftae. Htaehr
arbeit/ labor no&urnus, lucubratio. SXiUbee»
SCojl ^Pferbearbeit/ labor decumanus,immanis,
beftialis. (? (hamuK'it ficritiu«, fimulatus.
Opielarbeit/ ludicrua, facülimus . vr cbiicir er ■
OD« £df)llftcrarbcit/opera fedentaria. <5d)auD»
Arbeit opera damnata, feeda, labor inhoneftus. (
$aqarbeit/ penfum.labordiccularis. ^ntir.u
beit/ vanus Sc inanit labor. Töpferarbeit/ figlt-
num. $eufetdarbeit / labor incrcdibilis, im-
menfus, odiolitlimus. äSÜltcracbCK / oper»
$fr 48
hycmalcs. Sic: 6 t mmerarixit; 'scftiv«, grti;
lin.isarbeif / ternae. Werbearbeit / autumna-
Ics. SßcHenarbeit/ lanificium.
Arbeitirin/ &40. Opclla, labor exiguus , !cvi»,fa.
C ll IS.
Arbeiten/ gearbeitet / laborare, operari, labore
contendere * ludare, *>cra.eblid; arbeiten/ o-
peraaburi. perdere operam, in vanum labora-
re. vriib jU Sube arbeiten, exhaurire vite* cor-
poris atqi animi laboribus.
Arbeiter/ ©et. Laborator, operarius. Arbeiterin/
tlt l operaria, laboratnx. (äolbarbeitCC / xL.
chyauita. (^eibenarbtitcr / fencarius, pluma*
nus. ^aubarbcitCT/ manuariusjOiercenarius,
Kuit|tarbeiter/ artifcx.
Clrbeitfam / & *4v. laboriofus » impiger , Are-
n u ub , pjucns , aslvciui laboribus, dt labonose,
operosc.
Arbettfamlid^ / dem q n i avbeit fam / expertus la-
boris , in laboribus vertatus : Et impiere, Are-
nue. haut negügentcr. UnarbeitfamlioV regnis.
defcs, ignavus.
^vbeitfamfeit/ oie/üm qvod Arbeit/ alacriras,
agilitas , afllduius , philoponia , i. c. ftudium la-
borum.
2lri>riterife$ / tiem qvod arbettfam/ promtus, ex-
crciutus , vexfacus in laboribus , induibius.
^ll'beitfilliiJ/ajfy.^tf jT.artiidus. auumnofus, mi-
rer,calamitofus. iiiiiarbein'tiliijes i'eben/ vua
acerba, trittis, mifera.
Slrbcitfäliojich, / atv, Mircre.cxlamitote» acerb^,
raeeßc.
2lrbcitfilIiqFftr/ DtC. Ärumna, calamicas, mifcria,
aegr uudo, macror, meeßitudo.
Abarbeiten / abgearbeitet / Uboris pretium accU
pere, iirmhebctati, obtundi laboribus* SlbaCi
Deitunay laflitudo.
Aufarbeiten / abiblvcre penfum fuum. <£i iti aüti
aufgearbeitet / labor ad finem perduetus eit , ni-
; hilrcftatUborum.
Aufarbeiten / defiftere a labore , laborem confum-
marc , //. laborando aliqvid perfiecre , opere
perfungi. Zugearbeitet <£imi i purum , pii-
tum , tex tile argeacum.
bearbeiten / labores tubire , multüm laboris Cbi
fumere. ©idj ftm eine ^acbe bearbeiten / an-
niti vehementer , anhclarc ad aliqvid. 3>ear
beitung/ conatus , fudor, contcuuo.occupati©
vehemens, acer cima.
49
So
JDranarbriten / collocare laborem in re. €rar«
beifef muh Dran/ continuat laborem nondum
perfecta ra.
SDreinarbriten c^orfiberarbeiffn/ acceflRoncm la-
boris adjungerc , addiramentum laboris appo-
nc r c cumulom addere operarum, locomantiflae
laborct dupticarc-
JDtunt<rarbciCtU/ miniis laborarc , prarftarc ope-,
ras mancas 4 mutilas , frufha laborem Tu-
rn cre.
2)!U'd) irbrütn/ laborando aliqvid penctrarc.con-
ruerc, diligenterelaborare, clucubrarc.
(Erarbeiten / per laboreslucrari, qvatrturo facerc,
I ik r if.iccre , compcndium ex opera captarc.
S^riarbtiUn/ initarc laborando» laborem conti-
nuarc, defudarc in rcaliqva.
f Otfarbritcn/ fummo nifu fefe liberare , incredibili
opera perrumpere. gptfnrbeitung / vindica-
rio in libei tatem.
CDeitf'.rbeifcn/ in laborando aberrare, luder« ope-
ram, lararem , /Ethiopcm lavarc. SDttfarbcttV
vaaut de irrirui labor.
SRitarbeiten/ labote* cum aliis conjungere (pfif.-
arbeitet/ «olbborator.
SKüuttterarbeiten / parcere laboribut v deüftcre
qtandoq, ab operä , intcrmiiccrc labonbui r c-
qviem.
SR 3 abarbeiten / alieujus operas imitari. ©nt
^a$arb<it imitatio.exemplar.
$}iben ctf Darneben arbeiten/ laborando fe ahis
afiociarc- It. laborem novum addere. 3it*
benarbeit/ opera fubfecundana, fubfieiva.
©erarbeiten / confumere laborando. QStW.rbci
UUi ©olD Ullb Sflbet / aurum Sc argentum
factum, laborando infumrum.
©erarbeiten / alten labonbusfuii f«nrir« , hnrare
acgligcnrrmope ri mä. abgearbeitete pleiter/
vcltimcma pratlaborat*.
2Biet>erarbetten / Rcdiic ad operas, novum «xfu-
darc laborem.
verarbeiten / bcnecollocareopcrainfuam.
gtrarbeiten / laborando defaiigari , cd er rar i , plus
laborii fuftincre , q v am (aeif cd.
5/rCl / dJjeB.&*dv. ttnhsBum rx9rig / fotd tß
dB 8lT/ »«»• impedimentum : Fnpne iracun-
dum , difficilem, morofum & molcftum in.iigi-
Um ; f'd tranifrrtur fio^ ad cmne grnut msliti*-
rumi'fi rxpomtvr : malus , pciulant, perrerfus,
pcrnicjofui , ritiofui. Comfar. ÄrgCt / pejor,
Sugni*». 4rgftcr / pcOiarui. Ubcl arger maße*
malum malo cumuUre. Sic nonnrma flbft ap
gel" spptlUvtt : fouas , qvas ruftici fodiunr m
agns , ne qvii ibi viam agar. (ginctn afle$ arjC
anrofinfcben / mala qvaeq-, imprecari alieui. <£r
in ein arger Äerl / homo eft ncqvam , fublcfraa
fidci , fcelertui, pcrfri£hc fronrit. 51 r .es ri:f n
ttin ejlltctf / mala pro bonis rembuere. ^lcr--i r
»erben / aggraYcfccre. 3um «rgtteu auflegen/
duriüi accipcrc , in pejus trahere , deeexius ver-
tcre , pcilimeinccrprctari.
üra.bt'if / Ott. Malicia, noxa , pravitai, perverfi-
ta», neqvitia, fallacia , dolus. Ii. valiicict, aiVu«
tia , ealliditas , vcrmu.i,
2lrgcn / in ufu non tß, fed compoßtum verarmen f in
mal am partem accipcrc , petfirae interprecari«
impucarc alieui dchdum. ?0jan rerarget oft
einem/ woran er Dcd) unfcbuIDig t|l/ innocent
faepc male audir, ob probicatem fuam. 3$
bitte / oerarge mir^ ni$t / nc male cxplucv
qvaefo.
2lerg«rn/ gearejert/ propr. animum ad dete:
riorem partem applicarc: fitfvenUiti muttm tß :
feandalum, orTcnfiouem pisebere, corrumpe-
re, dctcriorcmreddcrc, yvodetiam W^A tüte-
nortrt dicttnt , üem irafei. (? id) WOtatl & '.gern/
offcodi ad aliq vam rem , vulgb )<«nd*liisru litt»
geärgert / abiqrc damno , finc dolo malo.
9lergeret / fc«. Ofi'endens, feandalum prsebeni,
cxcmplo nocens. (^caraerter *uttm tß often-
fus , qvi feandalum ab aho darum aeeipir.
Stergernöf / W*. OfFenfio , feandalum , corropto
la. itin gegeben 2ler.'ernft§/ feandalum daium.
er in empfangen etxr gemmm^n Hergernü^/
feandalum aeeeptum.
ftergerung / PiC. Vulgl &qvidm'mjurt : Dete rio-
ratio , tlikt : lxfio , oftenfio , corrvpcio .bnu-
lumcxcmplum*
21erccrlid) / *dj. *dv. feandalofus,feanda'6p!e»
nus.Ö^fcandaloie. Slcrgerlid) jeöH / ortendi-
culo efle. <gi i\\ eine a\aerlid)c 3achc / peflifni
cxempli res dt UnÄrgerlid)/ orlcufionis ea>
pers.
€r<Sigern/fTeb tettifott/ erargern/ indignari, fto-'
machari ad rem aliqvam, exaeerbari, exardc-
feere , ofrcnfioncm coneipere de re aliqvl,
3er<lrgern / idem fett oW ei ärgern / iraenndit
inecndi, incitari, fuecenfere alieui, torum in
fermento efle.
Stritt / ©er / ccntraBe tyrtf. Ef enim in antiqvk
Itbrk ftmptr dhhlUtum, P>r. DK 3lcr|t< / Medi-
5i
2(r
2(r
cus, median» pcritus. poit. Naturx minifter,
falutis a n t iftes , Machaonis ar rei cxercent. Ab
5lr / qvia an mrdtca pr* cttttis laborem & ßttdtum
pcßulat ,c*> indt alitjvatenui txcufarip<jfiintii, qvi
2tr>t ab arte , qvafißt artiftx mtdtn.ii , tralnmt : J'td
fctant tßi hont viri , ipfum vocabuium Ars noßrüm
tjp ; »am , ijvi ab Saßh » ntihtate , «(« , aplum rtd-
do,tf>ab djgt *r i virttm , trabunt , nihil agunt , cum
52
cum, purgans. fRo^QT\(1l(9/ vcrerinaria me-
diana. iScelClinriCncn / animarum. (Jcnbcr*
örjcnCÖ/ fpeaficum. ©flcWjCOfü/ Yomico-
rium. (r(t)lafar}fnfO/ foponfcrum: ©farN
<u \;nc\\' mcdicamcntum corroborant. Cr fcpf>
nr jenen/ adftnngcns, obftipans. *Q( ntMr» ftve
5UJararicnco / praefervani. SBcicftarjfncp/
emolhcns. 5$Unt>arjeneD/ vulnerarium.
ars a mßroZv/ Li. labore.Udu B dtftuultatt SlrjcncnfH / (JCarjcncnct. Dfcifcr rtu« nanm/fi.
convemtntißimtdeJtuttur. <£in erfahrner/ flUttt arjten/ medicinam faecre, exercere, cura-
Slijt/ cxpcrtus.docTus, fidus medicus. Olrit reaegros * medicamentis uci, medicumadhi-
Wf Dil' felber / Medice , cura teipfum. Seetier bere, traderefc medico.
2lrjt / neuer #ird)fH>f / medicus inexpertus, 2lrxencmilt<W We. Mcdicatio , eurario , fanari«.
rnnrcvurnrnriim iNi-tJ Ol r < f • um 1 v<-^ ■ n 1 . ,• -ti 1 . V -t £^ .m
morsaegrotorum. Jörn 51^1 JitmL.
provtrb. de üi , ^x»i i'p/j fortune j'ttte jta viurit
funt. propr. Medicumncrcdcm inftitucrc.
$tftcT Qöeibcrarjt/ Empiricus. «Miiacn.irif / «/»4/
OftllljV colljriis prwftani, T»«/gd medicus ocu-
. larjus. SJnijknarjt/ expiatorius , medicaftcr.
gitMrtrjt/ hftularum ./<•;< vulnerarius medicus.
rflltöarjf / medicus provincialis. üribarjf /ar-
chiater. gumpentU'$t7medicus ingloriut. j^reu«
UXAVSt/ galcntcus , bocanicus. 90? arftirjt / cir-
cumforaneus. 9Jejtar»f / medicus peftilcntia-
lis. Wtvfrfive jfiil), tfÄlber» 9Co j, &aSicbar|t/
• ▼eterinarius, öeniatrus , pecorarius Wülfer«
flrjt / chymicus , fpagiricus. tSt^WktW^l I
jatralipres, reunetor , medicus uiiguenrarius.
(reeleH.irjt / medicus animarum , fpirirualis.
(BtaMarjt/ phyficus. QyuuDarjf/ Chirurg«.
3anar}( / mcdicui denrium , dcntifrangi-
bulus.
Slrjener)/ Medicina fivt ars medica & ipßm
medicamentura , medicamen , pharmacum ftu
remcdium. (Sine &en>«Tfe 2JneneO/ medica-
mentum prxfens , prasfenraneum. i£int
9efdf)rli(!)e Slnenei) / cura defperara, incerca.
il'inc tviebriae 5!r jenen/ medicamen ingratum.
grienet) einnehmen / curationes adhibere, uti
remediis medicis. %Äbt[id)C *2lrjenei) / potio
lethalis. 2lnenei) jurtehfen / pr*parare,con-
cinnare medicamen ta.
Üugenarjeneo/ collyrium. S5Iuf(liDent)f Brienen/
fangvinem fiftens. ©iftarjenco / anndotum,
j alexipharmacum. Ö?rimt> Jp.iül't oOcr .ll.jc
meine OU'ieneo/panchreftum.panacca. J&aM'
r;.![u-i^v,'iii'i,i!!cn / mcdicamcntum diureticum,
y urinale. JpdU^ar{cneD / empiricum. Einher*
arjeneo/ antdynum. 9Jur »jirar|enco/ catharti-
v3d>arfc^rjenenun(}/ rnftiorcuratio.
i 2lr;enenbaftW/ «4 & adverb. Medicarui.empla-
ftra* aliamedicamentaolens, faftidiofus, me-
dicinalis : Et arte medicamentariä.
Wanenenen/ auiaviun/ medicosdefercre, vis»
morbh dt(}tratif fieti j'oitt. lt. totö corpore falu*
britarem ex remediis pcrcipcrc.
SBcrarjeneDen & ocritrjren / foftrii dandn ad In*
opiam icduci. 5ll!e fein @dt> Kr,:rjcm-\u
omniafuabonaconfuracrcin confulcndis cVacW
hibendis medicis.
51erf / drf 1/ €rf I ö'Grt*/ porrbkmßro nte
de.htcitur t convrmtq x a:mGrjtc9 a\ns, qvodAiarm
tem notat , tanqvam laboriofum , fort cm , fetc-
mm, robufrum. Hinc nm fjum antiqvißimitM
nomen p. W 'um<£x\\t I idtß\\<tc.uk%, eilt ffrcif '
haffer/an>ei(famerCO?ann ; i*r«mriüm <£ri(j>*»
f vT »/ dies Martis, venit.
%t<b/ & ^lrd)C/ Saxon. JlrT« / tue. Unde lä>
tutum arca , non ab arctn.io , tjviaßtrtt antat , id
qvod vtgil patrrjamtltas out cauh cattnaritu wulti
mtiitu efficeit p'ßint. XotatauUm 5lrd)C ivattt-
hbtt apüm. ciOam tfqvoJvu ferintura claufum .
I>ie SlrqV v0?o;l^/ arca Mofis.
%<ttitfivtgxUx/Saxcn.HtU\/X>tt. Feneftra
arcum referens, podium, pergula, projcclura,
meniana.
(f l'fetleilT/ dmin. ^(Jf. Parmm podium , fvaßp*.
^fo/r/w,projc£raangu(ra ^Tminura.
21rfcleo/ mc/ iSaxon Xvft/tmhb SlrfpDerfü/
aCaU:co Artillerie, avod nihil aliud tß , qv'am
noßnm ^IvFeU'l) / res machinaria , machinari bei.
licas.
ftrefeebufe t M'c i.t. cine^aflen. coerjfflrnbuv^fr/
fntartti C;a Saturn tarnen tß ad formen cum ma-
' nua-
53
2fr
2fr
nuarium, fclopum, &9Ril!'Ff f)( / fclopc tum, r.v.
pomtur.
9lrd)ibuftrtfr / Der. ^/t4/ffnXeutcrfct?69/ hip-
potoxota.
2tr(f>tbuftl'cn/ crajicere globulis plumbeit , fclopc-
t is conHccre , traosverberarc glandibus, jive
fphaerulis tonnen tar in.
^ll'CTHtV t>ae. Archivum ■ grammatophylacium,
tabularium, q vo aUapubltca affervantur , nempe
vi curia; ficutmbl'inumlocujtßin cübtu priva-
tif • tibi tabula reponuntur privat*. Ab m^x*****
qvoJ anUqvum notat , deine unt r mnti ; Ego com-
mo.ii'us ad noßrum ^trcfj/ ferinium » uansjero , cum
jerinia fmt 3 rculre, in qvibus fer ipi a a !uq, feercra
reponuntur. //mr; Magi(ler(criniorum,o^d.
Im Uipumiu Al(x&ndrvjuU t rm^nfchreinbaltcr/
Archivanus.
5lrffllfll/ to06. Armamen tarium, Gaüicam i>el
Italicam veeem rfp , utt jätet , non eß ambigtndum,
frd diüo n^ßto^lvd) natalti fua dererecertijßmum
eß , (um in uti*q\ ißn Iwgvü rox fotdana fit 4r ma-
chinas bclltcas aftervec Noßrum t^Gaük fonat
fdV tfitd SlrAc trit 51rfdf)C / ßveArfmileßpro.
duHio vodf , ji ßmüitudlnem latina lingy* in : ra-
niaic , murale , vcftigal , bidcntal , c-j\ . Dm.':'/
«u/m m / h Ütrfcnal / cm Scuejbaue/ K&ilfanw
inet. Drwiif ein striata! / ««w rß locus jit*
(ratio Navium , übt adißcantur navei trtrrmti .
Nobü alias , eine &cfrttfrcct>e ; tkH Navalc rl-
wm Portum , Mc Vr Ci>ifflcitl>C? ffignificet.
^imi / tX*. Brachiurn , lacertus , torus £5* fS*
buidäm ai mus , 71- >i ptepne DU *Sct)u(tCC ;hM.\
5fi «6 hoc derrvatum tunt 3tmi .* qyaß ante toi
miUr annos , anttquam Roma conJitapat , Germani
brachte drßüuu fwjpnt , aut tamdm ab forum jppel-
lationt abptnuißenl t donec aliqx-U ex Italia ipju no-
men hoc ^m-f»?pf Stoßet. (Einem unter Die
Qli'in ^rctjfcn/ opuulan aluui.juvare aliqvcm,
fuppetias ferre alicui . iE in . feftweren vlrm ha«
ben / jorofum , validum , fortem cflc , fftmeiapb.
icjphot ad fummum implcrc. (Eilten Üt Die dtr>
nie nehmen / in Firmen haben i mutuö amplcxu
jungt . in (tnu foTCtc aliqvcm.
flei ntletn / dvnbt. 000. Brachiolum* tu : ^pc?en>
& jt inöairmlein/ puparum & infantum bra>
cbium.
^tniCl / «yodmehui feriberetur Bermel / fc«t. Eß
mim ab 2lrm / manua. €m ZRid mit Srnicln/
fvoJ tttam öpanif<J?C E^PPC tppi'ü&iu , tunica
54
nranicara. (Emiclitty /4i/Vfl. manicarui. UtU
ermeild^f / iinc manicis , f V4ir r/7 colobium »<w-
n«c4 C4>rn/ mambui , extra qvam btathia ex tont t
<£\n Met ©Der Oüammes Ahne (ErmcL
©criehiöarm oDet njdtlid>cr 2irm/ brachium Te-
cuiare. ^>cilnrm/ £h\favm/ JXefrarmv ^ dju^»
(irm/uippetiae, auxilia,braclua,qvibus fidere
pofTumus, manus auxiliaris. föROftäftl/ nu-
nusdcbiiii. (Sin ^rnmmtirn? / Accus. 5Xecr*
orni / finus maris , xftuarium , iU : fättttQXtiu
uina. Jf>int>erarm7 lacertus. 9J? aenrarm ma-
nus potens. ^e^enarm/ Vir fortu, manut
viclrix, visheroica. glu^arm/ brachium flu-
nunts. DCiefenariU/ brachium forte , gigan-
tacum. ■JBnpennmi/infigniabrachialia ^UUR;
tn .inn / auxilium eeaelo , adjutorium ikcrcdL*
bile , manus miraculofa.
Firmen / w ufuqvtdtm fortafse non eß, fed p.trticu
pium. ©carmer / brachui inftruetus , brachia-
tus. IBfitacbvilrtcr ȟb lau^gcarmct/ McUur
ironit'e de magnoperc tenui.
^luf »innen / in complexualiqvemrenere, geflare
in manibus. Stttf ^f n ^rmett frngen / ficuti je-
neastarcinä pictarisonufluscrat, cümpatrem
in ulnisgcftaret.
^CflVmen / amplefti , ruere in amplexum. Jßear«
nunuj / (ie / ampiexüs. $earmid)t / in complc-
xüs effufus.
(Sntarmen / amputare brachia alicui , rapere ex
amplexibus , abripere de complcxibus. (Eilt«
armung/ampurar.o brachiu
Umiirmen/ ampfexari. «3tehmifeinanbeTÜni«r<
nun / avidis amplexibus intcr fc hxrere. Uuii
(irmiin / tie. Complcxüs , circumdatio bra-
chiorum , aretior amplcxu«.
^5(1 rttlCll / per Simploc. ttt. e. qxafl [u\l Hll Cll f eß ab
iUrm / braebium, non autem , ut qviAam vclutitt k
ffiarm /fic enim faiberetui bdrmcn »"« b(irnien/
ficut tt>2rtlien. Verum fimplex barmen ußtatum
haut eß , \ed compefitum. (Erbarmen / mifercri,
tangi mircricordiäi«c ßdicertt: bracht is cordif
aliq vetn amplcxari. A barmen rß :
^Clinih mt/ciicors, nuferans , commif'c
rans, benignus, dementia Hngulari prxditus.
<Er jiebet barmberih) au^ / miferabili« homo eft,
habet mi(cr»cordiam. Unbarmf)criu)/ immiu>
ricors, immanfretus, imtnitis» afper.
i&armlKrjUjfeit /Wfe. Miferieordia , miferatio,
' commifcratio. • Cu'jui contranum eß : Unbann»
Z> if" beriia*
\
55
2(t
56
b(rji.\fcit / immifericordia, cradclicas, afperi-
tas.inhumanitas ,moroGcas.
5Riirmf)f l'ii^Ud) / adverb. Clementer , humane,
raanfvete, benigne, ad mifericordiam promte
propense. Unbarmberjigltdj/ immifericor-
ditcr, dunter, afpere, acerbe, inhumaniter.
Erbarmen eß compefttum , ut Mttum , ex barmen/
commoveri calamitate alicujus, torqveri alio-
xuminfortuniis, mifereri cafum alicriu«. 6<
ift lUCrbarmcn/ digna eft res mifericordia.
Croarmcr/ OCt. Mifcrator.epithcton. Dei,
€rb^rml)C / Commiferatio, dolor cxalienii
malis, commoüo ammi, mutuusmolcftiarum
fenfus.
(JfrbvSrmltcf) / adj.& adverb. miferabilis , miferan-
duf, mifcrabilitcr, mifexanter » miferiter , mifc-
randumin modum.
slrbarmlid)! eit/ t>ic/ dem <pjod grbarmt*. Ufi-
tatiuteJH£tbaxmun<i/X>itf qvodfSüpfum miferi-
cordiam t mifcrationcm de commiferationem
notat.
^(Cm/ 4^S.pauper,egenu«,mifer,inopi, indi-
gens, egent, tompar. Ärmer/ pauperior, Ji/p«/.
ärmfter/ pauperrimus. 2lrm|Vün/ egere, in-
opem efle, paupertate premi. tat nxr&en/
inopiam redigi , jacturam rei facere. (filtert
Olm mad)fn/ cgeftatem alicui afferre, depaupe-
rare a!iq»em. Slrmt £iUfC/ paupcrrini.
armer $eufel/ irö paupenor. Die 2lrme/ pro-
letarii , qvintae claflis homincs. (£ine arme
8 ctyroejter/ paupercula. Qtrme SXitrer/ artola-
ganuj , placentae gen«. Slrmc Kitter barf en/
ae cems dicitur, fvorum mtUtu aut perexigutu eß
provtnttu. £*r arme <r«W/ fifeus pauperum,
iacrumatrarium. ©er allerer mfte/paupcrrimo
pauperior. ©n« artW <5<&n>arte / homofim-
plcx, commiferatione dignus. SIWIC .ftinlHT
lernen am beften. Qvö qxis pauperior eft, eö ei
vehementior eric ad ftudia literarum cupiditas.
JJJrm etiamomntm defeüum bonorum cum animi, tum
corporis &forhtn* figmficat , *- ° r - 2tt>e!arm/ nobi-
lirate carens, obfeurus, plebcjus. blutarm / in
exeremas miferiarum anguftias conjc&us. €b>
renarm/ homo imvatus, *ulgarit , dignitatis
expers (SeiftlieD' five (Eedenann / pauper
/piritus. ©e»pi§cniSarm / male tibi confcius.
5vrf Uttbarm/ ab amicis defertu«. (ikltawi/ non
inftruetus pecunii. ©laubw&trm/ debilis fide.
€wttc$arm / ä Dcö rclictus. ^cnnnnijgarnv
fpc dejc&us. Jf>ül|'artn / auxilio deftirutus.
J^>aU9arme/paupcrcf domeftici, qvi.vrl fentit vel
ahö mpedunenti dttrnti, domi ptnuriam paiiuniur,
nee per platt ai £5* vicot Vitium qvfrere poßunt. $\(V
berarm/male veftims. #nn|t 2SiQ- luT|tano»
arm/ >diou,Yccors , fimplex homo. ÜRutarnt/
Xrojtarm/ qvi animö Sc fpc decidit. £ant>arm/
ditiontbus carens, vulgb ur.pjjft ßionatw. (Sdjllllh
arm/ obasrarus, &c,
^Icrmbe / öte/ prr meuth«. Sfermrt/ <p»d
bodie, licet fute r*thne,tylX\X\Ut / dkitur , cum me-
dium ißud m adyitm I non cd fyü. ut pertmeat , Ut
au Um nihil vturini in noflri lingv* fignificet, Vzu-
pcrtai, cgeftai,mifcria , pauperics , indigentis,
tenuitas, penuria, anguftia , inopia.* (cfcbnt^
lid^C ^irmut / attenuatiilima fortuna familiarit,
anguftia incredibilis rcrum omnium. SehttlA*
|ld) tutem hoc venit ä fd)lltal / tenuif tränt, non
d (c\)mh\)(1l / ut curüumtlioj'am Ö" tndecorem pau-
pertotem dejßgntt. <f uferftC 5lt mut / extrema
paupertat. &ic bittere Olrmuf / onerofa , gra-
vis pauperras. vf nr e!jl f e \?U niut / gelobte I2tr*
mUt/ fpontanea, von va paupettas.
'2lrntUt/ Öa* / «« neutr.gen. ordincm pauperum no-
tat ac omnes egenos , proximumq^ in Jigcntem
fignifual. 'X>>\$ liebe mmut/ pauperum chorus,
Deo amabilis, indjtus afHiclorum ordo. 3Katl
fenba^Qlrmutni(t)t verachten / pauperem non
ludifkabis.
Strmutlein/ büß / diminut. Res pauperculas mo-
dicac, tenuitas, anguftia.
3!rmntei)/ ök/ ^ m V** 2rm»t / cgeftas. <Zt ift
nt(!)t< aWtIrmiltcn mit ibm/res ei aogufta domi,
v 1 ram in egeftate ducit , fordidö titam oblcdac
pane.
Qlrmrn/ i.e. «rm ipetten^arrti machen / Non
adrb obtnum a-videm , fed tarnen m ufu qvando^ eß,
pauperem ncri & facere. Slllnuffn armen
nid)f / eleemofynae non pauperant, ahas : 2öol»
tubn armf t nid;t/ bpnis qvod benc fit , haut pe- "
rit. €r armet lufe&en* / manifefte faculrati.
bus labirur.
3lerni!id)/ ädj. &adv. Mifer.inops, tenuis, Ö»te-
nuitcr, pauperrime. ^iciiulid) leben/ vitam
acerbam ducere.
?lerntlichFett/ÖW- Poiheum tß, pauperies.
ÜlrmfÄltfl/ *dj. & *dv. dtatur eiiam gfrmilffaltfl/
idem (jvodUtltl / inops,mifcrabilit. (Ein ul tn»
fäli^er SKenfd^/ homo mifer , paupereuius , t c-
nuioris
57
5»F
55
suioris forturue , fummi egeftace inopiofus.
(Ein armfdügc* geben/ vi" dura, ioopi , bonis
vacua.
2lrm|'a!ia.reit # «Mrmuttf ligfeif / Wc. W«a fwd
2Umut / affliäa fortuna anguftia pecunix de
omnium rcrum Caritas.
fHrmfäliaJid) / *dvtrb. Tenuiter , raiferc.
Siburmcn/ egeftate fuaalicui nocerew/ grarem
efle , id) habe tot nod) niebrt ab jearmef / 4a-
mnum cx mei penuria non tuliiÜ , nihil damni
tibi accrcticexmifcriamea
blutarmen / ad meliorem foitunam redirc , procc-
dere ad opes cx paupere tenui.
(Entarmen/ cx pauperrate aliqvon adreruro ab-
undantiam traduecre, aliqvcm ab egeftace au-
ferre.
Sortarmen / trahere vi tarn inopem, egeftatem
porrö ferrctw/pati.
5)iirarmeii / una cum aliii in difficultatc rcrum
▼erfari , focioscgcitatis habere.
SRebeuarmen/ juxta depauperari. (Ein ©eijbato
nebenamut beo feinen vrd>%n/ avaro deeft
tarn id, qvod habet, qvim id, qvodnon ha-
bet.
S3erarnien/aUcri , decidere in pauperrarem, lln
erarmt / cui nihil w/parumdcelt. ^d)biliOi'K
halber unoerarmt/ idcö haut Tum depaupera-
tur.
lieber armen fc#2Bieber*erarmen/ adpauperta-
tem redirc, denuö redigiuri coojici in angu-
frias , reciderc in graviorem pauperiem.
2 (Ta muri / fumma 1 inopii premi , ad incitas r cd . -
gi, rc f amiiuri prorius commmm.
QlCfd) / btt/non fytil nt cum arte latinorumcon-
fundatur , podex , anm , nates , poftcr lora. Ob-
feanum qvUan efl , &*iki ber £inbere / Mi fck
• fuB / nobH dkitur ; hic tarnen erubrfeert non licet,
fe.ifcapha appelianda , nt verecundta defräum pa-
nai. (Einem ben ftrfd) juftbrrn / contemmi
aliqtem habere. ©er j>:;r,C reitet auf betn QU
febe mit ibme / in extremis anguftiis verfatur,
fortuna ülum fruftrata eft , fcfdlic , cluilt.
Sierfehleül/ T>OS/ damn. Natcs fubtiliotes & con
cra&ioret , ut infantum.
(J .11 J?i'llliirf(b /prvpne piorabundus , qvt facil'e plo
rat , metapbonce autem Ar timido dr meticulofo
nomine dtcüur. fRadatfö/ nudus , nudatus,
pannofus. Ädularfd)/ ©Ct. Sic Gallm* dkun
tur, füMrum uropigum, ptnrut longuribw CSret,
pinnuljqs decurrata eß; Ita ovorum pars infe-
rior , lata atqvc obruia , 4 fmilitudinr natium di-
cittir jtauliirfti) / nvnnuüis propler cavitatem
Ag fa fft / @n>§nrfeb / q*i obefis eft natibus.
(Jkbarfd) / Seebmarfeb / dmumpuenrumfaifum >«
tot , qvi , qvod jam donarunt reddi devtetpt , jibi p ■>-
fiitlant , alias rcpofcones iiGfi.
dcrfd)lina «rfdt)lina^ / *dv. Ceffim, receOlm,
detrorfus , renorfum , ih'fd)Iilli]a,cben / re^redi,
pedem revocarc, gradum referrc. ^ie .Kl d>\C
geben (Mchltna, / canai retrorfum procedunt.
Hinc grcfius canennus , ein nrfd)Sinaei' @ano.
%tt/ t>Ü. Genus, ingenium , indolcs, natura,
conditio , forma , modus , fpecics. 2lrt lajit
in Ii ÜU't llid)t / malus corvus , malum ovum,
qvcmq. manet fuus gentus. Ohl* i'C. üll't uh! •
aen / dcgcncrarc , exorbicarc. SiDerlei) .'ut
XictC I raria animalium genera. t^mm \\ auf
eine anbere 5irt / adhuc fcmcl,rcd alu rationc.
£>ie ^unbc jlnb einer guten 9lrt/ «grcgio femi-
nio cancs. 9<ad) meiner 2lrt / pro more meo.
CO? vld) / ba§ <i eine 9lrt bat / elcgantiam adhibe
rebus tuis. D .'. v tft feine %tt / Hc eft ingenium,
(Eben Derart / hujusmodi , cjusdem farinx.
iHnennrr / fpecies funiarum , ut errcopitbretu. **>a\U
fart / qvafi in feamno qvafitw , fpurius. '^ii 1 1 « r(
vulgö qv?cficus, qvafi ex infma pltbt nalut. iBaU*
ergart / mores mftici , agreftes. 3luf ^auer<»
ort / mfticatim. £)id)tart / genus carminis.
SSicbftarf / urofapia furtifica , genus furunculo-
rum. (iftlaxt I mos afininus. granji^iiffbc
21rr / conveniencia cum Callorum indolc , vc-
ftitu , ^r. ßc pcjfumtu dicert : auf 6pauif(be/
tyv\n\fö</ Sem|d)er23e(fcbe ie.2irt/ morc Hi-
fpantco, Polonico, &c. geebttrart/ pugilice,
artepalstfrricä. ©eburWart/ ingenium. ©eijb
Iid)C Svcu^enarf / gaudium in domino. gür«
Irena r t / ut prineipes folent. ©el'pvA d) ir 1 1 ra-
tio colloqvendi. ^anbart / mos regionts. K'-
ben^arf / ratio vitas , norma vivendi. t<\ ' v .* v r /
methodus. iiebtiatü indolcs amatoria. £Ü*
aenart / habitus mentiendi. S?< iicf>clu V t / ars
funulandi. ^eibe^art / conftuutio corporis.
£obart / fpecies laudandi. ^tnberart / pueril ia.
Jppfart / mos aulicus , aliud eß J^offart / cum
dupl. ff/ Aiperbia , a bceJ? c-'fiircr» 2llf J&ofcixt
mit einem tnnfen/ fine prasjudiciö honoris *
juris tili compotori refponderc out propinare.
5)f »uinCiMi't / fexus maiculinus. dRunbart/
© Ii) «Üa-
59
fit
2fr
60
«Juicftüs. Sßripn js .irr / indolci. 9ict».irf/
phralis , ratio diccadi. £KcillI jrf / rythmus.
- Surrcrtfarr / mo$ cqvcftri». 24nf ö^rrjan/
per modum joci. ~uMUdl)art / confvetudo ca-
villandi t obtreclandi , calumniandi , mos fyco-
plunuruni. £><ftin.U'UB<r4rt / aflentacoric,
adulatonus modus. (SCtytiUUCn IT / contoru
pheatus, contortus. SUlf Otlbcrarf / argenta-
ius. ^on^rart / fpecics. ©irtcforf/ genus
«lex, pcrlufum. vr tmart / modus cancioms.
5illf VrrüDrarr/ in modum vitns urbana: , inorc
urbico. 2Ulf 2öcd)Klarr / alrcrnatim. 5Jllf
fJßcUflrr / mundanc. Un.Uf / pravitas, mala
indolct.
5tr!ct1/ Qtütttt/ patriflarejqvadrare, componerc fe
ad gcniumaliciij'us. ri'QCOrCcC/ ica am-
1. aus eft. Sßö}} qtattCt |Vr>n / diflblucum , per-
verfum efle. QBolttcarf f f / optim* indolis.
Örtlid)/ «4 #&rrtij / venuftus, egregiti*.
fcitus , eiegans , it. affabre , dcccnccr , venufte,
«gregifc , eleganter , concinnc. (Ein <trrirt.e$
QjjiHMi'ÜI/bella facmella, virgo venuftula. vi«U
(UllldjiT JuTl / lepidus homuneio, y per iron.
mirabilc capur. X>ii6«fr anlief) / eugepulchre!
€S f an nidjr* arriitirrs-fenn/ a\i bi§ / nihil de-
gancitis pras hoc ipfo. Ctntrarium efl : U:r.r
inj' degencr, alienus, cv un.ittlid)/ inconcinnus,
turpts, aiv. prave, perverse, infabre , inconcin-
nicer, invenu/te.
Wrri^fcir y^rrWdf / t>i«. Eleganria, decor,
venuftas. Cuicontrarium : Unäiriijrcit//it"Un'
äl*rlid)fcir / afymmetria , praviras. perveHttas,
turpuudo. SlvtlMl«]' äxtitm^it/id.tjiti'vod^W
& prtterea: imitatio, fimilitudo, fpccimcn, do-
cumeatum.
Slbarrcn/ivr^u&rrfen/ 8f entarten/ degenerare,
exorbicare. non tnfifterc veftigiis. (fr firtCt flb
VCH tVtHCni Ö;|d)!cchjC/ exempia majorum haud
fcqvitur, dedecorac domclTicam virtutem flagi-
rüs. Mfottktädj* degencr. 2ibartuna,/ Dit/
deflexüs, depravario, corruptela.
ORtfancn »dem tpid au$> Abarten / non infiftere
veitigiis parcntum t dcpravari,dcflcc*terc ä bono.
ä virtute defcifcere. 9)ii$arfung/ Die/ exem-
plum perniciofum, aberratio ä parenris vulru
uut vita, -vuhh degeneratio.
CJau)flrtcn/ referre aliqvid , ingredi alkuju« vefti-
£ia, imirarialicna vimvel virtute«. t£v roiii
<cüsctn^arrrmcftf itt^rtcr / nem natTiiTabu
Vitam 4c confvetudincm patris nou exprimc;
Sftat&arfung/tic/ aemulauo , imicatio, vefti-
gium.cffittio vci alicujut.
*2lfCt)^2(fd)C/MC. Cinis, cineres, Ii*. V+.
cätulum ${\li)&$l\<i)t/flurimifunt qvitb Afcena*
te,^.'»o Gomm Japhri: nrpete & Nc* prcnrpott,com-
mum Germanirum patrr, (undt <5fTcn / i. C.
£l'lUfd)cn nemtnantur,) dtrtvant^inde^iff/ qvod
[pargrnttm feu dfyei fum igntm »etat , pri voeibul*
Jantto&ipfo fainficio htbent ; Qvibm h*ut fahii
tontTAdixnim. 5WfCB / Afcani , S^lv* Herciitüt
antiq vhfimt accnU. Undt Trincipes Afcani i , tit
gfirftcn w n Inhalt. Forte jb hoc afc^r velilsfc
rfimi tfi ^||'4)t'tfimburg / Afciburgium , eppuium
üßro-haneu ad Alanum. 5)rcniiatt>C 3tfd)f/
favilla. 23rr ©rreaUM / ber brmnr f 2ff<t>r/
prov. deiis, qvibusqvicqvid libct licet. Su-
mitur etiam ^tfr^C pro cadaverc 4r cineribut de»
tundorum. Der 3)fcnf<t ilt 2lt(!)f / nnt> nuiK
ilir C!i"d)i*n IVCrtcit / pulvis efthomo * in pul ve-
rein rcvcrtciur.
^Otjf(i)e / tlt/ alias XOaf&ittQt/ terra Cimolia.
Tharmaclis, Ampclitis, ^auaafd)f / cints aavi
maceratut, cimslixivius. a*cl»CTUfdf)C / favilla«
DCcbCdiifc^C / cinercs ex vitc , emts talmencitius*
^Bcit)af4)r' lixivium clavcllatum.
Sktöftl / p>& tjvo mtliiu dicitur Contpoßtum CIIU
(\\lt)CXn/ incincrare,bC!l5Ia^ cin<$|(f)rrn/ma-
cerare linum. <£tht)t 1 rrfa - CÜIdfrtjcrn/
urbes & vicos inccndcrc. (EiiUiiafdjCir / adj.
combuftus, crematus igne, in cineres verlus.
luiMiihcm / rucccndcrexdcs, dclere flaxnmis , im
cineres redigerc.
£in«ifd)cruno, / Sji-r^fAcninij / tit I incendium.
flamrna , exu(Vio , dcflagratio ♦ inccnHo.
}]cfd)ül/ adj. cincrcus.cinentius, mir |Mft/ J(*
af(r>(1lfarb/ color cineiitius. yibboctolortrfl :
'?Jki) & (£;cf) /pijcii thymallus dtBiu, alias ein @rc$#
Klsf>
2lfd)j ßve ^fdjbaum / fraxinu«. ^u^fd> / fra-
xinus montana. €id)af(hc/ qvcrnolraxinut.
vrrciua d)i'/ campeftrishaxinus. Htm Afdjin/
^/.fraxineus^fraxinas.
?lfpC / t>f«. Topulus nigra, acclorecineritio , ab
2lfd)/ tn Ar afpin/ adjril. populneus , populnus df
populeus. 3lffpi«/ frons populnea. ^cfprlU
\V?Xbf populetum.
«t/atta / ^atta/ Xatta / ^atitc/
^)CttO/ OttO/ p'* wiif dtaltÜH unum &
tdem
6i
2ft
62
idemjunt Spätrem olim,foin etiam kodie , fioniß*
cant , tfn^r mu//4 nomina propria : Attalncus,
SJlricf) / patcr per omnia dives. Araulphus,
SIDolf / pater auxiliaris, Rex Gothorum , qvt Ro-
mamexpunnavil , CafartUfa Ataulphot tMxari fan-
xit. Attila . rtx Htmncrum , fvafi paccrculus*
Sic t fclcv <l>atcrlc;n. Ab boc J;u tta/ ZatWfr*
irr alia defeendunt :
'4bdtfd)etn / qcbärfAclr/ palpare, palpari alicui,
blandiri , adulart , blande diecre , mulecre : Iii
ovidampotret fulent infantum blandiri.
JQ&tMdtt I ö<r * Blandiloqven», palpator , äffen-
tator.
jr>iU!*(bdiin.l/ t>IC. Blandiloqvcneia , aflcntat io,
blandimenta , blanditise.
JfWtfct)dld)t/ sdj. &adv. blandus?palpan*,c5: at-
fencatoric, blande.
95crb<itfd)clll/ connivendo, affentando, palpando
corrumpere, perdere, nocere. !Rcrt)<Hfd)elr/
corruprui , feduetus cx nunia conniventiä.
©crl)rttichflutl9 / OW. Corruptcla ex connivenna
orta
0
$fltfd>Cfn/ i-iem cjTo.i bitfrficln / faibittir etiam
3iUf(^dB / & nihil alwd tß, ^rimamor immode-
rarus parentum erga Itbcros fuos 1 qvibui Unoci-
nik Sspalpit hi poflmo.ium detertorttfiunt. VtdAn-
frätHK. I?ing.
5(t()Cltt / t»<t. Scribitur etiom 2lfc«l / SlbCnV
jObcni t£ £M>CÜ / undt Ivpxt , vocabulum ißudex
ipf) aüu ftnanti oitgtnem traxijfr, licet auguraii
pcjfm, 9ltcm venire ä Gotbiccvocabulo^XHI elifa
iii. n. Svech fan'e 9lnbc rß fpititus, fptramen ,
fpiracuJum, flatus, flamen.nalitus,unie : ?in
t>a$ />fp«rare , etfnnbf li<jb / fpintalit, atq^ab bU :
Slbcn five £>bcn 1 /pmcu» , haliros. (£d)W(. rcr
Qlfcn« / aflhma > diflicuWas refpirandi. &cr
2lt*n flinfcl iljni / anima eiui graviter olet.
QtDCR boli'R/ refptrare. (SrinfVitÖcrSlum/gra-
vcolentia ori» vel balitus, anima fectida. Qltcin
h alt cn / contincre animam.
5lfcmcn fn* ^emen/ anhelare, foirare, fpiritum
, ducere , unde t ^tm%Umtl I anheiator.
°,' ;. •M'.'.'.'A Die. Refpiratio,imcrfpitatio,aoheli-
. cut. eine fcbnHrc5ltcmüni3 /gravis, anguftior,
com prcflui balitus.
SUcmicfrl / .j.Vf. Anhclus, animam« fpirirumdu-
cens. <S6n*ratrmtcbt / airhmaricus, fufpino-
fu«. eVadverb. anhclando, fpirando. tfurjfltc
V\:d)t / dift;».uher fpiranJo.
Protein / ^robel / Arabern # trübem/
ab <DOem/ ÖCC/ "CeroOem/ cxhalario,
evaporatio , vapor , utpotebumor , ^vnn > c< üwnu-
^ ]\irant»
^roDcmicbt / 55* fumofus , exhalam , ra-
porani, vapidus.
^ro^munq/ idem ^WBroÖcm/anhclirusterr*,
vel al terius rci t cxfpiratio vaporum.
^roÖCIllcn/ gebrobeme 1 1 vaporarc, fumigare,ex.
halare.
Ülll^brobcmcn/ eraporare, cxfpirarc.
QScvbrobcmeii/ rcfolvi, diffundi. ©rr ©un(l utt
vapor caditrdißipatur t abit in acrem.
S)ic äraffbcl 2Bcmcö verbvobrmet/ ?ii rini ex.
halat, coniumitur.pcrit evaporando.
^VODelfll/^robclung/ brobtlicbf / idemeß oved
^i'ob(ni(D/$>robcmunt)/ brobemiebf.
äU/ybdU/'w^H. ^/«7/i<,heu! uh ! Cow/i/».
m'n/r jipt«/ f«m 2JJcb / /?f 2llitOCb/ eheu!
*ilUC '4mrn ttiamnota irridentk tß. 2|hc ja/ q vafi
yerö. /fi hoc »ÜU pof üa IIb/ %>qvidem ex Jon»
venit:
llf)U/t>tC Ulula,bubo, & aM appeüaiione Ger-
man 1 .:,(iuli t>ic q*. c J idem eftac bubo. ,]^ul)r
Clllc / noftua. J^cmculC / alueo , <ticitar rluup
ttlöflbu. 6lcinculc. bubo.
Jfreul/ J^culcn/ flebculet. e/i «fr hoc 2to/ />an
tfCUk/ ululare, exululare.cjulare, edere plcA.
ratus. 1^ r ^>culcu ü iuu rcbcn f t^niicn / impe-
diri lacrymis afermone .intcrcludi vi lacryma-
rum. d^c'br bt'illcn altf ululanci voce
cancre.
beulen /tH»/ ba^ @)cOcule/ ululatut, leffut
lugubns , cjulatus. vim qraufamctf ©cbctilc/
ululatus.terribilis. Qfit; j, iii'miTiu'v.- u di ■
plan&us flcbili«. (£in 2Bt Ifp'qcbeulc / truxlu>
porum ululatus. &ai ^Mtnbcbcufrit / ululatua
cannm. i'icibiT unb jntlttrndllcn / ejulatio
feeminea, muliebris, vagitui infantum.
Jf>CUlcr/ V>er/plorator, Cjular«!, q vir it. ins. (Jinf
J^CUlcrin/ femina qverula.
J^i'!llcn|d) ' a U fc T a-irerb. ululabilil, plorabundus,
qvirirans.
^Clllcrbflftifl/i'^Wfnvt'ula» voce« referens. (ff.
Jim? bfiilcrbaf "ü 1 ot>et beula 'ich »erbringen/
cum lacrymiift fingultibus niirrare, lameacit
fermones mi(ccrc.
OtbI>cutrii y itd? nnn; «1*. unb f.ift iii?obc bculrn/
confici feie ciulatibua & lamcout.
6 3
Sfti
5lu 'l'Ciiktt/ qviricatibut aliqvidobuncxe, //.cc$
fare ab ululatu, clamoribu* * lamcntis.
^CbCUlcU/ dcflcre , i llacrymarc , dcplorare. €lH
febr bebeulctcr Z öbtffaUV funcra ululata,
gortbeuleU/ i/IWcere ululatibus, cunda loci qvc
rtibus implcie, torosdics continuarc qvcrclis.
5Jcibcul<rt/ fcrirc aurct qvcftibus. (gr f>At it)Hl
animum ejus crcbris
ululatibus.
Serratien / lamcntis fetradere, ejulatibus dedere
fefe, maecrarc fc plane* u aflidud.
pratum , ar vuin,
arvus, campus , pafeuus. viinc fd;^nT grüne
81ue/arvurolatrum,viridc, viridarium, rusamee-
num. £ale unfruchtbare flucti / attonfa kitti
jugera fovalentia. £n; «UCR lic ;ci: R)ü ic
arra inculta fqvalent.
KllCIIcft"^itrun(t(r villae monaftcrii , campi , t/rm
pagi Ö'qvascunqt prasdia. Hinc irmumträ pro~
irinciArutm, urbium \$ viüatum vcctbul* , *v. gr.
CÜ?l)ff ilU / Mofcovia , 4 paluJibiu dMum rtonum,
&1lf)du7 Kiovia , a vteedtum pafeuis. ?>lf | f 1 tl '
Flefcovia, knuÄUte tnrjt. girtatt / <j > *p Oer
Heilte 2(u/ i multitudint incoUrum. ha SJJaf 011/
Bacavia , 3Rt5r041 Moravia , ÖnvüaJ« » -fv.ac
nau / Sc&au / Siiiiöau / rmbau ic.
%üid)t /a.ij. &*dv. arvis abundans, traltus dives
pafeuis patrisqvc loca niufcofa , viridaria fre-
q*entia.
€xiU/ ®eu / Öi a»/i4. ©Ott)/ propric tradhis Tallcn-
: ■ - i (tu CalgtfUuOf / u>m pagus, vicus:
Drwde panxciam , diaecefin & inregrum ditio-
nis diftrietum , regiooem 6c terram notabtt.
J4on rfi kür* co yaf* , terra ,ft d k noßro 2lu / aV-
it/j per prottbtf. Iii. f. ln.it n'miua diBionum : 211»
cjau / Üecrbqau / Pinnau / SXinfgau / 8f ©ocjraf/
^t-j,'/ föauqraf/ Index pagorum , prasfes alicu-
)us di(trt6rus.
$(UCi)/ etiatn qroqre, de ; ConjunQh , idtntiU-
tdttm anplicäns , i aräoj pructdit'orätiotlfta » dicitur
Urnen : C'ilicb l'dj / bin CÜI BfcnfcJ) ■ CgO q voq»c
errarc poflum. *2tuct> tft Daran niebt iu jtücnfcln/
■cc dubium ilfö dere occurric Slucb ittd^C Ct>
ner / oon eft usqire ad unum. 21 lief) fo aar / in
tantum. £n | uud) t\U / una nobikum eft.
Ifl and) nicht re cht/ q»in indignum cft. (r c mc i
He t cb^ a n cb / i dem lencio. 214 MU§ AU <6 »
bei) fepn/ mea res agitur. ^iCmn and) / et ian-.fi.
ÄUC& fef gü{ jC / tcl prtmeps, fjuefe icljt / et-
6 4
iamnum. s ^i;\f» •> r.I '.le ctiam tum. Untaucb/
fimiliter. 9^td) . tief) /tvrtrr auci)/ ue. :.c ] ci
3a anc|)/ q*m. 9tuc^n)ol/?eL
91 II f / *"/ ff«" , fw» Öi hedie norniunfvam, \\ f ♦
Saxon. Up/ pr*pn[it 0 , ßgr.<ficjuis (upetjufr*,
Ö", vrr^K p. : tx , in , pro , de , con. 2af
t>cm Ji|d)e/ Tupra mtmim. 9Ulf bem JclPtV
in campo. tüuf tnU" BtcDer / rursüra-deoniim.
■Jiuf'auf ! tntrn rxaUnt. Surge, agc, agedum!
§r»tl)auf //natu.inus. ^ei](nauf / nirutm es
o| pofito. ©CTül»e'6)liic() Uf / direa*, real
fuiium. Jf>crauf / fuiftim verfusroc J&inauf/
furfum in illum locitm. J^illimcfauf/ Uuelfei«
auf/ (Bternenauf / furtum corda.aa fumnurni-
tendo. Obenauf / fupra , fuperiui. Cfcblnu*
auf y U cl -nf / male conftituius. Ubcfanf
|c ;M1 / iniirmum k «grum efle , male Tc habere.
Cujta conhätium { Q3c(atlf fcött/ "Ctc valerc , »a-
lctudinc uci commoda. 2Bdauf/i.*. ^rtfcbauf/rjl
intrrjrti txuit. Eja, age,E«ax! QÖ.Uauf / abun-
dc , absindantcr. 2>:«Bauf |U tub« (WbVn / efle
occupatum * Tat habere qvod agat. Q5cB UQ*
(CR btttauf / ab imo ad (ummum. herauf/
reldtiix figmficAt : adqvx. rauf a" 1 1 h r ji T<
Rii\ U)ar / qvibusauditis cxcandcfccbat , qvo fa-
aöfremcbat. Darauf/ ftp fmi dkihtr Drauf/
fuper , fupra , i/. r/? ai-v. /™p. Drauf cjing er bin/
poft ea fecedebat. ©rauf Drauf ! rß wterj. rxci-
<an/.agitcagitc ! cxpeigitcitnini» properare, au»
daclcr . intreptde. Ifr 1 't |rrnig bxauf/ id irafei«
rur. 9|uf adeu feiten / undiqrc. 3iuf alträtfi
r ifd) / vetufre. Qluf bdf / ut , qro. Qluf ba|
Riebt / ne qvando. 2IUf tat erfte / qvampri-
mum , primo qvoq; tempore. Qluf ba 6 kba n*
befre/qväm celerrime. 3Ulf fem 5i«aejld)f/pro«
nus. Qlufbcm JXncfen/ Aipinus. Stuf benJpicb/
caefim. 91ufbcn^tid)/punÄim. 3luf ber <£rbcü7
humi. %i* SUuci* ^ttte / ad acloris petirto»
ncm. 9ufSlnbaite1t/adinr>anciam ?luf bfC
Jinfen / finiftrorsüm. 9tuf ber ?CcebteR / dex-
trorfum. 5luf Unb üb I praeter proDter. 9luf
bie gemeine Irl / vulgaritcr. auf ben tylafc/
abrupt, 9i»lf t tue Si'lf / q vor.dam , q vo dam
tempore. Öe-
2iuf* ictntrMÜum ,pri auf ba<. ?luW %t\tl in cam-
pum. 91uf^ £?AhtbaU6 aeben / afeendere in cu«
riam. 2lufm/p« auf bem. €rt|l ibmauf beut
£alfe/imrninccci. Slufn/pr^auf beR. 9(ufh
Slfrtab / Ttib Tcfpciam. ^ \. dkimtu 1 auf« bette /
auf*
Ollfi fd)6nfic/ aufe Wni^Hc I opcime , pulcher-
time, minimüm. Stuf f allcrhöd)|te / adfum-
mum. 8uf$flei§ia,fie/accurate. Stuft gen an ffie
fliehen /ad vi v um rcfccarc. 9tuf£ f urjcftc / com-
pendiariö. Cluf* neue / der. uu.ck.
UbCII/ i S*xo». Up/ Belg, ocffciicn / Sveliftca.
Excrcicarc , recolere , vcrf'arc , exercere , agcrc>
vulgb praüicaie. Ab hoc auf I w/> ||f iJtb dicitur,
llbcn / qviM per rxtreUMicnrm (pmfi recluditur &
aoeritur ammtu , aify *d babitumperficUur. @e»
llbf / exercitarus, verfatus in afiqvi re, asfve-
fa&us . Ungeübt/ minus exercitatus, rudis , in-
e x per : us , inhabilis.
Ubcr/ftCT. Exercitator. Ubcrinn /Dte/exercita-
crix , We Baute null einen outen Uber haben che-
lvt defiderat cxercirarionisplurimüm.
UbtillCj / M< / it. t>rt 5 UbCII / Uadatio , Kxercitario,
u ! u$ aföduus, contVetudo, praxisthabitus. 9Cct>>
flbuna/ @d>reibubunä / exercitium dicendi, feri-
bendi , frve ftrli. JfunfKlbung / artis agitatio.
gcibtfubuno, / exercirio corporis, vr m fjfibung
rraftatio toci* , ufus canrus. ertnnennbiina/
meditatio • curricula mentis. ÄPrnplimcntcn»
Übung / exqrifitioris, cleftioris dicendi generis
ufus. ($Ptte$furd)tübtino / exercitium piecatis.
5?ricg?tibling / ufus & confveeudo armorum,
alias feaffenubuiia / oalasftr ica. Übung bring!
afli'3/ exerciratio cit rcrum magiftra, ufuad-
difeunrur omnia.
Ublid) / äij. £5* dJv. confverus , asfrerus , folitus,
exercicatus & u fi täte. Unitblid) / infol cns , in-
ufitaius, infretos, & infoliic, infoienrer, in-
ufitatc.
Ublicfyfeif/ bie/ id. yWHbtinej/confvemdo, ob-
fervantia , ufus. tltiH&Itd>f Ctt / infolcntia , in-
fvetudo,imperitia t ignorancia.
Ausüben / patrarc (Sine b6fe Zabt ausüben/
coremircere dcli&um. Ausüben etiam tIL exer-
cieatione aliqvid addifecre , vtilgb JluJi* alfcl-
•vtrr , asfvcficri exercicarione. 2lilS'Übung/ mul-
ta, fumma exerei ratio.
$CDÜ6*n / juxra exercere, exercitiis adjungere.
üfrpilbim g / parergon , exereiüi acceflio , trans-
cursüs.
CDittübcn / una exercitationem fufeipere. £D?it*
Ober/ ÖCl/commilito.condifcipuIus, Collabo-
rator.
SRadjübfRV exercitium dtrTcrre, qvad port feftum
demum ufua mbirc , inßtr officMium rudium
inexftrtenm,qvi in officio conßituti modumtraftait-
dorum negotiorum denamäddifeere vohmt , ifot
Umt im 2(mte Urnen wollen. 9caef)iibeii rfl
>::j<n, c.i, qv.c didiceris , verfare, rumnurc &
ftudiosi traclare. tßaf^flbuna/ praxis, ufus.
aßebeuuben / id. qvod $ennben y g^ituben.
QJcrubcn/ committcre.agitare.perpetrare, delin-
qverr, Q5erftbuUiJ/delidum, faclitatio , facinus,
opus,aclio, factum.
-^oruben/ ante exercere, preludia negotiorum
facere. Q^orüblina/ prarcxcrcicamcntum , prac
ludo, progymnafma.
QBieberftben/ ad exercitia redire, reverti ad inftiru*
tum. ^iitt-nibuua regrcHlu ad ftudia , repe*
t no artium <Se feientiarum.
3entbcu/ multumuidareinexercirio » terere ali-
qvid & reterere, defatigari exercendo.
öff^n/ AdjeS. af.CLUffetl. Aperrus, patens i folu-
tus , patefecns , rcclufiis. €ine offene SUJunbe/
vulnus hians, hifecns. Offene 2Üren/ oftia pa-
tentia. OfffUe^ Jcibc^ fei)U/aIvum folutam/ii«
Jaxam ES'flucntem habere. Offwc ^cilbictuntl/
audio, proferiptio prjeclara. Offene? jvin!?
heubfU'in / patpitans vertex infancis. -Offene
Briefe/ literat patentes, vulgd potttltt . Offener
v? ehre i bei* ■ Notar ms publicut.
Oc^Hfn/ aperire, referarc , pandere, &compo[tium
(£r6fTucn / avoA idem notat. £>ie iur rfftnen/
rccludcrc, patcfaccrc jariuam. vl'in (Zebelin*
nui"; eröffnen fecretum manifeftarc. (£ tacill bat
C^e MiianiiK erönnen / liberare ä vinculn , effr i n-
gerecarcerem. ©cdfTnct/ parefadus reclufus,
ic mi! in.--. Ungerf/fuet five uiuTPffnet/opertus.
clautjis, occlufus, obferatu s.
OcfTner/t»cr/8? Sro/fner/ referans, patefäcient,
manifcAans, promulgant. £)eff nevut Die/ id t
Oeffnung/ Drt/S5'Sr6fTnunq/patefaaio, apertio,
apertura , manifeftatio. Urteile € röflnuna/
publicatio fentrntias. ^iegcleröffnuug/ refi-
gnatio. $ur6ffnung/ reclufio januae.
jOeffroMiA/ai/. publicus , apertus , clarus
manifeitus » & mamfeftc, clarc, publice, propa-
lam. (£U\ 6f7enbUff>er ©ieb / für manifeftarius.
€(ne pfTenMicbeJabf/ fadumpropatuium. £)ef»
fvnMtcbeJ^ure/ prodibulum , vulgare fcortum.
ÖfffenMie^craßirt/ tabernarius. OcfTeuMich*
OVitlimq / cauponana. OefTenbUcbe geinb»
fdKifft/ inimiciti* indidx. & iß o/feuMid^/
palam eft, omnibusconftat.
€ -OfTcn»
6 7 * %U
Offenbar/ & offcnbarlidj / adj. &adv. j>crfpicuum,
cogimum i pc'rtulgatum, manifcftum , paflim
obviura : £y manifcftd, liqridö»<JiluciJc , lucu
lcntcr, infisnite. QUif offenbarer X^bt erftvif«
feil/ in ipfo Uöo deprehenfus. l£u offenbarer
6d)rciber/ Notarius public«. £ic tSadjc wirb
offenbar / patefeie , permanac, increbrefot , in
vulgusexit rumor.
Offenbaren/ divulgare, indicare, pallm faecre,
cnunciare, deferrc. ©.inj gebcimc ®acbcn »f»
fctlbarcn / *c* occulta» dr involutas in lucem
proferre,
Offenbarung / We/manifcftatio, tulcatio, divul-
gatio.patefactio, promulgatlo. Ajic bctlTlltcbc
J)funb:»rung ^obannul / Apocalypfis. £)ic Ol>
fenbarunq ber Clinötn/ c nfeflio peccatorum.
9(114^» ^llIflC/OÄ»/ Oculus, poch«, lumma,
p/. Die Singen. 6cWff< Stufen/ acr« A aeuci,
jp)Cf)C 5lU^en/ arrogantes oculi. QSerlicbtC 31 II»
gen/ procervi, ridentes, petulci. (£ro(jc SlUtJCll/
prominentes, protuberans». ©raue 2lugciU
glauci. Reifte« Qluqen/ oculi aoim<c. (Diit
Tin 3ltK)(n Nfülfcn / mäu loqvi , mftarc oculis.
?Si>V illl^en ijaben/ in oculi» gercre , cordi efl'e,
£)»e 2lugen WrfleiÜeril / praeftringere oculos.
SDilt ffbcn&eir^luqen blutPf'eon/ in media luce
ecccutirc. (Enicm Die 2lugcn blcnbcn/fafcmare.
Slutf ben Slugcn geben/ c medio ex ire. Sic '21h«
gen auf einen werfen/ obfcrvarcahcnrcm, tavere
alicut. €r ift tbui CHI vr t: dn"l un vlu.w / invi-
fu» ei eft. <2Ül<|cn mcbcrfd)hgcB / dejiecrc ocu-
los» vultum demiuere (tinem ein Jlu u fMft
f(f)iagen / oculum verberibu» excutcre. ^eb
barf meinen Singen nidjt trauen / timco ti .cm
ocutorum.
SlMertajcn / oculi aqtiiini. SMiniclaugc / ttvf
lufciofus, delioculus. £icb$augc / oculus ne-
bulo, furtivu». £)0(faugC/ dicitur dtro y avt Ai-
trrim mortem expeaat , ut m rjiu heum fucetdat,
rabftitmus, obicrvator.acraulu». j£>tincrauge/
fivt ©cr|tett»5luge/ clavus. .^Uicnaugcn / oculi
emisfitii, vagi. tfafceuaUßen/ ravi oculi, ö"ra-
vilije , Äa^euatiqiae / tpn tala oculot habent.
Jieb&Higcn/ arguti, polccntcs, ardente* oculi.
£uraugcn/ lyneei. Secibaugcn/ Hvidi. ©n
üftuäaugc/ üvor, fugillacio. ÄrcbSaugcnv can-
crini. flCof' f*™ $ricfaiigc/ dicunt etiam *$uU
> Lippus, gratniofus, oculns lacryman-
tes & rnarcorc plcuos haben». c(!;u'Uu!'jc,
Jfo 68
oculu« neqvam. (Scbnlaugc/ Oft/ pattus, ftra-
bo. (Stmniaugen/ oculi truecs, minaces,fe-
rocci. Jill ^li IC/ pirci»marinu»r|} t a/ui^rt'
(fe/ mutcnula. :Xct üütf I pifcis fluviaciht« di-
Hm; Mburnui. JeilfeK^Uaen/p/^tf.^/iiu^W*
fenfraut' fabulonia.faba luptna, hvofciamus.
«£uae(eui/ Da« / dunm. «cellu». J^cile / Marc Ziv
getein/ nitidi, vividö igne flagrantes occlli.
i21li;e/ X>06/ ttuun de vitibusdc arboribus dicitur,
it.fenificant, 21ll4en/ numerosdt punefechar-
tarumac «lorum. Htnc : (£r bat t>« Ulcifte9lU>
t\CU acnwrfcn/ plurima puncla numerat jac>u.
l£r Wirft liiUtcr cinjele ^luacil/ nil , praeter canc»
feu vuiturio», jacu. £r bat riel 'jluacu in b<r
üartC/ multos numeros conrkere potettchar-
tuli» i'un. (£r bleibet auf feinen fünf anienv p> 0-
prir dt eo, qvi qxuitfo furttt* vrl tti.im pttß.iboltru
dam j.wt ; m'tapbvr. xutem de contumacc/ta/ur.
SBcinaugen / gemm« Vitium. *o iiiinuacn/
oculi arborum ÜiUk\cn fcljCIl / gemroare. luie
verbum : <iH'^clclt / ywi nebti ahh ^eljCU $f
Pfropfen dtatur , ocui.ue , inoculare.
€U ICH / ^contamtuus , fiel) erCU^CU *tq x CTCU ICHClt/
pi ep)ir ,ir omni tt divtur ,y v* in oculos iJldU , fi'S-
tta fuut : oßenta. , yn irnta , prodt iu : Hütt txpo-
nitur : patcre, manit cftuin efle vel fieri. er»
euget fteb bierau^ / mdc patet. <£< wirb fld) noer)
febon creugeu/ hqvido conftabir. ^ ereuacc
fieb biS biibcr IWCb nirf)tl nihil ntt de rc bade-
nus compertum cft. Dnndr fiomfitat tti.im : omi-
nari , ominc oecurrerc. (f $ eil tenet fld) / ouh-
nofumeft. QvAieehAm.id ßecliittAhtiur.
bat fld) in bentJ^aufegeeutencr/ m:cdibu» iftis
larvas vagantur , fpeclra tiü funt, fpcclrn oculi
feriuntur. CompoJ. tyn&U '.ClI / exoculaflcrc.
Su^ung/ ^uaenuua/ ^reu^ung (&:eu;cnun>v
Die/ manifeftatio, omen, prodigium , Omen-
tum , uota furun.
(Etgelcn / tetiier obliqvare oculos cum veouftate.
Vtrum cmnpoßtA ma*if in ufußtnt. ÜtltCUgcIn/
^iebeuqeln / gegenctigeln / iueugcln / y n* omm«
intuitum frve aipeitum ludibundum, blanduin
dr amicum ßomficant. Hi c : einem IteMtd) Jtt»
eit ilcn /furtivis oculi» alicjvcm »erberare, mor-
ficare oculis. l'cet* dicunt : darc oculi» epu.
las. Gkqcncinanbcr eugelen / mutuo afpedu
oculos pafecre , (umcntibus oculis Cc mutub
profeqvi.
^U'-ueht / &rAiws augid)t/ a.ij. oculeu» , ocularus,
oeecliatu«. (^inciigig / unoculus , monoculu«.
CNCltvCUijii]/ parocms. vfuTpcuquj / rurgiau
Iis oculis. .ßuubcrtcuaig / centoculut, utAr.
gut. $0fyeUijit) / exophthalmus. $iefeugia/
caclophthalmus.
€ugcmn4 /&,ptb hoc fimphci , Compof. ©egcn*
iub 3ik"U Jehl n»j / X>U I fß ludut oculorum lafa-
vorutn , petulantitim , cupidorum Ar arguto-
rum, qvibut amantcs incer Cc tcre uri folent i
incutiut flexut, obliqvus, vagus, pasrut.
^luafl / migften/ gcmisjflet / f» ****
TS<\\\<\\i ■ U •>: j ; tfl, 9710,1 meiere fraget, (£rnbcu.
Antuptior h*c tox tfi & communior , ovkm <p * k
menje Augi'fio , tempore mm. meffu a.iieqvito , ve-
nire poßtL ForUfte *b 2lug/ Jeu $11/ campo ,feu
pafcuo, anginem irthent. Extat etum Compoft-
tum: <\n u uKfi / Trages in horreis fervarc auc
invehere . d> tiä nofier fttia/tnuma t / *b boc atIQ>
(len vemret , qvemadmodum Otr ÜJfci) / *b anti-
?vA voce , C0?CO / «irgo t u»dtBflgicum foet 3)?C9*'
i Ii / puel Ii ,dfducilur.
9lllf/ pr^p*/. e , ex, de, dis # proprer. 9lU*
/ proprer avaritiam. 6* \\\ AU*/ confum-
matumcft, aäum eft. ©ein (r tubtrcn l|l ftU*/
valcdixit ftudtis. ÜJOU .paufc au* / cx aedibus.
SrUUtpf AU*! 3<&fageillid) AU*/ ludibundorum
formuU , yttfunn iüj Chartam viltricem de*
rtam, lue ipfam vi&orumW/Tjofar. 31u*bcilicm
JKahr. confilio cu6. Comp, (daraus / t>er/ rm-
na, internus rci , ton (Curaus mit cmcin fpielcn/
einem ben ©arau* machen / funditüt aliqvem
perdeie. Jfchrau*/ &et7 in veöio. reprehenfio,
improbrario. hinein bell 5i ( hlMHCi geben / ver-
bis aliqvem caftigare , arguere , objurgare.
Cill (Saufau*/ $rinf au*/ hcluo, bibaculus.bi-
bulus,potaror. 5Bifehau* f pemculus. Dar
au* / brau* # brausen / foris <£* wirb nicht*
trau*' tmercidit negorium. durchaus/ omni-
nö , her au* / foras. J£*rau* Jrpunb*ft*t ! ad ar-
ma exi icclcHc. J&inAU*/ hinc in alium locum.
roiU* cnHitf) r)inAU*/ qvortum tandem ten-
dunthxe, qvisfinis, qvis exirus rei ? ^&
$id)t I nobmau* / incerrusfum, qvid a£am,
q-»orfum tendam. Ubrrau*/ nimis. fötluber»
flU^ b6fcr ^0\Cnf(f) / homo infigniter rnalas.
äßorau*/ unde , ex qvö. QJprau*/ B 3?<iM>r;
AU*/ prsefertim, maxime.imprimist |r.t 'prv.lüi
etutm ttomen mäjcul. </?. .^rit tBurau* brfom<
men / praKipuum ferre , praslegatum pcrcipcrc.
prioriiatem habere, prima« ferrc
'jlUBcn «fl», ioc exrra , ton» , rorat. ^ c n cuf.au
ab extra. <8<J)Pn »H?n allzeit (jWjjfll / extcnoii
fnecie niterc. .$>fr$M>rc l't R0(f> 0U^U/ ut ' 1 -
dum reverfus cd tabcllanus. (£in( &0((C*<
furd?( VCtt niipcU/ pietasapparens.
Slijfrr / id. tpnd außen / ö" frdimi , »"ykg, y/''*-
liUi i./rm t ,t/'.* .jifj ab« in c , Ii nc , CXCCpCO , | i •• •
ter. 9!ufer tem ?ed^ ifl «m r Mno.cn / extra carce-
rem causam agere tutilTimuni cft. Siuftt^rCc
6abe id> Ilte^CS' Jll e§CU / pr?eter panem nihil eft
qvod edam. ^* acht mir aüe me!/ auf er/ \>a$
bll nicht bC0 mir bl|t/ omnia mihi levia funt ,
pnetcrqvam rui carendum qvöd Hr. ^lilc*
®elt/ aufer Dein (Süberwcrf. Omnc argentum,
exceptocimeli6.
Sufcm/ tteCUf«rt/defleftere,dercifcere,deccJc-
re.recedere.deflftcrc^bftrahcre fcä re aüqvü.ca-
vere.dcclinare.devitare. (£i<r> fcitliT ©CWalt CU*
ferft auf eine Scitlana / ponere perfonam ad cer-
rum tempui. Qiä) feiltet fH(d)t( CUfcm / juri
fuo renunciare. (BicbbtT Jletlte ®efcD|(t)Äft CU»
fem / (egregare fc a communione hominum,
disjunclionem facerc. (ginc* ^lMUii 'dM' ': i:(t)
etlfern / Ab alieujus familiariiatc diterri. ©C'
eirfette Rathen / res feparaex. 3(b »erte mi4
nicht eufern \u ciid> iu fommen/ non gtavabor
tos invitere.
^llfercr/ Oer. Singularis homo, abftrahens* ab-
(rem>us divencns mtfanthropus drapeta, du»
ferinn /Mc/ fohtaria.
(ruferung / M« / ö* Oa«. (Eufern / diverticulum,
fegregatio , fecretio, fcjunÄio , fimulatio. C'U»
ferung ftief>cn / divmicula qv*rcre. (rehtin«'
Cllfcnini/abfcnria dolofa, abftincnciafimulata.
£a* (fufern ber @e|cllf(r)aft / deviuiio, fuj^a,
Virario hominum.
(Jtlfcrüe^ / *d\. Ö» *dv. Exrraneus , erremus, ex-
cerior, extcrne.abextra. ticr euferhehe SWeniebv
homo extenor. ©ie euferliche Eltone / puta-
mina verborum. (r icf> ciifcrtief) frcunHith ftgU
len/ gefribus dr yerbis amicum (imulare. kir
ftcflt fi<b gar eufcrlid) gegen un* / infreqvens
eftnobis.
(Ettferlichfeit / tit I extremiras, Aimmiras , infre-
aventia , externum , abMinentia. Id. qvod ftuA
fcn:nejBtw(£nrern.
|€llferil/ «Jferft«/ terminus n extrcmicas, ul-
timum , lummum. ©a* ntfertle bran waaeu/
ttrfucfjcn/ extremum audere» ultima tentare.
Digitized by Google
71
S(» Sa
2(j Sa
72
3n bie cufcrfte ©cfaljr bniujcn / in fummas an-
ouftiat corapcllcrc , in nuxmus oinnium rc-
tumdiflSculuccscoojucrc «üSiiuiö aii''v chnt
ftcFommf.
Clltcufcrn/ eripere , dctrahcre , auferre .adimcrc.
£r enceufert tief) ie$o be* $runf* / abftmet a po-
<ulis. «iuem ba$ feinde enteufern / «movere
alieujus bona dam de medio »expilare aliqvcm.
Gnt rufrrung i*u/ti. qwd fcufcrung ■/• adem-
cio , detratoo. v£ufcu|crcr / D€T / rapo , tagax,
furtifkus , manuarius.
SOcrcufcrcn / alienarc , commutarc , diitraherc.
2llle$ öa$ fcillige Kreufern / dilapidare omnia
bona fua. 23err»lfertC ©Ufer / bona venundaea,
alienata. QJereilferuna, / Dl*. Dil1raftio,alie-
natio, vcnundjtio, dnllpatio. SSereuferCT/ Der/
#Die QScreufcrinn / vendax.
Leiter OCrt ufem / coemere qvasdam , ut pluris
pqftca diftraiaatui , untidem vendere , nego-
tiari , luculente , i. e. cemmodr ö" cum luero vende-
re , au&ionem facere. SBicber rer enfern / dc-
nuö alienarc , idemcfr fere figmfiedt quid tDrflcf
»ereufern.
3 creufern / disfipare , dispergere , difturbarc , dir-
juerc, &idtm qvod X>cteuf«n. 3ereuferre ©&•
ter / bona diffufa, difperfa. 3erru|iT!.d)/ dis-
(ipabilii. SiTt il'Vnnu / disfipatio.
%k & 9(6/ often/ gea^et/ ™r*«m * f»» ß-
[tum , noUttfc garrirc , blatcrarc. Tdlut etiain
funt : 009«» / fcfctWtjeri / g^clCrt
I fd)natCCtcn K. Hmc dtatur : 2l^v|/ (JfcCi/
J&cftel/ elfter / ?lttjafrer/ ow/pica, vm
genut prae cetcris itreperum dr ^arrulurn. £>IC
||d / /«* €lflcT / ltli:t ii)r Rupfen nicht /pro*,
fcmel ancilla , nunovam hera. (£s n"t feine i?iHcl'
jte habe benn iv je buntem / p«™. Non ommnö
temere eil . qvod rulgö di&iunc«
3.
Secunda Germanorum litera , cum 5 &
. U UJ apudGrrccos* I.atinos, larpmfcu-
lecommutatur , fed multö freqventius
lutr.c <ß. locum fuum rclinqvere cogitur. Hinc
v j t io(x fcriptionei : .n.uiv r (ßrinqer ©ar fere-
crum. 5Bapff/ ^)0§en K. Ted Je haud rarö abundat
in »im / £ainb/ fombt/mmbt K.non cn>m duo :
nmbbrinqcn / JÄmber / foutbeu / nemben. Q»*-
• dam di&ioncs tarnen , per ^ & promikuc
feribuntur , ut : jßabcT / £afer ; öabcl / ©afel :
ge|l/ 2Jell : ©efattcr/ ©eüatter : Sbatc / ^>ateic.
in qvibus verö non tarn reft» rationi , qvim in-
vetcratae confTCtudini litatur.
S30(t(/ Der. Idolum, i Nato , jlß^riorum Rtge,
in bonortm Beli : nris erttlum. Holst : Domi-
num , potentem 1 patrcmfamiliäi, lataü ficlus-,
Nobi$ä^,ialcft: (tS^aalitCT/ idololaua, £5*
5Öaaliftf<r> / Baaliricui.
I Oer» Vocabulum txAfiA , cum voce Ädrtl/
in Ctlticamvrterem albüum , praefeexum ,admini-
ftratorem & of&cialem ftgnijicemj, Qalik aJbuc
dtatur : Bailhf.ifa/tf autem Balio , fwir/fnutri-
cor , & Balia , nutrix«c defenfio. Otjöittum la-
mm hodü ayuinoi Voctbutum eß.
$55el/ter. PrÄMarte, wt<»V UtinoruM brBum miß
ßt , fvoi T*t/ir fufbiC9r , 4 »o/?ro 5RaIi]en / dimi-
carc. *« Sßel «ißW Aliud tß , jvkm contra-
Uum 2504!« Hinc Gtrmanorum mmint proprio ;
^alineocr / Balamirut , i. f. potent dominus.
Halmundus , Ballovefus , iL. Latinum bcllm,
noßrum jP>clI/ clarus.
33(lbC(/ &60< Babylonia in Mefopotamii , 4
confufione Imgvarum di3j, undt venit:
%abl bOMCtl / ßCbObltt / bUterare . confun-
dere , prxcipirarc verba , unvctfUnDhcr; ti
Dm/ orc blicfo & dcbili lingvl efle.
Gabler / Der / garrului , inepte loqvcns , fvbd ei-
iamdicitur: (£ in Rapier.
$abluiti) ÖfipiSplun^ / Die / inepta & infulfa loqte-
la,fcrmo confuuit,fa(liditu«,molciTui,ruAicut.
©ebabcl/ D»if/ B'Döb Nabeln //»w^ÄpcIn/ £5"
Pcipci / id.fvod]b4b\un$J loqvacitas , (permo-
logia «blatcratio.
Sabeltdjtö p^peliefcr/ babelbaft BT p*\pclf>aft «4>
garrulu», dicax . loqvax , verbofm, futiüt*
^iusbabeln £5* «U^pÄpeln / ceflare blaterando, it.
aiiqvid Joris cti unre , fermon bus ftultis temere
di vulgare. 2lHöbilblun^ / Die / id. fvod B»W
bluna.
QSerbabTenfiJ'rerpapeln/ inconfuUeaiiqvjdd»vul-
. gare , fermoncs garrulc diillpare. QJerbilblun^
rucilitas.nugx.
Sabela / gefabelt / eß abbocbeMmfmutto
t>. in f. nugari, confabulari» cid etiam reftondet
tic. parier, qvod&noßri Germano tiärbari , tJJ.U»
Ural / dtcunt.
gabier / fcct/ Bf gablirer / Mu $ab«ib,»n«/ nuga-
tor, gerro, inaniloqrus, locutulejus, fabulator.
gabrl / Wt/ //mj £abclwer?/ Das / fabulx , nu-
ex , ineptix i ihllriloq ven na. 2l(r< 3B< ibet
fabclll /fabulx , nugxanilcs.
ßabultruna, /X>(t/ & Jabeliing / commentum ftul
tum, rricx, nieras nugx dt ineptin.
IMappCni/ intermixU liqvidA Uteri L. k popeln
fvodetuxm plaubem / d/iJ iui/f8o dteitur , & qvi-
dem Mb ipfo blaierändi fono , ut aJia qvAmplurima
ÄÖ4 vocabula, e. g. babern / gatleru / flapprrn/
Harften / febnaHcrn. plappcru / garrire r/1
ijW.-PPiTcr / Cor / loqvax , lingvax , mulcilo-
qvus. ^lappei'CO / VU/ garrulitas Oicplap
pern five Dae yiappvnt / vibrara oratio , pro-
fluentia fcrmonis , plarpcnfef) / pitipprridjt
& p( apperha r t fabulofut • verbofus . Iis k plain
tetw Junt plmiocrer/ garrulu», plmiDmritt/
gärrula, pUuDcrey/ pUuiocrfyaft IC* «nw« 8*
ti?m cumpriortbui figmficdniiä.
SSfld) / # 25ad)C / t>«r/ porcus, ^iotor rt-
um , ein »4<bf<S?w<in / ö» cta $ad>er. yfld
««im dttleSo «Barg / fc> S&org / qvod dein Je muta-
tumeßtn £ot€. Hincdirain.
{Jerflem/ *a*/ porcciw». «übacfefctc« fivt ae-
twbnrw^rrUctB/ porcclluiablaftatuf. ©cn-
oertb 5f rrcl/ o&cr fierFlciR/ porcellui fubrumus.
ep.llt' Ö7<Sp<JnfcrflCin/ netrens , *b antiqvovo-
tsbulo (Spriin / über , ruma. Vid. infra tn 0p.
gcrFeln / gOffrl iKrftn/ parere porcdlos. £in
ed)»dii/ fo tum crftenmal fcrfclf / porcetxa.
Q3^Cf / D<t. Antiqve poculurn, 4 Suambrorum
5&vKf/ qvb.i nudeum ft»nifie*vtt,&qvta poculurn
nucleum qvafi rrfnt.bwcbodie ab ißo &<Ml dieimm.
S2?cd>tt/ 0<r. Poculurn, fcyphufccyathus. (Ein
fUbcrncT % 1 poculurn argeatcum. Q5cr»
öl'ilbter 3kd)er / poculurn dcauratum. 2lu£ge>
(icd)cn<x Fxtyx mit Silbern/ cxlamm. ©rof>
fet unqcbcucrcr %>< d)<r /poculurn immane tel
Heracieum. %><$<r Ctnfd)cnFtn / infundere.
*&ü8faüften I evacuarc. Z>tn $e$cr intf ®tt
ficf>f ffimcif <n / feyphum in oi impingere.
Sirincobcc^iT / Det/poculum medicatum. §rftl»
btnUlbtX / poculurn hilariuiis, (grbbetyr/
f^cr/eyarhu« familiaris. t\(brtb<d)tt/ poculurn
am j ton um. <|.Vu)bCu)Cr / poculurn picacum.
6cbtibcbf d^fr / valcdiAorium. 6trobbccJ)cr/
eyachu» ftramincuj picatui. ©türjcbvd^cr/cym-
baluxn , iL poracor , qvi pocula plena evacuare
poceft. %ifü)bcf})cv/ modiolus. $rinfbc(bcr/
eyarhus medix capacitatis. aBurjcbidjcr/aro-
maticum poculurn. %antb(d)e. r poculurn furo,
ris. Sontbobcr/ poculurn im.
^(Ö)<vkia/ düitin. t>Ä8/pocillum, calicului, aecta-
bulum.
Q5rtCj)U (J/ ©et/ fignißcatproprie : furore perei tum»
five vociferantem. Sane , Deut ebriojorum babi-
tui efi , iüorum nempe , qvi poculii militant atq^furere
voeiferare foltnt. Qvii? fi ejfet Der Jc5fd)tr
? Bacharacum vicut eß juxta fthenum, ubi
opttmum vinum naftüur, diSum, X>tt ^1 eher iHIh' f.
(rinbi(f(r$aQ>Uj/r/2homo obcfusdrabdomine
rardut.
%<ld)ai\t /tCt / proprie clamator Ö'bibo, meto-
nonym. bcanus, idiou.t/.tyro iniriandusMufif.
(£r|bad)ant/ homoinfipiilui , extremx igno-
rantix. ©neu b(n ^.id)aiifcii dbbobflr. / riubut
aeademieu iniciarcaliqvem ftudiis, vulgb&t,po*
nuen.
$ad)antcrcl>/ tit/ ruditat, infulfitas. <£j ift laiu
:a vfvub.'.mcvcMiw ibm/ truneuseit, homoex-
tremx n.orolitaris, Ailruis cft.
s ?itid)üHfi|'cf>/ j t].& a.iv. rudit r amuAi« t immorlc-
i j-.ns, immodeitus: c^infulsc, frupid^, ünmode-
ftc, inurbane.
Q5CCfen/&A5/ *S5co)cT/ pelvis.finuf, aqvarius,
t« yid o>4ri4 pnluuntur. ^rtlbkrbcfff H / peJvit
conforia. ^Hpbccffn/ pdluviam. C^itpbcctcri/
lenricula. felrtfcrbcrfcn/ SdjtpfnFbtcFcn/aqvi-
m man um, lutcr, nafiterna. J^anbbccfni/poi-
lubrum, mallu vium. jvülbrcfcit / lacus, fzigr*
dariumxncum.
^acfCÖ'iBacfen/ bucca,mala,p/.0l€g5arJett/
genz , ab exteriori fimilitudme&rotunditate pocuH
veipelvii, k »flrf 4»i »Ctf «lt. ©IflttC 55«Cfcn/
gcnxlxTCf. 9{PtC Siefen/ rofex. JfritfW
tiivu/ eingefallene fettfav langvidx , flaccida».
^(eio>e ^aefen/ palüda». (finem Die Warfen
IcrfraBctt / carpere genas, harten aufbrafen/
inflarebuccai. ©efctymiltf Kiefen/ genxcerui-
C»tx.
£ iij JUr*
75
35a
©a
fträbadcn/ bie/ natc», dun«, t&ausbad/ ttt/
bucco. QkffKKf/bucculcncus. .(jenaebrttfen
flaccidrebuccne,-f>ulbarf/^Cr'Lurco^pampha"ui.
jtmnbacf/rnandibulä, maxilla. geuerbacru
gcnx rubuundae , igne fuffufae » vcrecundae.
5)f'eifferbflrten/bucc;c inflatae, tumidar. QBcI
MMd Ct/ formofis genis prxditus , bucculentus.
SWcflcttt / 1>40 / <n*i/;. buccula. $tn ro r bau Ii ; H
facies rofea.
5>ärfdid)/ & fer / jSdcf t\Mbtc/*dj. Du ««l « » -
cus > bacett tumidts ornacus : bucculenta fer-
mina.
SBacf/ baefen/^mba^/baeften/r 1
ierc,coqvere,pinfare. 34) &<»ele/ &U Mtffl ' * r
hart t / teil' baden K. id) buf / uf) bfife/ iub uten.
^dbji baden / titere de penu , de prompeuaho
fuo. (Sein 25rot ift ihm fd>n gebart e n / i«c itur
dtüf fdeqvtbui frntentia mortklata rß , qvi morti
proximal cd. Den (rebnee im Ofen baden/
frov.id.fvodmirc exurere, fr ultra taborarc.
©ebaef en/ «4 p'^«« ©ebaef ene (Sner/ ova frixa
©ebadfene ^'f<fc/ pifees fnxi. (5e baefe nc ©let»
ne/ Utet es, cegulas. .£alba,cbatf en/ toftus. ©e<
baden 0 ; T0t ' panis fartu? , pinfitus, furnaccus.
UnaebarfenSprof / panisrudis. SRcugebaden
5örot/ recent. Unan$.;ebaden 35rot/ a<jvati-
cua. Cin gebarten 50fÄnnd)cn/ homovietus.
©Charten Dbftf poma /h* pyra ficcata. j£>alb'
<jebrtdcnc$ $ran^if4 ICHtfd)/ lingva teutonica
fallico idiomacc deturpata. (£••; ]|t nichts
ad M( :i bar an/ graiiam nullam habet.
SJfltf / Ott/ ©ebart / &a&/ pi (Hira ,vvantum nbm-
rum unk vice fttrno immittitur. (£jne$ ©cbiicf 3
£cur(/c]utdcm farin* ho min es.
garten/ fcd«/'''.f^@Cbatf/ panificium,opus pi-
Aorium. <8td) »om Spaden ernefnen/ furna
riam exercere.
©fbart enc$ / fcö«/ placenta, tortum, roßum. ©e»
bart en$ in ber Pfanne/ pateiiarium. ©ebadcittf
in einem AJaftifcncflein / Clibanarium. <Ü vi
niä)t$ gebadene£ an ibm / homo eft nulüui
prerii.
3?adere0/ bic/ars furnaria, panificium,piftiira.
Sn'rter/ Oer/ piftor, panifex, ftimariui. Serterm/
piftrix. feit tem Reifer effen / panem ä pifto-
re petere, decaupona »iverew
$re;elbcd er/ fcer / fcriblirarius. Öorfbetf er / pi-
ftor»iUictn. ftlabenberter/Jibrarius. Jtucbrn»
betfev/ ^Kffaruebetva ^artcienbceier/ p»fto
76
dulciarius , cruftulanut. J^ofbftfcr / aulicn».
^nn^l•berfer / piftor panii acerofi. ^tc|ltT#
beder / piftor nu»naftcrii. $OftMc(ftf/ piftot
paganicui. £nmpenbcefer i ^tr^jdbeefer / pi-
artola^anorum. ÄrÄpfdberfcr/ cruftula«
ritt«. Öbft» /Jw jT>P4dbecfcr / furnariui poma-
nu«. <54>w<tribccfer/ artopta. Semmel« [:ve
Üüeisbrotbeder/ piftor farraccus. 3ucf erbeef er/
cupcdtariui.
OibbactCR / defiliere • pinfendo, pifturam abfoU
»ot. !Dad SÖrot i|l ab^ebaefen / panii facis co-
Aut eft.
^nbaefen / appinfere , it. eonglutinari. ^>n(t
4>emDe i't au bte Ößunbc «jebarfen/ bie 2Bunbe ift
an» /»w eingebarfen/ vulnui conglatinatum e(r.
3ucbacfcn/ compingere. (£6 ift aücj? |ufteba«
den/ cotnpa&um, incrudatum efr.
3tlfamm i'Ubarfril/ congdare, dicltur de gtteie, hinc i
(£•? bätUi raupen / congeiac. congclafcic foris.
tu ^iif .uniu-iibaduth)/ congclatio, conglu-
tinacio.
lavarc , lavari , la-
vatum ire, pcrluu Dicimtu eti*m f;ch bfibctl/
mo»y redproc. ^d) hubc mid) fleb .^et/ Din geba»
bet worDen/ lauct» Tum. (^r f«ebet au^ wie eine
Qebübett ?DtilU5 / madidui eft. Dicitur dtbib*-
cul'u , atfr in , fit luxinii | aut verbenbus , vcl
alia vi tibi illata dtfurmitacem qvandamcoa-
craxerunt. Unqebabet/ illotui.
Q^a^a■/ l>cr / balaeator. i5nberin/Dfe/ balnea-
tnx. €in oerfoffener S5aöa/ lotor bibax , ma-
didusabintra. Nota : Jba&et meto dict, &qvi
Utvatt W <p>i lavAtur. $ifd)cfT fber S&abcr/
picverb. Cxhr aut nihil. Ii* dicimtu : Jfr(üt
$«fd)cny morgen $abcr / irus&eftfubiiö, qvi
modo Cracfus etat, vr o.Um i er vetut cantilena.
^> • r.::< ; }\h\uT' • rtc kvatio, lotio, if.
balncarium.ceidarium. (SalbabcreO/incptic,
nnox. yf/ub $>abcil *ß Regio , Marchionatüt
Badenfit, dr civitas Badcaa, propter thermal
eclebrii. Ii. £)berbaben / eaftellnm aqvarum»
TacWo. Unterbrtben / thermac inferiores. Ü&at
bcn-babiH' Badena-Bad nfis. SMifboten/ Wifr.
badium. ^Bilbbabcr/ Wildbadienfes thermae.
i^ab/0<»/ p/nr.M'eSSfoer / balneum, lavacrum.'
Hi 5ßab nilitrnflen / puniri. Pioverbithter di-
citur : T>n trirfl muffen ba$ 95ab nn^rraaeu/
haud multum a te abent infortunium- (Einem
ein 2)äi> |U)rid}CC0/ maäarc aliqvcm infonumö.
SM
33a
78
SOcIbef ommc tu< 95ab / Profit baloctu» ! ß ^
£wb mit beul •BabtaBildjimcTW rectum ufum
proptrr abuium ioi.cn. Villi friidW ißabv
onnpbxam. JtaUb.lv/ frigidantun. SBtrm
A«» Jiciii 3Sab/ caldarium , tcpidarmro, therm«.
ftv.it luridjttn ijvit.oncm aiJut.urc. «äs tetn
2Sjt>C 4Cb(B/ e balacif exirc.
•luilMt; NU / lamena. gujibob / totio pcJitm.
tjeiurbab/ lavacrum ignu , Sptritai fa.icti ert u -
Co. Jtrcutfrbab/laTacrutu mcJicatum. ©C'
fiwtöiitcT ' ilicim* falutarc», mctalhcai, sliit
Jpcilta^r / Ifttltbab.' therm« Toluptuariac.nym
pfcau. Ull>lllKiFbilb/unii.io milorum. £d)RXiB&
Mb I halnrum lurJiJutu, tenebrofum, luteum.
SWanileBbab/ balneum ixdcnrarium in labrii.
315 .'ir fii" iölct rt if lavacnam fpintui , b*.
ptumuv v?d>nxij> flirr (sdlRHfbap / uitüio-
nutn , Lacoaicum
> Jtenfd) y fttJbcrlid) / batnearini, oblcöana
•e ba.n : 1 1. <g« I|i BUT WH lliivf ba tVflld) / nun
Cum j'jrjtm aj mirandj aalnea. ^.l!bal\'TI|'d)
mcpcui,nuj{atoriu« , inconcinnui.
MWM tf OMMtcl/ elarare, elavere. 2L'eT CXfl
rinttriaef / btr babrt and) erft au4 / Pmv. pnot
ad m olim, prior ad lannam.
(■rrbabcll/ frtarenute (her mal, pcrfundi baU
ncii jugitct.
fitbabeB/ anäta*ari. gj}ti iu allen ^taftra ba.
f»cn / atfotutc (c homtnibu* fotdidia. Sieben
(■.liVli commaol aqvl pcilui.
ictcr baten/ iciavate. JJeJdjbafcn f "rt lotio-
n« aliorum demum lavau. ^CifäbbabfB / ä
bali. cii public.» icparatiin pcrlui. 9t<bc«bat
RldX.'MC Intimum balneoruni vcftibulum.
^fttt/Cct/ tufeeptor, pattr ipitnuain , luiln
cut compater.
I4K/ filitu 4 filia rpi ri rualii , 93:f in / commater,
fufeepmx. 94llrw/ infam luftricut. Ultt tk
Compofin. Janfbarc / ÜJfifbabc '»*d>rinbaK/
■rem Mr Adjcciiiaunb Adrobia : 'To.ncbt ' ¥>a.
fenbafiV* ContTarium: Ut:b-:ticijT ' Unbaten.
baft/fuKCpiorc rarem.
»&b / biben / gtbhhtt I ««««.
W jv» i tM(f<B/ /«*<</*• * fftrt <*>Ac»»l . w
4«r <i fj&tll frtfruti «rrrdrrr vUttm. Scniüttr
t:*m beben. ©<bibrt55»</paniitoftut. ©t.
nibfr ^infdj/Wüug«|l4lKjl<l ^Ifif* caroto-
itlarau
CBUJ.' Ott / fomennim.fwmcjuaeio.totü».
^bahiehr rbtui.toftn.
■IStcOCTOiilKB/ oO«t 9ufb<SbtB/»etome.
©aer / bacren / ^, » oftendc«.
: apervre, manifcftarc./ijm^J.'.unirii^/uin.-
' SflT / Irtirrf. apercu« , cndcnt, fvodrß tn btti
fftji.V nudipeti «ff, frim iitfurfin -j5arfuptr-
Ginnet) / Capucinui . Francifcanui. 5rr 'J\ir
baHI'tii; / apertö , nudaiö capitc. ft^arftt>ul.
Nr] / manifefte r cu j , •-' il .-b 1 1 or , y t r i Itmrn heJH
uronti namuu fionuncutmui , |'d)!lltb,ir/ fouo,
obxraiur.
QJltt/ r<i*n poniürr pri prcfcnn , ut : ftVir ©<l(/
peuinia praefcoc, numeratajorx p»x mj/i/r
tron «c UH^r pu(r/!. ft>,u ©:|; l jd>t / peeuota
prxfcmanca pauchrrftum c;l mcdicamcntum.
CillCm bat OkU ilcb«/ adnumerarc alicui pc-
cuniam. pdj bub |f«t ftiB bar(*xlt / numera-
tarn in praeuncaa non nabco. ^d) babf bar MC
i(>|l bt'iaijlt / oscii manibus dmumerari pto
HBBu
arfd}an!t' Oit/ p^npnrbonaprcrcnna: Rrfrrtur
f«Bnn»di^prft.ij/argentumfi3n»tuiB. (gr
bat >iait!iu)( i'ar febarft im .Staffen i theraurum,
Li tu, fnMrutm Kumrrtltm, in an a habet , pecu-
^K W mui,K«rS.fiiC«m»^. CwbäreB/ tarne,
non adefle. tWanfaBbt« ftiroK Bidjt CBtbtittn;
catcre oon pollumu» pan« n.utid.an... (?r f ,1B
Der vHrbeit toi'I cnibiheB / fupcrfcder« Labore
utiq. potefV
SstbuniBU 91*/ inopia.penuria, defeflut, to-
dtKcneia 1 if-ml^icJurntitL
Jntbirlldj / *i}.U, rri fooli cdrtrt [r.jjlmtu, ret
non Dceeflaiiat < üipenracaneu» , lupcrflutir.
UlttniltvirllA/ tummt ncecnariut. ©a< ©elt
I|t UBtBtbiirtiu) / peropu« efl peeuoiä , utpote
culut vita humaua femper mdtget. UBtBfbitt'
ItCh nr*IlvV maaimentcetlarium.
(£uiNirlidjfei( MC V'*-' tCntbJfamicj praeter •
mtiu'o. Hutntii'irliejjfeit/ furama todigcotia,
nccctittatingcnt.
^ChrDcn/ bürhe n / fvUtm mbm ; ttptt
AQfclfr/ oftendete. Nm (atoam *Jti m nj* tß,
& fiimju*t, luperbire. potnpam agcre, Caltu
qro 3am incedete , oflentare l'efc. Wie eine
ftiratlt beifbtB / ioftar Iponlkfcltum agcre, lu-
pctbire ft eedum edete.
HtfNM Ss'SMhHJ/ Wt< geftua, »ultu«, motn .
I StJ& b*cimätmhtm rtnmiß: ümmmlmvtti
79
55a
80
baten / gcftum agerc, gcftu movcri. €r tPf »§
ficf> IjUpfi iUgckljrDcn / optime fc gerit, elegan-
tem gcftuui agit. €r fan fid> mti|terlicb tjeba;
teil/ egregie perfonam fuam fufhnet. <8id)
It^n ifdS arbfhrDcn/ bardumfe faecre, ftolidum
f e aflimulare.
©ebebrben/ is'öcbaruna/ iJtmqvodl&t\)t*mi$/
habicus, yulrus, flatus, aecommodatio corporis,
ftrr unDtid>C ©ebebrben/ tuIcus benignus, laetus.
©aurcföi'bcbrben/ feverus, triftis. (gcljtiinc
©ebebrben treiben / gefticulari. >2ln brn &i>
bebrben frbet mait/roaf binber einem ffeef 1/ Kul-
tus pi&ura animi, vel imago mentis.
Un^ebcbl'IX/ Vit/ mali mores, uvpis geftus, mores
corporis agreftis.
©ebebrbi«/ compofitus ad geßum aliqvtm.
•ffipii]Cbebrbi(J / geftus moderarus , tcdatus.ve-
nuftatc plcnus.
Ullije&ebi'big/ & ** v > nioraius , mocus
agrcftis,incptus.
Ungcbcbrbiaf dt / tt"«/ eurpieudo in geftu , ernca-
lcntia vultüs , motio inepta.
©ebaret / **t ; (Sin fdjamer (gebaret / geftuofus,
gefticulator , palaeftricis motibus peccans , hi-
ftrio.
Scae^fbaren / fi* nactjöebcbröen/ comparare
fe ad geftum alterius , vultu fimulare. 9frtu>
affer ber ©ebebrben / /h* ^a<^cbcr>rbcr / Etho.
logus. „ . .
Ubclqcbcbrbclt / it. QSerbebrben/ in geftu nimmm
efle. «J6mUbdiicbcbr&cr/ tiemm in geftu ca-
piens.
SÖDlflebebvbcn/ eleganti geftu moveti, venufta-
lern in geftu adhiberc.
95 ät / tet/flur. &i< Q^ren. Strinz M«/ urta.
j£>rtilbtbrt> / fiffr'iOWclba'r / urui» major. $an,<
bar. Urfus gf fticulatorius. 3cuvd< * SiÜflbaiv
diCi'turetiam<&tcMT/ Urfus minor. 9f0rt>bar/
äßrum , urfa major , Ufaiiks : Der ^Cttwa^nl
Jiüum. ft.iu4/mic ein f&i\x/ villofus. & bvimit /
»ieein 5Mf / murmurat inftarurfi. 2>ciroar
jlcd)en/ Opus arduum aggredi. <gincn$arcn
AltbinbCtl/ p«w. tallerc hofpitem, fymbolum
nontolvere. . .
tgorlein / ©afc / &felem / dim. so*/ Urfulu«. S&a8
/irr ^^didtur rtiam Canis ,pi*cipue fimina, £9
mvidrmtiWodproprii , rxtrndiUtr tamtn adomnti
tsntt famnu i$vtn&*d mtrttrut* , fwe appt'Jan •
tur: fcdljen & «pefceii. <rie ifr eine £rjb%/lupa,
qvadrantaria , fcortum vulgare eft.
ftcn/Uriatut , bacenus, mottet* k tffo urfiMBt,
duobtu frflertü* , feu tjvinfr äßlbtu vklenj. tfUlf
Vr (btriiBiT ^,11} Uriatus Helvcticut, iribmeru-
eifrrif sßimdttu. €in halb ä5a^/ bflfoet 95ii6en/
fex niinuni. Gill JlvcnbilBUCl - / drachma , loli-
dus.
Q3n^t0/ti;- 7r.i/? ,//f j» urGnus , effrenatus » nullt
cedens , durus. @i^ bä*u\ MftäCI / obftina-
tum , percinacem ede blfi tre ff I ict> bi^ Bit]/
nimiom prserraÄuses, durisfimas cerviciset.
^viifiatar / pertinacia, obftinatio, pratfra«
Aus animus , often tatio effrons , oblatratio.
^(ji^litf)/ *d' v ' obrtinate, pnefracre , pertinaci«
tcr.
^tißuU'i' / ^er/ oblatrator , eonrradi&or , oftenu-
lor , pertinax.
fpclfd?aft / ter & m / fod '"am ^etfc^i'c
& tyitföXV dicuttt , proprie figillum, cui nota
Urfae infculpta eft, Omnibw Urnen drituir ftgtlüs
aecomot Utum. <Snu tyetfdjaft »crbificFcnv nte-
ras ftgillömunire.
<Pitfd)ircn ö'SScrpitfcbiren/ figillare.figilla anoa-
16 imprimere. QSerpif fdjirte SBviefc/ liter» figil-
latx.
<pit(<m'rumyt>tc7 figillatio, fignorum appofirio,
obfigoatio. S5erpitf(birung / imprcOio figilli,
ipfc actus obfignandi.
IHllcbirCT/ VCt/ tignator, obfignator.'
Berlin / Berlinum , ttrbi Alarchi* , QJtTtt/ Bcrna,
Hti-vetiorum. ©ietridtfbern / Verona , urbs 1/4-
/ür, &mult* aha oppiJa k noßro J&4t/ nominajuA
firiU.
^tXn/fiiaTn antiqvis, merdam, five rrercus,/^n(/!-
cavit : l/nif 5?crnftcebcn/ latrinas purgare, ftcr-
eora tol'ere, c? '$crn|tc(fcer/ coprophorus,fori-
carius, vel lacrinarumpurgacor.
33Clt6 & ^)CtfC/W«/ perca.pfccif. JTulbflr#/
perca fluvutilis. 6ttinber« / perca faxatilii.
ÄK'in .^crjltV fetus novus, dt rener pifeium, qvi
& «tetltnej ; (*>ropberM / p>/ccs bienne» , 4u-
tem jfrÄQet vetatur. «Kcerber* / p«ca nurina
eß.
Q5flff / r ßßn*u latrantis eanii , inde f $5il/rcn S*>
$cf Kit / latrare, gannir«, IDCU © irt anbef|ett/
aJlawaicfurcm. Ä _
CSS «
•\e§sK"
WS
I >n-
JJSstf*'
»i.b»»
in»**
*****
83
35«
35a
84
pium exercere. Eft Mutem büilttt proprie meicart,
tfi.it o 4 iJv.lCH (tduatur , tptod , qx i inftdtantur
4Fwbui,üi oranahumorr tmoliitä fett macetata, fle~
ruttfr effundere Jolent. SB« tu (fit galfen hat/
mUS mit (SulCtt baUCI!/ Proverbium in eot, qvi cum
fton pfjfunt ut volant, vrlle dtbent , ut poffunt. Ad
veroum : <|vi falconibui caret , aueupetur bubo-
nibus.
$>aijer Ö^ogclbaijer/ oet/ aueept, aviarlui.
t ; : Die/ aucupium.avium captura,ii«/ur r&tm :
ttt Sa .jung. 2luf bie Sogetbaiie reiten/ aueu-
niura faecre, avibu* infidiat moliri. Cluf btc
V «I - ' jiebeil/ exercere aueupiura. ricibev-£)h
nerbalje / k*. aueupium ardcarum , perdi-
cum, ÖTc.
ffi Qld) / *ntüfvum Celticum vocabulum fenijicant
iram, 65* beigen irafei. t/»<*V nonfolum, bellum, ber
5?Tieg/ nit fed rtiam noßrum :
£54lß/ bdlflm/ flebalfl^t/ pugnare, decertarc,
manu« conferere. (gid) mit einem balgen/
ducllari, armi«contcnderecumaliqvo, confli-
gerc ducllo. £ id) um £eib unb 2eben balgen/
profaluce dimicare, depugoarc. (rid) HUtci'
nem balgen / manus ac t er nun cum aliqvo con-
ferrc. 3d) rorMte mid) lieber mit Dem Teufel
Balgen/ cum Antaeodeluftari mavelim.
Saiger/ DCT/ bcllator, ducllacor, pugnacor , r i xo-
lus, confertor, grafTator. £(tt (frjbalger / gla-
diacor fumme temerarius , pugil audacitlimus,
laniftarum famofiflimus. & V\ ein guter SJal«
ger/ impiger manu, ftt cnuus bcllator, Mars alter
eft. Algeriern/ dm. Marficului.
SBalgcrcQ/OW »/du S5algung/D«a Balgen/
©ebalge/ duellum • pugna mter duos , dimicatio»
luäatio , decertario gladiis vertii. £umpeilbal»
nerei)/ lüdepauperc regno , certamen infame.
<r id) OOrm Balgen hüten / certamen contentio-
nemq; fugere. (3Iuct im Balgen haben/ prac-
lüi fco uii di s uü. X)cn $algcn jufcbcn/dcpugnao-
res fpeclare.
SJalgcrifeb/ *d\. amanipugnx, bellicofus, graflani
frnclo ferro per divcrricula,cupidui pugnandi,
jurgiofus, pugnax: Et pugnacitcr , pugnacit-
fime.
Slbbalgen/ arm?« prirare. Cincm <£fii'e / 8eib nnb
fi'benabbalgen/ famamdrvitam pugnandoau-
ferre aKetri. (Einem ben Hantel abbalgen/ pal-
Üum lucrifacere. Abbalgen/ e tum nonnurtftmm,
Urft, find Slulbalgen/ bellum conficcrc, cx-
ftingucre, opprimet e» pugaam tollere , 55" fcpc-
lirc.
X)urd)balgen/ puguando pendrare, (cicbburd)
bie!®a<ibe burd)balgen / ftrifkö ferrö exeubia»
. retundere dr retrudere* difcindere ordines.
^rbalgen/ decertando lucrari. jgmt unb .^egen
frinrt vffiiberfacbcr* etbalgen / pariemadrcrfam
dimicando pilcö dcarmii privarc. (iiiU" ^ini ]
fer erbalgen/ fortitudinis precium» virginem
terrc.
Jf)erümbalgenv' ineredibili contentionearmis gras-
faxi . CDean bat ftd) braf her um gebalget / Tum-
ml contentione pugnarum eft .
^a^balgen/ morefeliumeixeumrocari. lt. vcibis
contendere.
^BieDevbalcjeil/ certamina iterare.
llbei'balgeit duellö vincerc * fuperare, decertare
süiqvem praslio. ^erbalgen / defacigan pu-
gnando.
23(jlt)/ aJv.trmp. cito , confeftim, ftarim, mox,
1'ubuö, propedtem, Compar. 5&<5lber/ citius.Ji*-
perl. 4iU\i balbcfle/ cuiffime. SignifuM bälb
rfümfere &Tacile. ^d) wdre balb für §urdjt ge>
jiorbeu / exantmatus fere metu fuidcm. \£t
fieigt feiner ebne ©elb balb empor/ haue facile
cmergnht, q verum virrutibus obftat resangufra
domi. ^d) reiü euch balb ! qvoiego! ©obalb
gefagt/ |o balb gefd)cben/ diöum faftum. £alb
ilt (illgcnebm/ qvi citö dat, bii dat. Sgralb biK
l'-". 1t' t)üii modo boct modo illud. fd)ön
bvilb / euge qvam citö. ComptßtM funt : 2tU
bkUt» SJ'allobrtlb/prorinui, e veftigio. geiii balb;
intrrj.adbnrt perge, matura! 9cid)t balb/lenre,
non ita ftatim. (^obalb/fimulac. i'Jicbalb?
qvando > qvam mox ? 3llbatb / prxmature.
Sßfllb an/ juxtim. 5^alb bernacb/ paullö pöft.
55illb / per metätheftn etUm blaff dkitur , e. g. fUf
bie blatte ^tlinbe/ hoc ipfomomento, exrem
pore , fine meditatione » vulgb : in continenti.
23al^ / t>et / pfctr. Ut 35äl0C / pell» , cuti»,
tergut , corlum » exuTt«. Sigmficat etiam fili-
qvai , f olliculos tr tumeas leguminum , *>.}. tunt
yvoqjcribttur : beleb / fcu bclg / beigen / uras cal-
carae , vinacea. I otaitt preterta einen Qjalg/
per r ciiit rr.tum , mcrctriccm , ur : CHI »plirflllviln
undr Latinum pellex* pallaca ^\ila <t. fyriccd,
venter eft. ©en ^alg füllen/ curare pelliculam,
induigere gcuio. Stirbt bev $ud}^/ fp gilt Oer
87 23a Sa 88
gallifuiu / 0«/ decoäio , fraudatio credicorum,
alias, jallmtcnt y'pnnFci-ottrtmg.
galhf / Oer / dcfraudator , decoftor , conturbuor,
faculcatibus lapfus, rtiam ^alliier.
23 dll/ oer /p/.oie Satten/ pila, globus, fph*-
ra. £f n Mi frvt »fallen fc^fa^cn / p»lam mit-
cere. Auffangen/ exaperc. QBieDev}urü(f>
febUqen/ remitiere. ©cn Sailen einanber |ii
fd}llOtft / pilam inter fe reddere. ©er Sali
fprin-U nid)f /pilanonrdilit.
€rt»baü /rw Valien / 0«t/ Orbis terrarum. ftarbe«
ballen Der Sud)brücf er/ pil* tinaori». jf iinfl
ballen / pugnus, manus contraaa. §cucrbal;
len/ Pila ignivoma. gil§brtllen /plancapedis,
tu'tmßtprrior pars dicitur , Ole25rittClS. (5IÜcB<
ball / fortunalubrica , rotaforrun». .OuiMm!
Icn / *IÜu Oer&crg Oer sSanö / meucarpium »
Aliud eß Oerj£unt>» ©pld» Spring ooeritferf;
ball / pila luforia. <purf oOer 2BoUenbalI / har-
partum , pila pagana. srd)laaball / follis pu-
gillatorius , rx alutä faütu , &fyiritu ir.ßalut: du
citur etiam Saflon / -Aolipila , pila infiata. ©en
Sallölt fd)laqen / pugnis percutere ASolipi-
lam. (3>d)llCCba(l / imlla nivea, globulus ex
nivcconglobatus. ©d)lieeball rtiam frutrx eß,
fambueus rofea vrl aqratica diiltu, SUeltbdll/
globus mundi.
SJt^elein/ SMtfen/ Ofl«/ ü»niff. parva pila,
fphserula.
S&dUotiTtK/ Oer/ü. ftfo^djwemafc&imoer/
porcorum exfeftor , « polimrniU , i. r. trßiculn
porcorum rxftftu , qviformam polarumhabrnt ,
Smw. £t/nt po/e , Ote flcine Ä&leflcn/
oauw man tu OcrßJtuben figenO i.t^ir« fpi«
Jet/ </r<fpolae, bfillitCil/ appeüantur.
Sailen/ rtiam appeüantur tncratorum farcinx con-
globata, afigurA ovati, wdgb ballae.icginaea. (£m
Sailen ^apir/ larcina papyrina, avodmalr ttoht-
mrnmajui dicitur» Volumen papyri rß CWj&ud;
papir.
Sailen, £meis Äanfmatinebnllett feigen cOcr
SOcten/ conftringere merces, Öfp'opn'rconglo-
are. (£me geballte 5auft' pugn"*«
Olllfballen/ folverefarcinas. SufbaUungbcr3Bab<
Ten/ (ärcinarum folurio.
©ict>erbäDen/iterum,yrt<denuö conftringere. in
ludopiUpalmarut. gBfctWbaflen / rtiam rß: pi-
lam remitiere.
55a(I/ Ofli/ qvodttivn -vecant 33allefjty chorca,
falcation is genus../T a ;i «inUallcnrprtJriej i tjvod
■ fmtndumfonum cantionü faltante* in modum pilarum
reftliant &circumrotentur. Hinc rtiam provrrbium
natum : 9iuf unb ob / Brie ein SaH/ tanket bei
föl tief eS^aUV in modum feltanrii pila ipfafor-
tuna (altat*
^aUcfleC/009/ bali(h,machina, ex qvi pil» vel
globuli dejiciuntur. rx <jvarum nunuro rliamßmt
pyroboli,0<«iß6lct7yTaj'iJ5alUnwerf<r. Srd
\3iQ(n/ 0i< plur. Vax Saxonica , a figur* fmürt-
tun Oer Sailen/ dicuntur natcsiclunes.
Rillen/ nuitatö 0. i«p. 0(</ carapotia, pilul«,
qviJrotund* fmt inßar globulorum. hinein ^il<
Kit eingeben / pilulas glutiendas dare. <ßiiltrn
mrtapb. rtiam Jkuntur probra. (£r mu§ ai'ail tche
Rillen OCrff^lucfen/ atrociflimas injuriai mus-
Htarc cumdecer, bamus ei vorandus crt. Vir
gibt if)IW trefflicbe ^iUen/ manifeftiseum contu-
meliis verberat. ©robe tyMciV convicium,con-
tumdia pctulanttus jaöa. J^>eillllid>e '{.Villen/
üomnuca. cavillum» €avilla>riujs» irnlio, mor-
süs figuraci.
^miierbanierpiOen / pilulas AmdclodamenCc«.
grauFfnrterpiüen / pilul» Francofurtcnfes.
Jpaubtpillen / pilul» Cephalicae. SrnftpilleH/
pcitorales. Om du pi IL' Ii / antipodagrica; . ar-
thritic«. @irrpilleit / alexipbarmac«. J^li'C'
piden/ pilulas ad tumm. ^iberpidcn/ febriles,
febrifugae. ^eftpillcn. • pcftilcntiaU-s. '^mMiV-
pillen/ catbarticae,j>urgances. (^(blafptllen/ (o-
poriferar. ^3(l)tDeippilIen/diaphorctic.c. iäl'f'
pillen - imperiales, polychrc(he,confortantcs,c^c.
^OÜCn/ globuli. giac&ibcllen/ tini caliculi.
SoU(d){igyiTebpllid[)/ bulbofus. Soden/ wh,
vfüvcre, ja£kare globum. fabulari, nugari,
e ft u t i re . Sol(t)/ 'ß afellus, jifeit fic diSut , fv6d
vrntrif mormii prnminenti* b» capäe ampl6 fit.
^30(IUfd}/ ber / Acinax.romphssa: Scfthicd
oriomit rß. Cum vrrb Scythac, (Sägittarii, OlC
Stetten oOer 0ebftr>m/) mnumna wcobul*
nobkeum cxmvnunUiinlingvä fuab*btmtj&nl\nfäi
frvr ^JaTltlfff) vidrtur vrnirr vti ä fono in vibran-
do, a Sp t Cl r |Cf> ^Jlaffcben/ tjvalkfrr'r Cot lab w jeuh-
carumrß? v: i k lantudinc , nortroq, platt/ pla-
nus, Ja tus.rrVr in Äl»Jt Saßjfd) rß rtiam gem-
ma pyropo xmula» coloriscremefini,«'/«* virtu-
ti< ut iram fiftibUinem freuet 9 diäa Bailafiuj , ß*e
Pallaciut.
55a
55a
92
ceqve. DUwtt etütm , IM mpcrlim pinip / tromci
rrßrendenAo mutierculn garrulk , aJ earum qi'xßu
unculat inverecundat &mfptat.
23ßn/ &et. Jurisd!clio,terricorium,ditio,dia!-
cefii.Tf'gobannUJ Öf bannum, Arne: Sßlutban/
Judicium fangvinu, criminalif jurisdictio , po-
eefta» gladii. fttttlbban 1 jus venatiomt , fore-
ftali« jurisdiftio . Htm venacio fupenor cfJ* ij>J<t
furifdi&io , rjvam qv'n in faltu qvodam habet,
9?änn / bannen / gebannt / propne judicare , pofbno-
dum in fbeäe acetptum ejl pro exeommunicarc,
profcribcre, ex tet minarc, qvoAmrhtuper Compo-
fita : 3luäbanilCH/ bm uhv, mbCk Ii m-il excerri.
corio ejicere , ia exilium mietcre , txponitur.
vlüt^crbanitcii ffl contra bannirc Barnten mit
2Bieberbanncn jurücf treiben / cuneum cuned
truderc.
^.unt. t»cr. Bannus, exrerminatio, proferip r.o,
vitlgb bannum A bannimen tum. X>ci" $ab|(lfct>e
5J3ann fiix tfircbcubann/excommunicatio ecclc-
fiaftica, qv* duplex eß , major cffminor, Dct
nriMie nnD f lerne Kirchenbann. Heerbann /
vulgb Heribannui , denotat non folum vocationem
ad exerei tum, fed etiam mul&am abfentis A ema-
nc uns. %>Qnnttiampifi publica proclamatione
nubentium 1'nnutrn , tri iephrm : £je 3?aMl laßl'U
trüber geben/ prodamari.
Q5 öflinf / pro. &an\in& I exul , bannitus, ex-
communicatus.
^iXt\t\t\\f rtiamßgnificatdxmones ejicere, vulgb
cxoTÖurcfeu exoreifarc, Ii gare, cogcre malos
fpirituc. (£itic Xi'^iiilu: bannen/ morbum in
alium transferrc. %ifl b» befrei! / fo laß birh,
bannen/H infanis.bibecllcborum, Andorras na-
viga. ©Ott unb ben Teufel m ein ©la 6 rannen/
di v i na h umanaq j m»fccrc,ywW defynere ttflk e iiam
Aici folet.
Banner/ Wt. Exorcifta , praeftigiator , £cufcl$i
banner/ tdem.
f&aiWltn'V M«- Exorcifmus, imprecatione«,ytit-
bm wirbt tXp<üuntur,»(\)\htAtio per di vina.
Sliisbannen ö* Verbannen / execrari , profliga«
dsemonas, libcrare ab »ncantattonc, Eßtnim
incantare anbannen. i£ in. in eine tfranfbeit
cnbamten coer angauFelti/ ßwaubcrii/ male*
fuio motbumalicui inferrc , incaucamcncis dc-
bilitare,efFa(cinarchominem.
53ö bClTlCJC/ Anxius, pavidns , follici-
•us,cxanimatus> fufpenfus , Cmpar. bänger/ fit'
perl, bängter/ mi , Oer b&ncjfle. Qyod ab (fn*
ae / anpuftus, procedat , omnM yörre mecum con-
fitebuntur. €4 jft / ooer wirb mir bange/ difem-
cior, angor,anim6jprcmor , conftcrnacui Tum,
mens formidac, (tinem baijf machen / f erri-
care , ptrterrefacere aliqrcm , adduecre in me-
cum, in timorem dare, attonitum ceddere. 3tr*
muttubt bangtV pauperui dolec, premit, to.
aretae 3d)ci(ibange/ XeufeUbange/ animus m
pcdibui, umbram metucnifuam, fudant, omni-
out areubus conuemifeent. £ic 2Jeraef)tima
tu! - 1 ibm bange/ conrumeliasinfvccus, ad contu-
mcliam inexpernu ci>.
fangen/ &Jreqventiu* Mngen/ « cemprfts i «Sir»
bangen; Debangen/ anguftiare, exanimare, com*
plcretcrrorcaltqvcm , formidincmalicui meu-
tere, inferrc, injicere.
$angiq/ \Aemqwd bange / *dj. tfadverh. Dieitur
etiam bi^ngig/ &>maximePcMk ufurpantur f ionai-
dabilis, pt mit bat us, timore pcrculAis , ittmut-
pidanrer, crepide, anxie, timide, pavide.
^Sangigfcit/ Ol«. Anguftia, angor, prciTura, aegrf-
rudo anirat, confternatio, palpiucio cordis.ttc-
pidatio, Horror,
^attaiing/ X>i€/ perrerrefadio, rurbatio mentis al i-
cujus, datio in timorem, injcAio Tollicitudinis.
Cr Imimu! einem ttwae Abboncjett/ per mt tum
aliqvem perfvadere , cerrendo lucrari, metum
ineutiendo fperata obtincre , von compotem
flcri alium cerrirando.
(f lubaiigen/fyr.'.aliqvcm timore vaeuum reddere,
tranqvillnatem animialicui afferre, follicitum
levarc .abtrergere, eximerealieui mecum.
^ÖicberbÄ ngen / denuö in anguftias reduecre , feru-
pulum alicui novum injicere.
3erb<fagcn/ (id) jerbingcn/percelli timore, ovajl
jacul6 q-viifauciatw fit> exanimati , confici nor«
roribus.
Q5anf/l>t'e/ p/ur.Q3&nfC» Scamnum : pro."
prü fcdilc oblongura , clavis parietibusaflfixum.
llnbcr bet 2janf liege» / defpicatui, contemtui
efl'c. <£tm$ unber Der nngefebrteu $anffm.
t»en/ furart, rollere qvod hium non cit. (EiliCR
jur Sf»anf bauen/ convitii« aliqvem proteindere.
€s Fkbt Ued) auf Kiner $anf / aaiduuspotatox
tft . tpaft feamno afftxm. (gicjj J1PiftJ)Cn JWCnen
^nFen nieberfeften / Vrw. dem , 9 vi pluribut im-
tenti, in omnibut ptifirantur. Qvi binos Icpores
uuä fcftabttux hoia*, uao qrandoq, A qvaudoq»
care»
95
33a
95a
96
LL. Longobard, appeÜatur , 23rtlabail<$ / eodem
riyne. QBalfl rmm caput fiimjbavit, S^baufc
ornatum ptplum. Hinc Ultpufeftl ornace fe.
Vulgtu , a Gaüii deceptut , fcribit tyHMTUef (/ dicunt
trtim Gaüi perruqxe. Sic nojlra ftemimut , alitna
ßulte amplcxamu).
£3ar0!t I Ut/ Baro , alias ein Sretfjm. Nee La-
tin* t nrc Grtc* origmit vocab. hoc effe t ridicula
Criticortan Eternit teßantur. Baronis auttm vo-
frwiCeltis , i.e. Germanis ,obinam alq\ not ißimsm
ß/i{fe t vetrret Leget Saliorum , Longobardorum,
Alemartnorum &TRipu*riorum abunde teüuntur :
accipitur autr>n p:6 viro , fn <mare, ri^, ftrcnuo
Öfforti , qvodvocabulo 35flr /caput miram mn-j-
ium refrondet. Ut tmm Cip\ufumma&nobilis~
pmapars hominis ; ita Uaroncs dictintur, oti im*
periumin caftro oppidövchabent,^T/i/i Capi-
canes. Aue in , qvod in Jure etiamnum Baron es
Au.vi'.u) , on intet Nobiles op 6ra 4c pctentiiantt-
crllunt t ut ; Satrap* , Optimales , Vafalli Rc'gii,
Proccres.
thronet}/ Die/ Baronatus, «JtA; eine £rcfbcn<
fdjflft.
Sßavotiin/ r^rum r/?. Sintis Gaüico-Germanic* ma-
iuntuxorem Barotiisrjuify ftiiam Barone lies 4pp«7-
forr , 9 v£ alias $rey freuen £5» £rcy ftAulcf n
CHKftfT.
35ac y 95atrn , sww, fiimm,
puerum atave infanrem reite netat. Nihil enim
aliud rß qvam bor u / geboren / bei*, baren. £'
t/4 ejuidemetfmifß cum voce Natus , ovo.» k nafcor
' dicitur , r xo/mm< Mmm 4p«i «o/. /lo />«• bar
vit Latinortim pucr , o/»m por ; £5* Ü4Ü/on<m pagc,
•vM&garcjon, qvafi barfon. F4cx7k enim muta-
UobinQeß.
Q^drCtl' )&ht/ fimplex inußtatum » proqvo dieimus
©ebdren/ id) aebar/ ßeboren/ parcre, eni-
- ti . partum edere, rectum educere. Anomalen
rß : ^d) oebdre/ J>u grbicrtft/ er gebiert / lvir ge>
baren k. 3d) gebar/ id) gebor/ fieberen, <Jkbo»
• Ten werben/ nafei, oriti, lueemafpicere, ufuram
lucisaccipcre. 3urfcjfcn ©tunfcgcbiwn mx>
^en/ qvartätunänafei. -?ur guten <3tunbege>
boren fei)n/ aufmearo, geoio ridente gen i tut.
3d) bitt bann <|a»PVCn / h«c mihi nafeenti lex
djtaJl. C>- l'tU'v U ' Jmfcnificiitcatjameßcien-
trm & ptfitrramem , e. g. Cf Ml Uli ifilt achhcil
malum fib« atccfTcrc (rillen J^)df geboren / o
liium afferrc. (£inert gebl geboren / fpc fui fm-
frrari. SB^renöe / böreute Scuintv duuntur ax.
borcs fruftiferac.
Geboren / adj. Edkui , progenitus , oriundus , na«
tu«: dicitur ebam Öeoorncr /geborne/ gebonirt»
(Ein gebor ner Seur fd)er/ natione Germanus. €iil
cbelid)geborne^^inb/ jufta uxore natus. <£iti
um luh d) gebor ne Rechter/ vulgöconccpta,filia«
<£r|tgeborncr/ fn<e& Itergcborner / primogenirus
five major natu. Q^Unogeborner yiw gebornet
Milser, -natu score us. €iugeborner/unigena,ani«
genirus. 9ieugcbPYen<reccns natus. S0?irift/ö1<
tvdr icf> neugeboren/ revi vifco , reercacus, beat us
Tum. J^O^geboren/ celtllliraus , UluftrilTimui.
totgeboren/ generorus.illufrris. .ped)et*elge«
boren/ Nobiüilimus. -IlBoIebelgeborcn/ praeoo'
bilis. (£bclgeboren / nobilis. <?patgrbornc#
Äint / coHus. gelten wirb ein 3Beib ftuinui
geboren/ muhcresnunqvam non loqvaces.
^Arung/ X>it/ nixut , genituta. Dicitur ettam Q$(t
bt)rung/ origo. fons. caufa. JuftgrboTung/ «au-
la lartuiar. i'cuNu'bn 1 tut g / origo mali.
^drbaft/ adj' Kundus. Unbrtrbflft/ fterilis.
@ebdrcr/txr. Genitor, pater. ©ebirerin/ Sit.
Genitrix , mater. i*Cm eägeburerin / S. Maria,
mater Dci . Theotocos.
(SebiiHing t ufiUhUt ©eburf / X>ft* Generatio,
Gcneils . genitura proeeneratio , item: parcus«
faiut , natus. £)er©eburrnar>e/ partui^ietna.
«Seburr abtreiben / partum abigere. <£inrr in
ber (frbUTt helfen / parrurienri adetTe , opem
ferre. %$on Qkblirf an/ a tenens ungvieulis, ab
ineunte «täte, (f ine fef>ll>*lfbc @>eburr / partus
permbeeiilus. (Jine (torff Ofeburt/ foctusgran-
dior. l^noo^fonrmem , (Geburt / embryo. ^inc
gefunbe unD n?olgeftalte©eburf/factus optimc
coneeptus , partus vividus» vegetus ac perte-
flus «integer. 5Hf teraebltr r / fecund« t vulgb fe-
cundina. ®OnberiKPUrt / monftrum, olten-
rum. Uiiiettige Geburt / forus immaturus,
ma(Ta rudis.
hurtig / adj. ^fleburtt'a/ oriundus, ortus,
rrogn.it us. %ii K < ticin alten (*H-fd)Ie(f)fbHrf ig
ff DU / autiq viflima (rirpe Ortum cfl'e. (il ifi V f II
lofen teufen nerbfirtig/ JmjpuroA^itiosö fan-
gvine cretus ftvt latus eft. jjon 3ftüi'nbcrg bür«
tig/ Norinberpenfit. ^iü$ (E'rfurt burfig/Er--
furro ortus. halbbürtiger trüber / uterinus,
ab und laterr. tÖrDburttg / ab utroq> laterc.
germanus. •
^üvfiSh
99 $a
9tu. Hodieunaqvaq^ vocifcrariograrior yin-
concinna. SBarf l>*»t*u ©or ein ©cplerre? Qy.d
c! amitat & incondite voc itcrar is »
Jjlcrre r/ Der/ Stcnror,clamaror, plorator. <D(er<
r er iir Die/ ploracrix, tccmina ululans.
Pfennig / Dt«/ idemqvoJX>05 ©eplerre/ clamor
abfonus, lelVus, ululatus, qririrarus.
<DltTrid)t/ &Jj. &adverb. Qnr i ca ns, ejulans, cl.imi -
nnc,clamaroriu9, plorabundus: £x, flcbilitcr,
morcfrcmcbundo.
QMCtW/DiVproprJ* ; os aper tum blcrirum edens,
hiacus oris.ricru«, os didtfetum, labco. Scribitur
etiam gierte / §lerpe fc? Stirpe qvemadmodum
VUxtdUqvandoflontefignificAt, qvoft flcrrctt P
tu f mutato effertur. Hirn eß Die/ detormit
& ignava mulier.
J^I C n 11*n/ qvod mnnuüi a fl(f)f n / ftippliearejubmifie
petere, derrvant,Üidfm eß a flerren /« plcrren / «I-
lacrymari, plangcrc. lWr jl^nnCT/O«:/ flerw,
r^flcnilicftf/flcbilitcr, Iacrymose.
25acö ö 25erfd) : rrt^fuibarf^/p^^-
tiffmut, pcTCidiätu. Aliud tß adjeü. Q)(irfdV
qvodnon tantum fcvcrum.auftcrum, trucem, cru-
culcncum vifu «Je ntoribus» verum etiam faporc
acerbum , amarum acrem defignat^eßq^ Htm
avod ITJÄrrifdj/^etbf &UnfctuitoUah t£in
PiU'l'dxr SOiCnfd)/ homo durus, trux» inexorabi-
lit, ^iRbarf(9CrO)C((t)inacf/fäpor adftringens,
amarus cum adftriftionc iSarfdje QBorfe/
«*crba acerba. $arfd)cr .ftafc / cafeus acrioris
faporis. ViAetur venire vel a Quarren/ tumul-
ruaxi, rva/i /i/ 3torrifoy vr/ SarbarifeÄ/ crude«
Iii, motibus incultis. Indt tß poitic. &arri|"d):
l)eit/Ote/fcvcricas,acerbitas, aufterieai , rigor,
inhumanitas: i*>adv. SarfoVpracfrafte, aecr-
he, fc venilimc, äußere, du riter, Stoice. <~id)
barfuß flcUcil / vultum babicumqi cns perver-
tere.
33(1$/"* 93äfC/ amita, ä Br/^iro 25ac$ / nolans
patremfamiliis ^dominum aedis, wfSafÜtlie/
matremfamiliäs. Confveverunt enim Germani,
majore* natu vel patris 65" domin i , vel matris out
marronx appeUatione dignari, Eß itaq\ araita,
^atrii forer , hoc bonorir titu!6 nobilUata, qvia pa-
jtniU qvafi vicem gerit; keet etiam fint , qvif&i fc
r xplicent , «f^r, bJ)2fCÖ/ nummentum prae-
bens , fo tn'e Ämfccr ar$ct / trägt unD Itebelt/
naieetiam &ilt&%fa\ttn/h*ipecocrißic*s ^wp-
35a joo
Wrt amicam B'puella m , eui blandmur ,figi:ificat.
Scrtbitur etiam *}£aft I avod fire todtm rectdit,
SBflft enimeß pratum , optimum mttrimentum pe-
eudibtu pr*ßans ;Jed utmk remota vidrtur rße hac
nriginatio : prvpiüs accedxmt ad rem ipfam , qvi k
35abbfl marer . ut 2lb6a ftve 5tb/ patcr, derivant,
qvaft fit altera macer, out macerrera, qvomod«
matris foror , Mt C0?urtie vocatur t qva tqve in-
fMttbm tibum prabere qvand6q l folet , h qvA voce
^abbrt etiam fineduho pappre mandocare. &
y> 1 PP/ pull venU. Ulraqve, h*c mmirum, ÖTpn-
ma Etymologia , irn/Zr nobk placet. ©rofbaft/
proamira amita magna , axn paterm foror.
pbcrgrpfjbafe / amita major, abamita, proavi
foror. ©orebergrotbafe / amiu maxima t *b*vi
h>or. <£ti( fboff / de ritrici , & norercae foror.
wHmM I Drt». Non exponitur amita parva ,fedt(C
$?>&i\tin vecantur amitin*. ÖtätUin etiam abu-
five amicae, amafic .©amen Ö'^dmlcin dicun-
tur.
25aß/ tet/pi. 25a9e/ bafisctfbaflu«, ^
im4m«r^ylf«/;cJ,4C0iid/)riindamentum. Q!r
fUlflCt Cinm <?Ut«t $af / Vocem in/xmam & pres-
fam egregie modulatur. (ix bar einen gntCU
S5ap JU fauften/ feyphos ad imura evacuarc ap-
pr i nie novit.
$af;ifr / Oer/ BatGconans, fuccencor, cantor in-
nnue rocis , Vocem graviorem cantarc peri-
tus,
Q.VlfO/Mc/f-7'^ffment /Das. Munu/Iw lipit
angularis, cui columna inniritur . bafis colu-
mn« , fpira , Aylobata , fpira feapo iuppofica.
ificarc, sedes
tollere* aedirteium fabricari, cxflrucrc, archi-
cedari. Q cfjlopcv* in fric £ttfc bauen / jpem in.
«mein. Taaas cogiueioncs torere. CDiiJiidjiT
bauet einspart / unb mu§ ber erpeberaus / fxpe
prior efTertur mortuus ex aedibus a fc conftru-
ais. €r(l gebaut/ bernaeft aenosen / pm. Nu-
cem frangac , qri nudeum elTe vulr,
$auen/ *M/*om.verba!.&$>ammc\/ titl ipfe
aöus aedificandi , xdificatio. ^auen fo|tet
^>tlt / aedificarc eft pecuniam locarc. CÖr U
©Ort $e rbrit^f / fo bifft f eiu Sauen /p r#n. Abs-
q vc Dci benediexione omnis labor inutilis cfr.
$amin<) / D»10 Saueil < Im« pro artefabricandi
ponuntur, Archi teftönue , ar Jutcöura , archi-
tcclio.
ü5a«/
103
35a
33a
104
unterbauen / fuftentare caufam , pracmunire ne-
gotium. UntcrbatlUltg/ prxmuniuo, fecu-
rirairci.
Vorbauen ßv« fürbauen / praeftmere , &mtt«pbor.
prxmoüri. (giuer öcrahr wbaucn / pnere-
nirc periculo , impedire damnura. £)ic 2>0r
bauung / id. qvoi Unterbäuitng.
SBicDCtbaucn / refiecre , iniraurare. Crut übge
brau t es £au£ »icbci* bauen / reaedificarc , ex in-
cendio refufeitare »des. (£mc vr'taDt roteber
aufbauen/ reftituere urbem, urbis coniervare
rcliqvias. QDorauf bauen / confiderc , fpem
fuam collocaxe in alcerum.
3fVbaucn / excedere in xdifkiis crigendil 1 ege-
ftatem fibi conciliare aedificando.
Zubauen / obftruere 1 prxciudcrc aditum vel tun-
firum vias ftxu£hir2.
JnjifdKnbauen / interftrucre. Sio3ffif4cnbau/
atdifkium inrexcludens icer vel arcam.
55CIU/ bdtltn/ terram colerc, fubigere.agros
curare, ©en 2JdCT baUCtt / rufticari , agricul-
turl fc oblcftare , tundos obire. Q3iel ©Ctreibe
bauen / uberrimos f ruttus ex agro caperc.ditari
proventu largiflimö. 9luf beni öute bauet man
Watf |lattlid)e$ / prardium iftud abundantiamde
copiam fru&uum fuppeditat. (£in tvelgcbau*
tC$ taut)/ arvum, terra optime tubafta. UriiH'
bautcr 2lffer/ ager defertus, incultus, dcreli-
ftus , fpmis coopercus.
23a U/ tttf agriculrura, & mtluu Aicilur , Der
tUcf erbau. 3c»d)ti erfreuet mebr als ber ^eicn
bau, vir ä ruft ica nihil iueundius. tfornbau/feges
frumenti. $rcu§cn bat einen rrcfflicbcn ftn,
bau / Boruflia pollet culturl frumenti. %8cin>
bau / viniculmra. Jöcpfenbau/ lupuli cultu-
ra ,ö5r. ift fein (betreibebau in Dem £anbe/
hxc regio vacac omni cultu frumentario. Ur>
hall / terra finc culttira , rcqvicfccns , fo in i£\\it
«Der ber Eraeto lieget.
$aucf / D«/ rufticus , agricola, colonus , it. fub-
ditus, fubjcftus.dcdititius. SBcUCfftt/ Ol«/ ru-
ftica. €in armer einfältiger $ancr / infelix,
fimplex ruricola. <£iu grober $auer / homo
agreftis , ruftica prolcs. <£in reicher/ roolbabcni
Der Sßauer/ agricola forrunatus, Iocuples,di-
▼es agri» & nummis. €m leibeigener 33auer/
maneipium , laflus, adfcriptitius, glcbx ad-
fenptus. (£ in datier i|l ein datier /mfticus m-
fticcyi vit, agil; fenüt, nonmuue mores agre-
ftes. 8 aj ben Mauren ibre .ff ürmeKJfrrc&rocnlO
Ii n q\ uo ruricolat fua Bachanalia t urb.v, (im gc>
fuubcr$aucr tfi ein grofer ^xn / tanius du».
fimarerum.
3lmttfbaurr / fubditus pracfcAun«. (Ebclmannl«
bauem / nobUium ruftici. §rei)baucr / rufti-
cusproprii iuris. ^voniMiici'/ operarius , colo-
nus. Jpalbbauer/ colonus pari.är.us, t.r.Oft
Den 2Ut et um Die ^dfte bc fülle t. ^ofbaoet/
villicus. ^)cfbcncrin / villica. jpelibauer/ ru-
fticus lignarius. ^agbbailft' venaticus. ^ioin-
baue? / di vc« frumenti , f rumencarius. Ockfen*
baucr/ bubulcus. OCeichsbaucr / rußteus im-
per io immediaec fubditus , imperialis. (Statt*
Dauer / rufticus civicu». Sgalbbauer / fylvati-
c us> QBciubaucr / rufticus vinitox , vixicaxicus*
3in^bauer/ cenficicus.
^?actbauet / o«r. Dkitur w^ä 9?ac?>bar/
fed ptoprie eßiüe, yi<i i» vianis xiet foffiJrt , undt
y vicinus vocatur. 9cad)barin / tjvsfi 3cabc«
bdUrin / vicina qvxlibci , tarn rure-, qväm in u r-
be. SBifcr 9?ad)bar / nabet UnqKicf 1 / malus vi*
cinus , vicinum malum. X>ti" nact)üe 9}a<$bar/
proximus vicinus. Di 'd)bür werben / cont'crre
fc in vicinicatem. bin 9caeJ>bar mit ihmv
eft mihi cum illc» vicinicas. (f in ^elblMd)bar/
aecola. C^reninadjbar/confinis. (£iu Öapeu»
nad)bar/convicanus.
9^acbbarlich/ «dy &a&v. vicinalis, finitimus, con-
H ms , propinqvus , proximus. £itt ^ae)>bar«
lidjer §rennb / amicus vicinicate conjundus«
(Einem alle nachbarliche ftrcunbfcfjaft erweifen/
jure vicinicacis (amilrariter uri. ^reiinfnad^
Im rl ich / amicc , pro vicinimtis jure Unnadj>
bar lief) / contra vicinitatis jura agens.
SRitttl rfchaft / Dt< / vicinta , ticintras , Ytcinorum
propmqviias. ö«ite SWadjbarfciböff pflegen/
proximitatis jura obfervare, facrorum vieim-
ratis ftudiofum cfle , fan»fre colerc propinqvita-
tem vicini». $6fc 9end)ban'd>afi / grefd Un>
glücf / mala plunma aft'crt mala vicinia.
%<\\K\\6)I & Adverb. Ruralis , agreftis , mre-
(rris, Um imperirus» incivilis, & : ruftice, im-
perite. 93eurifd}e ©Uten / mores agrtftcs , ru-
fticitas » fvx etutm voctbulö novo , t>I€ Q3t'Urifd>
hrit / e xponitur. 5kurifche Slrbdt / *>per» ru-
fticae 1 laoores dun , fordidi , rurales. 5Vim|"d)
Sebfl/viraruftica. m t|'d) fceben fuljreu. ru-
fticaxi | r uiticam vitaxn agexc.
Salier*
*»|.» . * •■hi««, MO*»», IfHMa
^«~>- — to n i jg:^y,*r~ . , .
>«S i n 1 1 «»<■ ji.ii»!!«.»- a5öe/iw»..m.-^»,9(i»t»'^i — v
«a> UMiNt<NM«Mik MaMMMlta H ■ |« wi i. ■— toi ri l 1 ■ f l . ._
— «»•> r— ■ 1 * " - t u " ' i i Mo», u»»««)« •»■2
~— m t t mim ■ «»-»—» — ---r-^r Hu«ifniili j l
2 ta«a>brM>MljJ***^MHi|^
■ II fcllll i
«~ irif<»<tj^i n>i i Xu«»
Kau* »t/M«
«•.ar»». *» t*n «<»»H>rT
.»»» »' ■ 1 ' |n tB*7
« ■ III Iii ■ M Ml — T
■ ~ - * ■ — ^^»"»r
SS)*«."" B* vTiSi &
■> i ii m * I < jB.4ri ( >)lwiiwii ■> wf-i*»**»^»-.
^M-Vi. »»<*■- i .im »,* .irf ..,l ^r.Mrtrlii. Mpy'.»^-
io7
55a
S3a
108
£i(f baud)/ ©et/ gravaftelluf, gaftrimargus. gef f
baneh/obcfus. grf§brtii^>/ gluco. J^erinas
band)/ venter balccis. UbCT&flUCjj/ Epigaftrium,
pars corporif ßtprattmbilicvm. Utlbff bdlld) / Hy-
pogafhrion , p.vs ab umbtlie» ad pubtm , nimcn,
aqvaticulm. <Su)meerbaud^abdomen. @dj)ift
b»ll!<f)/ concavtcaa , aiveus navii , carina. <5pe (f »
band) / vcntriofus. <? t v.wUm thh / tumtdus , tur-
gidui vcntcr, -Ii} au Mund) / pariet vcntrcm
agcns.
§*eild)(etit / Oflfl/ dim. Tentriculus , urriculus.
fyWOjfa ^ $eud)ü] / ad), vcnuofus, venrricofut.
(£in hcfbciid)taiT 'ÜBatift / pingvis aqvaJiculus.
&iinbfU(fejtJ / marcidus , macilcocut.
$tiud)unq / Die / Tumor , ventu« , tnflacio. Stall
Cfyulti] ^Crf Ül?aRCV3 / vcntrcsrivoium, tnrcrva'.ia
lacunoi j. ©ie $and)iina, t>e r Mauren / cavi-
cates murorum , rtiam cympana diüa,
^3iUjfC/&rc/ p/.M'« Raufen / tympanum, a'.-u-
fiw hodiefcTibitur,ty(l\ltt. Eß ettim a QJflild)/
venrer , awi /o/w venter , prgttrtaq^ nihil. 5lllf
fcer <Pailfc fdjhiqen / rympaniiare. ©ne 3M'ir>
grrpaufc / tympanum civicum. .Öeeiiunte
O^et &e§elpaufe / rympanum aeneurn. Qf'iHC
SOftläFetirpauFc o&et <pttutc(/ caurea , tympa-
num ex pelle taurinä. ßint'erpaufe / tympa-
num puerile.
1-ViiMciH üae/dir*. parvum rympanum, rympa-
num crotaliftrium , Arabum voce» a Itabai , di-
Hum : ficuti tynpanum majus , aitambor. Unde %
, rr]tü6artKuiö , al , HiAani Öf Belg* diciutt £aiU>
bur / einen Crommcifctjiaflet.
9>aiif tlt / pulfarc tympana , pulCufcrire taureas,
plcftris rundere rympana. <ßailFen elUmßgu-
tate dtnotst : verberarc , percutcre. €riflffiUf'
lu'b U'iM IlFef werten/ pugnis probe contufu* eft.
QyodexCompofttiiclarius patfp.it. A prüfen tt-
iameßß^vtntat. tyailfelcn/ tabindctyrapani-
zarc , qVatcrc cata tcrgouuuri , ii, crcbroitlu
rundere.
Vntlfcr/t»et/rympanotriba, rvmpanifta. ^JJaufo
rinil / Die / rympantft na. jjjrcrpailFer I senca-
tor. :\\\unuiu*iMiifcr / tympanifta legionii
primaria!.
tüllfpauft'lt fprnprie , tympanum in alieujus hono-
rem percutcre : |?rr mtten^miam ftgniautem figmfi-
tat eliam, in fervirealicut. töill btrmi auf'
pAUf (n / iron. ad arbirrium rui v i vam ,/f Dtiipla.
ett! Jamnimixummorigcrandumcibi ciit? Ci
wirb ihm fdjfli ein* aufpnuFrn / invenicr, qvoi
ei rerribuar. (£ine <MI*qepAuFte Jjnrc / kortum
plcdrdrympani publicocivitarc ejctlum.
£ i! t'duvi ii t ;ti / corium alicujui concidere. £)/ ttit
ifbfcer COfenfd) toirdfjgepanFet' werten. Vah!
q vam acribui verbis perftn&uf, qvam fadum in
modum verberibui laceraru« eft!
(£rpanfcn / mercedem rympanotribis debitam
naneifei .praemiistympaniftarumfrui: frdrtUm
nottt plagii * verbenbut aiiqvem ad officium
compellere. ?0?an bat ^as »PO tönt ned)
inMid) erpauf cn mäiJcn / fuilibut ad confenfum
adigenduserat.
^urrpailfcn / crcbrl manu rympana lacefTcre. //•
verbera verberibui cumulare. ^Jauf fort ! P^t^
id> fcfjnei^tic ^rummd in <5fucfc« / perge pul-
fando , ni tergora tenfa feida vclia.
J>imvr.iiuufcn/ fugare tympano. ^cT^cinD i\l
hir<b blopcn irummdf'djla«; binweq qcpauFct
Worten / hoftis ad tergora tympani pulü terga
dedic
•^erjupaufen/ convocaremilitw per rympana, it.
compellere aiiqvem ad comparendum ictibus.
^OrpailFcn / obrunderc aures ftrepiru rvmpano-
rum , delaflari pulfando. (fr i\\ ftattlid) Jtr»
paiicfrt UHH i»f!i affrabre fuftibus contuA» eil.
^ucfcl/ ter/ gibbus, tumor in rergo inrer fcv
pulas j non tarn a p<)ofe/ licet tympanum qvadxx-
tentu rtffrat , qvkm a 5ßaud) /<jt>*ft Q5aucz>Cl / par-
vus vcntcr» deduxltur. Stpnificat rtiam rergum
ipfum. <£ucr $ucfd n?ir^8flrfcr ntd>t fenn/ <il£
meine .^»u batfebe / nunqvam veftrum rergum
critdurius« qvam rerginum hoc meum. ^iteC
i'r »cl ttt feinen Stiefel erFeunet / non videmut
manricae qvod in tergo efr. '^uf ?Ucibsf'(U(f
tr«ru einen QMltfri Opr l'irb / gravidaeft hacefae-
mina. ^ii v^uld eines X.imcbbo / tubercu-
lum camcli. Sluf i?en $UCf c( laben / Onus hu«
merit imponere.
Q3ucf eiltet/ *dj. gibbofus,gibber. (Sine $u(Fcfidj'
fC 3nnqfcr / g"»bberi$ ,feu gibbofa virgo. SiHC
bllt!e[id)te jfa / rubeta gibbofa , i. e. inßtU.
Q3tICfcl / 55iid)bufle(n / bue^eln Ö" buqcln / ettatn
dinathtr umbilici , lamelUe,tr. globi crTTphairx »
Eßttidm y Ü^UCfel/ bulla inlibrn,rorqvibus,cin-
gulit^phalcris, ütd. glam inarcu, znUtffl tu
bula. @)titöene Würfeln / aure» bull». (£ia
^ud) mit nte§iR4ern $>utfcln In ühla.un / i»-
ber umbilicis cx ortebaieg ornatus /rti muni-
tu^i
iii 33a
33a 112
tefertus. 93or.£>pffarf/ »orSornbauftcn/ha-
lare iram, minas fpirarc/aftu curgerc.
Sßailftcr / Oer / rurgidus , anhelaror , flatoi , anhc-
lus , afthmaticus. $aU|UrinA / OU/ anhcla,
«gre fpirani,
S?rrbau§eti/ verbufen 8* wrbaiificn/ q*iefcere, en-
gere fc , fpiritum rcAirucrc . QJrrbdU^IIIUj/ KU/
qvics | (ratio , reercatio , fpiricus reeeptio. Hinc
tji Q3crbau§ung / ©crbaiiftuna. $$* ujerbufuna,/
crectio animi , confirmacio» rcfocillatio , rc-
qvics.
^llllfC/ Dt«/ Paufa , qries : m arte muftei defignat
moram* lilcncium certi rempons , rßj. t k tHT
bauff tt/tf Heft qvis obtendat-noßrum %mfc a Latt-
no,pau(a,f i>oi eß a mtv*, qviefco, venire ',Jctat t*~
mtn Crüicru ille Latiniu, nofltam Germanuam Gr*-
C*lingv**qv4tvameße t ttrtUcq- t , ut poßerion, ni-
hil iurii in not exinde MCcrefcere pofle. Sir.t it.:q x
mums vel mZ& Gracd , Ö* Ccflionem nottnt;
qviihocäAnoßrumfyaüft/ bailfVlUt'lHTlMIÜU lI '.
qv* ex fonlibus noßrif derrvontur. Nec Romano-
rum tnter tß , an per Grocott An per Germanot pro*
Jecerint. SuflUtt, baufen / bauftcii & Raufen/
juxta verum Etymologiam , r radieibut German*
Kngv* cqvt» ac ex Graco umvm eruipoße. Aianet t
manebitq^ lingva Latina tum Grttco tumnoßroidio-
mali ttvüemum obnnxia, ac tttrify debebit , cum ta-
rnen econtra neutra harum vel umeam Syüabam La-
tina aeeeptum ferre out ab eamutub fumere opm ha~
beat , utpote fibi tpfi fufticitns , ipsty ab orig'mc Cor*
dinalii , nifl qvodGr*ci onnarint lingvam juam
jlfialick jboliit, Teutißa verb lingva, fibi relüla,
fuaq. | tanqvam Abori^enum , in Je a primA migra-
ine Gentium dt ttrris Sinear t femper r hoMtq- per-
manferiL
fßaufiveil / confiftcre , morari , paufare, qviefeere,
fllentium teuere vel habere, paufam dare r - t.i-
<erc Compof. 2Jcr |>a Ii fir c« id eß, q vod tevbanf
fctl & »frbaiiflcn/ refpiratc, gravem rardumq,
fpiritum expedüre , rccipcrc anhelicum , fpiri-
tum commodiüs rrahere.
9>aufiniiiq/ tne/ 55't>ae tyjuiifircn mora * filcn-
cium in muficic. Tut pa il firutuj t erpiratio, al-
ta qvies.iranqvillitas.
£3(UlfdV Der/ itertmi a $anch i umbella, alias ein
RinDcnoeulfl / circulu» ex lani , qv6 infantt*
greffuminchoantei , mumuntur , nie cafut ipfts damno
fit. 9dUf(h rtiam rß : ccflicillus ß circului, qvem
tapiti impenunt mulier ff > ut onoa tu commodim por»
iartpoffmt. Deniq^ 2>auf<& florure 05* fenainum
corona tß * ut ßxnkuli, anifi ,Jamtud , aluuq. arbo-
rii in orbem coach ranti umbella. Hinc rtiam cm-
plafttum in fafciolar modum oblong iim,3>«iufd)
dicitur t uotandajL hiepbraßs juridica ; Qtil'ti) bctt
^Vuifd) Vcrfau/fctl / avernone vendere , vel crae-
re , L t. confuse i-: univerfaliter, five pretio in
femeldiAo, non inllngulairet cenftituto vae-
nire ,dkimut alias , ftbetbdUbtVCrf.UtflVTt. Eß
enim S^ailfch acervus vel cumulus, fiue ordine
Ar confuse coacervatut.
Q3tlfd) / t>Cr/ Belg. VbtftyundeGaUicum Bois, ne-
mus , faltus , lucui , eß a ^aufd) / qvattnus ßgni-
fieat , florum 8t feminum in plures fongiores pe«
diculos divifum pedamentum /• coronam fa<
Aam convolutis floribuc. Tain enim referunt
fi uticetaprocul&a longe. S&llf(b eingeben/ abän-
dere fe in locis dumofts, laccbraiqvaererc. ©er
Jöafc im ü&llfchc/ lepus liberarus, ««/ fmt perkulo.
(rr befleb v t niebt aus bem Qjufchr raul/abdic fefe,
videri cavcc
I)ornbufd) / D«t / dumerum. geuerbufeb / rubus
fbmmea. $»rPltlbfCrbuf(b / rubetum. Jjbafd»
bllfcb / coryletum. J^artrbllfcb/ arbufhim. ^Iff«
tfUbufd)/Arcium. <XPtcnbllfd[>/rofariuin. JÜcu«
d)f ibllfcf) f fafciculus florum , olfactorium. JRcf»
fdbllfd) / urrica. QBatJ)Olfcrbufd) / juniperus,
SÖfflllUfbnfd) / plania abfynthii. €d)lcbcn»
hl fcf> foiutn , pr unus fjlvcftris , acacia* iQui(>
tCnbtlfCQ / malus eydonia.
^H|'d)lcin/ DOS / iitm. Cy Uula, frufticetum £5' fafci-
culu».
, manipulus, fafciculus.
€in Q?üfd>cl gebtrn auf ben Ä^pfcn ber 2Jr5qcl/
crifta, apex. <Ein$ufdKl3Pbanni$bfcr</#ir*
fehl' Ii/ U* 0. gl corymbui.
"J'Ul'cbicbt / * M- dumofus , nemorofus.
i ^4il"d>clid}t / ad), per fafciculos , per con^eriem^
©cbüf(b/ &«ö/ virgulrum^rbultum. f Uftqcbüfd)f /
nemus. Jpt\\u) ©f&iif(b/lucu$. CO?nvicmid.Mif(b/
mvrtetum. yfcfcngcbfifdf)/ rofetum. S&irfcn*
gebufd)/ faltus bexularum,
Gefell/ tXt / fcopa , feribitur etiam ^f<m / %t*
fam^^fen. jfcbrbffen / verriculum. jfai
Dfrbffcn/ cxcutiaveftjmemorum. gliJbbffcn/
fcopae herbari«. vr faupbcfV» / kopx caftiga-
iricei, virga cenforia, publica, infamis. vrM'H.
befen/ comera. JemPf ffll/ »irga ultrix divina.
6 1 um fc i- ^efen/ 1 c opx mutil* , mucicae. SSom
e»nanbir<
116
tTOncnbaum / malus citria , Medica , Affyria.
3j>prt ffenbaum / cuprcfliu. Sorodbaumv lotus,
dulctjjlmumfi utiumferens , nomine tabaSyriaca.
©Übe i&CUntC / \>\t / arbores fjr.Yeitret. 2II)0r rt <
baunt / acer, platanus. Indt tfl arnbrMi ,
gnumacernum- 31 Horner 5 iftfy menfa acema.
^Ifpcnbaumy populus nigra. 5lfdi>cnbaum/4ii4/
Älävnbanni / traxinus. Spiicbluillll/ tagus.
SMirbaum/buxus. ©anufnbaumv abiet. <£i<
^(nbfllim/ qvercus. Faulbaum/ rrangula, al-
bus nigra, Matttr ttiam 3apft)oU. ^(h'bcrbaum/
rhu?, ( u mach, dicitur ttiam @CT) linc», bau J tl . Jtdj
tenbaum/ picea, ©orfbaumv B'öurfbaumv fu-
bcr. J^ar^baum/ pinus Icalica , alias ft&rjn;
bnum. ^bfnbaum/&€tbcnbaum/caxus. $!k>
frrbaom/pinafter. 5fornclbaum/ coi-mu. Jin»
brnbaum/ tilia. $0?a&holbcrbaiim / acecraon-
tanumcrifpum. ÜRortcnbaum 'myrtus. $)ar<
pdbaittlt/ populut alba, 9iu|ibaum / ulmus,
dicitur ttiam Ulmenbaum. vraftcl vrtitnn
cOctvrtdH'iib.unu/ fabma. tyalmbaum/ pal-
ina. (Sperber bäum/ forbus. Sfccrpciuinbaurav
terebimhus. Sfylbcr Scmtnbaum / fjrcomo-
rus, capnficus. äöilbcr Od bäum/ olcafter.
5öil&cr girbdbaum / pinus. 23iet>cbaum / Vi-
bunmm. Syci&cnbauinv Salix. QßunDcrbaum/
ricinus, palma Chrifli. 3» :bcruba um, cedraa.
$cumlcin/ &A#M«.arbufcuIa. Äüraücnbcumlrin/
f r utex corallii , co rall um , if> coralium« 3 im : C
^ciimlcm, arhufcuLx virgae, plant« mallcolarcs.
l$fUmcn/arborefcere,eminere. Simpltxrarum tß t
omnibui tarnen notum : Ccmpofita verb freqventius
ufurpantur, ut : atlfbtumM/ crefeere in arborem,
&mrfdphor. ruperbire* Xxr^crl beumt fld) CJC»
UM Uiil auf/ nimis inflatus eft infolcntiä , nimis
3 Tantum fe efferr, criltas engit , omnes ex alto
cfpicit. Söcr fi i et) ju fchr auflxumtv fchl.i >u bc»
fh> ftjjwcrfr nifbcr / juxte proverb. tolluntur in
alcum, ut lapfu graviore ruant. Dicitur eiiäm
de eqyit inptdti poßetiortt fe etigtnttbm. ©a$
*J?fcrb bf HITlt ailff cabal lus extollir pedc« priores.
5üult>flUliten / "ß humiliari, ineurvari, haut m-
olefcere.
Äfirbaumcit / adolcfccre , fuecrefeere , & metapK
fuperbire , exrolli, Hinc prov. 33>CV Ffirbauiticn
n>iü7 cht faulbaumet aern/ qvmenti mollia con-
tin/ur.r dura, qvi fe exaltar.bumiliabitur.
$aumlc<r)tlfl, c#bcnmtd)fia/ <uf/. fcja.V-i/. in modum
arboris : Reifer r«4m bcumi(J. Sin bciltlluirg
©Cfca rjtf / fectus ar borcus. 2>aMTUg ttiam ex-
pemtur dt torporc dentium, tli&j CfliQ. 3)Ctt»
miqe 3«hic / dentes llupidi. S&cumiijfcit Der
3^nc/ Aupor> torpor dentium.
^34UmClt'n/ moveri inftar ramorum arborum
a venco concuAorum. £)cr C icb baumelt am
(V. bu'it für pendet de patibulo.
^aumduna/ M< / morado in alto loco.it. vertigo,
icotorHai &aumritd)t tß qvi Tic movetur,
t xfiu Murq. (cotomat icus. Vf'v Iii mir Qil 11} büU
mciicbt im 9. opfc vertigine laboro, omniamihi
in gyrum circumagi videntur.
55 il 1) / Ott/ & imi ftoii^ pronuntümut , 523 Ot) I
r/? proprie pannus vilis, grofTus B* villofus, atqre,
ut mihi qvidem videtur, a vocabulo Belgicot&aCMnt
ovod eß natarc, dtfumtum. Naviganttt emm Bei-
ga hoc panno grofso uft funt, ac ttiamnum utuntur,
ita ut &at> idem fit, qvod pannus naut icus, <Sd)ifT-
tlld)/ '; rj ''"«y* amitiuntur , licet $\pn detnteps
fubtiliori modo elaboralum futrit % $$ grofliortbut tjlif
viüis cvt.it. Stfile H , avi mortuos lugent , ejm ge-
ntrk pannii indui utmort habent , «i veluMh>rdi.Ü
pro. Iu3u t& mar er e apparrant , q.vamvu erum hie
ipßt veßtmenth mlionbut ad pumpam ahutaiüur.
Eft ab hoc &oy adj. bCDtrn/ ex panno viliori con-
feclum. ii mc bojene traue / vcftii lugubris ex
panno groflb,
C / pripo/. infepar. denotans: circum, circa, con,
de» ob» per« 5*BC it ' , ^ / rx fono balantium
Ovium/önn<«///wi, qvoJ^ bä p'onuntiant, undt:
$ccu Ö* bacu / infrar ovium balare. Ciin beenb
kr d)af ovis Ja maus, ha i ans.
^aima/ Oie/ balams, &ad\. baubt balant«
Q^CbCtl / tremere, contrernifeere, propr. cum voce
qvädamtjtilante. (im bcbcilb Jj><T| ■ trepidatio
cordis. bfiiTc ^ntc / trrmebunda , labantia
genua. Arbeit in Aiuftci tdem eß ac vibnflare,
Ue. Chromate uci , qwd alias einciEnlU fcblA«
gen/ tremulanten machen / .Vicuur , tta ut bc>
octibc (Stimme/ fit vox rxemula , vibnflans , ti c-
pidans, tremebunda.
\MmiM Zu/ cT>aßQ?cbcn / Rom.vrria/.cremor*
coneuflio, trepidatio, &inmuftcif: vibriflatto,
eine Criilr« (f rbbeben/ fivtaiiA dialeüo €rbbiCi
btU/ terr ae mot us, fol i concuilio. Jf>cr}bf buni]/
bortor animi, ftupor , condernatio »palpitatio
cordis.
$cbia ybcbidjt/ tremulus perterritus.
^cbi^Iid)/ aJv, trepide, ttemule.
imliui. ii ummiMhwäihwii ■nn"1~
IT'"* " .**»** ■■ Inn \ M Hm g* >f r r i i«l
fcetf ; tNrr f mm ?U> tote,. » y y ft » *. Atatat .t*. «tata».
— — ■ < pMntM *taita.ib-fM.&M» «
— — ^.taMMMi,» fm> Mv w*m,r>^*'Vff*«ta-
I iniffTTTlllill 1
H9
53e
120
fies, rodet, »ranntet, auders. X>ictf>cuCi je iß«-
rt / acim callou.
HöimclbftTf/ /«* 5lmmmi / bfc/cerafa duracina.
ilxU' fnt >30i}clsbc Ct'f lo rbus corminalit. <Hfpcr<
/IwÄrauileibecr*/ uracrifpa./Ivefpina. 31t-
tidjbccrt / bacc* cbuli. Sßicf ebeere n/ ober Jßct;
fcclbeercn / r 1 ** ttiam &3mg»^ fcy Rtonebccic
«ocÄnfwr, myrtilli.vaccinia. Qxiftclbctrc
83<rb(reb(Crc / fruclus oxyacanthi , berberis.
©rombeere fivt jfraftbcere i baccae tubi , mora
rubi volgaxi«. S&rufibcerc / rote Sßruftbeere/
iujuba. (rdjltarjc 53ni|lb««/ Cebeftcna. Bit!*
beere / ob« j£)imbeer / mora robi idaei. $>ur
bornbetre/ aciau« lycii. £ürliß< ober j{ier<
beere / tf. #or nclbcere / corna. €fcnbeere / co-
rymbus uvae hedera. (Elsbcerc/ unedo. tfitl«
beer / u?a ve r (ä , Doronicum. <£ufpcr > jivr 3o«
bamiUbccrc / groflularium, uva crifoa, ribes.
(hrbbeere / fraca. Maulbeere / acini frangul*.
©refeeb ober 6n tffelbeerc / uva fpina. .page
fcoinbccre/ ^alober&lofterbrere/ baccapa-
liuri. .Äolutlberbeeft/ baccatambuci. ji'atnci)
eDcr ©aeftplberbeere/baccajuniperi. jferme*
keere/grana Kermes, tx ftnbut fit Conftüto Alktr-
»>«. ^rcu^beere/baccaerhamni. .£>unb*beere/
ka«;c?ecanin<e/n'f fambuci fylvcltrct. ÄnlinfbCC-
Tf bac c* Diofpyri, flamma Joris, fcorbcerc ftvt
f orberbcere / baccae lauri. 5>?aiilbeert / mora,
d^flrta(6beerr/ coccum infettorium. ©eblrtf
b<tre/granahaticaccabi,alkekc»nii.3d)eipbrire
•Oer eeJrmÄrbeere/ baccae bryonia , dm OK viü»
Mtierbeere : Bote* opuli, ttiam 0erm$be«rc
neunter. {5<f)meerberre/ tbrba. ©perberbee»
Tt fiv* ©pewlinge / forbum. Steinbeere/ mo-
«a rubi faxatilis. 5>C ofenbecre / baccae rubi cani-
*». Jrauben» ot»er Weinbeere / acina Jeu acini
Vmi , Htm uvae paAae infolara , tliks Rofiacn.
©icf beut ige QBeinbeere / uva duracina.
Ukerlein / x>a* I Um. baccula. Einern Söeerlcin
b^nfen / pcllicere, allcclarf , mefeare aiiqvcm,
»nfidiat alicui pararc. Sieine SUeinbecrlein/
•f. Forinten/ Uvula, paiTula minores corin-
thiaca.
§bttT\ä)tl adj. aeioaceus.baccifer, acinoAw.
53rrl / bte/unio , margarita , perla. Eß k dvmnu-
ttm 23<er!ctlt. QSerfe / &it* mtritb cum feri-
htndum rfftt, verum rmt tymmiui obtinuit , ut
fJtfim ^kri ßi-Jtuur , tw tfyo noltnttt vclnttu tun-
^ömn'chf perlen / rnargarirae Bohcmicae. (f tnc"
JDtUlcf) nurc von Q)erlen / fpira ex margaritit,
(ritte ^ebnurj>erlen/ Linea ex margaritit. iiint
Gtti£< oDer iß.i perpe rle / margari» vicrea , ad-
ulrcrina. ©ttc Orient a!i|'d;e^erl/ margahea
Indica. tfüic ^ablpcrl / exaluminacut unio«
margariu prctioGor» rorunda, &pr*alw et»
rujctnt. £in Äaufraann/ fo mit ^erleo bonbelf/
margaricarius. ~ck fkrl ftehet gar tunf et aui/
margari ta laftcfcir, immaruraeft. $>urc])bor>
te perlen/ unionet perforati. 3^nebene iVt#
Ich / perlai prtepararae , magitrcrium per lamm.
3erlaven
acuatts.
praeparac
mnm i
perla (blunc liqvoribua
'JJcrl rnam pr» re optima & pretiofiiTTma foniturl
©ie3uugfrau ifteine halber JugenD/rirtud»
margariu , virgo. v£ in fluge^ ülU'ib VI eine
^ßerl im J&.uifc / prudent uxor ingent thetaurus»
pretioHfltmum cimclium.
^Vl'lein/ bO0/ Jtmm. gemmula conchae.perluTa.
^ertein ttum dicuntur gurrulai r oralen tat live
rofeidas in fioribut dt folus. JrAnfiiptvIc:»/
gutta lacrymarum
?Jerletl / fimplrx verbum in ttfu nen eß , fed compofita.
3lnperlcit/or<hnarc margari ta» in jurtam feriem,
filocoadunare, coagmentare, anneAerc, mn-
Rcre , congererc unionet , affigere filö. S&ep(T>
Irrt / gemmis Ar «nionibus or iure.
SJ5cnH/ ttt Beryllua t gemmA tx -virtM • cwrutet,
Atn>* mannt colortm refrttm. @e!b!tcbter S&eritt/
CnryfobcTylrut. ©iß>arftner^eTtfl / Chryf».
prafus. JpiiljintffeTjer S&rriQ / Hyaeinthizon.
5fupferbefiH / aerodet. aBaefclxril / cerinut.
Kcnllen ttütm dituntuT Ptrfitä Armtniäau
Äem/ tcr/p/. Die jfewetr/ granum, nucleua,
o(Ta. Eßper Mttoboltm faSlum k beeren/ »n«-
Ulö b in t/ qv* affmn Junt httr*. j^CTIl ttiam
ufurpaturpn optimo. (rv ift (er ihm (Xüti rcN
lieben ?3ianne</ vir antiqva virtute 4 ride. £>cr
^ern ber ©tobt/ optimates , bonefliores. ©er
vi: ber Srettnbe / amicorum priraiecriu«.
.^cf .Wn illl $aut1t/ pulpa, mcdulla, cere-
b r um. Eß j voj , Ji'ci n prtäfuum in rt& cauft,
vu\gb Exträüum, Lot. Argumentum rei, pon-
dut ö* primanum. ©<r Jfern ttt 93?enfmen/
irtud.qrod potiut oft in nomine. £)cr Xertl
ber ^rcbigt / tcoput orationis ecclefiaftica.
r>cn cm worauf bringen / penetrarc ad iptam
rei mcdullam, funditüi aliqvid iimaii dt crucre.
123
55c
33*
124
Hunlttr ftvt fecantttr. Securis , afcia , dolabra.
(Ein Tllippelbcil / bipennis * fecuris Romana,
«tiks i&AlIepatte, ftleifd)bcil/ dolabra Lanio-
num. Aantbcil ftvt (Bd)raDbeil/ fecuris ma-
nuaria. .ffellcrbeil/fpatha.dolabra major. SBurf«
bt il/adidcs.tragulac. genfer beil/ fecuris fangvi-
solenn , publica. QSirf Dntf 55ril nidjt 5 n rock/
Dag tu e$ fanft trieber bolen/pror. <fr Oflent*toru
km&magmfofw: cumavocenfontt : Mendaccm
oportet cfl~e memoicm, jru : Ita fugias,ne prae-
ter cafam. £ je £ör mit Dem i&cil aufmachen/ rß
violentcr aliqvid tentare ftvt conari.
S&tiMn/dimm.DQs. Sccuricula, dolabella. tyjiüty
beilein / Tecuricula infititia,flTÄ inciduntur radi-
cet , ne ik «>-«fr0 conveüruJh bevet Inventur.
(Btecf bcif>clein/ qvä in pedandis viaeis vioitorci
utuntur.
$J3iHcn / qvtji betreten / fecando acuere, £en
vOiÜillcin billctl/ aeucre lapidem molarem, lapi-
dis molaris falcos excutere, eudendoq, exafpc*
rare, vulgb billsrt.
^3feil/ X>tt. Belg, Saxon. «Bgl/ eftvttußißimum
' tcli wmen % pilum, öV rat f ramca , bafta frve lan-
cca aut bebra. TTacitut miflilia Mppeüat. H ~?
txvonitur fagitta , cn< jMculum mßile. ^)flit|d)
Pfeil/ * _/ömo, y vrm in jaau emitlit t diSa, qv*fi
caffpiculum ftridulum.jaculum horrifonö ftri-
dore volans. .©cfeDcrter^fril/ fagitta penni-
gcra, alara. & nnnmerpfcil / forum. ©lafte
Pfeile fcotic'itvyiJin Jacco eorUceo contineantur
miflilialcvia. <pfe il mit QßicDerbacFcn/ hamata.
SßeraiftC Pfeile / venenata. -13erfpfcit / tragula,
• cfum , jaculum miflilc. €in äöort i\\ fein
fjfeil / verba non funt verbera.
SjJfcili'll/ jaculare, emittcre fagittam, &mrlap}>or.
acederare, feftinare , volare. £er tBo^el pfei-
let Durch, Die £uff / Der £irfd) pfeitet Dureft Deu
dD / m Aar teli cmul: avis acrem tranar , cer
vus fylvam incitatc tranfeurrit.
Pfeiler / t>Ct/ Sagittarius, fcorpionÜta. g)fci
lerin/icxmtoa pharetrata> jaculatrix. tofcilcr
eliam , qvia trium rejert , dicitur columna (tru&U
^ iis,i»wpila. @i;abcpfeiler/ pyramidc». «ftobe/
fdjroante Pfeiler / obcKci. Sin ScnfpiVilcr/
iippus. (Sin Culpfcilcr / columna ftriata
<£in tSrncfenpfcilcr / publica, fublicium. $rnge»
Pfeiler/ tibicincs. Pfeiler prttertAproqxövif ful
eimento , fuftentaculo » ftabilimenro sedium
pottittn. fyU'\\i$t'*jj» fagutarius ,ad teli aptus.
^rcilnn^ /Wf. TrajeftiOfConiedhis, etnifllotelo-
rum.
^Ibpfeilet!/ telum emitrere , cön)icere. Slbpfeilano/
Die / Urm tpnA Vff»lung. 5MbgepfeiIte (StidjcU
WCXtC l icommara cmiflina.
Vilich Pfeilen / conficere fagirti , Tpieulä rransrer»
berarc. ©urcftpfcüung/ *W trajeaio.
^<ilFcn/ aftragalis ludere inabaco.'incKfnrJrr.'
wemedio acw errSt eminrt, btßtrminuttalieujta
?iU. indt peilfcnfpiel / pctlfcnrofel/ fv*
J'uh loci» vidend*.
Q3cin/ m 1 f /. x> tc 95ctne / os, offa , «/. p«,
tibia , crus. Accipitur ttum non rj> 0 pro vigore
Ö» robore. 2lnf etntra 2>einc üchen / uni infi-
itere cibise. vf ö i\\ mdjtgalö j)aut unD Söein an
ibm/ Ttx odibus haeret. hinein ein 35cm fe$cn/
Alf planure aliqvcm. (siuem ein iexin ballen/
fubfidio cflc alicui. i£t muten ür,; Fe $cmc
fron/ Die flute Xage ertragen fdnncn/ Haut fa-
cile cd aeqvä commoda mente pati. £)urdj
SWarf nnD3?cin gebeu/intima penecrare vifcera.
vrt»pas( an ein &ein ftreieoen/ parvifacere.ni«
hiti aeftimarc. 21uf Die^eme rommen/ cngi (
vires refumere. hinein auf Die öeme helfen/
ertgere , juvare aliqvcm. ?0?olli!'d)e ^eine/
crura purulcnca , ulecrotä > tibi» fcorbuticse.
^d)felbcin/ x>m/ davicula. 3lrfd)' oDer ^)üftbrin/
os tcilibulu ^anfbeine / pedes rubfclliorum.
S3ruftbein/ os thorxcis. jDicrbein/ femur. ^ieb^<
beul/ pes ncqvam, ah'ai ^d}elmenbeili. Sedi
vf ebelmcnbem ffi.im talus, teilcra diätur, j^arnt«
bein/ os Uhmu. Sfc^bein/ os aAninum, maxilla
afelli. ^al}bein/ ligula oAca. ^tfdjbctii/ tcAum,
otfepise. ©retfebbem/ varus STvatius. JP)al^*
baue eil ad tio acolload bumeros extenta, vt»
luti c mpjyi colli cum irunco. Jßal&bciu/r'um *fl
jugulum, rurcula. J^atPClbeill/ fer / GrcHu v a-
ciltans, pcdibus titubaos. .Oci'iabcm / os fa-
ctum. JP)elfenbein/cbur,densElcphantis. J&CT^
beill/ fternum, futw % ubijt peütuaperit, ixfr* mam-
mas. J^infbein / fivr jpitpfebetn/ et/ Emputä»
claudicaos. £ol)britt/&tt/ ligneopede inni*
tens. J^ufbcin/ os cox», coxendicis. ^{od)*
beiu/osjugaletclavuulx. £ar|d)f ot>cti(nos
fpelbrin / cartilago. Äculbein / fivr JBelf bein/
os cranii , amtijtrmi. .jfinD^beine/ pueritia.
xtas tenera. SjpnalinDeäbetncn an/ a teneris
ungviculis, ab ioeunte aecate. .Hüu'hiii / po-
ples. $T Utnmbein / Ott /. lorip« , diflortk ct u.
1*7
55e
128
58ci{hwa / Di*) morfui , ipfe a3m nimirum mordend* ,•
item altcrcatio, rixa, conrroverfia, ut Ö'pruri-
Cut , «ifiw idemfrr'e eß , tjvod ÖfiS (Dtbt\$t rtrttu
tarnen.
Sßci*!?Cn& / *dj. pxrfir. morden*, altercani , pruri-
ens. Sin bcitJfnÖf r ^llip / humor , feu eathar-
rus acrii. Sin bopcntvr Olnfprunq / mentigo,
mcnragra, fcabici terra, mordax, ferpcns. Sjcitf ■
frubevstiÄe/acuici.
5>f»Bifl/ fivf 35eif id)t/ «4 &*dv. Mordax,denta-
tut , aculcatui. £f : morGcarim , mordküs,
cumaculeo. <£itt bctpi^cr $unb / five Sfreiföim}/ j
horao lividui , mordax , pugnax. St* bci§tv)
?Jitiiil / 01 procax, protcrvum, petulani, lin-
gva maledica , aculcata. Sine beifüge Salbe/
P(ipige Sauge / beifrig ^>f<rb / ungvcntum , lixi-
vium acre» eqvu* mordax.
S^ciflf rifd) / ädj, iy *dv. Rixofui , animus accufa-
corius. S i finD bciKiTu'dK fceute / inqtieri funt
horouncionci. & gebet be ijjerifd) aflt>ar JU/per-
petuis jurgiis ifthic ccrtatur , ad contumcliat
verborum graviflimaidcfcenditury
9b\\li ?cr /«■>'«■»»* ^T9.i'Bci(5ung/ morfui, admor-
fio , prorigo. £cflcr J^UttDÖbiP / rabidi canu
morfui. ^am^biji/ larynx. ©er «Hnbij}/ 8" «/»'-
ijrr ; <> ^ntbif / prandium , vr/ po/iü* jcntaculum .
50t0r<U'Hintbi§/ &tr*tVeteribia bucceüiex vino
mrrtco: Acrafifmus.av/ acratifma diHä, $>rOt
in 2öem getunft. SJcaehtimbiti & 9(aebfiinb*'
caenarica. mercnda, vefpcrna , cacnula. £v r
(£ v.T ^Ipulbip / morfui pomi , lapfu* Evae. 9ltl#
Qelbtf / nun hu hami. Verliebter Sippenbip/
morfiunculae mollei, amatorias, mortui libi-
dinofi. S25a(fcnbi§ / admorfa gena. (§d)lail<
nettbif/ ferpentum. 3ftatterbi§/ vipera-
r um. Vi< ^"nnsbttj ' mortui eonfeientiae.
»cm btn $ü\-n mi bem SOtimbc nebmen/bolum
e fäucibai aheui criperc. Stuf einen guten 55ifen
aeboret ein (JUter $mnf /proverb. iromeum mtoi,
qvi lauft vrvunt , q-va.fi ditat ; dignura pateill
operculum, dignum efti ucqvi laute prander,
laute c(r riet.
©Cbi§/ VM/vrcpr.rß morfui ipfe, v.gr. Srftat
ein QUt (Sebif / dentibu» ralet , dkitur vulgb , ap-
pttitumbdbere. Deinde Q)et>i§ r/? orea , frenum.
V: in ich .in ©ebff / luparum. Sutern ein ^ebif
t it -' vWaul legen / c«£ rcere , freaare , frenum io>
jtecre, domare , compctcerc«
53i|iClll / tß minutaum dare, minutim foUere,
onerre , item raorari , cunfrari , rardare. QSa i
biRellt buOarY Qyid ccfTai, cur moraineftis.
SinCT/ b«C. Minutim , particularim folvcni» >f.
cundator, langvent, Tcgniit defet, ardut. ^>ig.
ler ttumdttitur interpolator , obfoletatum rc-
rum reparacor , qvi mittut a in domo fe&atur , rut^
file* *c conltmtai refuü.
^i^/ 0.1). idem qyod S5i§Mc 2Borte / rerba
deotaca. Sßipige Vralkn/ ungvenra acerba,
acria. flagranria, &*Jvtrb. acre, acriter.
StfUf cit/DU/mordacita^acrimonia, acriras, acri«
rudo,acredo.
^bbeiflcn/ de mördere, mordieüt auferre. Sinent
We iftafen abbeizen/ nafum adimere mordicui.
Slbbij;/ 0<C/ mortui. X cufel^ 2Jbbi§/ herba fuc-
I cita , Atedic'u morfui diaboli diSt.
ilnbcijjcn/guftare, degutrare , eibum capere, ad-
mordere, arrodere. (£x Will nid)t »inbcil>cn / ex
iftä nafla efeam petere difeavet , rem cantitHmt
trafiac ^lubtp / U. tß , qvtd j mbip / gutrarus.
31nbci§ting/ bIC/ admordendi aftu», vulghtdmor-
fio ^degußAtio.
SMK(iilt/C , a*/^m.«.mortiuncula,buccella,orTel- l^ufbciKenv dente frangere. (Eilte 9hi§ aufbeiffn^
nucem raorfu qvaflärc. 2Iufbei§er/ morfu ertr m-
l.i , arqve omnia, qvx in minimo contlftunr
; jidverbiJdiier ^l(j(fin exfonitur: partim . pufil-
Jum , parumper. Stemm ein bililein her/ «««de
parumper , concede paululum. <£in ^itjlein
Protei/ fruftulum panis , buecella. ©Ute 53iB'
lein / fetter» five Q$Ud erbi^lcin / Jovis cere-
brum, lac Venerit , cupedi», lautiti», deli-
ti*t fotamenta t eibi conqvititiilimi . cfculenta
opipara, lautiora. iieblhtbirDeri'fcK-rbiß
lein / homogulofm, gulaededitu», Apitiu»,cu-
pedinc.
$i)en/ ©<t / bolus . tfwlob morfeüat. (£in OKunb.
b^cnybuccca. t£in$ipcn ©rot/ buecella. St'
gem.
•JJnsbei^en/ morfu exrrudcre. Sinen au* eine«
Ol in u au^bei(en/altercando vel calumniando aü-
nvcmcjkcre ex officio. Olih*bci|;a acmulut.
$rbei§cn/admordcrc, arrodac. Tic 5J.l!if
Hi 25»rot ring^ um brbi(tcn / mu$ arroßt panca
circumcirca. $ebei£ung / bl«/ roßo, vulgb «r.
T0fa.
^lirehbciBf n/ peredere , tlutm altercaado rincere.
Sr f an ftd) mit feinem ORaule aBemcgeu bureJv
beijten / rant» garrulitatn ctr , ut blaterando
undieji prinus aufaat. Iöurd>btipung / vehe-
mcut
I3i
35c
132
€rbttt(m/ imbuere fapore amarö, condire ah-
qvid amaritie , iacendere aniraum alieujus , ex-
citare iracundiam. (Erbitterung / t>i« / araara-
lcntia, amaror , excandefeentta.
^erbittern / Uem qvoJ erbittern. <?r ift gaiii \>t v
bittert auf feinen 53nibef / exaeerbatus erga fra-
tremert, ira permotui contra illuna , ei ftoma-
chacur.
3erbittem / amaritudine implere , corrumpere
amarorc, graviflimealiqvcm oftenderc.
Q3(i§Cl/ QtX' cuneus,epifcbidium. Inremtaüi'
ri «JJcufehd tß mallcus. (Einen 55enf cl na c!; bem
anbem fcblaqen/ clavura clavdpellcre, i.e. do-
lumdolovincere.
535^1^" /proprietß inefcareS^aucupari, qvod vide
fupra in Söaijen/ qvatenut äutem a beipen venit,
rodere, arrodere, deroderc. corrodere &ße-
dilim coria prafparare, vulgo frunire g^cannare ,
ißud ab antiqvi frunitus, utilis.commoduj ,cum
infrunitus fit homo infulfus öf agreftis j Äoe A
»fl/Jj-o bebuen / extendere , qvia ,qvi corü prdpa-
rani , i/U txitnduni. 3lci|d> in vi: ü t a beijen/ cax-
nes acetö macerare. ©ebeijt Eeber / corium fa-
ctum, perfeöum, prxparatum.
$>ei&C/ &W/ pfilothrum, nautea, qv* £5* ©d)iff»
gaudje SBcijroajjer/ aq»a coriariorum.
€r t|t in eine Ityarfc ?5eiic geraten/ in extremam
periculum adJucluseft, haut levicer periclira-
cur, auribus lupumtencr, exeuffioni rigoroßt
fubjacet. Copij» ejus in ar&um func coa&e.
Sl'.isbciicn / macerare nautea, fale, calcc, muriä,
ftlfuginc, falfilagine , it. ccfTartfä maecrando
JDie Rieden au* einem £11$ ober ?ebrr autfbei
jen / cluerc maculas falfilagine vel nautea c co-
riis & pannii.
SIHvijCii. derodcre,aqvl corrodente purgare, for.
des acerrimo aceto abftergerc.
©urcfybeijCB/ peredere, acri humore perfpergerc.
JÖle Stber ftnb Hiebt ml burt^beitet/coriahaue
probe ä fordibus purgau , elota fuut.
tjinbcijen/ inrpergere , con/pergere acetö Tel tale,
pfilothro immergere, fupcrfpcrgere.
3cibeiften / rodendo perdere , extenuarc. (0?it
£?<beibcroafjer jer&cijcn/ chryfulca i*/aqvacau-
ftica contcrcrc.
53Ctt/ bCltCn/ Ö€bdtCt/ expeftarc, prstfto-
lari , manere , opperiri, fperarc, verbum Belg. 80"
S, ix. uftUttflmum. S&tit ettlC tWiW/ expecta pau-
lifper , fubftftc paululutn.
Rettung/ bü/ expe&atio, przftolatio , remanfio,
mora.
Leiter/ b€*' expeftator, moraror, fegnis, tardus.
Arbeit/ titf Labor, opera. Vrfmnl effi nmfofxtum
tx ftr/ gravis &hoc bett/ expedatio . q v ia labo-
rantes rerttanere in toco 9t operi inhxrerc de*
beanc. Vid. Krbett/upr« in 3Jr.
^Cff/ bcllCtl/ i* beDc/bubiaefl/erbillet/röir
bcUcn :c. 3d> bouV c^«/>c^i bull cfT ball/ id> b6«e/
geboflen/ lacrare, glaucitarc , ir^-vu Ji/pr« i/J &&f#
JCrl p/ur4. Sßcücn *'t4w vulpium eß , gannirc.
5ri fcf? bellen per caUchrefin de hominibtu rixofu
dicitur i-1\t vcibr, conccndcre , altcrcari, expo-
ftulare. 3d> beDe au* feinem ^unb^Fopf / pr»v.
./t* 1»» , qvi ßtperiorif m&ndati monent ,fvxienl Aul
rtprehtnduHt. Ldt. Noninjufläcano.
bellen/ nom. verb. Ö'öibeOe/ 0<J3/latratu$, «anni-
cut . OBatf 1 ft für ein jj>unbacbe(Ie auf ber ^ajen/
qvid cancsglaucitant in vicit? frage naty fct'
nem ©Cbeüc nifyti / parvificio cju» cenfuram.
correftionem , animadverftonena , iftiui clamo-
re> nihili habco.
geller / 0«/ ä^cllcrtein/ ^g/caniculju 5Bcflc*
rif<3) y bcllijd)/ adj. latrans , glauettans , rar 6 oc-
cvTTunt,
Anbellen/ allatrarel Sin 9lugcbeQe/ allatratio.
SlnjebcQet »erben/ allarrari.
?Ul?belfen /ceflare a latrando.conqviefcereicon-
tentionibus. OBcnn wirb ber SJäfeler einmal
au&jebrllct baben/ finem qvando laciet nafu-
culus ille jurgii Jtu cotitrovcrfix ?
(S'ntaegeubellen / oblatrare, concertare litibus.
(Smem mit SBorten graufara entgegen beQen/ Te-
riö objurgare , vexbis acrioribus inturgere, con-
tentionibus ad gtavidimas rerborum contume*
lias dcfcendcrc. (SnfgegeubeQuug/ ötc/ obla-
tratus.
J^inbellen/ item jwi fimplex bellen. £a§t ibn im;
merbin betten/ latrando pergat, qvousqve vc-
lic.
iökberbcllcn/ refponfitare, refponfare, cum per-
tinacii ät indignationc refpondere , conten-
tioniifuncmcum aliqro duecre. ©tc'UJicDi'P
bdlung / oblatracus .retorfio injuriarum.
Ja'lH'IIi'i! /latrando raucefecre, jurgiorumpi.
geifern / tif» qvoj bellen/ r*piufcuie latra«,
tf.blatcrare, cujus Compofita: ÖC4>'H yüüii'bei'j
belfern/ obftrepere, oggannite,regcruc,retor.
qvere verba. injurioiä.
* 1
.«sarr» «r.E'sr^
f^cuat, /t> ■■ no— lottir t- mminn,
« i"*"- »~.f~-.*. «*-««.. Ä," litt**
...iiAlii.li , LwVi'.l«....!»!«..^.-
3 '• Im
*35_
3>e
33e
136
tiarnur , item r]l locus apertus in collegiit aut an-
te colleeia , ubiScudiou difpatiantur & frcqvcn«
tcs cflc (olcnr.
555U«J /W^a^Urfö/Öft/praprif bajulumno-
i\j/,fcrvum, qvi oncraferc, 80 mcrces depor-
cat , fed boneßim nomen effe capit , cum etiam Stu -
dicß ärtium liberalum Je hoc nomine confaluttrent,
&qvod moribtu hont flu , elegAntibut 8? decoris agi-
tur , auf Äurfcbmattir / vulgh morc Srudenti-
cb tfitri dicaiut. Std bo< vocabulum ittrum, qvM-
dam jaRursm & diminulionem ptffum eß.ctim &jn-
venu artiutn iUtberaliumJeUatorti boc nomine in-
f imrivJurrint. Hirn: JOan&»Crf$burf<&/ tfatlf >
mann*burfeb / ©ebneiDertburftb; / <• e. junior
, opifcx , mcrcacor & farror junior. (Eilt jtintjci'
$iirfd) / juveni« , adolcfcen». .£ .illbur \4)t I fa-
1« codoret. ^)cnfcr^burf(b< / liftorci , lo-
rarii , carccrarii. Sflgerburfcb, / vcnaturai fcda-
cor.
${irtflcin 8'5£ürfd)lrirt/ifm.fcÄf. Juvenculusju-
vencus , juvcnis imberbis , minoren ms. Slrfio.
5fclirfehldn7 fcirui tirunculus. In AHfnia&Tim-
ringia dicunt 93&rfd)4Cn. "j&di 93lirfC0gCil Ufrtt
nidi)t/ confvetudo altera natura.
53tirf(ll / verb. more adolefcentum agere * vi vere,
ramm eß , pro qvi freqvtntiiti dicttnt : 33ur|irCll
& blir fo lirCÜ / qvod , / verum (br3u , idtm valet,
ac nihil agere . indulgere genio , in Übertäte da-
mnosi vivere , difpaciari , cornpourc de amarc,
nihilqve ftuderc.
fEiirfalifd) / adj. apmt ad focictatem , ad confocia-
tionem aecommodatut , itrm folutus curii , ki-
larus , parat us ad omnia.
2ktt/ 23ettC/ *** I Icßu» , eubilc. ftra-
tum, roru*. Q^ctrc wiubcw • o&«r c :i U :;
ftemere , inftc rncre , concinnare Icfiutn.
ffrttc fid> fclbfl jureebte maehen/ fibi ipG fub-
ftetnere. 3ll $cffe geben I fld) )U %t\lt ICtJCO
uc , incedere , ferrc fc eubirum ■ tmponcre fe to-
ro , qvicti i"c tradere. ^Ot %*ttt fteigcil/ ingre-
di lcdum. 3»l 3>ette liCAtn I decumbere , lefto
teneri. 5lufni Sk'ttC tferben / ficci mortc obirc.
COiir ben £ÜncM }U Sfcctte fld)Cn / ante vefperam
eubitum irc. Gill flcm.tdjt ^Ctf C / lc£>ut ex-
Ariiaui. 2Bd<fe/b«ri S5<ftC/ molle, durum
ftratum. %evxhnt %>< tfC / leäus fraclus , inor-
dinatui.confufui.fubvcrfus. QatfyttU/ ftve
(iln'bcc tc bffttrritcn/ffi'iÄx toctocef < t»?fd; l^fle«/
tboium wi thalamum confccodcre.
2ll«il(lbct tc ■ ÜM/ lefl u » miferiaruin . J>C(fbf tf ( ca-
durcum, toral, candidum tcgtuenlccli,ftragu-
Ulm (uperius. (ghebette yfw ^rautbctft/ thala«
mus, ledus genialit, toru« conjugalit. ^atil'
Softer« (StUbeBi BiubebCttC/ anadmterium ,gra-
batus. fictorbtttt/ culeitra plumea, Icltui plu-
mc us. gclDbet tt 1 aceubuum. fö.U icubcttc/
pulrinut , area , porca , didtur rti*m f in i^raut«
bette/ in hortis. J^üttübCttt I luitrum. & \\ft<
bette or>er2Bod)cnbctre/ puerpenum, i.e. tpft
Enixut » S^lcclus puerperne poffit ttiam dict : tu-
rus infanrariut. JXetifbette/ leflus viaroriu».
©eblafbette/ cubile. ©ietftbette/ leftu» in qvo
aegrotus decumbit, notbcomium VrlvnlH'ftc/
iponda, torut. Jifd>bette ber SlltCtl/ leftu» dii-
eubitoriut, triclinarit. £obbctf C/ five lr terbe»
bette/ lectus, in qvo avii mortuus eft, ledus fa-
ralis. Sluf bem i^obixftC/ ettant ultimo vice
momento inttUigitur. ir.n]bcttc/ ledica, gefta-
torium , in qvo Icwhilu« fternitur. Unterbette/
ftratum inferiut. Gitterbette / leAus cancc'.la-
tui. (gbrenbette/lcdusgloriouis. (gr i(i auf fei*
Dent(rbreiibc(te aeiiorben/ gloriose propaml
cccidic GrabsbeitC/ cenotaphium , pyra, ro-
gus. 9k(lileit|bette/ lcöus contagiofus, pefti-
lentialis.
^(tt/fivt potitii}$c\)t/rß eminentior in bortii ier~
» .7, in yvifrmin* deptnvuntur , areola 1 pulvinus.
Qrwd jam fuperii/s © utenbetfe/ Äriiutoetfe/ ap-
pcllavimui. ©ie (Jjflntjc jivtfc&en Ihth bebten/
pergulae, frmicae, mlci, iutervaiU arcol.irum.
feie öci.tc bef^Ctl/ diuerere femina in areolai.
Q^Ctt/ tham funl : pinnre in tympano, asfamenra,
c\ypc aqvac impetu impeUuniar, afptUunfur&bit
Rubren am OK&lrabe. S5eimenbefte/a/ȀjK5w
fdfien/ cratercs, coneeptacula aqvae falicntia in
fontibuf.
93ef tiein/ 1>»»/ leftulu», rorului, it. areola»
porcula, pulvinulus. diu ^intf rbef tlcin / le-
adus infanrilis. 9i llbebetf lein/ leUm extguui, i*
qvo meridiäri ßltnt, grabatus.
Letten/ leaumftemere.ftruere. SUie tbm riner
bttUV ff< Hegt tr/ prov. de H>,qvißi ipftsfrrtw
»am conciliant , ut qvisq-. laborat , ttc pratmium
feret. !Sol *t\xtttt I t90l für / lctaim qvi
bene tibi concinnatt benedorroiee.
Anbettelt / adftruere leöum, aceubare. 51n einer
CERauer ailbetten / ad muxum lc&um concin-
nare.
13 9 %e
«ein* babtr maä)tn/ humiliare, inclinarc fc,
fubmifse fc gerereergaalium.
3?t>geufr/ Ut/ arcuariui, alikt »oScnmadjcr.
BfgtlC r itrifc/raries caftratus,
sBoqemrbt/ bpgec&tig # bfyfcfrt / 4df/.S? ar-
cuarus , aduncui , inclinatui , curvatui , conca-
nieratui: &*tcuztim,üiemrfl t avod gebogen/
flcxus, inflexui, curratm. ©cbiegfam I flexi-
bilis , obcdiens. ©efoegt 35* gebeugt l diftouui,
incurvus.
Q)uflCl & SSitfitl I k bilden vei bogcl»/ eß
etum arcui. <£in Qttiqjncqtl I mbcx , ftapcs.
2&icgelen etiam eß arcuarc lintea : Inßrumentum
rnim, qy6 linceaarcuabanc Ar Ucvigabanr, oa$
S?>iC(lclcifcn / ferrum I* vigatoriwn , «•«/ ofiw, B"
fcoit* mtwndum tfconcavitm , ytd arcuabantttr col-
iariaarcuata , DflniU nwn DlC Rräuftn rtHSblC-'
Q3llCfCtl/ i b«igcrt/ Wegen/ bumiliare , curvare.
pandare » finuarc, ioclinarc. (£\d) Mtt) Der
(£rbe bdcftlt / in terram curvare fe. € iner Der
gebneff Dakr acht/ ccrnuus.
5>Ct/ inclinacio corporis cum civili-
täte * reverenria. €inen Q5uff ling gegen einen
machen/ honorarc aliqvem gcftibus * inclinn-
tiooc corporis, picfiing / fco/ft infumota , Mc
»o» pertinet.
/ fret /preprif cur vatura.flexui , curvamen.
Vtnalortbiu autrm Die $c5ugen.iictf»ter: arrni ani-
mahuin. ©er QScrberbug/ armus, yuor pars
. in ßru. j£>iltDcrbug / five Heilen / poßnior pari,
coxa,
S^UCf/ iWtor artemüja, oyod ad terra* finden.
iur ramuliejus. «Kotet feuef / artemilia mas.
QöciferlbUCf/ arremifofeemtna.
^UCfCrn/ fupplantare, fallere , oyaß hYpocri.
Carum more humilitatem pne k Fcrrc , dclude-
te tarnen, (rin <5cf)iortger biicfcrt Dem anbern
Oft ein 3>eill / affinis amnem faepe deeipit £$" fup.
planrat » w/praeeipitar.
5lbbeiigen / detorqvcre , avocarc , dcfk&erc. §(b»
gebogen/ deflexus. Unabgebogen / indeflexus.
fylbeugung / OUV detorfio, revocatio.
Sinbengch/ flcöcndoactrahcrc ?Dictlnbeugung/
attra&io , qvx fic per flexuram « appropiuqva-
tioflexione fa£b.
embeugen / infleaae, Sin ftfiacbtfgcitcr £al«/
cervix inilcxa.
3$e J40
5ornbeu<icn / procurvarc. Jet nqebi^en / prö^
cur v us.
£er«bbri!<ien / deflea«re. ^frabgebogecc 3n>cige/
rami attradi.
^crfimbcogc n / «reumfleaerc. ^>erön?gcbpgenc
J^)are/ contorticrines.
^inberbeHgen / pon« fleftere , refledere. ^inberi
|id) gebogene Horner / in dorfum adunca cor-
nua.
tfiuebeinen / genu fleacre. ©ie tfniebc agung/
' gcnuHcxio.
lieber beugen / ineurvefeere. Qciebergebogen/ <fe-
miffu« . reclinatus. 9ctebergcbucf( / pandani.
a^iebergebogenen ©ejüfctf feon/ cemuum eiTe.
Ober {iefr beugen / obHcaere. Ober fidj gebogen/
repandus.
■5eibeu.jen/ fleftendo luxarc. ©en j^oU einem
Oerbeu^en / obtorqverccoUumalicui.
iöiirbcrbeuijcn / flexuram ircrarc Bpr6bt (?ifcn
Iflpi (1 o*) nicör toteberbeugen / f ernun Uabik wim
denuö torqvcrur.
Surnctbeugcil/rcfleacre , retorqvere. ©n juruef
gebogener Riegel/ veöis recurrus.
3crbeugen/ fleitendo perdere, violare,frangere 9
rumpere. jftrbeugumi / ruptura ex flcxione.
tonjerbeugetertfiunm am ^^lÜKel/projeftmn
clavis derorrum.
23cut/ 95eutcn. Beig.b*ftm/s*x.\»w
GM.butiner, fpoliare.pixdan, pntdam faecre
Vccäbulum, non ex AjiA allatum , vel ab aliA lingvA
mutuatum i fed in ipta Ceimania natum , qvampri'
mum mifiationem ot alieua toca jecerunt , & inde
ettußi noliis trverßfunt majore* noßri. Qvare ejut
origo rß bUOICH fru bitten/ qvod figntfic*tTot'u,cx-
tra, c» ^BW^«advcnam, exterum vrl peregri-
num $U0temann appellant. Dixerunt nom/ve :
On fon Gilten/ U t, accerfitum praedas fori« oc-
cupantur. Uwe etiam omnii proventus hoc voce
donattu eß, ita, ut in re metaÜicA SpeHf C ditatur 1 u-
crum ex fodinif, tfufitatiits Die Ülll^beute. Sic
btre 4/itf«WaalTi,apium tuguriota, etiam ü$eUtC
nominantur. Signißcabat etiam mutarc , com-
mutarc , permuure, qvod not bodie t mutato S9*
in &. PdUteil dieimut. Confirmantphrafes fit! warum
Ltintburgiearum box ipjum , qvapao dicunt : ^tt Die
Stalte f OUUncn/in partidonem & pereeptionem
proventüs Salarii asfuroi. Ulm Sxnrmeiftcr/
^eutn-cunbfebafty ^eutorbuimg/ &fmiiia. Ha.
dii nohiif ul 4i&um t bCHtcu nmmunittr rß , pr%-
dam
£5
«9
/
Digimed
4-
»43
SM
»44
S&Cöfl Xalcm / com trtalcrii. Verum bat heut":
nimif plebtja rß , ntc m ßrtptioite , imb ntc in tp/« car-
minefjuile tolrranda.
»nM/jnnftini .una. £arbeO#babft>/pr»fens,
pr-efr nter. §nrbCD Wr&CU / «ani , pnircr.
iXuilbe »erbco / P***S< curfutn fuum ! ne fubti-
fta»! £er Dfr}eniftfurbeO/pluviapr;eteriir. ©e*
rabc btn/ direftö, ad amulrim. Jjxrbery huc ! ac-
cede ! Jeebel) gfTbifTbCD/ hic, in Lac rc , jprxrerca,
ex co< hierbei) la§ id)g bewenben/ hic iifto, fufli-
cit. ^>inbfi)/propc. (£$ f ommt nabe binbciy
non mulcüm difVert. SRqbcbci)/proximc: alwd
rß beynabe / qvod /'£'■ 'M' ferroi , fere. (£r
fchii'Sf Itabc bfl) / proxime fem, parum aberrac.
©tratfgbcö/craninö, apud. fetracrfl bei» bei
ii ireben / juxta templum. SÖobeo five roorbci? '
ad qvem , cjvam , q?od , qv* , ex q»o , qvibus,
undc.
&Ct)Dt / rßj'cim urtum accedit fru jtmvtttr altm,
qvaft b<flMfe/ambo,utcrqrc,dao. t>iefe beflbe/
horumduo, ftu utcrqre; non ambo, qvia am-
• bo ftmftr crmpenBiontm perfonarumimportat. Slllf
benbe / ambo. (Etaer unber bei>ben/ utervij.
(Erroeble Hn$ unbtrbcnbn)bcn/ utTumlibeteli-
ge. ©ie fiubbet)lK arm / ambopaupcrei. 5^ci) ;
bc baben cinaBber lieb / utcrqvc alterum amar.
©er benben ein« / alteruter. Xxv benben fei«
HCT f neutcr. 3ta>be$ bi| UDb jrnrt> / tarn hoc,
qvamillud. 3}<t)be$ /utrumqrc. f^t^btnun-
nunqvAm AbtmHttiV.gr. bti)fcctf^lireiliqi'nb|ll'
f Kl / parum & nimium. S&eöbe ftctlt U!tb ^rop/
a minimo ad maxtmum • juvencsqvc fencjqve.
9jf1)b€ mali feribitur fcecbc / tue ullam rattontm
batet.
S^enbeilco /aneeps , variui. 2luf brnbcrle») SBcije/
bcobcrttl) ?if d)t / ambifariam. JÖCWbrrlci) föi"
|'vl)lccl)t? / ncriusqve i'cxüs , hcrmaphrodiius.
Jbet>bcrlci?9lrt/ucriuiqve geoeris. SfcenberleiKr
9ii'd}(Ctl &flFfe r / utnusqve juris Doltor. SHlif
bci)Ui'Ui)4a'i'd;( / omnium horarum homo.
^Übtt/ tott/& adj.xqvus, juftus, vir bonus,
qvaß &cyt»er. QyrmadmoJum enmt Grttum
6i y.n<& a «ig« bifariam, i. f. bf ubetlct) '> S' c
bei* ^ bei)b< / •/.*)»>'."<, jiu Jüum tnbuat , dicitur.
Hinc tpptllAHtur «Biebermannir ^iebertcure/
arbitti, judicci ,vcl a prttoredati * vcl ex con-
vencione IStigacorum clccli , tanqvam impar-
tialea, necuni pr* alccrofavcntes. MiapptL
iMtur (tum Xemmitjaiicit / ttiam QtykH
leilte. 5?«eber tfl honeftui : jlnti/jrkttiAmfam-
^fÄvi/utilem, folerrem , Ö» ab urroqve proba-
rum. QvM AulrmtytbtT frctrüidrm ßtat htfi*
ber/« Jurt Stxonico patn,ubi £ättD*R. Iib. r.
Art.98. jDie tftodtH bleibet bftrgheb/ wnb bet
35«l?Mejt< bleibet bieber / 0061(1/ 95auer und
Sbfu'Qcr / •'. *. cauJa ptmtAntt civilit ac rew mAntt
lieber fi. f. agricoladr civil. It. wttt>wu\id)4
ttcj uiib «nbieber/ i|t/ bUibt webet »aucc
nod? 25ftrfjer/ h. t. fit tnfAnw ac mkontßtu , f»tA,
tum ntc j.m ii olAm tue i rveat Ampliitt mAntrt.
95lbCl / bfe/biblia , ttbri vdtrU &novi TtßAmtn-
ti: qvsrtavAm n.ttui i ßii qviburvis librk cvnvt'
nirt dtbtrft. OriginH gr£c£ tß , 05" propHf dur-
um ex papyro hSimi:ctAt,ßd mAgnAm (w/r>
nAntiAm habet cum CtrmAnUo wßro ^ncbel/^f«-
re fvfticio tß , S5ijeJ!)lein ^ 55ibelyK»*« cJT i dem to-
cabulum zßt, ut meriü fujbtili mihi vidtAr.tur , 9 vi
Li&(n:u vocabuhim $udl) *f> arbore 55ud)f rra-
/iiicrrr voluerunt , ei , füoi Mf /i^grtk ty/ tebtÜisfA-
gtwis dim libri cotiftRi fueririt. SdVt diiliem tß,
Gcrmanos ^ Graecos qvoAi jnmontm , trarret
qvafi fjp, l$fict communi torumfontt vturimA fft-
tun bAuritnJa. Non trgb cmfiigtendum aA aUu-
fionti , qvan.io per ß pAttt vocAtuli primordium,
Mutitio B. in ch. ftälU tß, ut: ^UfJ)/ 3"bel/
©trauet / ©traiibel / 55* ha 55ue4>cl / SSibcI.
Qvinqvod ch. in fj. qvod vocant durum, &etm-
tntptrvetub mutAri foltAt , ui in frffd)flt frftppcl.
©teeben (leppen/ 3i?Pfl 3eiicl) u. E«' '5««''
bliorum radix&nti)! übt vide.
23tbCC / ber/ caftor, fiber , canif ponticu», Ani*
m.ii Amphibium. Fiber , vox , poßerioribta dtrnwn
ßculif irrepflt t cum Antra Biber duerttm; a Bcbrr-
cis, Ponti in AfiiAccolii. Certi GtrmAmctwn rß
erhwtü , ttt t qvibut aninul hoc exoticum nolum rjfe
mo» potuü ; p«Jpmu* aIias faitie Allvfont qvAdAtn
ei^mat altqvod fingtrt , qvi Ubore vAno ^ iirito
tarnen mtrubmhßintmut. Dtcitur tliam LAtine:
lutra major. Mini minor * qzam apptllAtr.tu
^tfcjjßttcr / pifeittm inimica , taAenufo amphibia , tt-
iAm rvßuti noßris co°mta tß , utpote , qvitßam val-
de der uni pt epter a Arnim m , qvod eii ,iat in devo-
rmndk pißibm. Qvicqvid fit, conßmduntmr tarnen
&tber ÖT ^ifdMtcr/ callor c^lurra.
Bibern/ biberifd) / Adj, SBibernfell/ fibrina pellii.
Sibliie^er (beruchv biberinu» odor.
Sibcrqeil/ taftonum, teftes caftorii. Oberbaar/
piius bcbeiinus. $ibaOut/ pileut caftoreus»
qvem
147 ©1 SM 148
3fcrUin / OKI/ h*ipocorißue dtcitur , w/ ir facU bo-
na, vtl (acw tenui ccrcrifia, ijvafi dku , efrr
$ierid)f/ *</jL cererifiam rcdolens, aemulans.ad
cerevifiam pertinens. (gin bieric&tcr SrantV
potus cc r c v 1 1 i a m atq vans /: 1 « referens. (gilt bi<
rieht er Qfarf / barbacerevifiapingvedincfccda.
SBütbitri^/mcracior. @d)lc(btbieri<bt/ te-
nutor.
$lcrf)ort / *J. Ur» </! (jvod buvubt. 55ic r^afftr
(*>e fdjinaef / fapor cerevifiarius . zythinus.
\*>UTCl.UV Oer/ f vi faculUiem labet braxanM i ,co-
ftor cc r c v i fia r i u 1 WgÄ braxator. S&uTger Ullb
33iere ioe Werben / coopeari in ordinem avium
dt zy chepfarum vtl fabajariorum.
SJierol 35ierolt>/ per. orioiu* , chiorion,
ävli tfot nidum ex ramit arborum fufttndit , inßar
zythopolarum » fußensA bederA cerrvifiam vtdrn-
tium,
23il&/ &»/ ^«'- 33i(t>cr. imago, /h*^*
five [culpu , icon, effigics , fimulacrum , ftatua,
sigura 1 excmplum : ttiam pro ftxu pomtur , iif .*
DJcnnnsbilb/mas. Q^eibwilb/ faemina. Crm
artlidV fefrrjn/ fauber/ nette^/ liebe* SBilb/ cf-
figics venufta, clegans, decora. .Jtünftlteb 35ilb/
arte elaborata. ©eoofien I fufa. ftO(f>cn
icelata. ©cfehniJjf/ fculpta. .^jli(|)/i]ar|!i»j/
qrobee 2>llb / turpis, mf ormis, obfcocna. J^o(<
»er» $»lb/ fimulacrum ligncuro. ©ülöf n 2?i [ t>
ftatua aurca. £)ie 3uityffT i'\ bat 3 alKi |'d) oiu le
ü&ilb/ qvilibec ftatua emendatior. £ilt>
in icbcnjtivpBc / ftatua parilis. ^Innere 5mI
5er/ figna. figilla, figillaria, (tatuae cubitalci.
SMlber (int ber ?co<u 6cJ)riftcn/ imagines lai-
corum libri Amt.
UffcnbUb / imago ridicula, *Jih 9car«nbtlb/ fa-
ryrica. 2Moc! btltv five &tf Dfculc / fimulacrum
cx aere, ebore, lapidc. 33rilff bilb / icon , baila
aurca , maftus. ©rofl c $ruftbilber / auf »el»
Acnbie CSiPClnwrFe liegen/ tclamones, atlances.
Cbrifitnbilb/ excmplum Chriftianifmi. £>anfi
»Üb/ charifma. JOenf' oOcr ©ebettfbilb / nme-
snotrnum. ©pcltnbilb / pupula. ©capjjene
©PwcnbilbcT / imagunculae, figillaria, ftaruae
palmares, (f benbilb excmplar , faciem homi-
nis repraBfcntans. ©er S0?enf(t> i|l ©Offeö .
€benbilb/ homo e(r imago D11. ftretibenbtitv I
piftara lecreans , cxhilaraas. grtebcn^bilb/ '
imago pacis. ©nfltenbilb/ figura graria, cf- 1
figics aurca Priacipis. C^Otteiblib/ ipfchomo
effigics Divina. J£)JUbrbilt> / arnriciofiilima
imago, primum excmplar. C^gCltbilb/ ido-
lum. .jjmnnelsbilb. fidus , b .piinmlii'cbe
ter aAcrifmi dkuntur, J^enbcnbilb/ Tculpcilia
Gentium idololatrica. ^antmerbilb / excm-
plum omnii miCcriae. ^unaferbilb / effigic»
amafiae K'ipfa virgo. $ UPferbilber/figurae aencat.
£a|ierbilb/ cxemplar v itiorum . ?iebe^bi(b / pi-
öura lafeiva , amatoria. £umpcnbilD / pidura
fuetlia, afpeäu indigna. Acuter oCcr £nn\V
büb/ piftura vtl fculpturacmendatifluna, opus
artificis. ^acfjtbilP umbratica piezura. yiät
ielbilb/ figura aenigmarica. ^ticfenbilb/ colotw
fus, ingentismagnieudinisftatua. ?Jpfenbilb/
virgo rofea. (riCi}es"bilb/ Aarua triumphalis.
Cr chvif Kiibilb / adumbratio. (Jdjrctf enbilb/
excmplum honoris. Crinnbilb / cmblcma.
(Stt^merjenbilb / doloris cxemplar. 6terneHi
bilb/ idem qvod ^ÜnmcIßbtlO / vulms fydercus.
(r trafbilb fignum admonttorium. ^obc^bilb/
memoria mortis five imago. Jrauinbilb/
phantafma , imago in fomnts obreniens.
2rauerbilD/ imago triitis,dolorifica, vulgodo-
lorofa effiaiu. £ii.utiiUuUV virrutis cxemplar.
2öacb^bllb / ofcillum , imago cerca. Üiiefen;
bilb/ eflenciae idea. Cifjybilb / prcprtr cflfigic«
vr/iratua opptdi,fignum ccrmorii, /f iy^Bctd)-
bilb pro ipfo jure municipali, territorio, dicecefi
ii 1 ftr 1 ciu fumitur. Htrc 'Itfeicbfneb / pax mu<
nicipalis , di(lric>us jurisdicrio oppidana.
Süunberbilb/ imago admirabilts, ftuporem in-
duecns. -sinibi'i'btlb / fafeinum , imaguncuJa
macica. 3prilbilb/ fignum irac divinar. 3U'
(Ferbilb / propr. figuras cx Taccharo * amygdalis
conflatae ; dtindt pro amafia, qvafi dulcis amica
penitur,
^llbletn/ dim.bM/ imaguneula, icuneula, figü-
lum. $ilMcin in 9tfmen einijefa^et / figilla.
tilutealia.
ben / fingere, pinecre , ttulgi fß^Ure, fculperc,
figna fabricari. lfm toplaebilbeee^ QEBeib^bilb/
virgo proecra SjTormofa, affabre creara, ex ovo.
emerta. ^ .is? Ovücht \h auf bat fchpiifrc ac
bilbtt I rultus polindimi arte perfcelus etc.
(rVb^ne $ud)(taben bilben / pingere lieera* egre-
gie. Diptgebilbete vmcJch / fucatao genae , mi-
ni& ac cerufsl fluentes buccae.
Silber fru ^ilbner / fiaor, piftor, fculpror, plafte»,
csslator , ftacuariui. £)tt Silber tium dintur
pari
!5i 55t
Unbillig /tdj.&ddv. Injurius , injurioüis , iniqvui,
y.- im memo, injufte, illtcite. <gf begeforef
Bidit-? unbillige* / xqvum pottulac. Unbilliger
fpeife / per injuriam. <£i i\\ unbillig / baji einer
um anberu tViUcn IciÖC / iniqvum clt , alium
alienö praegravari odio. (&r bcfommt unbillig
% €<fel4gc/ immcriiö vapulat.
53tlligfcit / t>tc/ .vi] vuas , bonicas , ]uftiria. Sßad)
Öccd)t unb SÄgf rit urrcifcn / judicare exaeqvo
& bono. &it QMliujf cit ber Qaty/ boniras hve
juftitia cauGe. ©ig ifi Der 25illigreii qanj nidjt
gemäß/ necolorem qvidem atqvt boninabct.
llnoifligfetC/ Die/ Injuria , iniuftitia . damnum»
off cnfio » iniqvitas. Unbill Jtve Utlbttlicjf Clt rflbt
luebt/ molcftiflima res eft injuria. (£{[ tft eine
Qroitfamc UnbiQiejfcit/ injuitituiumnu, inju-
riaacrox.
SJ5ifii*5Cn / probare» approbare, aeqvum judicare.
Cl in SRan unb £inb billigen alles; / flulrus * in.
fans in omnibus confcntiunc. ©en>Plll)e it biOi>
flet Vierlinge/ mores mulca tndueune & con-
nivenr ad mala. (£$ \\\ niefj t JU billigen / non eft
fa$, ncqvc jus.
billiger /Det/ approbator, laudator , fautor ali-
cujus rei wl fententiae, aflenfor. 35ifJigerill/
tu/ laudattix , feemina aflentiens. tCm llit
billiger / conrradiöor, diflcntient , diverfum
fraruens , diferepans.
$M:!t.;img / We/ aflenfus , affcnfTo, approbatio,
tonfenfus. Unbilligtin.j / conrradietio . dis-
icnfus , diferepanria , improbario , contraric-
tas.
ftSlfJigUC^/ *dj. &*Av. pettk. id. qvod billig //ri
omnin» rsrum.
Äbbilligf B / abdteere | demere calculum fuum , ab-
judicare. JDie Stbbilligung/ abjudicatio , nega-
tio- iuris, ditTenius.
jDarbiutejen / adjudicare, comprobarc» calcolum
fuum alic tu addere, polliccm premerc.
SJi MMHtCI/ ab alieujus fentenria diffentire, alicer,
diverfum flaniere , aeqvitati diflenraneum cxi.
ftimare. f&nt SKtebifligung / difcrepantia,
fenfus contrarius ,&idtm qvod Slbbillicjuncj.
"JRICbilltgen/altenus fenrentiam fcqvi , confentire
cum ceteris.alus aflentiri, conjunetum efle cum
aliorum confllio , convenirc. «£ine -TcÜbil>
ligung/confcnfus, ratihabirio, congruentia fen-
tcntiarun, adhaefio judicii reliqvorum.
!RebtnbiHiaen / uL fvoimttbUUgen/ rubferibere
judicio aiiciios, rcvolvi ad fernen nani omnium.
33i ' 1 52
sOtf 3eebfflbi0tgnitg/ i^. ^o^g^irbilli-jung / ad.
dicio calculi*
Unbilligen / improbare, damnare.reprobare, Car-
bone notare.
IBubidigen/ addicere. 3irbillt.v.;na addifti«.
Der/ pumex , lapis bibulus &y fpongio-
fus, Uem rophus , lapis arenarius. ©ic @ebul)C
mtt^imfieine reiben / purgare calceos pumice,
expumicarct repumicare.
i*"im|'ld)t/ tijtü. fpongiofui.fnabilis, i/.cxpumi-
cams, repumicatus, politus.
^imfeil/ pumicare, pumice polire, expunticare,
Iserigare,
Stilb / billbCU / td) banb & bunb / id) b4nbe
c5 biti^e- aebnnben/ vincirc, ligarc, nettere,
Tiere, ©ebunbene $uren / virgse expediras,
colligar«. Wir iStrideB binben / funibus con-
ftringere. (£tnen .SiTb binden / contexerc
fifcclTam, (rieb an Die SBorte binben/ verbis
adhasrere . fententiam licerarum fcqvi. Un
ebunbene$ticber/ librirudes, difloluti, Unge^
Unbfn/e(r4mr/fcalcbs,libcr, folucus. Sucher
binben*/ confuerc, conpingere libros. ^kbuil>
bene $nd)er/ libri ligati.compadi, compagina-
ti. Sinen mit §c§e(ii binben / catcnai tueü in.
jicere, compedes indere. €inen gefangen unb
gebunben iiberliefern / vinclum conftnetumq,
alicui cradere aliqvem. Qiinb iftin dllc QJiere/
qvadrupedem con(rringc. ^djjei* binben/ doha
ö vafaviere. ©nc wolgebunbcneSrtunbfdxi^/
amiciria ar£ta,optim£ conglurinara, nece^itu-
do. ©HC gebunbnif Otibe / orati !ii;ata, Car-
men, poeina. (Eine ungebunbene Diebe/ profa,
oratio foluta. €inem m$ auf öen €rmel bin»
bi'll/fallere, deeipere aliqvem. Sßlc§e 23ortf
binben nicht / paftum nudum non parit actio*
nem. (Einem bte Glinge billbcn/ lingvam aftria-
gere alicui mercede.
?>illbcr/ Der/ ligator,apparitor, lorarius. (£in
^afbinber/ vietor, cupanus. (Eine $>inbrrin/
vierrix.illaqvean«, vincieqs famina. ^üDcn»
biltber/palangarius. JÖUcbbinbcr/ bibliepegus,
compaÄor librorum, glutinarius. ^ebenbin»
ber/alligator. ^efeiibiubcr/ Tcoparius. 3^
ftcnbinberv compefeens lingvarum.
Stnbe / tue/ fefeia , ligamen. ^albierbinbe in bei
neu 28linben / habenula , pictacium. i I 1;
binbe/ mitella, remimicra, linceum, linamcn-
«um. -Oiubiube / «pira. ^)aubtbittbe / vitta,
ueoias,
*55
53t
156
c va dat ./irr miccfcat. ©eboubiget RHT fCH/ man -
fvcficri.
55^nWg/*^' s4a&»> cicur, Hominis, domabilit,
manfvetus , cdomieus , placidus, condocefacrui,
cicuracus, modcratus, mms, propH'e vioftus,
£<; manfvcte, placate, placide, mite, modera-
Cim y moderace. Qlltf Jf>unbC fujD btSfe brtnbig
Jll rnacf)Ctt/pn)T>. Sencx pfitracus fcrulum negli-
git. SÄnoig gemalt / edomitus.
Unbiinbig / adjeB.&adv. indomirus, ferox: Ei fe-
rociter, faeriter. ©n unbänbigetf 95olf / gens
effi r: . . Die 2ödt ift Unbcfabig Ittl t> Will <K>V
fBßgelfren frnit/ mundus difciplinam odit,* li-
centiam fc&atur.
SStnbiger/ £anbigmad)er/ btr/ domator. Eft
tlxam a<ije3. &idem ervod b&nbtet : .Vir &Contrat>
UllbänDigcr/ correfiondet xoniinbinbicj.
SSanbigimo, /ii* &<Snbigmad)ung./ Die / domario,
domatura, domarüs, coCrcitio, cohibicio, Ö"
freni injeftio.
SMnbigWf/DleV i-MW^anbigung/ gfrp./inun-
(Vctudo, mirigatio, lenitudo, five lenitas.
UnbiSnbtgfeit / X>U/ ferocia, ferocitas, morofitas,
iwit:a, intolerantia, effirenatio.
SStinbiglid) yunbo^biglidf)/ idemvalenuqyodhitu
big cfunb^nbig/ domabilisÖ'indomabilis.
SBtngtl / &€*;/ contr. r*J5<inbt{jcI/ fu(Ks,var-
rus, qvo bic ungeföliffeiie Qkngel/ Varrones,
i. f. duri SfX eff tontet bombtet feu poritu trunc i coer-
centu r ÖJ mitiganrur. Ü&engel fw« fcinf Leiter :
Inurbanus, rufticus, i nullius. .i^:«.i>is, horridus,
incultivita de moribus. <JJemiel etiamvoctlu
veöis /: vc fuccnla preli tvpographici.
^5atlt)Uffel/ tjvodfalttJiodtefcnhUa^Xi^M
ftd confvetudine ita obtinuit. Dicitur k $anb c-5
Sax. UP frve pbm / f»'oi o/rm iupcriüs neHerentur
crepid* /»x»e fandalia. ©Iirf fjjantcffdn Tanda-
lia ex fubere « feu fuberea. Hhtc etiam fuber Wi-
riftir mantoffclbolj. 9lu*afftppfre ttft ss ftfM i u
«repid« lani farOae. $üu)erne «pflnrcffclir
pannex crepid*. £el|'$atltoffcln / crepidx
ligne*. Ifjantöffdein / fca« / ^»m». crepidula
^anrcffclidjf/ ^F 8 - erepidarius, qvietiam duu
t«r«nynntp|fdmad)fr. Sin tyanrotrclcr //fo»
tyantoflelicyreiv crepidatus,bet Pantoffeln «n<
bat.
5JtinÖ / b*t/ fadus , Tinculum, ligamentum, ne
xus. t$UlU> ttitm dicitur galcrus feu pileus. ©II
tövfifdxr i^unb/ wa*a, «daxu. ^urfi|d)cr
^jltnb/ *f hm» p/*ftM qvtaam tft , rt/pa ^cr« freiem
«tat» referunt. qvaqve tft opcrculum do-
Ctne^U^/ tigacuralibri. (gilt $illlt> (S<tB*
teti ober i&iiiftn tum £ chinmmcn / raci« feirpea.
©■ ijlbrr alte ^unb/ bHinufi^rben/ abomni
secemitate fatale eft , mortem obiie. ü$unb
mad)cll / intre föcdas , confpitarc. ^(u bcB
$unb gi iioninifn »oerben / adfcnbi faden.
•31ufl)unb/ Oer / longe vmccns.homo mulroruna
inftar , p> oprtr ex multit cleftus. Vid. tarnen infra
uiwffBunt. ©n Slu^bonb cinrt guten greun»
b<l/ amicorum opeimus, ancedenanus, prin-
ceps , occllus. ^bebunb / fadus conjugalcj
5icuiit»fcbaff5butU) / fadus amicicia. .Ca-
Sd>n>nbifd)f ^unb/ UgaSTcvica. Galibnnb/
padum falis. J^ailbtbunb / diadema , ta&ia ca-
picis.
$iinbt$ / ädj. aptus , legitimus , firmus. (Ein fefit
btiubigt .0.1 i^fdjnf t / obligatio omnibus daufu-
lis munita.
Ülnebönbiq / adieü. cxcellcns. (Ein au^bünbigec
COtann / vir omninö egregius. ©i< aücrautf;
bünbigile .Jugcnb / uoa cxcclicntiulma rirtus.
(Ein aiisbüiibigcv 30?ctiler/ certulimus, exper-
tidjmus artifcx. ^urbüllbig / idem , yvod MB*
b&nMg/ prarftans, egregius.
^IMtbnUB / tdem ovod ÄtnüttÄfl. Diciiur etiam
^nnbt<(?aft/ Ä/i4jRunbf*<jft/Societas, com-
mercium. (Eine bcuulidic ^iinbnun / confpira-
tio , conjurario. ©ne ^inii miß treffen / auf«
richten/ teere, läncire fadus, paeifei. $ruQ;
linb ^d)Upbunbnfl^ / paftum de offendendo *
defendenuo, vuigo : Öffcnftt»' uttb 3D(ftnftW
Kilian?. fli.p/ffr.inÄitibnt^/rwpr.
33Ünt>Cl/b€T/ ^bas/rtf^w^unWein/rafeicu.'
lus , manipulus. @cbünt*tl / intclVina piieium
piogvtaatefutapta. © tragt einen Zimbel auf
rem rtlldFen/ prepr. farcinam fert,fedhomce de
gibbofo üritttr, (feinen S?u«bcj aiifbccf enruub
barvon gel>en / farcinam tollere five fufeipere , *
irer (mim aggredi. Sin Jf)anbn?erf tfbftnbcWär-
cina.qvam juniores opifices peregrinandocir-
cumferunt. ©r ©nnbelJ^uobct 6trrb / <*-
feis fani , congeries graminum.
^itlj/ b« / p/«r. 55ini<i1 / juneus, fchanum,
fcirpus , eft a btnbtn / infervit enim vinüurd,
Eju. donin. eft $in}lciU/ junculus , fcirpulut.
^ac^bin}en/ juneus vulgaris 1 levis, pannicula
fpar-
159 551 &f 160
DlOCf biltDi'«/ et» fem tub nintcam ligare , fubli-
gare lateri.
©ieberbiubenV revincire. <£%nt 5Bunbe teieper
dufbiilbcn/ detegere vulnus
SufamnieitbinDt'lt/ Conne&cre,conjugare t con-
jungerc , eonftringerc. 3ufamimnu.ebunc>ene
Jjur:/ incirrtun rorti capilh. 3ufiimitlCllbin-
DUng/ connexio, compiexio. Sunt & aha pttna
compoftta,ßdutUüe3ufaaba,ut: f ClfcbintVm ' |e-
vitcr nettere, ^arrbinbfnaräeconilringere.
fosbiltPCIl/ liberarc, cxfolvere. Söolbitibcn;
perlieare. ancinanDer mm halten binbenv
ut robora (Ctd?Cn<? Bälffn ) cattnis rrlnäntui,
t concatenare. Qj-jc omni* ufu facMim'e addißuntur.
$H'bunDidrny id. qvod ftmplex bAnMejcn.
. rwjcöerban&tjen / revincire , denuo edomare , de
novocicurare.
3liP0rl)frb4n&id macftetl/ praeiomare.
93itg/ beeren/ icf) barg »"borge/ ich bo*rge,
/i#p. geborgen/ ö geberget / eclare, regere , con-
• dere, cuftodire, fervare, abdere. S&ergenpiu-
f "f r/I in montes , tattqvam ad toca tuta confu-
gere, undeetiam mons, ein IBcri}/ diciturtß, qvafi
/frrefugium, afyluin. Notum enim eß t veterei
Otrmanos in urbibtu out appidU non habitafle t fed
in &(CMinu,]-)lvU ac montibtu. (£r \)M nid)t / tt)0
er iu!> bergen Fan non habet, ubi fubfiftat. 3 d>
fiiH nid) üid)f bergen/ »eldjer ©e|hlt k. non
*' poffum te celare, q»l ratione drc. €r ffllf Den
Vrdult unilhrltd) bergen/ egregie (insulare &
diflimuJare n«»vit. (Er ift geborgen / ein gcbOD
«* ^ener 50fann / in vado eft , coptae ipfiutin porru
*na»igant, exrra periculum vcr&rur, fartt fc ex-
hiberc poteft , dicitur de komme , ein fuppetunt,
qua a,i cultum , tnHum &ami3um nrcrjpv tafunt.
i-ffkbovgen fenn/ extra forrupse aleam conftitu-
rum efle. (Geborgen ©Übt/ bona* fenrara : aliud
ff.'. <$eb(H*get ©Ubf/ muruata, wn alieno ob-
noxu, deovopMuhpoß. S&rq inm niefji* twn
allem/ toatfrwgangeniff / omnia ei ad amuflim
refer, nihil rericc, tot am illiut fabulx feenam
illiexplica.
J£ejfg/ cet ' für. tue 33erge / mon$,eduw terra: lo.
Hu. <pin nofjrr^erg^/ monsalcillimus.edirus,
exed/T cofiet: "(Em rfmer *£erg/ mons veftitus,
▼iridilrimus. ^berißerfl/ praeruptus , abru.
ptu«' : naner/ ardum, afper: <5fcini<fcfer/ fr.
xotus* lapidofus : £rtfcr/ nudut,iner«.vacuus:
<B Pi^e s $erge$/ montii cacumen , apex, Ver-
tex, jugum , fiimmiea«. £tnberfri( am 5^erge/
dorfum monrit. ©orOcrrd! / from , facie»
mon t is. £)ie®eifniam9erge/ latera. jHrr
5V Tut» unben am 9erge / radicn moncii. öic
(jliae &er $crae/ monrium fauecs, angufhae»
elauftrum. 3luf einen sgerg fteigen/ afeendere
montn jugum, in montem rranfeendere. ©er
J^era in t'.T .i.vmy meucarptum , tuberculutn
manu«. <f ine ©taor auf Dem i5erae/ ei»ita»
monta«a. hinter tera ^erae balten / pofk
prmcipia ftare , diftimuiarc. (Jr bat m><^ einea
beben $erg ju rieten / multi a Ubom exant-
landt fant. Jt)ie öebfen (leben am »Serge /jafta
eft alea» res in (ummö perlculo vetfatur» ^erg
an/aeeiivis. $erg ab/ declivu.
$rref er^berg / mons brue>eru«, dicitur eii*m Der
3a Uberberg/ oblMüärumibUßcreitrtfMeß,nn^
ventiunatlat. QJeinberg / jie ribialia» oerer de
arma , qvibui crura tegebantur , olim dift* funt :
Bembergd. ^olDberg / mctalla auraria » Um
©Über- tfupfcr» ^leo» ÜKenning. ^ebmefclberg/
mctalla argen tiria, aeraria, plumbca, minii, fuU
phuni. ©nrlenberg / five 6>ucf enbergea / apo-
didrafeinda, ludi genta t qv6 dliqvi fr cecultwt , »Iii
htentt bitte indt qvtru t. ^reiSenberg / mon-
tes eretati. ($la£berg / mons vicreus, eiaucafut
dtStu. J^imineUberg/ Olympus, con vexa cali.
J^epftnberg / mons ftve ager lupularius. 1&nU
genberg /golgatha , carnificina, locut editior , ut
qvo furc* eriountur. SRagnefberg / mons ma-
sneticus. CRufenbera/ TarnatTus, Helicon. $Re<
benbera/ monsfoctus. Oelberg / monsoliva-
rum; olivetum. vfchn 15 o&tz S\efteberg / afy-
lum , refugium. (SatlDberg / ruraulus arena-
n us. Verberg ahks t>orejebireje / promonto-
r um , mons in mare excurrens. vHfriubefg/
vinea, vinetum. v&unoerberg/ mons admiran-
dus, miraculis inelytus. Ita kmontibus imtumert
vocantur wbu vppida. Slrtnebcrej / Bdttts
berg / ^reyberej( / 4<>bclb<r0 / Romejabcrg'.
n6rnbcrg/ ©fbneeberg/ tüittentxra ic.
Habtnt etiam mmtt* ipß van» nomin» ; £gr ^ld?l
tclbcrt] / 0.<DowbarDdb<rg / Raknbercj/
piidtuebwt. :c.
ä^erger ' bet Servator , cufto« , reeepraror , occuU
tatör , ii. diiTimularor , claneularius. berget
etiam rß hrrba äeeUiia, portulaca dtfU, alias Jbuxi
*e !• ^ergertnn / bi«v reeeprrix , feWatrix , di%-
nmnlatrix. ScirecfenbergeT/ »ncMfMdccem as-
(ium,
»
•
i63____J5t 3M_ 164
CDean foll tttcf>c mebr borgen / aW man briablcn
fall/ nemo pluimucno fumat , qum rcddere
qycac. (gin geborgte* ^)fcrö foll nn 11 nic&t flarf
reifen/ eqvo conunodaro parcendumeft. €i<
nemeine3ecf)e borgen/ ober nid)t ftbenfen/ ui-
tioncm difterre, non auferre.
Sßor^cr / XKt I athvt Crcdicorem & elocacorem
vel commoditotem, paßlv'eautem debirorem Stf
commodacarium , t. r. qvipecunum vrl alütm rem
mutuo vel commodtt* dandam pttü tfaccipU » notat.
(£ine 5)0rgcrin / creditrix , ^paffiv'e debitrix vel
commodacaria. (gilt Borger foll anf Den Jabler
tXttfen / pecuniam q vi mueuo aeeipte f ctiam de
foiutionc foiiicitus tit. Borger / Borger / *«
alienum » vir» venenum.
55(51'']/ Oer / mueuacio , debicio pecunix, debi-
cum , acs alienum , vubo nomina paßiva. ööer
auf bem «Bora Paufft /. bem fofte« IM einmal fo
t>tcl / cccca dicqvicmit, pluijuftö folveretenc-
cur. 55r§er einSBorf ebne SSora/atejmeojSorf
mit Qfffl 'plus valec porcui emticius unut, q vam
duomutuatitii. tyQTqrHam dicitur t>tc35orgUHg/
&idem eß, avod mutuatio , Öfcrcdi t u m.
S5orgi<ht/ borgbafttfoorgfamlicf;/ Adfä.&*dv.
mutuatitiuSf ad mutuandum pronus , mutui
enpidut,r<i;ö qvtdrm dicuntui ,qvän kutanen oc-
currunt.
t^lirflC/OCT/ pr*s, fponfor.fidcjuflbr, promis-
<br, obfcs , i borgen / ? vü tor /L^w JwAr/ 55*
miii , ium viter cedit pro aHo. ÜSÜrgCll foll man
rcftrgen / fponde , noxa prasftö cft. ÜBurijc DP r
einen »erben / 35ürgefd)aft leiften / fponfionem
facerc, cantionetn praeftare pro aliqvo. vf ich
an ben i&tirgen füllten/ appellare fponforem , ad
prxftandara fponfionem follicitarc. (Milien
Sßurgen annehmen/ fidejuflorcm aedparc $ftit
einem SSttrgen mehr in frieben feon / fponforem
reeufare.
CtbbuTge/ t>cr/ fidejuftor juramentö adftri&us.
förivabrburge/ pro cvi&ionc prseftanda datus.
•£>alÄflt4e / vai , foonfor pro alrero in rc capi-
tata ©cn Jßatebfirgcn fteefen laffen/ vadem
«kfercre jtri.'g^burge/ ob/es, arrhabo. $?it»
bärge / confponfor, adpromiflor, compromis-
»or. Sftebcnbnrge/ idrm, confidcjuflbr, ejusdem
rei fponfor. jßfanibiirgC / arrhabo. 9? lief"«
b&rOf fiw ©d)aMoi»bt!rge / fidcjufi'or indemni.
catis. ^(btllM'firge/ fidejuflbr pro debito.
SSurain / t>it / mulier intcrccdeni vel fidejuben«,
rafidicilur, Jr.^firge/ rpicanum rßc vidttur , dir
cimiu entm : Qüin ÜBeib f an wr einen anbvrn ntcf>f
SttÜTgC roerben / fxmina pro alio fidejubere nc-
qvit. $)atf 93Mb ift »or ihren fflaim $firge
mürben/ uxor intercedu pro marico,
VÖftrgen / idem qvod Bärge »crt>cn / fidejubere,
vadimonium promietcre, fponforem fcconfti-
ruexe: Sed biiraen rariufiulxm rß,pro tjvo fre-
oyentütt dumm Verbürgen / indt rtism X>tt Q?er»
blirguna/ fldejuiGo.cautio, CponCio expltcälur :
cum -voce Verbürgen parum difftntit aiisburgcti/
qvbd auebfirgen / fit hberarc qvem a debuo,
prdcfrrtim Sutern d vittculk , per fponfionem.
Werburgen Tfrofaritdacionem folum t äis^ii»
her a hone debüoi M vrl rei , natrt.
^Ürgfd>aft/ Ote/ idemqvod ©erbftrgung / vadimo-
nium, faciidariot fripulatio.obliaatio pro alio,
caucio indemnicatis. $ürgfd)att lei|ten of «
auf |ld> uebmen/ U 7 wd ö Arge wetzen/ fidem
obftnngere. Sic dtcimtu (£tbbhrgf(bafr/ J^>al^
biirgfd)aft/ ©ettjaljrbur.jfcbaff / fidcjuüio juratö
prxAiia, fidejuflio pro evtdione, dejudicio fiiri,
in crimuudibw Öc. 2lmrbÜrg|0)aft / cauno of-
ficialium.
Slufbergen/ cumularc montet. ^er Jeufel berat
bie f leincfic £iinbe bem SKenfcben unf / bap jie
mie Ctll großer ^erg \<i)cinct/ minima & vcmaüa
peccara Hc exaggerac Sathanaa, ut inftar vafto-
rum montiumappareanr.
üln^bergen/ montibus rcplerc ©a< SDJeerufcr ifl
flusgeberget Am tat blatte £anb ju bemabren/
1 ic tut a maris cin^unrur montibui cxcclüs , pro
terra inreriori oSvallanda*
^ebergenäTDur^bbcrgen/ montibui cingere, ag-
gercre montes, decorare montibui. £v,o fid'
niebte Arabien vi mit Gaubbiigcln liberal be«
berget oOcr bisrd; berget. Arabia defetta, col-
libui areoariii ccu montibui diftinda c fr.
(£inbergen / idem jrre fvod bcbnrgm. (Sin ringe»
bergte« Üaub/ regio mon t ibui claufa, c^circum-
vallata.
^)cr bergen/ dtberet finbi beerbergen / fpü exer-
citum capi.U, eia. diver iiculum qv&fi prgbrat , &fc
^eerberge. riodü cum securat* iß* ßriptione,
genuiua fignificatio prope excidit. J^erbergcn enim
eß hofpitio aliqvem reeipore, hofpites admit-
tere, aliqvem hofpirari : item divertere apud all«
qvem, hofpitio aticujuiuti, diverfan in taberna
meritoria. ©ie Verberge/ diverforium , ho-
fpitium, caupona, xenodochium. Betreiber»
berge/ popiaa tenebheofa, ©oteuberberge/ du
vezfo-
i6 7
St
168
turui t , dccidu vel in cccnum 2lnf bie 3)im ein
£ruuf / poft pirum pocus. (Saftige i) tnt / pira
{ueculenta. fötfbrotC/punicea.
Bpfelbirn/melapium. &f<j)birn/ cinereum. Qluafl»
bim / r<meniinum,tuguftum. (£n4jifrj)e sBrati
(im / DolabcUianum. QSratbim altdi dicuntur,
av£ iorrendo & frigtndo aptafunt. ©UttCUbitlt '
pirum nriarnrnacum .Pornpcjanum. (£oerbirtV
ovacum. #lotfctlbim / cueurbitiuum , campa-
mim. ©Inöbirtl/ viwcum.aropullaccum. 4>i>U
birti / agrefte, Jf>Cnigbirn / melicum, muftcum.
&\ ülilitldtV prafinurn. $ ifevbim hordcarium.
^)anfbim / canabinum. J^crrcnbim / domini-
cun. ^(afob^birU/ cruftuminLim. juirf iv.lk'li-
bim / virgincum. ji'naillbittl / globoAim.
Xlunjbini / turgidum. tfiuiaäbtm / regalc.
ÄlPflcrbim/ ccenobianum. Jfmifctbirn/ turbi-
' oatum. gaaerbim/ condicanca pixa. SJJarqa-
tefeubirn / Margaretana. ÜReblbirn/ fiuinacea.
«xfucca. 03t Ht-r . tenl r;:i hordearia. {pfaffen*
bim / fuperba. fyintyycafmbitn t palattna.
' ^fun^bim/decumana, libraria. ßliictenbirn/
«otonearia. (^epafbirn/ ovilla. (£d)ebenbim/
tefracea. IrPCdbim/ lardina, laitca. f*poti
bim / amerina. t^pinbelbim / rhombacea.
^feinbim/ mefpilacea. £Ba(f)$bim/ cerina.
• dCapcritm / hydropia. Qüfülbim/ tiberiana.
fiöintcrbim/ hyemalia, ferotina. 3icgelbiM/
figninajateraria, ccftacca.
Sfrimcin/VOB/dim. pirulum. ^üitMtxbiXtK
leitt/ pixa falcrna ,{n-t fuperba.
Sirniefcl / ad} piracem. 35imi(&tcr ©ifcfjmacf/
fapor aemulu» pirorum dulccdini.
3&IC jl / bet (lett / ieb ber|h/ toi birfteft / er bir,
ftet / 8" berjkf / wir bergen / k. 3$ c '
vorffe/ fuperi. geborfien &geberfter/ crepare,
disrum pi , frangi » confringi , conqvaflari , dis-
<oivi , displodi , dispclli. _<£rberft fntt vor 3ovn/
disriimpuur fere pr e na. ©« wirft ja nieflf b«<
ven ber(lcn / wann bu fd>»T?cmcfr / noli metuerc,
oc te rumpat tilcncium. (Bcbcvftene Äriigc
c r c r (S! li fer / qvafläca , rimofa rafa. <£inc jrr>
6er]]efe SDirtllcr / muras conqYaflätu» , dkunt
alikt Qcfätiä tc fflauntu
Surften/ ftaa t 8>ft« ^erft / ruprura , fra«or , erc-
puus , fcifliira. ©aß surften Der StTjCti / per-
nio. IDatfSWTfftntcT^rniüunD Sippen/ RJu-
gades . J5ar rbadagia. ©er Soer fr eine« 3^ret</ ri-
ma . aflaii. ©er 9kr(i btf jßiramrtt öfter ber
Wolfen / cha/ma- ©ic ©enuc bat einen $ertf/
axca faciücic
Worfle / xfct p/. Q5or(i<n/ fcca. piii hom-
di B" rccli , /um Mm/. Dtcutitur « bo r |I<rt/
«w/ 9 via* cuto» prrtuMani , vel qvhd difaoßti & rrt-
üiintergortbm porcorwn , fukos £5" ruf türm pr* fe
ftrant , td > r:i4JR in früimbut ftlAccü $£verti-
cvlk frvt txcutw vidrrt tß. (rd)n>ciöiber|ten/
oft er 6aubor|ien / ürm f W S&orften / fecc poe>
corum , i]Vjc per cuUm trumpunt tam^ qvtfi jun-
gunt & dxrumpunt.
££ortti<) / ad), feriger, feeofus , it. bifpidut, horxi-
dus , fqvalidu«. 93i)rftiatc Vrch weine / Tuet f«i-
:.:cr.c. (£in borfn t X nur' mcutum intonfum.
«in borfhtjer ^r( öfter (rtopfelbarf / barbafc
eif compungens. (giw borfÖgrt *?)? flül / Os feco-
Aim.
Qf> Cl r ft C / t» U ' pc^cn fetaceus , pen iculus. (f ine
S^itttbärfte/ fcopula pro muleendi barba. jteflr«
bAl'fte / verricnlum. I ex cu na.
$, inbcvb^riie / peöcn pro puern. Äta^b4r(te/
echinus. t3flmmcfbar(tc/ Kopula mollisÖfAib-
nHiTTtna.
itfttfittot fta»/ü«. penkillus , fcopula. f&üTtt
bittltlein / pcduiculum barbirii.
$>iir|len / peftere, capillo» ordinäre & corrigerc.
(Scbiirftet ^>aar/ pexus capillus. Spiirften rtum
vocabulum ohfeetnum tß , Öf pro r* ▼enercä , feu
coitu pcnitui \<p>afi dicat pr8inarrvirgb*t$*
^ur|iung/ftte/5fftaoi&ürfkn/ pcxitai, &*tits
dicam, ptüinatio , ßu ipCc »€tut pcltinandi ftve
peftendi.
^fir|)er!id)/ <r^apnn ad pc&inandum, ad pexen-
dum compofitu« , qväji pexibilii. (g^ if[ mir i(Üt
tu (IM b(ir|lcrli(b / modo ad peftendum inhabüts
ftim.
ülbbnrften/ drpcöcre. 2>ie ?nife mw an^em Un«
flar abbtirften/ caput a pediculi« aliixji fordibns
pe£Hne feraced purgarc.
Sinfbfirften/ fursum pefterc. $)ic gfatr anfgttör*
ftetC ^>are Ort SBeibe&Wlft/ capilli faeminarum
probe diferiminati, fcopaq* fetina laevigaci.
, 2lll?burlif n / ceffare a pcclendo. <£ine WP{ Mint*
b&tlfCte^ariKfe/ capillitium vcnuffcpclticum.
©tlfO bfer (lau pedendo penetrarc, opu» pedtndi
I aMbivere.
.OiTUmbnrJlen/ circumcirca peftcre.
JPHmtrberbut'|ten / repeclcre , ßu recrö pederc
I £>tainbei'<}cbnr|ict/ repexus,
171 33t 33t 172
prohibcas, permitte, utfaciam, qvodinftitui,
'qvin cu mini hanccc curam mandas, hoc cgo
negotium infi ftam. 3Ba< ich mc!) t bin/ ba$ f an
ich noci) Werben / multatemere fperata fclicrlü*-
mc proveniunt. 2toa Äinbern werben £eute/
taurura toller, qvi vitulum fuftulcrit. ©a Wirb
ni(f)ti <2U$/ defperata rei eft , sethiopem , latc-
rem lavas. <l$ fan vor 2lbeilb iwd) «inDcr^ wer»
ben / weber i$am Oftorarn war/ multa cadunt
inter calicem fuprcmaq-, labra.
©COU Ö> iUCrbCII/ frtfvaitißimenombuUterufur-
pxntur y fumOj a/iif nvminibui conjunountur , f. g.
sDad frommieim / oietas. ©aä armfepn/ pau-
perras. Rai f ranf |con/*gritudo. üäia$fö&9>
Werben /acqvifitiopulchritudinis. D^.- fvt.inw
Werben/ via ad pictatem. Rai grojjwe itiii ex-
altatio. Alias Daö (*tun exporrtur tpfum efle,
cflentia, exiflutu.i , praefentia, ^v«i etiamdici-
turüas ©arfcon/ «/ fco« 21bfcon/ abfemia. Rai
n immer feon / mors. Rai werben a«*«n rft fu-
turum , venrurum , poftcrum. vi' 111 nimmer-
Werben / ad Calcndas graccat , anno magno Pia-
tonis , JEm nunqvatn adveniens. ÖUlWcr
bat einer 5ttdhre/ mventio emtoris mercium.
^GcfCU / t»4»/ eflentia , (ubftantia. lt. negotium,
habitatio , rumultus. 2Bu s i\l braufen i\r ein
Siefen / qvidagitur, qvid rumulruamini ? 3$
batfe mein 25ejen an bem Orte / fubfiftebam Tbl,
cranr mihi iftic negotta qvaedam expedienda.
(Erwatf iu feinem SÖefen erbalten / confervare
aliqvid in dignitate, ftatu , vulgbintjfe fuo par-
tum reftum fervare. SDfttjjtf nidjt ein große«
$tfcfcn brüm fenn / qvaii res magm fit mo-
mciui !
ööefen in comoofitii ftoißime rem , fhtum rei , mite-
riam, ftudium £5 cxiftcnriam/yw/iatf. A/i\i-
cirmm pxuea tx innumtrit : Qlbrüt'fen/ abfemia.
glnwefcn / prsefentia. Qlnajlwefen/ resmulti l'u-
dor is , mdoi ii plcna. SliUWejen/ valerudo , In«
tegritas. IHWC M rcsarchircftonica. S5f;
f ebrOKfen / qvo.i etsam RcforntdtionwKÜ eftll di-
(unt, actus reformationis Ecdcfiarum. ^ci)'
tiefen/ prsefentia. 5)lurwe|en / caufa faftidiofa,
tatdiofarcs. S&railirefen/ )us/.cxcrcitiumbra-
xandi. 6f)rif(enit>efen / Chriftianifmus. RUbi
Wcfen/ negotium Ccelcftum. ©OCf eilWcfen/ cre-
pundia. üDorfwefen/ ftatus »Ulkus, gelbwefen/
campcfttia. glpf WC feil / Res abictaria. $reil<
beURKfcH/cttwulusgaudii. ^cUtvefcO/ respecu-
niaria. ©emeinmefen/ rcspublica.' .£>aii5n}cfen/
resdomcOiea. J^ofwefen/ ritaauhea. JP)uren=
roefen/ lenocinium , qvsclrus merctricius. 3;gbf
lüefen / «ercitium Tcnarorium. ^rrroefen/
contufio. j£H>Umefen / res hgnaria. icirdhea*
toefen / ftatus ecclefiafticus , clcricalis. $\aty
tvel'en / qvcrela. #rieg»n>efen / milirü. £anb»
nKfen / ftatus rei ruftic*. £eobn>efen / macror,
dolor, {iebewefen / res amatoria , venerca.
£A|iern>e|en/ raalitia hominum, ftarus cxulcc-
ratitlimus. ^Ärrferroefen/reslaboriofa. $|Rtmi<
Wefen / mowetana. SR Jrreniwfen / afFanias , in-
epti«. ^eftroeien/tempuspcftis. «Xei^roefen/
negotia vel ftatus imperii. ©anftüefen/ confve-
tu Jo potandi, helluatio , popina. ©u>ulr»efen/
dikipiinafcholaftica. edjanb oöet vriinben*
Wefen /. faÄa turpia , vitiofa. ©djiftroefen / sei
feu ncgotia^autica. ©itfennjefen / difciplina
moralis. f iiMiiv»Yi! ftatus, regimen civita-
tis. @feuern>e|en / materia & jus collcaarum;
©treirmefen/ roateriaArexercitium litis. (cMP
birtt>efen / methodus, ratio, jus , ftudium litera-
tum. Urftef'en/ pnmum mobile, elemenra,
iff* natura 1 UntDefcn/ ftatus turbulentus.
contufio rcrum. aUcltTOefen / conditio , trani-
caj, ritus mundi. 2Öulnxfen/ ftatus exopta-
rus,fclicitas, bonavaletudo.
SBcfenb/ proffo^r iiciwuiJaJefenbli^/ aJj. fub-
ftantiaiis, ellentialis , &ädverb. eflentialircr , ef-
feclive. 2Jb»efenb/ abfens. Slnwefenb/ prsc-
fens. 6elbftroc}eub / ipfiüimus. SKlivcKnb/
omnipraefens.
2öefenbeit/t>iev eftentia, exiftentia. 91bn?efcnf)eit/
abfentia. SHImefenheit/ omnipraerentia. ^it-
IVffenheit/ prxfentia.
2L l efenl>afr/ ad/. Htm qvod nxfenblid)/ &*Jv. eater,
prstfenrer, eflcntialitcr.
löefcn I brlg.lg SfiXim. pro fey»/ efle. Ab boc rß
compositum utricum:
C3ern>e(en / corrumpi , purrtfleri, compurrercere,
carte confumi , fcntirc cariem. ^crn?efeteC
£eid£>nant / putre cadaver. SignißcMt rtutm per*
(tiefen / vicem gercre, vicarium effe , officio pne*
efle, fungi munere aliqvö. (gl foll beine ©ac^en
OCrWefcn/ vicarius tua? diligentia; (uccedet.
InTHH'lcv ?ctr / vicarius, vicem gerens, locum te-
nens , admusiftrator , fubftitutuS) adjundus.
2lr: t ;vu ivt KT praefedi legatus.
iOernxfunoy CiC corruptio, arics, putredo 1 c ' a J-
tnimftratioi vicariaiik, adjutotium.
Digitized by Google
175 %t 35i 176
Biftofttl / «^fö. cpu'copalu. S in $ifebpflid>cr
Öi($oöerJf>of/ Epifcopium. ^j|"cbü|iid)rvec»
Stil / bcncdi&ioepifcopalit. Sin bifd)ofli(frcr
Infertabn / clericalis fubditus. fbifäwid) 1
ve> btalit er , more cpikoporum.
$ifdjl>ftimi /fc*W f&t*r arafin SBiffam / Epifcopa-
tus. Srjblltum / arclucpifcopacus.
fßifem/ # 93ifcn/ t>«/a/««</*»©ifcm
diftus , mofchus. Hof vocabu'uim *$ie |"cn co»Jö-
nantiam cum nuüaalia Imgva habet , » «p** <ii»-
ffllabum , neceßarib denvatum tfl t ut £>Cfcm 4
ISiffct) J Sri Effwi fttf/w inventio haut adebfaci-
Iis , cum Germani animahulum xßud , «nif mo-
' Ich iis provenit, inßflvis fuUnec aluerint , necodo-
• ribttideteffält f: turnt. Suftkor tarnen t eot hoc ißi
namenimyißhße k 35ie|i/coloftro five lactc novo,
V|t«^, co/ore cerino , *«/ * du» audijfrnt excremen-
ium vS* fantem vjmicx circa umbihcum felit cujus -
dam in AfiX mofchum effe , ei excontemtu hoc no-
men indidijfe : in qva upinione me valde corfirmat,
qvo.l qvibusdam rtiam DtfCfl vocetur. Eß autem
Dtfftl vocabuhtm Saxonibus freqvens , S^ftillare,
dcrt illarc /i.; i')it Felis namq^ mokhellina , Die
&lftttttAt>C / vomicam ißam , dum Jottt , ad lapidet
vel arborum truncvsf)icat,ade6q i ditrumpit,famem<h
inibi content im rfßuere factt. Ab ißo eßtuxu five
dtfiiliatione , ©ifen/ venit £iefl/ i. r. fanies.
sMehora his , qvi contra Jiat ,/uppeditabit: fin mi-
ttut ; tactbit.
Jlfemen mofchdinficcrc. Qkbifemct/ mofchdin-
tcdus, moülunn fpirant &ie£anOfebuhe l'tc
d)ftt nad) Q5ifcit / chirothecx olcnt mofchum,
mofchö fVagrant. ©CT ©erlieft »Olli SBtfcn t>cr>
qebetnidjt balO/ odor motchi hautccleriter de-
ti in r , tardiüs cvancfcit.
^ijVmiliU/ tHC/ illitus mofchellinus , pollin&u-
ramorchcllina.
23ifcinid)f / mofcho infc&us , illitas , madens.
£>cr$uber retidjf <janj fhirf bifenriety/ pulvis
ifteCyprius mofchö fragrat.
fBitt/ bitten* 3<*?baf / »ebbo 1 !/ gebeten/ pe-
tere , orare, precari , poftulare , ü. vocarc, invi-
care. Sinen (im etroarf bitten / petcre aliqvid
abaliqvo. ftlehenblid) bitten/ fupplicare. jpcf'
tiq/ bofl^ / ptriid) bitten / obfecrare. Uberalle
mm ernfmd) bitten/ obreftari. ?0?it $r5nen
bitten / addere prccibus lacrymas. §leißl«]/
\\ i\\ Ii M idj / biniftlid) / mu\- ic n | ; ! ; c!) bitten / di-
■HM ■ .' ■
Jigenccr, amantcr, offiziöse, fubmiCsc petcre.
Uni Q3er|ci&unej bitten/ veniam pettre. gjjif
vrmrin tinb^ralen bitten / addere minai prc-
cibus. COtein i id> bitte btd) / qraefo, Todes!
UiMlui) bitten/ impiorare.
Ritter / D«c/ MüBn blttetlX>a /qv^dlamen adjefh.
vum qvc^eß , oians , pecitor, poftulacor.
beniütiaer Ritter / Wgo öuppltfant / tupplcx.
€in ai'oba- uRDen^amter Ritter / importunus
flagitacor. ©ie emfi^en Ritter erbtet ©Ott/
aüaduos de devocos pecitores audir Deut.
6>Aftbitter/ vo.aror adeernam. ^waDebitter/
deprecaror. .pi Jr^ ; r b i e r c r invttaos ad nu-
ptias, ifinbtaiifbitter / aiat ^eufebittet/ »o-
cans ad convivium luftralc. iciibti ofet !&f«
grabnilgbuter/ invicansadcxeqvias , ad funuc
deducendum. Sin ^Idgebitter/ implorans.
$itte/ Wc/yn9m.wr*-.OÖ»s5itten/ rariusqjDt«
?)itmno/ precacio, preces, invitatio. £mc um»
(IdnbMe ^itte / deprecacio. Sin triiulid>e*
Sutten/ imploratio. Sui liitijeilummcj bitten/
cfRagiracio. Sin beiiHM liebes Birten / obfecra-
tio. Sin bemüfiaeö giften fupplicatio. Sine
bobe ^itte / obteftario. srjf ,t bitten anhalten/
prccibus inirare. ©ie 95itte abfragen / recu-
iare vocaalicujus , negare qvod pcütur. Oie
^itre anfahren / locumdarc prccibus, motem
gerere pothilanti, admittere preces.
^CCbCö'^e^C/C!«/ prxftatio precaria, con-
tribucio , five collccla , qv4t ad rogationem donri-
mrum fitbat. Hodie $Si'et*e *fi pendo cx debiro
de indiäio ordinaria five tributum. i'unMu'e;
ben / colleclaB cx poiTciTionibus immobilium.
J^erbftbeebe/ collcciaautumnali», tDfeobeebe/
contributio vernalis. Ob^betbe / oblatio Jeu
chariiatiTum (ubüdium , vocant hodie prcftntl
ejclter.
^ittlieb/ adv.aliiu Sitttrctfc/ »ttUieftet Weift/
bottfe Sitte/ um # ittc / precariö, prece, es
gratis.
Littel/ S^53uttel / *et/eß a Äitter/ mutait r. in I.
dicitur etiam Q^cbcU / qvod k pedibtu detorqvert
tentant , qvi, qvod bittCW vocare, invttare, eiere,
fignifket , Ignorant. Vocam enim &invitant dnmini
nomine. Apparicor , viator » praetor» minitrer,
it. uaor. Sinen ieitio/n Dieb tüauft eiu Innren»
ber Littel / prov. ad literam : furem, paeibuli
candidatum, curfu confcqvitui claudus lic>or a
i, e. fara neccititant.
55itt6
i79 35t
daadipifci. €r bat eine Srenbeif angebettelt/
(üb •fj'obrcpt i tic Privilegium emendicavi t , p rc-
cibui immunicatem tulit.
gebetteten/ mcndieando acqvircrc. (Erbettelt
©dt / emendicata pecunia , ftips collctU.
(Dtirbetteln / mendicit fe adjungere, una ftipem
coli iget e«
3crbettelu / mendicando fe maecrare. (Er ftebet
aanj lumpid)! tmt> lerberteltaul/ verum men-
dicum reprasfentae.
Qtbbetett / orando iramw/ poenam mirigare , lern-
st. SD ■} Uii '.lmr *on einem SanD abbeten , übe.
rare regionein ab infortuniis preeibut aiiiduis.
Anbeten / adorare. ©Ott euferia anbeten/ preci-
but Deumfoliicitare. (ein Anbeter /adorator.
(tine Anbeterin/ adoratrix.
teüiieii/ fioire precet. (gin im «11: färbet et (N
bet/preces rcli&e.
5ii;$ttJenbig beten / preces memoriter recirare.
Contrartum efi au$ iNU! %üd)( beten / Oralion es
ex libro legere.
^erbeten/ U, qvoi beten. 9Rit aeboaeneu Tineen
unbgcfalteneu.£>anDen eingebet berbeteu/ fle-
xi* genubus 4c conjunäit manibus precatio-
nem duerc.
J^inbeten / UL qvod beten. €inen binbeten/ ora-
tionc fuperarc, vincerc. €r bat ibti bingebetet/
preeibus Alis mortem ejusaccclcravic.
tßieberbeten/*«/ fortbeten/ iterare, continuarc
preecs.
Serbeten/ placarcoratione, preeibus lenire, prx-
irc alieui.
Jerbetcn/ aflidufcprccari. (Er bat jtcb, mol jerbe<
(et / tDic es ihm übel ging/ inftitic precatiom-
bus, donec miferiis premeretur«
ietCn / * btttCd/ fi>*tfnm in virarionem feu vo-
catiooem fiznificat* ofterre, przbere, darc , ovaft
ad acapirrJum invitare. ^u!) biete / bll btetefi
uno betittt/ er bietet unx> beut / wir bieten/ k.
\A) bot / i<b bi5ce / geboten, hinein bie £anb
Steten/ auxüiatriccs manusporrigere, auxilio
alieui cfle. Cinem einen $runf bieten/ pocu
lum alieui mintftrare. £Vtt »XurJeii bieten/ ter-
gi v er rar i . darc tugam. (gtncut ben Äopf bieten/
refiftcre alieui, obvexecre cornua.
4&tCten / w mt natura rttir.ne vrndiiotU rß indicare
prctium, arftimare, ofterre» ratioue rmtoiPau-
trm bieten rß lieeri , liciran. Rieten imb 3i3ie«
Verbieten macbf ben Äanf/ HcitanA offerre cm-
tionem-veedicooem promovesc. 3 Uk * cucr bte>
&t 180
tenfaejCf t*CH Jtauferweg/ aeflimauo nimiaem-
nonii mimica. X)u ntti^fl ba* beinige bieten/
feie bu tr: !;r Tua merx cft. tua indicatio.
^ietnng ' Sic ' acftimatio, oblano, Ucitatio, prxbi-
cio. €inem^tni)btetungtubi(/j uvarcaiiqvcm,
opirulari alieui.
SinbiCteit Ö'2lnerUften/ offene , deferre (Indium,
Ö^öfFerrc raercem. Slnbittnnaö'üiiierotetunay
Wa/ oblatio. angebotene Dtenftc fhnfrn/ of-
fici um ultrö i IIa tum ingracum eil , merx uliro»
nca putet.
Aufbieten / denunciare. Aufbieten e tismtß pu-
blic proclamarc e fuggeftu. Slufijc&teten au-
Um, evocare ad arma. \[ n f.u'bor proclamatio,
denunciatio, evocatioad arma.
Cllltbief ett / provocare, evocare, vinum exponere,
prolticuere. (Einem uu$ Dem ^).tufe aufbieten/
c domo aliqvcm ejicere , locacionem x J:um rc«
nunciarc. (£r bellt feine vr vbiiii iV'.i^-e aitf/
mit fauer Qner / offen, obtrudit caballoi fuos
omnibus , mlrar mercium mious vendibilium
aui cxoletanun. fHltfbiefina / proclamatio.
oblatio, indicatio, indicaiura. (>>Ut3Mer barf
man nid)t taiujauäbicfcu/ vino vcndibilinon
opus cft üi'pcnfa hedera.
darbieten/ oitcrre, prxfentare. ^arbietuno/ ob.
latio. ^»ubieter ' prxbitor.
Entbieten/ denunciare. vrmem einen @ru^ ent*
bieten / cfcer juentbieten / Talverc jubere <£\\U
bie r ihm oblatio , mandatum.
(erbieten / offerre, promiaere. ©a^ Erbieten/
promiiSo, oblatio. (fbrerbietUttq / obfervan-
tia. honor , reverentia. (Einet r i mute ben an«
bern mit (Eberbietuna )ur>ov / Honore aüui
alium praeveoiat. (E'rbtetiay ct»c r erb^ttg / *d],
proelivis, pi onus, confentiens, ofTcrcns.
cebietig/ vencrabundus, honorabilis.
Gebieten / ediecre, jubere, üeperare, mandare.
(£r bat über miä) ji: gebieten / Aib ejus imperio,
jurisdidione Tum , vivo. ©cbictCt / Per / Im-
perator, jufl'or, mandator. ©ebteterin / tief
domina , magiftra , amafia. gebiet ung / t>lC/
juflu$,pra*ceptum,mandatum. Qiebiete/tnfl/
tertitorium , jurisdiclio. 3 teuer oOet
(ScbitQtmg gebieten/ triburum imperare. gri*
be gebteteuV indiecre, praeeipere qvietem.
@cbDt/ X>Q»i mandatum, pneeepeum, jufTum,
i:. indicatio ptetii. J^mengebot / mandatum
magidratus, cd : dum Pnncipia. i i eb Uttb 3i0h t
bat fein 6>eb(tt / amor de ncccsHta« carent lese.
in
SM
fjkucv Kimm
Iii UWJ U .i
n«u
ite i «-
a|itrt..-.«i.t
imperial.« . _
»Mit«! ..
nm. eiM»o«<»:ijhKSi«r
»»UM .l.l. n HL Ii ' .
»llc%m«1
au » *
n(»iimnRtm. fttotaan) ÄtibcKi)^
H»;.pi««j^tji»di nn . ioii«»»|""
prtAtStrc 9)i4 TX.1I MtftOli. MMW MM
Hb Uhr/ »«— «■ » Ttnoi» (»»(««. «a»
>««•'*- Settel Ma/r'iMaWiu.t«-
iir» <&tl4t*<<tN. ■*•*»<> )»UUi».»-
kam C«t!>««r Mc7f«**.iot.
.,n»«fi »Miluni. «lr|o4lt>»«.'^«<i
Jim, cum ikkiiw. VnranMcta I *>*v
hui pt%» «« iirMio.
iwtirr Merten i ikii^oat»te|e«. bnu-
H*rTiKm,inii4i>dCf«ltatli(iran. Impftihü
«tili uuart,«onlfa »licjwnlKCti. l£l.tUfcT
atrr. w jiii i r»f*M>* Cb laVrtrtet/ ko-
■n* pi«Jt*#, nom#n(i. — > cn Ii
I t lll l — > » » «Ih«m«. («»• pm.m»
in 4m«. tnrtWtn / u|M plani
tyUNtir» . Ofmim »endm.»..
— ilMumoi Ixf Ii . »!»■■ j it.
Urlfcratrtni u-.-...Wm<|.
MI tw/»»i*dl»«.w»>IM»
hn<Mftu9r*' tNtMr
Wnl« «■*•< !»•♦ t»-uu- p«uwi. ;
u driu.m i. W« »orl Umn -fvin «0«
iMudldnrtr* ■ c«»« n l f > w wtf»; »• '
«tu i Jiuiiu «Uta m» WM 59n tut hr
|M «4** /■»*■». MM« I«*»« '
v* inWit««/»*«. «■#»•>«.
oo» «MIM. —M»» HM
^»^»grjff i5^7
- tejaat
lKu«* • MC/ e..toi /J»«f
. tu». A».»>tntcyi^i..:i,.i>» »»
«Nllcilj'l fr«t«t«/ nmn.
I*i|t ronan fri* «rar«, i mot i
)* (mV rar ««c *«ncT
kl ilnaiuiim. S*fag
tTaJrt
mna»Te«ma aunKiaa , l-i g *
fatt/ MC/«»« "K8V
«Mm»» /«mir. • Cfli«
UM Cfft l «W
^fft^riaii' timn uMUruf ptbl •
uar.crtaVrrr. f»il»it*«.-t>trk-r —
in'itii i "(i'i r I ■Pr-rrn a ,-rri i am
iliaC uülft ilt -inniu» «i'dli t —
r#i<rfrrMM»' i M i tmm «!« !«,
MMInrtnriwrscun». errpra (h>^ ^am.
tVt nunfiuar |u.ur.AT.miim. ^ L
. Um 9tt NÄ fiVra ,
«Blas/Naftn/ «w
t»! miUm ,
fett Au« , ulut . elf»«. f«?\
frt / i-Äw luhim . imm . »i «m*
a»4<r>liiiitli«lrrW»U<r*IM) f
n.i» MV« "ui 'I* r * ii.rboc
fU»f . »rmut Hit. JlBf. ro. ^
.ii..iHi„, tfuirwitrpaicw iM
ICt Uti ; f.a-.a m«tu<M U.i ef*£> ■_
tum* yb*#twn* Utin «J*
luCcrnM» «(Um ,
tat. 3lM4>H«tUpa' Hl ^
Im
mVCrrMctaSf CMC fMn«kt. «MoWWfeÄ'f-»
-,u,«.I»Tm. «(TftVctcr«- Vc^^/tVhM«. Mc«t lr .
.«.ri«»~lu.»'>-H««««.t.. i «ab
w i»»i»'f.i.i«i..fr»"«.i«o»- ««M.i Mir»
[f [«ti.ijnu»
■ | *
i§3
corna datur. Sroifchen Den jmepen £ornblafen/
i.r.bieweil baa Vieri inner» liegt / incerjettö
macutinö A vefpertino cempore.
$lafe / tit/ vdua , reeepuculum unnx, tfrm pu-
itula,papula. aßat}crMafe/bulla. 2BinDblafe/
puftula v^ntotä. %Tüüt<tOtmib\af< I Ycfica dc-
ftillacoria. J^arpcnblufc / vefica carpionis.
fcAroeintfblafe/ vefica porcina. fuilla. §ifd)
Hilfe / piieium. ©ei/fenblafe / bulla täponana.
SMafen auf bcni$rOt/ hecr», puftulxin panis
cruftula, dum coqvicur , aflurgeneei, Sfclafen
«Uftwrfei / cbullirc , vel bullarc.
£i\i|ichf/ b\ä\(xid)t/ erbtäfern/** e3. ventofus,
puftulofui , puftulatus. (im bld fr riefuer Äu«
$en/ placcnta puftuiofa. $l4fertd>te* eilber/
argentum pufulatum five puftularum.
SMäslein / Amin. Ems / veficula , puftula , pufula,
ventulus. 2öafjcrblaVlcin/ bullulae aqvx.
Q51öftaflcn / iUnonnuUk inlock tubicincs #iibi-
crnci appelLtntur.
2M.lfi/bet/ lufflatus, fufflacio, turbo. $]a(iim
£eibc/ flatus corporis , convulfio , obftr uftio.
5lbblafcn /deflarc £>a$5>roi/fo einem entfallet/
Obblilfcn/ panem vel cibum in cerram caden-
tcmdcflare.
51 n Stfaufblafen / inflare , fufflare. £a< Jener auf*
blofen / excitarc focum , flammara concitarc,
igncm falle | flabellö accendere. tyn-ffvr $luf<
blafung/inflacus, inflatio.fuflBatio. (eine auf
QCbtafene SXcDe / inflatum dt tumidum oracionis
genus , dictum iuperbum , fermo inciracut. (£'in
«ufgeblaftlter & ei l / fuperbui , infolent , cumi-
dut . SlufQCblafenbett / iupercüium , f ait us , ela-
tio fpiritus.
3lU*blafcn / effiare, exfpirare. ©te ©f elf OUÄla»
fen/ animam cfHarc, exfpirare. r SBerg blvt
Sllllfen aui/ roont exfpirat flamm«, (f in ?iehf
nusblafeu/ exftingvcre candelam. JDie 5lu$>
blafuna/exfpiracio.
S&eblafen obet£>nrchblafcn/ perflare. ©er 23mb
btbliiHf / tr.it hod) i'i / perflanc altiflima venci.
©ie (Suppe beblilfen/ tepidare jufculum flatu.
€lblafen/ frigefacere, frigefatrare. 3$ Fan bi(
©uppe nicht erblafen/ hoc jufculum fufflando
icpcfaccre impoflibile. (Eine (Sadje mit grc§er
Arbeit erblafen/ anhclando vi&oriam cauüs ob-
tinerc.
©nblafen/ preprßinfurRare, inflare. einem et*
toai in bie Obren einblafen / infuiurrare in vtl
ad auxes, £r l;at Dem 2&ibe ivae eingcblafcn/
%1 18 4
fufHavit, nefcioqvid.rnuliexi. (£(nblafungy in-
fufurracio, fufflatio, infpiratio.
Jf)iU; im© hcrbKi feil - circumflare, intcrTpirarc
3erblafen/ refpuarc. colligcrc fe, ailcvart, refieexe
QSrrbfafunoy rclaxatio, refpiracio.
3ub!afen / titm yW ©nblafen / flando p«r-
gerc.
3crblafen / flando disfipare. 3crblafung / Tegr^
gatio , qvae flando fit.
3uge9en* o^cr eucrjegenblafrn / reflare. Sin (3e-
geublnftV reflarus.
3ufammenbliifen / conflare, confpirarc Sufanv
ntenblafuna/ conflaget, confpiracio.
351o7<rn/ bullulas emutcre , tnvtfi äkm t buJUtttrirf.
513cnn fi* UA 9£5.i fferbtäferr/ fo regne« gerne
mebr/qvandoaqvapluvialis inbullulas/rv pu-
ftulas afluigit, mgrarefeet pluvia. Ptoguoßicon
rußicum,
Sliiferung/ bie / cbullatio&cbullicio, H xando im
coqvenio fufluik five buüuU aßurgunt, gut in ttfvif
tjtuctmodt bulU tmtrgunt. '
SStöferlid) 8H&fttiföj *J h &*iv. n modum bul-
lularum cu rgekens , inltar puiluUrum furgens.
Q5!after/ bie/ piur. flattern/ * x>\a(t/&
matur, ut Saxon. XOattt a XCtfat I puftula, pa-
pula. (eine brjfe Starter / Funmculas. jtin«
De^blaftern/ papulae, fttcutm.
$ltfrrerlrin/ba*/<fomfl.puftulac minufculae. J?[fy
blnirerlein/ puftulae ardente« minores,
flattern/ ™rb. Lboraic puihili». vis blaffert
ie^o febr in Der 6tabc/ mOn bie Gladem gebtn
fehl" irre / morbus puitdarum contagiofus ur-
bem occupar , graflätur in pucroi. (fg |inb tve*
nig CO? en|d>en / Die ntd)( einmal Mattem mnjjin/
pauci repenuntur bomincs» qvos non invadac
puftularura feeda lucs. (f^an (irbets an feinem
@efiebt / Dar} er ftarf geblaticn hat / temexata
puitulis facics arguit» eum papulis mirum in
modum laborafle. Comp. Aufblättern / fQtt*
blättern / relcvari , liberari a puflulis. (£v bat
febon perblattert/puftulc inarefcum,cxarcfiunc,
iidunt. Abblättern idemtß.
^lattening/ bie/ ip/rpufhilarum morbus Ö'affe-
ctus. QÜk ber iMrttteriina vi Fein 53a tev ferner
5tinbcr getVif/ patcr de falute liberorumcon-
h Jcrc debet nullus , n.ii pulrulis fcücitcx <k-
Hccaris.
Blattei iebf/ *d\. puftulofus, puftularus. (Sin blat»
if ndjtcs ©efidjte/ facics cicauicoia«
5<,ic<*m> erQJWn» »***o«< «■>
_ 4 i M»w «— «• ; «»* . *r* . »~
). f. »W—V ap«!»»! =u »lim«.
(WM «-f" *■»«••
^lly, M.-nfc«TT, CPMM *
^ <i« wl*« 1 r""« H ~ i ~ "
»XK«i«*i»«"»«t.!«i«»i(.ni—.-«3— ■ mm, i
iwAi . w.f. — Cm
Hill,. .Ii I... -«.!«■■•. I
CS* 'STJT' * "*■" ' *
- ■ - m.-M » - *^ ■ 1 -
rf*H wl MV WWW«
•Im»
6?
AltMllM Ulffl
noX «»■»■», in » < ■■,»-«■■
JJIant.. r« .etaw/n
■ f y« . »«Ihm . bi ttTim Vi
)w<ia(«ntVftimU»KtlNi>Mktni
.f^ijli* mm g4tm w Imii m i (To»
mm* >4iHi*m.«
<BidC / MI«»*»». HlUi. IiliUiii-i
■ CS B
/«A«f«)U«»,f»lli«J«i.
i_87 2M 331 188
2>lMein/ Jim. ©Äffp/«r. jBldflcin $töttcrlciir
parvum folium , paginula , pagclla. t£in SMtfc'
lull V> fchcdula , fruftulura charrae. ±> 13
Oi)rcni)(iWlcill / au dicndi Organum. .ftirnbldt
Ulli / cerebri membranulae. ©OlbbtätlciU/ au-
rum rabuiare.
Ahlten /folia dccerpcrc, frondes fVringere. £
ÄrdUt blilfCU/ braflic* folia ftnngCrc , nudarc
brailkam foliis.
551.1 tuna,/ Ort/ iß/ra&us dccerpcndi folia ££ fron,
des dringend».
Slbblaten / bebUfen / ^« qvoAßmplex blnten.
Sblölfcricftt / «i;. folibfus, pampinofus, pampina-
rius : Scrtbitur rtiam Sjiftffftftfj / «t : (£tn
J&täfterreitfKr ooer QMflKertdjter SUctnfiocf/
vitii pampinofa. ^5l^crrr«qcr (rtfcaften / um-
br» pampinex. SMÄ ttcrtdjl ®eüa(fert$/ ftribi-
lira. Cn'oj^Urr f rivbt / folia rricnulia.
3MiftffW/ proprie folia rra&arc, ludere foliii , ut:
3n ber Äarte blättern' bic tfarte biirtfrMttern '
folia charcarum infpiecre ;•; 'mifccre. Jni v 11
fb. blättern / ein $u$ Durchblättern rubrum
e vo! vere, pcrvol vere , f v<t/i omnia ejus folia vei-
teniolußrare , JeA metapbor. pro difftcuttate in ex-
pedicndis negotii« ponitur. £ j$ Ö»nq blättert
|u!) / haec caufa muleum habet diftkulutis, res
ardua eil cJ* difFcilis, involuta, intricata, im-
pedua. <£i »irb fieh, nod) lange blättern / eb< d
, um (Silbe Feilimet / multum laborit reftat ad
cxpcdicndum iftud negotium.
Geblättert / Uem qvoA 2Mi t tc r 1 di t / foliofus.
©iirebblättert / evolutus. «Unsgeblättert/t^m
tjv ^OttrcOgcbUtccte.
$Mätteriino, /Oiccvolutiolibroruro, i/. difEcultas,
molcftia caufa ingentis negotii, opcrofillima,
perplcxa »implicaca.
^liltt / ad\tü. & aAverb. latus, planus , aeqvus,
inßar foliorum vel tabula. Scribttur h *>Ait "IMütr
or<i fcribtn.ii mos adtbinvaluit % ui contra Atj£utare
Jttcum ventif litigare. (gilt plattet £anb/ plani-
tie«, locus planus »asqvus. $)Uut heran? rebenv
plane , apertc loqvi. (gin yl .Itter $CUtfc^cr/
alias ein IWatiteiltfcftiT/ inferioris Saxonias in-
cola , Aiittur autem ita , k vttußate Aialtii . ] 1 .t fa-
In eß t »<* ttiam 4t(jva , plana , £5* antiqvt Julei fit.
Noßralinwa Francica ,frve e theoaifca , ututpolifar,
tv hoc tempore pro communl lingnaXiermani* ha-
beatur , mutta tamrn vocabula, partim mutavit , par-
tim pi or jiu rrpu.iiaxnt , multa tpytiu rorvm vtluflate
trmporii t mrmorii bominum dtlrta Juni. Interim
vitut Saxonüa , S vevica £5* Gotbica ver* Gtrms-
norum &fwce, * lingv* mantnl , aiq x ex bis tpfu ge-
nuin* originath plurimorum vocabutorum F.anaco-
rum , i. e. \>(V £otJ[)feiltf<&cn / unice petenda eß.
platten / lxvigare, «qirarc , planum faecre.
polire, item calvcre, calvefcerc, calvcficri, &
diduecre in braAcas. $ucb, platten/ l*»igare
lintea.exoolirepannum. Srillforn flllfbcni
xm< ^plattet / pr*wa!v lls c ft. .Oinben«)c»lati
tet / recalvus. (*Kpl»uti^ fern / calvaftrum ciTc.
On- f 'l ftC(C $led)e / laminz bradeatae.
platte/ Öt</ braclca.lamina,irmcalvitium, ton.
fura. ^ine ©Olbplatf e / mafla auri. (ÜHlCi^il*
berDlatte/argeutum paftillatum. <£ine.£>aubt/
platte / Calvities. vEinc platte bcFennnen/ aio-
pcciampaci. (finc platte bdbeU/ calvcre. (gme
Vf Qieferblafte / ardefu. g< k ujtlplatte/ capuc
clavi. blatte / abacus in columna etuun tß %
ta» wereef id>K SeulcBejefutw. Ofciiplattev
focus fornacis.
WnttiQt/ aJj.Uema.voAp]fMltf. calru>,recaU
vus , tonfus.dcpilatus.
"JMrtf t / Ott«/ patina, catinus,-paropfij,efnefltt#
d}c ecb&^el. Diciturefamjphttt. Sreoinein*
»inber jefeQte platten/ tripatinum. (£iuc £>&
Intetiplattc /parena. (fine 6ilberplnrt / patma
argentea. ginnciiplflffen/ ftanne*. Cfgtijplatt/
acctabulum. ^J^ttletn / Amin. patclla är
braclcola, alias Ort $ola,e diritur; item areola,
heut ex tt leere depilatustn capite.
^Mttner/fcfr/calvaftcr, calvus>rfoti thotacopaius,
bra£tcahus vel braftentor , laminarius. Q?m
^lattner ba rf bejammern* nio>tad)fen/ bra-
ciearius ftrepirus cupri non curabit.
Wüttte &$latei*lein/ paAet marinus, planui,
pijcif.
tytobl *et/rß<lvoAlibei fpatium vel locus aeqva-
lis , planus ^amplus , in ßecie autem arca fpatio-
fa: Duitura plätt/ planus. 9>tuQ mädjen / lo-
cum facere , viam aperire. ^JlaQ qeben / cedere
loco. Qlih^ *^!tt . |v , j; aeben loc um dar e .V.i.
cujus petiwoni , morem roganri gercre.
SBarbeit pnbet feiten 9Ma£/ vericasrarolocum
habet , invenir, fsepius cjicitur. (^eilien^)Ia^
einnehmen' locum tibi debitum occupare. ^!^ij
ejcrotnnen ettvaäjn tubn / faculrarem, «fco-
piam agendi adipifii. £uftpla$ / locus
ameenus. (£jn fö^lierqrtiner^Mafj/ viridarium.
(I'in jc(J; tplai* / palae ftra , gymnalmm , locta pw
gilatu
189
SS!
3M
yfcMafta fünVflia IM«. I n Ii raaOn , t «— mw «Hfl» .« ■>J& y
[X r t r c»t , t»^« 1 111 . {mir I mt
*«V I Ii I i i Ti«iH"» no.i
i. «MI - ig,
in ii i ii A^afc/xt^r 1 ***"*-?**
f'l** t « r^U* Hm
f: jft«m / w h# *»» •»»«
u.k44iM.I<ntM<-. tmrfcra««. Mi?
jht Ulm «W in i tamiii » nla»
..-m» 4M«f<tn 'hau
?.vrt miß». Wtn, ,*,u.-^iix V ™.
«zimtV «m C | »»>ii c Li i .
Mi T» . iii ■■*»!» X
»i«jW pioWSo
=» JMt-M'l •.•>.►«•«=»
HarfriliM •.».•».!<»
n*. an*'* popnm. f.i im/M .' 4 m
«.(tmiiiiiik Viü.ci. «Ufj-ia
•J«. «fix. . taUli |ir -
•.«um m<» i~~i« e nx >r .
MiiMWini'iii <t«i^-i- iLvmr «k'
MaalatjU. 304hWtuk( im»
tu. IM OkWtt.tf ' iRiu-imi aw..
tiKliliwflt ,\ • « n-nun ijUjia
UHihA ru*»i rrt^. nu» i,Wta.
MjttiM («J(ii*«wn. iijr fcturMH ^
l m BeKrtit f t*«-
•>«i;>ma>M«. *».,«lMfc
nliiiW— HiiTmi
i9T 2M SM 192
roina fcrrca , qrt ferrarii ulimlur fr* crierU U~
wtutti, item daußrain ftvrfriMrri fahrt. QMtd) ft*
tarn pro pecunia fumilur, qvcmadmodum pK;^V
pCCt/ verum erriä moneU freciM non eft.
SMcehlcin/ bae/ dimui. laminula. braclcola.
5bl( :d)crn / «ij. du&ilis , in Jaminas dcdu&us.- Cl f
tDiie blecherne^ mad)cn/ beut opus duQile.
2Mcd)cn/ in laminas contundere, ielibus percuterc,
malleiscaedcre, producere Ö'mollirc. Qlntlc-
(hin/ figerc laminis , laminas affigere. 31 ir bli-
eben/ veft irc. ^cblcd^CQ/ praemunire laminis.
^>allafct)/ t>« JproduÜum tx\)Ufö / <}v i >)\ k
bldtt/ proprie ficam w/brerioremgladium la-
mm n.iM/ , &*iibi eine plutiV i.'i/'i flaute/
*Hbi <U|p$ E^^Ic^C i/«r : copis, CTO btClter
furjet *£>au«r. Hodieoukm <l).illafd) / <J? »hom-
phxa, latus acinaecs, utgUdtiPerftrum: non ta-
mtnmiurvMwJrdrtBui ,X>a* Öchldcbtfdnvert.
2Mau/ «4 blauer / blaucflcr / hyacin-
rhinus,cccrulus. himmelblau/ cacrulcus. £un»
f dblau / eyaneus. Q3cidblau / violaccus , atne-
tyAhinus,janthinus. l&litfblail/lividus. SgrAUIt'
blau / id. ©raublau / cafius , ut (graublaue bin-
nen / oculi ecefii. ©d)ieferblau / armenicui.
©ad Q5laue wm •'>; mm el \vi:\ Du friegen/ nc hi-
lumqvidcm tuumeric. Sfötin fiebCt fem ll.uic?
QBll nber / dicitur dt re ßupendA abominAndd : eft
enbn impense permirari , rci alicui obAupere,
gravi admiratione tencri. Den £eutril einen
blauen £unft wrmafen/ imponcre, fueum fa-
cere alicui, alicui os offueiis fublinere. (Milien
braun unbblaufeblaani/fuggillare, pigmentis
nlmcis pingere, tam maculofum faecre, qväm
eA nutnets pallium. statte 'Jlnaen / ocult cx
i et u fuggillati. er lernt ba£ 93laue vc-ni J£>im
nid / nihil qvicqvam proficit, alicaum a litcris
animum habet.
5MailCll / cocrulum fieri , lividum ex conrufione
efic. ©er -Oimin»! blauet /caelumfcrcnat. Qie
Sßalber blauen / privat coiorc cccrulcd pingun-
rur.
©lauheit / t»ic / ^aauna,/ 1« vor , colpr , hyacin-
thrnus.
S6Iauiet)t cffblaulicbf/ *dj. fubcocrulus, Ii vi du Ins,
livefecns.
flauen / bleuen / $$• frtavmimt , flauen/
pkUrMt / -preprie : livorem facici * feaputis
concinnare ; Dtinde verberarr , 4cd«larc ali*
qvem Tttbcribut, contundere pugnia, fuftibu«
male traftarc.
flauer / bar/ pereuffbr . pulfaror, pugnator.
pugnax.
^lauunq / tt< / pereuflio, verberatio , idut> Tug.
gtllatio, fangvinis intra tunicas colledio «/yve
diftufioex
^Jlanel W9>leuel>bfr/paTicnla,pepn>fftt K(rrid><
taUgcl / aöaf4)plaiiel / eudicula , mallcu«
ligneus.
bleuen/ ftd> bleuen / affidue hborare , colorem Ii«
vidum laborando qvafi contrahere. QQex beule
tu ta^e ein 6t»icf?örotbaben will/ Dermuf |ict>
in l bleuen / qricunqt hori i c (c ipfum fuftentarc
vult, multum laboris * /udoru fuftincat ne-
ccnccft.
iJIbbleuen/ jerbleuen/ idrm avodfynplexbhntn fm
plauen/ vcrbeributcsedcre, pugnit contundere»
latera alicujus contcrerc. It. labonbus con-
fid.
SlCib / bleibet!/ Hieb/ id> bliebe/ geblte.
ben / mancre . permanerc , commoran , fu bfift c -
re. ©abeim bleiben /domi cfle, mancre, do>
m6 fe tenere , inha»rere fed ibus. siwiq bleiben/
perennarc , durarein aevum, in omnem aeterni-
utem. Qtuf feiner Meinung bleiben / animum
obfirmare, in propofito perftare. Sluffeinent
Ginn bleiben / perfifterc , perfeverare in fenten-
cia. $5e0 ehren bleiben / dignitatem tuen , in-
columem (e fervarc. (Ii bleibt nf $ / tüte es
caufaadl>uceftintegra f ftat,pcrmancc. ^Iei<
ben rtiam fionificdt mortem« cladem, hinter«
necionem. e i \\nb viel »pvuebme Herren in Dee
vr cMaebt geblieben / multi infigniorci & illu-
Area viri in acie ceciderunt , in praslio occu-
buetunt. 53Uib mir wm £eibe / amove tc ab-
hinc.
Kleiber/ ber/ commorator , permanens, fubfiftent
inlocoaliqvo.
$lei6uni) / Me/ 55" b»J9 bleiben / manfio, commo-*
ratio. fReine* $leiben^ t|i nicht mebr hier, h!c
ulteriüs commoran haue licet. Qßn ti Ctbüt
juaebet / ba i(l feineä Bleibens n uf) t / intcr hone-
ftiores con tiAcre neqvit. 21ilf SrbCU tfi feilt
Bleibens / nulla maniio in terrts.
^Icibetlld) / Ö j.tr. aptut pronus, ineiinatut
ad manendum. e^ift mir ällf \HM$CÜbt gar
nicht bleiberlttfy/ in agro confi Acre molcAum eft
mihi.
193
SM
SM
SS5m, »i«Hj_<*>t»- BN t»(» *t*
Mntfn. Mi.*»loi«i,p.:«iiill
fr.»*
E?
,\mi •» OMR M<*« "* «n Xlfw
In« Mm-» ■ <••"" r">*»
I» . » ptilrMit «WM til»
•«llcfctM«»* fkl*ri»«JWM<«<-
r\* !■ 4nl«i« NC *t< wfelafe
Am 0 «Wk'W p«w. t«4i-
«WI.InlalMM, tftaf«f.,W<nM 9
fmlc.
HrK<f/ W/ M»<iMi . l
■NtJbtni wl llllll ,«»»««'!«
*m — Mtu) 1 1 ■ ■ i h hiftii ■i w« fr» f »w-
■W di'M , hancS^Mt «*«M*C OHM m-
B&L'iM I ... ,-it>* !*•»«. BnMM«;
xrMrM M»j IM»«»' «« fc-tx.«
f r - .1 1 [ IM '« rtJJ» MC , li o
I
SÄ**
www« . ic ju<«m.
hui ''L ^~T "T 7 ~ —
Ja Um r --*"». i < t
■ KHnni •* flu»*«.
'•-JJjlK .»!«• pl—kc« , U» % ^
1. 1^«.«. tjh»MMfMHra^'
i 9 5
$1
196
9Mint>/ bltntxter/ blm&etf« / ^.«*-
cu«, luminc cadus , orbatus, prirarus oculis.
ibai ©liltf tfi blinb/ forcuna coica eft. J^inatti
geben' mic ein blinb tyfcrb / caca cupidieatc ra-
miynda diSut. Qüi
£>tng fcmmt aar blinb heraus / caeö & inconfi-
deratö impetu res perafta cft. üöer [ich, übe v •
Cilt/ ber f LMunu blinb / canis feftinans ccccos pa-
xiccatulof. (Ein blinber Teufel / infulfas , ex-
cors, impro vidus, geauinus afinus. Die blinbc
Jacoben / gen 1 ** occcccataj. 5Jert t urblinb / «*-
eigenus. (jlocf blinb/ oculorum lumine omninö
carens. Otarblinb/ cxfarTufionetWalbuginc
ccccus. (r d)t'inl»Iinb / caccus fimulatus. ©in»
H.it Otet fBcrnunftblinb / menre oecoecarus.
SMiUtcrblinb/ orbatus oculis cx variolis. 2Miu
bei* als ein äRaulrourf / ecedor talpl. SMinbc
OVeifte/contrcftationes in tenebns, facta impro -
v ; d a, latentia, aftuta. gMittbe ?l nü1) U\q tt confi-
liaabfurda.langvidiora , prepoftcra, pucrilia.
J^>alb blinb/ fcmiccccui, cacculus.
$?inben/ &frtqvtntiut erbÜltben/ caecutire, caccum
6eri, vifu lscdi. «Bon ber (Sonne crblinbcn/ he-
befecre vifu ex radiis folaribus , qvando foloeuios
ferit.
S&linbbcit/ titffrve (Erblinbuno, / Caritas, orba-
t i o visus. ©emutsblinbfjeÜV Caritas animi. O
$ i i u W) ei I Über a(fc m bb ri r / vah qvam craflis-
fimae tenebrac !
SlülblinaS/ ^v.6# blinb* / cac6 imperu» claufis
oculis. SßlmbtfjU/ temere, impro vide.incon-
fulte. 3* wollte njel ben -Bea blinblirtgtf tref <
f<n / vc' cftallis oculis lucumift um aeungerem,
aflcqvcrcr.
^3lcnDc!t/cttcare,excoxare, elufcare, cacum
reddere. Darf ©olÖ blcnbct bic QBctfrn/ aurum
fapicntes occaecat. JDte Climen bkllbcn/ eftode-
rc, eruere, oculos, exurcre lumina.
^llHiMüta. / Sit/ exeoeatio, ofruciae, elufcacio.
Die tfe^eretttn jtnb (Evbblcnbunoen / harefes
funtqvafihercditarwe orVucix. !£>lcnbun<) tlmm
f/?coccum vallum.
SBUnber/b«/ corruptor, oculorum prxftridor,
prxftigiator, veterator , impoftor, fraudacor.
©U'Ilbt'Virt/ &1C/ pr*ftigiatrix , incantatrix.
$tcnb(U'($/ ö *Ävtrb* Fraudulcncut > £y :
«iolost , veteracot ie, captiosfe.
IDcrbUnbcn/oculorum aeiem perftrmgere, in tuen
tium oculos failcre, incaorarc.cffafcmare. >3er»
blcnbunq/ fafcinatio,fafrinum, incantamentum,
delufio, tallaria, fraudacio.
QMinfeltt/ blinjeln / blinjern/ ö'blimen/
coxutirccaligarc.cooniverc. (f inen nnblinjc*
Icn/obliqvis oculis, tflafcive intucri. //. pafecre
oculos , cpulas dare oculis. (£r i]\ nufyt alt tinb
btiiijrlc K-cf) fcf)i*li ■■ rugafcnilisabcft, & oculo-
rum acies hebefeit. %ÜnjcnbC 5lUvjCH / oculi
contuoli, in anguftum coadi.
^linfelcr/ &$linb a c!cr / coccutiens, oculis cali-
gans, obfeure ceraens. (£int SRIillt'jaill/ idem
in facmininogcncrctccccilia,caccula t «v« uunm
»Uh Stint Blint) ftyltity Mcitur. ^linjcrcr/
connivens» innucns.
jölinfflung/ ttTSSIin&ictnng/ bt'c/ caligo oculorum,
ccecurio. ^(inimiUOy conniventia.
$linfcli(J)f / bliujclic^t/ y blin,cri(t)t / «<# &aJv.
ccccuticns, connivens, obliqvc ridcns.
Slinf / bltn f en/ rc ^icndc«. consÄ«, cpu*-
dcLcrc. ^ i e i 11 11 1 blinf et ebne 3» M »i / T,rtu *
per fe fplcndcc 2lrbeil utdAt blinfenb / tomer
fplcndcfcic in ufu. (gin bUnrtnbcr Deacn./ g)a-
dius fulgurans, futgens, nitidus, corufeus. S&Un>
f cnbe QBa/fcn/ arma fpkndcntia, lucida, radian-
tia, rucilancia.
§linFi-r/ Oer/ nitens, fplendcns , fla^rans. Q^lin»
f er in ' otsV mulicr venußa, nitida, luculenta, flo-
rcnciliiroasaecacis.
QSI lllf i(f)f / ädj. lautus, concinnus, fplendidus, coru-
feus« & advtrbiahter, fplendtdc, iucidc, illumina*
te« pcrpoliciflimc.
^5!cinf / ädj. nitidus, micans.Iuminofus, fplen-
didus ,ü. Candidus , albus , purus. (£in bhmfet
QBein/vinum candidum. blanff $ &Ü)T0ttU
gladius fulminans. (Ein blemfee OKneibelein/
fpeciofa, venulta» fucci plcna puclla. 93lanf
mit einem f ieetyen / manum cum aliqvo conferc-
rc , committi cum aliqvo«
iSldnfen / id. aW Fünfen / enitcre , nitefcere,al>
bicare , inalbcfccrc.
-qrus frontiscandidae, candidis
pun£tis diitinftus : it. locus nitentibus rebus
pulchcr.
^lairfuitg / t>t*e/ albcdo, albitudo, albor, nitor,
candor.
confpieuum cfTc, prominere , gvod
tliks f)frwrblecren / cnire(cere. Htm mors dicu
'■'•-> ^-ICffvjO.bn ' aliks dento, ein drnta prrmi-
'ntnt.
T99 2M
QMÖCUino,/ &tf / captiviu», curtodu, II üllMlo.
exagitacio , cxa&io.
SMiv.Hii) t / *dj. truncum refcrem , ftultu» , infulCus,
ftupidus, morofus | & AdvtrbUiüer , infulse, flu«
pidc
^lOCfiC^II/ ru/j/ä bloqtnrot ßribunt ßmU
C»'J::o GrrmAmc* , exißirr.äntei , qx'ld hdtc voX
fit ntUurk G aliud , k bloqvcr : Stdnoßrum tß
fiemficat obfiderc , circumvallarc urbcra , 9 : •
/tf ».;, ptlii &truncit fieii ntqvit. %
^loftirvt / Dir/ obfcilor , obtidcns, alias &cl&
53U?Cfimng/ / & termmAliont GaüicA $lotfdDr/
obfidio > obfidium, oWeflio, inclu/io iirbisxW
aros. £)ic SMotfirunq. Aufbeben / obfidionem
rclinqvcre, folvcjc , ab urbc rcccdcie. CDtit
SMocf irunfl anf)a(tCll / obfidionem concinuare.
^U>cfir(ety adjea. obfcflii9, circumvallatut, intcr-
clufut , circumdarui. (Eine bfochrt c (£tabt/ urbs
fpüä 4c vallö circumfefla , cxcrcicu & caftris
fepta.
}>flOCF/ tcr/ 54X(w. plocf /* »Ioff 7 paxillus,
fiftuca , clavus ligoeui. (ßflocf einfcblagcn/ ti-
gere» pangere paxillum. iScitlCII £üt an Den
tyfiocf nÄrtflCn / pileum paxillo fufpenderc.
^ lt>cH<in/ toAG/darti». paxillus minor, davulüs.
^pwfi'n/fiftucare.ad truncum aliqvcm alligare.
V Wcfer/ÖCt/alligatorad palu v, exagicacor.
$f)6(fuit9/ Öl«/ hflucatio » alliga;io ad palum,
compacrioqvat paxillisfic ,it. preflura.
illlpflücfcu/ affigere paxÜlis. GuipfUjtfcn/ adigerc
paxillum in arborem« ^tTpfWcKll/ malcfigcrc.
3 iifn iiinienp floc? <u/ paxillis configerc.
'IMvKfcn anpladeil/ artigere, alligare , aftrin-
gcre , rft k plocf Crt/ undt rtitm dicitut i <PlaFat/
iMft/pi'flp»'« affixum : in ftxiie auttm edictum pu-
blicum, citatiocdiftalis > mandatum Principis
auf magiftratus.
*Placf / /Jw *P^f / sb hoc pftoef / 4/i«/6i eftem
ufurptturfro ferula, aJuts (trW prüfet)«/ rr/r»7
enimq'vo/Ummcdo paxillum /Ix* davum ligneum.
i. ranim plötf cn gjf pUVflt m 5l«cf.
^M6ö & 53l6t)!t/ a^ verocundus, timidus.
if. dcbilis, ftolidm, metic«lofus,ÖJ'hebe». Hinc
duitur : Cirt blcbf* ©« ficl>t / hebetudo , obfeuri-
tat tisus , caligo oeülorum. Mi^cr 9)i\iqcti/
\cnrriculus imbecilli». bl^C^ ©nnfit/ In-
genium fervum , bomo mcticulvius , pudibun-
4us.
^1 200
$(r)i>CU / debihtarc, delum>are. Std compeßts
magif in ufufunt , ut , (£lUbli^cn / depudere , ab-
ftergere pudorem » timo; cm excutere , abjicerQ
reprimere metum. ^ rblööc n / andere , confi-
dere , confidentius in aliqva rc fc gcrerc , paula
ftdentiüs loqvi , agcre.
^lÖbttlfeit / t>K / verecund 1a , pudor , debilitas , ti-
miditas,diffidcncia »formido.
$(6bialic5 / bl^baft / a^|. id. pi bläbc/ *dv,t*+>
nur/r, verecunde , timi.it.
(f ntbloDuna / M'ä / conrtdentia , animus , prorati-
tudo. <£rblct*una/ :
23Jog/ a.ijs. bl68er/W6gcPcr/ nudu*.
nudacut , it. vaeuus , inanis , Ii . n p lex. ^itl Mp<?«
(et 1>Cqc tt / gladius hrtclus , vagina vaeuus. <f C
pat nid>tS als ba£ blr-;";c J^iltl^ /nihil onerer do-
mum inanem , pi)(illam t ä folam poflider.
ift mir fo rtn Hi»|!i? Oh-McIht / ml niti prsetex-
tut qridam cO. n(cb f an ti ble jjer ©irujc ni^t
alailbcn/ fimpiieirer non credo talia. <£inCR
blof?enfd)laiKn/ truflran , a fpe dejici , repuham
ferre. ©oblD^hmwirbnlebttf brnui/fictepidi •
agendo nihil efficics. &a$ble§c¥cua,nt - nn}tr&
Hiebt bdfen/ fola negacio non Aifficiet. ' SRit
bloücr J£>anD ivntf nu^ricbtirn »eHcn / prw. nudo
vefrimenta detrahere. S0?if blojjrm i( ppfV/ nu-
dö , aperco capire. SO? 1 1 bli^cn gllf en / nudaris
pcdibus. S^lo§ ovsndo vaeuum nofai , innunte-
rif nominibtu U<i fionificdnduM defrtlum ayvonitm *
r.g. 21tei1tblrji'' aiihclut , fulfocato, angufto fpi-
ritu. ^brenb(ü§/ infamit. ^ttl^rulp^/ ab
amicis defertus. Ouliblpf / pauper, eocnui».
J&Ulfbloji/auxiliodeiritutui. Jucb^li'jf, cttVons,
impudens , (ioc verccundii ,
$l6^t'n/ nudarc,dcnudare, detegere, frtqvtntius
Umtninufu tß (futfciiijjcn / nudumfaecre, ve-
rtibus üjoüare. (iinau'pB fcinrnautcR 0?nbm«n
entblö jten / fpoliare aliqvcm fama de disnitacc.
<Er ift aller feiner ©üter cntbl^et/ ommbtn fuir
boms exutus cft. X>ic Plummer ift uentiid) ent»
bl6pct / ?crarium valdclaborar inopia , penitua.
fcrccxhauilum eft. ©tr entbl^Btf Sblet/aqtila
dcnlumau. &u* junge fSr^effinb uoä; narfei
Uno bloj;/ pulliadhuc implumca func Uncnt«
bläßt/ infpoTiatust contec^us , amictuj,.
3Mo§er /- f <Entbtf6rr/ öer/ fpolutor. JBlrJpcrin;
<£ntb!o£eriu / ou/ fpoliatrix.
/ sie/ mnkus. €r fan feine SMofc faum
i bebetf <nV. ajuditatem i'uam xix contegere potcfl.
201
tut
fnrm
ler uij].
oriiut ioq cil»ntk*n^urw, noa ^ubcuuiUcä *it i
vnkitcniaai. rV J
«UfatlKt' «i».»«*.l!«|ilicnn. Crntbltitif
bO'.tnafbMdbt .'ia id tumm inten tut eft , ao<
fo.uai eogrni . i J am
$lcftaty/ Wr/ nailaraa, bona» na Jim, amxibut
Bonn fpaiauu* « riuiui.
f23 1 il l> / bltlhdl/ Äertrt i floiclcei«, rlorem
rtAlttr. VVuar MHni ilonfemoi / •»-
bote»ur>d«|fcm0oicmftwdijiiw. Cfbüibcf
frai NW Ktuat ■ loiuioa ein Horn .in uaaruni
Ofnm .tq.e bonorum a4fao.nl .ivii. »
Mahn tic finx .Silijir; KQ« Bei* ob Mp/
Avdia »aieUuiTana. *i*ü unc]*4m, ftjT«funi.
Otciu * ■(««<&>*■■ IBcr wey / no raru
V? lade IM Hijrt / toucüuin foriitru» me»
Kübln!/ kmriunvVV <sä2 k
LumM.,fi Slfctltik*, .#
n..ii
4<rr
i Iii .iii.nt *
3*.
SMi'IC &tc flo» . rfemnaai.o , gcmumMM,
inibsWfttc/gnainamopraKoctt. hMM-
Iabc / rmaiatn» fenMirwu. l£ifiwiic
ttll»«/»fntua«loo«»fcigo<ibyi«iu4«. fetf
ber Vvaraoiiarcnriir.it. San (Wirl
llirV! n«f) tu brr *!•«.• metu. rrannhuaictr,
(Et itt k?? m Mner 8e itvn ?.fatr ; jutcnrutM aa
inBoadancKnUadl, jattitili alainta.« flo.
■er .flnrrniiäirna ei .am curfii aeak Str9lulf
WVbcn« MB» Iii! il* ' data aiefcuai ll dat.
canr. Dtc critf £Uu( itaiCbci/ pinleto-
tare.
» yfrft l kr y f.o.jM.mo.am.ri.jv,.... ribitblifc
M*m. IcVlaglHiK / Im arbolara. «Wae
*(«lf / ab* (IHM ei XSKil *«f «ollUIPfT '
«oi Ciiumiiv tfr»iui,^ ; [Rl«l / eruaar.
;tV; ii.oi.jMi ilHai. :.. „-., ^.Imbtt.
Wa/aWbailmuai. 3aa*ablaeVer!fcir.i-
aaaa&Hfcauniun. Iifcirrtbbliu . t)i»'.i«eatti.
ro. Arnttblat/eeeafarara. <4»ft»rMif . U-
wad.ila. tUMal / tituram. flSartJ((H>
Ufcf/aMO*. OMMil I (ulal. »an.eala. auea-
Am. XuiitabMiu
\ tßl »IUI r i .v,
' >«■
jAHAttafV tUf (umiairiOi getmirur:
rnui ... i ■ j,
Sit**! aar. floifaH.grraunaaw. (Sin. -|—
»w Mähtalv tut*. norroinLnu dv a>a
Mit6«tu»P« tüih<rt(3ujc»b. riar aW
in .flu. ictnj'.tn jc.jt.l .icrnuuriuv J
bluii*« ÜJjltet / 6War. Won.
Stuft/ •*•/ »«"■«.■>/» umrjl ,.»;*?
lii^kn*!» «acatuLoa« lim ana
i.Hlia>»|aj>>ai.*..,rioiuiülu>.
Vmtm^ •BcrMsbtiK •cäo.e&trc.
im ».il.m um.i .lb.Hi'inlKI . jrboi^.
urirra dWIoruac £>« e*f«lici
IclAlll*/ form« fmk
Mutiim» /4e4or*»a.
SnHabfii ' •i*fr>Ti tobbHni / flonfij«
frm. CirSnbliiliuMttT «!•(«■»
n«raai> «rmaajla aaä^Jkaa nilir.
4nM6t*R ' üCTBiinjiVeit, in Kam rra;.
ftni nf»*n H«t<n ä«t . rpiamm carr «
cur . eotymbi pjfiiJtin rcUtam
fttflifaniar.
^»»WfllK» / «— fViimijVai ijlfjnl _
cm» OK. Ab Haben nrrrvraic
^••V fl*T« djr« . (« florrn di barm fTä
Jrvni M <•/.)( MWkT' rWaoram n
fh* «XaniVi. BtHMMibiniit/ 0»«
Ni'lfwn / liaiuo lU.iom , jbioluti« iUsd
eiier^ricKoiueruat.
Jcnblilb« ; frrtieura Äorrrr. J.|f
■icftf fwmbiott / rrjitta.aaoo '
ajkSa
glWWjtH/ aWrc flrai S honore
Rrmiaario glotlauw ^
UMlttabtl , favcrAanrectc , «a^ar Ja> b.
aaa f uf tf f mi tft war. ^
9km falnfrfrl rrrtortre , rrflortfc^
«IM raub niA rwil tfi.'brrMIHifi,
(onunrvKetnpeOo. BBlt K li ll L
tcAuutio Komm.
3t tfi
S «V
H 15
1.4 iß
1 «i T
205 55>J 351 204
flos , flore». grnlin^blUincil / flores veroi.
©ommerblumen/ aiirivi. ^rbltblunwn/ au *
rumnales. SBinterbliimen/ hyemale».
rird>cnbc Blumen / flores odoract. fcicblicbc
flU^CtlcjCIIC frjfuV Blumen / blandi , lectiflimi,
recentes. Äranibülincn/coronarii. $Biefen<
blumen/ pratenfes. ©.irrcnbliimen/ horten-
fcs. gclbMumen/ campeftres. £i>lt>crblnniCU
umbcTlifcri. 2.r«nei)bluntm / media. ®»ilb»
büimcn/ fvlvefhe«. SBafftr o&et ©umpfblii
mm / paluftre«. SJoDer Studien /floridus , flo-
rulentus. ©dfaefce tM1im.1t Ho rrs fimpliccs.
©cfÜOtC SBlumcn / flos plenus, multiplex , po-
lyanthos. ©laue/ Meiere brau ur Ott gelbev ro
t« / »CipC SßlunlC / flos caerulcus , pallidus , pur-
pureut 1 luteus , rubens , Candidus. Du* 5Ml1
mc ruht |ld> anf / flos ofeitat. 5>ic $lume reud)r
tVOl / f va ves ex flore afflantur odores. £)ic QJlu
II IC Muhet / herbafundie, reddieflorem , aperit,
vel induic fe in florem. Die QMutdC iH'rMi'bf
flos exarefeie , decidic. &te Slumc null tarnen
(ragen/ flos abic/ru exic in Temen. Blumen
brcd)cn / carpere, legere , delibare flores. 2ßcib>
Iid)C 5Mum/ menfes, menftruum, fluor, pro-
fluvium menfium. (Ebrcnblume/ gemraul» bo-
norum. Xtt^cnbblumcri. flore« virturum. v^hht
Mit» Dictcbllimm/ figur» y rropi Rhetorum.
©reof alliafcitbluuiC / jacea , viola , five flos Trini-
tatis. £)i|lrlblume/pappus eardui. (SuikHii
men / ahai 0Raricnbltinilttn / belli*, primula ve-
ri«. (äolbbllMie / chryfanthemon. ©rasblll
IIKIt/cariophyllus hortenfis. Jf>cr}blumcil/ot»cr
ilcbcrblumcn / hepatica nobilis. JpcniqblUllieu
flores meliloti. JßorilunasMunKd / pfeudonar-
eiflus. ^obAiuicsbluinm/bellif major. Äamil
Imbllimm / flores chamomillse. jfitaiqsblu
mm/poeonia. j^crnblum/cyanus. jtnbbluiu/
od erjDottcrbluui/caltha. Ü^cornblutn / lilium
convallium. ^jjioublume/granadilla. fKcni
bluilt / ftecchas citrina. Mingelblum/ Calendula.
©iimmc(blUin.'amaranthuspurpureus.(Su)lue j
fclblumcn / primula pratenfis. ccbllim / nym-
phxa. (SicDmftlublum / jacea, &c.
QMutnlcid / tvw / dvnm. flofculus. t JfytvIL ©eiflc$»
blmnelein / polygala. SRcricnblümlciu; byacin-
thos, vaccinium. ?föonat$blÜmlciu7 tTJas*
Ubers / bellis. SMumlcw ber Siebe/ »Ith diu*
fentfcr)on / amaranthus purpureus : didtur tl-
iam PS.'.mi mctblAmlciti. £ ii jiin^f'a bliuti
kill abbrechen tfß deflorare virginem.
Studien/ pingere, variare, figurare, acu pingere.
©Cblfimf ^IriD / veftis fcutulata , pifta , barbari-
ca. ©eblümre üöorrr / verba phalerata , fucata,
com ta , ornara , fefamo A paparcre fparfa.
^ItimerCp/Me/ pulura, IcrmoHguraius, trO-
fMCUS.
hui id)f / aij. floridus, florulentus, figuratus , pi-
c>us, tis>*dverbi*l. piftc, floride. ornatc.
$fblüincit t flonbusornare, exornare picruris &
flgum : Eteß idfm pvod bl&mcn/ dicitur etum
91iif blümm/ e^ocrblömm.
lE'urölÜnttn/ fioribus aliqvid fpoliare, pri varc , de«
florare.
/ rß rn-.m imitari pennis co>
lores Horum,
^plumc/ütc/ penna,pluma. (Ein 5>ufd) plumm/
criflagalcae.
^^UUmcit/«Hcc pl&men/ plumulx» mollio«
res piunu, ah'ds pflaomfcbcm.
Q3llit / X>Q»J flursli cartt, fangvis, cruor. 5^lut
Ujen/ venam incidere, apenre, fecare. 5f»lut
OCrgicftn/ (angvinem profundere, effundere. *
^Mii t liillcn fangvinem liflcre, cohibere, claude-
re. Öic^U^fpfnun»J bti ^lut«/ ejeftio , cx-
fpuitio fangvims. 3lrmer £mre 6d>mci9 unb
Sßlllt / operaaevita pauperum. T^JÖ^IUt ijl
nid}t QDt an ibm/ nec gutta fangvims ejus hone-
fla ci>. &ai ©lut lauft ihm »um ^>cr|cn / cf-
fervefeit flon* ichcV, cor eumularur. OmiIi 1 unb
SBllltbct) fin .1 auffefcm/ bona ft (ängvinem
profundere in faluremalterius.
^lfitldn/ tOB/dim. ttiir cfti iuncjce Älnt/faren-
culus, admodum adolckens , adolcfcentulus.
(£ö i\\ mir Cin ?>lüfgcn/ neq vjflimus omnium eft.
nebulonum pedimus,
fluten/ fang-inem emittere,crutntum efle, 6n-
gvinare, fangvine manare, redundare. X>ic
§Jafc blufct tom / nares ejus fangvinant, rorant,
fliUanr fangtrine. f^Iutm etiam nonnunqvam
•poniturpro erogare pecuniam.fymbolum folve«
re. X>CT St<t\ mu§ bluten mmc hominem
oportet de fuoexpendere qvod debemus.
Ahlten ■X>Hß/ tm:. vn!< er uptio fanevinis, fluxus,
redtindario fangvims. lfmblllfm/ pro«
flu vi um naritrm, eruptio fangvinis e naribus.
JD«* ^3lOfm fincr 2BuntK/ fl»Hatio fangvinisc
vulnere.
C'^blutf tM* ' cruor, it. genus, cognatio agnario,
t)tä fd)n>arj< (3eblute/ mclancholia. ^ape
20?
$0
53o
r»4>(0*Milte'pitiiua,pMrgina.(5rfb. 00«©j|.
Icmjerliit chükn. 31 i4(ic in* öeMüt fr«.
fcen / n-.iinmon um cum conljngvinrn COutra-
hrie MlMtf WfHfcf / geni, lamilianobilii,
?4frt WrtlBtC' <ang»ii »iiiofui.
U5turttii4 /Mr/iX. fwi tue bloicn / 8f fviim <*.
Hm «
3M:m.l.' «Jj-langfinoltnitH. ernenn», täogtinc
in au» wrii «Vlfus tetbktfaV erueaure , cino-
rc a p^T gert j>crfiin Jcrf , I itli . ctr , Imbucrc. (Ein
■( paua, j'a.in
afangnoolenta. ilatiar2B«W
e'.iJ in c türm
ut.pugioIrRlaai bn"»iae. Seil
plnlflf. fan S »,n
rra.fangrinc* coniplexietnii.
Snrtfwa <>(r«r«
fangvInem.clnMere yu!oms.co-
htbcic fltaiam
ängvin». SgtMUOQ/ Ott/
er (Tano a pcoft
ulonc tangvioti.
23 tl Millen, aniittr™ fangunein. rang»iiie pnvati.
pcrirc Cingvmr (i »rni rapea fineintetmilliooe
efttawe- iir i-.H fi'jj'V.'ir Mi'Iu:rr i'lui.ir.i tn
bngrinii pctdidu, profudir. S3«Wuil«Jj DU/
piolufio (angvinil jjrjattura.
©Ob/ fBObC/^ vtxjvdftu ftrfitm tniltntk
Xfiu.nunne* gjITeet. Hatctfi-vtrtmm:
SJobbtla S tuMxlnr' tjae lonum enaCentiuni de
{aciCccnttum bullarum.
Sf-cWcl SONbkrf/ W»/ itfiaila. aar« fuptrna
(int.
Q?ObbCrn/itrmifvcrecutn qvoJam frrmira , 0«
fnftrr fiifm,fttn»0. vtl*kM (tufm.imuifficmm
mvtmAtm mtmi 4f emfrk »rortViHtl.
QaMernail,, Die' uemof c-> taiiatoncutlio.
i^pbbrrcr Dft/ iremebuadut. QjobbtilB/ Dl*/
1 . 1 11 j mcueuloU.
<5cWKrid)i/ <i;. rreroului, bontfceni, &*Jv.ut-
piJr.
930Cf / W*7 «*"■ W«©6rf</ HircM.ea-
pec .am»- <*ria(b«(f / bi»c«i , nutcaptvua.
Brrfefcnu!«
agninii lafhbm einem alligarc. Jl«
«$txJ/ bttet» petulcoi. BW/ach. hotno lafc' ,u * _
entern te n SSecf ballen/ (uffukirefe «Jtcai« •*
yvj rm mtrtuw «tri nuWrM (r aaJerxiVxt C
fm*t 1 j rfraiart, yrt ftßtfßrnuL
dtmtrStiSlA mmitviiUnMt , axici
flau ünn pluirua « tripedaneum ligr»,»s»,-»c-m:
eabnU , campiagimr« impom lotet » S.
Itfel .* iirmq/UL'librr lultcniaeulam _
reitmpcmumiar. J*(if< »et ,1U| man i?
«et St bnilf 1/ fbn Nr »etf f p&
Jrßttx r»»: fitgultu , gcmitibm« laaga» c
Am ecmcatit
^Mlna/ixoilt. AM/ iiriliir rtirm «It tH »« «
hcrdiM ba^ulo». KfljfWcfldn/binr-
prcolin.
^P(lfH;cudor, modere , potläte, cm
£fa bld) ClT %C<f b«f ( hdj .' occur n»
cornufcni lilc, eaveto. $»(tcil<i>
[ lirc.^hircamoifr.-.
?Mrlu / borlje»/ b bocfriK"' iuroiT^.
birci lerterc.
2<(ha / *<j. brreinui. ^MtB Unfd)! «f
trdjm.ll^' ftbunihjeemum. ^wHtt.
dinapcUt».
55idl|dv «*. naediatn,lnr<ini»,tfirf .
na , ninax , »n ft u. >E» ift (m Ii"
tnorofutbamo eft .t<«iwr*. aidt
tei. miiaawcr. <fr Mit Hd> 4iin{ !»»>
feine SfOMItr/ UKivilrm ic gern «rar
foot.
^Cfllit<|/bl'icnmg/ ftni frtq*n*n
<^iclliil4/ ka'exinianMca, i htm 1^
«ful etTCb firtllEiJf / faieienin» bal
nur äwxl/ cape» , aiiei eaftiaiui.
»ex. J^dlkocf , Wo«
,■ capet adaailUimi.
ttrttpntf "*r — i>U»tf/ticioB». G6jr.
gjffcorbotui, «ort*. &WBlfo&«9**e4»{>
Knf/ hueui. (£r flinf ci / nie cm Sccf j hucufci
otre €r sfil.15« fiel) Niranf i al< ein S&cct auf
feine jTpeVi ner / (oaUu ia vnibtit (uia mmfier.
magoopetc coniUbt Hat ie_ Zxv ?l'd Jtim
04stlCT rBadyn.' pr«i.s>»eaulnp»temau«uie.
95CCfkT / Mr/ ffuftier »Dflarn 1 G*u^
(caitnn, parma. «n j^" SotfieCtT/ ro».
*»a'oi*. C*MV»»MB"lP*Ä«J'" r r 'p>- < ^^
mio ftSn. Hirn ttom $e)cfcll>t1Ub(/
i^gK/|»!e*f««r*prt/^r«»»n*«tr.^ '
ffttßfiti . TmIu IcDemeBiefefbouba.
ne ♦ AHiß.nt.
55Uft/ Oer/ !ar»i, perfena,! ajoef / j^,
pl hnii*! tJi«> iniwraafur. Safat
mono, laroarw . T n f r ß t Btcxtunsü,,^
\ uuaf» iraaet.'jafw.
Dee 5?efjCT1/ioe«»,tJfilJ; t
207
33o
So
20g
ia , gcrrae
C'U UiTDÜJiCIl / iUnit
Sicula» , nugse , meptia; , Afp«. (wiTfetRe
Suirrcnfippctt / non ab rc hoc cft . non alieoum
eftab inftimro. 3 u f>f^llbO§CII / ftraragcmaca
forcnHa a Jvocatorum , alias 2U>V3fotcn)?ftcf r'
lein / <oi!pcir»griffc / argutia , deceptioncs,
fraudulcjjnc rabutarum caucclx. (£iitcni f inen
^0§mr(f§rtl/ imponere, illuderealicui, ajru-
*" ' tum inftrucre. 3m S?C§CH / joco. (£in ftfellm
Iflfr SÖO§f / fallacia, offuciae, tcncbrae , machi-
na , prasftigtc. rn? ad) mir ba' $ppcn nidn jir
ticl / crabronct ne ürritcs , noli accrbiüs jocari
inmc. (5$dmbo§Cn/flagititun »malitia , nc
, qviria,improbitas.
^pplcln tat l jocuim. (gin (ofc* 2>6§lctn/
jocutus ineptus , illiberalis » fcurrifis.
^ü^ircn / ridicuia diccre , ludö , jocö, I accus uti,
rifum cxcicarc vcrtxs <Jc gcßibus.
9)Cttr(i(^/ äijrch & aiv. lcpidus, lidiculus, fcl-
fus, facctus , jocoie, lepidc , fcihve, ridi-
fial^.
5Vt;irlid)Fi ir; tote/ urbanitat , fcftivicu , Icpoc » Ta-
les , taceciac : pititcum firme tß.
^>0§ircr/t>ec/ludio t ridiculus , risus concitator,
feurra , d'ictx , alias )po$enxtl$tt,
S^Ppcrcp / Die , 1 ud us < ' j oc us , fenno facctus , ridi-
culum, di&crium.
/ & DOljj / i«/rnrff. admirant. Heu , hem !
sbuftvt 1 £y blafobrme fatk ia plebtjorum ort effe fo-
ltt,citmrxi:lamant : &pft hlWDcrt / bl>fj tailfVlIf .
«voi rrßondet Lattno : medius fidius '. Herde !
Eciftor ! Eßetümprofanatio nomtnii divuti , (>nu t
©Ottetf/ Worte! ! tourr* m«li!i) $ i/j b/ tä Qaüi
ayocfafacitmt, in MorbLcu, p» • Mortdicu, beu belli
Sobe <&0tf<6/ ÖJ*." Sambieu , pro fangvinc Dei,
ßupefeat ?
33o& / 58oöe / SSobem s'fBobcn/
folum,
fuoduni , 1:. conugnatio. Poj/if drducikpat/
utttri vecab. Saxon. (p/od pedem notat , yw/i W.
ir/V. Ji/o /<?co ; Sed p> * primitivo potius agnojcimtu,
fövunbunD T-oi jüi/ tundui sc folum. (Einen
ipu&rv ©ottftf Kobern feftmeipfn / profWncrc
aliqvcm , humi fternere. 5luf bfin CDerflcil^c*
bcUl/io (upcnori contignacionc. (£in flltid^Cl'
$>00em/ pavimentum licboficom«. %\\\ ftro
tttntC $0bcJ1l / pavimentum concabulatum.
<EÜ1 ^Obcm WH [ 3»f aclflcinoi / pavimentum la-
tcritium. !R\iper/ fcud)tcr Kobern / folum uli-
ginofum.fundus paluHris. (Saubld}t(r $obcitl/
folum arenofum, (abuloium. &Ül'FCr ^pbf m/
cxtuccum.andum, liciviuloüun. ilMftU'l'dlllUbe«
ner $Obrm / folum deratigacum , ager cft'cttu» .
C%.M"»d)tfr $Ob(m/ folum herbidum. $m
^v}c ben $Obcin aue'ÜCptu / violenter agcre,
ad vim defeenderc. 3u örunb unbiSebcm %V
ben/peaitaieverti, proftratum jaccic. pexire,
coocidere. 8tuf bm ^ObcUt greifen / in extre-
mis cfl'c > ultima tentarc.
5c*tbobtm / *€t I pal«ftra. Srud;fbr>bcm cfott
^Orilbobcm / graoarium , horrcum. Xud)f \U
bobem / ein pfittnec 2>ot cm nm Äudun / fo-
lum placentae tenuc. ^fbobem / fundus dolü.
(&0tt<4 ^Obcm/ humus , terra. , ^)CUbobcm/
feenile , rcpoiltorium farni» jil.ali h'in / do-
musYenatica. JDcr ■Wittd&Obcm/contignati©
media. ^rd>iffbobfin / catina, fundamentum
navis. 3)iatjbobrni / pavimentum pro hordco
madefalto 9c toft o , apotheca hordcaria. £oni<
bobent / domus chorcarum.
i^obctnlcin/ dirnin.bat I contignacio angufta,*c
ftdicas ,contignsliumula.
^ObcniidEtf / adjrS. tignis conjunftus. Cilt bobe"*
m\d)tti .0 .mg / bobcmidjrrtf @cbeubc/ sedificium
contignatum.
$6" bcniltttg / Mc/ conti^natio , tignorum conjun-
c t 0 j contabulario. ^»öbincrt'i) autrm tß vox ju-
ridfcA, v*lgi Bödmen* , qvando, fub fpc majo-
ris lucri, certa peenniae fumma perfolvirur na-
vis patrono, hocpa£to,ue, (älvanavi^rantuna
com fdruorc reddarur.
^Obeincn / contabulare , contignare , fundarc , pa-
tire. ©fWbfmct/contignaru». Unqel^bfmftr
tabulatis deftitutus , tabulatione carens, con-
«ignum aderibas nondum compaclum.
356ö/ b6fetr/ bofcflcc/ malus » per-'
verfns, impius , it. damnofus, derrimentofus.
<gr)> five @rnnbb6^/ perditus nebulot homo
mmli , nullius pretii , manSgia , fureifer. 93tr«
i'lWiff Ir bit I dcfperatiflimus. ^?6fer JP)linb / ca-
nts rabidus , mordax. ^56fCT ^ölirm dkitmr
onrnk ferpens , angris , afpis , vipera , tmpnmir
Mutm draco. ?&<i\> iH ein böfer 2öurm/
Xantippe , irarum A molcttiarum featem , mala
muliCff. (£m bo|CS ^mj / uleuj, vomica. 5^rfc
209
^0
55o
2IO
PVfrO('(J) iff / lociera« nclaria , iruproba. S^frt
(^e(ehrfl) / exiftimatio rurpii , rumor gravior,
fama (intftra. V".'|r £ , illfl4< fotntto lema,
difliciln , iorpcdrra. IFcre ffarb< / color crani-
dui , obfotcnr*. 5Jjf< t»k|t.llf oc* J cibrf / «ache-
xia. SJ^ff jtkibung/ »eftu fordida , olida , rrtra.
t?C|V l3a<fctV k« cxaicsaMi defperata, varil-
lan». Ü|rt SötftCT/ coelum ingrarum , inlalo-
bre, noxium. SSsft 3<Ü/ tcmpua acctbum,
trifte , nufcrum. 3St*»Vtf (Uirpiinfchcll / diraa im-
prccari . cxecrari aliqtem, malam cruccm ali-
cui exoptarc. 9laf SPefem fpinm( eft @Utrtf'
ex malit fxpebonaprovcnmnt ■ profkitcuntur.
Sa< b«>K "iücfow EpilcpHa, enotbu» cpilepti-
CUI , TlCMxt ttuun DM b&K Kraut. Pfrrirnßm
tnpma »ffriUni MbifcHtt. SSifrtmitbc
fem vertreiben / darum cta*ö r rudert.
3?pfcn//5Wb»tyfll.t"aceTe, etficere malam, in ufumi
Honiß.frAnmpofüM: ajjijbpfca/ €rb»ffi/ 93rT
bf if ' DK/malitia, improbirat, ptrvtrfiras, pra-
*itaa,neri*itia. <Er(bp«beU7incrcdibilii, mi-
rifica , (ingularii malitia , immamtai (Velen»,
vts iiiNiwr i^Pibfit ^ebtilb/ luj bir** fo ibel
«Jfbet/ tu am tft (jftum , qvod nbi male (it. Hilf
CDU i-.'äbut 4CNtCtV in peccarum dclabi . incJ-
lictcinturrrre, i uttutc drficcic <£ j Iii nid>(
oirtiafagca / nw« ept 55«bcit in ibm (ledet.
qrannun monftrumalai , impofljbilc diftn eft.
(Eine flejWiimieitc $»Vbtit äffc feine 3>C^beit ' k*
coatta nulitia non eft. SSfJfbfif / rirän jrcjrtl
txftn.tur ira<undia,animadrcr(io,fcrcrita», ic-
lux, corrtQio.
^ertaftö'bertjfti^/ *Jp&*Jvnb. improbu»,
perverfu», Titiofui.deleÄm , if; impic, prare,
male, maligne, nagirioife. Ölt bpJlMftfr SitltV
fcoih affiges (J>rnii'iT 1 mem mala, leminator ma-
jorum, animtif matignoa,
5 ; i .n , ,*.f:i fii; DU.' nipiübitü, mVnia , ncqvitij.
maUfuium Olplia ^tiamBotbciiVjra/ihabitut
malitiae * maligoitatia.
YCSl'fb jl/j-W^'V. t irm, irvoiboffy'ft / malirio
tua, (ecleftui, vitioae, ncf|v«er, peid te. €i
bt^lid) mit einem meinen l aliq»idler.leriicogi-
tare, comminifci , meditari contra aliqvcm,
cottqvircrc in aliqvcmcauum mali.
9tu»bof(n/ cxcrcercuacundiam in alioveffl • um-
rare iram, H drponere , ob! ut rare onenGoncm.
rc«(Karc anirr.um ab iracuadia. 3lunmcbrp
bat ft att*jrtofcf / jara deferbuir acAua ux, ma-
nu iracundi« remiut.
<£rbcf(lt/ irä commoium tx/conclraram. (He ■ in-
<undti auferri, abripi. (Jr bat fidj Übff W< inafi
ffifrtpfcf/ (otuteftinfcrmcnio, ardet, focic
tracundil.
IlbcrbP'fni' Tuperareiram indignacione. &atf 5Vr5.
fr tlbcrbfjfciv mala malit retunder e, rincere ,Cu-
perare.
23abpfrtvcxacerbari , cacandeiccre, exardeferre
iu. l/.medcn , imptrareirar, iram freoart,
reprimrre. r ifi b.lrilber fldlli Pf rtpff I / gra-
vircrf'erthancconcurncliam, irl COaoMUM eft,
indignarui vehementer ifti reu
'J^feni/ depravarc, inpqoicm parrem rapete, de
notaccipcrccalumniandoperTcrccre, maligne
intrrprctari,pri-prie.- damnum, pernicicm , de-
rrrmeneum augert, adderc, tulgi deUtiartit.
SctWfirrn/ Urm «Toib4(tTrV9'«pa<mi I damnum
damnö cumularc , latdere fubvertcre aüqvem.
3>erbp|Viuiiii DU/ catdät/rxvxeiin pejuamuta-
tio, dcuinKntiaccBmulatio.autlio, •ouhbji;*-
rtUo,ilftt>mrMk,nir*litmAttimr : <ErU4tbilf
©nht iitdjt »erbeperr/ fpnbern tccbiftrti non
mclioravii prxdium, (cd deierioraTic , i, t. futr*
dorn pejorem, non meliorem i cddidu.
^ÜltlV violcntö impetu exagicati. f tC Stühe
biiftl/ vacca,ccuaülopuncla, «npctuoae cutfi-
tat.
Q5<<|J / De»/' bramm, belloi , ftur. DU QJ t tfjiCT.
.1b truhi yvtJ tttAl 1 .Vi räum voran Brßid k
vi fevu* ivflaia veiunl , tut mn rfyt* utfirum
V ; i ;r « Se3(^tf W ftrtarm »M/ort jtrrr irrrrriK« ?
«Vi'^m M«# ncßiaui beftiam, ein M<£ftt
mal, laiJtfnttHütTLiiun wahulum itßu h*u-
fnvnl; tum,rvoAkvrfafnie, vHkBtffu , J*ra-
u*p^ulu,-vttk ii'my -wiaa/, lim rrmalf pf.
ttltaniffr viJHttr. £jl tM^. ä BcYfV ^e|)iC / te-
rum^iacoomammal, CtnUnrut. £lMc »a-
wiincJMtie/ jS-neSöttS «4'P^>"i>'" ^\»m homi«.
an rüde», foll (ormä ä bruii» diaferentn , fva-
(<l Juni aam« (hipidi , infulfi , gulofi , abdomini
dedirt , volupcuofi. S>.T Jtcr! i'i (inC r.'rfllf
Spcflie/ animal brutirm.beftia.caudex , truneu«
e<t ©a< 23e rt#tt ift nnc ^rrtie / animal fe.
rumeft, mor(u*ungnbui (Vevieni, mcrcuix,
eft p t ofttbulum, Titam bell uinam agent .
^eflialijä/^wiiu. htfliiffi/aü.tfaJr. beU
lyinu»,fer«r*,f*v«a,tnrx, trrxn iniulful , infipi.
Q du».
211 3to
dus. <£w MaUf4 fccbeB fftbKR/ more bcllui-
no vivere. (ix gcbei bcitialiitf) mit il>m um/
kumanc * fsvitct illuno tractac.
ScfiialUÄt/ W «w/iiw $eeffl)ctt 8* ^cfHftfc«/
unmaniMS, fzvitia, fcricas, fcrocia, & vuho
itßialttas , brutalUat , qvcdnoj alib nomine: XOllXX
iKU; CtCCl)Clt/ Vut)tf4)l)at p'onuncumui.
©011/ ©one/ / pfe* Bönen/
€ritf Riebt ciRcr£oRC rwbrt/ ne hilöqvidcm
dignuseft. Hi/un n4/w$, die ihn DAS fd)W4r$C
Slcef Utn an tet »one. ©^fdjrpter« $cnc«/
faba hrefa/t« firafta. ScüjbPHCR/lupinut. 53ll»
tt gricjbPRcn / Lupinui fylrefWi«. $flrfffd)e
ct»er (ggiprifdK Seit« / faba Ägyptia. aßel»
fd}C$0RCR/ phafeolus. <£d)rninn>öRCR/ faba
rativa minor. <§aubCR(R/ hyofcumus albus,
alias fci !|"cr.Fr Mit. £d)mciiwDoncn / fabas fuil-
br, hyofciamus. (gilt Olefer mit $Pfl<R bcfilct/
fcbetum. €in Äud)<n MR $0RtR/ fabacia.
6 (bei bonen / conchis. t£r gcf>cr iR 35orch bei*'
Bill / Leiter de eo, qw forum firmo certbrd eß , in
fabis oberrat /n >c vcrlatur. &0RCH ctiam abu-
five fumuntur pro cxcrcmcntis, indc ©<i<bO'
neu / ftercora caprarura.
356idcin / dtmm. r»<33 / fabclla , fabulum , faba? mi-
nufculat. <3d)nuaf b&lkül / fcbulae minores ro-
tund*.
Sticht/ adi. fabalis.fabaceus&rabaginus. (gilt
S&ORidjtCT ©efebmaef/ faporfabaccus.
©OÜ / adj.alui t$ol/ cumidus, fungofut, eaver-
nofus , mulucavtu. 5>cH / fctt / ehamnotat glo-
bum , prepter etneovitatem, und* CaUorum Oonlc,
pi/tf , SSfnnßrum Äclltrerf / prepu<rnaculum % mu-
nimentum ,pila, opus ad pcrtuwatutelammduSum.
jlatfcbpHcfl / Hni caliculm. ^UinuRboU<R/
call aili, cqvibus flosetumpir.
<5j35fB/ propnte volvcre, rotarc. ä 25olI / g/o6s* :
deindtttuvn fabulati , nugari , eftuure : Ö t ander»
jacef e , jaculari , projkere , uwi* jc/tcw
Jgoller / fi™ SBoler / ©<*/ bahih, air« efn
STIauerbrcd}« / hadii pyroboliu ; wri« tf-
IM.'
!250lj/ t»er/p/i*r. SSofiCtT/ &g'»«a , jacnlum,**
Q50l / &g«"- gtbfTR AR $&c!jfll / »1* ftgiteae,
|it iRlfflTiffttlTlir peunarc tigista*. SßpljaR
der e*MUtoo«c / fcaput.
SO 212
S3ÖlbC e^SSulbC/OW/ bulbiu, qy*[i globulm.
mit .
$ülbid)f c5* £rMbid)t / Äi;>0. bnibaceut , bulbofui.
? iilbubf c dBur^cItt / radicca bulbofae , tjvau*
funt : tdpd, ailium, raphdnut , erpx, rddtcm tuii-
pMttm t ndreiffi , Ö5c .
^öljitbt c^bäljtcbt /«Wf.carm.fitngofui. 53ul|id>
tf Ol Ii l'CU / rapar \ c nioi'.r , ca vae , fungofe.
s ^alK'|tCr / OOS / arcus baltftariu», wuuhhu, *x
<pA vi t Tri <nbuh drpcwntur. VcfidtUam A no-
ji'o Sollen / j.iculari, f.u commodt dtrh>*ri : trviM
veri in vocabulo üftaUtU / ejw mrntia )*m fahl* eß,
jententiam non mut antue. Qyonum autrm reaie» ir-
rivatwtiH iliic pretterntijfa rß , & dubium eüicui
wurveri poffu , een non ißted fftCT / five Ufttt/ 3t bä-
tißsßtrmAhem fit ? reftondtmui , qvod ißud IfftCF
venuUa pfKlfktR / fterncre lapidibus , qx-Utaii-
ftit laptdt* jacerent , und* tat Qrecctttum ÄtJtZi^s
55* mr^tQtXui nuneupont.
©Ottttn 'ß tx fonö jittum vocsbulum,& idtm ep»i
luprä Ibamm f und* %cmmtn five $ommclcR/
edere bomhum Jeu ronaotera carnpsuaar fonnm.
Ab hoc $0rR1R / ScmtRCn eß ttiätn WIRbitlbPHU
bombORI / clangor nimirum ty mpanorum.
^5cmbC / t>u* / bombus i pila rormenuria , five
globui concavus y granofus > deetxh hodi* dicuni
DCUlbarbircR /i»e« bombis ejwmodi ,Jeu globulig
granofis » borrendum Cragorcm edentibus, ur-
bem oppugnare.
S3pinpcr/t>er/ftrepitus, clangor, fragor, bom-
bus. JP)pff ubompCT / crcpiius vc nun.
^OtnmCln/ rbnarc t percreparc fomcu, itrm fe
motarc cum clangoftqvodam > 85 'idemeß tpxd
Simpeln / qvemotimodum etum ^pmpclCR pro
kRtpdf H promifcvi ujurpomm.
SBcmpen / »pompen / wnw ejfe ab hoc bonw
rticltl / motu nimirum tollcnonis, t>et poill#
pett (lange/ qvando aq vam i puteo haurimw ;ftd
pempCH euam feribunt pRRipcR S^plumpcR I *nc-
larc , cxautlarc , cduccrc , cxhauxlrc , extrahetc
aqvam»
<Uompc/ flJumpe ö» plumpe/ ötey antüa, t*ßhu
mtntum vtl mathina , qi'Aaq-v* t fontibut , flu mini-
bm ac puteii exhauriuntur. Sic i novit m nautes,
feu fentina »ntlilextrabitur >mit btT ^rmpe.
9)ompcr/ OCC / extrahens feu exhaunens aqvas i
puteis i in navi WAter tentinaxox > $tt&ä)ifU
ft« ufl4 «-Act* .
MW
MW
«** Je« ■
« Ol*"'
r>Ct»
MS?
mV
2is 33o
SÖOrt>id)f/ adj.&adv. fcgmcnt.uus, lemnifcatus,
taeniis dcfcriptu?, var latus, intcrftinelus, liratut,
lincatus. Dicituretiam%oxt>cut)a\t/ bOtt>\X\<i)V
fcorbirRd) SS'Ägebor&irt.
3Jerlu>r f eu/ wrborbircn/ id*m <pni borfcf tcn . 23er
nidK mit ©clb nnb (Silber »erborbirct ift / gilt
nicht'; »Ol i\n icutcn / nifi qvislcmnifcis aurcit
it argenteis fplcndeat, nihili habetur» Q3ctbCD
IHrillUV OtC/cxDolitiolcmnifcata.
JDut'dj unb Dlirc$Borbireit / oroninö lemmfcis *
fimbrii» onerare. (fitl burej) uiib iMtrcb »erbe r
fcir f e£ .Hk'it- veftia Babyloaica, Fhrygiana , Bar-
bar i tanta qvanta acu picta.
Q50VDCÜ/ &Belgic. 33crbccl / t».o» / ganeum, lu-
ftrum, lupanar, fornix, h ßotrö/ ora» rjrrr*-
mifßf t ^-via A igulot »mart ÖJ 1 r/igrrr Jc/rn. proßi-
lulx.
SHubclirer/ &«r i «Mb <£u«nn?t« / leno , ganco.
S&orbelirerin / öic/ lena.
Q)0rtC c5 Q>forfiV Me/jmu.i,forc5, porta , oftU
um, p/«r. Wt/ ^ fortCIl : po ttm autem in ufu
noinfi,& rate triam mßnaulari. Plauflbtltm ori-
ginaucnem vucn Porta Äj^irri Ifidorus cx Catonc,
ab aratroportando , ot/ü o/im, cum urbem novsm
conderent, aratr6urbUfutur* frahum deflgnaffrnt :
mbiverhintroitut^exitMu futurm < erat » aratrum a
defignatore portatum fuifpt. Scd credae hoc Ju-
«heu» Apclfa. /.iYmi mir diftam portam rtiam etn-
ßtt, qvia per illam aliqvidimportari vtl txportaripos-
ßt t &itae]Jet utroq { modo ab anliqyo noßro SßctC Iii
qyo d rß tragen / ferre , portare. Vtvum Latino*
Tum porta» hoc ipfum Uferte / funt a S5orD/
ora, margo, cxtxemitat , qma porta in finibtu
vppidorum pontbantur » torumq\ amplitudinrm dt-
lerminabant epudemfyjutet conßituefanU (f brcil
jjforte / c#©iege& vei $riumfpfprte/arcus rri-
umpbalis. JraUCTpforte / caitrum dolens.
•£tmnuhipforte / porta codi. j^clienpforten/
poxtae infcroruiTK (r eblcßpfOTfC/ arcis. (*d)lil<
Pforte rß rcHolaillufrritThuriugiat, Porta diHa.
2)ie enge ^Jfortf / ferrüta ad vitam asteroam du-
<en*. £)te IwitC Vfprff/ call ia ad infernum fc-
ducer.s. ©ferne <pfortar/po/re$atne?e. 2litfge»
typbene Pforten/ emoti cardinc poftes.
yfpvtlciü / / - 3 ' im - ponula »oftiolum, foriolas.
tSÄrberpftfrtlein / Diie / aaticum. Jf)inbcrpf)Jrt>
lein /&fl*/pofti cum.
Vfcü'tncr / cet/ janicor" , ottiaiius. ^frjrtiterin/
Clg/ jauitnx.
•i)3fr5rtnerif(t>/«^. portkorü mores referens, ©ic
tytfrtnerifcfyc Jrc pbeit / jus oftiarium.
Dö»/ drfignal preprü
liberum traoCium per portal , fid txponitur :
Li bei Iiis rer um iave&arum aiTcrt or i us, tcftimo-
niumtaniraüi ^miiKoius hoaefix, hterx fecu-
ritatia , r^commeatut.
^fOflt/ *i€/pl*r. f^fofletl/ porti»,paraitade«.
a PfortC/ mutato t in »/ funt tnim poßti porta*
tum partu t rarumq^colunw:a ftUtolumn*. Et qvia,
eüam pergulae fapiußut'e pol! ib u s mturiuntur , id-
eoq\ ad dißtrtntiam tüi dicuntur ^ÜrpfVftCU / bi vtrl
&M$tfofltUvocantur.
W6\iUin 1 00*/ .um»!. Columella.
^fO|l<0/ verb. in ufu hauttß, frd Sß<pfoften/ i.e.
tritt pfo|t<n <JU6fcr><n/ columrüs ornare, co-
lumellisfirmare.
ißepfofluiig / DU / firmamentum, qvod poftibus
IHiM tieft t fne ptVfiuj / adifü. columellis omatus,
poftibus iurt u\ tUs.
25 0$ / DiC/ x?«/grr. Q>ol / G jö. Boule. Tr/ca ro-
cabulumGtrmanicum t fedobfoletum t cu\m relupvut
funt in f&o$l ligel/ g 1 ob us , fphaera t m% binc etiam
tß:
iSotelen/ ludere fphacrä , jaftare globum. Um fi*
tu- Xaauc iüeiii bofelca/ rpharrula ludere , pro
vino»
i^ofeUT/ X>ttj rphanomacrius,peritualudi fphxra-
Iis.
$>PleUcbt/ ad), fphxralis, circularis, ro tun Jus.
33cfcll!TltJ/ Dt</ lud us :{•/' fpnxrahs ßvr gluborum.
23räni / ta»/ freqvtntius tarnen lrgitur üüS
bCvllTlC/ i,irm ' V 0 -* ßorttrl/ fimbria. Iimbus,
inftita. ®ebrÄmnn ber CDtfifcen/ fTmbri* mi-
tne. ©n fofibareS 3obe!(tebr<fme/ fimbria,«-
ccllcos cx pelle muttclx Scjthicai. ^u^ßQO
brtimf / limbui ex pelle vulpina. €D?ar^r9<*
br4m/cx peile marcis.
35rÄmtn/ fimbriare. Compofitum rß QJerbrtimen/
/jv»55ebrdlHeR/ idem fignificat fimbria nimir.
munire, ornare» aflucre umbum. Q3t*rbrdniCf/
fimbria tu s.
©riimung/ QJcrbrÄmung/ K'^ebAung/ tut
ornatua cx fimbriu vel limbis compofi tus.
$tanitn&$Tcmien/ fraaiH, Beb. jremen/
Goth. 53 i cmnt / alU dialeBo dicitur aj$xh\\\ qvafi
fit front : Hure SrÜnfcn/ gefrtinfet; faftillis mu-
nitus.
plana de fimplicia vctba.
gmii'cbt / t.ij. fragil Iis conlutut. (Ein franjiJ)*
td llk\n\\(\)i\\'(' ba Whcus frafti 1 Li $ cenfpicuus.
gr.inii(öfc £anbfchubc/ crüromec*fracii.!ia pul-
J'.i u; c u.ii.'.i ; c. CODAirC
griii!}»ii4.' Die/ fcnociatum fra&illorum , orn.ua
concionitas. qvat fra&üh fit , d«cu> iradillo-
nun.
^rötl/ idemqvod T&t&uyffedobfclrtum, nifi in com-
fofito%lh)<n\)tan / MC/ ftiperciliure. Scribunt
diu 9lud<nbrau/ ciJ'S.udcnbrdun / ejtovrr^atdo,
reükfimefcribi : 2lll^<ubsaUI/ ^vdfipmbria fit yvx-
dtim oculorum.
Slii.KiibtvmidKcr/ vel ftcundum «//wSluijbcauid)»
t CT/ Oer/ fi lo, qvi fitpercilia birfiit* bahrt.
95 tat/ btdtcn/ ic&brattv bu brätelt /er bratet/
n>ir braten/ ic. i4>bricCc/ gebraten / j-vi» *brcn/
tl<rv i£2>ranD vemÄt, dubwmfitpeteß Milium, fic
tmm&tat* ©MltD/XÜflt »tt><WO t»»»ii,notatq>
aflare, toxrere, torrefaecre. (^braten tterbew
allari, torreficri. ©ebnUCnC^DBrr / galliwx
toftjc. gin gebratener .&affy!cpu.aftu». ©e>
braten <!r djreci» / afla tuilla. ^d) roiil Nr mi
braten/ iamauqYidp^cnuaixucumagam, cu-
pedia» tibi apfwnam/o/icrt. Qüs Wirb bir feine
gebratene Xaube ms ^aulflieaen/ nonubi per
buccasaflacoliimbavemt. 3eb fau nid)t alle»
jeit (ieben nub braten/ cor^ificifllmiicibi» fem-
per pafa non licet , opipara cfculcnta rariufeu.
Je mihi obveniunc.
graten/ Oer/ a/fiim, atlarum, aiTarur*. afla , caro
tofta , affara* graten anffCtfcn / figere carnci
*eru. graten nxnben/mtar« »et«. Urteil
objiel)en/ afläcuraircfigercdetraher«, Erdteil
fpief en / carnet lardö trajeftare. QBilß&retfbra<
icn/aftaf«rina. (Sin magerer graten/ aflatura
ficca, matra. getter $Ta fen/ pingrif, fuccilen-
ca. €in ©aldCÄbratCIV rureifer, carmrex r rri-
t. reifer, patibularis. £cr Teufel wirb einen
graten an Wr frieflen / mancipiui» diaboli an-
dern- cris»
©cbrafeitf/ r*©cbrätc/Ofl«/caTo ailä. ©ebra»
tcus unb ©»fottencs «einem £opfe/aflumdr cJU
»um in tefta eadern. jtaIbSd.ebra.Cll4 / afla vi-
tuima. 6eh6p|Vnt|ebratcnif/ arfaovaia. (Eift
faucrgebratctl^/ aflacondita, acetö maccraia.
SMtlcin/ t>ae/d>rwK Offa, offulaaiTaca. (gin
JKiebcnbr<i(lein/fl.«4* ctn*A«urn/ contiguuaa.
tus.
SrOtfA. / dJj. rüdorem all* halans. 3(1 |,i(f)c
bra 1 1 id), fo Iii es rdi 1 1 d). 11 non laute, tarnen con*
cinnfc.
2lbbra.cn/irrauare. 2fm(?piege flbgcbratfti/ ve-
rnbut iruflatum.
-Jlnsbr f cn / aoarurS , aflando piagvedinem exrrav
hcre , 05" arTaruram pcrficcrc. StU^QebrdtCR
©dllfefetf/ anfcrispingvcdo cxafTatura collcfta.
Cüisqebra reu @d)mär/ adcpi ez aiTis rcliaut.
gebraten / aflando carnet coofumetc, corrum*
perc.
rlSieberbratCtt / denuo afläre , alteri ticc ver«
tigere
^5rCid / Öit/ Tpira , pracenta. 55rc|d (m SBefn/
fpira vinö macerata. f£ Uttcrbrcjel / fpira buty-
rö illita vtl irnmixta, 3u^erbreicl / Tpira (ac-
charö condita^
^btOtol adjeB. & äJv.itafcrtyftrmt htSitmu u,
qvi deeepti k Latino pravm , txiflimarunt brdf Ptr
antiphrafm "venire a pravus fvafi miaimc pravui.
Eß tmm brdf/ ar.tüfVißlma vox Germanica , fi-
gimfkaru z «ximium .fpeciofum , i/. forrem , au*
dacem , «onfidemcou vir i|c ein brafer
aniruonit» torns homoctl. (£uibrdfe8 3)iCrb/
gcncrofus.rpcciera» cqvui. bat i'id) im jfrie*
di" btaf dchalien / fortera (• & ftrenuum in bcllo
exhibuit. <£t i|l ber brafefte jCaoalir von ber
SBcli/ pr« omnibui giorian fortitudinit for-
tim» cfr. jd) mitt i'bni braf fagen/ n»i-ran cr<
gefreßen bat/ nihil rccKabocxiis, qvae ad cju«
corrccliouem pernnent. jödlj wkMfj Eugc r
bonum factum ! 9BcT llllt blMfcil i'i'iltflt ÜUU
gehet / nrirbaud> braf/ q»i vertacur cum viris
grawibutdr ccnft.inc.bus, ii ad oomet cafut fc-
rcmJo» firmu» erir ac iniraAu». C5ai |U brafc
(epa/ bringt mebr 6c|)dbt-n/ alö^u^en/auda-
cem, temeranum , nimisqvccontidcnccm.r(Ic,.
f<cpc pius nocet qyam pvodeih-
^rafldf Cit/ OW/ animofitaf, jicnerof:as , forti-
tudo, irrenuitas, pr.ncr.ua an um : /f.audacia,
confidentia , temenras. i5rafii\fcit fühlt bif
$»raut I)CÜn/ audcnies fortima ju vat. Dkitur
^rafbeir/ n/;«y conti *num Unbrafljcit/ motli-
v. es Amin i ,ab)CCtto , ignavu. llllbtafl)Cif bhn«
get nie bltrd) / minor ad facinua verecundia.
I: j Unbr af/ *d\. eß timtdus, mcciculofus, mollis»
mulicbrii»
Digitized by Google
2T9 55r
Brafltdjj ßve Brafucfj / *dv. forcirer, Tiriliter , ftrc-
nuc , intrcpidc. Jlnbraflid) EJ'unbrafifcb / igna-
▼itcr, cimidr, rfTceminate, molürcr.
Q>Ntfat)e / jMt/ minjc , oftcnratio. «iincm eine
ifabe ma4)efl/ terrorem auoii infeirc , info-
Icmerdr fuperbe agere.
^rafirCII/ jaclarc, oftenrare. arroganter fe ef-
ferre, glonando cxtoücrc, acriter, minacias-
qve loqvi , eximium fefc oftenrare. (i'in reebt-
fyaftcntr StaUföt\id)nid)t braftren/ honeftui
viraculeaca , five dentata verbaac contumelias
ferre neqvir.
?irofirung / Dl«/ Um fwd BrafaD« / ambiuo,
oftentatio , comminatio, opprobrium.
BrajÜ'lfd)/ «if. terriloqvus, pcrccrricrepus , info-
lens : cy *dv. infolenter, immoderate, gloriote,
acricer.
SJrail/ braUCll/ cerevifiam coqvcre , w Ig*
brtxart, &mrtaphor. perpetrarc facinut aliq »od.
hortn einmal gebrauet : Qyai dcauö turbas
concivim ? (fr hat immer brauen unD baden
beoetnünDer / in concertationibu» & confli&u
Serperuö verfatur. (Ein gut Bier brauen/ coa-
cere cerevifiam fapidam* prxftantcm , n»bi-
Jem, fvavcm. CtBtr moOen brauen / omnia jim
ad co&tonem cerevifias paraca fuoc (Sjjig brau
en/ coqvere, conficcreacctum. (Eingebrauct
3)?äl)'bvne cxcoäi.
grauer/ Der/ co&or cerevifiariu«, fabajariw, vuU
gb braxator. lt. Zythopceu». <£lllC Brauerin/
coctrix cerevifiaria, wilgh braxatrix. Dicitur
Bierbrauer/ Bierbrauerin/* d dfierentitm $Reht<
brauer/ co&or mulfi. (EBtttbraucr/ aceci. BranD»
toi'tnbr auer/ *ini adufti. Brfibanbraucr/ cerc-
▼ifiavinnul*. ©nieber ift feinet Unatticff et<
euiter grauer / qvilibetforrunai iux faber cft.
Sic dieimtu : (Sin Unglncf «braue r / feditiofus,
rurbulcntus, facltofus, auetor dr miniftcr malo-
mx». Äofenibrauer/^aiBafferbrauer/ dicun-
tur braxatorcs inepti , imperiti ccrcvifiarumco-
ttorcs.
Brauung/ Brauereo' *W Branen/Zytopa-
ja , an braxandi Sc coq vendi cerevifiam. Qtii
Brauen gerät mebt aDemal n>ol> coöio cerevülae
■on femper feliciter pro cedit. £ie Braueren
aufgeben/ valediecrcjuri braxandi. Oid)$ur
Bietuereo begeben / in he Brauerei) einaeuoin«
men Werften / adteitei ia fodaiuium braxato-
tum.
35r 220
BraUCrfd)aft/Dte/focietas braxatoria, fodaiuium
coexorum cerevifise, collegium Zy thoneeorum.
Öie Braacrfehaft bat biel ^teuren aur |id; / fa-
bapriiad gravifltmas co'lefras teneotur.
Braueri|"d)£^Brauerlid|/ *dj. omneqrod ad ar-
cem ccrevidariam pertinet, xuho braxaeoriuf.
Der ^ • rauer n'eben Untreu uab 3fort(ilbafti^fet(
foQmau sucht nawlebcn / braxaiorum fallaciit
indulgendum non eil.
C5ebreube/t>0t/ demenfum, confticueum, rv,'iÄ
dffuUäum ad unam coßionem cerevitt«. (£ui
ÖcbreuDe Bier ' tanrum, quaneum üflicit, *
dererminacum cft ad fingulas braxaeiooea.
ftbbrilUt'n / cocliooem cercviiTae perficere , finire.
Üufbraucn/ omnem polenum in coctionero ce*
1 cviti c confumere. err bat alle feine Qkrfica
auf einmal aufgebraut / omnera copiam hordoi
tofti impendir.
Otuäbraucn / ad finem vel exirum perducere cere-
v iii * codtonem. &ie Brauer haben nun aui*
gebrauet / finita jam cd braxatio.
(£iubraueu/ damnum , detximentum faecre , ma-
gnam jaAuram & plagam aeeipere ex zytho-
pacia. ^r bat aüetf üai feinige eiugebrauet /
omnia fua bona braxando perdidic.
^cr f brauen / pergere in conficienda cerevini.
})l 1 rbraiiai / locium Tcadjangerc co&oribut.
D^acbbraucu / pofteriorem cfle in coqvenda cet«-
vilia. 9^ad)braucn rttamdicüur,diluettcctcri-
fiam aqvi * adulterare. ©aef Bier tt?4re gut/
menn&a^3cad)braucn tife / adeö paupertinus
non c/Icrpotua . nid aqvä uiiFundcretur.
Unberbrauen / mituni>crbrauen / ex mulrip lici fra*
memo cerevifiam coqvcre. J^afcr un&er 3föal(
brauen / hordco 2 verum immifecre.
Q}erbrauen / braxando confumere , impendere.
Jdrmfyqwd Cinbraoen.
©ichrrbrauen / altera vice braxare.
SSraud)/ brauchen / mr, atu ctTc, ufur-
pare.frui. Qtf feinen brausen 'boniifuitutt.
einer 3eit rorl brauchen / optime horas Aiat
collocarc. X>:t CD^onn ift tot \ jubr aueheu/ homo
ad omnia idoneus. braue!) ieQunb fein
C^e'.t pecumä imptaefentiarum opus non ha«
beo. (gieb feiner grenbrit gebraueben / libertäre
fr* jure fuo uti. vr tcb Oer Gelegenheit aebr an>
dv.n / arripere, captare occaiiouem oblatanu
opportuniratem amutedi. feiner (rinne jld)
ejebiMUCbeu / uti fenfibus.
Brg»:
plut in diccndo.
$raucbung / W« / Öf$5raueb / b€r / «*. bas $rau-
<J)Cn/ ufus,mos,confvetudo,obfeTvantia, trafta-
uo. Der Sraueb bringe ti o\\o mit/ fic fert con-
fvetudo , fic moi obtinet , invalide , tralatitium
eft. ©Jtf Ift fein $raud) / fic eft , in more ica ha-
bet , hoc ipfi folcone cft. 3$ »fof ben $r aud)
Hiebt / imperitus fura moris regionts. ©atf ijl
TeieDcraflc feinen 35rauc^ / ejus moriemsornni-
nöconcrariatar. £anbsbraud) / mos regioms.
2tmt$braucb / oÄcü nornu. je? aujcllenbraud)/
(Klus curi». ©tabttraudj/ ftatuta civitatis.
*^<richt$braud)/judiciaJisconfvetudo. GQCttft/
braud) / mores fcclcfli , rurpes , ftrda confvetu-
do. ^ernunftbraueb/ufusratioms. Unbraud)
defveeudo. Sßcltbraud) / confvetudo freuli.
.£ ausbraud) / habitaxio. ©cltbraud) / c xpen Sa
n umrooram , ;•' i .
brauchbar cS'brauehhafr/ *4ufuaiis» mins,ido-
neus, commodus. brauchbar ©elt / moneta
ofuali«. vf in brauchbarer «Dfarmv homo apius,
vir habilis , capax ad varias res gerendas.
brauchbare ^yortf/confveta vocabula, cpx ufu
obtinenc Unbrauchbar / inhabilis , inutilis.
<Ein unbrauchbar ^>ferb / cq vus ftri gofus , maci-
lencus,dtbilis. Unbrauchbare Älciber / veftes
•bfolera , tritas > pannof». Unbrauchbare
§rCT)bct»y privHcgiura vanum, fupefvacaneum,
inutile.
©reud)lidy *AitB.&xh*rb. idemfnk qvod braueb*
" bar/ </.confvetu»,ufiratut,folitm,er: Ufitatc,
▼ulgaritcr, folitö. £ ? i Ü bicuch! ict) / moris eft,
ita obtinet. Unbrcildjlicb/ mufitatus, infolcns,
infverus, & ädv. inufintc
55raud)barfcit & SSreucftlichreif / Ut/ Uem fvod
Brauet}/ confvetudo, obfervantia, mos , <t
fufim ufus ut iütas rei, craolumcntum , com-
modicas, firuftus. Unbrauchbar f cit/ Unbrcud)
Hcbfcit #Unbraud)barlicbfcir/ b«/ incommo-
dum, inutilitas, inania, inanitas.
gebrauchen/ iio« jWbr»wd?e»/ collocarcopti-
mc, adufumtramferre, ufumalicui reiaccom-
snodare. <tr \\\ molgcbraueht / exagitatus, ex-
«rcicatus cfi\ ©cbrauchtC KUte / pragmatici
nomine*, (fr ijt jnnilid) gebraucht in Den Oft
d)cn/ farexexcicusettinagendiscaufis. 3irjc-
nei) gebrauchen / adhibere medicum, medica-
mcatu wi. €inca $riB gebraueben/ coo^u
ift lange nicht gebrauchet/ diu ab «fu dominum
hatc res abfuit.
©rbraueb/ ber/ idem^vod^rottd}/ ofio.ufuri,
ntus , habitus. <£r folget feinem alten ©c»
braudj / antiqvum obtineu Cvg \]\ alfo ber (5t*
braud)/ mos inraluit. Scad^ altem ©ebrnueb/
mocc majorum. £>{ecbtem©ebraucbnacb/ 1c-
sitime.
©ewraucbiing / Vit / tAem epoi ^raneb Sf> <EF»v
btaa&f/ledrarius.
©cbreucblid) ©ebrauebbar / adjeß. idtm qvod
bteucbltcb 85 bwwcbböt / ufitatum , ufuate,
& advrrb. ufitatc, militcr. «Sir Ungcbrcucblicb
Ö'ungcbraiubbar / infvcius , defvetus, mufi.
rate.
©cgeilbraud)eil/ adrerfari, occurrere alieni , con-
uariari. ©egengebraucbte Brienen/ ancido.
tum. ©egengebraueb / Oer / confvetudo in
contrarium, mos ex adverfo , item antichrefis,
£5* jus talionis, ©egengebraud} bei SOafTen/
defenfio, oppofitioarmornm.
CO?i^braucben / aboti, male, improbe, penrerseuei.
(filier ^c^ulD ntiebr aud)ea / abuti patiesttil aii-
cujus. Dicinua ttiäm : Siu Sßcib mtöbratk
chen/ pro ftuprarc. Sföt5braud) / ber/ abufus,
abufio. $raud) bat (fbre / SKisbraucb hat
VrfbanDe/ ufus habet laudem , crimcoabuiu«
habet. 5Ki*braud)cr / Oer / homo longc au-
daeiflimus, abutens aliqvä re. (fin vDT($brau>
d)cr feiner feb^nen 3crt / otiö abutens. tlin
■SM brauebn: ter €bre/ riolator honoris. 5)?^
bi\".!fblid)/ abuii-.c, cum abufionc, uVinufitatuf,
i n foht« , cavillans^
ScTtbrailcbcn/ neceilitateaftringt ad remaliqvam
Htendam. 'Der SRorbrancf) / fuprema necefli-
rasrei. 0^otbreiicblid>/4^f.pernecefläriiu.
iScrbra lieben / abfumere , confumerc , utendo rem
detcriorem reddere. 93erbraud)te* @<!t/ pe-
cunia confumta. 2Jerbraud)tc ^lijcnnHii mc-
dicamemaadhibita , applicara. (£'r bat Viel kl
bet Spotcfc verbraucht / ingentem peenniat
tummam crogavic in medicos , multos fumtus,
impenfasmaximas fuftioun, infumfit.Ceat, col-
locavit in re medica.
2BicberbrailCben / retaliare operas , rependere of-
ficia,denHÖurirealiovl. sjftan f au Den ^?ami
ein fiubcrmal n?ieberbraud;cu / altera vice ejus
operä uci potciuaiM*
223
33r
35r
25raun / brauner / braimcflcr / « «.
color bxticus, fubjqtitlus, fortih BumtV brcn :
mit. 5>raun nnb blau / lividus. ,i«,unni
braun/ii" liebtbraiin/baduu.ipadireuj. vidu-
braimfr na fr <q vw fpadix. SXotbraun / m ■
biduc. jpcuorann / ravu». (SeWarjbronn/
mutinenUs. XunfcIbrailQ / pullu«. «üJiflc»-
braut!/ violaceui, amctliyftinas , janthiaus.
Qjraim In rot/ Iadicus. vr (f) nw iör aune Sluaen/
faviocuii. €in(5d)n)drjbraHnauqidt)fcr/ ravü-
la, ravilis. Cf in bratllici' S5?017 fufcusaethiops.
S&rcumK&t/ «4 infufcui. ©n brritnUd)tc^ 9RJa>
lein/ puclla colons fpadicei, nigella.bortica.
23tCUttr/t>l«y color rufcus,fpadiccui. Sed&in/Um-
maiio qvtdam tonfifUrum Aiakir fcfc QSWUllC/
fynanche. £)tr $reunc baben / lynanche la-
boraxe.
braune n/brann werben/ infufeari. Et aüiw ln-
1 ufeare , braun machen. Dkitxr etimn 3inbrau»
nen. (£r jft »on ber £pnne anaebrannet / fol
224
©CI ^Ibcilb Mimet JU braunen/ ^ u ^ ra '„f C n/mitciccre,nianfvefcere, «/.defecart.
t. JDir Jfirfc&en brennen aü\je< fldcrc t federe. $a*SHer bar ausraufet/
• aduftut dl.
veiper ingrui
'n: (S cerafa fenfim nigrefomr.
$raununa, y 2>rcuitunrj7 Die / infufeario. ©ie
&rauuunqma(r;ct Die Knaben niebt bcplid)/ «o-
lorfpadiceus pueris ornamentö cß , nondede-
corat pucllos.
$ranfen / tthm. verLtas/ & taa (Scbxaufc / mu-
gitu«, murmur, HomtMjs, it. jefhiario anim L im*
vetüt mencis. ß$ ifiein(3ebraufe in ber <$tn>
beil. ingens fremirus auditus in conclavi. £)
SBiengecranfe / bombiiano. JDa* glieejeuejc»
brau|i7 rr.uicarwn (ulurrus.
35rtUl|l$t/ Ai/. ftrepens, perftrepens, fremeni,
acituoAu, morofus. ©a< brauju&fe 9)i ecr / fre-
ra xituoia. £ic brauste Sellen/ fludus im-
rnanc ad cerrai (bnantes , immensö murmurc
rcfoDanccs. (Ein braujtdjter .Herl homo ra-
btofufi, damoitM, rumultuofus. impetuotus.
^nbraufen/ petcre aliqvcm clamore, gravmfculc
compcllaxc. SBatf Darfltu und) fo anbraufen/
bu €|el ! Qyul mc allatra«, eanii ? Slnbraufuna/
c o mpeil j cio acerba, minax, impcruoTa.
!2Ulfi>r. ufen / U.fereqvoA ünbtaufttl/ exaeftuarc.
pcrßrcpcrc , mvrncrc in aliqvcm verbis aecr-
bioribus. ; 1 n fbr k i ufi ch f e ^BortC / verba afpera,
cumida t Ccrmo curgidus ( clamofus, increpatio
dura.
ccrcvida reddec % fcdaca,dciccau cft.
.öiu nnb f>cr braufcn/ukrocitröqi »ftuarc» eixettm-
Arcpcrc,iaccricfcpcrc.
S5erbr»iufifit / iä. 2tuBbrm>fcn/ detumexe , fe«
dari , qvitiaic.
feraunbalt/ *b Umf»49umU&t Oticus, '^.^^^^ t it£rum ■ imum ffCmcrCt
fubaqtilus. ( pcrftrcpcrc % dcnuo
Srciinicin/ t>fl6/puellajamhina,nigella,colori« <g r aut/ W«/ B^.»rin>e/rpon<a,dcfponfau,
hyaciiuhinu ilem cqvulut fpadiccas.
25CaU6/ bCOUfCn/ fremerc. ftrcpcrcrcro-
narc , exasftuare. £)\\&$RKV bWllfct/ marit
fluaüs mugiunt. Qai i^icr nnb ber SSeft
br wüifer / cerevida & muftum xftuanc. dinvj
bafru viel qe^en midi ,11 braufen / quid fremi«
contra mc ? <£r braute r vor 3i>rn/ pras ira fervec
& inronar. vf r bat lange alljier gebraufet/ jarn
diuhic inftrepuir.
Q^railfer/ t>cr/ fremebundus» murmurillans, £5*
mtnh. indignabundus ( ftomachofus» ira per«
cirus, incitacui.
Traufe SfJ'^rnufung / Wc / prop™ aifhis , fenror,
y mrtavb* indignatio , (tomachus , excandefeen-
tia , bili«. Scr !Sein.ejcbet in ber Traufe /
num aeftuac , in fervore & .vftu cft. Sic defa-
minii lafcivlrntibut Micitur. <*ic jittb in ber ^rau^
Je nurem appetune, caiuliunt.
nora nupra. Vidriur efftk brilbcn fovere , foc-
tificarc , qviM fconfa ob fobol'u provägationtm d*ce-
rrtur. ®cr ba^^1f*cf bat/ furet bic fbxam beim/
cui fortuna favet , vel dinte fponsa potitur.
©a* ift eben Die S5ra»it/n)prnin man tanjt/ prov.
hoc eft negotium primanum , de qro i»s agira«
tur , catdo rci in eo volvitur , vertitur. Willem
eine 55raut wrfprtd>en/ defponderc filiam aii-
cui. 6icf) eine ©ront nebmen / defpondctclibi
alieujut Hham. ^incSßinbsbraut / mrbo, v ( r-
rex, ventus impetuofus. Se.4 m.ittui hocXOltfo* 1
brattt vrnitt a btßufcn/ ventommsabit * mutinu-
/«. (Eine Jgpcnqrrribraut/ monialii.
^etne anbete $raut nehmen/ marrimoniunj rc-
petcfc, adfecunda vota tranlirc. (?mefd)Cne/
freunWittK/ begliche 5>rant / »enufla, bianda,
mrpis iponfa. .ptmmelfbraut / fponfa Chr -Ol.
Xenifhlbraut/ laiaia ,ürix»Yencfica, Caga.
Ereilt
$rcutlrin / ©0« / dimin. pudla fpontä, virguncuh
dcfponfaia.
35wutbaft / aij. a-f». in fpecicra noyar nupt»
tief) brautbdftansfdjmuarii/ inmodumfpon-
fae ornah , ? cftibui nuptialibus iudiit.
Sreutigatn / & 23reii tgam / b«r / fponfut , fpen-
tus. 4£fW nomrn bot k B taut veniat , Jätehtur,
fWovts ctrrbrum in cakxnro non habet. S ti jvid
j>)!Uba p ß.rma a.uil /;/, »cm omnibui notum rfi.
(*)aUI *utem tntiqvum vocabulum Teutumcum tß,
v i r um Jtnotan*. Hinc Auglo-S*xonet mari tum
MpptlUnt (3)0niaB / it* , ut fit vix five mari tut
fponfe « ra/I nu/« f/Jr «5 antiq vo gani / infus , de.
Uttae» uuie ©diuniclidb / lafeivus, pctulantfi .
W llÜTdclld)f Cit / lafei via. £y? ttiAm gemma no-
mine ÖameliCDfn öperf |lan /charcedo-
nius,/4/mr irrl*. Er ftcumdum banc Jedu&ionem
'iM'i'l! fhl .Uli denottrrt lufum c5* delicias novn
nuptae. QMutbreuriqatn / fponfui dolorum vel
iugTuiM. jtomaJiÄcr &reurigam / fponfw
reu 'ms. 3*raui imü:£reMid.am, inatnmomum
contrahemes.
55ccit/bcettcr/brcitcflcc/ *4 i*tw, dmu-
tu$, JittuUit, if. protcnlu», diduetut, latc patent,
fpatiofus. (£ra breiter SÄfl/ramuspatulua. €in
breüer (Gürtel/ lan Zona , balteus. "Das breite
<Enoe amPJHbcr/piimula Brette vr djutxern/Uti
humai. £>rouc tirn/ froni ampla. (£incr/
Der breite giife bat/ plonn, planem, breite
Riegeln / </ub (Debfenmngen £> Bieber*
jtflUfcan?* / Im« v*. SÖreite Al»"cf>f ' P'fcc» plan i.
tcf>f eines' ^uses brei f Ion feiner SKeinung »ei«
d)ett / nec Latum pedem a icntcntiä difeedere.
32agel5 breit/ latum ungrem. iß fo
breit / al$ es lang tfi / unum * idem eft. 2Sr< 1 1
werben / Utc&ccc. SBeit unb breit / long« lare-
<JTC.
Streiten/ &compofitum Slutftreiten/dilatare, ex-
planarc , diduecre , diftenderc , producere,
.r ampliarc. It, di vulgare » bervulgare , disicmi-
narc , dt«ftp»rc £in * t|"d)fud) über Die £afel
breiten /menUm mappa itcrnere. >>ie glflqel
»i nsbrti reu / diftenderc alas. <£ id) breiten rt» jm
fijnißcat fuperbirc, fuperbe incedexe, pompam
a^i are , magno faftu ambularc per placcai : Et
tneUpb muJtumdbi igmerc, tnbucre, clat>dr
m.inuih\e festire , ßlor^ndo fr extoilerc.
breitet iid) übe ra l wie ein 5'i ofcJ) / inftar bufon>s
inflttur.
breite/ t>ic/ latirudo , planitiet , fupaficies. .^ic
freite am Xut^ latieudo panni. ftcfcrbrdtt?
faperiieicsagri. SJanbbreire/ latirudo ltgami-
num. ^>atii>breite/palma. ^röenbreite/ terr»
planitiet. ^>inimeUbrctt< / convexum cotiL
riiftbrdte / expanfum aeri«. ?lBeg<?br«te / U*
tum w/fpatium vi c.
Breitling / We/ *d. fvodfdttiit / drltenfio , dilata-
tio tdiffufio.
jJrcitlicOt / a.ij. y jj'x' Hagvacui , laxut, q vodar«-
modo latus , laxe , aliqvaorulum late.
Breitling/ txc/ e/2caUeameneuoi laxura, ijvalia
funt udonci , calonc», SS'calopodia.
55r^it)Cl / Oet / habena , undt QäHorum bride.
örctfclcn/ Irena rc cqvum.
5iöfbreitfH / fternere, protendere, dilatando fu-
perponere. Jeller aufbreitfO/ oxba,/iMcjva-
dras menfat imponcre.
9l»rtbreit<B /paläm aliqvidfacere, rermonibuidi-
▼ulgare. Ausbreitung / di vulgatio , rumor , di»-
ßpatio rei. 91u«breiter / famigerator »dvvulga-
tus. 51wSiKbrettet/dtvulgatuf,penrulgatus.
öriiberbreiten/ five Uberberbreiten / infternere.
Gine t)eef e/ fp man uberbreitet/ inftraguium.
Drunber» fit* Unberbreiren / iubfte r acr«. &n u»#
bergebreitetes 5u^ / fubftxamcn.
(gprCÜCn / Mdditi ptr frosthef. lü. 0. iiemftre eß
qvoJ brdUn/|]*cuimj tvirm fignifUdt Tpargere &
fcipfum exteadere, infolcntem fe faecre : hsbH
compofit* (\üi> & ierfcreitcn/ nimü fc jaüate, aliii
praefexre fc
<^pr«^rl & ^prei$llen / pompam agerc.
magmficedrflu^uatim incedere> »M Otf / W
ntna\\t<5*$cn 5ucttg«wcrDcrt veolWn/ qvi-
6preijeler / Oer / fyrma trahen« , grand« fupercwio
laecrtoc hbrani , pavomno ambitu fc circum-
fpeftansdradmiran«. j . 1
6preijelep/ MC/ falhis, füperciliumgrande.m-
mor mentis , fuperbia vcniota.
^preucn/ fätßi po /iTrpJoc. Hu t. ^ « £r*rifc
tclt/a/ijj (UiUatr (pargere «o/af , gTiterncie.
i3prcuer/t«r/ ipar-cns.ftcrnent. . ,
.y^Prcil/tU« palca,acut.Ir.ftramciitum,l>rarnm.
Meiere uen /conrjjcrgcrc. Sine ^cfprtuun^ / con-
fperfio.
.t.'ü! uob «VI
1 3^
1 fpreuet/d
ftreuen / /«»r icrfpreucu f' A ' f ("'
en«iig,d*rpcrfio. ^in-uubbetije*
:rsc.
227
35c
25r
$28
3n e troas fpreuen / yi w cinfpreuen / »nfpergere.
V^priCflCl/ Öer/ i 0prCtt«tl/arcu$,9T/4/e» funt
arcaicuaii aptati ,bie2Biegenfpriegel.
Cprlegelny arcuare. (Spriegele ttc Sßiege yi/ apta
arcum cunis. ©cfpricqeit/ /» ' ' fpricgelicfit / ar-
cuatus. (Ein fprtcijclid)tcr SlOaqcti / currus ar-
cuatus.
©Pfi*t/ Wt/ * fptdtfn/ antennaje* lignum
tr ans verhau in malo. lt. venabulum, ein 3a-
gerfpi«*.
^3tet / tae/ p/. t*f / afler, tabula , aflamen-
ta. t 4 btCtt/ v> öf ter txttnfiontm & latitudmem.
#0(1) m&tttfafil inaltiorcgradu.dignitam
conftitueum efle. fg>Xtt etiarnjumitur pro tabula
lufofia/rualcatoria, (£m€pielbret~ Hmc im
Jßrcte (ptclctl / ludere alei vel ulis, animumcal-
eulorum kuuitcl.ix.uc. €i$Ctt Sßrtt / älteres
qverni , qvernci. ©minenbret / aflamenta abie-
' &ifenbret/planca«uparvinari3e/fuppo{ita,
fedjniljbrct/ afler fecarius. (£d)Uf$brcit /. fepi-
mentum ex aflere. <Sct>n>arfCnbrcC / planca..
Analem/ X>(tB/dim. aflcrculus, afler modicui..
Uretern / *A aflatus. (Scbrctcrt coafTatut.. 3>re;
terne 2&pben/ pavimentumeontabularutm.
93CCt>y Wr/ pL*U?&Ut)t / puls, pulmen-
tum , pulmentarium. Olpfclbrei)/ puW ex pomis.
J?iirbl5br<0/ « cueurbirm (gperbrep/pulrnen-
lumexovis. ©rifebretV ptifanarium. ^)ilfd)Cn
bren/ appluda. ffinberbreo/ pappa. SBoweU
brcr)/ puimentum amygdalitium. iOiiblbvciv
puitificum fax. Sßa&erbreo / put» « *qya * fa-
haä. Diebe n als wenn man $rc o im 3)%anl< Kit
tf / balburirc, mucirc , incq^jnnc loqvi. ©cm
tfinbe SJSrct) einftreidjen / inrliui pulticulam.ia
os indere».
5J5rn)lcin /.tüM pulticula..
S vc pid) / pulmentaris. (Ein breMidjte $ €§cn/
eibus pulmentaris pulmentarium. (£ttva4
brf pi(f)t mad>Cll / inftar pulmemi contercre.
93ren / z 1 ™ btiny '* SSranöv r*c«*nu.
qvx Cimbrtc*, galca cnftata fat cornura; Htnr
feft'nnO nomtn proprium Di/rk Brennt tji jß galca-
tut. J«4> f««m f/r $ränt)cnburg / prarfidiuin /«
caftellum armatorum*, fivr galearorum ; £i n>
mmapropria ri 9li$branÖ / tutor ignil. JgMlO;
bi\1»b/heroigaleatorum> ?llitbran&/ tutor/hv
galca gcmiif Aurbranb/ /h* giifibrenny milc«
pcdcÄCT. J&U$brv'nRCT/ nobii >bed« &ä>xlxtx/
fearabasut illc majufeulut , galeauis , rubrii cor-
ntibui ftaü« teftaeeis arm.it us.
Srenn/ brennen, saxomcubatntn&btt*
nen ardexe, flagrare, urcre , incendi. ^d)
brannte / id) briunte / gebrannt, brennen Am
ftgnifu&t qvtmlibtt impetum aninii» : Qür
gorn brennen/ fervere iracondia^ grepen ifl
bet*er / benn brennen / meims cd nubcrcqvam
uri. vrr brennet vor §Iei§ sum frudiren/ ardec
ftudiöJiicrarum. €r leufr/ alö nxnn ihm Der
^opf brennte/ qyafi exigneaufugir. 9Baä tid)
mch: brennt / bai lef<t) bn nitfyt / in alieno choro
pedem nc ponas , fac tuaqvaetua funr, qvarfunc
alicna rclinqyc €ih gebrennt Äinb ffirtf^t bat
Sii'iU'V ' i< pilcator i£bi» fapic » nocumenca
ocumenta. gin tvolgcbrannter $epf wäret am
Ünaflen / prot;. vexatio dacintcllcctum. ^alf
brennen /^cd) brennen / calcem, picem coqve.
re; (Silber brennen /argtnrum purgare. 3iecj;cl
brennen / co q vere lareres.
Brenner/ Oer/ aduftör , ufrularor, audtorcombu»
Aionit> excitan* , parant ignes. (f in ?.Vor M'rni;
ner / incendiarius. Softcnbrcnncr / uftor.
MfkcttKt / calcarius. Äcblenbreuncr / car-
bonarius.. 3>ec]elbrenner / latcrariut. 5:ren
tlCV ttiam Jicilto mom Pyjrcnacus. $>lMI^ircm.
brenner/ deAillaror. vmi adufli.. ^iir}crbrcn.
ner /.dciTillau>cve«etabiliuin. ^Irinepbrenner/
alc h y mifta. 3eiu)CnbrCliner / cha: .Itter um in«
uftor.
$rennungy&tc7inceiifio, uftio,inflarnmatio, ar-
dor,fervor.. ^alfbrennung/calciuatio. 3-c
oribrennung/ latemm coaio..
$reiinid)t / & uren», ardem. & reud)t
brennid)t albirr/ ignem, combuftionem olee
• Dkttur riiäm brcniuTidu 85* brennerifd).
^renjelen & brin$elcn/ ufruiare-. w»c igreiu
jclicbt & biutjclichf / aduftus , ufVulacus. 5^er
^ranbwein bat einen brtnjelicbten @>efd;macl/
fpinrus vini uirularum faporem habet.
v ^ranb / Ure/ pli tfe^rmibe / ignit, incendium,
uftio , inflammatio.. gcucrbrflltb / rorris.
^iaud)en^el• £efd)branb / tino famans. ©c*
!cfd)ter QSranb/ titio* ©er Q^ranb im 5?orn/
uredo , rubigo« ©er Falte 93ranb / cangrxna,
Hderatio; ©er 95ranb an ©efd)n?aren / uri-
eo. (Em iRad)bar ifl bem anbern einen Q5ranb
((bulbig / aliqyid, anali propter vicinum raa-
Brunft/ vwpi- Q5runfte/ *ftus, flammi,«r-
dor, fcrvor. geuerSbrunfl / incendium. fl'C»
bi-sbrunft . » gm* amom. £ü |tc in u nft / Terror li-
bidmi», catuhtio. $W&lUU(i f cxcandefccnüa,
turor iracundias. Der £irfd) tritt auf ttc
25 r i! Ii fr / cer»u» carulic, coitü« appecentii arder.
JP)irfibrun^/ tuberum eß t &sicüur fungus
ccrvinus.
35runftü}/ Ö^^v.feryido», ardeos, devot in.
&Sm im ©eift/ Hevonu Ipiritu. (Etwa*
briinllig beijCbrcn / ardenter aliqvid appeicrc.
3aMwjN0 Ö» brÜnftWlid) / fervidc, m::mc.
Sit 3mbi ünitia,fd(/ferror,ar<ior, devotio.
Slbbrcnuen/ deflagrare. abgebrannte Ecntc / ho.
m i iks incendio depaupnati. §lccfcn UUb Obr
fcT abbrennen * pagos fLunmitdelcrc.
einbrennen; adurcre, acccndcre, (Einem ein SRal
anbrennen / candenti ferro Ttigma inurcre.
Ungebrannte 3eid)cn / inferiptioncs -trontis.
Ungebrannt VE&cn/ eibus aduftu». ©ie Jungfer
bat angibrannt fttifty hjK wgoamar,3cipon-
(äcacftT ^
Aufbrennen / igne purgare , indarare aduftione.
£)ie Sierfo&er aufbrennen / dolucerevifiaria pi-
ce condire, ru marc, obeurare.
abbrennen / exurcre , flammis fubvertere. ©ie
Stabt \\\ ganj ausgebrannt / urbs pcnitüi in a-
aeret reda&aeft.
95ebrennen / circumcrrca adurcre , ambirrere.
Som ^Setter bebrannt/ fulminc ambuftus.
durchbrennen /perurer*. £reo£tpcf werfe finb
Uird) unb burd) rerbrronet/ trea contignationo
peturt* fi vc exuftae tont,
gorncnanbcbrcnncn / pranirere. tSörnenfoer be»
brennte 3aun|lccfcn/fudapneufrae.
Cutbrennen / excanddecre, ignefccTe, inardefeere.
5n üicbe entbrannt feon/ perdue amarc.
jg>cr ausbrennen / forumcic öa* geuer brennt
|un gemtern unb £)achc berau* / rclucenctlam-
inis teneftr»* culnima Jwmus, flamm a eximv
pit« »
Cerbrennen/ conflagrare,comburere. vrm flei»
ncr gunf »erbrennt einen oanjen HJalb / parva
fcintiüa totum exurit nemut. !Dic Singer
woran »erbrennro / impmdcntia fui damnum
facerc. j£KtUwtrbrannt/ fcmiuftu»,
tarnen & berrten/ u. bornen # bornen/
Smx. vn mrtath. & ipfum brennen / ardcre,tor-
rerc . Diiitur rtuan banfen / ut : ©cbanfte <4:rb>
fen / pita tofta. Ab bor &*rrt<n fucciaum iUi-
r«r5Barn(feinS£r«bcrnfrein/ fW^Srcnnftcfo/
epiiA vnßar rtßiut ardtt, gratum öderem ßirand».
Q3^rnfcn / catachrtß. etum pomtur pro vexare*
exagicarc aliqvcm , urere hominem. ^d) WlH
bfd) barnfen / Dn folfl nicht wnjen / wo Dir (er
£ppf ftebet / fic te-coax^abo , ut , qvo cc YCttai»
ncfoai.
aScid)/ beeren/ frangere, confringerr,
rumperd lacerarc , tcrerc , violarc. Et paßivf-
runipi.fraugi.dcftrui. 3<t) breche/ bUWldjft/'
er brid)t/ wir brechen ic. 3* bracb/ ich braebe/
gebrochen. Grethen ttiam mutu *iu figmficät,
qvodexrmplti cUriutfut. *V. C. ^jlimU'U bt<d)(tU
colligcrc, dcccrperc florcs. Objl brecbcn / po-
ma legere. $cljen brechen/ furculos defrin-
gere. Die tiiv breejen/ >ulvam aperire»
qvod infam* dfprimogrnitU diettur. (EbebrCCben/
adulterium committere. T><n Etilen brechen/
appcuuun cohibcTe. glachS brechen / linum
<omminucrc,decorticarc. vf rcinbred)i'ii / c;c
dere, revellerc, incidere lapidem. Siabbrccben/
crura clidere. ©en Qöein brechen / Yinum di-
luerc,»ordere. Einern baS^erj brcd>en / mi-
fericordiam movetc. £>ie Äranfhe<t bricht/
vis morbi remirt it. ©fl$ Äopei brechen / ftft-
-verejejunia. Gich brechen / -vomerc. €r rt)itl
fid) brechen/ obonnir ei naufea. ©aS Schliß
ton her Xftr brechen/ foreipe feram a foribui
revellere. ©at? ©efe^ bred)en l legem infrin-
gcre , muldam eormnittere. ©en 95linb bre»
eben / feedus violare. ©en ©abbat brechen/
profanare ^bbatum. JDen gricbcn brechen/
»onditiones pacis difturbare. ©cn ^)a!S bre«
eben/ gulam frangere. Die 3ufage brechen/
non ftarc promisüs Bre.
Ererben / t>a*/ nom.txrb. es'ißree^ung/ t(e/ fn-
dura.Tapxura, Um Tomitio t Tominn»t)aufca.
^rtcjjC/ Vi* / Imi decorticatorium, ^ulfella lir
nana. !&rcd) incomptfitit mußt eß y ut: OthleU;
brech / ntiks &iu\)ta)t\/ononi$. eteinbrechy
faxifraga.
frecher/ vtt / ruptor. frecher in/ Vic / ruptrix.
Verbrecher / adulter ,m«chus. (rbebreeberin/
Vic f meecha , adultera. SJanbrcther / audor,
dux , index vi«, femitac , glaciem frangen».
SßiinbKdjer/aqviiaoififraga. V£ibbred)er/per-
jurui. ^rieJl^recbcr / pacis naptoT. 55unb<
breeber/ tadifragus. JbalSbrecber /<o\\umfra
«erticem Irangcni , cftringcn*. ^)irnbrechcr
2 3 l
33r
55r
dt terevifiA ßtrti ttmeto dkiiur. (Ebcbrcd)tT/
ttiam dicitur tlle, avifruSut ante matutitalfm de-
terpit. §t l|Vllbr cd)CC / dicitur de ventis tmpetuoftt
§0 fulmine petru rumpente. j£>CTJCnbrf d)CT fic
zmotvocatur, qvaftptüoravulntrar.s. SJfaucr«
btttytl arics , tormrntttm murale* öioßbrcc^cr/
«uctfraga » nucifraogibulus. <£tctnbrtd)er/
lapicida, latomus. 3*^nbrcd(><r/ mcdicus dcn-
• fium. Siwigbrc^cr / tfUb &wb|Ucic&cty
frondaror.
SHcchio. #brc($lic&/4rf/.c*aiwrk Friabilii, fra-
gil«, imbectllus, fragihrer, tcncrc, lencri-
tcr. &at gjJctb i|l ein örctfjli^c« @<fa*&/ vas
fnabilcmulicr.
3Jrcc&f)flft bre cb^afrtg/ «i/. Htm qvod brcd?ti^/
cU" infuper valetudinarius, morbidus.
3b:iä)\am/ a4j. idtm fw>d b«d}U#/ friabilii, cor-
rupcibilii.
f&TtdbiittQt / funt pifeiculi parvi, Omari gußtu.
nom. verb. pri-
ma aratio , cfrra&io » profeisfio foli , rcpaftina-
lio. S$rad) ttiam fignificat fterilit, fernen non
aeeipiens vtl ferens. Hinc: ü&rad) liCQCR/ in-
eultum jaecre, ceflai c , rcqviefccrc. £u$ üöcib
ItC^t brad)/ if mulierevacua,vacante t vidua, &
tujtu m Ai itut effdttw, impos out abfrns tft %
^Marfu'it/ rcpafHnarc, novare agrum, aratris *
ligonibus arva frangere , proprie offriogerc.
©fbrad>rcr9l(fcr/agcr paftinatus.
55röCf 1 1 \>9X I caaii rcfimus pfopttr nafumineur-
iium 55" Qyaß frattum. Dkuntur ttiam ahi conti
wnatici &rac!f nbunbt/ vulgh bracebi. • Sgrätfin/
•anicula, canis foeminina , 8? ff» catachr. pudla
Iafcidens, foemina ddinqvcni , qvam inertpa-
Mi: £u loff Srdcfin/ inverecunda canicula !
©rd cFWtl/ dimin. cardlui.
SSrccfe/ t»fe/ ^/«»todje/ piur. »Srocfm/
mica, offa, bolus, buccclla. -Douiilbrcff <n / fr •
vortun reliqvi«. Siefen UtlPcriti ^tfd(>f/ ana-
r u- übrige Bretten fammlcQ/ fupeun-
tia trufta colli gerc.
S>l'fcf(rin/ dimin.'ÜM/ fruftuturo . mica . ofTula,
turunrhila. QM tkflrin ma^i'n auch 3Src t / co-
pia mi carum paoem effiauar , ptov.qvvd mini-
ma non fint fternenda.
Groden / & Dr6cf (kn / terert inmicas&fruftula,
«livcllerc auc frangrre. (fr |> a t i'dx n / bfti cT Ül
Die SRild) brwfen ran / prov. de opultnu & y *-
ävüt , fupaeibei; q,r« f^'cn«Ldc r i y«l
232
(f «nbroefen/ intcrexe. €iniicbrocrrc 9Rilc(> /
tum. ayag baft cin.jcbcocir/ top tnaaftu
aild) auseven/ tuccqvod incrifti, cxcdcndui»
ribi cfr.
Scrbrocfcn E^erbricfdcn / friare, atccrcrc. ©ic
B«(una ^rbr^ctelcn / pari icuiatim folvcrc.
$rötf clif^t / 4i;. frubiUs. QJrricfdicbf gir ifl
gut JU verbauen / caro friabilu coucoäu la-
«Iis.
35r6cf fd/ idem avod ©cbrorffc* / intrirum.
gmficationlS
eß. Proprie notat frac^uram, rupturam, fciflu-
ram , fcifltoocm t irmi^ r/I bernia, ramea , ix.
dchdum, miilcVa, ii. ramus viridis arborit , ^ftl
biC ytiev ailf bCU Jpilt Itcdf n. Tandem ftgnficat,
caligai, Aibligaria, fcmoralia, Belg. 2>ro«f/
Gotb. IbtAtSot / qvod veterum braeed fuerint per-
tujx , pvalt* adbttc bodie Helvetierum ivm panno-
amiftgminibut ctrmtntur. ©finbrUC^/ crunfra-
gium» S5uiibbru4) / rupuo foederis , fordifra-
Eum. €bfbrud>/aduUeriura. gntfcnebruoV
adio, ruptura pacis, pacifragium. l£i£e&
brU(T) / perfidia. ©laubensbrud) / apoftafia.
vrif bnwft / gladei fiilüra. ©ddrbnid) / viola.
tiofalviconduaus. JpalöOVlld) / homicidium.
J^Pljbnt^f/ dchfta rarionc lignorum* fyUa-
ramcommiüä. 5falfbrud^/iw(Efcinbrud)/ la-
tumiat. tanbbvüdjf/ dciiöa publica. <Rabd«
bruA / luxarfo umbilici. Pflicht ßve 3imtd<
brueb / muncris prastermillio , orHcii neglccbis.
Sccubrud) / novalc. £Ktrcf>(^briict> / noiatio ju-
nSrix. ©cadbruol) / telorum ruptura. »crU' Kl-
bniob / refignatio litcrarum. 5 reubllld) / tra-
Aiofidei-. {£<f)ii\bT\l<S) / naufragium. a^a§<r«
britdE)/ inundacio, alluvio. ^HjÜnbbrucbe/ ar-
borcs ventorum vi dejc&x. AUA fignific. QBwb»
Ober ^armbruo^e funt herniat veutof». QUok-
fmbrueb/ Cataracta. 5i*?t»rrbriid> / intumatio
rromiflbrum. 3alfn» ßve 3irftT> ?icd)f tt-
bviidnv fraAtoncs numerorum.
^vficbia brud)licb/ *$rft. iVrm ^voi brcd^lid;
&vt)trcct>lCJ /friabilis ,'fragilis. i/rm afper , in-
cuitus. .fr^nibriicbi \ l ramieofus , ruptus , hcr-
niofui. Q5l'Üd;ia (tum txponitur lenrus dt flexi*
biltr
^ruci^Uc^rdt/Ofe/rxagiliraf, infirmitas, dcbili-
rat.
§ibbrC(T)cU / rcvcllere, abrumpere , carpere , abs»
trahere» Utm deducere umere de Aimmä . de.
uahcrc^-any^ defakarr. %<fy fcabc ü)m nid>dT
ttf«
233
234
Äbaebrpcbm / tanti emi, qvanti volnit. 9lm
©eltc abbrcch/cn / minori» emert. t3tincm
5)?imbc abbrtcbctTV dVfraudare genitmt. £)c in
ÜDfcrb ein ififcn abbrechen/ eqvofolcamrcircl-
lere. ^gebrochene §dfcn / rupei abruptx,
pratrupoe. 2lb>JC btO(S)ül(X 2lft / cerm«.
JSbbriieb / fcer/ damnum , jaßura , dcrc&us , prac-
judiciam , detrimeneum , dcltqvium. OhllC
Abbruch inetucr <£brc / absqvc prxjudicio fa-
m:e, falva cxtftimaäonc. ibcui grillt) «ff (in
avoFCi' äbbrudj tjeftbeben/ koftiivirci diminu-
cat , deperdi ix (unr.
£lbbr»d)i} / *db parcas, praejudicant , damnofus,
ß& sAv. damnosc , parce. Unabbrildliq I fineprse-
)udicio 1 damai dcmnicnto. 2lbbn!ch!id;f af/
t>tC/parcitai.
Sllibl'CCbcn ' dclibarc, admordfre, alTraneere, t.'.
illucctccre, putrefecre , putrcfirri. Qjci) 'JltlbTC'
«jy»be$Sa<jrt/iubofcuin lucit. 51 11. u bricht*»
,Obfi / poma purrida , vice« <£ine attaebroebene
5)1 mt . Ar ift/r , f «;•:♦ virgmitts Jeltbät ä tft , tf v i r go
-defponü ca. Ol II bl i'Cbfn ff muh r/? primö loco de-
cerperc. l/nirQtnbnicb/ Oer/ primitiv. 31»-
bni ;f>M J.'Jrm intamit . perfidus , £5" pcrfidiose,
inridcluer. glnbrucbjg an viln'cii. tgnominio-
fum , dedecorum.
Anbruch t>CC/ acceflu« , adtnorfio , putrcfaltio.
Slnbi i; d)ui , putrefattm. Slulu'ücbiici}/ mol
lit. tener. 5lnbn'id)hebc Sßflbre/ merceiad con-
ta&um 4t dclijbarioncm in vi taute». Siubrudjii)'
feit / NC/ putrcfa&io , adniorius.
Aufbrechen/ cfTringcre , rumpendo aperire , it.
loco Cc coramovere, vaiacolugerc, derukere,
hiulcarc. Briefe älifbredxn / refignare literas,
flgnacula removerc. £)er 6 du\i rt » / tat» <B<*
[äaxvht bricht anf/ uicus cmmit pu$. £>icftcr*
Jen jtnb ihm von tfälrc aufgebrochen / mmid fri-
gore diirupti pedc«. £)?r Ctbafc bnchf AU|^
Beile auf / pj-*g-i redulccratur, vulnus recrude-
#cir. £ic eolDaten brech.cn auf / milircf caftra
movent.
Cufbrnd) / fcfr / cftra&io , effraaura. Sfufbrncft
i*r gcr|en/ P crn '°' rhagadia. ^liifbnich t*r
<£rbcn/ terrae hianu. 9tnfrTü(i) jiir Steife / »tcr
ineeptum, ÖF'fcfa pcregnnar.o. QufbTUCh bet?
JCriege^heertt / vaforum collc&io, cxpcdirio
exercitüs, ircragmfnum.
4ÖU^brrcJ>en / eruere, aperire, erumpere, percre-
brefeere , d > vutgan. ^ tft .lil94cbrod>c» / ret
Bcsacbuic. 3d»r au^brccfjcn / deucs ercllcic.
Stu^ebrochcnc ^rnmcnPabcn ooct- SJienenae»
Wirf C/ favidemesfi , exemu. fHüibn\d)/ titj
roroor, cfHuxio , cruptio. 5t»J5brÜtb^/
divulgattis, noru« , cogninn ansbredjetl' ri.
Um tfl carecrem f ränge r t & aufugerc. L t %ut<
btechcr/cfTraclor carecris.
^ebreeben tfivt ftaibrccben/ circumcirca frangere,
drfrmgcrc , delibarc. S?Cl)brecben / prope
rtrmpere. tßfbrccbung/ Dte dclibatio. Unb*
brochen/4.//. cxirema parte nondum defraftum.
OnrchbrccJjen / perrumpere , vi irrumperct per-
firmgere ©urcbbl'UCO / ©CC/ perruptio, item
diarrhaea ftu profiuvium alvi. jDurd}brO(hi'ne
Arbeit / calaiura , calamen. ©nrcbbrecljcr/
CiC / pcxruptor, cif'iactor, cum violcnua 111-
tram.
Einbrechen/ irrumpere, inrrorumperc. (ginbrfr
d)tT/t>cr/ clTractorxdium, ditectauus. ^nj.
brneb • ©er/ irrupno.
ntcjcijcnbrccr>cn/ obruatpere, ©ffiringcrc, contra-
. frangere.
SntjWeobrecben / dirwmpcre , diffringere. (Ent
jroencjcbrc-eben @cfap/ vafafraäa.
Sil brechen/ aperire, rclignare, it. vomere.evomerc.
.^1: ^iren (fftre^CR/ tozc% effi mycic. ^rbre-
cbuircr/ We/ 5J* p«5 (rrbrechen/ vomitas.
^crtbriojcn/ rumpendo pergere, irruptioni in«
ftarc. gortbruch' w"Cr/ abnio, mutio , mi 5 ra-
tio.
3cvn abbrechen/ prarfringrre , prxmordere. ^em
£crjrn Ülctc t5piiji- fprnal^ebrpd)eii/ gladru«
cuipidc mutilatus cft.
©ebredjctT/ carere, deffeere. deeffe. abclTe, deficri
<£g gebricht (>V;If m berJXtntcrn) / aerarium pc-
cunin exhauftum cft. (£s4^inichrtnnt an niet)ft>/
fatis * aburrdc eil ci. ©a cö Olli StÖtin QCbr%Khy
cumvinum non fuppetercr. Ontiicbi» ' Her
ntofur, ramieofat , cncerocclicus.
*5>;*brcct) / ©et/ ö 1 Gebretijin/ x>m / Vitium, defc-
tlui , morbus , penuna , mdigcmia- egeftau
©tbrech h^ben/ carere, egerc. ©ebrccb rom
©ehe/ diflfkuhas nummaria. v^ln Uta: 9Jfenfd)
ßat fein ©cbrcchcn/ nemo fine criminc vivk,
qvisqvc Tuos patitnur manes. (Beblfld) ttum
äuur.'.ur arrus, t^x.ttumtmi,* junguntur , \citc-
br*.
(5 c breiig £5" ©ebrech! icf)/ ^4 .&>. fragiüs, i ndi -
gut, maneut, munlaru-. vHin (^i'bvcchhchcr
SJfanit/morbidus, morbofuj, dinuus, Uli;'»'
brccblld)/ faniu. integer.
?J iij #>ebrcd>.
23> 15*
©e Lnc cb Ii cbFci t; Sic/ dcf c&us, .Vitium , infirmicas, i
fragilitai.
©Icidjbrccben / ex asov&.frangcrc. Birten # ud>cn |
»tlcicfo »oncinanber breche 11/ placentam düridere,
aeqva lancediftribucre.
J0erbredE)Cn/ verfu« hanepartem fangere. ©ie
3cit bricht baber / terapiuadcß , dies 1 nftai .
*S>erabbr<4>CII / .deorfum frangetc , defnngere.
£>cr.©oefen ben £opf l)erabbrccbcn /.capuc xe-
<vellere pupulae.
4?craotad)cn/ er umpere, crucre. €0?it ber «£>eim*
Ud)Uit berau$bred)cn /.manifeitarc (cetera.
4?crfürbred)cn / prorumpete. $>er Jag bricht
berffir / lucefeit , diefeir. Slus bem £i 11 D c r I) a U
bci'fül'brccbcn/ confurgere exinfidiit.
^inau^brrcbcn/cruptionemfaccre. £80 ipitl ba$
£niH binailf brechen / q»is finis landem cht hu-
jus rci 1 <it toirb einen fcblcchtcn Jf>inau$bruch
cjciüinncil / infelicem exitum , ücbilcm even-
tumforticrur.
JE>inburd)brecben / perrumpere, violentcx tranilre.
€r bricht mit feinem 2lnfcl>cn allenthalben bin''
buTCh/ au ftoricarc luaomnia patxft, ubiqrc ta-
tet ejus au&oritas.
?0gbred>en/ prorumpere, crumpere, eftringere.
£>rr Dieb bat fid) l08\}cbrocben / für carceres
etfreeit , vineula cupit , clauftra revulfit. ki'ii t 1
Ud) bracb er barmic ißt I undem enunciabat,
indicabac rem toram.
COJitbrecben / mitemanber brechen / corrumpere,
confringerc. SJftwbrccbcn / in frangendo ab-
errart,
JRacbbrceben / frangeodo infcqvi. tRcben abbr r
rj)Cnv circumcirca defrinjjere. <£in 9cad)bre
fj)er/ fucceflor. 3}acbbrild) / 0«*/ rupturrceon-
tinuatip.
tcberbrechen / diftraftione deftruere , tolo aeqva-
re. <£in ©eben nieberbreeben / aedificium fob-
vcrrcic.ikrtrucrc. SRiebcrbrud) / rudera. OitC
berbrneb be$3ßot|}anbe$/ forum» everfio.
9Runberbred)en frw J^innnberbrecben / frangendo
dcturbare.dcjicerc, revcllcre.
töerbreeben/ legem frangere, jus infringere,de-
Ii uq vere , item frangendo aberrare, £)aÖ QJcr
Erecben / peccamm, culpa, viiii oorfefjlicbcd
SScrbrechen / deliftum voluntarium. iiin Uli
Porfcßjicbetf / involuntarium. Dad SJerbve;
chen netten / redimere culpam. €iu SBerbrecbcrv
fineScrbrccberin/delinqvens.pcccani.
UubcrbrcrbeR / interrumpere > miteere , impcdirc,
SBr 236
»Berte mit Trinen miber brechen / verbamtxca
lacrymi«. Unbctbrccher / Oer / incerruptor.
Unberbrccbmi'! ber 9itbe/ interpcllatio.intcr-
locuno.
3}cncinartbcr breeben / in duas partes frangere?
33on unbenauf ent^veo brechen / fuftnngere.
Sorbrecbe»/ praefringcre. -Bcrabbrecben/ pr»-
rumperc. 1) ore 1 ul r e d; eil /ante irrumpexe , m-
troBumpcndopraevenirc
"Beiterbred)en >-l tpeitcr auf bredjen / rumpenda
laxare , irangendo concinuare. :f ehre*
brid)t Detter CLUi/ rumor percrcbrefcici exicia
vulvjus , di ipcr tur vanc fcj' latc.
Bi :bc vbr echc :i / denuö rumpere. g r b&t ftcb tvtW
ber gebrochen 1 revomuic«
Bpran etroa* jerbreeben / adfringere , allidere.
<£t bat ben xopf am «Etubiren qanj »erbrechen/
in ftudiii tenimium nuecrando animo debilita-
tuscl>, cx immoderaxo Audiorum ufu langvcc«
jaeet . male feiiaoct.
^erbrechen / difcindcre , revcllcre , confringere,
dirimere , medium abrumperc. T3?»in fiabt a[-
lentbfllben jcrbrcchcnj: Söpfe / viuis fme nemo
nafeirur , prot». 3crbred)er / Oer/ vaftacor , deva-
ftator,cxiriunii pernicies domus, everfor for-
tunae. 6pief)trbre<ber/ludifragus.
3licbrecben/ irangendo fervaxe, cuftod irc, operire.
3ufammenbrcd)en / frangendo conjungere;
XrDtfcbcnbrccben/ interfringere, interrumpere-
3n>ifcbci»brucb / Interruptio. Atulta aiia Jaxtitr
Mcomptftta ab hU compoftm ufu aAdiftendd , qvfilia
funt e Rrommbreeben / unwteOerejebt:^
dien / tmvoneinanoergebroeben / un^uejei
btoehen / un$etbroeoen / tinobgebrod^n/
sjtuncjebeocOfn/ imaufgebroer^en /ic.
breiten ^ brijlm / ©ebreflen $ ®tbxv
fien//»nt4 3öric0/ brechen tut ZttfTenSs'rai
\ii n .': ruhen (F5aft « <Be0en/£>lit|1 a blühen/
deefle , deficri , defecium pati. Der 9rmut uC»
brt|t alle^/PaupectasomnHtmrcrumindiga cft.
ioeroeiM.nu iet i:"t. ruiucbrefi iud;t6/ qxicon-
. icntus eft , orama poilidct.
9 reit / jebreflen / Dan / vitium , indigentta , defe-
£his. tir hat einen großen ©cbreltcn an neb / vU
cio hant levi laborat.
3?reftia/ & tiv. vitiofua, mutilus. maneut,
item indigus, mifer* tenuis , penuria laborans«
Dititur ettam Sörcflbaft B" SBreftbaftla, / wgcr,
atgroiu», langvidu«, valccudinarius«
^rafl/
237
35t
238
^5vdtf / I»cr/ tnftitia.mcrror , macftitia, ludus;
J}<T\cn$btx\$J maror , dolor, angor animi.
üeä xörafl qvatutofyttism pro cumulo c5 congcric
wmitur , Mix mm rärö %TC\$fcni >iti 11 , ut : &<l£ l't
ber aanjc 0>r»l§/ hoc otnneeft, hicftatuacßrc-
tum 1 haec faßt Tpccicteil.
^ne|fen / conftxingcre, »^rift?/ anguite,/nVwi
bvevei fatent , Jrd ranorrfunt .
Q3cr|ten/ i«pfr. S3trft sr berft/ idj bcrffc / bu
bir(lc|t/ er btrft/ wir berftrn/ k. icb berft / id) bir
fic7 i1cbor|lf i7 Ivijcborttcn/ ptrmttoibtj. k »rC|t/
brechen / creperey creparc, firangi, ditrump
<£r birtf fafl wr^Prnv disTumpiturfcre.pr« iri.
3)a$ er nur bergen möchte / rumpamur ci^ a !
(JÄrcfKebid) nuriiidjt / bap Öu wm vrtiUichmci
qcnbfr|tcn4nöd)tctt/nc meine , nexerumpat Ii-
lemium. <£t modjtc wir $*$bctt unb 5ftrib
Iht 'tca. dolore drinvidii crepere pocerir.-
©cTftcn / t>as I nom. vrrbsl. Stf4BcT<lanq / Mi / ru-
prura , fcifl'ura» crepitur, f ragor.- ©a$ 5ßerftcn
ber Jfranbc unb 3fi jt/ pernio*, S^rfiiing
bcT rben/ hiatus terrae:
$3cTfhd)t7 **% fc^* 1 * 0 ' fimofosi icifluj, hunsy Kiul-
cu«, dirupeus, fatifeenr, Ö^' Hiulcc, fragose.
3krfti<JC Sörcfcr / aflercs fiifi , ftisfit nmo!i>fa»
tifccntCS.
5JHfbrr|lcn / rumpi , hiare; £)k Cürbe: ijt t»or J^i^t
aufurbcrflcf/ terra hiataelh».. £ic Slufbcrftunoy
hiatus. -
3frbcr(rCH/ idem qmJ fimplfxbcvfl'en/ confringi,
drrimi , rumpi', franei , hifeere, biafcere, hiare,
fattfeere. ©ic ^i^f raadjif ötn.3obvn jrrber
f?i-n/*ftu$hiu!catagros. £)4tt@Iatt »|t WnbfT
ÄÄltC Jtrborfrcn/ vitrom m gelo ruptumeft.
55rU(JCl/ OCC"/'f*wmjfJ'_/rriÄi/i/r<|Jrft(Jcl/ tuftir,
fudci, paiui , feipio. Kßkl&tt&l/ut: &ttiii
gd a emefc/ Srcfld 4 3wd?. ©nem mit brm
$>n»i;cl Drohe»/ minan baculd.' £)cn Sruad
O/bcn/ impmgerefufternaHcui. 55rܻjd 'tum
qvanJofypro membrö virili fumitur..
5Jrftadn / fuftibui male raut&arc , aeeipere, com
cundcre,.verb'eribuf cardere.eoercere.fuftigare.
<£incn f Obt br&fldn : / capuc, offä fcipionc elidere,
comrmnucre-, laniare, Jacerarefirftibus, dirum^
pere capm rabulai
jFrmulit / *Mt twH.'vnb. W^rngdonfl / W«/hi-
(Vüarium.fuftigario.. ©as ^riKJcln DCTbimcn/
fuftuarium mercri. (£itl 35<rbrcd)(H/ f«)
«Brüsdn^ nxbrt i|l / fcdus fußvunodigi
s £i'ti4cUr a Vtt/ catdem« enecans, contundem f u-
ftibui.-
•^ruadbaft / £5 SßrnqdidjtV «iwrfc.fuitim. Sbru*
ac(id)((6b(m/ iimJinättdncrfd^laacu/ fuftim
inccumcrc.
UbblUHCl»/ adhiberc verbera ..impiiigerc fuOcs.
€r ift i'cati'.uf) '.baebdiiidt-ttcrtfii/ "cgrcgic ia-
tligatuf ciV fuftibui.
3crbrugdn/ Ucm qvod öbbr&ö(dn/ dedolarc tifee-
raalieujut, cortum alicujot concidcrc feipione. -
Q3ritfc& öj" £$vitfcfee/ oir# 4bred)«ii/
frdm*lr feribitur ?pdtfd)f/ ferula lignca> xylago-
gium;. Birten bieigntfc^efr^lagm/ xylagogiö
atiqycmcaftigajre.
Q5ritfd>cn/ ^m^o^J^i'tfcl?crd?!ag<n/aflcrc vel
rudentc natet ferire. Hinc an Sölitfdjcr/
»ntfcbmrifrcr/ fannio: ©ic 35ritfd)Uii9/ «pfc
actus xybgogiocafti«andi , vocabutumkfonö
defumtum f/tUfti Dicitur eham pädia gracili»
per metaptior.. eine 35ritfcbc / brifft^cn »ofÄ*
^•ofl, aufügere terga dare , wnif Compojita.
^crfbrtrfaVnv binrofqbriffd>cn / baoon brit»
|dKH7 aufugere, in pedei fe conjicere, clabj,
prxiftdium tibi in fuga ponere. SJbbrÜfdKfMa-
tt m rß labi , prolabi , puM invia lubrici. Stbbrtti
f(f)UHQ/ Iapfur, prolapfio* 5ibbritfd}id)t/ iu-
brice.
®cief/ wr/ p/. 55ttcfc / «w »efeff/ »nef«
fc/ literx, tabul*. cpift'olä, epiftolium. £m
Um^CT QV0§cr 55riff / lltcr» uberiorts, pluribus
vcTbis feriprse; ÄJirKf 55nVf/breviorci. Sid
$ridV / cpißolarum muhitudo , frcqvencia.
CM 33unlXl Briefe/ f a&iculürlhcrarum. $r<ff<
Udk 55ncfr-A lircranaraver, eleganter, accuratae,
difert«.. ©djfflrfc Ifiricfc / acerba: , aculeatar,
vehemente*. grdlllblidjrSrKfr/ biandac , ama-
biles , humanisnma?.- Oliiijciicbr.JC guff Srirff/
litenr jacundae « hilartores , expcclatisflmsc,
gramfimar. 6d)lfct)tr qentctnc ftjricf«;
• apprllant ^leOitwtfd?«/ Senitf b Wbricfr/ liter«
inane» ,jejun»i#acuae , nulliusargumenti , tuU
• gare» , finc fueco'* fangvinc- @ct jbtet* /J"«*
bdrre Briefe/ literac per folutionemexftincbB,
vul^mortifitationu.- UnflttlPf CtlC 35rif ftV Hier«
inurilc»i. Briefe fdfjrnbcn / conferibere , ex-
ararc , corrficere , . texere , perfenbere literai.
S5crbcdr< SBriefc fc&mbcn/ litcra» certii notis
fenbere. galff^C Briefe mad><n/ adulierare
: Utcxaa , aduket inas , tum vas cudcic , daxe, fub-
oxna-
239
53r
55r
140
omare. $rfcff (imn JRföirf CR7 Hterat ad all-
urcm dare, dandas.pertcrenda» curare Briefe
nbfrbrilKJfll / cum Ii reris profieifei , perferre ad
aiiqvcm lirerai. %*kf< Hbcmnworfcn / JUTf d)
IC brin<K(l / literas alicui ab aliqvö reddere , tra-
derc. JOrintSrieftfr mir stirrcf>r nberbrac&t wer»
• tKR/ Htera» tuae n :c , pulchre, rede iradirae Air. 1 .
S^Vicfe aufbrccfyftt/ refigoarc, foltere , aperirc
1 itcrat. Stielt lefefl / legere, infpiecre , rectrare.
9tl0ffttm/ obfignare. £örd)<lrfiehCR / can-
ccllare.licwri« abolere. 3crffi|?f:n/ concerpe-
rc. confcindcrc. Auffangen / tncercipcrc. £ic
SBricff pnb njd)f jurcdjc f emmen / liccrxexadc
runt in via , pericrunr, in alienurn inciderunr.
>M).'.öi , i > i:- SöricfC burWtt/rmhi bic nec fcti-
tur nec metitur , meäuihil refere (£t b.U hc
Briefe fdjon QCfRtttrM rem jam tenee, fibi iplt
jam confulere poteft. (?r bat 5kicf uni> ©icj}d
III Jpdnbrn / inftrumentis gvaretuigiacis in-
fliuclu« eft , documenca • manuferipta poili-
dec
mHjW < b ffrfr/ Itcer» valediflorix , dimiflbri*.
91 11. f or^criiii v^bricfV / provocatori» , diftldato-
rtx. Dicuntur tinm Sibfagbrifff / literas diffida-
tmx. ^litl.iitlillt^brkf/declaracio bannt ö'ju-
dtctalit iramidiorus. Clinf«?briCfC / officiales.
nbiafbncfc / induigenrix. StnitanMbricf/*^
fgtfcrnc Briefe c^cQvnrtqvendlejt/refcripcum
snörarorium , litcrx moratorias, inducuTes , fe-
curuatit, vulgo tnnnqvtntulu. StritCf l Abrief/
f> epr capitulatio mili taris , qvandotu rtuvn apptl-
/tfwf.r^iniun ^#3unftbricfe/ftatuta collcgto-
r 1,11! opjficum. ^.iimbi'u'K / lirerx bannimen-
ti. 3>cjirf. ß vf ($ren}bricf / litcrx terminales,
zicejfuj & (onventtopts f ü» avibtu finet Aß&dti
ßtnt' ^Cjicillmiiiobriffc/ lirer* conduftirix ßvt
r.yodL. ums, i3:iUT.brif\' / oOer Liebesbriefe/
ccndlarix.
qvinqvcnnalcs , moratori».
Xhnfbrlefr/ gratiarum iStvr x. ©cebbriefe/
«örnrutuAcorue. £V|n4/Ufl Briefe / litcrx. rub-
. CdiaJc<,//'< miituicompalTü». ^rtidjtbrief/ do-
wumcntuiii vca.ur.r. ^ityb;Tlini}$brief/ literc
Tjt*^$v**$ '^tl^briffc . incertx , inanes,
^ milLuspondcrif. ^fbHns'brlcf/dtflöma nara-
^'ffttiiij».' &fl?\1fr > Crbri<f /litcrx luflrJlei ; parrioo-
rum reqv.'fitorix. ^rtlf; 0?»Ct i?cfll(bbrwf</
ijUuatoriv , concüiatotix. 0Htt|l6rfrf*/ litcrx
^» yom nö'lcüJi pro al cnarione isnperratx.
anncorix
:tx inen iiCAmii**
■ I.
fVfhorfambrrrf/ remifTori« lircras, qvarum te«
itacione fubdiri ad debiram obedienriam officta«
libus prrftandam monentur. fy^^atbrifftf
nupnalc«. ^t;n..fVrbric|> / virgtnalcs. ^ompli«
mril(bl'((f'c / literat honoris , urban» * aulicas.
@(rid)^bricfC/curialef, acla judicialta. $aft
briif / documentum manumiflionis. 2urbftlt
briet' / falfa: litcrx Sc cum figülii adulterintf.
93? ifd>bricfc / literas mixtai. tobebriefe/ com.
mendatittas. Lehrbriefe / dodrinalet , tnfbrma-
corix , informationia reftimonium. ^nehrbne
fe/ milruir.cn ta locacionii-conduc^tonii. St&T*
rcnbl'tefc/ folia chartarum. eubbriefe / ms*
2jiii}iöen / cpiftoU. ^(bertbriefe / jocof«.
<^d)Ufjbriefe apologia , dcfenlionaies. @tccf'
five Qtfäbvitft / litcrx accuCitorix, qvibuifä-
cinorofof mjnifrßon fugihvci perfeqvi folrnt , ut » ubi
reprriutäur , in vincula dutoatur : dicuntur etitm
arrc(t.uonx,dclinqvcntium perfecutorix & re-
qvilitorialci.criminalcs. $.VHUbxiC\t/ ßve £tC*
t^ciubnefc / licet« crcdcntiale« , vulgb ein Crtdi-
Hv. Uvikisbriffc / licerxBellerophoncia.morci-
ferx. ©ileitffbVicf /litcrx tu icivx, ftJci publi-
ce, ülvi conduclui. proteclorium. (?d)illlV
brüf / obligacto. &iw oöet glebbricf / fuppli-
cacio. ^renheit^briff/ Privilegium. 5lDclbriff^
bulla/rur diploroanobilitatii. jfaufbrief/ ia>
(trumeneu niemt onis-vcnditionit. ^.Ulijbl'ief/
primarix preces. '^.V; r 1 1 jip.uublif r interdidum
Ci.vicil.irt I*. um , aiui 33crbictbncf ^er (?>eniem»
fd)ilf(. <p.iftbriff</Iiterx commeatui. (r(b»lMb'
itnb€cbm^l)bnef/ aiüu paeqvill/libellus fa-
mofu(. <X'i'cb-. iviV ■ p.u't.i docatia. £ef}nbrief/
litcrx invertiturx. (Sebe^cbrÜf/ repudium , li-
tcrx dtvouti. ^Oiübncf/ literx con^crtlonit.
v3i<gc^briefc / ütcrx laureatv. €u)irmbrief/
pnueü oni« pri vilrgtun» , ff lirerx. qvibttsexe-
eucio pecirtfr. f*$vf{ßfil\cf / licerx manumta-
fioni* hottii.ium propriorunn. ©fdjfKbrlff/
luerx cambii. 3"9W"icfe/ literx mutui com-
pa(Tui,i.'. immifforialcscJt primo !ccn-o , aUks
C5.iut iv fSttirccjbnefe. 3»nna^ $5* 3fflng«
UHßbvief / litcrx'compulforialcf .
$VicnfitW Amin. ^05/ rabcllx. literul», epi-
flolium. ^Uppelbrfcffcfn / epirtol a falutigc-
xula.
Briefen ffffrtovenütts SrTbrirff R/ liter's configna-
rc» -mtgh dareia fcriptis. feriptura confirmare.
QJcrbrfcfre J^anMungen/ conrrachu inferiptu-
ram rcdaOi.
241 %>t
v$fTbritftin<l/&fe/ cautio hterisfato, vulgbajfe-
curaho mfcriytif.
Serbricflidj ' *Jj.&*dvtrb, Infcripruram reda-
<ft us, liccns confignacu«, vulgb in liier«.
%STWfive5$tt$t / brevia, breve aportolicum.
Sic appellantut hierd a Papa Romano JaU, tjutifr
ortoinotiontm k voce Lotinö, Brcvis Jumunt » qvia
t*$ti Potiiificaltf epißoldbrevioret teteru ejfe foletenU
Verum enimverb appeüohonemhanc iüerarum k Ger-
manico QSfiCf tqvthaufißr Romanos ac rotam k no-
ßro Diabt/ conßlium, cum curiamPontificidlem ro-
tam Rwanam apprilanitvero dtffentamumhaul eß.
Ab hoc Breve aiiapaßmodum vocabulaexorla , qv£
illtnobk fuo tfpo infignäa redJiierwrt , qvaliäfunt :
$>re»ier/Da»/ breviariurn. ^nbrcBiirc«/ imbre-
■viare. 3nbl eviatur/ irabrcviarura.
23ring/ bringen/ i# braute /icWr4d>ie/
i]fbraef)f terre , afferre, Jef'crrc, item redigere,
prodgeere , parcre. bringen fignfo**
praebibere. <£mr m eines! bringen / propinare
alicui potum. ?lrt be« i >'a bringen / revdare,
in lucera profexre ©eltunb ©übt an fid) brm
qcn/ colligere, corradere pecuniam. r ,^nid) t uitb
Sftußen bringen / frußum ferre , gignere com-
roo«5um. sie gruehtbringenbe öcfcflfcbafft/
fruclifcrorum fodalitium , ordo Carpophoro-
rum. ©et »Ibenb bringt bic Stacht / dies pr»-
eipitae , vergit ad vefperam. £)ie 3<it Wirbel
bringen / rempus docebit. €incm in Un#cf
bringen/ ercare malura alicui. <f iitcn }U £b'
rert 6rif)(irn / fuffragari, nomen ali cujus ornare.
(*>lü(f bringt 9ccti)/ Fortuna invidise maecr. (Sin
Söelff bringt fcitl glimm / lupus agnellum non
parit . vel prov. malus corvus, malum ovum.
sDic ©clegenbeit bat etffo gebracht/ ficoccafio
culit. (f in Sltort bringt Da* anbere/ Iis litem
feric (3 . bolet t|( nicht gebracht / accerfere non
tftaccipcrc. $ring$/pro bring ei/ adfer. 23ct'
(erbracht/ DCt / t>ox metoilic* rß , ; Spira-
men » refpiraculum , vermittelt? Deßen Oer
XXhnO fureb Den iDurcbfcbUct, ober Stollen
in v)te5ecöe jciicht/ Daß manDatbey Arbeit
ten fan.
I&hngcr/ Der ' lator, portator > tabellarius, propi-
nator. Olrbcitblütgcr / moleftiarutn creacor.
^reubenbringer/ paciiautor, promotor, nun-
ems, caduccaror. tfriegbringe? / clarigator,
fccialis. SSriefbringer/ tabellarius. ©cltbnn«
ger/ nuamuJahus. £cibbringer / mwtiui tri-
%t , 2 42
fti». luiilu'iiKUT / anununi jucuBdiute cz-
plcni. i?d)mfrjcnbringcr/ dol orem cxcitanit
2üoUu|ibrina.tr/ proleOam ad libidinem , illex
illcccbrarum. ^fifungebriligfr/ Gcrulus rerum
noy*rum t vulgonoT)igeruiw, Springerin/ Ot</
porcatrix, allatnx, conciliacrix.
23ringung/ tU/ Das bringen / latio, portatui,
gcftatio. Ztunt bringungy propinatio. (Seit*
bringung / praebitio. ^roftbringuug/ levatio
?cgricudinis, confirmatio amrai, admonitio To«
laminis.
•Bringicbt / bringlid^t / ö" bringbar/ adj. fcrcndui,
portandus.gcftatorius, addudilis, &omniü,
q-noA afferri, oßerri t pvrtari ö produeipotrfl.
Abbringen / reforraare, inridere. tollere , diflbl-
vere , evertere , refeindere. ©ne alfC @cn>0n*
bi'it abbringen / coofvetudinem TeruAam ab-
rogarc, aboierc. <f in abgebradjtrtSvecbt / Jus
antiqvarum, fublarum, intermorruum. (fr l4f*
fet fteh »omSKn jiggange nidjt abbn'ngen/ab otio
& dciidiaabduci , ad frugem revocari non poc-
cft. Wringung / Di«/ abolicio, antiqvauo»
abrogario.
Anbringen/ adducere, perfvadere Y induecre , com-
movere, all iecre, j/.rcfcrre, exponere, propo-
ncre , Iucrari , q vzftum facerc. <£r jjat^ ü*
tbn gebracht/ caufam prxbuit ei. ^d> n>iU mein
Qklt fd)on anbringen / pecuaiam mcam optimi
collocabo , probe infumam argenrum in re ali-
qta. €r bat feinen gumracl vtel angebrae^f/
haut Tulgarirer te commendarit, optimc fibi ,
confuluic. ©n bemnfigrt Anbringen / peticio
humilis. Sin linperrebamrcs Anbringen / in.
rerecunda poflulatio. Slnbtinger/ X>€t/ re-
lator.
21ufbringen / excitare,irritare, commovere, fiiiH*
ure , introducere , evocare. i£iü ^rieg^bcer
aufbringen / exercitum confcTibere. ^)ie (^c
tocnfyeit bat er aufgebraßt/ hujus confverudi«
nis auexor, fax 8x tuba fuit. 3Ran bringe ibn ja
nid)t auf /necau/asorVcnfioniscides, oilcm ei
movere noli.
21n$brfngett/ deportare,exportare,erTerre, fpar-
gere in rulgus, manifeftarc fecreta, it. obtinere.
(Snabe aufbringen / gratiam obtinere. $i neb-
lein ausbringen/ pullos exdudere. ©ie ^Babv*
beit beraub bringen / veritatem alicui cxtorqve>
re. $?tt guten 'Borten ift vtel aus ihm }U briiu
gen/ mcllitis verbis ad qvaccunqve ofticiorum
genexa petfvaderi potent. <£i ift nid)t< aüt
Q ibm
243 ®*
fl)m JU bringen / mirum, qvanrura omnia (ilcn-
tio premat, disfimulat, tegir , fhidiose oppnrmt
rem.
Umbringen/ infinoare, communicare. Einern et»
roatf beimlicbetf beobrtagen/ fecreta alicui, (üb
fide tarnen filentii, rcvclare. Sffian mcillCl / » f
fco ib,m ©ift bft)<jcbrad)f werben / tu/puto eft de
propinaco veneno. Beibringung/ prxbitio,
obiaiio , pcrfvafio Cinen etwa* in riucnj lta<
fcen 2 afuvin beobringrn / verborum lcnociniis
inmicere,infcm«ntiam fuam trahere.
£>ur(hbvüigcn/ diifiparc, dccoqvere, prodieerc,
profundere , disperdere. Da* ©ntlcin Wirb
DHrd)flcbra(!)t/ parximoniunjdtlabitur, lacera-
iui. ©uroSbringung / DU / eftufio , luxus.
2>urd)bttHflcr/ &et / lurco, popmo, gurges.nc-
' pos , bclluator. öm'Abrmgiiri) / lumtuofus,
luxurjofus, profufui , & aiv. copiosc, affinen
' ter, luxuriöse, perditfc.
Cinbrinjen/iroportare, inferre. £a$ 2Bribli$c
(Einbringen/ paraphernalia imporrata. Semen
tnthrn feilft einbringen/ cripliccm fivt tertiam
pofitioncm offene, exhibere. €tngebra<$te
nnb feine erworbene ©uter/ bona illara non fiuit
bona acquiiita. !Dad SJogelttclIen bringt ivc-
nig ein/ aueuptum infrugiferum eft, partim pro -
ficir, nihil lucri adfert.
fortbringen/ promovere, afporrare, auferre.
' CÖ^an ton ihn nieftt fortbringen/ remoreri ab ifto
loco ncqvk. SOfan miifl i'icf) nwnDerlid) in ber
Itfdt fortbringen / miris arribus hoc in mundo
' nomine» fc exhibere coguntur. (£iitrtt $aum
mit grofcrr Arbeit fortbringen / diligentrffimä
cuii arbori , ut coatelcat , fuccurrere.
jjjm oWir vorbringe»/ aerferre, apporrare, nar-
rare , proponere. 3 d) loeof nid) t / um s ieh. für.
britWCrt fpfl / »p'ä ratione oratio inftitttenda Gr»
dubtu» haereo. SHIi's / toa? er «orbrad)tc / um
tfll Saopalten / omms ejus propofttio inepta
«rat. CÜ SortrUigen / petitio, fermo, im-
ploratio.
^erbringen / apporrare, adferre. «heimbringen/
in domum ferre , aedibus imporrare. /?i nbrin
jm / deCerre. ©eine 3rihmt Scarrenbi'frn bin*
bringen / tempus ftium perdrre rebus puerih-
bus. SOfa» Im |W> mit, gcimntr Slot bfnbrin;
geil/ dif&cilimeac unprobo labore depanc lu-
crando certandutn c(V.
tOffbringen/ liberare, redimerc JDer©ffangene
i-.t loegcbrad)t / captivui e viacuJii fotutut cft. I
35r 244
Die gotfblingung / ubexatio p iumo , exem-
cio.
Mitbringen / apporcarc , adferre , adducere. 3lu*
tNrr AVi-i'^e i'.u er mdv*' mitgebraebt / ex per-
egnnis locishuc nihil appoeeavic. ^inenunge-
bebtenen ®af? mirbrm^eil / umbram fecum ad-
ducere. $5 ff n >{ inbern bringt brr ^eili^c Thrill
nid)td mit / improbis pucn$ Jcfulus nihil clar-
gitur.
9(«d)bringen ^ J^ernatrjbn'ngcn five bevet'nbrin.
gen / ferendofcqvi , poftmodum apporrare , it.
1 cOitnci c . repenlare , rrl'urure ©cbe OOMn/
td) toiQ ba< ©clt nnebbrtngen/ i pm , * ego cum
argenco feqvar. Stfann »on^ » Tfenmet fft' mnp
e* beo3etten n adjgcbracht oi»*t beretnacbmd)i
rotrbrn/ tiq^id prascermiflüm eft , in tempore
rcftiiucndum ei it. 5>rincr cb.iDcn hfrcin- oDet
bctnild)briltgca/rcläxcire d^nnum.
n^ieberbringeu / rinecre , fuperare , deponerc.
Süc&erbriugung / t>u / fuperatio , fubjeftio.
©ie 51 inber finb ju SRette niebergebradjt / Ii-
bexi lecio tradici func , in plumis fornno fc-
pulti jacenr.
?vuCfbviligcnc5'3ltrucf bringen / reportare , referre,
regercre. ©er 5^otc bat Feine üHnttporf jururF:
gi'Diad)t/ tabcilaxius flnc Uteri« five re^ponfo
revertus eft. (£in JCilcfbrtnger / reportans , rc-
terent, relwoc. 3nf JKücfbnugcn auncbuico/
ad reter c 11 dum aufeu I rare.
Umbringen/ disüpare, dilapidare, perdere, !.. r»
iiuerficerc. perimere » trucidare , obrruncare.
(Seine umbringen/ prodigere , profundere,
abligurirc , exhaurire fortunas , res fuas. inen
mit ©ift umbringen / renenö aliqvem tollere.
(£ in Umbringer/ prodigus , decodor, vorago,
it. homicida , pcrcuflbr , 1 ntcr tcclor. UmbriiU
gung/ MC /luxus, Prodigalität, effufio , prodr-
gentia: item casdts, homicidium, jugulatio, in-
ternecio. Btfrrt ab Umbrtngen / bcrdinb'riit
qen / ?W efi paraphrafticc loqvi. f^r Ftin (i fo
freo bcrümBrinijen/ bn§ man e^ mo^t merfet/
adcöte£ri * arnfteiese loqvitur, ut, qvorfum
tendat ejus oratio , ambigas.
Überbringen / \iem <p*ui fimplrx brtrtejen / gerere,
eeftare , perferre. Überbringer / Dcr/1aror,ca-
bellariuf , leeatus , veredarius- 5i ru"itfoclf
ubert? ^Ba^er bringen / trayieere exeratum.
Sfrbringm t efficere, peragere , abtblvexe. Pofc
^)ällbel Oerbringen/ res novas mohri, rurbas
tacerc. €r bat teil $e febl ocrbradfjt/ unperara
enra-
245
246
curavit , mandata cxpcdivit. ^d) fall trieft
©ad* nnmualid) verbringen/ pmefle, ätisfa-
ccrc buic rci ommno lmpolübilc cft. Dkitur
Mliki wQbringcn/ «mfumnurc , per6cere, ad
umbilicuia deduccrc. Iii ri'lilu\id)f / ccn-
fuinmatum cft A'i.i. in/i »ptoxuae.
Unterbringen / proar. ürat r/7 ?W ni<t>etbrifti
gen/ fubtgtre. feinen unoer feine ©croalf brin
fjrn / opprimere, lubjicere fibi aliqvem , vim
adferrc. Sed UnDcr bringe« rtaun r/1 promovere,
profpictre alicui de officio. Sciue tftnoer mol
unterbringen/ libcros optimeelcKarc , ad hono-
ret dr dignitatca perducere, cx tollere, prove-
\\ctc , fui« utiliccr profpiccrc acqve provuierc
Unocrbrntger/ t*r/ pmiM , promocor. Un>
bcrbringun<J/Mt/ provifio, promotio.
Söüllbrinqcn /abfol vere , pert exere, pcrficcrc, per-
fungt , perpol irc , conncere , explicare , perage-
rc. «OoUbringc / mai ou angefangen bäfi / per-
texe od exorfus es. SBoJIbringung / © W / coa-
rummaiio,cftctlio,abfoluuo.
Verbringen /proponcre, commemorare, Barrare,
r tc cn fere, adducCTC. £ CHIC 9ß0( L^Urfr mit DCUf >
beben 23ortcn »orbringen / defiderium fuum
diftinäe , Sc verbis difertis explicarc >jjye pro-
poncre. €in iingefd^icffe*/ albere* Gerwin*
qen/ propofirio »nepta, miulfa, abütrda.
■JBieDf TDnnqen / referre, reportare.rcfarcire.ie-
fticuerc , retnbuere . rtpendere. (Jr bflt D0#
©elf nid)f wieoerbrae^r / non renituii pecu-
oiam. iöie 5SiebeTbrin^img / recuperatio, re-
ftiturio in integrum, fein -$JeeDeTDrfn<jeT / re-
cuperator, relriracor. ®icPeTbringlidj> / recu-
perabihs. UnrcifDcrbritigltd;fr ^cfrabe / da-
mnum irrecuperabüe.
SBcitfr bringen / cxccndere,ampltare, laxare.rro-
mo*ere. 3d> ran W< (Sacfoc 11 1 dir toeifer orin^
gen/ bic in rc ultra progredi non Ucee (Er (m [
rt? noch viel ireitcr gebmebj aWanbcre / longc
fuperant aliot. ißeit evbrmqhd? plut ultra !
^tiebringen/ adducerc, arferre, apportarc, Htm
confumere, infamere, con/purcare, perdere,
inqrinare. (£memau\$ juebnngen / roasnun
h6xV omnia audita referre, renunciare. feilte
3eit oergeblicb iuebringen/ rempus fruftra tc-
rcre, transigere, confiimere. (£r bat fein S. ! eiD
fcr)on febr uiCAebr.-.cbr / vettern fuamjam feede
commaculavit. 3ngcbracJ)(c fönur paraphu-
nalia. SinSubringfr/vadatoi.
^ufiimmenbringej!/ comportare, congererc , cou-
ierre , «r cumulare. Unredtf ©101 ,ttfüRUUC«
bringen/ corraderc divtmt t coaccrvarc, cogcre
ingentem injuftas pecuni* vim. ^nfanmien r
nibr ii d) res &u\)t/ bona collaca. %n eil \ u \a m
tnrngfbrticbtrf iuMt . tumulruanus, lubiuriut
mile«. ^Die Sufarnmenbvingung/ coaccx tatio.
^erbringen / de vaftaxe, perdere, de turparc, prodi
gcrc. Std non adtb ufitatum eß,
QU'iflßntin/ OlC/ navi» (pccutatoria,apbraaum.
catofcopium, pbafclutcpifcopius, paro t myo-
paro. Vidttur rßi Gaibcum , rgo tarnen fufricor,
venin oh StlrbnugeDV (peculari, utrtferantur in»
fr &cog«rit«,fi^$ringtf an ibn.
non eß , prdter ejus compofirum , ^rorabeer ^
gjvoiJi beerfiaube/r»buf , duuntur ai ikt W< 95r oitu
beere / mora rubi, ÄM4bccrc/ tfrauflKfWc*
©itnoaribeere.
©romen Ö^bramen/ W</ rami vel caulet exilibu«
Opinis veftiti , ita ut impedunt euntu. j£>0pfeB*
brarueny cauleslupuli.
p/«r. ^rt 5Bt Ott/ »on «ßrooe/ nff 55root t / pa-
ni». befeuert $rot/panii fermentatuf .acetofu».
Ungefeuf rt S5r0t/ axyrru», infertr enratui pani».
I)ieitt/oerb SBrot/ fpifiui, denfui. J^ettenbroi/
pnmanus. J^aiKbneJen ©ienerbrof //. ?Xocfeii>
brot / pani» eibariu», domefticus, filigineua.
©erfienbrore / panis hordeaceus. @rob oX>tt
J!)imfrc6rür / accrofiii , gregariw , plcbcjut.
W kltWft i 1 rurfuraceus , recrementieit*'
Äaufbroi / pani$ agorarus, venahtius, fbrenfi»*
ioefer irot/ (pongiofui. (Bdjmnncliefot 93rot ;
mucidus. ^etibaef e n ot>cr frlfd) ^5rot/ recen**
ÜUcbacfcn ^roc / panis durior, icdacior/iw den-
fu«. (Bd)roar$Sc5r0t/ater,fubcincritiu». ©ejt)tfj i
brot / bis codus , oauetcus, bucccllatus. Zeit'
fd)!iff« oö«r ÜßaBcrrrr6mid>t JÖrot/ aqvaricus»
uvidu*. SBcii Srot / 2öe»(if nbrot / candidur
rriticeu». ^emmelbrot / fimilagineu« , fimüa"
«us. »Bmofenbrot/ ^ettel'OöttepeiuVbrot'
gradilis. 95Pfenbrot / donario probono nun"
cio. (*panifeftS5rof/pani«crocato«. äwta'
bref / faccbariui. IßutTet unb Sfcrpf / panlt bu-
tyratut , butyro illitus. 95ier Ullb $rot / p^ani»
cx cwevifia. 2Ba§er nnb 9?rof / panu ex aqvl-
^in Wb ^rofrt/ panis integer, non pTofeäüs*
(ß 1) man»
unang«f<Umttctt. fegefönfttai Sfirpt/ pro-
<cc t us, inctfas, admorfus, ddibatu*. v£m i$füef
5?rPt / fragmenrum, fruftum panis. S&rot Luc
die ü contxingere pancra, ci iiuhniiucn/ inciderc.
j£cfchnciDcn / eultdlo puxgaxe. ftlein l'chiui
Den I fruftulattm concidexe. < &at 9tt>t tro
Ifen ot>et bröcf c(ll / buccellarim comminuerc.
Jtrüinelit/ panis tncdullain contcrcrc. (£ine
rCuti?; Sörot/ er ulta panis. ©enJftet sBtOl / pa-
mt roftus. icrbfcilbrüt / panis expilis. $Ran<
belbrpt/ pani» nur tius. vrehön/ lieb« Qjrot/
panis dcgancisGmus. SUbcnbbrot five 23e|'pcT;
• WOt / merenda. iöefpeibrpt ejjetl / mexen-
dare. ^prowbrpf/ jentaculum. £)a$CÜ}pr/
ßenbrPt efjen/ jenrare. (Saubtot/aWb€riMpfel/
? «jclamcn, johaiwiiahiTt ; ceratium, filiqva.
fckbrptete Dienet' / fo an an eines fyvm i ; ic te
fepil/ domeftici. greillD $5rpt ifl (Üfe/ eibus
alienus duteior. (gr bat baa" SSrpf tmlj t fatf j ii
freien/ nou habet , undc ic.1I.1c , undevcntxcm
..OPUat. Um^JBrOtfieiiflJ.'pancmercrc.
JßriStclen / panem qvaetcre» meudicarc. f&titO
Icv/ ©er / mendicus. $r&eluua, / Wc/ # taa
C?ebr6tC / panificium > omne nempe id , <?W pro
faneannuatim txpenditur. Hinket/ X)tt/ unus
ex familia hcri , cui pani» v«f afiraentum pne-
betur, alias 5?r6tliilij. Dicuntur etiam @ebl'P<
tete ^heh.ilieii / famuli & ancillx domeiticae,
ex pane factus
Igt panem ccfczcns.
5?rpflei«/ Sä*/ <im. Buccclfa, panis parvulur»
Ö3rofam # Q3rofe/ mc/ p/«r. SBrofamen
&3$t0flti7 mica, if. mcdulla panis , & panis
fiiatus.
^rpfamlein/ Ort« / paxvae panis mic», ana-
Iccta.
55r6felert/ conterexe, inmicas frangere. @ebrr5<
felf/ contricus, fr intus.
JSrofeluno, / MC/ fractura in micas , ipfe actus con-
terendi de friandi panem vel aliud talr.
355rpfeli(f)f/ aJj. &aJv, Contritus, friatui ,friabi-
lis.
SJrftcf / fBröcfe / piur. 35cöcfcn/
pons. J^Pljemc ^rmfc/ pons ligneus fubliccus.
©teinerne / lapideus , faxeu». %k\)bv\id e / ©Oer
gaUbvfteff / pons vcrfatilis. (£inc abaciDorfrne
SörÜcJe / abfolTus , revulfur. (r cf)#r lief e / pons
natans, ponto. (?ine hanaenöe 5&rucfe/ pons
penillis. (Eine 25rfl(fe b^Uen / ftrucre, cfEcerc
pontem. Sörftcfe abwerfen/ poncem imerrum-
pere , reteinekre. £ine ^tiiefe iibenperff n/ pon-
ce «jüngere. £0?an fpll Dem flieljcnpeni Mdc
eine ^ulbene Sörircfe bauen/ ?rov. defperabundo
hofti via apexienda , tranfitus permittendui.
€inc fdjdue aetp^tbfc Qjrucfc/ faxeus pom in-
genti arcu cxitruaui. ^(ne ^vüetc PPn fatU*
ncoenen 3P<ftcn iiifammcn (jefiil)rcf / pons e ro-
boreqvcxno mulciplicicompagc ioftruftui.
^brucilein idimm. x>a»f ponticulus. (Jin $riiri!ein
mit einer ü4ne/ ponsicufuiforicaru».
^tiicf eit / &ufit*tuu bebrurfen/ Mberbrft(f en / ad.
jüngere poncem, ripas pomiculö conjungere,
viam Aiperamnem conitruerc.
Ubcrbriicf unoy r>w/ (irifctura, conjunftio ponria.
)$Xlut/ Wf / ob hngittiMnem 55* granhtMtm die*
tur pfeif ahbt CTeumiitgc/ lurnbricus aqyatilit
Öflampreta,/?»ffluta^i5w. Cmgemaetfe 55rü
Cfen / muraenae coffaß , condit* muraenulat.
muraenula.
£)NCf / Vttfproprie ffm <^fc^in^Cte!fer. Sunt
auttm ifli Briefen five <9eftnt>etel(cr »on erbet
rehtndi feu orbkuli ligmi t qyalu hodik orbibtefi An-
nen fh>f difäs aroenttit ßpeiponuntur t fed amcult
longiufculi , qv» imponebantur menfis ferro-
rum.
ixare, calidam fuffunde«
rc , fcrvcfaccre, fubfervidam reddere. Swe £h
bio rß a & rennen / qvod etiam mqmbwdam loeis
bxhnnCtt premincutur. frühen/ tranilate eUam
! fumitur pro vexarc, exagiiafe, ludificari. 2&d$
bn'ifuttti ntich i curme ludis > ^a§ mich iinae--
bröftet / ne me derexa ! €ine ^enne brnben/
dcplumarc gallinam feu depilarc. ein 0efa§
brnbeil / aqvafcrvidä vas perfundere. jßiuln'n
etiam Belgii obfeanum eß t &pro revenerei afree
•vulgi nßtipAtur.
SJ3rftt)i* / Mc / Jus , forbicio , jufculum. 55rube etiam
ejl c und i tur u , embamma, intinexus. J>ie i ; n'i he
rollet nieftr a\ß bai Sleifd)/ jufculum carius eft
ipfa carne ,prov. cum impenfg plur'n conßant ipsi
cauii. 3n ber 93ruöc gefpffen / jurculentum.
Ohne 53rfif;C anricf)fcn/ aliqvid ficcum inferre.'
SRlt 33rilbe beaieffen / jure perfundere. ginc
tfpfhnif Pt'el53rul)e/edulium jurulcotum.
Der ^3ru()e (?ecfcn bleiben / in anguitüs Tcrfari
vel hxxexe. glcf fch. mit Der Q5rÖbe / caro juru-
Jenra. ©elbeSörube/ jus croceum. ^luv.'imcf)*
fe^rfibe / jus faßum. Söanne / falte ©rnbe/
fem«
449
35r
33r
256
fttv.dum, fcigiJum. erfmMtit S8riih</ jus
atium v pulmonum piperaiumv •2&ol|'cj>ine<
d enbt $rül)e / jus bene conditum. Ubelfdjuu''
dcnbe / infipulum. 2Ut< SßrilhC / jus hcfternum.
Stellt / rccens. Eigene Sörübc/ ju* f» b > fuum '
©icfc <BrubC/crcraor,
gi|d)brnbc / 0«/ jus pifccuns. 5«|?e Si|d>E»ruf)r/
gaxura , liqvamen. ©Cl'fhrrbrul)* / ptiiina-
riUUS r juwuluiu bordcaccum. $.eif$b(Une7
juicu.u..) c camc. 5hieblcc^bi:ul)C / jus allia-
tumv jpuiicrbrnbt' / jui pullorum, jufculum
ealiinaccuoK (£üli&rilbC/ muna, falfugo, fat-
Iilagp. @ail(rbrÜbC/ oxygarum , condimer.-
cum acctatumv 3»ctf4)f enbtubc / jus i prunis
ficcatis. ^Niebclbrub«/ caro jnrulcnta cumcc-
pis. f/a^llnbnibc/ ciinx uvia pasus. £unt-
mclbrubc/ cum cumino. äüurjdbiiibc/ cum
radiculis. ^crcftenbrü&e/ cum tubcnbusp/w
fungis nigcllis 65c - .
55ruWeilT/ ifom«.0a*/ lormllum, forbitiunc»la*
©» ^rublCitt C|tn / aliqvid jufculi abforbci c.
SJJrnbcn/ iptodtiutm brüten fcnbuur , p> ojrr£ fo vere,
ori» ineubarc» pmpttr cälotrmjoviattmgcnt-
rarc, proercarc» «c tr/ttuhti rnofiri, eniri, p.»t ra-
re, efhecre ,ß^nßcAt. £u' JPxnne fat llllb klf
tCt/ eallma ineubae Otis. ©er wirb nc (I) ein Un.
<\\ 11 f brüten/ caramitatcra maebinabitur.
$5tfltnn<y MC / t o i s, incubicut, mcubaru% fectus,
i neubä t i o .pull at i o.
QSrnn'fl/^f^»- factificationiscupidus , fotui aptu«,
JÖrutiije (&Kr/ ova animata. Unbrnrfac C0CT7
hypenemia t fobvcntanea, irrita. .Ö,ilbbrilUt">C
(tociv o»a urinat
SJl ilt / U€/&*M ^rtltC« / fectura, foetirs. 5^.
fSlisfcnbrnf/ fatura bafilifei. %kww o*c r 3m*
mrnbrut / apum fatura. ©ic Lienen ntfl
S&rnt/apesfoetifkant, ponuntexamina. ©rM;
djenbwt/ progeniet draconur» (*<tIunt}Cn<
bruc / fobolc s ("erpentum. v£ miicnbru t / facus
iogcniü (
SSrüDer/ *tx/ frater,p/. 55rut)cr/ rcafitw-
dem gmerkifatur* tfprcfipi* , wrura/o t in t>. U»-
ir rcum Lal worum, fratcr, äväcm»» vox grtca
4&tut > tiutdens citri* conjort ßve conlribulü , cw-
J&im.. <?in rechter leiblicher trüber / fratcr ger -
inanus. €in etiefbruöer »om 5S»uer / confan
gvineus. etiefbruber »on free SKutler/ fratcr
otcrinui. 3n)illiiUJ^brÜber / gcmmi , gcmclli.
ScMBciM QM'llbcr/ profratcr, uxori. tratcr.
«SJannvi $rubcr / levir. Dc4 grübet a
5ßeib/ fracria. ©rtSfltemSnibfV/ patruus.
T'."? (BroiiVJrcrsbrtltHT / propatruus, patruus
magnus. ©er SDfutter grober / avunculus.
©er (£)ro§numer trüber / abavuneutus , avun-
culus magnus. glittet $rubcr ebn cv 'S? ut
ferSBmbcrioc&tcr/ matruclcs. JBmbevfinber/
patrudes. ^ruber« nnb (Schrveflerfinber / <o-
brint , confobrini. ^rf) l).iltc ibn vor meinen
^l'llber/ locofratriscfVmihr, amo ut fratrem.
©mjbrubcr/ ©aufbruber/ 3«-'*bruber/ fratcr
baccbicus, tuiiläror , combibo, fympotes, com.
potor. SniC^brubcr / colkga , contfibuiis,
^rc&nlbrubcr/condjfcipufus. SRollbruber/ m*
tcrlaicus. SJtiibrnbcr / a/tjt/Wüingxbrübere/
confratres. (£in33rubcr bata oft ben anbern/
fratrumqvoqvcgratiararacur 9Qer On'lc Ivif/
fii^ct ctllroecje cjute $rhber / inrenics muitos , fi
res tibi floree,amico>.
^rubcrlct«/ dim. ta6 t 'ft3ktCTai\ut»&vulgifrattl-
lui. SÖSciR licblhs $rnbcr(cin / fraccrculc mi
dulcislimei fvavisfimc, vhartslimc, ainantisfimc,
optrmr. •
Q5riiPerli(^/ *d\. &tadv.fr3tCTnuf, frarerne» gcr-
mane\ 55rftbeTltcffe tiebe «nb Zxtnej amor,
anitnus fratcrmis, pictas rrarerna. vru - (leben
riRünberre(f>tbrilbcvlic1)/ concorditHmi fratres
funr.anu-rc iiaternofe complcauntur. lliibn'l
berlid) Üben/ titctc difcordcs, minus, qvam fra-
ires deeet, intcr fc agertr.
Jörilberfc&flft / We / -frarcrm'tas, germani tas, it. fo-
cieras. (odalitiuro, tribos, collcgiunv trüber--
fdi :. ff mit einem macben / in vi rare poculi« ad
amicitiam, inrimam familiaritatem uncire po*
t«. ©erbrnberunej/cönfraternitaT. S3erbru<
bert/ fraternitate, confraternitatc conjimclus.
rboerbrübernn^ / confratcrniutes t j(mrp4ria
gtntilitta mteriUußreif/tnnlist irtita, ut slitiiia ßitpe
rxt nUA ad Alttrum primtpotui Sff Patrimonium (9-
rumcntifuccetßonk Itge ptwtniat.
Pilfor nbe 11/ bulücndo coqvcrc. 2ibbr»ben/ ca-
hdaclucrc 2Tnbriiben> fubfcrrcfaccre. 2iu^
blflben/ jufculum bulliendo elicerc, comparare.
©er Äobl iß nid)t re*f ciu^cbrübet / olerit
acrimonia bulliendo non fatis exrralla cd.
93erbrüben/ nimium elixarc Uncjebrfibet/
crudus, incodlus. 5V>rnbi'd)lia/ jurulcntus.
2lnbrüten/ «neubarc ovis. €ine J^enne jurQln»
brut fc$en/ ova gallin* (upponerc. Vtftfi>
ten/ cxcludcre pullo» r pullos ineubandoemit-
tere ©ebröt 8> ©ebriVe/ Vwl idtm qvod Brut/
t
2$1
3Sr
fatw: Srd ©cbrilt Wwwi »jj paronychu, redivia,
abfccflu« circa, radicea un^vium » aJiii £Jeit>*
baten.
bzt f plur. c&rrt. Locus juxra aqvas,
item locus andus ex aqvis ficcatis. j£>lrfd)brul/
ftario ccrvorum circa loci aqvofa * virgultis
am« na.
S8rulid)t/ <t./;c3. viridans, frondeus, nemorofus.
din $rfilid)rcr Orr/ viridanum, fylva nemoro-
6 ^paiuftris. ©o brüliebtcr <pla$ / f> Wa fuc-
cifa , ficcata.
©ruc* / ©er / ß^.«5recf/ */>i/OTorafi/ pa-
ludcs, colluvict itnmora, limus, lacunas limofa.
Ab bdc 55ruc0 diSifunt Bruften , Dil $rilC<f)Cr/
popa/i Grrmam, qvi intrr Vtjhrgim Alofam flu-
trioi , circäColonUm, vrl dd Lupfit ripam babita-
vertmt.
&riU'd)i(t?t / adj. pal uftr is, limofui, lacunofus. coc-
n ofut . .5ri Wir taiia vccahula ütufueffe fere de*
ßerttnt , pro qvibut dkimtu : 0ttr»pf / JTJoMfl/
67 •• öutnpfietn/morafrffl.
iöcöü/ bröücn/acbrfiact/ rugirc iw/?<«r
leonum , mugirc , boarc , ittm vociferari . clami-
tarc. Cr fcruflef/ toit änQfyi/ boat.mugir.
inftar bovis.
35rufler / Der / boator , damator , vocifcr ans , tu-
mulcuans.
^riilliriM 'Die 1 rugitus, boatui, mugirus, vocu
fcratio i turouhuatio. Dicitur rti*m i»rii!
Icn EffDa« ©cbriiHc
Sgrullerifdj / *d\. & ddv. clamofus , damatoriut,
Dicitur qvofy «Bruflbafr.
53rfllfCrt t idem qvvd btMUtl/f- i in freie dicitur
derabulif &beä*$t,fri< indoäk prtceptoribtu infebo-
tit ampulliU y ftiirvtptiUiü verbd proficieniibui.
Clamorem tollere , ingeminarc , exdamarc,
perftreperc.
S^rulf er / Der / clamacor , Orbilius , rabula , caufi-
dicus, latrator, fciolus, fophifta, Stencor.
$3rülf(rifö / & brfilferfjafr/ *dj. &*d-v. clamofus,
clamorem immenfum tollcns, jaltabundus, vet-
bis inanibus Sc finuofis. longisqve ambagibus
urens , item more bcanorum Je rabuJarum blacc-
rando.
Q^rÜlf rrci>/ t>lC ' clamoriranus, ineptus, rufticus,
liti giofus, latratio rvrpit, voeiferatio (rentorca,
item difputatio frivola . mordax , clamoOl , fix*
ptica, i l iu' ;':m imaginanum, vaniloqvcntu.
2J2
'©vumm/ brummen/ k fono difium, muc-
nuirarr , frrepirum, murmur , bombum edere,
(h-epitare , ftrepere. fremere. ©tT St(T\ l>rtim-
ItlCf iru' tin n < inftar urfas murnnira ftrepirac.
©arte ! id) »rill l«d) brummen lernet!/ age • eda-
cebo te has ruas obmurmurationet.
Gruntin .r Der.' murmurans, boator, crafsi Ar de*
prefsä voce fremens. "i^niininfr dkituT eiiam
craifior chorda ftve inrimus nervus pandurat
majons. Der groje JBruramcr an >er Safcgel'
i]c hypatus.
$rnmmid)t/ ^bnimmbaft/a^'. murmurans,ftrt-
pcns.yjiv. rumultuose.
55i Hmmen ^as/ mm. verUl. & Das ©ebrurame/
murmur , fotius cradior , vulgh intonario. Dt-
citur etiam Der ^riimit! / fed pro talicro olerutn^
ufurpstur. Hinc (füier txu 5^rumm fuMaqen/
labium inferius factum k digitö percutrre, rßj.
ttflui & aütu iäe prtultns velut impudicitut lu-
du».
$rnramelen/ idrmavod brummen/ admurmura-
re , murmure obftrepere.
$rummelung/ We/ id.qvodto» 55rummcR c J&t*
brumme / murmurts de murmuracionis fre-
qventia.
s ^ramin<n/ P« iram clamare , iracundc in-
ftare.
35rammelen c^brdmfen / fVendere, un.it ^ilU
bramft n / coerecre. (Ein yfcrC rtnbr^mfen / p o-
ftorrTidc cohibereeqvum.
^rimfe / Di</ poftomis , firnum arSiut , ftmim,
qvod dd cobibenddm envorum tenActam naribut vel
morfutimporMur. (c,iuc j^rjuife anlegen/ pofto-
miae coercere.
ißi ame / t>tey k bombdahone diBum ,oc/rrum, taba-
nus. :\opbr.ime/ alüus. ©riiniC' per i.u^b.et.
lameß colaphus.
35runn / Der t f Dr< 95runticn. senbumr
ettam 53orn/ö ,; 5rcnn/p/. Horner/
dedueunt a Kinnen / geronnen. Fons , featu ri-
tt , Icatcbra , aqra vi »a , vena aqvac. 2Ua§er III
Brunnen tXCiqcn/ prtv. noöuas Athcnas ferre
Ollis.- bem idtütm fdjmeef ti am bellen / dulcius ex
ipfo fönte bibunruraqva;. ^er ^ninn alled Un»
qtttitetf/omnis mali fonsdr featurigo. (E^i|leilt
feblecbrer Unberfebieb unber 3Jorn / Sb*$ und
^ßatter/ Iis eft de lanacaprinä. üiStr ©orn
innft / bem kort batf SRaul »oll ^Ba^er/aqvam
fon-
253
35r
foouaam bibcns vmo haut faturabirar. ©Ct»
tföfuubr iji oer25>tuwi t»ci* aß«rn^!)cir / »ons u
pieniue, umor Domini. <£ilicii ?»niiiuen 9t»i
o(ii / fodc t c puccum. 2öntjcr aus Dem &runn
bofen / cxhaurire , extrahete, cxcipcrc aqvam
ä fönte. ©.19 äßägtr fitUÜt auö" &tm äfctunn.
aq v j ex fonre dcflm t , pronvanat. ©er Q3tuntl
rci'K mc t ■ bleibt an^cn / fons lutexroittitfluxum,
ilauduux t Ctu, footi» venx intcreifat, averiae
fuac ©<a$runnen aar auf lebppfrn/ «nur tu -
herc a n im am putco. grifcfotT $iunti / fons gc
Ii .1 u $ , irriguus , frigidus. .pell« $runn / lim-
pidus. £tiibct 2>rU!M / turbidulus , mufcofus,
luto fus. Uner fcfcopjlidjer %>xnnn / fönt ubeici-
nus , recondittrs, fiuxum nunqvara intermit-
tens , perenni». 2lU8d,CtrU(f OftCt $l'UAfl / Gcca-
CUS » repreffus ,avcr !;is.
©rebfbrunn/&ct/aqvafonrana,roraductiIibau-
jienda. ©efunbbttt« oeer -£>Cilc-runu / fons
medicarw, falutam, divinua. ftrbtlläbtUIUl
fonsvitat. Xhü.'Khujiu maxhinafoncanadu-
HiU. $iunp< ooer jjiebbrunn/ puccua, fons
tra<t. ÖvcllbruHn/rcacutigo. vrJljbiuiiu/
■alioa. (Saucrbruna/ fon&acidulus. vrrfwf'
bltmn ' aqva putealis, exundaus. SSarnibcunn '
thermae, aqvat calidae. ^uttberbrunti / fons
«tiraculit claitts, miraeuiö enatus, <p>AÜt funt
Ahfii e peirä»
£Rr unnlcin S'SBirnlrin/ dos/ Amin, fonricult»,
Söernfonft/ burnftbf ö^brunnbaft/ fbntanus,
aqrofus. ©er SEBctn fcftmecfef qanj bornr>afr
vinum aqvä dilutum cfle videtur.
55riin5f tl / * IbxwtVM mingere, mejere, urinam
redderc. Qvem&dnto/ium mim äqv* fonUru per
cmmIh /tucitur , ßc min* per urrtrie* erumpit £y
tftcuUtur. (£r Inn ti t cf> r Irinnen / uwnac dUf-
fkultate laborac, veficam levare , exoncrare nc-
qyit. £r brunu't alte SRadjf ins S&erte/ proflu-
v i o urinat laborar. (Emen bebrunjen/ lotio alt-
qvem confpergere , habere aliqvem pro matula.
Cr bat nod) nt<|>f atHßebrniiiet/ nondum cx-
oneravir Yencam.
35rurn/ TttvJ urina, lotium, ferum (ängvini«. ©e n
5?ninj ©erbalfrn/ urinam inhibere, remorari,
t eprimerc. retinere, tardare. ©en $rnn} n id) t
^Ifen / fluorem urinae pari, ©er falte $runj/
urin» ftillicidium, vutgoß» äitgurtM..
f2)rhlte(€ti7 w^jW brurmn/ mingere, urinare,
miftiirift.r^iriniel ii. jWÄTOIB/ urina.
254
jörinjelen/ tw»/ e^rari «Brtnjcrung / fit* f&xum
Jlino/ Ote/ miaut, ipfe aOus mingendi , $gnovi-
rrr, mifluritio, urinae redditio, exoncratiore
ißlinjelcr/ ÖJ'^ninier/ 0€t / mingeni, mejens, rc-
ficam leYans.
ißrinielidjt / brimiie^t/ miauriens. & iß mit
immer btinielidjt femper mifturio.
25llb ^SllbC/ 0«/ pucr. tiro, U. ferYi»,
ramulua. tkntmfy äuttm htdi'f m mtteon parttm
Mripttur pro feeieraro, neqvam , nebulonc , ma-
lo, perrerfo. (Ii i|) ein fofer 5?llb/ infignii eft
ncbulo. ©er Uidxfcrtiaiie ^»b anf brr 2Pelt/
uifurcifer. (gtn entlaufener Sbub/ fervu» fugax.
€rtj)ub/ fcclus, verbero, tjin jteniltd>er 5^ub/
puer grandefeens. ^ f a II bub / Df P&bllb / ftabu-
lariui. .»>ni!i . 'wir - venatom caoumq, famu».
Tu9 k fotterbnb / drtTolnruff, levis , nullius preiii
bomo, it. lurco. fenrra. JP)enfcrbllb / lorarius,
l«Äor, maftigia. J^nren unb ^uben / frx feet«.
«torum. (£s ifl ein feiner 55nb; feit«, clegans
rrrer eft-.
tSnUiU/ iim i m .tMßi pncüus.puciiMi- nruncului,
puflo, pupus. £t< t f t ein $üb!ein / fexu mafeu-
Ins e(r.
Gliben / commttrere feebn, ffagirium patrare, per-
petrare. (£r fubt anber* mä)ti / als buren unb
bllben/ difHwic luxuria, verfamr in cano libi-
dinum inft.u pecorum. Ufurpttur ttiam Com-
poylfufn^nöbUüen/aneqvinisdcfiftcre, abßine-
re. (£r bat nunmebr au^ebutrt / ad fan : orem
menrem red/ir.
Rubere» /t>i</ flagicium, malcficium, probrum,
Diaculum,facinus fcelcftum.
^nbiftb / äs). levit, «agus, fec eflus, perverfus, fee-
Icratus, c5' M<hmb. perverse, icelerace.
^lippC & ^lipe / Wf / frtfri* pnerulam feu
pucilam r.atj'. : Drxnir ^Jllpen/ per mrton inia-
gu neu las Ö'figilla^xm/n/.fcoefen. eicfpiflt
noci mit ben flippen / tmD fölte einen Sfcann neb»
men / adhuc detiderio pupparum & ligiüorum
renerur , Sc viro nuberet r
Kupplern / dtm. ^flf / fig»Ua E^imaguneulae pneila-
rum. Dichma etiäm tländkut* v&gmtbut&in-
fantibtv : 5Rem ^flpp!\t1t / imaguneula mea !
Rüpeln / ÖT 9lufpbpeln / pr*p> « dt ornatu Jitittir,
av6 imaguTtcvU tfl* fr* p'-W* vrßiuntur , paßt*
traft nn: M vccabulttm aJ iptmlihel ornatum ruidk.
krem impnmU y cu*r (gput orntrtnt pronmü, rß^ ;
comam
2$$ 33u %u 256
comam calamiftrare. Sp&t fid) Dfl$9Bcib nid)(
aUlgCPÜpcÜ/ q vam alto galcciculö comca cft hatc
fccmina«
^iipcl/t>«/calicndrum, galcriculum, procomion,
corymbioa.
Q3cpd/ DIE / larva, perfona , vulgh mafca , vtl ab
tflh puppis, i,< </r , no/fro puppen y pÄppIrtn/ 1
4:^ 46 /)« crimbui afdtitik , yiipcl i*ntf . Dicitur
ttuvn 1>iiih i pupcimann/ 0 ^opanj/ yWcw-
Iv.n*/ larva«,*, muraco veftitu, turpis perfona.
.M/i »14/« ultimom fyUobom art$ produmonem voc'n
ejfr , ut in (Dvtthttt) / 2llcfan$ ic. ^/u/ <pcpan j
dicitur ißud ccrriculuro in agns,qvo aves & lepo-
res exrternantur ar abigunuir , Afiiu ((0 0dKW
fdl/rflflj/W.
JBUC()/ X>(»/p!. 9Sftd)CC/ Uber, codex, Vo-
lumen, (im QMid) brutfen/ Ubrum exeudere,
jmprimere , rypis dcfcjriberc. (Ein S&ud) 111a
d)CH / coofiecre , contcxcrc , c lab ur ar c , conferi*
bere Iibrum. (Ein $11$ «Uneben lajTcn/ edere,
cmittcrc.inluccmproferre, di vulgare Übrum.
Einern ein S£ud) itifd>rctbcti/ opus alicui infcri-
bcre.vigilias fbas dicatas vellr. SBicbcr raun cm
d) l'ch r c ilH'ti ftringerc ftylum 10 aUqvcm, iin-
petcre aliq vem calamo , oppugnarc alicujus fen-
icr, tiam fcnpjis. £ 8 |fCf)Ct in §iid}(Tlt/C0nftaxcx
lierris, tibri fiedocent, comprobaturferipturä.
Silks in ein $nch bringen / unum volumco ex o-
mnibus conricerc.difperOa in unum corpus coli i -
gere. & ic 2>ud)cr fulfehen/ fer ipea corrumpere,
commutarCt pervmere. (Er i|t in Biebern nwl
ItflrfcnV diügcnter in fcriptis volutat us eil. (Ein
^nd) auni bui'drtcfen / per legere, cvoJ vere Volu-
men ä prineipio ad finem percurrerc. (Ein UYbU'
bllilDcn ißucJ)/ Über eleganter concinnacus. (£iin
Jfcud) in (jkrgamcnt Ifcbcrlid) aebunben/ über
membranaruduer rcxtui. iXobc Sucher / übri
fojuti vcl rudet. (Ein «Itgefcjrieben 33«Ä / ma-
nuferipeum , monumeota membranas. (Ein gut
££>ltd) / Über egregius * pratclarus , fubciliccr feri-
pt us. Verbotene %&LÖ)<V / libri improbarae lc-
rtionis. gciftlidbc S'c&viftbuäV biblia fa-
«ra. (Ein 25uch Q3apir/ codex chartae, feapus
cbarraecui > volumen papyraccum.
3llUt? buch / diarium , protocollum , tjvodrtiamfSt;
ri(j>(6bnd) dicitur. SedtymttibtätT elitm ycon
lur omnu officialium libri, ut libri cancct:ariae
Äaiiilcn. »no ^eci(ibucb<r /ccufuuni. £$a£<
libri. Sic&b JiaqtXf ©ijI«8^Urbarbu<!Kr/ libri
xftimi , vulgb cataßra , cum gvibut convrniurt
^Inrbüdn i / tabulas de defaipeiones agrorum.
3?ilt*crbuc!)/ liber imaginibui rc/ertus , piöu-
risaenejscondccoratus. (^cbcbtbud) / libcrora-
nonum, precationum. 3iabrbu<ft / calenda-
darium. (?kfcäd)flUlpblld) / commencarium.
ÄrCUtcrbnc^ / herbarium. Jfraitfbüd)/ liber
dxonomicui. ji unltbud) / liber rechnologicui.
?OiCBbudf)Cr/ libri rirualcsjirurgiae. ^Jlnncfciu
blid) / über divinacorius , aAroloeicus. fycbdt
\>i\Ö)(X / libri eqvelhci. £kbrrbu%/ libermufi.
calis, cantilenarum. £tnnpcnbuc^/ liber abje-
C\ us , vilis, nullius argumrniL fXccbcnbudv Ii*
her rationum , accepti * expenfi , alias (StbuU
benbud). .\u|Vbi!d)/ itinerarium,faodapori.
cum. ÖPOtlibctbw^/ aaalefta. <r MtrhiduT.'
libri (latucorum civitatis. J^anbclsbiicbcr / libri
mercacorum , 4t contraduum. ^aubrrblicfy/
libcrmagicus. J^clbCHbu<^/ fropr. Über vjro-
rum f'ortium, in qvo prifcorum btroum GermAni-
ccrumfaüa rhythmU txprrffa funt. 9)?tinnbud)fl7
libri feudale«, vaCallorumcatalogus. vrdjmiJbf»
blieb / Übellus difFamaeorius. ^d)inicrbud)/
adverfana. €(l)rnbcbu* / codex exceptorius,
collcftanea. SlrgumcntDUfi) / W>er exercitio-
rum , rpedminum. Zaufbüd) /iwÄirc|)cnbii(t)/
liber plebani , matricula curati , calendanum
cccleuaiticum. %titbtid) / chronicon , annalci.
Siltfbud)/ über ccnllticus. vf tr.mnibiid;. album
amicorura.
•)>U d;l f üi / dimin. VfiB/ libellui , codicillus. J^anN
büd)lcin/cncbiridium,manuale. ^cnfbud)U'in/
ephemeris. £inbtt'bud)lcitl/ Übellus pro pucris.
Ül b C büd)fcin/ Übellus Abc darius.
£Üd)crrp/ Die/ bibliotheca, *!iks gjfbtttf * (Er
bflt eine frcfflid)f Sßüd?crcp/ inftrutliflimam bi-
bliothccara pol!id<r%
33tbe!/ 5W/ biblia , facercodex , .j ÄftcDcl/irM*.
tat6 4?. in b. gierig in ber SSibtl lefen / in fa-
cris literis perluftrandis fcdulum cdc. X)if
iSlbd unter Die 23anf jlccfcn / ä Jerone facro-
rumbibliorum abfrincre, Volumina facra Aisq«
dcq; habere. €r ijl in ber Sgibcl »Pl belcfen/
4>eriruseftlocorum facrae feripturae. Ssflcbet
Ut Der $tbe(/ ita (criprum eft in bbris utriusq:
teftamenti. gidS) auf lie 55ibel beruffen / ad
faexas literas provocare. 2>ie S&tbcl anffibren/
allega.
257 ®y % u 258
»Uegare loca fcripturas. £ir SJilhflf fm& cVr
ifcncii Sßibel > mugincs laicis pro bibliii (um
Ti\< 3?ibcl muB m.mc&ein Sörot brinijen/*etbuni
DEI mulcis mcrcatura eft.
$iblU'dV adj. &adv. bibiicusfctf biblice. S£iblt|'d>c
vr d>rift / facra fcriptura. S&ibllfdjr 58orte/
verba divina. $ibli|'eb,e 'r. : ir* / doftrina chn-
ftuna. gfcandjtfr rcto biblifö/ uut> lebet tcu<
flil'd)/ Dcus in orc, daemon in opert.
j^jbc! X>wf corrvptt 'a&ibd/ ßgr.ifcat aultm tabcl-
hm abc.lariam. t£r lernet nodj in ^tf^ gibel/
liecrulis adhuc addifcendis operam dat.
Q3llc!)C / DU / fagut, arbot k Äwd? denominata,
qvia t]tu lignum ad conßiiensaf tabrüas apttjßmum
dtprthtnjumfuit.non contra Ü50(& i SlK&CV uspluri-
mtu pc:(vafum rß, licet codex k caudice, payyui^
k plant A Mg^ptiacd , nun contra, die antur. Piuri-
ma xamq. arborot falvrßru apud vrtrru Germanos
ar.A ratkme , qvkm ex earum ufu dßinHum nomrn
hautbabuerunt 1 lUcL&anne 1 a Detriten/ exten-
dere, porrigere ; &trt\7 * Äorf / cortex ; Jtifett /
k fcMbt I humore , eoqve ttnati ; Rifer ix (Befer/
five (Zklfet / falivi, i. e. exfudante refind ; Urfdie
*f> 3fd« / ri/wr j 2U)OW / 4 cornei durüx ; t£ii
6)C ab%$\) / vr«pi letale , fy $ild)C ab aptitudmr
ad .AuIm conpeiendoi voettafunt. Accedxt, qvod,
ficuti volumina k volvendo , qvia Antiqvi libros ad
C)Hndrt famlitudinem convulvebant , diSa ; Ha
$5lld) / oritinem debet vocabulo bciiqett / fleSere,
qvod oiim circa c^hndrum invorverentur , ita , ut
VNld) *üM *liud fit, qvkm cortex tenuißima inflexa,
ftveconvciuta. @tcinbu$e/ ilcx. jßagebudje/
frve J^ninblld)C/ornui.
??ud)en ^QSuchjdjt/ adj. fageus, fagineus, f-ia i nn $•
^tidbcnbol) / lignum fagineum. l£inc budKtie
£a rd, rabula fagipa.
55Üd)6 & Q5ud)fC/ O!«/ pyxis, ?»f»* Üätor
de vafculii c fago f VOtl DCt J5i»4>f / Jed per ab*
fionem rtiam altH aecommodatur » qvomo.io dtco •
(giite (jn^enc S5»dj^/ pyxwaurea. (£inc|llberne
$)\uS)$t pyact« argenrea. (giner ^uc^fen anlid)/
pyxidaru's. »}lpOfcFerbfld)fe/ pyxi$medica,phar-
maceTcica. 5>al|ambild)fe/ baltamica , inanao-
ria. ©fltbue^fe/cbccapccuniaria. 2lrni>/fM3il
mof«rnbllcf)fc / pyxidet pro pauperibuj , eifta
ftauperum , eippi clecrnofmarii. Älappfrbuct)
( /crepitaculum.
Slintbncbfe ywglintf / longula , *'pera . *ipe-
nlLi . qva catulo UndUttr, £$ui|jclbucbfe / &lo-
pu$ daricularius. d)mierbne^fc / vas ungvc*.
tarium. (^d^ntipf rtbafbü(f>ft/ »heca ubaci pul-
»crifati. 5abrtfbndi))e/thfcanicotiana. (SpW
bi\<bk I capfula fiftilil. 55fld>fe etiam pro omni
fetopo y tormento mttapb. ponitur £5* vocalur eine
^cl)ic§bftd)fe / bombarda. (?inc Qropc Jfaro'
bttebfe/ tormenrum majufculum. ^ir|(fe[>!icf)!e/
ülopctum venatorium. &twqent$>hlb\<t teio-
pecum (biatum. ^ iiiuibiutK / fetopus globu-
I11 jaciendil aptui. ^)anlb\\d)i/ /clopui minor,
manuaiis, alias \)i\\ol 9ieitcrbÜ(b^/cqvcftrit»
alias SUtcbtner. vrcblciibml^ / ^eu<rroc/
lorarut. Qßinbbucbi/ bombarda ventofa. 3ieb
büch,^ / rdopua Muh. $ücbfe los brennen / ia~
flammare (clopum. @C^rotbÜcbf< / riftula gra«
nii plumbeis apra, grandivoma. Nihil minus
S§(Dfa/ fimihtudxnep'ixidumfumunturproci-
ligii jfr« femoralibui , iWurt femorum thecit>
q-wd tarnen altt a &ocf / yh* WrrinJ pf Ut dedueunt,
tanqvam materisX , ex qvi caliga communiter fiunt.
T^hci^ttandem etiam dicitur oxybaphum , aceta-
buhm , Dte pfanrte oet 4&fte/ tri wddjec fid>
Me ü>berficnfclömfcren
MkMIc&I / <"P« / pvxidula , py x iduula.
belbücbslfin i pyxidulaacicularia.
iSnebfcn / fclopo ferire. ©raufbudjfcn / fdopö ali-
qvem petcre , appetere. $obtbüd)fen / five (£d
bnebfen / trajicere aliqvcm fdopö , globulil
plumbeis» fclopctöaansvcrbcrare.
^3llvbflUm/ &«/ buxu», venital5M)6/qvod
p<ixi. $tabeafierent. Sßurb.lUtnen £clj/ lignum
buxeum. SBnrbeumen 23»ilt)[ein /buxenim.
35utf /buffen/gebufft/ erüptre, mtor-
qvere , ineunrare , calamjftrare , Hern curgere,
tum i(l um efle , inflati ^ürrwr hoc vocabulum
uniwejuidem0gntfkcati<mis tforigmii tffreum M
peln. Ver um ad plura Je txtendere manfeßum eil t
Nam ab et venit Düffel / bubalua, bos M«jm
qvos Pltnitss \ubxlos bifontef appeUat, frd , gffltff ei
per ignominiam qviliSet homo Tordidui , erFron*,
inilpidus ac incultui nemmatur. yf S3ftffcl eß:
$JlffcIid)t/ adj. bubalinu», item fordidui, olidm,
infulfu» , tfadverb. fordidi, immodefte, immo.
dwace. 93Üffeli(bt £fber/ corium bubalmum,
ovale eß colobium bubalinum / v£m $U|?el$'
W Äcr « - . • , x
tBnifun») / t>f« / calamiftrano , cnfpano , vulgicru
ffitura,utcaHendra&capiUttiacrtßaTi folent cala-
mißt 6, Eft etiam inflatio , tumor , fuperbia.
9 J w
tS9
$11
3?u
260
55unid)t /adjtä. cumidus , intta t us , crifparus . $uf.
pd)t J£>ar / comacalamiftrata. SlllÜdKc.Jtupftt/
«cmcalia tumida plumi«. (rill buffld)tcr VcuiU/
ammus elatus , infiatus , fupexbus.
©llfftt/ t>Ct / abacus, ywa ibi vafa argtnlta &
Aurea ad pompMu poflid Jtult, Dictiltr allAS £UCl
octtttifd?.
'tu qvoA bitffett/ crifparc t tutncrc,
inflatum, tumidum rcddere. (£fn aufMCbiilfct
SbctU / le&ua (opcrbus , ad pompam ftratus , ita,
ut rjw puiviiiana ftupulvim turoejcant.
ttu^buffcit/confercire, cfFarcireSJ'fefarcire, ah as
<mfÄt!eri/ voll flopfen. (riR aitfgcbiifftcS
Cttllfugrit / culcitraconfcröa. (£m flUftai'Duff;
trr ?Jo.njfll / culeus, fcorrea, bulga mfercla.
(£tn flU^ebllfffcr 55nild)/ ▼ eurer fuffarcinatus.
Dir/ amator,
a m all us , <y r: ci7 Etiler. $UleriB / Die / amafia,
amatrix. CDJubulcr/corrivalrs, aemulus, C onv
p cciior. vf v'bnttbuli / fimulator, amorem fimu-
lans , perfonams airuliu«. ^d^crjbllkt/ jo-
cans, In Jens amator , amaiius politicua. a< it
bulrr/ amans remporarius.
5>ukrlf itt/ OO0/ amatorculus.
5?'tlli'Ü/ amorem colere, in amorc occupari» apud
pucllam haercre, item ambiic, procarc , infidiari
▼irginibus , ludere puellas. i£t blllf t um Die
^unijfiT/ arahit pucllam. €in aRl\rr$ ift bulcn/
cm anDertf vi nc^nuu/ aliud eft .mute, aliud
nubere.
35ulcrct)/ Di«' amatio , mulierofitas. 3luf Die SßU<
IcrCO flehen/ amoribus dclcÄari.
$üJcrid>/ buterlich/ bulcrbaft / •»••,'• cf «iv. ama-
toriud amatorie.
Stbbtllen / amoribus fe macerare , exeraciari. (£r
hat fiefc w.a ab jcbltlt't / abunde in am um fti
verCitus eft.
Slnblllcn'/ adulacionibui & aflenratinnibus cal-
lidis progredi. vrr bat fid) bt n Der Sraurn an*
gebullt / blandimcnus obuouit favorem ma-
tronse.
21 n?bnlr n / defercre araorejn , valcdiccre itleccbris
amatoriis.
V^rbnkn blandimentia acq virerc. tucrari.
<£inbillcn/ immergere fc blancktiitin .ilicujutauu-
deiara, afTentatmacuiii gratiam atuupari.
§or(bulen / usqvc occupari in amoribus , ainbicn-
do pergere, profcqvi amores. f
CScrbulen/ amcnibi»sbonaruadispcrdeie , fortu-
nam fuam illccebris amons novercantem (ibi
redderr. prodigere bona (ua amarorüs incanta«
racncit.
3rrbll(en/ perire amander, amore exeraciari , ni-
m tum e lic in amonbua. vr id) irr btllCuV iaciaci
arooribut.
QJ£l!l/ ÄÖnC/ tte/afrrrculum,rra«tillum.
tigillum , rignui , */?«/ /Latte. Rai&aä) mit
ItariVn kirnen mnj.ibrcn/ tcclumtignit robu«
ihonbus probe muixirc. v£lllC c d).iUbuuc/
theatrum.
^fllicn/ tignis fuleire, firmare tränst 1 Iiis. S^ftnCR
ttitmrfl coadäre, contabulare, foi ntearc. ine
WClijfbimfC <Btub(/ hypocaolhun aftabtecon-
tignatum.
^unimoy Die / coafTatio , contignatio, fornicatio,
q vd tign* Ö* afftrtulu ßt.
5Mmt/ bunter/ buntcflcr/
color, maculofut, variui t variegatut, tfrmcon-
fufus» inrricatus > perplcxut, turbatu». ift
bunt am labe / maculis in cur« confpcrlus c(t.
S^UKtCf «Pici'D / dii.ii K»t»Mtf<*Mft / cq vus raacu-
lofut. ftnb m<br bunte R übe aH eint/ ptuv.
tu non folti» fap» , mulro« tibi «ovales habes,
& alibi reperiunrur vcnufhifi. ' Q.^ gebet bunt
: 1: omnia turbata funt , confuse £5" per fatyram
tractaneuci praepoftercaguntur. QSuni falben/
variare color ibus. <£in b\\\lt / vcftisva-
ria, veftitus diicolor, intertextus. Q : U0tC$t*
tern/ vcrficolorcs pconas. fKnif irbun t / turbi-
dus, 1 n v cri u s, confumfl, inordinatui. VI' 1 u Cl ♦
bunt/ profr.eß infignis, cximius homo, longc
Vinnens, multorum in Aar , prxftabihs, vel alt«
res elegans S> formofa , 9 tüt/t aAmoAum rni yjT
fblmdrntit cofarit; frd &in mtitm partim qvan.ioq,
fumitur,ut: €in9lii^bmuanVrvS<|>elme/ extre-
mx malirix nebulo, ^liisbiinr txr £ luu-nlv
Tirtus nobilisfima t excellrntisiima. Oiusbunt
Der ©ferDe/ generofistimus cqvus. »iusbunt
Der Jlinafcrn/ pulcberriaa.
^lintbett/ Ott/ varieras, mixtura.
^Suntlict) & buntbaft / adj. &*h/frb. nataxm,
vitie>Jiättiretiamb\mt\<h/ ybuntreJ^t / ö idtm
rß qvtd bunt. Stutfbitnt lid) 1 prarftantia excei-
lens. vi 1:1 au^builtKCr ^aitn / vir omninö
egregius. Slu^biinMije vBd)riftcn 1 feripta ac-
curara, i'dcfta, opera elucu&rarisllsna. VU.ta-
mtn ttiam Jup* voc. fiinD Ö* fi>Uttt>.
26l
53u
262
©&§/ büßen/ gebüßet/ besetz
fvaß btßcttt/ praprit rcticcrc , emendare, zefar-
cire (igntßctt , demdt per meUph. poenitcre, pude-
re, agnoYccrc erracum Aium, dcliäum confttcri,
Snn y faciare, cxplcrc Ö* fatisfaccrc notat, t.gr.
\< iril'f bupCfl / cupidicaci fatisfaccrc, fitim libi-
dmum fatiarc, rethngverc. Po; ri iJrm c^, y™.»'
pmti, niulftan , caftigari, v. f. <£r l)iU |Vin
58et brechen grnuafam bügen nmürn / ftulritiae
iuae {- cenas culic Cit graves. tRcfcC bÜfjfB / refi
cere retta. Y\\ (feil bü$eny proprio duuta refker c,
mrtapb. iubftitui .cxplcrc alicujus locum, tuc-
ccnturiari.fW «iiai iGtlhco Hecreuin, rcfrfc
HrCB/ "voc&Mt Alartif filü, tjTtin& Irpori* galräii.
Sßeun bie. Obrigfcit funDiijct/ mfcpend bic Unter
tabuen bilden / qvandodclirant Reges, pleclua-
cur Achivi.
sfcüjjcr / Oft/ fartor , refe&or, renovator, caftiga-
tus, raul&atuj. fcücfcnbüjjcr / fucccncuriatus,
vicarius, altcrius loctun fupplcns. (SunDCru
bufrT/ propitiator, placator, expiator, dignti-
Jim* rptthtu ülonofufimi Strvatow neßri. j£)0<
fcnbnpfr / femoralium refeftor. (z<t)iib\l$<V/
Cutor vc teramen i ar 1 hs.
^uBiina / Sic/ rcfc&io, concinnatio, emendatiö,
exputio.
/ b<« / proprfe idem «W &&£rtng / fprciMÜtet
•ver&eß paenitentia , poenitudo, contricio, dolor
commifTorum deli&orum , ftudium vitas cor*
rectioris. :>iipc Mif)it. poenirentiamagcre, pra-
vos mores corrigerc, refipifeere, antmum ad
frugem applicare, in viam redire. (Jineil jur
93u§e bcfcbrcn / er nvertere alicujus animurn
k vitat pravitate, ad peenirenriam revocare. Sed
& $jut?C ftiäm multtam emendam fionfaat.
(Sr bat ein jie mltcbetf für $u§e neben müficn/
magno redemic dcliftum fumn. $U$e geben/
mul&am pecuniariam folverc. S&abre T(ä)V
fd)aftcne$uj[e/ iwxniiemia vcra.cordialn con«
cririo. <§d?cinbll$e/ paenitentia fimulata ,rdl-
pifeencia hypoeritica. (Spate 35u§C (übt feiten
(tut / paenitentia ferararöcft fmecra. tapfere
pw |ietn!icbe $u§e / gravi», graucnbnf 1 1 levis
muiäa. ©cltbu§C/ emenda, mullta pccuaia-
ria. $ irdjinbilBe / paenitentia ccdcfiaftica vel
publica.
$U$bdft/ «/i^buffertl'4/ *Jj. peenirens, contri-
tus , refipifcens , promt us , paratui ad pccjuccn-
abbüßen / posninndo ireniam delifti afleqvi, rc-
dimerc peccarummulftä. abbÜRuna/Oievfttii-
faftio pro delicto.
Ülnbllfcu / affigere , afluere , aptare. Hmc eß
bpf / qvod Euphonie gralid firibitttr Sittlbcß/
DCt £v 00« / inciis , in <fyd ftrtum eudttar. Bs*
nierauf einen 9lmbp|j fd;mieben/ eandem tun-
dexe iiKudem , prov. m eot , qvi mmk frdulo in
aiLlvoßudtoprrfrvrrant. 3n?ifej)en Jg)iimmer«nb
WHMf Iti'Cten / inter malleum * ineudem , \d
eß, in calaraitatibus incvicabilibus verfari. ©er
Olnibop nebtet fc&rcercr eebldae ntebt / ineus
non curat iftus, 6. f. fxetifwänimtunoncommo-
•vftur minit.
SlUöbjifecn / reficere , cxplcrc. ©te Wc^cr an?-.
bilden / rbraroina obtundere. 5lu5b| r |jjunt) / fit/
refedio , emendatiö , expiatio. aiu^etai^et/
expiatus , refcÄus. Unau^ebft^et / non refc-
Öus , pannofus. UnnusbuBÜe^/ lnexpiabilis,
irrcparabilis, irremcdicabiJis.
circumcirca refi-
audbftßm.
,,.n/ omnm6,pc-
n 1 1 iis rencere.
£in unb b<r Mi^en unO ausbüjjen / hinc iade refar-'
circ, undiqre refarcirc.
fDuM sf CH / 'dem fvod bft^Clt & «ttSb&ß«l. €r
bat ti aenuafam »erbupen raupen/ abunde terae-
ruatu poenam dependic SÖClbupiing / W</
emenda.
«Borbuven / praeruerc, praeaptare. ^tntmpff tOti
b\V$<XU fvod Tbunny ferbfm tffltrbfrnefferunt,
ubialia rcaprare , i. e. Rippen vor fegen / pan«
niculo praemunire. ^eibfuug/ b. e. SBiubuBun«/
futcla.
©iebcrbngen/ »ieber MlAMp / reconcinnare* re-
novarc . retärcire. ^utev öT ^eaenbupen/
propr. etiamefl expiare, fatisfaecre, muiöam fol-
vere. CScgcnbUKUHg / D« / damni &' mtetefle
reftttutio.
^ißelen & böfcltl/ afTuere, confuere, fubfuer«.
S?6fckr & $ufelcr/ ber/ drei nator. vetcramen-
tarius, nundinaliii IV i volar ms, aluu pfufdiec
yBcrnboftV tpvafi calioaritu. jCtn^o^nfocb/
t>et cjerlictte ^o(m fctl bat / interpolator.
^5fifelerinn/ bte/ interpolatrix, farcinatril.
^3lltt/ adjtS. mo'.lis, fracidus, putridus, oii>
ftcus , mttapb. exeors , ftoLidui , ftupidus,
taxdul*
263 SÖU
SSUttCI!/ fSfreqventiut 3JcrbU((Ctt / qvod ttiam QJeT»
bntten dkuat , fitu corrumpi, fraccfccrc, mu-
cciccrc.
$Uttti;feu7t>tcVraollities, ftupicÜtas, mueor.
$ : ■ j! £ficl)t / Adj. fcy Adverb, fitu corruptiu , mucidus,
fracidus.ti. ftolidus, infulfui: fcorrupte, in-
Tulse.
3$Uttlt / Öl* / p/«r. cor. buryr u m . Exploßonc di-
gnutntß , tn minaticnti jinalts nomutum ab vocabu-
7k rem :pf*tn &fubßantiAnt rri fignificAntibui 4i erf-
ftre veutt UtSut noßtum 5?Ulter dtltai trahi a ßit t
tos, &-r»t»i > cafetu ftu toagulum , qvafußud tCVf
hoc ivfum rw^ii ßt , cum txmriinec G r«t nrc Rornani
»limbutyo utrrentur : Piwitts auttm , qvi primtu i
*Laiütis btäyri mevünit , iA apprllet BjrbArai um gen-
tium abum , Arißotelu yni minqvAtn ißud gtnut
tibi ittigerit. tß üa^ butyum k ü$UtteT / non
conlrA. (£ iUT auf $Uttei' / ov a frifla cx butyro.
$UftCT UttD sßrot / panis bucyracus. ftutto lint)
$ ÄftV epidipnis. gcHc glittet / butyrum olco-
fum , pingve. griffe SJuttet I retens. ©C»
fdjmcljte Surfer / coflum. (SfinrVube $itfrer/
rancidüm. Sföepenbuffer / butyrum Tcrnum.
ir troljbut tcr / hybernum , exfuccum. Qlugen>
bllttcr / gramix , pituitA oculorum. &ul)burtei7
butyrum bubulum. ftimeblbuttcr/ butyrum
cx bete camclorum. tycxbcbütttt I cx lade
cqvino. Sd)afuUtrcT/cx ladcovillo. SicgCR'
\>Utt(T I ex lade caprino.
©UWeW /«. t, Buttel- fälaQttl) lac in butyrum
cogcre, fpiflärc, condentarc. Sßfnßmau 3ucfi*C
ins sbtitrcrfaf wirft / buttert ilcjs mct>t < Uc in
butyrum nunqvam condenfabitur , fi qvisfac-
charum indat vafi ifti longo» inqvo butyrum
crebro ja&u exprimitur.
$11 t Ux ich t / Adj. buryrarut , pingvis , olcofus. 5llt>
c\< iibut f enchr / gramiofus.
^Urrid)/ &*r/genusvafislongiuiculi, lagena,
/crt> »6 fimilitudinemvAju iildts Hgnei, inqva buty-
rum ftiffttur.
23ul} / t>fc/ fkr. SSUr^CW/ ^>
rWr< noHonti : pioprie ornntm dtfiqnat eminentiAm
(tu txerttumin pyrh ipomis Alitiq^ß u3ibw dici~
tut: umbilicus, ocului , flofculuj : pßtA iß rar
ber .leirrhus , caro indurata &qv*cunq.äuriti<s;
ferro mueus , Ö) omne , ^voJ emungitur , «/ ; fun-
gus , myxa canddx. CAtAcbrrß. ttiAtn mimum 15
morioaem , cvjw mAximi toput fadumtf inetndu
SU 264
tuMqvidrrftrt,ut: §flf1nrt<t)ltfbu$/ crepu». V+>
lunt Ab hoc &Ot}tn y/t*ÄoßcJ1/ tra t,ftd vide fu-
prA in voc*b. SbOtk.
fculus. $iibIc" in auf b c Iii (öt jctiiu^r capuc ulcc-
tis, aI as OicZMumtf.
^lli^CII/ mundarc.abAcrgcrc t purgare :irrm polirc»
comete, corpus curare. &u htifC nidjt biVyu
^fbU^ct/baut dimati es judicii ad banc rem con-
neiendam» non fatis comtus es, ut talibus tc in-
mifecas. 6ic ift ^cbufjf/ n?oltc fic eine %>T<uit
IUC l" Den/ adeö polua, ornaca& nitida cö, aefi
fpo tu jm reprseientarc vcht. j^cn ir»ar t buKf n/
barbam raacre« tondere, refecare. 2)^5 Vcf?f
bilden / emungere candclam. ^ic SJajVbu^f n/
excergere na Tum , emungere nar es. Std&&i&
VXa{c bütjitl CAtecbr. rxponitur t retundere ver-
bis.coargucre, redargvere, qvod not Aliht: tEtri»
ti'iu.rt / abUuä)ttn / «tun ir t ; d- a- ejebert/
nbleudltCilla^eniC. vrnußißim'e dieimw. tiihät
ihm bie 3c ,-. fe r,nui|cf)et . er n>trb fc batb tndit tcie>
berfomuien/ adcöcumcxccpit, Hc ob* 1.1m ivit
fannis ejus , utimpuft»: rum k ulibus fubfanna-
tionibus facilc dctliturus fit. Nttat enim ^Hfjen
refcllere , obtercre , eonvinecre , labefadare , di-
luere , Ü'ludiflcare, dcludcre , cludere , qvin ~S>
bonisexuere, defrruere, evertere,peflumdjrc,
fubverterc. ©er l|t gebort / bic ludibrio habi-
tus eft , ludificacus eil, in perniciem protru-
fuseft.*
öebufcf/ A.ij. vtrbAl. politus , comcos »elufus , pra»-
eipiutus , abraCus , detonfus , it. ornate, politc,
tonse.
^UftC/ We/emincntia rei , myxa , rungus, tuber.
i:cb:bi;lU-. cniunäorium , f urcinula.
ißil^er / Wr/ ornator , politor. 5)UfJfrin / tlC / ce>-
motria, comtrix, ornarrix.
^Il^ling / WC/ limatura , ornatus , expolirio , pha-
Icras } Jicitur ttiAm ^uQrll / nitor , lenoetnia,
exornatio.
51bbufjCüV abradere , detondere , decerpere, emun-
gere.
5lufbn^en B'ou^buleu/iirm q Wburjcn/polirius
hmare, componere , concinnaxe. Clii^bUrjcn/
exornarc > expolirc.
535C^ir<n / fingere , deltoeare , formare , feu!-
pere , fundere. t)ai 8>il& tfi über bie ma§en
fdjen in QÜac^ö bp^iref / imaguneula ifta venu-
ftitlime
265
Sb
266
ftiflime e «ra effifla cft. gwat nitf aSü$e 93o§irung/ We/effiaio, fcuJptura. CBacbtfbpfri
» £ • - . f « J - «- • « - — - rillt fl / nln'.m , T , ,.„ .
bo§U*Clt / formare ccram ad arbitrium.
S'PBltt r ' öet/eflTiftor , formaior , fculptor , fufor.
2£a<fyibo§ir<r / ccroplaftcs.
rung / plafma ccrcum.
53cijel / 01t/ piur. &teQ3eijd/_M f«**™ j«-
tntnUrum , in com au ji.. ; 4, J^u^cl.
c.
tm-a Htera,non q^ridcmGermaiiorum:
hujus namqi viccm folum ö olim fu-
rtum 1 1, auteqvam ex Grxco, 4r € cx
Latioo fcrmonc in noilrum idioma irrepllt,
de 5? qvidem multit feculis ante €; (i autem
cum doftrinä Cht iftiana 1 Et fanc , Ii verum fa-
ten fasert , (£ ifhid La ti mim Ittel u nobil pror-
fus inucilis& fupervacua cfle videtur, idqrod
srtultiante meaoimadrertcrunt: <i() olim uni-
co j£/ Ar (?<t> per <5& feribebaeur! qvod ctiam-
num Saxones obfcrvanc t qvi feribunt ä- pto-
nuneunt ©lagen pro fragen / (rlieüen ' P 1 " 0
fd)liejjcn/ qvemadmodum nonferibimosfebpre**
rj>c n/ <£ehpi>tt7 Ted frree&en/ <?port. fcf »"«m
perperam innoduclum , cum majore» nortrt
unieo f contenti eflent : Qvi autem, cumMtv
liflb, f duplicarum,pro (f nobis obtrudere fata- 1
gunr, cerrehimulrisroodis peccant, non tan-
tum, qvod vulgarem orihographiam folicitetft
atqve ex novitaris pturitn ) (uä au^oriutc, po-
vam comminifeentur , verum et um , qvod t!u-
riufculam iftam litcram f duplvcando . fonum
durisfimum A qvi pronunciatQ fere impo»ftbi-
lit eft, ercenr. Tolcrabiliorct igitur Amt ifti,
qvi folcune illud (f retinenr, modo ab hac feri-
ptioneabftineant.il confonam prsecedac, & fo-
lum f / uc : in $ 0 1 Fen £nnf en / Qöcrf / galf k.
ponant : In noftra enim hngva, qvodcunq; legi
dr audirineqvit.fcribirur neavicqvam i in mc-
diovoc» autem, Ii Tonus ita tcrat . fctibatur ff;
fin minui , et um poft vocalem unicum f fuffi-
cerc dtbet. E. gr. alia cft pronunciatio vocis
2Pltf ( l turunda , eV voc. SSBkfc / vicia : aliud cd
S}&Ul harpago, aliud .parte / paftina: aliud
«Hcff/ giga«, aliud fJlctfc/ porrige, pandicula-
rc* dcc. Inrcrim nuila datur tox Germanica,
cujus initialis lircra £ fic. Qvapropter, ü in
peregrinis vocabulis £ ante 21c- c 1 f& * 11 <C-
periatur , nobitin 3» anre O/ 11 vfrü ' n '
mutandum erit. Haberaus häc in^econfen-
ticntei Romanos ipfos , qvi non folum no-
mina propria Gcrmanortim pro fuo pronun-
ciandi more plnxcruntt verum etiam ipfa
cabula Gneca 0 K ineipientia cum tu C com-
muurtint. Cum itanve reclictTrac feribamus
\ : ^'r . S inu'M .S :vud Hcvi'sM. kr:.
frf«M(j/ ÄlilHtr / Sinnobcr/ Selten/ 3ent/ §ett;
menien/ 3iftcn/ ^opern/ non ^iah'n^er/ (£a>
tnel)!/ (£opu 1 ^tmicber/ (Sent/ Kapital ic.
ideö nihil nobis Aipercrit in hac litera (£/ qvod
expiiectur , aifi uni<um vocabulum (ii)Vi(l/
qvod origine qvidem Graecum , fed in nulla un-
qvam hngva (tne ptaeulo m 11 tan fas efr.
Smnp <5 ff(jri)luö/ gw*, noiu an
] • <Scfalbt<r/ r. e» imtltu. Cbriftus Jefui, Thean-
Ciisjpus r Mi-ifias cy S.il v.uos noffer bcncilulus
.m'fccular .^ee^eilnie &brfft/.*«/»i/ bki €l)rift»
fiUt'lctU/ Jafulus in (cfFo nauüciarunl rcpr.xfcrt-
tacu* puir>9 injAf.\v*§/Imam memotiam incar-
% nati«ais 4c nun iratrs Ckt\&ii t '£umitut (tum pro
^mtvprt'i^is .na\aJltii». v . €rn»m teil JP>filt*U'tl
4ii:Vtfl ^C'.'ptt-^ffUniis riat^Ilwbm offerre aluut.
v<ri j^bW .ß(mjV bcf^irtt-.biM'-Äin&crii
nUllM / ieTWlusrfnmr^bis libcris nulla dona con-
fert. ~<£h lhTf<«^^»!ttJfr1gc>rf(}/ amplis-
fintum donum » Icdliffima jQUPera natalicia
Chrifti. ^riffntfilfOJienfchworüei!/ chrrflus
humanam naturam induir, humanam naturam
aflumf/t. 9lnrrt£hrirt t €n6e€hrifi £5" QSceDeP
(< [\ , i,;.. filius pcrdit^onis, Antichriftus .
Gfjri.t/ ©et / Chriftianus, Chrifticola. ThtcU
eBiwr. <£in frpmmer €brify durift ianuspiu»,
probns , ver-js, genuinus. ^io befer <£hu\h
UncbrU?/ atheus, imp us, prolar.us. ^Ülfol»
fcü er (üirift / (rebeittcbrilt ' hypoerita. (fin
sRanlcbrift' 3»»ibmen?cbn|b chriftianus nomi-
ne,non re aut omine. &ä)Cl\f<5)\iil/ Chnflianui
neqvam * pfeudochriirianus. Q(T abatfitgff
gcil^ aller (£bri|t eil / Turca, juratus hoflU Chri-
ftianorum. ©itf 5?reuj ^l'r Cbriiten / calami-
tas Chnftianorum. (gtn Cbvift / ein Ärcujf Tii«
Oer / Chriftianu« crucianus. ©er ho«t)fte SU^il
in ber 2Belt ift ein librift fenn/ excellcntislTma
nobitita« cft, efleChriftianum. Anritten / b^fc
Di Hj <£brt<
2 67 $b
CLbttjieil / junftac , apoftatae. Sed hic Rbyhmut
de vtris JureconfultU vertu non eß : hi mint jkcer-
dolti jttfttttd audiunt, tegUtfr divin* &moräliißdii-
fimi cuflodei exißunt.
gfn'iftin/ Dte/ Chriftiana. (Tin? btHlbfgUf f Gl 1 vi
(lln/ finccra dt ingcnua Chriftiana. OlltJ ftnc
n>abrc (Sbrifrtn leben imb fterben/ chrifto dc-ote
viverc arqre mori. A voce (»brijl plurima nomi-
tJApropria exortA, ut: <£t)ri|ttan / CbCfjtd 9»
Eujtcl/ Cbri^of/ Cbnilotfct/CofTe! Ö'etoff
fcl. £brl)ifrirt>/ dbi t|tmann/ Cb*i|tine/
<£l)ri|ti,*.n.V £l}ii [tun au- :c.
(£1 l iftcubcit/ t>t€7 chriftiamfmus, cecrus S.infto-
i um , y vi Chrißo nomen fuum dederunt , Ecclcfia
Cathouca , Chriftianorum focictas. Die Ult<
cl)ri|lenl)cit / paganifmus, gentilifmus, Ethnt-
eifmus. |
Qbl'iftcntum/ fcds/ officium Vj munus Cbr iftiano-
n: in , vgcaiioadEcclcfiamChnfti, Clin fluni-
0) 268
ta«. ©aS uncbriftliebc Cbriftewmn/ Chriftia-
nttas mmimc chriftiana. 2i?tr finbijar (AH in
UBfcril (Ehrilknrutlt/ nimiun\rcpcmus in amorc
erga Chrifturqfjf proximum noftrum. (rtfl>
bc$ €bri|renfii% rühmen tjt nidjt ftratf* ein
(£l)d|i fcon / aliud ert videri , aliud cfle Chri.
ftianum. ©A* URCbriftcnrum / opera idolo-
larrarum , apoftafia , vita pagana /hw paga*
nica.
Gl>r ililidj / «4* aiv.Chriftianut, pins » pietatera
eoiens, plcnuf rcligionis Chriftianas, reli-
giöse, p»c, chriftianc. ©ie ©>riftliebe Äirebe/
Ecclcfia Catholica * pia Chriftianorum rurba.
(SblifrlidK Obriafrit / magiftratus Chnftianus.
€bri|tud)e 2Berfe/ bona opera. (tbriftlieb le«
ben uttb fccIM frerben/ finb bie jrcen anWetfünfre/
artes arcium lunt.pic Mverc.ft beatc mori. Ün«
ein - i;HjcI;. iropius, profan«, &*dv, impic, pro-
fanc.
qvarra Ge rmanorum litera , frcqvcn-
tislimc cum £ confundi folee , fedhic
ufut dr affinitas , feu cognatio vocabu-
lorum t una cum differentiis fignificacionum,
pronunciatione dr derivacione obfervanda vc-
niunt. Ita feribendum eft i ©rutfen/ premere,
imprimere , cum ©. $rir(fet!/ ficcus , cum £.
©aurrn/tangi,mifercri,cum©. Satiren/ du-
rare, cum Sag/ funfcl / non ©ao, / foinFel.
©ad) ä beeren/ non $aä). ©On/ fonu», tonus,
non £pn/ q»od cftargilla. ©eHtfd) * Jdltfd)
indirlcrcnscft, nobis Xctltfd) Tcribi placec , licet
beuten/ interpretari, femper cum © pingatur.
/ &olimfreqventijfimc&Q/ adv. /»ci, illic, ibi»
co in loco, item (1, runc QlQbaV illic. 23 on bn/
ab ifto loco. !S}ev ba/ cujai es > ^.svj ba / epid
▼i»? SBieba/qrarc? 3Böbrt/ubi? J5ierba/hic.
s ?tc : Da / buc usqvc , haftenus . <&icw ba / cccc.
SCeebt ba/ rede, bene. Q3Icib ba/ fubfifte , mane
nobifcum. Drtfcnn/ adefle. ^itlniebtba/dc-
Hderatur. ^dexpletrvumifX'andoq^eßte.g. (££
fe») ba/ nxr ba RHU / q visqTis criam fucrit. J)a
ttiam Abfoluteponiturpro : capc , tcnc , accipe.
JDa / ta / inter'itü. irridentk. Hui » vah. ©rt ba fft
e^ nun 3eit / *ah tarn ferö ! Da ba / ba ba(l bn ei
ba ! Euge , cape tibi hoc • ©a ba/ ba* feben trir
gec uc. Eugc , euge, videcune oculi noAn.
©ar/ i^w fifdQat qvgndo nimtrum heum fignifi»
c*t. 9lQbar/ibi,imftoIoco. ©tt« bat/ ab illa,
w/ cx illa regionc. ^mmerbiir / femper , per-
petuo, &dicüur folummodode tempore; Aliud rfl,
cum frparatur , ut : (£r ift immer bar / rreqvent co
in loco cf>. SOJtin fan mebt tmmrrbar frölid>
feon / diem noftcmqvc hilarum cflc q vis qvivo
rill SWan gebenfef feiner immerbar / memo-
riam cjui omnci anni confeq ventes excipicar t
non opprimetur tenebrit Tctufrant. ©nr i|t et/
bar liegt et / bar (lebet tii bar ba(hi c£/ En,
cccc !
&afüj / ßdj. noviter inventum , talit , cjusmodi. hu*
jus generis. Potent ettam k &at deduci , qvisvni
non rai o vocabulo 4?U'fi(l opponäur Ö" /ocwiw
^•4« u6t nos fumui t notdt; ideo commodiw k ©4
^iriuei poteri/. ©ie baflfje teufe/ diöi hominc s,
B'homincs» qvi illic» i. c. utecloio, ino.vodtxi-
mut .habitanr. ©allge ©eltcr/ argcncum.qvodi
ifthic , pttta LipfiA vel¥r*ncofurti depodrum eft,
cjusmodi pecuniae , de qvibw veldtilum vel tränt'
adum eß.
< 3Dad)rj/^cr/p/. ©idlfe/mcüi.caxo. (Pc
foWr/ tvie ein ©Odj j / initar mclis dormitau
eß form änferum gingritntuan : QabdbM
mnJe verbum:
©aber/
269
£)atmn baberu tf&otar/ bobern/ gingrire.cfc-
v\txt ut anferti j'oltnt :fed per mettph. eftetütm bla-
tcrarc, tcftmamcr Jr« prxcipitauccr Joqvi, in
vcrba rucre.
£\u\TiT/ txr/ blatero, prascipitanter loqvens,
in rcxba rucns » m cxphc 1 to fcrmonc ureas.
£)aberuug / oft/ /rw tM 2)aberen SJ'öcfca&rrf/
blareratio, inants fermonis proflucnua, mur-
in ur cx mcondico fcrmonc ortuin. COJrtnfün
vor Dem (Scba f-crc fein eigen 2Sort incftr [>i$rcn/
prxiftöftrepitu nemo icipfum audireqviverit,
fic Murtt fonäu cppleatur t & JuJunAtioiiibw abbin-
duntur.
JDaberhaft / baberiC&t/ *dj. &adv. Gingrica* , bia-
cerans , loculejus , 1/. loqvaciccr.
^ fi w XCtff) / dr.tijvifCermamr. vocab.
eclara, enfem, gladium, 3> pugi^onem //grai/ic4w ;
firibilur bodi't {sdtoiur nobit> &ägeU &communiüi
270
$Öe^en/p/«r.oi€$)eflen. blutiger &egcn
gladius cruenrus , (angvinolcnrus. S&lanfer
&egctt/iulgcnsi MogeT/vagina vaeuusi hd{|cr
«er öegen/ rudis c ligno gladius, c.cfrus. yji»/
ftiger Degen / co/n rubigine cxcum. jjiucij
fdjneibiger Degen / gladius aneeps. ö« De
gen (liefen/ neben / cru biegen / ftrmgcre, nudarc
gladmm. ZjKtt De .cu cinftccf eil / rccondcrc
gladium in vaginalis, ©cu t>e4en angurten;
anbänden/ cingt gladiö, latus cnfcpr*cingerc.
ÜRit rem Degen treinfcbnieijicn/ »nvadcre.laccs-
icre, appercre, adorin t'cirö. v2k!) mit belli
Segen mehren / eme ic defendere. 3Rj$ bem
£<gen greifen/ arnpcre,corripercenfcsn. ©en
JDegen fd)Wingen/ roiarc, vibrarc gladium. £1
nen mü bem £)egen ermorben / cra)icerc aliq vcm
gladiö, transvci berarc, uamfodcrc cnfe. £er
ibegen legt lief) lufatnmeit/ duplicarur, cuirarur
gladius. (einen frumuun Segen wieber glcid)
richten gladium ineurvum terrx innixum pede
corrigerc. Segen e tum pro Vuo animofo, ßrc-
ouoo hcroc eltm ufuipAtum. InAt: £1:1 fr.ncr
?Dc4Cn / homo bcllicofui ; Et nomina proprUt :
Daganus ftve Tht£*n, athlcta, pugil, fort is miles.
Adcldagu*,eincfckr£db. Concdagus, funer
JDi\b 1:1: D.i-eruus,J^cltCBreif^. Dagcbto-
cus, .OdDf IUH' 1>U. Dagobcrtus , Jhclbiiiroc!)«.
Sefidagiu, RtxQxrußorum 1 fS,itUX\l$aft/ fv*ji
sedüm potens.
3^aßeilbegen / ftmirpata. obtufta qvidtm fvu mt-
crt>mt, txutd Uratn »titglädu*. $ a Hb- j« vr X Xdty
Ö'eetrenbegen/ gladimramiliarii, urua!i$,do-
mefticu*. ©embeiterbegen/ gladiui ignobilis,
inen, imbcllis, puerilii, famineus. ^rbbegcn/
gladiui patrigdrarus, hxredttariut. geitbc*
oen/ gladiui cx ferro hebes, enfis palxirncu».
ium, linuofum , toreuofos
aafraüui babens, vubofitmmdtut. Jj)aubege!l/
fpatba , gladiui ad cxüm fenendum. SL orbbe»
gen / gladius manubri6 laxiorc & cutiorc muni.
lus. üenfcrlobegen ftve SKcbebegen / 2llmobe>
begill/cnficulus ccxncinnus, habilis, decorus, Ic-
vior. Sumpenbegen/ gladius retufus, incfHcax,
mollis, hebes. ^Jorbbcgcn/ gladius Ictbalis,
facalü. JHiiu^bcgen / gladius uitor. «Xaufbege«
^i*(3(ftlagbegeu/framca, verutum. ^er)nnb»
begen /cnfis Ccclcre imburus. OfabbcgeB / do-
lon , gladius feipioni inicrtus. ^ trgbegen / Pa-
raxoniurn. aßcrd& ftve SSerfbegett/ vftrnl .u
AUmannk voiabatur Dccanus operis, prxpofi-
tro operariorum, natu ho.iie 23tiumci|Ur. 3«h<
bei'begen / gladius facer , incanracus , magi-
cus.
Degenlcin '.' "DccI^fH tM/Jimit:, gladius mtno.
cus, pugiunculus, cnficulu«. ^eifenbeglctn/
gladiolus brcTior , honorarius. Äinbei'beglciöV
pugiunculus ligncus , piftus, pueniu.
$miflcn / tSflen s*rtugcn/ Beig.^tuahtu/ va-
lcic , in ptctiö efle , aptum efle ,prod«.flc , 4
acuta haur ert , oou qvadrai, inutile , Aipcrva-
caneu» cft. &ie ^>pH jnber rangen ju jjferbe
nidtfS / Belg» cqvis iohabilcs func. ^r tauftet
nber bie maßen rocl ju bem 2lmf / pr<Jbe arFcaus
c(\ ad hoc snunusfungendum. UScnn bu nur
metnefh bap ich §ura Diiu>£er fange/ fitibüdo.
ueus vidcor , q»i judicem. <£t (a«gt mch t im
icber (!1 aDerlct) / non cx omni ligno Mcrcurius
cxTculpirnr. (Er taugt aui allen leiten siemlicb/
utröqrc verfum rectum cfl ingenium ejus.
tauger |ii beiner cSa(t)e / hoc ad vincendum va-
let , maximt moment 1 ic ponderis cft. ^ailtJCB
rtidmaJvzlciudiatmhomiaitreferttrr. (£r f .tu
get immer weniger unb nH-niger/ valctudorju»
^ravefek. 3tf> tauge ie^r nlef)t viel / minus belle
habco , non belle Tum. 9?td)tf rangen / mm jo-
htm rß tenui autoritäre efle , cj> pavum poliere,
vti im etiim xgrä , mfirmä di mcommoda vale-
x
tf\ £>a g)a ' 27 2
tudinecflc. Compc f.tß : Zill SlMU\(l\/ infumari,
parum valcre , repudtan , ncgligi » refcindi,
contemni . labct'actari. fit lut üik-.UT.u \ t
bcom SÜTflen/ auctoritascjus ex aulä cxtcrmt-
nju cd , cecidic gratia ejus apud prineipem.
Sic iföiebcrtnuaen /r/hn gractam redire, reeipe-
rc valorem, rcriccrc Ictc. (£r ttlliqet XI 1 1 11 WieDCt
|Uf Qll'bcit/ fatis validus c!t cx morbö ad fub-
cundos labores , eravirate valctudinis levatus
eft, cx incommoda valctudinecmcrfit, ut jam
parfit oncri.
Saug # langer/ bet/ poit.ßmt ua etiam X angfrin/
t>t&/ idoneus Ö'idonca , val idus \f> valida, mas
& foemina pollcns y valcni. Compof. auttm ufi-
tdtiorafunl: $iH tail<} / ad oinma paratus,
iunicicns, omni um horarum homo , premtus
ingcuio , omniraodx folcrric atqi maximarum
rcrum ufut Vir. ^}\dt mu\, t>cr / qvi muleum
poteft, valct, par de fttfficicnscft ncgotiis geren-
dil. C«/«# contra) ium : <£in 3ftd)t$ta!ig & Uli«
tfllig/ homo ineptus, bardus , bhtcus , ingeoium
tardum, ficulneum , nullius pretii , uihili , craf«
?ä Minerva homo.
SiiihjUd) / füglid) / tnchna / cniatchc / f augb ar
taili]f)ilf*t/ &ady. idoneus, aptus, aecorn-
modus, competens, appofitus, inftructusi cor-
refrondet Cothico &ejc(igf) / fvod eß formofus,
pulchcr, clegans: &5* decenter, convenienrer
apre , appofire , idonce , prseclarc. (f( tr a £ fallt]*
lldjed / aliti vid boni , con ven icns. Utltdlhjlid)/
fivf untuij(id)/ tfuntttcbttg/ adjtS.&adv. in-
eptus , inconveniens , indecens , indecorus , in-
ucilis , it. inepte, indecore , minus appofite , in-
commode, ineükacircr, infirme. <£X IftjUbÜ
fem \l:m nur.» )ltdj / impar eft muncri , haue
iCuflicit huic negorio. ^pnfldjtiij / aij. i*>*Av.
prrr a Iiis aptus , praeccllcns ; dicitur etikm Uber»
tficfuiq. €r »|t ubmii^tü) jtt Mejcr 6a(&e/
aptnlimus, inftruttitlimus , nullt fecundus c(r,
mulrispartibus anteit ahosiu munexe ii)oc\-
eqvendo , virtute pr.ee puus e(V.
Stlualidjfi'it/t'tf/valor, ui(ftcicntia,aprirudo, ha-
bihtas , coocianitas: dicitur ttiam, l £\U}\ilj)UU/
$fld>f iaf eif tfrard ugnm) / Die / facultas, po-
teftas, & vulgbidoMilM, capacite, ACapptopiiatio.
Unrw&figf dt ^Unraugficfcif &IC/ inertia, ru-
ditas, ineptia.impotcntia, imbccillitas.tcnuitas.
2i:ibti"l.'j) rci\c, rice.optimc, belle, decen-
ter» & ccnttarium\\m\Mfr[i$\iQ/ inepte, inccn-
cinnitex, incondite«
^uflcnb/ Die/ p/.^ußfnDen/ Guhu. M
y Br/^. 55cu*t/ 7 r j;i taugeno/ a tAugco / thi
gCtl/ virtus , nonc(Vas, probitas, lntegnras, in-
eenuitas, fanetiras, decus. ^tf JmU'no f Pltimt
nbrtaQ fort / m via virtuci nulta eil via. Tyct
iuqcilb na^firrbfü/ aroplexaxi, expetere vtr-
eucem, in virrucem ineumbere ltudcre, operam
dare virtutibus. t)ic ^ugcnb erlange n / in Zu>
qcn& JUnehnlfn/ compotem cfle virtutis, pro-
gredi in virtute. iuMl ttt ^thUüb »lbUiHcn«
deficere, deflectere, degencrarc ä virtuce. &ct
J ligc n& llritiub geben / virturem exterminarc &
ejicere cx animo. ^ugtnb ilbt'tl / colcrc, tuen,
cxcrccre vtrtuccs. JnijcnD ma$t unD cvbalt
^rcunt'fi^aft/ conciliac amicicias de confervae
virtus. Xugenb rtumvro cfFeltibus , qvalitati«
busqve rcrum pow/ur ; feie ^llijfnbbcr feCnncn/
efficientia foüs. (Eine 2U*icneo wn großer 5u»
aeni)/ medicameutum panchreftum , pocenris*
iimum de valencistlmum. ?}?jtrit?»it bcrwi
®ift l)ie grdlle Xll*3<>lt> / de omnibus mcdclii
nullum contra venenum eft mcdicamcnrofius
mithriJaticö. Stire tfreutcY bnben nid)t riel
£ugenb/ herbx vetudae dr cxdccat« eflicacitatit
parüm habenr. ^n SBcrfen / Hentern unD
febclijefleineii flecft eine aro$e $uoc nb/ in verbts,
herb 14 5c laptdibusconuirtc magna virtus. £tli
Qenb porrb tß x-oc.ibulttm honoris , trvi mätront
ö* vtigina bcmßiorti cemprüjntur. (SlirC Qbdifbc
£ugcnb/ nobtlisfimatuapracilanria, dignitas»
pr?eclaris(tma raa gcncroHcas» cxccllentisfima
tua nobilitas.
^tfierdltjenb / virtus fcqvtor, virrutisvicem getent
qvaliras. QtUrtlCCnb / furnma 8c maxima virtus,
t)ic (&cUc${üTd)t i|l eine 31!Iiiiijcnb/ virtus vir-
rurumeftpieras. 2imf^tU$enb/ ratio officii, Je-
hl tum vocationis. ^fo* f"t SJebenfuqenb/
concomitans virtus , (ocia dr foror virtutis.
dhviflenttlC.eub / virtus Chriftiana , Chriftia-
nifinus. (£na,elritqeitb / virtus angelontm , an.
gelica. (Srbtligrnb/ herediuriaprobitat. Qirrjj*
tU^rnb/ virtutura Regina, fumma de maxima
virtus. ^)albtll((eitbeil/ fernivirtutet. J^>v1llbt«
Hl KlliV virtus cardinalit , caput Ar prineeps ho-
nciratis. .OdbeniK-'.enb/ vir»» heroica. Jtpinu
niel^tllt]enb/ Tanctiras , (anetimonia, infuü,cix-
lica virtus. j£>oftUgtttf> / virtus homiletica»
JCrieflSllltjeitb / virtus Martia, fortitudo, gene-
rodtas- i?iUtblu ;eilb/ COnfverudo, mos regio-
•is & vicium provincia:. it\)K'fiveQt\tTflt< $\l*
273
(liqent)/ fimulataprobitas,boniiasoraüi. Sßa»
für /i-i*®cburcfc # anaeborneSugenb/ *inus
tngenita» innata , indolcs. ^ilttn> fivr T3vct
tuqtnb/ »irtus moralis. <3touftUijent>/ habicus
porandi , popinauo, gula. <£djetntnqent>/ fi-
mulacrum virrutis , virtus apparcns. (Stamm
fU^enb/ virtus avita. fplendor inclytus pater-
n*virruüs. ßocjfcuW'j" ©einuMugetlb/ vir-
cus mcclIeOuaiis. UntUiJCllt) / vicium , impietas,
improbicai,fcelus. 2ß um ,enb ' tircus imagi-
naria , fifla , fimulata. 2BdtfUgenb / mundana,
▼ana, fucara, umeratia, naufraga virtus. Qßun;
bcrtu ]OlD / donum miraculorum , admiranda
virtus. 3lwfd)Cn(UäCDÖ / babitu* indiffcrcns,
Virtu» intermedia.
Xu^c«M>aft / tHßenblid) ö'fugcn.bfara / *dj. &*dy.
vircuteprseduus, ornatus,munitus, omni vir-
»tum laude cumulatus, integer vitae Icelcrisq;
purut, y <m't. Honcße, mculpate, fanur , in-
violatc, integre« incor rupte. Huc pertinent titalt
ßrmtnri : iwt! vih;' unt> iuijenbfame / multüm i
•OOttyShr« lint £lia,eilbfuBie/ adraodumhonefra.
6t0|<ä)r< Ulli) SugenDfamc / honeftiflima. Un<
tugenbbaft / UMutjcnblieT; / umiKicnbfam / *dj.
& adverb, neqvam , impurus , indecorut , a v i r-
cute alienus, vitiofus, depravatus, improbus,
ir perfid i Hirne, virioie, impure, fcclcfte.
tlurmcn&r«/ aufeugenben / betugcntxn / crtnacn
Den / Vt rtUgeilbeil / vrrbfpoeiicet funt , nottmtqye :
ad firrutemcohortari, face» ac ftimulos animo
ad v innrem addere , imbuerc virtutibus.inccn
dcre,cxcuarc ingenium, inflammare, exufei-
rare, exaeuere , alacriorcm adanior.es hone-
sta* facerc. Clus t lncntVli eß t ad yirhircm pro-
eredi ■ cxccllcrc , emincre , eluecre virturc. @f >
far tua/nbet öcn Sapf.Tn <mi/ virefeie vulnere
virtui. ^IlI3ll! Kt^Cll ettsm eß virtutem defere-
re , alikt VcnttUiJcn&f B / ncrvoi virtuti» incidere,
honertum extingucre, fplendorem honcltatis
ob i'curar e , qvod etiwn ijvsn.ioty fjjcr I Ugcnbcn
puätur. <£r iti ijaifi »ertugenbet / dele vit , extin-
xit (äncxitatis'lumen , mir j pravitare anuni at-
qvcingcnii in prascipitiaconvcrAitcir.
©ClltlS<'D0mC/v51«/matrona, hcra,do-
imina. Veltu Celtiatm voenbuluvt, cujut vtßigia
andi<kß , ff r [ uni * imprimk xuUm termimtlio nomi
num final* tü\n /ßy&m I yr<torigincm , fta
cum 50 proprieutemrei/ijm/ic*/, tfßatumfacü,
g to 274
tä vtAert rß m 'BsCf^xtvtmlS^cntnm!'^^*
tum / qvd-fcribebaniur s &cy fccO 0 m / $&t\Un*
Dont / ^UfcDoni/ unde lohne dominium , qvomod*
* Dtlltl Dominus & Domina. Sednoftrum .X>
mchodurr.o Umpoit vocobulum fufyrüum frrt eß
pro amica in malxm partem junntur , vttlgb ttnt
tXlatte$t> €inc Dprncfjmci)amc/fo:mina illu-
ftns. eine tapfere / verhafte .Same/ heroina«
virago. Ölie fu)^«eSanie/ polchritudincfum-
mä , formofa foemina. (Eine erbare/ anfebnudje
^Daine/ pudiciüima, graviQima. ?icid)c £)atney
pccuniofa, locuplca. UllifirJjtlCC .Daim'/ impu-
ra , impudica famina. v£üie alte / eine juno^e
©ilinc/ exotera , xcate fiorentiütmä foemina.
£).ilTie tß dum ludui qvidem de et. 3luf b(T &AtM
0»5<r ^er Öamefpiekn/ lufu dam* tempus (al-
lere. »X'ine £!)rent>anie/ matrona pcdifcqva , co-
mes vix , Qo.lL Dante d" hoemeur,
i)Ämlein ö'2)4in(ben / ta§/dim. Dominula, ami-
cula. adoleucntuia, £y non reub üortillum ßve
meretricula.
^OmCtt/ antifviffima -vox Sdxonic*, & qve*t*d-
modtmjufkUor , rädix vocabuli &an\t: notat an-
Um juduarc, dijudicare, adjudicare. Undeau-
guror ttixm venire antifvum vocabul. (^cbätner/
operarius municipium inhabitans absqvc jure
civitatis. apptllamut *&<}iißgcno§eit. Vid,
tarnen infra voce (OAT>. In SvecU adbuc hodve ufi-
uuftmum 'Ddina & ©Pimna / judicare , t( . göre*
froin / pncjudicinm , Compafitum nobU tdbuc fu
Miliärijfmumu
'7><^atnm<l1/ proprir judjcio #pr*vi!cogni-
tione dijudicare : oed mfiaviortmpsrtem ftmpep
accijniur, iU , in* fit idem qwd poenam in aliqvcm
conftituercatrölapillö fignarc. Verbo: judici*
damnare, condemnarc. SSerbaramet »erben/
damnarijudicitS, condemnari fenteotia judicis,
ton vinci, teneti. 3umXut<»erbaminen/ capi-
tis condemnarc. Unred)t oerDamroen / iniqve,
turpi judit 10 damnare. UnqeWrtt* <&Wt Per.
Umm I «ncognitl , inauditi causä conjhuie-
re aliqvid in aliqvem. 3um £clli|<bt:n Getier
PfVbiimmtt n)er^en/ damnari xternum .
panis tradi. T>iM nj »ol ein »eriwmmtf i äße.-
fen / defperau res eft. ©aß tf\i »erMmmt ic<^
reih abi in malam crucem. Der l>ert>;immtc
&ci% 1 avaritia execranda. SScröamilUU eUam
Hicttur : anatbemathixare, execrati.diras imprc-
cart, item icjiccrc, icprobare, repudiarc, im-
q proba-
27S
probarc. ^d) WrDjmmc (i Ridjf / per mc
licet.
SÖerDammet / Der / damnacor , condemnator.
S3crt> immer ill zu, condemnatrix. H(ch toiO
fein SSerDammer nicht femt / judex * arb.ter hu -
jus rei cfle nolo * qvarftioni praeefle religio mihi
cft.
©crDammano. S'SScrDammRÖ!? ftk/M. ons 93ct>
Dämmen/ damnatto,condemnario, dcnunciatio
poenaet fcnrcr.ua detinrtiva gravior. &teftDt«
fcSBcriV.innillj atteruumfupplicium. (\\(\.
ftcr 23crDamnfl§ fctJU/ scqvalt jjdicioprcmi.ccY»
dem iüco haben , candem per n am dclilti fubire,
fufttnere. £>ie 25erDnmm«na perMcnen/ pet-
r.am mereri, mulclam committerc.
53crörtmm?'.T / Oer / judicatus , ccndcmnarui , da-
mnatut. £ic (frpigperDflmmfe / in inferisfe-
d eures , damnati in aetcraum. (?in Juni $C«De
55 iTbd itr.lt tcr / mortis reu» , capitis damnatui.
UnvciiMmitUf r / vfhdicatus a fuppticio , reus in-
columis, fupplicio clapfui. ^d) bleibe Dejitpe»
flClt ipol UltVcrDammt / nemo nie fupplicio di-
gnum xt pucabit exindc. <£jn auf Die ©alci'CC
lOrrSummtcr/ad triremes condemnatus.
SJf rDammlid) / ad\. y adv. culpabilis , fupplicio dir
gnus , puniendus , crucem mcritui. Un&er
(Mmmiid) / animadverfione haut dtgnus, impu-
ni>» nihil finiftri promerirus , abfolutus, paena
exemtus, &adverb. impunc, inculpate.
BcrDammlicfof eil / t>it f tdem </vod tJertwnnuwcj
-' V<ctMinmn&|i dignirat fuppliai.
Der / antiqve : Judex | E£ omnk , yvi jurk-
dtHicntm habet , qvalei funt ierrarum domtnU Ab
boc ©Pm nihil nobi« fupereß, qvkm SQitfiQW qvetn
etiam SBitJtlim appellartt, Viccdominut, Vicarius,
Iegatus, 'Qi^rumhfif/Ticcdominium» 1. f. pi <-
feiturafubßituti. Sei undt iftud 93 ify '{ an k vidi,
vicem , vice? Hoc autem undc ? k Vix, ürunr,
nrmpr , yrra , qyod ob dtfjßcuUatem ab uno pr*ßari
tteqyitt Cd aJternkfacere joleamm ; Aiifera certe ra-
tio & orißinatio eß. 93.$ eß flßirj / Wld) aut »ig/
ayod refugium * oppidum* arcem nclat, undt:
lubtPia / refugium folacium populi. .£urf<
iDlf / 2ÖifmG.in?C. non folum, qvta Vicedomini
m certu cppiJit led dominorum fuorum jurii-ütlio-
ntm exncebant , verum etiam, qvia dominm ad ta-
tem fubßiluium fuum , fvafi ccnßi^iebat omnrm
fftm in tum , tanayam abtäte conprßui & auxilÜ in-
a\<rui,r>o'iebat. Eflab hoc 5>j(j noßrum 53ilj/ non
r od k mm 1 Otfinc f™ aßrt«6(it Wrtf»*/«r f
5)a
276
adutiam noM, Jf//, tj-nod in phraßbw tßU : 2&tß*
»icDer iwg/ toiQ »ar id> Da/ iri$ wie t*rr %$mb x.
celeruatcm , agilitatcm , alacriutem de indu-
ftr 1 am deflgna t, qvtdobver, y m^«^« f, ft WiSum
, ne iaurtclam in mußaceo avarant h-ß* gentk
Teuümca.qvi, ft, ut pueri infala, alioviä tenßmum
vccahulU GrtcM aut Latinu inventunt , repente
noftrae lingvae cardinali auferunr , * alu & Um-
gvis ad nos nihil pertincnribus pueril iter 9z in-
vidiosc tribnunt. Porrbab Aoc£)pni venire pro-
babüe eß termnationem derivandi £um / ovod non
taut um originem&ßalum iri, wrifw etuxm e\ut pro-
vrittatem fignificat , fciwc itjcnfum 8? Cig<n(nin -
ll(hc (Hilter dicuntur allodialia. bona propria»
Öi* propriccat , de qw fuo loco.
Det/ ferienro,
pannus feutulatus, ab urbe Damafct, undepnmttut
aüatum. Hinc ad\. &älllä£fin7 ad feneum iÄud
fercinens, vcl cx coconfcclum. €inuamaf<
iner £K0Cf/ cunica feutulara Jeu Danufccna.
Vapor,
cxhalatio, exfpirario, terrx anhclitui. ft(| \uef)t
eitlSampf int»tr6tub<n/ qvanrut in hoc liv-
pocaufro vapor cernirur ! f an hjer »or
Glimpf nicht bleiben/ pr« aimia evaporarioae
fubfiftcre hic non datur. (Er&enDampf/ vapor
terrae. J^eibe^ampf / evaporatio campcftrii.
^olenDampf/ carbonarius vapor. ^e|(flen|>
Dampf/ aer peftilcntialis. ^chwefeltampf / va-
por fulphureus , odor fulphurarius. ii^iijcr.
Dampf/ humoraqveus.
£>iSmpfjein/ t>M I dunin. aer Jeu vapor renuti.
©iimpfcn / vaporarc , 8^ ampoßta : Qlitfi nnppr«
SöerDflmpfVn / c vaporarc, cxhalare, cxfpirarc.
^(impfen autem aaive ßtmium proprii eß : \ apo-
rcs coercere, deprimere, inhibere, fuflbcarc,
metaphor. frenum injicere, arecre. pnevenire»
impedire, occurrcrc, obfifterc, rcfiflcrc. CFinetl
feinen SRuttviileu Dämpfen/ alicujurperulanciam
franeere, liccnciara alicui prascidere.
©ilmpfer/ te?/ reprdTor, propul/ator , (eda-
I tor. .
^Ampfung/ tiC/fufTocatio, ^giAemqvad^cmpV
I cxhalatio , vapor. v ... eüam rß fpirandi dif-
flcultas, afthma difta.
vapidus. vaporiferus, humifer, ftt»
migana, (gin bdmpficht ^JferD/ eqvus anhelut,
fufpiriofui, (gin Dampfiaer aaf Der S3ru(i/ afth-
macicui.
277 SM
O 'ini^Ü \Fctt / DU / an h c h t us, anhclatio , iv i f< .
3)Uttipf/ THtf fit«, mucor, 4 Dampf/ väpore eo.
yvi utplurtmum in hcis J'ubterrantU dfprthmditur,
ßtt . :: rßr fvlet,
jOuntpftn/ mucere , muccfcctc, fitu corrumpi , di-
citur & ©ertoimpfrn/ doccrc firum.
^umpicfor/ mucidus, fitulemus , & SJerbutm
in.) i <"u corrupt«. 2>te dl? -ihren |lnb in bem
(£ewt>!b< «anj tumpfr^r worden / merecs ia hjr-
pogeo miKuctunt
2) au/ »irfi«i (Dann / c»«/«»b. c*«/*/. ü-
«<»/r # ©enn/ »on ben/ ** p t"* m * 7wn -
uuBufaibüur. Nam,qvippc,qvoniam, i/. mfi,
praercrqvam,q«am. &lsbann/ tunc. 2ßann»
bann/ cum rgitur. 3ftilbanil/cum itaqre." 93er
Danny qvisoam? SBchinbann/ qvorfum igitur?
NomunfvMt abund*t Dann / 9ßpra»fbann/
ad q»od , five, ad qvae. SBorfimbann / <] .am-
obrem? ffiprillbann / cujus rei gratia? $)ann
unb wann / t.e. 3utoeilcit/ nonnuoqvam, per
vjccs.
t)annen / locum öf uufsm «©/*/. $9?ein 9Cri<fo tfi
liiert »on bannen / regnummeumnonefthinc.
(r r rt oen bannen gangen/ abüt ex ifto loco.
©anf / banfen/ qebanfet/ r/uixnrw
mtmirt'Jff enim brntfuiorum tß agnofeerr, confitrri
&lAui*rt officiM prtß-.u. kfi loitur banfen / gta-
ciat agcre, perfolvere grate«. C3or bie 9ßPltat
banfen / beneficia prsedicare, extollere, grata
mente recolere. (Einem Übel banfen/ roalam
referre gratiam. 3d> banf Dirtf mit bem 2eu»
fil; damnatusfis pro hoc tuomerito» tuo of-
ficio, malut genius tibi vicem hujus tuxaclionit
referat. 2>a*babe id) bir uj banfen/ hoc tibi
aeeeptum fero. änf ben (3ru§ banfen/ faJu.
tantem rcfalutare. ©Of t b . nf ( eild) ' Dco gra-
tiai. jP)abf fd)rfncn £>anf/ ingentet tibi habeo
gratia«. 5Bie@m|/ U £anf /Brot», qval.sqv*-
ftio, talis refponiio, /itf ut fementem feecrit,
ira metes.
*Öanfer / ©*t / gratiarum aftor , homo grati anl-
mi , memor benefteii, feu officiorum. ffiif bet
(Srnjhrr fp ift ber Sanf er/ut farurlris,ita refa-
lutaber i«. @ute Ritter/ gut e £)a nf er/ r ccUpc
tens , refte gratiasaget. £anferin/tic/ gra-
tiarumaclrix.
Sanf/ Oer/ s«»iudo,patia, gratet, gratiw,gra-
®a 278
ti animi fignificatio , gratiarum actio. Cr d;i;I-
biaen D .u;r meritam repono gratiam. üDieufi'
lidjin ' frcnnMidun/ geborfainen / bcmübi^en
iDßnf fvjgen/ obnixas,dulces,dcvotas, immor-
taics pendere "tates. £anafam aeirÄren / vcv ■
Kurt ben &anr / gratia, qv»rardaeft, ingrata
eft gratia. ©cfianf »pr öanf/ conrumeÜa pro
beneficio. ©anf »erbicneit / inire, merexigra-
tiam. 9Bieberbeinen3>anf/teinvitd. ©rof
fen ©anf »On feinetroegen / gratias ago decentes
illius nomine, hinein ctio.'.j $!! ^Danf w.bn.
obfcq v 1, amice agcre. (Einem ei nv s ^anf n>if>
fen/ gratiam habere aiicui. ^anfbab/ tibi ipfi
imputes , tuum factum puta. d'breiibatlf/
five Xumirbanf / mcrcesccrcaminiii brabdum.
Unbatif / mala gratia , ingratitudo. Unbanf
tftrbieneil / malam acccrfcre gratiam. UnbanF
mad}t 93pltnhn franf / libeialiuccm toliit in.
gratitudo.
banfen / t(Mf verbsl. idm avoJ JDämF/ grati
animi memoria. &a£ banfen rcraiPFii t bie
93oItat / gratiarum actio eft ad plus dandum in-
vitatio, (fti ißnid^t banfen^ tvebrt/ indignum
eft gratia. &e§er Arbeiten / bann bitten unb
Raufen / labor prxftat implorationibus & gra-
tüs. @utcr SBille ife DanFensweljrt / fidefinc
vires , tarnen eft laudanda voluntas.
©anf bar / BT £anf barlid) / adj. gratus , aeeepto«
rum beneficiorum memor, <gtd)PanFbar Ct»
leiten / gratum fe pr»bere. ©u follft erfahren/
ras id) banf bar fenn werbe / grati animi laude«
in mc non reqrires. Unbanfbar / ingratu«,
orCcipcrda. €in unbanf barer ©uefuf/ m gra-
tus euculus. Dem Unbanfbaren ifi afle 93e(r
feinb/ingraruiaeqve eft omni odioac fibi.
^aofbarfeti/ ©<</ gratitudo, pieras, grata volun-
tas. €rtva$ mit Danfbarf dt annehmen / dare
animi <ui grati fignificationem erga aliqvcm.
Unbanf bavf eir / utm^i r t 'Unbanf. Unbanfbar«
feit ifi bad avpptc Malier ; ingratitudo vitiorum
pefilmum eft.
tlbbanfen / propri} rß gratiaf oratione publicä agc-
re, Iii in nttplix $5funere. Slbbanfcr / t><t/ ora-
tor. Htbbanftina/ X>itl oratio funebris, nuptia-
Iis. (Eine »Bbbatlf unq tuf)n/ declamare , oratio»
nc m panegjricam habere, tlbbanfen *ß ttiam
exauetorare, misfionem faeere , iL abiremagi«
ftratu, abdicare fe provincii , deponcre, tra-
derc officium fivr munus. Cm abaebanftec
VC tlba t mi lins, c xauttoratui railcs. (£r i|i mit
'c ü einem
279
JDa
280
einem l£d)c1m abgebanf t I ignonimiae causa re»
mocus cd. 31bl*a llFlIH \ in .St» (igmßcttiont r/1 mis-
fio , exauftoratio , abdicacio , deceflto.
g^ebanten/ Htm qvodvanttn* (Jricb wretwa« be<
Danrcil / grata memoria profcqvi aliqvid. ^d)
bc6nnfe mid) ber (r( rc / talcs honores noa curo,
parvi arftimo. S&cDauf ung/ «^m qvcii fünf &
©snrbarfcii.
'$Sit6anfen7 unagrarias agere.
jftatbbanfcn / poft accef ta beneficia (e grarum
praeftarc.
.*öcröanfcri / grariam referre , mecre ac animo tu.
cri , rependere beneficia , remetiri , remuncra«
tc 3<& ' fln M' u *ä)t iinunMtn »erbauten/
praeter volunratem ad remuncrandum nihil
mihi fuppetit. SOerbonf ung / Die/ remuae-
ratio.
©KÖcrbanFf 0/ dupltcare gracias , par pari r* fer re,
beneficia ultrö citroqve dare.
©art>/ t*r/ P /. ©acben/ wiu^mum -w.
cäbulumCrlticum, telum noUns, ferro triangulö,
unciarum qvinqvc , haftili triam pedum dt fe-
mii t «Itks verriculum GJ" verutum , grosphus
dxBwn. Hmc adhuc hodteG*Ui ttlum fivtßiculum
dziiapprUant , &darder,cjaculari, tclaingerc-
re : Dardcur , jaculator. jlpprlUverunt etutm
hocgenw jacuh, einen Dremcl.
Qütf/ f' vr WW7 «»«r* tb«r. PrWm 3*
burfte / ieb bdrfte / fit* bütffc / jwrt . gebitr f't
Xg ^(Hx\t/inpt bfirfetl & bfkfcn/ Saxomc.M*
rcn. BWg. berren / <w»«f»* bürden / audere, fubi-
rc aleam vel difcrimen » fortunae ic crcdcrc,
committerc , audaeern , confideutem efle,
confidere. 3d) barfS ni(&t tulm / non licet,
noa audeo tacerc &U barfft »Ol trauen/
fclva res eft. (Er barf IÜd)t {n$£au$ / domo
exulat. ©a* SXÄableiu Darf wx ber 3But>
tfT ItteJ^t/ puellae non licet per marrexn. €r barf
Hiebt muFfcn / ne hifeere q videm audet.
barftf ttiel Sßcrfe / q*id op«« «ft verbi» ? 2ßer
ben ed)ab<n bat/ barf oor ben e»ott nitfct fori
icn/ ludibriihaut expers, maJa qvern fortuna
8
atigat.
©Hrffg B bürftia / «4 inops , egens . pass-
per, mi fer : dr pauperrirne, cenuitcr. TVv'M
\t\)n ofcer leben / in ogeftate degere , vertan » Vi-
ts m duecre , inopta <5r anguftiis cogi.
twrfafctt / &mrliut % SDurftiafeit / MC/ üiopia,
c^cAas, «idtgentia, affiiäUtornuia. -IDiirtü||s
fett Ubrct Viel ^3oM / panperut omnet artav
pcrdoccc
Dur ft / tief non rfi m ufu Jr^obtburff / qvod idem
rji ,ac Dftrfttg^U /indigcntia,pauperics. Sed
etiam nomtunqvam ftgmfic.it fufficjcntiam , neces-
fi tatem , parvulam pouedionem SfJ res modicas.
& bat ja fo natb t^ebtburff )nlc!>cu/ habet q vod
tat eft, qvod ei ad viehim dt amiäum fufficit.
In Je rß tRohtburftiay egens , tcnuis , pauper-
culus 1 par v is opibus praeditus , it. rufficieof . kic
bat fein nohtburrnaeä Mfommrn/ acqvicfcu
rebus fuit , contentuseft rerum uiarum tlatik
ScObtburfti^Ud) / *dv. (u die 1 c n : c r , parce , cennt»
ter , reftri&c.
^(bürfrn/tndigerc > dedderare, neccffiim rubere,
opus eile. 2Ber geucr bebarf/fttd)tö in bc r QffrJbc/
pnrv. qvi lucerni egent , inniswiunt oleum.
Sßer ein bo* SBcib bat / bebarf fetne« SeufrU/
mala mulicrpurgatortum dr Gchenna»
Qxbai'! r Der / indigentia, inopia,pauperics, ne-
ccsfuas. Uber bru ^eltbebarf fiaat icbertnan/
anguftiam pecuniae omnes aceufanc» qvilibec
de caritatc nummorum q veritur. £M' V H i:ü '"u
bebarf / ignorantia artium liberalium. ^ci*
Rvcunbcbfbiirj; amicorum dclcctus.
^eburftig / id. iptod Botfrig / tndigus. (^i'lti»C
b&rftg / imparatus a pecunia. J.miMhi i'u'Ü>V
inops ab auxilio. £Ketf>tbrt>tirfi9 / egens cois-
filio. Seitbcburfig / occupawümus , rut nihil
tmninh otü fupertß.
QÜTflttl/ tßtüudtnfuivumtttftn/ audere, im-
petu ferri , confidcntius fc gercre , praeeipitem
her». Sed *b ufu bec vcctbulutm hodie fni rtmo-
tum fß,atfy bBrjtCn ßrciatim dicüur de fiti, fc# «-
fotritur fitttc , uri premi > Cum ferrc , i o . ciarc,
pati.
2)nrflig bnvfliglieft/ *dj. &*dvnb.tud»x, con-
fidens, praeeeps , ix. aadacule, pnrcipiuntcr.
SJ3llltburf!i9 / (änguinem tuiens, truculentus,
immanis, f.cvus, tzjaJvntialitet .eru.'lc Iitcr, im-
manitcr , cyrannicc , violentcr. tjlutbür|l»s
fcon/ firirc (angvinem, Taevire, iratucre aliqvid
cyrannicc in aliqvem , crudeliratem fangvine
ablucre, £)urftia, *utrm rj|(ttiens, iiubundus,
fiticulofus. £tubniturtlii)? flagranscupidirate
gloriat.
S)lir|hgFeit/ &i<7 audacia, taevttia, ferocirat, ty-
rannis.
Dur(t / t(t/ defiderium, impulfus, facious audax,
con-
£»a
5)a
282
confideni.coufidcntia, it. fiti». (£Ü1CU grauf«-'
mcnDurlUabcB/ fitihorndä ardcrc, gramer
fitue. £)tU 2)UV|t kfötW refhngucre, cxplerc,
levarc , fedar« , pcllcic fitim. 2>ur|l* ftcrbrn/
firi cmori» caccari.
Gbcntcurcn / fn* Slbenf euren. Eß * f
ni« bfon' j"«"W&f*> tbÄrfl» / t*nr /cntoiir ;
»MHtbur« f »ilpcntl>ÜrCll/ audere id . qvod
fimia audct, Siftcrtburvn finiftrc, ftulre §*au-
dacule agerc, ut tili Agnat, qvi bu: vjcabuluat omni-
mi Gummkam k Gdümm a»anture,>« advan-
ture , drtoraytre audtnt. tß auton hoc noßrum
9U>ea; /ivrfcbcnteuteii/ i|ijWif««wj!
tum expeiiri , ccntarc , periculum torcuu« f a-
cere, impetu fern in rem penculoplcnam. Jlt
»icbtwjcn ead)cn mu j nun nid)t abenlciiren/ »u
caufa gravi praecipuanoni,/«« praccipitanna:,
locus non eft. & bot »Ol XvS)t tmrA MtJBcU
geabenfrurrt / varü fortunä ums eft. Slbcn»
tCIIICH^M« ßgmßcai: ariemhiftrionicamexcr-
cerc.
ttbfntcu« «jT^bf nfena/ t>l'e/ perichratio, alea, ca-
Au , ereneus , tf. mercedem certaminum intor-
neamcatti frvt palmarium »rf*t. €i»f 2UHH-
tfUCr beliehen/ aleam fubire , periclitari. ggf
Igbentemr »fl^cn / facere eum eventu dubio.
<SiKUteuer hilft ben ÄÜrro» / aud*c» fortuna
juvac. 9lUf brinc »btntCUft / «»6 fict periculo.
£>c n 2lbenren« gewinne« / palmam aeapere,
brabeö honorari. <£ine gbentcuer anruwen'
ioculari. €inf Slbcntcnrcr / otxr
audax, periculum faciens, rortunxfe commic-
cen«, it. gefticulator, hiftrio, mimu», veniilator,
circulator.
tlb<ntfirrifl^€bfneci!rM3/ f4 »urfacului,
gefticulardrius . vacerrofw , mfanui : & auda-
fttt , eallide . jocose,infpera*o , nwe. €in (9t II
tCUTiaCT Jani / fclratio mimica , gefricular:!,
qvtlttfunt ebsrr* nuurrtu , ©et 2TI»>Cf rtt4n%
5>ruft/ bretft / w/ * BWgk-o berren / r»*!*
U rrurt : •Wtorr mim öT^ricfl / *•■*' 'ß ? er me -
tathrf. a t> HS / audax , effroni , ioferccundui,
«©nfiden«. SiRCn ^rieft machen / aeeendere
aaioram alieujut , CaÄic t ntourtger. £>< r Jftrl
ilaar jubrieft/ nimium audaculu«, confiden».
impudeo$ eft. gt«>f« «O^ 11 mu ^ mtin
U i$t afliU bTk« fcw/ »mcuncUaapud magna
res r cq vuit ur. .
©Witte er breift«/ *4-^ t '- iitw Ä W
(Ein brieifiijfr «JRenfd;/ homo audax , nimium
fibi tnbuens , inverecundu*.
öricdigfcit / 8* 2)rcijtigfeit / W« / fiducia ,auda-
cia , anirous , fpiritu« , Caü.ct , cturage.
5)atni/l>CC/p/. 2)ärme/ inteftmum.ilia,
ilc , omeorum , omafum , dicitur etum Daa ©C->
binne. 3art ©cbarme / lafte« , inteftina graci-
liora. SKcufca.cb(1rnK / fl**t* , tnca^
Dorn/ dtdä , oßicmis rufeus, Ö*brufcum. ^>00er»
btinu/ i^^m pl*nt*, alfinc morfu» gallina
grofd)^b4mi / «tifc Jrofd?lnc^/ ova ra-
narum. aiftcrbann/iwSKaitbarm/ mteftmum
r c ft um , anu«. . D ul ' b .11 1U / imcftinum cacum.
©unncröarm/ilium.
DÄnnlcin / X>6» I dimin. 6bra , la£kei , hillas.
£)urnicn/S\ ußtatwt, beraub bemrbar.
nun / flle wenn ein«: xnciocnjunt) $t\\oä)in
Wltt> / cum intfßuia exßant, prorumpunt, foräs
iruduntur &rxjurgurtt.
ÖaTntid)f / *di.&*dv. fibrarus , inteftinuf * iliofus.
qvci tarnen dt mar ho ihum^\xnu]\d)t I cuumuHiiu
ufurpari confvrvit.
©<ty / etnj. eauf.ut, qtod, qto Jeribitur per p
ad diffrtrntiam pronominii feu articuU bfl$ / hoc,
9lüfba§ / ut. gnundia ,fupinä &Trtfinitivoj ft-
fuifcui'ttxjiicgnjoiet ,e.g. ©flf er fromm nxrbc/
ad pieraiem inculcandam. <3tc fctnmfn / ba§ \\<
flauen/ mehr aber / ba$ jtc geftauet »erbfn/
freftatum reniunr, verum fpeftentur ui ipfae.
I>ap man büd) fO COltt / feftinarione qvid opua
eft? J>.i§ bu wäre ftv lvii|lf iebntd^f/ teipfum
adefTe haur rafpicabar. <£i T<$Utt I ba§ t«
bmifd)(/ pluit largüaqvis, aqvac largae prajei-
pttantur, denfl nimm ab aethere funduntur. (fr
lunnf / biif ihn ber $otf Mfl / flngulnendo plo-
rar. QRtd) wunbcTt / baji er nidjt roti <ft/ mirot
eum mortuum non efle. JDöp rti * m 9 » m firü>e-
batur Qafy * tc l\ etummtm in multv Suptriark Grr-
moniät loeit fic profertar. Midlum *utrm dtfftrt
ab XHtujvo vocub. 2)0$ ' P lur - Q<Mltn f
veftigal.rributum.cenfut .gabclla, findige,
%iüi Stxon. 2lCb<n / prwtnit & idti jehüi r 5a$
fenbendum fhnt. A t>aVß r* WV»
decimae # aiiai ScbnMn. £)d)C0 geben/ decuraa«
folvere.
X)aum / ^ ©oumen / **i poü«.
lajjlf 4 ©cm / qvöd principatumobtineat intec
digitoi. ibti'b^banmcB/ pollex abkiflui fuii-
283
©e
©e
busdcpatibulopcndcntibus. (Fjne* ©anmei^
breit / UuMido pollicaris. (Er bat einen ©iebtf>
bäumen/ incantamentis utitur * dicirur de ms,
qvi abfciiTos furum polliccsporui immergunt,
urpote vino & ccrcvill«, ut allicianr emtores
arte qvadara magica * magnetica , ad emendos
iftoipotus. gfoem ben©aumenb<titeB/fame
alicui .joTarealiqtem , pollicem premere.
©rinnlcin/ dim. x>ae> parvus pollex , avaftpoUicuhu.
©eumiefet/ 4i)rS. poUicari». StwpbeutniJ, / pollice
bihdo curpis.
D .'i! in liriij Der / operimeneum, tegumentum pol-
lkis , mvolucrum nitrurum ißud ex jerico vel com
*d tuendum pollicrm vulneratum.
erc, paenirere, mife-
rcri,indignc pari, mifercri , commifcrari. Scri-
biturcumfaid dißrrtnHam tatsrtrt / <rvod tß du.
rtrty pt rftflere,obprmäri. (£* bauref micft/ poeni-
cec, dolec. Qftbauretmich feiner / dolco vicem
illiui. ?ii p Dtdj i nicht bduren / ue te peeniteat.
SÄcin ©erbrechen bauret mich, / peccatotum
meorum me posniter. 2Bf m bfe <Hlb«C baiiret/
fcer i ! t .neu f ciu wehr t / qvt laborem refugir , f»-
fpendiödignui ed.
?n i i Uli it / roiferefecre , tasdio affici , commoveri,
commifcran , permoveri , capere ex aliqva mi-
feria dolorem , graviter aliqvid ferrc. ^fcfi bc»
iMurcfcnt llii ilmr / raiferor vicem ein. %Qc\\
mich iiiruitinb bebautet / fo bebaute td) auch nie-
ntauben / nemiui mifereri «rtumd , qvia aici
mu'ciet neminem.
SSebauriitiq/ tue / condolenti« , c o nun nc ratio,
©ae Uuijliic? ut Qjcbaiirunge* tvii i im / digna ca-
lamitas cd mifericordiä. Dicicur ctiam, bat
3\'iM m'cn / dolor , aegritudo , crucUtus animi.
&ebauri<i / Gebauer lieh,/ bebauerfam Ö'bcbauer»
fimlich / *dj. &adv. res poenitenda , dolenu'a , it.
miferans , mifericors , commiferans , c^mifera-
bilicer , miferandum in modum , dolenter.
£od)bcbauren / gravicer ferre cafum alieujus , ali-
cujus fortunam, mUcnam collacrvmare > mife-
ricotdia frangi.
9lu$bcbauven / abftinere a lamentis , feponere do-
lorem.
Wittuiuiircn ■ mutuÄ molcioarum fenfu affici, ad-
Kivarc aliqvem stqve dolcndo » conununem
cumatiqvo dolorem capere.
2)c<f / Dccfcn / gcDcctt & flc&acft/
tc£cic,opuirc, abicoxdcrc, occultarc, iaßot-
nerc , vcftire. ©cn Sifch / bfl< «BcffC bftf ctv
ftemerc menfam, internere kaum. %>( n ^ppf
^fCfrtt/ o^<cbtr^ccf^^ / regere, obtegerecapuc.
^ic MltArn bahn/ absondere »iria. £in
^«11l^0l>nrDad)bfCffn/ tedum faecre, refiecre.
»erducere aedes ad cedurn. (£r Tan ftinc ÄcMt
tmm l>Cffcn/ *gre veftieu teguur,male vettuu«
eft.
©erfe/ Ut/ teamen, integumenrum, lodix, m*x-'
gula. £icZ eefe einer gruben / ox>cv gruben«
Dcef c / laquear, lacunar. ©ecfe einer tfutfebe/
oDct tymmtltMy/att/ ryropanum, ov6 norm
owritur. £etftn »on SXcr/ aMu VC\Mxat^mi
ftorea, marra reges , cannea. J)ecfe fluf Ut
^ftriubuilt/fiparturarcenicumyaulasum. ©ClV
be ©eefe/ gaufape. ©f ftief te / getoirf w bunte/
fdwehebte ©eefe / ftraeulum acu piQum, terfi-
coior. @ifiicfte©ecfe/cento. 6id) nc ebber
©eefe fr mim infcrvirc feenae , fuö concentum
efle» fecum hab.rare. platte ©ecf en / unpili»,
mappje ßnt v ltit.
iSettDeef e / lodix. ©ne i«rte 55ettbeefe / cadu*.
cum, vclun» ex Uno candidwfimo. JgMubtfecfe
ber 3ßcibet/ caljr ptra, operimeneum capitis mu-
licbris, plakula. rua. v^d^nnbbecfe/ velam«
honoris. 3l(tarbc(Pe / ara? periftrooia. ^
rei^eefe/ (bagulum ex pelle uriinl. ^rrtut«
bcef C / velum nuptae. $ilöcrbecre / velarium.
3>rcterbccfe / fvt »retweej / ^vaIh inpompi per
plattit ßenri foltt , Aratum hgneum- 5>ferbe<
beefe/ inAragulum , inüratum. (gattelterfe/
operimentum ephippii. (rut^enbcefe/ vcla-
mentum , occuleario dehclorum. ^rrcfebefFc/
formio, ftorea. Jafeli oO«: iifet)&cef cn / peri-
perafmara. Sßapenbfffe/ paludamenrum.
|©ecf ei x>tti ^©ref lein/ dmm. ö<»/ operculum«
regilltrm. 5fi©etfel/ etiAm ^vodvk operimen-
tum , ftrueulum velamentum ßgmfuAl , ubi
mtandA: Qluqcilbctfel / palpebrae. $iruiineiti
becfel/ puteaf , opercnlum purei. goftaffl/
dolii opcrculum. ^OjlctcntXffcI / cruftula fu-
perior arroereatis. (*pri5enbccf el / epiftomi-
um. ©iebjDecf ii / per contumeliAm dicitur no*>
null* pileus. (r^aubbetfel/ cauümo, vulgb
:attf.itiuncttlA » & exatfatiunculA , fumitttr enhm
.©Cff ei meUph. rtiam pro praetextu 85^ prophafi,
tum in ßraem Alitpnd fil wl diettur , altks &idt
tttanttiv vclamen, (Imulatio.
©e(Fer/^Ct/tcclo^,ab^condens 1 vdans. ^d)Üb
teilet er/ tcaadularim. © j d^bethT/ Q*9t 3 ie.
gel
285
ÄClbccfcT/ tegularitu. Jflfd« fixe JifeJbDerJcr/
frrator mcnla t um.
$Ctf Ulla/ Die / fimplexrgrtmrß, &ipfum *ftum le-
gendi , operkndi , tbfcondendi & operculändi ßgnifi-
c*t. Abfconfio, protectio.
&ecfbar / btdbait/ Dccferifdj/ *d). uOm r*räfimt,
pro qvibw participik ulimur , DctfenD/ gCt>CCf f '
opcricnt, occulrani, regen* , rcfticnt, rclans,
8 (crtum, occultatum, rcftitum, velatum.
•IbDctf cn / deiegerc » nudarc. $lb6c dfe 0 / etUtm rß
decorcicarc , deglubcre. ©a$ 'Sieb abDcdren/
glubcre , deglubcre pecus. (£ül 'UbbcdtX I cx-
coriacor, peTlium detraftot. SlbDccf Utlg / cx-
coriatio.
SlufDerJen/ deiegere, demidare, infrernere. (ri
ü(i vrd)anDc aufbccJcn/ ignominiam aücujut
detegerc, manifdtarc, aperirc. vsjincn fd)let
fcnDcn aufbccfcn / dormienti tegumenra detra-
h c r c. SlufDecf Wß% I det eftio, aperrura, apertio.
C(t)ailDiiurl)CCfnna/ manifeftario turpirudini».
?}? an foD einen Olltar nicfct aufDecfcn / um Den
OnDcr« $11 jUDccf en/ prov. non debet unum alcarc
dtfcooperiri» ut alterum cooperiatur, i.e. non
funtfaotnd* msla, ut vnde rvenitnt bona. ÜBie Der >
ailfDeffen / retegere.
SKeDecfen/ protegcrealiqYem, cnftodire. 55eDecf«
tctSBaqen/ cflcdum,pctoricum, arcera, tchi-
culum cameratum. ©ad J£>etubt bcDccfcn/ ope-
rire capuc. 3>cDccf t / amittui , tectut , vclatus,
cegminc fc pi us , opertut , abdicui, occulcui . et-
latus. 93cDfCt( (rd)iff/ narijconftr.ua, tecra
©ad ©efit^CbeDeefeil/ obnubere, obrdareca-
pur. 3kDecf ima / X>\tl mrolucrura , latebra,
praefidium, feprura.
€ntDectcn/ paläm faecre , forajefterre, rcregere,
involuta aperirc. Srunfcnbeir cnrDcefr Die
fiBarbdr/ operta redudu ebrictas. (EntDccf unoy
Die patcfaAtOi manifeftatio, promulgatio.
@<Dacf ut 1 tu» / ©cDacfte / w »gmo
ma'.ico dicitur , tegula presfior, fiftul* pileatat.
.ftlem ui\uh / pilcata minor. ©robacDaeffc*/
pilcau major. CO?if f cltjcövicf f Crf / media plica-
ta. Alxh DOS @>eDatf le efixm exponttur cicutat
reexat • capitata!, oppilat.Te, foni obfeuriorca.
£rnbcrDcc!en / infrernere , fubtternere. (einen
«Puinrel über dnen berDcrfri/ integere pailiö
ÜRit ©trob übcrDccf f e Käufer / ftra-
menr& intefta cefta.
•JerDcffci/ obtegae, celate, *elare,abdcre, ob-
286
feuritare inrolrere. (gm öerberft €§cn/ lancet
teft«, ymf^A.infidia?, tenracio» obferrano»
pMcextuf. ©nem ernat in einem oerDerf (em
anfielen/ ambigiofis verborum inrolacru
aliqvemdctinere, remorari, indifcrimen ad.
duecre.
»BerDecf cn / prwrcgrre. Cine ^e^ürje »orbecFen/
praecingere cafhilam Mut fupparum.
3llDe(fen/ openrecooperire, Aiperfrernere. ©er
Da feJjrei^nnjin/mu^fid) fcfriubeefen/ fudorem
eliecre qri dcfiderat , arüc pulrinaribus feco-
operiat. <?pun& eine^ jiiDedeii/
patellam dplii opercularc. J)ie ?)fliinjen m
PerÄrtlte JllDetf eit/brailkam a frigore defendere.
©ie 6d)anbe luDecf en/ errara alicujut recondc-
rc,contcgcre.
QtWitb/rvoJrHam ^flppef Aieunl , rß h fetf <t%
ut Ktftppd ä fiied?««/ ciT 5ippd « jieljen/
idtm </i'oi JDccf « / rapes , aulscum, pcnflroma,
ftragulum. €ine Cammer mit Tapeten bebAntjt
unD «UiStKbu^t / condare peripetafmati« de pa-
ricribus Aipcniis exornatum. ©ejiicf (e / blintC
Tapeten / «ß*itötfifcf?e CdpcKreyen/ ftra-
gitla Fhrygia , Babjlonica, barbarica , aureo
hlo inrertexra. Lß mim ZApe^ttif/idemqvod
C^petcvCepptdÖ.
l^aci) / tae/piur. ^äcber / non Zadff ut mf*
nm ant , qvi k Latino teftum detorqwnt ,tc(\um
domus. pitji , I>vich rectum pedlmatum, dit-
pluviarum. iMim'iVr £\:ef)/ ceftudincarum.
•f6f<f> d) / rc&um pcrpluen*. JDüd) Decffll/
fterncre rectum . tollere rectum. Quä ©ad^
be^cril / reftum inilaurarc, rcfti euere , reficerc.
Siegeln auf. Den IMaVru jeMeu/ ociorumciTc»
hicrar«. Milien 1111 1 er |Vm ^ ,ie!) nehmen / reetö
de Tedibui fu is aliq rem recipere. SRtdpf i ift l ef
fer/ ol i fein eigen £>ad> fyaben/ domut propra
omnium optima. Uiu\t einem X)ud;e njolmc n/
codem cedo eidem domo uti. ©je £ per;
linoe fiutjeneö auf Den ©adjern / notonum eft,
in omnium orercrurur.
^mnnenDadj/putcal. gur /.2?orDae^/ fug grün*
dia, rar t trRiprvmmrnj, pro tcclum : dicüurtttam
Die Z2>cl>Acbunfl vor Dem Keßen / £arn yh*
llbcrfdjug/ ed^of;» öchupfenanrcnl)^
ct7crn. €d)ieferDad)/ eeftum ex lapidcfitGli,
fi 1 e imbncatum. <c d)uiDelDildj / teftuni Tcan-
liulare. <Sd)irmDact> / fuggrunda. ©fro(>#
Dad)/ culmc« , tcöum ftramincum. (rtirfm»
•Des
287
oDec ^B(tt(rDu(^ / Coronas , provcclurae coro-
n 1: um. 3ui]dt> ldj / imbricamcncum.
©.idjjcn/ tcgcre. Simplrx in ufunonrß , ftd Compo-
fit* ; £cb \ d)cü, f vics ccc tu munire. Überbauen/
i^rm f «oi tcöo rternerc. 93crba<ftcn / procc&is
intimere. iuiiV.d) protetrura.
!£afC/ Die/ftorca , matta , cannca regettcula.
&iüd)lcin/ 045/ dmw.k&adf/ parvum rectum.
qvafi tc&ulum.
3tCC^el / Dl« / cegula , Sax. $ieqCl I efl .« fceefeil '
tri Ltttnum ttgulä kttgert ,alu> later , iaterculus.
3tcgcl iirciu)iii lateres ducerc. Sictitl brennen/
coqrac latercs. breite ^ieaellt/ lingvat. öaü>
liebeln / cegul* , m /Jrcjr. .pol jicutin / imbnccs,
iegulaccavae,iotundas. ^\ coliiCAtin. tcgulaedc-
liciarue , marginale , ineurvatx. güljjiegeln
haniaca. glerfd)jie«}eln/ tegul* finc margmi-
bus. tyttii» OTMZ Ott ju'iH'ln / eegulae angulares.
Jieqelet/ Oer/ lateranus. 3if>)eliti)r ••• •;• juxtaor.
dmerm, feriem tcgularuin.
^IC^Cl / D*t/ lcbe$, Ö*m oenert qvodimvat fiäi-
It , a SMXonico Siegel. ^rCDttCgd / urna, leb»
pulmentanus. $ifd)[ieqel / cacabus , lebes am-
plior. ^ncrtiegcl/ ftixonum. 1'ciuituMi'I ■ ;.'>■
tmarium. vf dviu lifu' nl / caciqui $ carinum.
(öicjjtie^d / tnaugularis catioui. £iegeleül
dm. D*» / tigcllum.
©ebn/tobnen/ gebefout/ tendere,«-
tendere , diducere , pandiculari. IT> f r SSeg beb»
net i'.'l) !.-tn / via leritacur, longa . porrc&a ope-
rofa nimis eft. QBribrrbaut bebnef \\d)/ cutis
fatninirum facile dilatatur , extenduur. 5Bcr
fld) über ber ^tt bcir bebnet / ber toirb (angfam
fertig / pandaneet ad laborcs , ftve pandiculan-
ccs , tardc profitientes. ^cblU'n etumufurpatur
pro torqvere , dtftendere hominem divorfum, in
cqvuleo difpanderc, cornicntis lacerar; , qvre-
(tione explorare. (Bebebnet »erben / cruciatu
confici , in eq*uleum imponi . carniticinam fub-
n-e. (£r nMi^fidnrol nidjt brAbcrDcbncnKiiTcn/
absqve ullo cruciam confirebitur dchdtum
fuum.
£ t[ "1 •. E ~ a ' eortor , carnifex, pandieuians, pan-
dans , tenden«. ©ebnerm / Die / tortr«.
Qebnun«)/ Die/ difteulio, pandiculario , erucia-
tui,tornKntum, qvxftio criroinalis. öieJDeb-
flUttt} flH^K'bcn ' fore torcorem , perftrre cavu-
'Icum. Victt it eti4m*a§ ^bncn ö* @t^C9nf/
pandunlftHo , patidaci«.
288
Dcbnifcb/bcbnba^bcbnlicb/ excenfus, du
«iuclus , tmptunu autem, qvod dJ txttnJtndum vrt
didueewium aptum rß, yv*ß extatfibilk diducibilk.
Ihvtic ucw ■ extendere, diducere %m bc])nung/
Die / pandiculatio.
-Olli unO bcrbt'bnen/ huc illuc crahere^diduerre:
Serbebnen / diftorq vac , diftrahexe. Üküur ettam
{erbebnen / tormenrij lacerarc , difpanderc.
3urucibebnen/ rcrendercretrö tendere , rcflcüc-
re tendendo , rctoi q vere , rc traherc, recrö agcre
dtftcndcndo.
5>ünn / AV/.l)unn« /bunnefler /cennis ^xi.
Iis 1 gracilis. Gracilrfcunt mm corpor* tmAendm
&tArefiunt. 3 Anne ^icr / ccrcviGa rcnuis.
jDunnc WRiid)/ Uc hqvidum. i>ic ^unne »ccbeuf«
fr/ äpptlUnt etiam r>tn Därmen iHartett / S5 Die
feri ncllc Cnretme/ al vus foluta, cita, laxa , pro-
fluvmm aUi. .Bünnes! 9<eQ/ rete nebuloiuns,
Vimiiv :'; v. ' IC / tlia.
Tünnen ' raretactre , extenture. J^ie ?ref er jur
Slrbeitbnnnett/ aüamentaattcnuarc ad operas.
Qßaeben bunnet ben Uib / vigifia attenuaae
corpus.
^Iinne / Die / K^finnunq /attenuaiio , rarefartio,
raritas , ranrudo*, tcnuitas. //.fluida paflio ege-
ftionis. Dicüur ttiam ©nnniqfeit &faktti8h
exilicas. ©ie^nnnl)eu be$ habend macbf feb^n
Züd)/ filorum exilicas dt fubtilitas ptaeftac ad
telam conficiendam.
^Cll.CJf Itl / in fvibatdam loci» dicitur , pro falcea
aeucre, qvod fit AcitmaUtniunJo. Scnijclung/Dil/
falciumcxacutio.
^Ullf «1/ £•? 3)l'nf t\( Der / far , ador. Duitvr
ä D&H II 1 prepter trüntlucidim fllrndorrm,
Q(MT\< I qvod multi ttidm firibunt&mn€ / pinus,
abies. VrepterprocrritMtm ftf extenfionem dicitur
k Debttett. Si rnim Romani abicrem ditunt, qvit
abeat in aerem, Ortci derivent i>. <? f » ix«*,
promoveo, in altum extendor ; qvif nobit •w'/ra
vrrttt, risßrum QiBttC/intod idtm fl*mficat % k b(b*
lien de.iuctrr? 5JJei§c Sanne/ tß propra abiet,'
^arjbanne' pinus. weda. JXrteX>anrie picea.
^iinti/ frve bdnntn / ai/. abiegnus. £y,nne«
J^H>li / ligsyiTO abiegnum. £<$nntnne Ureter/
alleres abicgni. Ödnnin £c|, $ }u (cebiffen
gut/ apra fretis abies. Rannen retßii)/ r.wnus
■iHcgnnt. ^imin QStftfy vasabiecinam.
X^Ctinf / Di«/ qvod Caan (cribunt !£enne/ area*
»1 De^lKtl / qv*Ji fxpjajfttm £f planum. (?me
Ol»
289
290
^^CVrrni oDCt §ruci)tb.ei!nc/ area fruraenraria.
jDie ©<ßuc fegen/ arcam purgarc. v£inc X)«.h»
ne |d)Ua,en/ hftucare , tu de, vtl bacuario arcam
«omplanarc , coniuaderc. SR an 1)0 ubir l \UtU
ljtf> auf &ci* ©enne/ gravicer tuniis gemic area
frugibus.
^ f M / Dfc/ fv^yi JDcbnel / afler, tabula feexilis,
planca , Saxonicum rß, Nobis Jmbiiur >&i?l
ctf^tcl/p/. fielen /afla menra, aflercuti , He-
rum f rottet extenßonem i Debnen ortum habent.
SSciiiFefferbieltn/ alleres fubftrari vinaeeis. ©j
(S)C\K Diele«/ afl~cres cj vernei. ©ä iminne/ abic-
gni. >. jnbielen / iongiores robuftiores.
(iKrino/ ©telen / plane» , alth öd^nxuteti.
i£ej)n.a!e©ielcn/angufti. «Breite/ lau. 'cn
gc/nodofu 3crf"paUcne/ fiiß. Ort ^Dielen/
corticati, excenoret.
Riefen/ gebietet / afleribus folum compingere, co-
affare, contabularc.
©tele/ Die/ etuim locus qvilibrt plantu, declrvk £9 in-
fericr pars domui diextur. Saxonibtu etiam locus ju-
dieii. Up bc©ebl (Jl{)n/comparerc in judicio.
Vieler/ der/ faber lignariu* , abicranus, coafiätor.
JDiclUIX\/Oie coaflatio, comp.iftio qvx fit aJJ'mbtu,
contabutatio.
!Dtclfro/*i/.contabulatus,ex a Acribus compaftu»,
ligneus. (£in bleierner Sfcobenv folum ligncum,
ex afleribus compactem.
III / ad), cuus» tua, «um. ©eine*/ betnem/
Dein / p/- beine / beiner / brinen. Habtt rtiam ht
pht < ah : (gare/ eurer/ euren / <n>t>J in famdan
duitur euer / euri/ eurem. & i\\ bein SRann/
tein 33< f / beine <Sd)Ulb / tum eft maritus, tua
culpa , tuum t j . 'tum. 1 1 md): beut / ad te
non fpectat. 3ßad) betnem tfopf / tuopte inge-
nio. Ulli beÜICllViUeU/ tui causa, proprer re.
©ergib/was Dein ill.de tclargitor 2ld)fc(tu mein/
Jo jcftic id) teilt / fey- manui manumlavat: (I
\ ;s amari, ama: merita meritis rcpcn&ntur.
Qcifl / ^QB / rttAm vmiTu'.-.ur ufurpatu) ,t.trm j. batf
i)nn<.v ©aö 2D?cin unb©ein madjr allen
jT)klber / iftud m cum * tuum omni* litis caufa 5r
primordium cA. <Rim tat ©eilte / Unb lil^Ct'
ik' MI anbertt ba$(3eilie/capc qvod tuum eft, qvod
eft aliorum, reliaqve. Die X)etntV tui, i.e. agna-
1 1 , cognati , dorocltui. 2Bar te batf Deine / bleib
bei) beut bei neu / inttatuamte pclliculam con-
eine.
Q f inx%/dJj.tiemfvoJQfi6 7}cin<. €$ijiba4©ei>
»ige / tua ert pofleilio. ©nbitibeä ©einigen be»
raubt/ exutus bonts tuis es. ©u tnuätie bie ©er
tilge iHi ku »Jen / tciicu» eexte aicte tamiliam
tuam.
€uet / (Jung / da« &xttf«i>ß- «*<
notandum , /irrt Germtni in plurativo Jicar.l ; tüS
tCtlte / ÖiW Klinge / (qvod n«v6 voetbuii
vol\hiTC,appellant,) LaUneUmen femper txplicari
ruum, tua , nifidtpluribtußrmoßt t t.g. ^jf)X VKt »
bet ba^ (guriae (ojen in ad)t nebmtn/ curabis
eqvidem , qvac tua funt. Sed ft ad plures dingstur
oratio, tum exponitur: curabttis ca «qvxveftra
fun t , (ivia tibtjpttio , qvod vocant f faltrm locum ba-
hrt in jtrvit tpueris ,fratribui Jororibw , ir.timis ami-
tif n-'j-. qvi fibi invictm irafeuntur , ac contumtli£
laust mutuift tmffant. Dtui temrn femper in fm-
gulari cafu , ut apud Latinot , 'k GermanUfalutatur.
Non enim Mco : Vater llnfer / ttt itft (<Cft> t'nt
^immd / gcbeilicjct untre euer Viabmz/
enerKelebfommcK. «Sri.- gcbetltgettt'etDC
rem tlafymt I t»ein Reich romnt« tc. ©er
(£üXC/fivt bet Rurige / »eftra«, velhi ordiois,
veftr* familix. Um eiiert iviQen/ »eftr» causl.
/ antiqvum rß adjeSivum , obfeurum 8^te-
nebrofum , ßgnificans. Unde adhuc apud Frifioi
bcmfti^/ö'BfTo«becmflcr / apud Saxontiauttm
bttmmer/ i. e. finfler. Willeram m cantic.habtt,
tbiniflenii^C/ tenebr» , caligo i atq^ hinc rß :
©CI'.IBierun^/ X>itf lux dubia, q-vtmane diluculum,
vtfcriauton crcpufculum •voc*itur t crepera , pri-
ma lux.
©eiltmem / (Jjcrafcere , ad»cfperafcere. Vicitur
ttiam bebittttü/rn/ftute bcbemntert/fub crepuleulo
Tf/diluculo. (e^bcmittert/dics inclinatur»prc-
eipitat, noxadventat, advefperafeit» it. lucefeit«
illucefeit.
'0(mVKVi(f)t ? alj'&adv. tenebricus, tcnebrcfccnt,
Tcfperrinus , it. lucefeens, tub crepufculum vc-
fpet 1 miini.a J folis occafum, fub auroram.
©emmrn/ aebemmet / proprätfl.- noaesconmiit
vigilatas ducere, in tenebrit perpotare. Stattm
autem ad qvameurq. intemptrantiam B* hrUuaiio-
nrm transterri capit , tta , ut bcmniCU hodt'e fit :
comeifart, f crgrwc.iri , luxuria difKuere , gc«
nialitcr vivere. ^djlemwen unb br mmen / vo-
lutaxi in coeno dt voluptatibus , abdomini infer-
tue.
©emmer/tcr/gulofu3,lurco, ingluvie», catillo»
afotu«.
Z ©env
29«
292
&cmmcrif<fc / *dj &*dv> luxuriofus, tcmulcntus,
p ■ [■» 1 - cbrtetatc (cpultos.
JhjtmÄ DamCVCn/ propra vino effc confe-
Äum, langvidum laborarc crapula heflenu,
mvvJvviJrm neu adtl in übt tßJedaJjtüivuM, cum
Wo, bamifd> fon/ ut iß rJp/oi«il jwrMMÄii«««
pate ohßupß uVe , mria». i'Xpowilwr .*
UimifA/ ai/.afper , difficilii, moroüis, mirabilii,
var.us. (Eitl bomifäVr tfett/ »«Wie caput.
Der OÜcnfö »ft «J<«i ^' n »f* 1 hic homo dclirat,
iofauit, furioiu», \cfanus, demenseft, &*dverb.
ii* ptc, rabide, furenter, dementer, furiose.
JOimtr/ Wt / auftexus Cato , homo diflfieih«, lym-
phatus , ceritus , fanaricu* , phreneticua. Scd
sbamife&er inufutß.
Qhmiföbtit l Sit 1 «norofitas, impattemia, amen-
cia. infania, dcliraincxttum, vtcordia , phrc-
»cfis.
2)cmant / # ©tantotit / »<*ama«,
' fi em»tf fcoc /fjnp&rr nottßima t vettribtu Germams
iico-initä. härter al* ein £>emant / adamamc
-dunor. £xt ©ernant fan auf feinen WN
MÜltirn rocv&cn / adamas nec ferro ne* dura
'neude domatur, (/i ciWm- tß, rxprttntta
tntm rtcUmtt.) <£in fpiMer ÖcmOllt/ adamas
«ufpidatu«. €w bcüer Demant i pcliuodus,
fuWurans , radian» adamas. Demant JOßtU
tfCW fculf cre adamantem. ©einantin ©* .DjflJ
mailtiU/ *4 adafliantinus, SJfadamanteus. £in
bemäntln Jj>erj/ cor ferreum, inexorabilc, VEine
bcffl.intine ÄetttV t©rqvesadam.antma.
T)enf / bCllf Cll/ ieb. bad>te/ kpJebte/ geba*t
cogirarc, putart , recordari , meditari , (ollici-
tumefle, ammö agita«. U. judtcare,c*dm-
rare. °M fan* letc&t benfen / faclc judicarc li-
cet, ^d) hob «Hti^it qcbad)t / femper id au-
curatus fum. €r E>cnft jift UT IM tren/defen-
Lncm parat, audetobnit». 8tof b6ftt iWfCB
pati.amtaDdcmojcditatui. €»n leber benf t m
fernen eael / VW* iui *r f,u$ curam gct,t '
fceuft an DenalunSKana/ ventur« mtmow
Unit / l>ae reDet unl« tufo Der voHe / q*o4"> am-
mo fobni . id cft.a lmgvi ebrii. C «CKCB
KafeH I4W / nugnatum plnnibcae funt.
r>enf cn/ f / »om. wi. ^r*r2 t)cnf »in« /<xifti
matio »conßderatio , coßitatio , meditatio , re
puutto. ©a^ Äcnfen i? 3»0ffCT)/ cogitauom^
panam nemo pautur. jDnrcf>M3>enffn|u-
IDC§C bringen / cogitationc aflcqxi, atwnger«.
comprcbcndcre aliqvid.
, 2^^^enren / recordari , meditationc vindicare , vtr-
tum in uju aith non eß , ftd »amen wrbti. X>AS IJlB»
Denfcn/ e^2lnijel>cnfen / eftipfa recordano , m.
aemuncratio t mDemofynun. ^Dt^nberlaße (CQ
Wr j ii meinem 2lnDinfen/m sau commtmora-
cionemhoc tibixclinqvo.
^IlDaC^t/ tU / devotto , religio, dcCdcn um,
ianaimonia. galiebe SlnMebt / kypoenfi«.
Jbtiitti fcMri leSlirtJCbJ/ dcvotiocalida.fcrvcn«.
ScMUktc 5U^ad;nviket nie^t lange/ mv.tanon
dm durat religio. SRit fenteebater Slubaept ia
bircil/ fujgularicum attentioneaufculurc.
ünbächtia / ad,tü. ^^.rcligiofu» , devotui , at-
tentus. Sr iji gar aiM^tU auf bae liebe w
Aimii eft intemut ad rem. K.rcligioie, pic, fan-
4le, devote. UnanbAe^tti}/ negUgens.mcuriofuf,
ou .uns , remiflut, dounium » fupmus : ö ne-
gligcniex,ofcitantcr,fineatteiuionc.
üliii»äcbti4lici/ *dvtri. religiöse. Unautac^tiijlicp/
irreligiöse. .
IHINIhCB/ cxcogUare , inremre, repenre. \£T tu
bererfteoeroefen/ber bieÄunft tüätimty bot/
hanc artem mftituu. (£e i|t |<ptWV Ol»*
lUbenFcn / difficilc eft inventu, habet hxc res ex-
cogitationem haut facilc«. 93JaÖ »irb er bcd)
flCeh aiisbenf en / qvid tandem repenet?
XlrtKttfilM / / inventio , excogitatio , inven-
tum, inventiuiKula. SJu^benfuni] einer
()et( » mach'ma , inventiofraudi».
21U$betlfer/&«r/ in»enior »repertor , excogitator,
auftor. äu$btnfeiin/W</ inventnx.
)lu6benfbar/ oi»btnflid)/ *<V»- &** v -
facile. WnauibenFlid) impoffibileiBventu.
•SebenFen/ ptnfare, icputare ,pondcrare. ^^"i
D0#(£nbc/ refpice finem. ^cbenf« /
\<\\U I confidera.eVpofka rem aggredere. W»
nen mit einem 51mt bebenFcn / protpicereahcut
de officio. eine« beeren bebenfen / conn-
Hum in melius commutare, verterevela. fcCl
ne ©efunbbett bebenfen / Talctudinis fanooem
habere. x
bebenfen /©«»/ikliberttio vm«diraiio,wg*
moriaie. (gin nnt>ororciflid>r$ igebenf en / confi-
lium liberum, Scntemia fine praejisdicio. DM
Olle« 5>ebenfcn/ confidenter, non dubitanter.
^n biefer (Sacf>r tft fein^cbenfen/ inhac cauia
dubitationullacft.
teeoen
293
^cDcnfung / Die / coniul ta; 10 , conHlium , ddibe-
tacio .rcipcßu», Srdißavoxmn adtiinußt eß.
$*i>enfer / Der/ noiuot, dubitans, mcditabun-
dus , cun&ator.
cNnflicb / 4& iS'd.hr dub'tabilis , dubiofos, pe-
r iculoAia. £mc ^ ud?c i lifel) r bebenFlicb / nacc res
cA dif&ciüs , dubitatiooc A per iculo plcna , non
liqvcr. 5^^affi<fafuücH/Kaetere f in dubiumre
rocarc, intra factum cV fax um verton , aoeipitem
cfTc , haedtarc , ambigere , £J* dJv. cogitatc , pc-
ricu!ose,ambigue.
.^>ift= unt> herbebenfen / recogitare , reputare , ite-
rumaccivcitcrani cogitarc.
Oorbcl enren »orbin »örberbebenFen/praeinedi-
tari. ^rtv r; f s jiuht ftvt vorher / anicqvam inci-
piai , ton fu I ca.
Q3<t>dCbt / Der/ condJium, deliberario , memis
confultario. SeTUllbebacbf/pr»cipitaiio,impc-
tus, aufm. Unbct»acfatru COflltrf/ extemporanec.
/b<ba<j)tfam / bcbacbtfamlüfc/ *4 «>n-
i o\ rat ui > memor. c i u l : i . iut m u k bcbAebtig
feöB/ mendacem oportet cAe meniorem.
urrbtdüUtr: meditatc.confultö. (Ein fltig^j£xr|
h anbei! bt M'.lM Hl'di / pruientis mens föentias
Audcc Unbebaut ig / Unbcbacbjfani / impara-
tus , non pr.Tvifus, &incogicanccr, temer c.
SJorbcbacbt i Der/ prondo, äTa^. provifus. 33or<
bcbad^nanittcfe/ confulte, cogitate. Untwrbe
b .nb f I d nilid) ' absqtc cura rr. condlio.
$cbitc1)tmfcit #5t>cbrtd)cfamFcit/ Die / iirm «rvod
»«Dadjt. UnbrtÄebiigf cit #Unbcbacbrfrtnucif /
iirm ^ vai 1 Unbeöad?!/ temctitas. Suat&siiä
cvnp-ßt.t , vtdtHcrt:
tlrgbicbtig i J fuipiciofu«. S5t»rbfb<Sd>(i<t /pra*.
meditatus. *8orbcba<t)!/prsemeditatio. Un&ör»
b<fcdd5>tülli(fa. / prateipitanter , incondderati.
3teibcbÄÄrt|f eit //« Da» SRac&oebcnfen/ exa-
mtnatio poft-facla.
^HTd)bcbc»lf fB / penitw coadderare , ad unguetn
icfccare, pcnitm» remperpendere, accurateex-
aminarcrnihil incontultumrclinqvtrc.
€inJHItf Cll ßvt ^nbenf CB / memorem cfle. Mmu
pfqvrtts vocshilwn,frdfJl *b hoc : CUigcfU'nF/I'tx'
ni icbcilf / meraor v confcius.
€ci>t"0ff1I / cmentiri , confingere . comminifci. M.
eß qw* Bo&Denten. i ift ein erbaebte* 2Be -
fen / figmenturo . fabu!a cA. (£ in 3<an ffbcnFi
immer allerlei) / Aulros fibi fonmta fingit. ©er
ivui'cl bat Daj erbad)t / Diabolicum inventum
cA i aucior harutn arttum dt aftutiarum cacodae-
2 94
moneft. flöfnnfdnte n>oUi(fa(tn<Srrijlfiec6er'
bn'f cn / nüiiJ lufuilius hoc iaveato uaqv am ciTe
poterir.
©Cbcuf Cli / 1 itm qvtilftmfltx DCnCeit/ cogitare . re-
minii'ci.rccolcre , memintde. 33ei) jicb Qcbtn»
fen/ feeum cogitarc. (Eine* £ino^gtfcnfc«/
commemorarc, fermouem de aliqva rc infti-
tuerc. 3^ »flW niebr mehr atbcnfcB/ abjiciatm
cx animo, memofiam ejus rei exuam. lt. crani-
eant iAa, oe vcrbulum ultra de bis. tvil
tiVi acbcilFcn man» alti mente repoftum. \>Sc 0
^OiCnfcbcR^t'bcnFeB/poA hominum memortain.
gelange / als wir grienten Fumun / nodra mt-
monä. Eint's im argen gebenfen/ pcdüTte dcali-
qvo (entire , men tionem iacere. bellen gf t
benfen/optimcloqvi. Jajiges öeienfen / longi
temporis memoria. Uber sKenfo^en ©cDenfen/
nlttä hominis memoriam , ^ttmfmimmanorütle
noUA.
SlngcbenFen / vtihim m ufu mn tß t ßJ*om. vtrb.
DA0 9lngebcnfen/ memoria. £in 3lBgebcnfcB
babCB/ meminifle.
3urnctiKbenfeB/ «irm fppdtygUhafa /
care , vulgl rtflrxiimrmftctre. ©ebenf ein RKIÜg
juriivf / nie bu es Betrieben b.-ft / cransfer men-
tem ad afta anreriora.
Jfrin tmb bergebenfen/ animö circumTpicere.
^5eödd)tnܧ/ D»W/ memoria, recordatio, re«
minifeemu. (ibrijimilber ©UuiT?fivDigfter ©e»
bAd)tnilH / beatse , gloriof« memoria?. €ÜU1»
ein ^brcngcb^cbtnnp |tifren / jereruitatis mo-
numeDtum aücui engere. (Eines' l^cbdchrufijf
bedebcn/parentarealieui. ^mfiUig ©f^icfjt»
nhß / memoria fluxa • Ubilit. ^cttvaCr)
CHc^fbfnng / hebes. ©nf / fcbarfO'.bdcbf»
mip/ memoria praefens» acris, rrnax, ttrrru.
divioa. &m )hitliu) 9ttdcbtnu§ b^ben/ vigere
memoria, gm Kblimm Wer^ cr>rrrfifj b»ibcn / va-
cüljrc. t'alli mcmoril. vr fetig Öet'ttuJJiiui;.' re-
cordario perpetua. Ur»*iürigC s k't tU!)tnnp/ acer*
ba. gnJücb ©ei'(icb:nn$ / fueunda , iV avis , gra-
ta. 3n frifrbaii C3ebid)Jnfip haben / recemi mc-
mona tenere. ^em ©cbflebiniil? elmjtrldbcu'
memorix tradcTe , mandarc * infiserc. 3öBge
bute baben ein viel febirfer ©chiebrnm; als tu
Silfen/ jnvenes feientiam in lapjdecaslanr, qvam
I drncs vix arense in&ribunt.
©ebildbtig/ ^.memoT.memorioffns, & iJvrri.
1 mcmoriosc.
^oiifc/ Der/W. ©e^a!lfcTl/ cogiutionrs,
£ Ü fcnU
295
S5e
fenfa animi, concepttu mentis. *H5tt»cr alle (5c>
tattfm / prxtcr voluntatem & opinionetn.
SR, d> meinen (Sebanfen/ ur mea icti opinio.
Sh6fcO>cDnnfflt/ perverfae cogitationcs, fufpi-
cio. 2>r}fc fekbanfen von einem habcu/ verbe-
rare aliqvcm tacitö cogirationis convicio.
Jfcine ^11 rc ©ettartfrn iu einem haben / animo
averftsiimö ab aliq vo efle. (?,id) totT (SctMllfcH
<iU|'c!;l et! res u;arc fc ä cogicationibus , cogi-
tationcs abjicere. tScine föibanfen iu crfcn>
«Cngcbcn/ animi fenfa exponcre. £tc lc^e@e»
tanfen finö Die bf'tc poftcriorcs cogitationcs
potiorcs funt primis.
SJJfiebcnFcn / finiftre judicare, fufpicari. SDttfbCR'
hfd)/ furpiciofus, t'jaiwK fulpiciose.
SftachbcuFcn/ conjefturam facere. perpendere, ani-
mo deliberare. *ftttd^tllf?id)/ ponderofus, pc-
riculofus, dubius,anceps. ScacpbcnnicbcSBor»
Ul verba altioris indaginis. üead)t>cnFii(f)Ctf
<Bd)rcibcnyiiter»captatorix,prxjudicialcs,con-
iideratione dign». $J?au intlf Der £ ache rei-
fer tl^C^^nfCR / omni ingenii acie hoc nego-
tium contcmplandum cd , mentis acuminc res
indaganda.
SScrtcnTcn / fufpicari, fufpeftare, aliqvid alicui vi-
tio darc, imputarc. jub Fa n s ibtn tu du wrben«
fen i jure cum feeifle puto. aBotten* bu mir tt
VDC\ wrbcnf en / numne iccus de mc ftatues ob
rem iftam > aliqvid imputabis mihi ?
S3crbad)f / Der/ fufpiejo, € inen Selbachs auf tU
nen toerfen / fufpicionem in aliqvem transferrc.
3cj) roiü einmal ans? bem 33 erbachr fenn / fafpi-
cionem hanc a mc amotam <flc volo. Qjcr-
fcneht fehtfpfen / fufpicari. fßerbacht raachen/
locum feumatcriamdarefufpicioni. ^uSScr
f'iichf fc*nini;n / infufpicionem vocari, cadere.
2>ie ©adj)e ift ohne SSerbachr/ rei caret fufpkio-
nc. a fufpicionc proculabcfr.
Sßerbachiia, &?Q5ert^cf>£t^lid>/ fufpeöm. SOeir
ift leib / Daf bu mich fo verbachtia htUrfl / doleo,
mctibicflcfufpe£hira. (£r itf febr Oerbächria/
nari , ii. legarc. inJr jitqeb icftf i» ttßsmentit
pro fideicommiflb tarrter. Pfth fiiSfrr ihm big
nichf iU0rDnd)f/ tantum nonadferipfiflemei.
^unfcn/cj€bauclS)t/aei)t>ebt/ # gebracht. €1
oeuehfetc mich/ # ci bauchte mich : tjf? oirm w-
f «fH reeiproc. cxiftunaTe , arbitran , videri, opi-
nari, k JDcnfcn/ ut trunfrn a tr&nftu/ «on
* frfcftr , cuÜAm t»Ünf Ct / qvshbut non immt-
ritb qvU dixtrit. Notandi funt muhorum er-
ror«, qvi, qvod muita con vcnicntia invencrint
in lingva Gr?eca cum noftra Germanica , pqta-
runr, ca nos a Graecii mutualTc , ignorantii re-
Ci x originiift antiqvitatis, Schottel, ex Serie ckio.
Q)i- ifi alfiv \VK lllid) Nmfc(/fic cft, ut ego augu-
ror. dt ld§c t (ich bunf cn / cß fco aOc« »abr/
perfvadet (ibi, haecomnia veritati cflccontcn-
tanea. ^iinfcn ttiam nonnunquam fuperbiam
arrogantum notat. (fr l<J(,tt jfcfj Wa< bün<
feil / fupercilium attollit , cnfrat crigir. £vif
^ßeib mfcf fid) feine (rau bünfen/ mul i er in*
fibi aliqvid rribuit , c tri vio e/Ic non vulr. iüs
limf et £ich nur fp/ fallen«, iu tantum perivafus
es, cx vanis indiciis colligis.
2>linfd / Oer / pci r.-.Uio, nimm de fc opinio. ta<
bültf cl Sf'^aßbÜnfel / arrogantia. <£r bar ©iin»
fei au^efdet/ Vrov. deßiolo &phil*-vto, perfva-
f1one,amore (ui laborar. i^ein ©Ünfel gebf
auf tc'.jcn/ animum infolcntia efter r, nimium
fibi placec , tc unum fufpicir. (£igenbunfel/ va-
na perfvado, prava opinio, philavtia.
Dnnftn/ X)H%fmm.verh. fententia , opinio. ®llt'
i)ünfen/»irw. Slu^eiaencmföuiHinfeu/ motu
proprio, ©einem ©utbiutfen folgen / fuo ju r
dicio ftarc. (£me^ fein ©ufbuufen »pruber
t>rtnebmen/ alieujus fententiam fuper re qvi.
dam avidc expedare.
S5cbnnfeil/ idem cWOßnfett/ colligcre. conjicere,
SBic mich beb du! <i / ut opinio mea fert , qvan-
tum mihi videuir. ©a^ bcbunfet bich bicrwn/
3vid lentis, arbitearitbäc de rc, qvid hariolaris
e ifto negotio ?
fides ejus vehementer fufpeda cft. iöie^ache 95fbunf / ©er / ^buf ^cbunfen five Sgcbunfcn/
fommt mir t rcfJim rcrbäc!)f u] ver / tu a ra vncr opinio , phantada , viflo , fenrenria. CKcinc^
Sx'buufcn* five meinem ^ctuufen nach/ MV i
qvidem fententia» SRadj deinem ^ebunfen/
tuo arbitratu.
(ufpetra mihi videtur.
©erbdü^l»|(A c^Q3crbcnf ifch/4^. fufpiciofus, fufpu
cans. SSerbäcbtifcbc reute (inb fchhmme £cutsv
natura? fufpicaco funt pesümx. ©Cbunf & ©cbtinFcn/ t>Cr / praefcnCo, praeügitio,
3erbenFcn/ maecrarc fecogitationibvs, mulrum | coniectura, perfvafio, anuni hbido.
diuqi cogitare , dcbilitari, franjgi meditationi- j50?i5bl!llFen / diffidere, Tercri, difplicere. & mii>
busarfiduis. 3u<^Cnffn4:4lf»ijr/att2urari,opi- 1 &Hnfrf ibn&UTbep/ fufpicatiu, metuit, fubolcc,
olfacir
297
£>e
oifacit aliqvid mali. €s : misbfmFfC mit ffrncft/
prorinus dubitabarn. (im 5J?if bnnFcN/rimor,
mcrus, contraria opinio. 3P?istriinf id)f/ y
tiinhld) / *' */• Ö'iJt. furpicioiut, perculius, mc-
ticulofu»>dubiuj, KT- dubic,diffidentcr.
Richten r/i i fc«ldncn/ no« i diclare , w/ /*no-
t jntei äut yottia urtndentu lingv* ti tßr* fingtmt.
QvemMdmodum enim dieo : bat mieb fo qc-
beliebt/ »*c mihj videbatur, in ci eram opmione :
üj £>id)tcn propri'e rß , cogicanonc in venire, as-
feqvi, fingere, comminifei, componere, con-
commentari. I>id)rcu unb£racf)rcn ber
Sfjt ettfcben / animi cogitano <V conatus. ginf
tilgen tickten/ eudere mendacia. <£in £icb fr id)
fCO/ condere carmen.
£ud)t / pro ijvo Hiamui @cbid)t / poema , Car-
men, fabula , ccnuiv.cn tum, figmentum. (£$ i|i
(io blofri GkMdjt / fomnia, nug* funt , purum
purum eil figmentum. €in (Bt^icfjt ijt feine
(Scfchidjf / fabula nun eft hiftona. l£\n ticb<&
ßfbidjt / amatoria fabula , carmen epicum.
vf :!k-ü':v contumclia.pasqvülum. ©eilt'
lieb (*kbldjt / commentum fpintuale. tfobqe-
bid)t/pcan. Sraunjebicbt/ lcffus. ©cifilid)
£obqcbid)t / hvmnus. (gbrengebicht / panegy-
ricum. ©rfcbid)t$C&idjt / hiftona cqvcflris,
poema epicum.
£Nd)tCT / XfCtfpl. t>tt ©Icfcrrt7 pocta, inventor, au-
Äor . h:t nr , fabricaror , Tabulator. Tid^evur
ru 1 'i:>rix,poctist i Tpöctria. ScMiebbiCl)rCT/ fcti-
ptor. ÜcDrrbirfjttV/ verfificator.rhythmorum
confe&or, caotilenarum compoGtor. Eugen
bicbtCT/ faltariut, mendaciorum concinnator.
©tfe^id)fcT/fiftot legum. JRcim. ot>« 93crfch;
bidW/ poen, vaics. £d)anDDl(hfcr/ ealu-
mmator. 3rirunojb»C&lcr /fpermoloßus, nuga-
cor .fabulacor.
JDiebtMty /&!«/ «/ii/©iüVf »ttlfl/ rfWtar r/um ©icb'
fCTCO / pocfii , ars poctica , artificium poemata
conficiendi. ©ichtunq rincö SJuicbr* / feriptura,
iibrorum (criutio , ccnlcr iptio, i'criptitatio , hbri
eonf c£tio , contextio.
2liift>id)fcn / fitf anWetten / affingere. (Einem £ii<
fiten OUfbid)ten/ afpergere aliqvem mendaciun-
cuüi. <ii ifi lauter aufqetiehrcfe^ Qöcfcn/ com-
ment itium eft, cmentitia funt & falfa. (£jlt *Muf
DidbtcT / 1 a 11 us delator , calumniator.
SiUlMdjtcn / idem fvod Mebten / «co"itare, con-
gllKinatC,BKBmari,(?bricaxi. $Ba$ Wirb ff
298
einmal au&icbicbtet haben ? qvalc« fraudes de
machina« denuö confarcinavenr !
(frbid)tm/confingerc, in venire, exeogitare , item
ementiri. (£rt)id;fcfct5achcn / fiementa, aflt-
mulata , efficla , mendacia. £pfe Qrtncfe crbtcfi;
ttll/ componere fallaciai. SRCUC Sßörter ertieb-
fen / vocabula rertim conftruere. ViThdx . r;
Füeöe/apologoi. (frl)ict)tctc5räiien/ confitl*
bcrymx. (im iürl-id.)Ur / confifior , exeogi-
cator.
-fjtvbityttn 1 teno» tafytt Mdnt'r» / Um yvod
Ci'MdHCft/ callidc,imptobc in venire.
??iit' B'S^fbenÖiebfen/unacon fingere.
3crt>id)tcn / macerarc fc fingendoj in condcndii
carminibusopcrampertlcrc.
blt/ l fl£> / <fi artiutltu Germdnorum ge-
ntu nomtmtm iniigitam , LatmeMutem nihil '*£' »-
mens , dxco enim : ©CT s ^ Ulm / ar bor. loit
v.- ch! Kht/ pugna. ^Da^ltr /animal,«o»; ä^c
pugnM, mit bot anim*!. Pronomen autem DCt/ t)IC/
DflÖ/ reldthmm tß : Hic, haec, hoc, five ; p"e,
ipfä, ipfum. Cr , wii.©c(tS5'^c§en/? , cv W i>erc/
2>e^ yDcien. d*i.&<\n/ tcr/ t»m. *cc*f.Qgb
bit I t>üt. ftur. Qic I per vrnm* guter*. Gemt. Q(V
ö t5cro. Jtt.&mm. *c<uf*t.&k. & III an
Dem / für eft , non contradico. (g$ nat an Dem/
prope erat, ©cm ifl alfo / verum eft. WirD
bei) Denvnid)t bleiben / hoc non funiclet , non ia>
tu crit , non aco vicfccc rf( eben bat/ perinde
eft. Tie Die unb Feine anbere/ i»a inq vam , non
alia. &ero e / illorum de illarum domeftici.
jliriculi ©CT/ MC / öa^/ /rpt- abforbentur ,ut : |um
p i e<n Dein/ am pro 41t oem/ bcom pro bey t»cm/
nad)m/vcr MKQ&fm/ jur p»o >u be r, ine f ni
©CT/ Die / bfl^ / q voqve diftributiva funr , f. g . ©er
tvacbitt nad) Dicicbium/ unb Der uad; i^hren/
aiii divitiat, alti honoref praeponunt. ©er lebt
(0/ ber anbere fo / aliit alius vivendi fflot eft.
©er bat einen aufen/ unb ber einen tumrrnä cpf/
ingrniorum alia facilia funt > alia mm s ob-
tuta.
Teilen ^©Crcrlct)/ ninnter effStfrenomin* , talit,
tales.ciutmodi. ©erleo^eufe/cjusmodihomw
nes. ©ereilen ^udiee meebre ich tvol babcn/
horumlunilcs librotavide cupio.
U>i efer/ Diefc t Diefed ' etf btfi/ »o» bf ef / foufi-
im revttenst, pronom iemonürAl. hic , hacc , boc.
3T Üj DtCir
299 £5c 300
Du tttnttiam : £)erfelbe/ biefelbe / bafelbe /
t v vi'Kli'i..u ,/ biefflbiqc / D.'.K'.-Il'MC. >ü« , illa , illud.
£ieferi»W/ »imbcra icb »ix/ idem illc cft , de
qro fermo inftitutut. JDiefer Wann »irb$ nid)t
et ilsiiri) reu / hic horao nihil clRcicc. Öiefeö iffe
nun adcl/nihil cft reliqvi. Bon Dttfcr vraefje wiQ
id) if)IU fcfyrdbcn/ hac fupet re fcribam ad iilutn.
£aft(j / baftger / Mlge / DajTflctf / nüs , fi-
milic Aiiudeft ©afia/ qvMdoft adlocumrefnt,
i ©a/ ibi, in cö loco. ©awje SSabren/ ta-
*ej mcrcct. IDapgPeit /ttie/ümilirudo . unuro
4c idcm , tale qvid. (£*br tU3ti|Tijfcir , indifFctcn-
tia, indifcriminatio«
5ftit>cr/ an&cre/ an&wrf/ ad]. Ab an & vct/
ptoxmieab hic >r, alius, divcrfus, fcparatus. Sei
ttiMm eß numeralt , fecundus in ordinc, alter.
lieber auf einem Qprfe bet rrfte 1 altf tu einer
^tabt ber anbere / malo efle pcirous in vilia,
qvam tecua Ins in urbc. 5«/;/, <fvi vocabuUtm
$>CK anbere/ tx ordinr numti 01 um elmitiant, & pio
eo Oft i weite dkunt , J'r.i fmt cmsA ; licet mim vo-
Cetil IMitt non imfugnemm ; mit Urnen rejUimm
tßuA Ottbei'C proper ufum inveter*tum, Favrt
(jrxca yvo^ fingvs, in qvA 1ti{»i & pro fc-
cundo in ordtne 1 vel Je tinu «s duobus furmi-
Jcue dicuntur. Silber eti*m pro priorc Ö" poftc-
riore ufurpatur. €i« £a<J ift be$ anOcrn %(\)T>
meiner / diAipului priori« poftcrior cft dies,
ßcn einer Seit $ur anbern/ de die in diem. Sln<
beres Cr uuies unb 9iabt$ werben/ animum de
confilium mutare. €in$ unt$ anbere/ »kisfim,
per vicet. £ein anber/ alius nemo. " u t) bin
fciclanbertf aennnet / longealia mihi mens eil.
€in Unqluef beut bem anbrru bie £anb/ aliod
exalio malum. €in 3abr finita nberc / alter-
«u annis, annuis vieibus. (Ein anber icl) / alter
ego. Um anberer ?ente Unaluef weint man
nt(f)t lange/ le? ts eil confolatio niorbis aliorum.
tlnberc i<Hi anbere grrnb/ fivt anbere habt/
anbert >f)ar / alia *h$ alio« mores ponulat.
vr a!i ju tinbercn ^Beibern balten / alienum fun-
dum arare. £incr «^br ba Ottberr / alius
aliogravius. (giuem anbern raattqelt mat .111
beri/ aliud alimtinueft. €ineiuber^ anbete/
freqvcnrer aliud ex alio, fapenumerö. ^iner
um ben anbern / altcrnus. €rn Saa um ben
anbern / niternif dich«, (finer narJ) bem an»
beril / uuus dt idem alter. £iner fowol aU bei
anbere/ tam «muf* qväm ait«r.
3)ia(Fanber/5<ix. viRannber. mixtim.conf usc, vi -
ci;(im,mu(uo.^eIl>JUbtl bini,unus cum attero.
(£imnbcr/ mueuo. €in nterraal/aliaa, ahö tem-
pore, (cinanber antworten/ fibi mneem ro
iponderc. & ein. 1 11 bei |UVprtuim woben/ cer-
utim ad opus concurrcrc.
^Uinanber/ perpetuö, uno contexta» unkfetie,,
unö tenore , continentcr. vf ie |utb fd)on c, ri-
emanber / agmina confligunt, collatis (tgnit
pugnanc l5rcn i .:qe a nein .. .Iber / tnduö per»
petuö. (Ein. mber tjfet(|) über/ eregione. 9b»
einanber y pcuein^nber/ Tcparaum, disjunftim.
31beinanberb.Mi(n. intcretdae Soueinanbec
aelu'li diifipari, Tcccdcre.
^>ei>einanber/ (imul, copulate, conjunftim. 35ei)>
einanber haben / in numerato habere, c
fXabf ift bei v 11 nber Scnatus congregatuj cft-.
2nwn/ JP»uren unb ^teblni i(? gern beneman&rr/
amiceconfpirant mcnJacu, fibidinet dt furra,
92abe beiniu. Uber / compaltui , contiguus.
5ßir Wimen nabebct>cinanber/ proxineiaTtä*
nü habuamus.
£mrd)einanber / promifcue^tumultaaeiin» com*
muniecr. <£'4gcbt aDe9 biirdHina über her co n-
carbata funt omnia. 5)urdS>einanber rfibrcn/
peragicarc Itgnca i'parha« t tl mann. £mrd)eUW
anber befehlen/ varra Hmol mandare. Aliud tß :
Durel) einen anbern befeblen / mictere aliqvem
cum mandarisad aliqvem. Siciliudtß: X)Uie$
einen anbern t>errid^(en/ aliena operi uti ad alt-
qvas rttyjeu fidem vicariam Tupponerc, qvkm
burd^einauber »errichten / tumultuarie dr coa-
fufim cxcqri.
vi iu;e in einander / arclut , atrriclus. (£nge meinan*
ber wenen / angurte lubitaxe. (Enge invinanber
t]i'ftOvf[ / arftc conftipatus.
Ckqenemanber / mutuö , contra, ©egeneinanbef
half eu / novisfima primisconferrc. ©e aenetn»
anbei' reebnen / alterum cum alrero componere.
Sie haben Siebe aeaeneinnnber / muruö feamo«
re coinplccluntur.
J^iHbcicUliiiibt r / ponc, ex Lnildiis , ä rergo. .fpuir
bercinauber ber fron/ inAeqvi , pcrfcqvi fe m-
vicem , mueuat iniidias fti ucre. ^ie J«el)t 11 bin»
bereinanberber/ Wiebie^ramt^e/ atiusaliam
icqvitur morc gruum.
9)eiteinonber / fimul , pariter , conjunftts vribm,
CDiireiuanber fireiten / conemarc. X)i|
üUtÖ ntiteinanber / habe« omoem rem. 5Ba<
m.io>f tfar HliteinaabeiV qvid agicur imervos;
30i
302
£>a* 93<ylf ift aßre" miteinauber auf bcm 9>la|}<
geblieben / mil'tcs ad unum onnet uuciicui
funt.
JßclKUCilUHfcr/ juxta, proxkne, peopius, conti-
nuc. SßclxwiiiJnivr reiten/ adeqvuifc. Sir»
beneiBdUber |l«en/ pioxirneaibdere alicui, fc-
c et c ad latus alicujuf . 3MeJianojlber uviun r.
juxciot habiurc. *
^.«C^tin.Ulöer / ordioe, fccunduai feriem, jugitcr.
Continus. ®c\)t nacfrciiiai&ftfrri/ feqvimmi
ordine. & folget artlid; nafrinaubet/ »a<
er rcW/ apte, coocinoc* facili qvodam fententia-
rura nexu reo» diciu Aliks »flufein JB&er ; StA
Siufciuanöcr r/uw»cumulatc, cumulatiro txponi-
tut. 5lui"cinaB^rU8Ci7iiiperyoacre,inipoue-
rc, accumulatc, coaccxv^rc
Ubcrcinanbcr / ri.fw^aiifctiwnoer/ n\conFute.
its liegt alW uberciuanber b<r / omniaduptru
jacent. 6ir wollen nbereinaubet ber/ ad arma
dercendunt , iavadunt ic inviccm. Uk 1 1 Liiau
rcr gefefct/ fupcrpofitu*.
atmrinan&rr/ii.^^g€C|enetn4nöct/muruö,
vicisiim, altcrnatim , alternis vieibus, Uinem
Ollber flmgttf ambeffen/ arnantalternaCama:-
nse. Umeinanberberom gehen/ ciraunire. gte
frpnwcl^abr nmcinajber aemefen/ muUotum
annoruni confvetudo inter eosniie.
UnbereinaBber/ • L tp*>d DuretoctnOTioer/ coafcw c«
fparfim. permifte , promiteuc. Unbtrf inanbcr
tineiltä Werben/ rß, cum nxa inltr (jvos.Um oritur :
- diflentire, diferepare.
jBoreinanber/ pr* alio # pro aKo. e«c ftenen
wreinanber / aliut pro aiio intet cedit , PT 01 " 11 "
sie , obligacus eft , fpondet , pngnat. SBuPf r
etnanber/ contra, adrerius «comrarie aöieeer
t iiunbcr jlrcitcn / in contraria« partevdifpuia-
xe. 9BldXrciUAHbcr gcfrBC / contrapoluus.
SL^pcr unb jener finb »ieoereiaaBber / »q»»
ig n contraria ed.
Srin 'HbCT / ii. W? ,avoJ«tnono«t/ una , conjun-
€tc, copulatc. gHetnanber ftigm / conjugare,
conncftcfc. eitrp>nmcnMtcn|iicinanörr/ ra-
r:.iimcconveniunr.
fi|nbcr</-f«f. aliud qvid.diverfurn,
U. aliter, alias , modo, alioq vi. JDa^tPrtr ein an.
ttrt, al.artscft. $ini*Mranbcr*1ieb/fi me
amas <\ft <i anbrrtbeine VMUM [ niodottet
fententii »nber* Wirb c*ni*t
xninü. 1 w tibi 6c capiti wo ! Snber* remben
wir mebr (SxtMnprl babc« / ahoqn nul» »ta-
rent cxemplamajoium. QMbfO/balbtinbtrl/
aliud ftans , sliud fedens. <J r Ui. f t . 11; n;cht •;■ a tt
bers äm/ al^ba^ er mitbiu^obenrei«/ nihil
aliud agic, ni !• urmc oppnmac. Slnberjp ronun-
ctatm 51nberfi»?lllbirÜ)alb / fcsqvi , unum cu»u
dimidio. 2inberibalb3»>l)r/ annuicwndimi-
dio. »Unbertbalb ^unben / fesqvihora. Sln^
bertbalbSei! /fciqviaUcxa. SInberibalbtPfuiib/
rcsqvilibra. $lnbertbalb Unj/ fcscuncia.
Ülnbrrlen / a.ij.&*Jv. disfimilit£5'di$fiiniliter > in-
seqvalis tf inaeqvaliter, divcrfusgS'divmc. (£s
f |} anfcerlep -Ratnr / diverfai eft natur«.
ftenbem/ ßeätlDCrt/ propr. aliter faecre , rc-
iincerc. in aliani formam convcrrcrc . Sr i de
qi'Jvk mutätiont qvofy dicitur , murare , commu-
*arc , immutarc üct tbiiut Imdt'e enbcni f*»d
t'Mimui , nrt novum rß w nofh 4 ÜH g* 4 Ä C *' u '
fundt. 5)ie Keife enbern/itcrmuuic, tollere,
defiftere itinete. ^ein 2$crl)«ben enbern / pro-
podtum deferere , discedeie de fenrentii. SKnil
muH be« aßeinec öcfd>nuicf enbern / fapor vim
infufeandus eft. t£r bat I«* fci)l* tjeenbert/ emen-
davit coniVetudiaeni vitiofarn ^Dte (8ttminc
miip innSingen bisweilen «cnbcrtnxrbcn / vox
in cantu tepc mutanda , ffeöenda, moderanda
eft. ai>ir SMenfebcn enbern im* mit ben 3eiten/
tempora mutamur , 4c 00s mutarnur m »Iiis.
2^as ntd)t juenbevn ftebt / ba^oebe wiec^ qebt/
feni debet , qvod rnutari non poteft. eine
S)?Jfi»unq enbern / calculum reducer« , verfo-
riam capei e , fententiam conunurarc. (Eubevn
ttiäm rß norare corrigere. 6fin Beben en*
Äctn/ (cipAim cort igrre , ad virtutem profiecre.
(£Ih enbern / librum caftigarc, recoeno-
kere , ineudi reddere. <£in böfee ^ ad) eubernv
tetturn inftaurarc . <w/reftituert.
enberrr/ tev, & (rnberuber/ mumans, emendans,
contertens. correft r.novator. (EnbcriBO/ Ol«/
fccminacommutans, immutansaliqvid.
<£nberiM4./ tU/ nutatio, immutatio.conveTfio,
variauo, varietas, vicitfirudo. Qlllc^ i|t ber €n»
beruna nnbermorfen/ oronium rcrum ticrnitu-
do ©fe ^nberting ffl anqencbnt / vaneas de-
leaat. eebnclle (£nbcTUB0/ caraftropli«. ©e*
fid)t5enbtrung/ motaiio vuhtls, coloris vanati«^
3 Ubrinberiuiq/annua; commucationes. ^)nlb»
tnberuna/ arTcdio inconftans. EufteBterung/
arTc Äio cali. ©tniÖKenbcrunq/ anüni aTerfto.
^fftaltcnbeninq' meramorphom , rransforma-
sio. <8prad)enbernBg/ lmgvarum confufio.
3°3 5>«
Sft.imruftnDerung / nominis impolitio. 3ut
enDeruRg/ revoluiio ccmporis. @lü(flenDc>
rang / inconfrantia fortunae. @hubenäenbe<
r ti rt.j / defeaio a rcligtone, ScbcnScnDeTUHg/
vit* cmendacio.
tJllPerlic!).' ddj. &aiv. murabilis, variabilis, emen-
dabiUt. vrr ift gar euDerliö) m feinen vf »icftcn /
inhabilis, volubiliscft in Omnibus , mutatur in
h o r 31. Dicitur hinc r*ti (£nDerlid)f eitV Ol« tpjod
idtm tfl «c ifirsDcrungf' mutabilitas.
SJvTfilDcr n / id. tfi qvod etfOcrn / variare, emutare,
atccrare , demoverc. X>«f g lr hl berÄnDert (td)
bei) ibm / non conilac ei color. ^ IctDcr KfCU»
bci'fl / veftitum imtnucare. (g m (3d)(oÜ ra'i it
trrn / feram mucarc. (£ eint n Sfrinen rcrcii
Dem / nomen Gbi immutare. vr cm-:« $raild)
©erenbern/ de morc fuo decedere, vr ich weit«
Dem/ 1 n vertcre fc, commutari. Vrid) IU ein £ KT
r er c rti\r it / converccrc fc in belluam. IßtcDcr
lUTcni-enr- remucare.
flfrre uberung/ Die/ ü. awi JfinDcrung / immuta-
rio , conrerfio. ÜRerenDerung etne$ f^iirncb»
meirf/ digresfio ab inftituto, Q^crcnDeruitij bti
0Vti/ migratio.
33creiiDerlid>/ *dj, &*iv. id. qvodtttott\id)f mu-
tabilis, verfabiiis. UiUTi\Tu\rlid) immutabi
Iis, fhbdis, obfumatus , Öfobfirmaie , firmitcr,
conftanter. (fr ift uuwrenbet lid) in feiner 3 "
fage/ ftatpromisiis, fanfteobfervat, qvasinfc
reeepie.
töerenbcvli^feit / Die / id.ftdufitttiut, mA»Cn|
Ditlidtfcit murabiliras, veriatio, vicislicn.io,
variario. UltvercuDcrlidjfeir / firm itas > con-
ftantia, immutabiliras, permanfio.
ettmacc. (Ine, abiqrc, praeter,
extra; ptr crdßn dicitur , A fr) c!)ll Der. Üf artDer
*b Alt SJ'Dce/ äfft tn dtrivatk idem ftri fignificat.
vBcnDcr 3<ben/ extra jocum. Öcnber ©elr i|t
ni(j)f*au5jlirtC?)tcn / pecunianervusrerum gc-
rendarum , qvodqvUxmdixH : denciente ptcu-
defkitomne nia. igtonDert&l/meditate. fcc\l
t(X SJcrjlig/ finc mora. vr onDet \hcrVI)L absq«
tnandato.
iSruDcrn fo crtPeni/ feparare, fegregare, fe-
** jungerd dhjungerc, araovere, fcligere , fecerne-
re. Cujus csmpüfta funt SrbfpnDcrn/ au? fonDcrn/
sc nonnunavtru Dure&fonDern S5* entfcuDcrn / *t-
avt id. x-Jtnt , 7 vod nmpltx font»e tu . 93i>n Der
(Seme ine foutern / fw aiun'r ncev n / Tegregare a
communione cetcroram » femovere a (am.
£)e 504
vük Ich te ooneinanbeT fondern / rerarare conju-
gcs. vir I) .:f fiep oon Der &r|ellfd)<ifr abgefciiöert/
valedixic focietati. £)o£ ?Keer fcnDert gr :.nF«
Kid) 00n(En.)eIlant) Ab/ roarcdinmitGalliam ab
Anghä. Si^ir (inD um ein geringe* abijefonbert/
tenui diferuninc rejunftt Turnus. ©efonDiTt / ab»
& aUtfgefettOfrt / *dj.p*rtic. &a.hv>b. iepararut«
fcjugatus,«xemtu>t divulfus , remocui, & fc-
paratim ,difcretc, remote. lln.ib^e (VitttTt / in-
divnus , y mdividue, indrvulfui , indiflolutus,
permanent , ( bliOcns , coli* rem.
v? onoerer/Slby Slu^fonberer/ Oer/elector, feii-
gen«* feparans, dirimens. fecemens. ©OHDe«
rill Die/ fceminaaiicnani.rccernenB, divclleni«
diHblvens. OJl iVltttTCf f >.:.imrj\ rh.inCYus, ahäi
Cin (SonOerling/ homo fingulari« peculiaris
opinionis , alienui k confortio hominum , foli-
tarius. ^cfOHPcrer/ privatus, fuui, (ingulans.
Sieber ^efeuberer/ditee>ui, prccipuui vr/exi<
mm«, aut fpecialii. S^efonber/ fteber / ©erreucr/
fidclif d Icde.
(Sonoerung t Die / u. 91b» <£nt> ^Durd}fcn«
berimg/ disjunltio, fepara^o, fccrctiOt fcjunÄio«
cleelio. vi- nie 2tbff nPerung madnit faecre d:«-
junctioncm. (gine ^ujfonbvruu i Der ^oloatcn
Dornef>nuny nütica idigere.
vccnDern/ cunj.ftgrtgAt. Ted, autem» tarnen, verum»
veruntamen, at» atqvi, verumenimverö. Sftidjt
nur Du/ fonDeruaucbcr/ noncurolüm, fedilie
ctiam. ©ie gragc ift nidjf wn mir / fcnDern
von einem anDei n / non de mc, (cd de aho qvx-
ritur.
<SonDer< S5* S8ef0llDcr</ «/».figillactm« fingula-
tim« feparatim, peculiariter, fcortim, icjuncbm.
Eß thamddjril. eine fUHDiTe Srage / qv*ftio mo-
mentofa. €in befunbere^ ^d)reiben/ epiftola
ponderofa. ^efonDerc %i( jeichnunaen / not*
rclcaisfimae. irr bat iVnDere ©efrM tt ju Der>
richten/ internus eft negotiit gravuiimn. l£U
neu befotlDer« rwbtlt führen / removerealiqvem
alicunde. SJcfenDer^ ift Dir jnwitTcn enmoien/
inprimis , primär 10 nofle de bes. VroitDertf
Jbed^aeebricr J^en / Venerandc Dom ine. €t
m mein befcnDer* guter S^unD/ neceflarms ma-
x mv.c mihi eft, nemo mihi amicior vel conjun*
Äior eft illö. SkfcnDet fivr (gonDer ©erid[)t/
judicium extraordinarium : " privatum.
(SonDerhett / Die / fpecialita« , pccuüarttas , phi-
lefopbici, Individuum S^individuatio. jiifiMi»
I Dcrodr / f ß Aiv - praeeipue , pi aepr imis , maxime«
pcculia-
305 3* ■
peculiarirer. Wen mug fofonberbeit auf J?ic Jn
genb Kt ui / Tirtut anti omnia l'pcftanda cd.
4in< uob ein jeder .nfvnbcrbeit / omnes 6 Gn-
guli«
eorrberlicb # ÖlbfpuberlidV ti. fenberbar / *4 &
~ j « -. . praclarui , egrcgius , eximius > leciülimus,
gfcgregic.eximic, infigmter ,unicc. i£i'n|"on.
berhd) %ll)r / aunus mcmorabilit . 3$ fifl fPH*
Perlieb Darob fron / in illud unice incumbam,
nulla de re laborabo magn. <£r ifl nid)t foniJcr
tieb C ipiil / multum de diligentia rcmittit , me-
diocrcm in iftam rem conferc operam. jeft babc
abfon Der lieb mir ibm baüon qerebt /privatim, it.
fepat atim, fcorfim cum con vcni hujus rci causa.
©er gurft ift if>ni iirit fpnbcrbarer ©nabe b rMt>
tabu/ hngulari-clcmcntiiprincepscum comple-
Äuur.
«gpnbtTliehf eit 8 Sonberbarf eit / "Me/ tf. (?on&er«
baftiaf c it /* fon&crbtffk/ <M»riÄf , tnehofm tfm-
pultritt rara funt , fc*? firntficant fingulamacem,
auftontacem , praeltannäm , if. duriciem > moro-
firatem« "difttculcatem , es rirai privat** *atio
«cm.
<^ Onft / twn dMjutiR. alias , al ioq vi , alioqvin » ce-
t r roer vi n Scrihiturftiam fonften 6? nonnunovam
Moment. $Öae fonft ba$ anDere anbelangt/
qvod alias iftud caput attrnet. vr tMiltt» fan ich
iom nid)t »erhalten / ceterum celarete ncqveo.
©ehorebe ! fünft .ririiu v*tü>lntu' f riegen / aut db.
feqvcre , aut -vapula ! 3cn|t gebt cS uns allen
npfh U)Pl / ceterum -puldirc "valcmus omocs.
(senfi »Poin / «^»6. 3iief)f nur iefct/ fenbern aud)
fo in t / non modo folum, verum & alias. Siebte/
fpBlt \iTCi\t (*>Ötf i or j , aut Deum vindicem ha-
be, ßonli tliam irmpw yrtteritum figmßcat.
<*onfin»arc$ntuyfp/ olimnontrattic.
Umfoift/ adv. gratis »grata! tft , fine mercede ,pre-
tio aut prarmio, ex merl gratia* , . fruftra , in-
cidum, lnuti'ucr. Umfr-nft arbeiten/ inanila
306
tA t aqvis iuirrfluH. Hmc dieüur (r fralftllU / San-
cinum , olim Sunnonia,Sunda : hodtic Stralfundt a ,
urbs Ponteran. Sic fauecs ySpacium man« intcr
Zclandiarc & Scaniam dtcuntur X)tt ^unb.
^Cfl / 0<t. Profneunumqttoi^ mtricatum t zm-
fuj'um ffetdum ffavalUum ffffordidum tß; ftrriatim
d:c.tur agger jru aggefta terra * in qvam fagirta-
rii fagirtis jaculanttir. 5^e|l ttiam vocatur por-
rigo. ©er önnbbeft auf bem Jbaubte / cottex
capitis ulceraci r..Ttabiofi. ©efl / mfuver dicitur
aurifabrorum tefta , cumauium tgnffrobatur.
heftig/ 4i/. ya /r. fq valcns, fqvahdus, 115t ncacus,
Sjr.- fqvalide, confusc.
$)tf?el/ M«/p/. ©ffleln/ Carduus, ayia horridw,
ajfn rigidut efl, a fHft reSe Jfducüur. ©r O&e
fteebenbe öifle!/ Carduus fylveftris. ©anfebi;
(tel/ ibnehusafptr. Jg>a|VrDtflcf / Carduus a»e-
nanus. ©cbenebente ©ijM/ Carduus benedi-
Äus. 5f arten» [n* Äartetfebbiitel / dipfacus,
>irga paÄoris, Carduus fullonius. SJJanenbi-
frei / Carduus Marie, ©ailbifltl / Carolina fy%>
veftri« Q5»ebebirtel/ Carduus laaew. 9ö«Uf
bi\ttV Carduus frellatus. SBeijje $ergbi|lel/ «>i-
«aalba. aßei§e^öe<}bifkl/ acaotium.
- U /''iT'f n ^ f " "u"" 5 ^" £$e(ld)l/ Äi;.c5'«.^v.<pioo4'us, acutus, pungens.'
^in Diltiliebtcr 2lcler/ ager carduis horridut.
!Dcu/ beuen/ öeDcuct/ # bauen / g«:
baUCt / concoqrere, digerae, &mrtsph. paii,
•connivere, pcrfcrre.fuftinere. Öbrfeigen laf-
fen fieb nid)t w\ »erbauen/ (rfi enim uwm &idem
verbauen / ierbauen Öf bauen fat beuejv) *q>6
animönon concoqvunturcolaphi. 'Die c pei-
fe tfc in bem 3)f Agtfl ni^dj niebt aebanet jTj» WT-'
batltt / cibus in ftomacbo nondum probe
cciluscrt. J'; • J)>& i
2)euung / yh^ iDauuno, / u. 23erbeuunft ßvt ^cx
beuung/ Ol« / cemcodto, digcftio. 2Rt>Tie
Öeuung nioV rier)tia i|l / ba fertaet 3Jeagcubc:
fd)ircruug/ cibus in (tomacho haue probe modi-
Hcat us cardialgiam operatur.
bore fe torqvere , operam ludere ,-malc ponerc
©iefe l'Jclrnht ift#imfr'njt/bcneficium occidu,
interiit.delerunieft. 3d)b»ibeibmnmfon|lge< X>ctud[>r7 ^atIicl>t/^aultd^ / j>cvt)ault(|> c^ietbrultd)
Dienet / ftudia mea erga illum gratis collocavi,
fine pretio exhtbo« ©ie^unrt avb(\t(t nid)t
ilinfpnft / frucrum eruditio fert ubemmum ,
magna doAos merces manet.
adj. &odv. coftus , pereoftus, digettuSi <onco-
chis. UnocrDculid) / coneoftionem impedien»,
digcftioni nnecns, non aptus ftvc comniodus ad
pcrcoqvcndam.
(^Onb o^Utlt / Oer/ fretum , anguftia maris. !X>«if)CH & ÖciCO : ©Felben vo 0 mfltf* in ufu
Eß a fonlxm ßve TtbjfcnOcrn/ ditjungtrt t frva- \ r/i, ereifere, nurriTi.provenire, fucccdcrc m rna-
rarr. Dirvmt enim^ftjungtt parttm ttrr* ab aitr- i jus.
Unrcd>t Öubt »;ebeibctiii(r)t/ de male q*
307
f üti% non gaudec ccrriu» hcres. 55a* man einem
WmfßmtU qebeüKt D# am beften/ qvod «mde-
tur , fxpiufculc f cliau« provchiuir. <3d)tüa U
$ror ijebcibet bei) Firmen mebr/ als SeefabißldB
bep bell :Xn cf^u fubcincritius paois pingvcfacTt'
©auperca magis, qvam cupediae divites. Oft
n>rtijcfc?cf flcDei()Cf nict)f/ plantafopctranspo-
fiea rarö coalefeu. £j C Sinfc&Iflqr mit (5£ft
, ontjerarnjen/ gebeibeu aDejcif / confilia cccpu
cum Dco perpeeuo belle lucccdiinc.
5S^ebepCH/ benedicere. Tranftit hxc -vox ad
noßracaßracumretigione Chrißiana, eofaciluuar.
repta , ovo fropii/ acc rdit ad noßrum gc2)Ctf)Cn/
f vafifit bebeiben. ©Ort fen gebenebcoetv benc-
1 dictus , Taudacus, eclebratu«, glorifuatui He Do-
mmujnofter. SeJ bcncbcoeurtuw» malcdicexe,
execran Ö*imprccari ovandoa^ßgnißcat. £er «je*
bcncbCDfC 5f tri / rureifcr alle execrabithv &cnc>
berj 11 1: ; / DU / benediclio , celebratio , laudatio,
gruriarum actio , it. votom pro fdici tcrum Ihr
tu »congraculaiio.
Sifr (lleD C 001 / mir* da vox eß. Sunt tarnen,
9™ ÜRilIp"» prmtitrvo (jermanuo'vendiUrtt , cum
cum 1 infanum • infelicem £5"
iflJflW «»Jiyvr ccncrum.gracilem Ö" macilencum
fiinifkarertt , qvomodo ttiam malus a fuüuu^s,
jnpllis .imbellis deducitur^üa flfcalbrfbetl/ pro-
pVir notartt inftrme procedere , ftulcc c venire.
H?**' d ^ f lt * vemat eo/videm a maledicere , qvod&
notaj. 2JcnnalebeDfn/rÄ devotere aliq rem, di-
ras alicui imprecari. $BernialebC0Una, / deteßa-
tio 1 devotio , execracio , imprecacio.
(ßebeiben / Da« / ^©cbeibniHj / Die / AicccfTi» , in-
cremeneum , profectus , forrunatus exirus,
eventu» profper. 6eblimmcr (rrrperb / fcfjlim»
nus (Öebrihen/ malcparca, male dilabuncur.
N & ijl ein gute* ©cbeiben in hoffen/ fccundifli-
mum c ventum fpexare licet.
SScIocbeibcn / ad frugem pervenire , proficere, ex
animi fernem ia procedere. Ubcbjebeiben / fe-
qviuscvenire , deterrime accidcrc. ^ i|f ihm
TPieber feinen SBunfefcübelqeMeben/ cupidiratem
ejus fortuna fruftrata eft, »rritam fear.
V ilich a.ij. & adverb. profieuus, truöuofus,
irugifcr , utilit , commodus , i\: ucilircr , com-
mode, opportune. 2ÖoIqcbcüid) / perutilis,
qv.rrtum liabenilongeubcrnmuru. llbeljebei
lieb / perniciofui , exitiofut, detrtmentofus,
nut i 1 1 rer , perniciosa , incommode..
3>i§Cm / »«r/ fermenrum , mafla , qvafi $&dß
|rttn. Qvattio enbit mafja bttü toller & infuroit.
tunefurnarim btne ftrrat de cmfrunJo pane, atq.
ob eandem rationem not a *a\)CndcJuamtu : Ztia/
avod per C vulgb feribitur.
$eig / Dir / Um ae fc*lfem / f^nifieM nmirum
mallam, fannam fubacram. ^«uerreiq/ fex-
mentum.mafläacida. en^eiiiyazymus. Jriq
matten / faeinam fubigere. 3u einem ^ cioe tu
mag inaeben / maflare. i Z(u\ Tiiiiien / deprere fa-
rinam. 9)ieI)lfCiq/pul»,pulincmum. coerteia
fari " a "ibafta. jeuebenreiq / $d|tctcntciq
maila tcltacca.
i c ialc m / DOS / dim. maüuU.
^(Ig/ AdUproprie tenax, lentut maflaim , deinde
mollii.fracidu«. £ci<j »erben /feaceTccrc, len-
refeere. Jfiqc^im/ pyratracicU. ^eige 30ti
fpcln/mcfpila mollia.
Xctgen / rrace/ccrx, lenccrccre , maiTari . cum Com.
pof. 2lnfeiqen / au Steigen / burehteiaen / erraten/
rer (eigen / pneiaen / <pi* cum (imphn convemunt,
potlua Juni, pro q-vibut ommbu» dicunu,: (ei'j
toerten » im fenn.
Jeigl'ö / AdjeB. idem pi %( iq. Diätur etiam £eli}.
2el0 %rOt / panii aqvacicus, im Jus , 7 u non
profoexcoRuirßJedüfamajftlnttefcit+
a lentorejvafi Jclig / frve tciqig/ fe-
bum , ferum, alias 3nßlu. Süiöacaanaen Xalf/
fcvum liqvcfactum. ^defin Jalf / fevum birci'
num. SHiuber^alf/ fcvum bubulum.
XalfieJ)t/«i>.fevofu$. Salfiefcfc tickte /fn*Za\l>
liebte/ candclae febacca».
©CUt/ bCUtCll/ Belg. Weben/ SaxonMten/
proprie eß (onö indicarc , c5 ve int ab ipfo fono .*
Hinc etiam multk in loc'u pronun-
ciatur: Rauten / <jvcmaJmodum dtco: laufen
leufeil / campanis fonare. Eßita^ tauten five
Deuten pnmö Hgnum darecornu, uti vigtlti de
turribus, freutii &phat U figna dabant incolt4 t paflo-
rtbut^fit nauäi , de adventautibut boßibm^orienti-
but inttndäi » &aük fubitk inß/rtunöf. Deinde
£5* omni alio ßgno vtl ßgnificatione 1$ p.HrjaUi.n*,
etiam ßne cornu, fumi carpit , donec landem Uafxre-
tur ad mtrrpretahonei & > divmatr.uet , j jam
nonfolumnotetfigmimdut tuba. verum etiam in-
dtearc, exponerc , explicaic, intrrprctaxi,divi-
narc. Falfiffintt igitur j'unt, qvi, JeduÜi ab hu, qvi
Tcu-
309
Teutoneni Teutarctn fnv Afccnazem, (uttJe
Teutonei, Teucifci.Tuifcones ^ cum £>/ Qc Itf Ctt/
&tb jptlltifd) ßvr IVUtfd) 71137 w cum ^ jfr-
peikmJiTibunt ,Jttcfa Hcl mßnmt tollten / Tcuiont,
Celtarum A1rrcurto,*cirptuntftrunt,cumbttlttn/
frot oatiren / ut dtäum , « fono • £>u / bu !
JDilUb U ! venimt, &cvm tßs pfru.io-Airrcuno ta-
ttone Ltymt r.ibil commw.e baitat. £/? ffjf, : ©er
Mtiefccer Dcutctyiw baut« auf Dem Suvm/ «x-
mbitor de turn camar /iw fonat hon*. .'Der
^)trtC ballet btfm iöitl) aurf/ btibulctm'eu pecua-
riut lignum dit pafticftll cor nu , :'ni;;«n< //5Wi-
ficAtianh ; metjrpbcrn4 tiaem : <£*f Jö tVc( / C»bcT
Übel beuten/ in benam vel maiam parcem ali-
qvid accipctc. vriiii- vr ad)e auf einen unbern
>8crÜiUlt> beUtCIl/ verba alctwrfumdeeorqvere,
acetpere atnee aiqvc dictum, li'ine? (Ulfen
J\al)t &C Ute« / alieujus conti! ium incon-
tramm partem rapere. fyit RinqCM ^^!tfn/
Higne moii.'crarc . indtearc. QKtt QBmfeit Deu
tC4l/ innucre aln.111 capitc, nuctialiqvid (Igmfi-
<arc. £Ü£i{ jDiUfcn 3a fa^fU/annnere, innuerc.
3Xit torr J^anb $u fdWiaeii bcutni / üicntium
tnann pofeevc. SOtil bell SUugUl Deuten / oculo-
mm nueu loqvi*
"Dfllttr - l»Ct / expluacor , int<rprcs , ounciator.
ÖCUtei'iU- t>t€/ explicarrix, inrevpres feemraa.
SraiimlK'Mter/ fomniorum cxplxacor. 2i$övt>
Hilter / <rKicus. s3adKitbeuter / phdologu*.
«Bpjciceutcr/augiir.aufyex. Opftrbeuter/ ha-
Tufpcx, 3^id)eR^i'HtCr / prodigionun incerpres.
vriecKtnDcBur/aftronönms. fejef'idjtgbeutetv
mctopofcopu».
£cilUlti<l/M«/ 6>t>fl» Deuten/ expUcatio, fignifi-
cario. natu*, mctaitoi imcrprcratto. epitafis,
fentenna. Cime l'ebarfc Deututhj/ exaggera-
tio. giibeli>eutimil/<piniyihmini aftabulatio,
«orale. {jfcbeiinbeutimq/ -allcg-oria, inrcTfio.
(»kmiitsbeutung / memu cxpofici©. Gahmen
Deutung/ notatto nomtnts. äÖortbcniUlUJ/ «Ti-
nea, vf ternbeutunq afhonomi*. QBcfinibea:
funa/philologia. 3eiebenbeutun«v hariolatio.
(Heftebtebeutunq / phyfiognomia. .nünbireu
111114/ cbironunua. £ r flUUlbeutMng / fomnio-
rumcxplanatio» tonjcclura.
Z>CU(U(/ iS melius ^eiltüdv k'n B'm'v. clarus, pla-
nus, aper tms, c7- lignificant<r . lignate, nom.-
naeim. QtilttiC^ rct^clt/ arnculace, perfpicue
loqvi. Dciltltd) febrcibeil / apcrtc <cribcrc.
3mcDbcutig/ ajnbiguum. ^twnDcufiqc ?iebe
310
amphilogia. 3itlt»CUtia/ polyfcmon,»qvivo
^m,bx»i»ooymom. (jilvidjbeuttq/ analogum,
analog.cum. Ul^CUtlij UnDcuilid;/ inart.-
cularum, obfeururo, illiqvidum.
jDctltlld)Feit / VH/ per/pieuieat, CTidencix Un
t>CHtltd)Fcif/ obfeuruas, tenebrx, improprictas.
"OCUtCiCn / Cbi tmaginari , vcrbolisllmis com
mentariis aiiqvid ooerarc, praifidcnter intcr-
prerari, glollam violcncam vcl contonam ad-
btbere, nimis fiabciliccr explicarc.
Benteler / tttt / calumniator , fallax interpres,
Zoilns, Momus , Ariftarchus , fplcndidarum in«
<pciarum magiftcr.
Deutelet) / W</ pbanta{Ia> prfaconeepta opmio,
inrcipmamcncum perverfum , audax , ridku«
luni , cenmra inepra.
'Jrnijeufcn/ fignificare.inntiere. (i:inemctne(c(rfl'
ff OltDcirten /muld>atn alicui dicerc , poenam 3c-
4inqTenti proponert , -coniri euere indicarc.
^tnÖeutunci / Oic/ lignificatio , nunciacio.
Cltt^t'ittett / fibiloaliqvcmcxcipeT-e » interprecar.,
enodare.explicarc. 3lu^t>eUtUtig/ W«/ Htm tjTo&
jDcntanej.
j^t^llfeil / dedararc , fignihcarc , denotarc. ^'^5
bebeut l C^viJhoc rci oft, qvidluu lii;ii»ri-
<at,qvj Je cavt$j,<ui boriö hiEc difta, fhrra frmf '
SUU'U bedeuten / mfonnar« , doecre , ccrriorein
aliqvcmf.\ccrc. if^bat ni(f)rt jt^etlteil patvi
■momentir«cft. Siebenter /t>et7 inroTtnatOT,
interpre». ^5ebentUlt»3 /t»ttf/ mformanailftbi-
ficano, vit, pojeftas, nono, HkiHtr'tiiälH'rmn-
ni/Ttyvjm ^fbeufUHf. ©cbfUfliCh t a&\. b^i-
cuus, cl.itns, apertus , itiv. pcifp»c<nf', tx-
prefsc. 53ebeUtli(|)f Borte / verba «Tgnifican-
tia.
•OtU- Unb bcrbetlten/ dubiam cfTc in inrerprecando,
flbi non confVarc , variarc opinione*— » ,
9)iisbeU(CTI «üter judicaTC ,qvam qvotli«W?fi-
tußrcdpcrpcräincxpl'care, invertrre vcib.14»
fenfum. j4ppräatui'etiam*ßc.tbfattt\.
tunij/ö'5}erbeu(una/ ow/«n»eißo vc'rSoiti.i:,
mrcrppctatio alicna, fuggillatro, explicano u-
Tiitlra fcr:pti , dich , faftive.
23«cbcri>cuten / ßve (3<qenbcttten / con,na inter-
pretari, alitrm fenfum afferrc ,aÖJHgcic. Qie
qeUi>CUlUn»Jy l>l€ / interprctatio concrana* .
Düben / Duteln/
NM
& fuM ftamficitionr y ibnare cornu, tibi&siituo
'DllbelU tarnen propni* tß cancre mriculan tib; j
3ii
£i
out ti ir u !a m paftoritiam inflare , ßWr fc/fr ntri-
cularis tibia appelUtiur t cttt ©Ubelfac? l&äbboc
&nt>£l(dCf prvpter fimilitudvtem venit :
J^Utte /fw 2)ÜttC/ bumaftus, />« vacc* übet,
qvod tarnen vocabutum drin Je ad omnct uuuuma*,
frimarib tarnen a.i 4ißrnta,plena & pendula ubera
translatum. glitte ttiamib \ andern ßmtlitudinem
cum comu tibi* eß eucultus, urvvlucrum nimi-
rum Aroma tum, qvodetiam eine ©eilte appeUamus,
ut: cine©eutee&re©utfc®e!tc$/ cucullus ar-
gen« , foHiscumacruginc.
©Utfidjf / Ad). Sftadv. ubera rcfcrcni , mammifor-
m is , papillatus. oBöiif tid)t / f$ldj)t>ltf tkftt/
maramofus , maramatus , Ö'mammiformitcr.
©Uttlein/iroi. papilla, mammula. 5m»/ rturtn
©Utflein / papillae tenucs aqvas exeucienres..
(£UtCr/ SMß / über , rcccptaculum laüis , alias
ÜWr .'i UcutC fe&tt</ dernti per apbar. lit.&.
Stn Den (Ettal bangen; uberita» hxrerc. Xuf)
euter / ubervaec». ©roü (Euter Vgrandc über.
Seile Hilter / diftenta , plc ua ubera. fccerc vr n-
fer / inania.
(Euterlein/ dimin^&bf, mamilla, mammula, par-
va ubera.
$3icf / tiefet/ btrfcflcr/^/. awr«, mr-
AiS , fpiflus , folidus. £>i(f r/ütm qvandofyftgnifi-
tat ;. fiepe, fiepius, ur v ©iefbefagt/ fiepe com-
memorarut.. (Ein Ntf er iÖaudj / gravida , pne-
gnans famina. ©icfer©aim öfter ©iefbarm/
intcftinum.cacum/ru colum. ©ider Slßall 1
faltus , lucus. ©ief !&ier / cerevifia denk , craflä.
jDicfe ©inte / airamentum fpiflum , denfum.
©er biefc<ScbaMraöi>m5Küflc/rlbcei. €in
drt ^ailbtfupen / ccrvical conferram. (Eines
3£eßerr(icfen6 ©i(f e / craflitie obtufioris partii
culrri. ©icfe fceutefhnfen / Tcnrricofi fatent.
©ureb ©icf unb ©unne geben / per (äxa per
ignes ambulare. ©icfe /lac conercrum.
©KKV/ denfare , condenfare » denferc , fpifläre,
wrhmboc -oocMbulum .magUpoUicum tß , qvkm ufi-
tat um, ficut&compofilum 2tntMcfciI / confpifläre
craflituJincm inducere. Ditimut en'un ©icfe
Wachen / qvemadmodumQifi Werbe*/ fpifTcfcere,.
craflcfcerc ©er 93re* if? aar »u biete .jtmachj/
pulmenrum exfpiflatum elf.
©Itfee^DWtWig/ftl'e/ denfatio, denfiras , «affi-
nes , eraflitudo. ©0« ©icfe I fo ficf> auf Den
(Btnnb fefjet / craflämen, craiEunenmm, fcdi-
keraflum*
312
©icfid)t/ 4ij. y «ir. aliqvanculum crafTus , fi*/?
fubcratfusifubdenfwtvulgbinfrßatw.
$)K&t/ äduidemßre 'ji'-JJbitf/ denfus, fpiflus
Ö* treten* folidus. ©iebte 35rot / panis denftu.
©lütter ÄÄfe / cafeus bene compaaus. ©icf) t(f
^ar / coma den/ä. ©er ein tod)te< J£)ar bat/
bene capillattw.. ©nftte machen / condenfare,
folidare , confoli Jarc. ©id)fe »Uerfcen/ dcnlerc.
&nen tid)t unD ^erb abfcblaqen / pugnit alt-
q.Tcm, probe oncrarc. <g$ i(l ihm fachte aefagt
normen/ rararpercobjurgaxureft. hinein blühte
fenimen / gravUCmeanimad«crtereinaiiqvcni.
©id)feu/ür»i^uoiöid)t< madKtt/ folidare. S5cr»
tlAten/ inJurare, obourarc, coarct.uc. 23er-
fcicfrtiing/DüycQaraauo. ^infiebreii/ dccul-
carc , circumcakarc. Ärauf in ^em ^a§e
ein&icbjen/brasGcam in dolus conftiparr, hfru-
«*fc. 3ufammenDid)teu / idem qvod vertiefe*
ten/ confolidare, coarclare, condenfare.
fammem^iefjtnihj / condenfatio, conAipariu, co-
arclatio.
Ü>iefe/ t»etV a liefet/ agger,fcu»t©iefen/ agge-
rem jaecre, Ä©ief unoy Di«/ aggeracio, conge-
ries cerne.. /
^ei(t)/ l>«t/'pifciiU4 jlzgertenimmunilarjfefolfL
jDen ifid) ablasen A lacum emitrerc, ducere,
aq vam ex pilcina deri vare. ©tH Steid) fflllcW
öfter }u Sicrer machen / palüdci ficcare, terra
eomplcre. (&'n Iridf/ M feinen Slitfflui? bat/
tragnnm aqvi refe«. ©er Xeid) lauft ftbcT/
pifeina fuperftagnar. (Ein fd)iljld}ter Jeie^/ la-
cui canneus. 5}?it SBetbeu beroaebien/ dentis
faliÄis obfeflus. <5umpficbfer/ leiniiejjrer J eid)/
I Iimofui. tiefer ieid)/voraginofus. StußiKtrucf«
neter 2eid) / ficcus, arens. Unreiner $eid> / Da
oben Die tTJeerhnfen mifTd^vimmcn/ putri-
dus, mufco opertus. (Ein guter gifebteiep/ vi-
varium. A %t\4)tß verbum (EtUfet(!)en / qvod
im Fnfia OrieuUdi eß lacum aW focum paludofum
in terram arabilcm con vertere : «nir (Eintei*
(bona/ Die/ exHccaeio lacus vcl loci paludofi.
^eiebiebt/ «4. pifanalis« (Eine te»d)icf)tc
@eqenb/ rerra lacubus * ftagnis referra..
£eid){ein/ 000/ dimin. lacufculus.
©CDlCCjen/ *d f . qvafi $tbUftt fru Cjet»iCr)tCt/ fo-
lidvs , conftipatua , mollis , tener, punis. <&ts
t)ieaett @oli>/aurum purum y ("uum. CHcDie am
Silber/ argentamrosfile. ©er $0frn|'cl)i(iganj
gC&iegen/ hic bono eftingcmi traftabihi, man-
freti,
313
De
Di
3*4
(nu, buauni , pacifici. ©ebievjen ttiam expo-
wdut 1 lnfumatum , infolaruin , coarftatum,
con/piflarum. ©ebiegene n/ *» ci »"d*-
PchiMdlb/lf/ OU- confolidacio, pumas, folidicas i
Um mjufvct udo , comitas, humanitas.-
^(Mi^Iid) content us, human u$, aptus, tom-
modus,, maaiVctus ,. fsLtdverb. raanfvcte y co-
mitcr.
^Ut(}(n/ Ofl*/ qvMex per« ärgrnto cufum fit , a
<0<ptfO«n/t<troboIum DuPRelbfUjjen/ duplioi
®cff#bffti0/«4 firnm*,.eximiu« k fölidus. Qüin
beider 9)iii"n/ virgrant>eximius, amplitli-
mus. St.i Dlftiay rJfponttirr : Sollen „ callidu*,-
alrurut.. ,
J)ieb/w«/^SiCbt/ruc,expiUK)r,r R oliator,.
prjrdodomcfticus, nrium üierarumhomo, o/im
TVllb/ flvin #&>i»f aounullif in lock fit Jkitur t .Mb
Mturwhm» vocsb~ Dubr/i-Dub/ qvemcunqi
dolura.fallaciam * <tcllionatum>»<rfrfiu, aliks
«refel. Diebin/ &U/fcunina furax; fpoliamx,
cxpilatrix, iurumXocia,jniniftrajadjucnx; <£in
(eXjbieb/ trtfur*. (EbrenDieb/ caJummacor ,. ob-
tretfator, carinaror,.i»alcdicu*,.convuiator, du
ätu> f/üw<Rabnini^^ud)cr/o^e*nttCB:
bt*b/ plagia'nus utcxariw. ©afoenbieb / furci-
fcr, impanbulatus. ÄÜhbieb/ «Ouhbieb/ Wert»
bieb / abigeu» . abador. £ird)enbieb / Ucnle-
ßua. 5Rcnfd)CnDiib / plagianus, raptoihomi-
oum. ^onibub/praedofrumcncarius. 5Rel)l'
Mtv prxdo färinaxius. $rotbicb / <*>er 3eab-
runq«Dtcb/ cladcs rei familiaris, dccrtdor for-
runarum , e»«for rcidorocfticac, ereptor all-
menrorom, flägellatorannowe. ^anbblfb/ ftir
mam icftus, public«.. ?oftt Dieb/ nebulo, ne-
qvam, 3Rad)tt>Üb/ *caicularius. erraten,
fcicb/ pr*do,*iarumobfcnor. 6«lenbfeb/ *©-
Iuptat, efca malorum, fpoliaiorammatum, dia-
bolu*. 1ji|J>|f|r pcrduon confumtor tcropo-
rit . prodigus lud«. £in unqcbenfter £>ub/
/ufpcodioru«,cruciario». <£in bernbmter Dieb/
für nobili«; €in €rbf«nft<Wcb / expilaior
hercHiracit. €in nnm!i(&cr Dieb/ dircOariir?,
für clancularius, clandeftinuf. €lfl« ©ICD OH;
1f ben/ furri aliqrem argucre, aceufarc , mfirau-
Ire. $£Rit Dieben e* halten/ communicarc
iirca cum aliqvo. €inen Dic6 ertappen/ot>«t
rtirfiffm / deprchendeic aliqy« in furto.
BlU>bttb/ fi* fexarum.
Dieben / i.e. fefebfrey treiben/ furtum faecre,
für an > poit. eß , qvenuJmodum & compofiium t?ib>
bifbtn/ fuppilarebofia al terms , averrcre abali-
q vo pecunui m, (et ucati domos furacitcr. Der
Xcb btebet bie befte ^reunbe ab / melioribus nos
amicii mor« fpoluc SBerbieben/ furtit iofa-
mari. Cr* bat cg aUen(l)alben per febelmet unb
perbiebet / undi^vc probris de futtts fc nobi-
licavic*-
D»eb<rc»/ Ott/ ^icb(!al £^ wrtö JuriJut,
BteDeilbe/ furacita«, crimen furti, rapacita»,
cxpilatio. <£irtf D^ube beticben / crimen für«
a.iii uiüca. Dtebcreo gemeine^ @}u&fc$/ pc-
cularus.
D»ebif(^v aJj.& adrerb. furax, furtivus, fureim.
Dicbifd)er weife/ furacitcr.
Diebleül / Dmy /Am»'n;furunculu$, pr.-cdonulus.
Hygotot tßic'e j Diebeben / <Aci/«ramaiiusoTa/5cor-
dN furuneului. €tti allerliebiie? DieboSrfl/ ca-
pituiumlepiditflmum; pullus fcftivitdmut» .
©icd)7 Wege / ^ btcgle /. t»i«/ femur.
aSorberbicglcAal»- ^mbcrbieijie / dunes, in
avibtWr-
£)ien / Dienen/ geWenetV w»*
famubn, in/; ^ prodciTe, ufui eflc, conducere,
con venire, percincre. ^6 bienet nid)t im vr a.
d>e / ad rem non percinet. €ö bienet mir nier)(/
non eft mihi ufui. «ffier Dient/ ber btent / fervii
noncft oüum; , 5lnf feinen eigenen Dieneny
fuis commodis infcTvixe. j{ mber iinb Marren
bieneu niefef jofammctty non bene conveoiunr
pueri & ftuki. ^Bieber SBiflen btenen / iDgradis
fervire. €t löjfc l'd) bienen/ perfvaAim habe,
crede mihi , aucfi mc. D wn r mir iper / fo bten id)
tbm reieber / officium oficiö provocarar. Ulli
<^o(b' bienen / ftipendia mereri. (finem llttl
(5elt bienen / operam fuam alicui locarc. 3u
Rtf / ju ^Pferb bienen / pedibu« , eqto ftipendia
facere; Den ©ifleniu ütfebe bienen /* convim
miniftrare. Cr bient Itict? t nad) J£>ofc / ineptus,
inhabilis eft ad aulam.
Diener / ©Cic/ p/. Diener /minilter, famnlai ,ftr-
▼ut. ©o^enbiener / idololarra. ^>cfbtener/ mi-
niftcraulicus, officialit. ©Oftrtbiener / fervut
Dei. jfirebenbiener / Diener am födtt lieben
SISStiVV parochus, verbi divini mimftcr. ^d)«l»
biener / paedagogu» , collega Sc hol*, ^bellen t e
Diener/ affecl* panicionirn, Nobiliom. 9(abt^
cO<j Gtabtbiener / apparicor , Udox> Oator.
U iij töaud)»
3*5
jpaue&öiencr / abdomiivi n*u». sRammpn*»
Diener / ftrvus pecuni*. 2i$p(!uftpie nrr nun«, i-
Pium luxuria. $ f urcW Liener / mancipii»! Sa-
.ibanac. SSrautNcncr/paranymphut. $refDir;
ncr / maccriarum praetcftut. tfammerDtenrr/
cubiculariu», camerarius frlbDiener / ftrvus
intimuf. ©ilbrrbicncr/poullator. (fm^nubt
Diener / mlni/ter prünanus . fulgi tnimßrijfimuj.
Dienerin / Mc / «tr cntmW, , ©ieren / # $)rtne/
mmiftra , miniftratrix , famula, ancilla .ferra.
Sunt Urnen, fvi&ixne a Jtcry animal. detorqxtnU
fedidtm eß , qvoä Wienerin, tfannnrrDienrrin/
cubicularia. fcpbnDienerin/ mercenaria. fcetb»
Dienerin/ pcdifcqva. Jlnqenbieiierin / aflenta
trix.adulatrix.
©tCIlfi/ 0«r/ flur. J)iCn(te/ fervirn*, minifterium.
officium , admimculum. <*>Pff r*Dienji / culros
divinui. £anD /;-,,, ftibc?Dienfl / operx per-
fonarum. £cfttfiifi / mmiftcrium aulicum.
VmcMtWfa idololatria. 9lna,enDienfr / hypo-
cnfis, adulatio. (Seme&ene&icnfrf / definic»,
derer m mar* oper*. Unaeinerjene £ienfle7 in-
definicae. ÜölUf,iiiqer4>ien|i/ öbfcqrium $al
Jeher (*>prtetfDien|t / fupcrititi©. 5rwii»icml
operae public« , parangari*. GqmnUfntt
•Oieir}!/ angan*, fcrvituicoacla. O'TcnDit'nfl/
fit,as ^eerircucr BflT ^ccrbmtn/ hoftenditi»,
i. f. concribunones S$altmoma exercirüi. <jtp''r
^»cn(l/ vchkulaTio. £icnfl tini £ienf?/ mueuum
officium. 2lnailH>tencr:Dimfr frinfef/ officium
oblatum raro eft grarum. Trinen ßienft ofl;
bieten/ deferre frudmci fuum. (^iiicm ui n
fte fcon / gratifican. £inen £ienü vrrf^ii&cn/
beneficium compenfarc.
nfttein/ oo«v ,//«m. offictolum. Um ein £tcnft
leinaitbfllten munut tenue, ignobur amb:rc.
£icnftbar ^Dienftbafr bienfibaftin, bienfibar'
liep ^//.c^A/i\S«udioru$obi<qvjbj|ivobfc<jvK)-
fui. £rn DiiH|fbai p Öilb^prardhini ferviens. (jin
Ntnfibilftiii (Fenint/mens addifta.ad omnu offi-
ciorum genera parariifrma , it. obfeqTio«, ftu-
diose, officiosr, fcrvilitcr , diligenter. UnDienft
Iuft / unDieniibar / inofficiomt, fibi folmacus.
n orofi» , tardus ad officia. Unbicn|tbaftiq
tqpn' tibi um ftud<te. profp teere , confulere , de
fciplli tantum laborare.
X>qj|Kii|-feit. ^uniSbafttiiFcu, X)itJ fcrvirui, mi-
mTrcr.um, Umulaius. mgum. (fjnen m £icnib
lurfeif fteefen/ al.qvem in fervirutemtradere.
3n Ounparfe it qerabfen/ redigi in fmitutem.
3n enjitjeXMmitbarWt bmtwa füren/ infervitu-
tem perperuam rapexc. «rjj c j nc ^icnfibafttd;
tut er.Prberr tt / dcbm«d<ft, & poftulS™.
fcqv.um meum. Unbienftbaftiqfeif / rud.tas,
moro(ua$,Hitetm.lIio-(hidii, officii denega-
Dicnftfe^aft ef^ienerfdjafi / Wc/ fcrv.tui, dien.
tcla. Std htc rar* funt.
Sienlict) ^ienfili*/ obfcqtiorui , addiaui.
i/.idoncu$ ; ^ppoUcuf,<ontcnranew, & *4v.
prartto, obfci^iosc, apte , commodum. ,ft
m tft?jß «lall NrnU«/ non omnia ap'a
funt ommbus bifCC bienftliel) / officiosc ,o-
go , ummo ftudio obeeftor. 3 ur ©eftinDhr if
D.enl,d,/falubcr. 3n n,d>« Menlfd)! 'S^" 0 %
*ihor alga. Vl.üc.u biefllid) jeon / *a*»re ope
ramalicui. r
Bcinnit ctwflbwrbiennw demercre, mtAat
alra vid <onfc<pri , offiem lucrari . (J r hfl f ihm
™ \&<\t mit eebreiben abperMenet / calam"
mulrum pecuni« luctatu« <ß. © u mjr
hp* nne Wanliebefle abPrfbtnic^/ colaÄ
tan.lcm a mc rc portabn. 2ll>PerDienim I OH;
OltlDiencn/ prwftarc operam , inferrire, officiis a!i-
qvem complecU 2 4 u^ienu^a / OU/ cratifica
tio.obleqvMitn. ' b* 4 " 11 ' 4 *
^ur>ioicn / mimfttatc , praeftö cfTc, ad arbirrium.
acJtiurum, ad voluntarem alicmus v.vcrc. *tut
DienMntj/Ow/minHrcrium. '*
löqrabienni / bland.n , afiWi. augenwenft/
««t/ aflcntor, aflenutor, fervus ad oculum. Ol»
nenhenff/ oer/fcr »itus ümulata.
auebieitCtl/ cmcrcrc. cxaurtorari.munus finirc.
2lll^eX»lcntcr Cl^at /cmcrirui , rudedonaro*.
rudunus.
P' ac "V ?. raturo faccre - 3* höbe bis
?lmt rm 3^r bctienef/ adnun.m-avi bo< 0 t-
bcumarvmim mtcgrtim. ^r la^ (hS) ijemc be^
Pinien/ «Jcfcnrm fibi qTatntnaxMikappcm.-dif-
cupitfibiobfcqT.um prarftari. ^tcnutli?. MC/
obfcqv.um.mcnttjm, prarfcm.a. 55ebien|len/
einen beDienftm / officium alicui mandarc , pio-
YJnciam alicui deferre, confticucrc aliqvcm in
munerc. UnbeM.lifiniv Ajffra«ioaIiqvempra;.
SS!« ^WcnlCt/ Oer / oflk^l.s, miniftcr.
i>per|tcnrtat6bel)initer/ pTimarms ftamtmi-
niftcr, vulgh mmißi rtfuntu.
£ri>icnen/ lucrari aliqvid fervitiii uns. inferviendo
ditefecre. €r fan nieJjt riitcs förpfe^en erbfer
nen/
3i7
2>t
-
SM
Ben / ne obulum qvidcm mcrcrc fcrvitiis fuis
poterir.
SRttbicnen/ comminiftrare, una fervirc. •JOfitiMi
n<T Oer/ confervus, adminiftcr, collega. jftit
tnrtlft/ D<C confcrvitium.
Sßrtefjtoenen / fubftiturum cffe , fuccederc officio,
rc&rcirc prattcrmifla in officio. %\ • r bi\ [■, :
minifter vicarius , fccundarius. 3J»id^ie
nunfl/ t>leV (upplcmentum icrvmoriim.
Sßebcnbienen/ >dem qvod imrtmun. (Ein Sßeben.
btenfi/ parcrgum-, officium fuccedancum , vuhb
accrßlrütm. f
23a-fciCUClU ürm f voi ClbuiKU / mcrcrc, iucrari,
commcxcri , promercru. (gi<h wrbienf m\l
eben/ dcmeteri. <gid) üni nncn bothmtoenr
marken/ bene mcrcri de aJiqvo. ^i'fDanf Kr«
bienen MM / loqviadgrauam. (gm n>oloer-
tienrer 3Riinit / vir bene ncnoM. Ubetoei Dient/
male mc*irus~ © vt fein ttruienrrr frobn / di-
gnum labore prxmium. (fr bat toll (Sa Igen
verbleitet / capitaliaaufus cft. j)n luü e<! ronr
Uä) ra bienet / Pol ' meritum cft- cuuin. ©er
tunft / Der/ &qvandoq l *öerfcienunav &ie / me-
ximm. gftad) &erbien|tqeihdfcx »erben / po>
numeriusdare. 2UIea ndd) feinem 93erbicuji,
omnia, prouimcruit. Unwbient/ immcn-
tut.
SBieberbienen / operas mutuat tradere , remune-
rari , offieiisrefpondere. Qßicberbtrnit/jrrCSc;
qcnbicnii / Cct/ opera muiua , tcmuncratio,
..ompcni'jcio , rctributio. .
!Dm$ / *a* i piw. ©iwjc / * g™** v»™-
libtt rem fiantfcat , Ens , aliqvid, caufam , nego-
tium': Dein Je per cireumlocutionrm gtttitali» t ütm
peftem : Aiajoribw auttm noßrk imprimit Judici-
um, caufam *y Iitcm Hincqvidam iiinn, juftitia
tWultio, drrivatum volunt : Egoautrm avtrto
tllbn / faecre , agere . ejfr malmt , nifi pro prtmutvo
habertm. De hoc 'Sin») qyattnm Judicium i.',
8d)ottc! tnqvü i X)inaiTtbr ' defendo judicialit.
SSebrbtnq/ defenfio per duelliim, ftnb ulfe £f Ut
fcfU" - -iu , r:cr / humanum Judicium- v&ebrbinq
^mamannen/ cuualcs: Gardmgi.inLL. Lon
gobeuftodes judiciorum.prsefccti judiciis.2i3tU
Fingen/ fBorrer* t<i (Stbingtf/ Hungen, judica-
rc, aut rem in judicio peragcre. &aber f cmnif
Q\n$6tay nobii £>icnfw V diesdicatus judieiis.
Hmc £>inqft$lli) / res licigiofa. £)ingftabf ;f
©inijltud / locus , ubi Judicium cclcbracur.
318
$urqn binq/ caufa civilis. XeifrWng/ rraftatui
amicabilcs, compofirto- extrajudicialis. SStX
nilll(}Mna / judiiium menfe Februafii celebra-
tum. ^Orcnhn^ / Judicium qvod iribus par-
tibu» cooOituicur , /tu , w tp'u hes perfon* a$-
fidtrtnt ommaq. t emtlumtnla in trtt pditn atßtt-
buttrntur. lUtp>e vocubAtur Judicium paga-
oum in Silcfia. Sed /xc omnia fhl bo.ite
nm frrqVfnUmita , prttn ^ejbinj) / unde
MlVAAUl/ qvo.i qytum rt^.lbt/ f'aclum : 4/it4
'J tf.j / <{ vaj ti siiaito tfli , und du sbfolvatur t Alu
k BtljUo iaco / plicabilis, traclabilit , ut conum .
Adx dtr.x^ LCrltko, Jüiey avu, eine ß5rc«jmiittcr/
•'.Ii SRllUerlcui. 'JV* bland mdopueroifowt , de-
Jitcvnt. Cet /<• %tisM /fivr tlNo^CsV 4 transige-
rc.componerc, jucifci: toidt JeilUltl:) / tsjei
h.VJll.*/ ttansa.hu , aniicabil.k cortipoduo, b
Ieil»in4«niaiin / aebuer, Jiöis»g»*iciil</ paeifi-
catores. (gö ift bcfClOi^Ct / trans j'äum eft. ©il^
teih4C( man riel / qvid opus cft- verbis opero-
fo traftatu > indtetiam SerteiW^cn / & S3erifl(i»
gen / defendere , tucri , arcere. 2}f rf CltX'ejltlTg/
defenfio , tuitio. SSertööipnnffdjrtf /apolo-
gia, libcx apologeticus. O^-jentirteibinuna/
amapologia. IluvcTfeibiaet / indcicnfus*. ffter*
tui uiiina-" unb $elcit>iqiniii*treifc / ofTcnfivcdt
derenfive. Li iandem ©rt(fd)ell!//rtt ractcf>Icn
alid dialcüo jitfchlcn/ demuleere, blandiri , in«
dulgentem effe , & tntff|)elung / 2ifrf(ibele$/
XfltTcbelwrP/ conniventia, blanditix, palpa-
tio , aflenratio & loqvela iufralta : ;- v.iMff'v
Uli nimii conniventia A liccntiapcrderc. Sri
de bat voce etiam aiibt djRumrß.
£in<t / cum dr tntäqvafy re dicatur , idtb etiam ad Cpc-
clra, phantafmata $9 Non entia tramftrtur. (£ in
fd)»nri J>tn4/ remeula-, larva. $5ije ©imj/
(umtturpro ferpennbns , er scrisq. vermibus vc-
nc natu, «St aq»ccru Hörndls, <p>aftdkM: noxittm
ammal , qwmodo tttam lupi Jaiuiantur.
^ UM eß etiam ulcus, fervens, epinyciis ;
^in^er dicuntur Dracunculi , vermt* nimirum
infantum dlimrntum dbfumenttt , qvare $5a!iö nomi-
ne ttTitißer / gf «ebrenüelClbers / f. r. Älpen/
uicubi , dicuntur, Smntq t CffttCSS , qxas lamiftx coi-
tuSatbanko pnxreant ac f*>ßta perfafematientmin
mrmbra Itomxmim tmmillunt. £fsj g||f / fa>
d 11 :ii bonum , res utitis , laudanda. (% r ^imt
n*ill SSeile baben/ difficilia qva* pulchra. VrN iibr
J)inqe/ /es aninulct* JBeqreiflfthf /unbeqreif«
lid)C jDinge / corporales, incorporaics. tßet;
bcrqene
3*9 S M
borgene Dinge/ abdita rerura. llnerbö'rtc Din
iK res infoUcae. 2BunDerbinge / adauxanda,
SfJCirrelbinae / adiaphora , res indifferentes.
©cf^chen Ding hat feinen Stobt / factum infe- 1
rtum fieri neqvit. fcllc Dinge / omni«, *cs
omnes. £6 ifi atifi ein Ding / nna eft ülorum
caufa , unum * idem eft. ^ ift meine* Dinge*
nicht ' mihi non eft .aprum, ad menonfpertar.
2lngefangenctf Ding enbet ©£>ff7pr incipium eft
dimidium totiui. (Ein Ding ift mit man* ad)t/
* bona mala malo. (Er nimmt fid) feine* Din»
gc* an/ nihil curar. ©uter Dinge jenn/potare,
ludexe , cV occafione hilanratufrui. Olßer gu-
ten Dinge müpen i>rcn fepn/ bis auc ccrqvod pu)
chrumeft. 9töerbing*/omnind. (*d)lerj)ter<
fcing*/ pr.cci so. limpi : l 1 1 er. Utting / no n-ensi
it. enormitas, immoderatio. g$ jff ein UiiDmq
retabfurda, cnormn cft.
Dtnglein/ cS'DinaJe/ <»i»n.:D<w/.rccula. (Er gebe
nicht ein Dinglcin brfrm / me tacui q vi dem rem
aeftmi.u , de eo parum c<i follicitui. Dudurft-
i*m , Od* ©ebingle /pudenda , gcnitalia. feinen
DhKjlicb/r/f pannus lincji« , Mvrßimcntamtulte-
brid vel fnafia , vel pMrdttu.
iceri , locare , U. caufas agcre , conten-
derc, judicare, bdbtt in pritterit. ^d) bunge/ & iej)
Dingte/ conj. 3c&^ü^gc/ ( p*r/^f.gc£»u^gfnö , gc>
Nagt Oßet borgt/ darf nichj »irl biugen /f ro-
mittat large, pronu6qvisqvis.carecarrc. 2lr<
beifer Dingen / operas «onoucecc^ jnetoenarus
»ci. (Einen $ nedbt Dingen / «erwum conduoere. 1
3??an bat enrb gebingt/ bap ihr arbeiien unbnitbt
Da|j ihr foafcbenfclf / opera huecondurta veftra
eft, non oratio. 23er genau-bingt/ bciafjlt tvel/
parcut in 1 iciunda, Jargui in forveedö.
Dinger / Oer/ licicaror, condurtor. Dingerin/
Oi«/liciratrix,.ccmaurtnx. jfarfl«/ ttEbttt
Dinger /cocio.
Dingung/ Ol«/ Jiciiario, condurtio. Diäturttiani
C^'.^iH'U'/ ^:?/jo*..i:;o-condi>ftio, conditio, pa-
rtum, lex, In, controverfia. $D?it bemßebina./
hac conditio»«. ©ebin« SS" ©ebinge o/mi gri;
Ding <<; Srigebing / m. aßetfebwg / judicium.
^urgergebing / convocaci« -avium , q % voce
pr.cconit Tri pulfu canpanae fit. £eibgebitige/
dl. SeibjUiU &8Bif Ulm / doxaliüuan ,-dcrtarium
(^donatio proprer nuptias. Veibaebinge rfwnn
*pptll*nt emericorum honeAam liberalcmqve
cradationem, vulgl frovifio äddm%ii4t. , (ic
SM
320
Wng ttiamidrm rß t/vod ©naDetilebc/ cxpeöa-
<civa.
Df»gi*r :-v DimiliAt Nnabaft/ ajj.&*Jvnb.
•condutricuis, licitant, condicionalis, vcnalis.
2lnbingen/ conduccrc , orTcrre, (Er bar felbfi
bar } u asgebiingen/ «neipre fcobtulir, operjm
Xuam denunciavir, ineesfic. Die fÜnfrngtliig/
partum adjcöum , a/ia/r/iawSJligebUJgc/ 0(10/
oblatio.
Idingen / locare, depren a n , d ecra her e aüq vid de
pretio. m ©elb unb gilbet Idjef fidr> RiQti
abbtngen/ licitationei auri 9z argenti locum non
habenr. 91bbingung/^teV imminutioprcrii.
Jlurbingea/^onducere fer»um,fatnulum, pretium
paeifci. (iinen ^anhwrfrfjungen anfWngeH/
inaodaecre difcipulum ad atxtflcium -rel opi-
üciumaliqvod addifcendum. ^ein Stufgebtn:
ae geben/ ifagogicum fuum dependerc. $luf;
Öltt^MtU), Die/ couduaio.
2lu8binge« / exciperc , eximere, & SJprau^bebin*
gen / praciinirc. Da* ipiU !(p mir au^ieMiiget
]i-ve aitfgebiingen haben ' hancconduionemad.
jcaam<flc voto. ^ufbmgung/^ie/condirio,
paeüo, partum, exceptio. '9!n<gct»ingte ©a»
eben / parta excepta. €* ifl alfp aii^gebiiigctr
iiaec conditio intercesfit. Unauegebinget / ilH«
ail^ge^lingen/ Hne-omni exceptione.
Ebingen / condicere, paeifci, protci>ari,xontra.
dicere. 3icrlid> ooer feiKrlieb barn?itber be»
biligen / folennitcr prorefrari. ^e^ bebtnge mit
alle i>Ced)tlid)e -^Bvlrbarcn / refervo mihi qvasvis
junum benerlcia fru competenna juri». Jßei
bnngene ^anMungen/ parta<onvenu. SSctia*
gung/Oie/ t>»i«5c?ebfnge/<onditio,paciBm,
ptaieftatio. gjfit bem ^ebinge / ber 55ebim
gitng/ cum hic condirtoncTcfervatione, exce-
ptione. «Bei) feinen 3?ebingimgrn bleiben / Oarc
conditionibus fuii. ^rbungene Slrbeif / opera
locara.
©egenbebhtgen / reprotelrari. ©egenbebingung/
Ol«/ reproteiratio. Seafhbibingen / poft feftum
fivr feto leges ad dere, proteftar. poft farturo.
QSprbcbtngen/prxd teere, pracfiniic , prxmirte-
teconditioneilöprbebingt madjt Peinen^treif/
«auiäxitedcfiniraeontradirtioscm rollir.
Serbin 1 cn / architerto domuni aediflcandam loca-
re. Um bar ©elf oerDingen / ad pecuniam nu-
mera tam conducere. (Einen Sßeinberg jn arbei«
ten oerbingen / vineam fodiendam locare. SJer*
bjnger / Oer / locator condurtor , redem tor.
iöer;
321
SM
322
fBcrbinoung/tl«/ rcdemtio , conduäum, pa-
ftio. t>ic 55crt>iö(jun^ auflagen / renunciare
condu&ioni.
©irb/ tccbcn/ $ « fcftrfen/ 9 w
ße/g. J)ffWn/ opus habere, -nti potHu üifupcr
habere , dttüur. "Jd fall ted D itvett f nihil cur;
tum utor. Sri fimflex £crbcü »mfluu in u/u non
tß ,fedf*lUm compofitä : ,
Jßcberben I ufu conterere . exagitarc, UCKCIC.
SBtfttrbf / «endo coniumtum, atrritum. (Ein
^C^crb / ufusfruclus , commodum rci. ÜRit
iSoraen nnb Unorftcf beberbt »erben / exexcai
curis & calamiracibus.
«erberben / wrbirb / ic& »erberbe / bu t* rbirbfl / et
»rrbubt / * aane : bu »c rberbe ft / er »erberbef/
wir »erbcTbctt/ k. it^> »erbarb / i<& »trburbe/ »et»
Derben c^wrberbr / deftruere , corruinpcre, per-
dere, cWercpenandare.^pÄjJi perire , incerire,
oeetdere, pcrnicie opprimi. Der5Ö.lum »et»
birbt/ arbormoritur. Der <3»iDaiöeTberbct7
milet vaftat. ©er <rj?f<J ifl »rrborbctt/ acetum eft
aqvcum. T><1 €$.0. Ül »crbcrbt / aecrum eft cor-
mptum. <£itt »erborbener Äauftnann / mezea-
tor foro cedens , asre alicnö perditus .decoeror.
k\n »erbfrbfei Kaufmann / negotiatorab ahn
peflundacus ,Jru in peraiciem demer fus. <£ine
&ebcr verberben / recundere mucroaem penn».
£>ie Gebern txrberbeit / calami rodunrur a »er-
m 1 bus. UnfmuC DCrbtrbt m d) t / mala herba non
peric , malum ras non frangirttr. £>tr (Jtabt
fceftn ift in ©runb »erberbt / actum eft penirus
4c republica .retpublica oroftrara jacet. ©Itrefy
SBeuuft wirb alle* »erberbet / homines trolupta-
tibui coihq vefeunt. «Kit ber 3«t »erbitbt alle*/
omnia vetuftare mimiuntur , conficiuntur.cx-
tingvunrur. dt bat ei beo ibm » crbcrM / exci-
du gracia • benevolennam amific . am o rem ex-
einxit. SJerborbene Spetfc / eibus infipidus.
fßerbtnbcnc ©ewddjfie / plant* langridul«.
53erborbener£cib/ corpus aftedtum. I8erbt>r»
bitte v3 vi dj> c n / res abfcifiäe. Utwcrborbcn / in-
corruptus , intemeraru*. UnwrDtrbt/ mviola-
ttti, integer.
IJerberbcr / Ott / abolitor , corruptor , extermi-
nator , vaftator , de vaftator. QScrbcrbcrin / tu/
▼aöa tr ix , corruptrix. fca nD»crbcrbct / faxrei-
publux , Carcinoma publicum , peftti , ruina
populi. SBrotwrberber / paniperda. gelbver«
fierkr / dcraftaroi agiomm. Juflwrberbcr;
turbator gaudiorum. fu(h>erberb(rin / delecrix
Iztici». (rpiclocrbcrber / everfor hitariratis»
mtercarbator recreationnra. (r Pril(böerberbti7
terborum tortor , lingrarum carnifex .lorariut
eleganriarum , pur iratis turbo. %(\t\>CTbtxbtt/
pcrdiror orii , für temporis. ^''^l^ei'i'crbciv
difciplinae corruptor , peftis pudiciüa?.
SSetö er bttng/ tw / S^Oa* 93crberbcn/ per ditio , de-
ftrudrio, damnum,corrupriOi pernicict, inte«
ritua, Z)ai Serberben ift »er ber liix rwna im-
pendec i appropinqvat occafu» . peftis ob oculos
eft. jOcm : 3er Derben webten oOec fitr rout wen/
vindürarc ab intcriui^ petniciai occurrere, aV
internecione libuare. väUS ift bi'tn cufer fieö 33er»
berben / exuema cua eft perditio.
iBerberblic^/ a^.^oi'v.cxitialis, exiriofus , pet-
nicioAis , pefttfer , fcralis. Uiwcröerblic!) iacor.
ruptibilis , ineeger , iy iategre , incorruptibt-
licer.
fBcrberblie&Fcif / trt / corruptibilitas , corruptela*
dcbilicastdepravatio. Uiiucrbcrblicbft'tr incor-
rupubilitas.
SJerberbnüjj/ tk/ tJemeß ^WVrttetbung/ ü.
diminucio, imminutK). ddeftus , attenuauo ,
ftrages > extinclio , calamitas.
^atbCll/ carcre, laborare inopil, deftiroi re-
bus neceflarüs , egere, indigere. Srwevjj»»*
f cinew Darben/ nuilis rebus neceflarüs deftitua-
tur , nihil ei deefle dicas , omnia ei fuppetunc.
Harber / X>tX I pauper , egeu* , inops , mißtr , ege-
nus. ©orbiinfj/ Vit/ Ö'to« ©arben /inopia.
cenuius.penoria.indigentia. ^)ijrbid>t £5 tax*
benb / egens, panper , egenus , attcnuatusi
coanguftatus, cxhauftus.paupcrculus.
!^0(t)/ eonj.reddü. Tarnen, attamen , falten^
nihilominus. Initrdum rtism tfl inttrj&io prten»
tu : itonim bed}/fag boxj)/ gebe Dod> ' Eja , veni»
dic.abi! Scyt ttum ibundäl. fc4 wtrl; bt d> \\v
frixben / fac me mifl'um, nc mihi moleftusfi*.
?aß boef) fcpn/ Aibfifte, intermiue. acqviefce.
3*1 bed) / omninö , fiat. tRcin bce^ / minimc,
ncqraqrara. ©cnf I bPCb rinwal / confideraic,
perpenditc.judicatc. greoli(febeeb/ qvafi terd.
Slber bed) / nihilominus ramen. 511 int bod)/ age.
J^r5rt beeb/ audi, audulta. (cul) breb/ vidcs
ecce !
Dorf / ©oefe / üfi/ pupa.pi. XJocfen/
SM aliud rß , qvxm papp«/ ftd diver sd diältüt %
(£ngclbccfc/ Uitiüima puclü^aagcliuTuitu« vir-
2 pH
32?
©0
324
guncula. 5r/(£nglMC&e©OcFf/?wiffom©oagc
jü'i!i(:.r,r|?mo!o(liu , vaftus canis cx Angfia.
©Öcllein / T)0B/dimin. figilholum, invaguncuh,
opcrae figilUriae. ©>16 SReofcfr fruit iiucl) mit
©od eo / juvcncula- adJaodum cfl , ac ludicxa
tra&ac
©Ol / tOlett / Belg. ©odeo / Saxortibm Ü Br/-
gismujwvox rß,fignißati<fattrATC, vagari, eur-
fitare. Hinc famina vagabunda Atiitur (int
•ÖoIC / ; - : aby r inchui , etil ©Olfoof.
3)0lt tf 3)<llC/ monedula, graculus,*v«
Ttoußlm*, «6Aor&cltn7 errare, qvutgraculi fr*
«lii> avibtu tmrrtb heb fubfißunt,
©Ole/ Ol«/ exponirur ftil licidium, ClitC fc^d} '
ttAttffcV vrrum «i«^ in uju non tß.
JDaUn & j&a\tt\tn / jocari , nugari , ineptire,
ficuti ÖfjD'lUcn/ garrire notat: ut garrul* anut
&frne4 loqvcKulianiUsfabulat rrciUrefolait. Hinc
JDrtllmamt/ ^etiipclnunn/nugigcrulu«, ine-
pius, ludio , «/üb «in ©aler. Malerin / $iey
Judia..
©rtlereö/ tU/ joca, facetiae,diftcrium,inepti*,
dicacitas,fcomma. It. &W©tt1eD/ludüs.
©alid)t # ©alerifd)/ «4 8* ludens, jocans,
ineptus,facetus, tf: joculariret, xidicule, nu.
garorie. _
©on/ tu/ tf©ollc/ pfc* Rolfen/
jnus, ramulus, ramalc. ^Dic jDt>Uc \<UU]l OOll
tlrpfcl/ ramusfirugifer, ramusdiveseft pomis,
poraif er eil, ponderc pomorum curvantsv
.©tfluer/tw: / aiDolIeV tß cacumen arborum , Co-
rona y umbclla diaiur , ifrm curio , imo onwe*
fummixate* arborum ©ülbeT dicutit.
^©plbe I tU/ mufearmm 1 rrfrrtentm ejumedi um-
beüanu
SDiuW fcf*/ anetumt i/frt/m a TDoUi/ qviatjtu
flortt inflcr coronarum txpandunlur.
©iOc/ tU/ myxus. Herum ab [mÜituAinemumbeU*
& rotundüatem, Äflinpctttoruutt. hnc!)
fetbiHe / calix candelabri.
£olp/ tu I alikt Julpe tfSolipaity tulipa , flot rlc
gattiifmtu ,fed odorv expirs. Poffet dicii ?Dollc/
uvoniam umbtüam qvandnm refert.
©öle!)/ ttt/flur. ©Ö(Cf)C7 fugj0, fica.
Sin filberncr ©okj)/ pugto argenteus..
SDolctflei« / VAB / dinm* pugiunaüu«, clunacu-
Iura*
©plffyen / pugionetrucidarc, clanculum «-violcn-
cer necare. 2iuf einen III bolzen / pugione ah-
qtem petere, tliks ertauben.
? I'l'r^iv ficarius, ailäsfinus.
Dold)Un()/ tU f affäjfinium, trucidario clandcfti-
na , clanculatium homicidium. Aiw tfi*
©rieben.
©0n y ©One / tU/ rß gmw UniieuU rx
Je ti> eavm'ti ta t* ad a vet captandji. Dicitur ttitm
pcdxay laqveui. Vtitil ibs fr dubio kjDttyltn/
ijvia extendüur.
©Oll / ttt/ vtttßißhnum vocMbulum Cothuum,
Tonus, clangor, fragor, tinnitus,fonor, fremi-
tut. Scribr*idumtßptr'&nonptr%i pnidkUur,
nen a Latint tonw,Jtdtonw aQiiU I cujus dehvatio
a Gr* f 0 fitem , munde , rumi» retnota ijj dura tffe
ridrtur. Q^iif ttnm rtfflicos , qyibut ^Dll / ©Ott/
DcniUTR / &ßmüiar,attffim*Junt t docuit,hjtnc vo-
ctm ab <xtrnfwnt Gr*cldici? Jg)cr battt ©00/
canra> du r us. ©rr lvndH' ©011/ canmi molli«.
©cn ©PH bciUcn I ibnum in caneu rice formare,
Ctc|TC inlillcrc. Qtt grobe ©00 / alias »dg/
fonus gravis, ©rr fUtOC ©Ott / alias ftietant/
fonus acutus, fupenor. ©er 20? irtdOOfl / </tj-
{isrfillUlO CtfBOt/ fonus inccrmcdius. ©ft
•O.llbDOtt / icmi roiu um. ©CT K i ; u < ^>alt)t>lHl/
Icnmoniom minus, ©er |d)arfV J.\lU^iMl ; fe-
mitonium Jii.riii. ©Cr föleid^Oll / /onus uni-
fonus. ©er .©oo eioeti t^e^e4A modus cautio*
nis, aliktVicVCtifi.
©önen/ fonarc^ clangerc, pertonarc, inronare, To-
numreddere. i£ebr belle DlWll/ tjnnirc. 2ßua<
PcriVOeO/ numcrofisfimcionarc.
Sri>6nCtt/intonare, pertbnarc, fonum cicre. SSBie*
tert^oeo / rtibnare. Jf OffUeooHont / creparc
Se^arfWneo/ acute fooare.
©tfflUnrt/T'fC/ &tü3 ©efcdo/ uiem ipnd ©00 / foni-
tus, fragor, fremicus. CPjn frfjr [oSaiM(?>eo6fl/
clamor , fonus acutisflmus. (?in tjl'Obrt' I00f C<
\ti @CP^0/ murmur.
'DonidjtÖ'fcioeoD/ *.^0 , *ii*«'Monorur,TragO-
fus, retbnans, ttnniem> increpicans , fonoxe,
fragosc.
^Otltlf TXtf « t3rtC0/ «onare , ronirruarc. <£i
bOttOCrt/ carlum tonar, ronitru connrtmffcit.
5lbb000ero/ de(i(Vere, q viefeere ä tonando.
t)äf fieö bellte W0l ObgXOOOOert/ tqnirruhodii
terram nimis q - an tum coneuflk. Qilt^OOOOero/
idrm fert <pnd (fotQWHVn. & \)<it aO^ebtOU
ocr(/
525
©0
£>0
546
IlCCt/ cempctUs fedacur, nubci depouicruncsni-
nas.horridacceli murmura <3r fragorcsceflant.
Do:ilUT Der ronitru.conitrujs,* conirruum. III
giaufaincT i'djrccf lid)er©pnncr/tonuru reboans,
horr irkum , cernbilc. iJMifjenDer ©0Ml£t7 coru-
feu rn.fulmm ibu» pcrmiftam.£m röeirer©Plincr/
.rooitrurcmorurn, raueum. ^fer)n?ÜtbtT©0n<
ner i repcotmum. ©er ©onner fd)rccfet ieDcr
mann / tonicru meines hutnanat mover, omni«
busqvc cerrorem ineucic. DcT©0nner reißet
Gie Weifen in Der Wirte voneinander / toaicru
medium caclum di/cidit.
©ontmeti / jvafibimmtnf fonum , ffrepmim ede-
re | tatiufcuiumtß ,fej inde dtfeendit DiorDPtlllHCl/
Dil / buceo , ardui ftcliarii , dicitur etiam taurtis,
XO*#itoä)&/ propttr fragorem 8? mugiium , qvem
«du.
5D6f(ftt 8? t6\tti I ftrepicum edere , fremere,
murmurarc, perfonare.
£>pfcn /©oTung / Wc / tftxw öctfa / ibnitui, (He-
pitus , tumultus , tumultu.uio.
©OjenD y©6|i(t)t / «epant , murmurans , lu-
uirrans*
Ordnen Ordnen / ab bocto&ntnfivr'&onf
ncril/f" metathef. fonarc exqvifite, ul n;de Ju-
re* Itdantur , in t uc mo veri. (£5 DCnitC r t fb ftarf /
Da§ Der flauje (ErbboDen baroon ordnet / tarn
gravi» tragen 1 neonat , ut toca terra incui con-
rremifctc»
©rintltKJ/ tremor ob momm violcntum,
( ragorem * (rrepitum horrtfonum.
J)rÖ*neuD / Drdnidjt / brinlid) tfbritobaf r / «4 f*v*
cercitui , exanitnatu» ■ perculfiM timore , 06 fr*.
gorem qvendam , fivrßtlrmntui fit , five ex alt j motu
*ivlrnto,&*dv. cremende, tremcbundc,frago-
«C , horndc.
Doppcl / fcoppeln # Dobbeln / f?'«
duplarc, a qvo dtfcrnJit qvidrm f cum stutemdu-
plare i duo vmiil , qvodnoßrum rlflO «/? i MW forc
t* irx commttnU mm *ß cum Ldtiiiif & magit pro-
fria,qv*fi die* ÜIC fVw Cumveriluduiflrrumfa
int fr Juot ßät, idrot«pVC\» rttdm fiintficat hiderc
alcä gclurris. €t Doppelt über oie mo$cn arm/
admodum dclecla tur alcä. (Sonor iiin UIlD
feben boppcln/ extrenwjaÄuceiam de libertäre
eomendere. 9lüe fein Seit »CTbcppcln / omntm
fubftantiam alcä perdere. JP>a|t Du nitfct einmal
flUtfacDoopclt/ qvando finem imponcs exerci-
Mtioaibusludiuii i
©oppelcT/Öf©m>ler/ Der/Lufor, ludcni.aJea-
ror, &in Jrtjvicri fiomficationrprxRiviztot , fal-
farum teflerarummagiuer, aleo, eilt 0p 1 9*
bube. ©oppterin/fcu/afleirrixludi. ©oplcr
S5 1 ©Upier etiam adjtU .,fl, ut : ©up'ct ©anf/ gc-
mina gratta. ©uplc ß WlDc / peccatmn duplex,
irerarum. Doplcg tl'infrtelt / donanum dopli-
cacum. ©OPpel /T>«3/ autrm dicüur : cxcmplar,
iransfcripuim .apographum.
Doppelung / yjDnpphinq / vitlfrcfrii duplican'o,
Htm , luuis ip/f , wl chai ta um , vrl a'.e*. Dicitur
etum aas Doppeln. ©oppeln bat ibn jum
flrincnO)i»inn«icin,.tf)i; alcaülumad mopiam,
Tnendiciratem redegic, adduxir, depauperavir.
Jbenm ©Oppeln tnu$ man auffegen / cxcrccm
alcam pecuniam in ludum deponac.
©pppelr/ i->tmpt\t,a.j,. duplex .dupiu*. (Ein Hopp tl
ter (Seddin duplex ncqvam. €in Doppelter ;>un»
gier / alias IxpepAnejiCj / bilingvis , qvi alicer
loqvirur, alicer animaafFectute/t, aliud clau-
fum in pcAorc, aliud lingvA promram haben».
BBtt roipenMic^ funWijet / wirb Doppelt geffraff
nxrDtn / qvi leieos peccar , duplö ▼apulabir«
©oppelt wicDergcben / Juplum reddere. ©0P'
pdf er ©IlFat / ilate* aureus , duos Hungaricoi»
aut q-vatuor Imprrutlet Valens.
3)Upl0n / tot / binio, & ita voeantur^it fcup*
pelt4t>lcr/ XMtppelDnf Aten /feuppelofttcjen/
&alU monrt* dupluat*. Sic d am duplio dicüur
eine Duppelte Straft.
Ü^OPplft/tWt/ geminut enrrer , diloma, genta
noculi duolif fvod diduci ■ptteß , aui duofocula fibi
invicem tnftrta.
©lipfirfn/üi'.S^Ödppflll ir.ytrfr. fignif. %exn\-
nare , «mduplicarc. Unde ©npliruna / t>t</
congemrnaeio, duplicatio. Lt tnpltud)f / ge>
mimif, duplus.
©Off/ t>ftö/p/«rr.!£)^CfCt/ vicui,fagw,»ilU.
EßvttußiQinut voxTeutomc*, domorumeangrega-
itrmem int. vis , qv* mur6 non ctaudiiur. De voce
©Orf Quverius in German, antiq ait : <%ro »OCa-
buloTicumprifciGcrmaniappcllavermc, cq»w
dem vix dixetim , nunc oronibui dicitur ein
©Prf/ «Sc va i ia n : ibus dialectit: eeil ©Orp/ ©6rp/
©erp. Etfmon non adiueit ,fedeßh ©irren/
<alefarere, hmc apvd Saxonei rrypocauitum adhuc
vocaltirfinc&fanftt/ nos eine gtUbC/ acom-
modi Ö calUiori ßatione t X>a man (lab^l feve (loB
UnD ft<^ witWtt» f an. Tmaringit axis etiamnum
x ij *Pm
3*7
328
duiiwr ctiU ÖtolX. £r«n/ 4u*rm fubttrranti
«/im $rc«tf ./wi^ oncra/i, luffugu hyc m t <k rcccpta-
cula trugibus, t/i Tactti utor. dorren
dutt m rß incalcfccrc ad igncm , binc IDorftp
confraar^Orf /prcpni* vaporariurn, focut, ein
9cu«rt)cr&/ eine wunnc 0 1 httc. Horum iuu^
focorum , fru fubtci r&neorum j^fcutim mulutuAtntm
Kon qv.dtm conneXAm & cobmt entern, J'ed od amplüu
fratium terra rxtenfam ab bujwmodi jbcii rill ÜOrf
MppclUvere. 2lur Den Dörfern wohnet Die \Xn
fcpulb / in pagis innocemia verfarur. t£Del
mannsDorf/ vicut nobilit. ClmtsDorf/ rk«i ad
»rasfecturam pertinens. JJ'ittftDorf oDe* fljfari'
Dorf / pagus, ubi ecclcfa de paßor plcbanus re-
penuntur. £in DvCid>-?i)ül*f / pagus Impenalis.
ü'A\ ofbnlteis auf Dem Dorfe/ pagatchus , pagi
judex. Q3on Dorf )U Dorf- vicaeim.
£)i'rffd).iftv tue / foticta«yh* communio pagano»
rum, vicani, ruricolau
JDorftfcty Dörfpaft/ «4 ö'aVwA. paganiau, vica-
nus, agrcftis, £5". rufticc, a jeefte.
fpina t vepres,
Kims. 2iuDotu7 marcubium. !$0C?$btrn • rra-
£acantha,fpinahuci. JtpageDom/ oxyacantha,
fpuia acuta, femis canis, cynosbatum. Äreillj-
frorn/ alias etiam SßeaDorn/ fpma infecaoria,
ihamnus catarfticus. fccie&Dorn/clavus. Sföeu»
fcDCi 11/ rufeus, rufeurn. £dj!el)nDorn / acacia
Gctmanica , pruous fylvcftm. v3tcdf>Ö0VH/
rbamnus. ÖBegeboril / rhamnus folueivus.
StlMcDornr cm Swittcr androgynus , her-
maphrodicus, fcmimas Jeu femivir.
£>6rulcin/t><to/ dimin. fpmacula. veprecula.
tDörncny vcpnbus ambire. ©ebtfmet / fpinis fe-
pcuii vepnbus munitus.
Geborne/ dumecum »dumui.
IßOCt/ aiverb.loci, iifhic, illic. Dicitur etiam
mbufiye : ©orfen. 3d; bin bi« unD er ift Dort/
ionge feparati fumu«, egohic, is illic moracur.
Qvid agis in e6 locö. 21U»
bovt/idrm avod&ovt, ©ort etiam pro aeternirate
fumitur .»Vier UuD Dort/ in hie & illa altera Tita.
S)0tt # -DUtt/ Der/ lolium, «gilopi. 00-
bk raube* .'• -fet.
©Oft ^ ©OftClt / *ttf origaminr, dküur
etiam X&olgemut. SBif erbofi/ cupacorium;
S)cad)/ X)rÄcbc/ wp/m. 2)cactKn/
äppellatur diaboiut , fathana». ^d>upid)(rr
r*i\id)C draco fi] vamiger, CqvanioTus. ^i|'(^en<
Der/nbiian«, flauer/ cccrulcui. .C^rfd) <•.•..;«
rfl metturnn ignitum draco volant dtUum. Qnt
$5>äb bat Den &r<3d)en . padum cum daemonc
habet basc anus. 3dt> I^joc Den £rad)en fehc»
Ü1 ibt Jfrtüi Riegen/ draconemvolaneem vidi la-
bt pec caminum. D'.Mch;i tnc/ dcacasn«.
i>vadjcn!)'ift' * l\ more draconum.
X)taflOnet/ tec/ d>ftta k GaOico Dragon. Fcjjbt
Akt ein ^nppclfolDncr/ Ainutcb*, hippotoxota.
£)t:e()/t>re6en/ gc^ccfjet/ ß^.Dra»cn/
.!.;..•; f. Korten/ tor^vere« ^vr.uc, circumagc-
rc, tornarcealare, polire. ^>eDrcbCt/ gyratui.
€r t)XC\)<l - cl) / tOie ein tllltetn / gyrarur in or
bem, uc lapis molarn . Hßeib^bilD auf Dem
£anjJ Drehen / vicginem in gyrum cogete.
(Sein etiler Drebet fid} rounDerlid) tu Der QBelt/
iliiut fortuna mirum in moJum roratur. ■QVC*
t)CW fvando tornare jtgnificat , etiam &tt(fiftfl
dici/Mi-, (SOtf bat Die »ffielt fo runD ^efehafteny
ah« toann fit <jeDrrdj|"e!t märe / Dcu« mundum
ita tornavic , ut nihil 6eri posiit rotundiu&.
grelle Dict) niebt lauae unD aehe fort / ervid curfa
vagarit ? redi via progredere, cjvid rnorarisf
feftina. Ctn geDrebtctf Xrinfgefehin / duue-
tum. i
2lbDreben / tot qvendo decerpere. l>atfo>on tU
litbe ^ed)e r »1 Nebrehe! / jam aliqvot feypho«
tornavic. ÜbDrciniua , Die/ ipfe a£tus detoe*
qvendi.
?lnDreben / cornando apxare , affigere rorqvendo.
5lufbreb<n/ folveretortivcndo. j»er Dreebsler
bat vu ! J>0l5 UUfneDrefjet / cornariu» ingenttm
«im lignorum corno confumiic. Stufbrebunny
folutio , qvas torq vendo fic
WDrebrn / cavare tomando; €incm Den Uege»
auv Der ?v: ii '; Drehen / extorqrcre c Rianibus
arma. viii" bar |"icb »'»ar fein ouäDrebcn f onnerv
qväm afhite caufacionibus fuis clapfus eß ? 3lu6>
Die I uim / Oie / prastextus , prophada , torc »ma,
l .uii.it 10. Sil jebr eher / fcer / cavator , cxxor-
toe.
(liulrebeu 'contorfjvcTe, corqvcndo unire. (f<
i\\ Diel @olD in Die vireibe eitueDrehet / muloira
auri involutum eil fciicii ftlisiftis. (£ri>ntfid)
fo in Da^ 2lmt ein u'Drebct / AirTragüscblanditif
provinciahaec ei obvenit. inDrebuilfi / Aiffra-
gn vitiofa * lat^iüonc cociupta.
329 Qt
CrbrrfXB/ torqvcndo vincerc, round» tapcra*
re . lucrari cornö.
^dnMoi / hin nni> brr ^rcf>clr / obvolvere,
Ptrvoluure , cu cumagcrc. £)f r J^iUlUld brefcct
fi^ IKB Mf <£*rl)r bfrilllJ/ coclum couverricur,
rorqvccur in orbem, vcrfatur circa ccrram.
JfdftrMiet ftcf> bcrtim/ anuus circumagic fe.
J.TÜjnörehniM / r ic / gyratio , cauftropbc , m -
rcriio. f mm brn £>a Is nmfc rr bc u / obiorqvcre
coiJom alieui.
©fi^rrlKB/diftorqvere, torqvendb perdere. 3Dif
5liwn»erbrcben/ diftorqvcreocuJos. <*icf> ©er*
&rff>cn/ gyrum duecre. feirbtcb.Ulfc} / OM/dif-
tortio.
3ort»rcbcn / |tifammcntrcf)cn / oedud«Te troch-
kam , obferoe circumagendo , conrorqvcre.
3nfflinnKnbrebunq / coagmentum crochlearc.
€nf}lüfl)&rel)cn/rumpere , frangere , torqvcrulo,
cornaodo. ©lcid)t>rebcn/ corqvere ad juftam
atqTaliuccm. tfrummbttbtn/ ineunrarc tor-
qvcndo. 3*n li-.r fr rohen I rcrorqvere, &c.
&cbrchct/ädj. cortus , rorci 1 is , tornaulii. @icbrf *
bot srtlbri'/ argentum pufulatum. SlUcrltJ) <Jf>
iTrbete SöcrfcV coreYmata , opera cornö facta.
Richer \S £>red)'5kr < Ccc cornao, cornarius, con-
tortor.
£>rd)Un$ S£ ©recbfclunq / Die / gyrario , circum-
aöio , volutario , voluracu«, a&usqvc tor
nandi.
&vcbid)tJ&£>ud)üi4)t/ *d\. &*iv. U. frre qvod
cur roi)0t tornacili«, corrilis, cornate,
polier*
©rOßdtl/ i frei)«/ ftrangulare, laqvco neca-
re, faueet elidcrc , gulamirringere, frangerc.
<Erferotje.il/ laqvco niifocarc <&btO$<\t/ Iwan-
gulaciu.
dopcl ©tc/ jugulurn,glandi.lofacaro fubjugulo.
JÖrO§Ci tß rham rvk ex genere turdorum y nomine
rtccdula. QBrinbropd / vinago. jT^ciDr iMVif"
15« -1 0&Cr3ipP&rl>lKl/ rurdui minor. «j?rer
trO$cl/ curdut jnfds, curdcla. £ro{|cl slibi cLiam
JDl'Uförf -voettur.
» r i 4 H f 1 » n i / Ol« ftrangulario. <grbre|}dm.g/ fuf-
focacio.
>T(It/ ©er/ iör«t>W/p^ojprirfi!urnfcrrc«m,fcr-
fjtum 4u/ cupreum. ©fenbrat/ Jfupfcrbrat/
Ferrum duttum, duöile, juw ; fr deindeetism y>o
miimi * ,'ic />.'•. JgMnfcnbrat / filum taj. aabmum.
__ ©f _ 33o
©Htörnbraf / aurum duöile. enbcrbrnr / ar-
gemum duAnm. frineilbnif / filum iincuat.
€d)Ul)* Ö £cJ)Wrerbrot/ iparcum.chelcuma.
£rte)f/ aaj.tfai'.'.duailii, ftlarim.
®rafrcln/#&ri>Dcln/ t/vod cemmunitu «fctfl"i
bell» & Srufcltl (pibU*r t fractilJi, fimbria.
ÖIIK/ |lH)Cint7 ijulbCBC ^rnbflll/ ferici, argentcü
anrei fracrillt.
%X\\b(Uti)U s.ij. &*{v, fimbriacus, laciniofus, la-
eimatuj.
^rtOetl/ * örebeit/ duplicare, conglomeruc
fi'a. ^ i ; '' ." 11 rtiäm rß cornarc . gyrarc, circum-
agerc. Hini ivo^vc»ttZviU(n/ exercere mili-
tc« , q-vAj'i cücumagitando & gyando vexate
tp&re mn oput eß, ut k tnbularc arerßamw. €r
Hi töol gcaillt mit Dem SBUlfötW
exagitatur ab c6» (£üirn jiemli(5 trillen/ nego-
lium alicui factfl'crc £)ic iSMottn lilffen |ld)
nid^t getne trillen/ militcs inviiö decurrunt* ex-
ercentur in armis* in morunpugnaecojigrcdi-
untur.
Prüfer / VCtV Exctcirator armorum. JrillfTtn/
exerciratrix. & fjnbt immevcin $rüitf
ben anbern / faepe rexaror v exa t or c in vexat.
Xrillun.l / Dt« / exercinum, rradario armorum. 1
Xlitlitna etiamrß vexatio. derifus, ludibrium,
ludifteatio. ^rilfling '» ''fmconglomcrarioncm
\£ duplicarioncm fitorum , it. excavationem frm
poltrioncm rornatoris fiimficat.
triflerif* / «4 ö'i^W. &%ctttött/ more mili-
tari cxrrriratus, exercitus, verfarus 111 armit,
asfvcfadus ad rraÄanda arma , promrus , alacri^.
pararus ad ufum armorum , inftar exerciraco-
ri* , &: exercirare, asiVcftclc , more ludionit .
£>rcl ^^riflict)/ t»cr/ müx. a <iyo etiänt drri-
vatum tjfe tndttur, <tvdjß ex ttibta püsteUconfeUü
8* lexta; frAbx noßiiurtQriUtn/ conglomerarc
rlla 1 qvod a Drctycrt ducilvr , buk Etyno t eclanuit.
Si fvit tarnen pothu <: tTCt) derrvatum velu , ei ob-
in Je neqv*qv*m fuccenfekitnw.
I)r^ / öj" J)rdferep / jwi etutm t>tfowett/
Jicitur , qy^vü corrilia c9 rorno polica vafa , dt-
inde omnii gencrij , qvin viliora ruppclIcAi-
Ha 1 utenfiha ac mobilia» qvae conluu jacenr,
figmficät. lr.de eiidm dicitur eine JDr4|f am m<r>/
camer M utenfilium mliot um &negleÜ<irum.
®refor/ ^iö'^refur/ &«t / abacus,
tfW oßtntdticnem vajurum locot*. ^jOlOB/ vot
£ Iii to'n*.
33i
332
torttätUt t i. f. (Ugant , qv*le§ funt fcfpfii figil-
Uli.
&QTföt / BW*, ^ertft / fax , t*da , frU ejwfunis
lorqvrtur. Per mrtathrf. tß k ©rflt.
©orfebf f voft fttpulam • ^ rrunxum poft bratö-
cam rcfcitamrcmanenccm, yvnw eiO( Äraub
Dorfd^t aw 4»f j dmotal.
&0tiibi$t/ tdjtB.ut j £ttf$t<ftt£raiif / brasfica,
cujus feapus valdedenfus cft.
^Ott/ Der / qvodomntt $0Tt feribunt, exißimfin-
U4,bocvocabtilum , 91/oiinjuriam, iniqritacem
Cfdamiiura li«mfic*t , rfJ3r Gallicum ic rc , ci/m y vo
eqvtdem &i»nd &ipfd re cmvenit. Tort mim no-
xiam, otfenfionem gfixfionem nottt; frdtton
intrÜigunt, fvod ifitid Gull* cum Tort «6 r£/ö no/fro
©Oft/ fwi prr mrtathrf. k Drcbctl tfl , procedät.
Etilem grO^CM allfUbn/ atroci injuria ali-
qvem lafderc, imqv isftme cum aliqvo agere,
gravi damno aliqvem afficere. %0lt etiam brrba
r/f , feftucago diä*.
©reu/ beeucn / r° { & fcf oben mm*.
terpronunciemt, vrdt.it}, t)Ta\UWbt<.ttCtt Ö brO
betupart. getrauet/ gebreitet y gebrobet/ »»o«-
r 1 , nn m tan . jaftarc mmas, periculutn alicui Jc-
mmeiare. £inen mit groben fd>rccf IXU terrere
aliqvem mim j. .€i*cr Btabt mit y uer breueu/
/n< brpbflt / urbi tijinmam 011 n 1 ra ri , defl a»ra-
tionemmmari. 3ScT bl oiuT . i\r |'d)!a U md;r
cap.cs mulium latrant.es non mordene vi'-.-
feebteu niebt alle/ bie ba breiten/ müws jaaa*tes
ra ro dcbellantci.
©renung Uramwg / Dfe / *m*M T>unn\ 1 &
Das i>f oben / rninae,minatio, ftrepitus. >$ef>
flO/ £>rpblUtg /r* ©rcutlBa/ iEacidin* min*.
©vobiutgen/ ba niebttbarbinberfteefet/ t'uigur
cx p.ctvi, min* fraise, inanes» iras ridiculae.
1 1$ beln ©robcit unberroegen/ define minarum.
ÜÖtÖ^C ©D«t 2)rCUW / D« / minax , oftenra-
tor.
2Dvob*ti<& t rti'&tdv-nüntM» mimrant, mma-
CtaS ja^ant . : ;' iV 1 :i ac 1 1 <■ r . in 1 :) .< r. : f 1 .
ID.inC contumacia , ohftinauo . irnratio , mt-
nx. QTtddm k fertsf)/ V«rt»ruß/ //^«m, iu-
cu»r. vetumr&tio£fj"<Qlogut k &t<A)Cn tjfe tefl*-
tur. (fvifrOÖ/J&aubftro^/fumroa contumacia.
JDein irn$ foB bir batb vetiefc* / Animu««ibi
ptetinus £raagcruv,
X rcljtn 5 rfl^f II / lac<flcre , irr i rar 1 , conrra !o -
n v 1 , temtarc miois. $ro^e|lbU üod) i\n jU / cn-
dara erigis > Krmen beuten flel-et pa£ XrcfeK
niebtail/ arrogantianon decetmiferott
£ rofjer / fcif / mina« , conrumax , arrogant. £fl>f
Q«r «fi«m /rfrcifr/r crifta galcae, fttt ^^Dcrbufd?.
£roQid)t/ trol^ialicb/ tru^iaücb/ *dj.& *Jv. C»~
perbut, jaftabundus, gtorio/us , clacus , rai-
nacierr , contumaciter. ©a* ift mir dt! trüget
0)C|VU / incrcdtbilis audaciat , admirabilis igno-
Tanti* eft hic nebulo. iroiji^c Dieben fiircn/
verba minacia cmindere , vehementius 1 oq vi,
acritcr invebere. £1 i^i-icn geu teil tfl n teiiunb
gut / fpiritus ciatos unusqTisqTeocgligit, arro-
ganüael^odiofc.
Zxnfyqf dt/ vi* I y t>aa Xro%midem fvtdZto^/
co tu mm auo, ) Atlant ia, gloriatio, arrogantia.
£roQet1/irritare, concitarc. tnflammarc, bdcmali-
cuimoTcrc, ^idrmßrreeflqvodtLtut^tn.
^Ibbrobflt/ minisaliqvidobtinerc. ftbbrobung/
t>lf / acqvifitio per mmas./rt comminarioncs»
OlnbrPbeil/ »J"»» ^"w^ DtOÖCn/ corammari.
bretbuna/DtC / ürm 7Tt 5D ccl;uncj / commina-
tio.
^cl>robcn/bebrftUfn^5'bfbreitfn/»irm^wiyfiiip/<'x,
tucreparc, terrcre minaciter. i>f cM'c!) und /
braillllig / idem avod }Dto\jUt\$ / increpatio,
Su bebrob1ici>/ bebrobfain/ bebre-bfaralicb 1 unum
&idrm cum ftmplki £rot)lld? tfl.
^tbtrOtjftl / vc: bis mioaeibus obtcnr.ire. Cfr hat
ii' m JMS *3imcI abacfiTtjet/Ziipcravitcum in hi-
dendo verbis magnificis. i>tneiU tie £(Kf)ter
abtreten / isvitis parentibus uxorem duecre,
fitiam matrimonio per vim tibi jüngere 6c pav
rentum inguriis. *2Jbtl*DBer / Oer /extortor,
SlbtrcJjiny/ DU/ violcuta pertvado^vu/go ex-
torfto,
Hil* OD« J^eroil^troftcn/minis confcqvi , jaitan:
eibus «erbis rapere. <£r bat gleicbtcol bai &c\t
enblid) berau^aetTf (et/p<cuniam tarnen impor-
tunitatefuacandem exprestltab«ö.
Q5etr(^et1/ UfmyvodlLtoyen/ terrorrmineutere
com mm.it 10:11b us.
<£rfrpfcen / idm qvod autttot^en. (Er wirb bk
" Sacbe noeb bftilUjtro^eJt / porietar eandem re
iltt imporcunis uiisflagirationibus« iavito at«
qrc ingra tus cxtorqvcb:t rem.
üBicberrro^en/ minas repe«dece. Jroft/ tffiieber»
irofj rjjcontijcoicr c^ima colloqvi , wbvertcre
comua, jaftaüo conuatia»
333
DCCUl/ DreUlCH/ «tare.freqfenccrire, eon-
do & redeundo folicicare, gradum addere, gras-
fari. Alinut ufitatum eß.
^tOtt/ X>ttf eß ddmonum gtnm , qvodmomni labo-
rum gerurr fi vUe.tlur exenere , cum tauen nihil
MgMt. &n$WB$€ifl/fvlfnfvnitfrit*i: Ab
hoc verbo £ reuten diüta fpirirus familun».
©rfll tti&m /r^n/iat/hommeni in otio nc^ocio-
fum&in ncgono otioium, qvi peragir magna
ücdulitacc nihil , homo vagabundus , incrs, vc-
cors .infulfus.
fbnütnfp opri*: fila rudia fr dura ncrc , m/U-
fbor. in rebus vilioribui anxic occupacum c(Tc,
Um ftercus duriufculum egerere. tiinc ©roll/
©Cr } fß res con voluta , cercs Öfrocunda , ywm-
t.imodum Cln ZtlKUCl / glomui.
S^rOÜen/ fc reeipere, difeurfare , magrmgradi-
£vrli Dtct) hinnH'4 / »page! TacciTc
hino if roOcn ttiam nctal fuccvjfire vul^b , wä/iiu
fuccuccrc , gf?pJ-op» if rf»K fuccußttaribta , (b Od
»uiKln unt> föftudn/iroU/ troll/ rrollcj.«*
r>en / dicitur. .
^rpHfT /PCt/ ambubror,aflidue curfitan», Eft-
qvus uiccuflarius. $u*Ucrin/Oie/ambulairix,
vagabunda.
2rcming / t><€ f ^ÖOtf^rctlftl/ grcüus incitatui,
graduteflufut , incefl'ui multivagui.
*£reflit&t # ii'OÜbaft i ö «iv. curGians cum
fuceuftu , morefuceuflorio.
ffurftroflcji / bintrcHen / bimvegtroflen / «ripere fc,
<xccdcre«x loco .curfitare.
JDccuf* / Dccufcben/ flc&reufcljct/
fpargere, difpcrgcrc aqvam cumfonitu , £5" vir
tnrUpi blaicrarc . effutire , «nunciare. QBo
man tojfcJfct > t>a ni"S »nan aud) breufchen/ p-o*.
Ubi ligoa cxduuiur, cadunr febidia. & ttWiti
baf C?brcufdt)Cty imbtr tfuir fonando , eftun-
dunrur-phni* cum ftrepiru, pluvia fpumar &
frridet, nimbus eteber exundar, Tcrbcrat hu-
mum cum flrepitu.
QTCUfätX/Xftt/ ftrepitans . perfhrpenj , foniram
aqtaoens » # «ugaior , locutulejus , garrului.
Drenfftcrin/ t>ir/ &q-»*tf rr r t;e ' ,tiu ' r ß*
©rcufHf /icemini loqrax, garrula, loqtacula.
2>TCllfdjCu7 CO» / M» (SrtrCtljcbC/ ftrepuui , qti
aqvaricfufurrusftiUanmaqtae, difperfioaqvae
cum qTodam plaufu. $JM<f)t ÖO* nicht f» CIO
0>(Brcufd)C / ne circomfpergat* aqvam. «
*um ©<Dr<ufd;< / loqvacirai mepta , gdioia, I
g> r 334
inanit qvxdam iermonis profluentia. £>a4
QOcib h.uiiu gro^&cdutifd^c barvoa a,m (.'••:
muher j(U omnia foris cituüvit mira loqvaci-
<atc.
^rcii|'d)baff ' trciifcbidjt ' - tucilts , &j.{vni. fu -
dbecr. &reufcf)i$tt ^niKr garronei rutilcs,
multa inepee eftundentef , plcni rimarum.
2iu£i>rülfd)fn/ c hnunarc.d» vulgare aliqvnl, fermo-
nes disHpare. & &mifd)t allerg aui/ tv.it? er r o •
ret/ ptenus rimarum eft , huc iiluc perfluir. (£t
i i ällc^ .u:? flclwi |'cl) t/ effurira hxc func omnia.
SrrtDicufcbc« / U.jrre qvoA %mx>t<u(d)tn / ob.
nunciare porrö aliorum fa£ra. viö tvirD ollrtf
fturebbarf gortDr«:ufu)fn ariftt/ qvodxumph.
bus disTerrtuiatur, fcrpcooo grandefeir.
".\ ; : iM'aifdKi! adjutorcme(Tc in ipargcndis r umo-
r ibus, disdpare rem una per placcas ftrenue.
ad?&r<u fd)c n / UL yvod %ueX>teuföcn / q vod in
arcanii commi/Ium cd, temere profierre
Ubcrbroifc^rn/ verbii humidis 6c lapfanrrbu« de-
■ flucre, ©ii^5ä>cil) Hbf röreufo^t jebn 3)?4«ncr/
loqvacula haecfunlicaic bxX omnes blaccroncf
long* Aipcrar.
3l•r^rcll!"d)lnl/ blaterando irraucefeere. Qit. jrr«
t'iiiifduüd.) ja t>i-uqatu<:u$ag/ fa« ilir .Wv i:i
frol> n?iri> / nxiin i'u iu ^atv* acht / diem ua lo-
q vendo Licet ac , uc os cjut impurum pro benefi-
cioduxcrit appropinqvanccs tenebras.
txdere, eniciari, mole.
(tum eile , dolerc , uri. Simplex in ufu non efl , fr J
cvmprfium : Qtxbxltytn. vtrbrfujif mid[)/
naufeo ad hanc rem. ^ reif VOK m\<S) I capic-
bat mc fatiecas. wrlM*0^f tllfu^ / abbcuTc-
rem ab ifta re. 2>fr^0^«t / pemefui, /egnis,
orcitanti Sßcm arbritrn tcrorciifif / t»er muö
JpUllger^ firrbfn/ famcperear.qvem labohs tac-
mir rpnimcn bi ff / oibil um acerbum mihi acci-
dir, qvam qvod me invitere dubicaret. ^Ot id)
rnfinipt Wngrr iuUbdl/ abom nor vicam mc-
am.iarietas meeepiemiferrimae hujuivit9* :
Q^CrDroß / ttr Ifl. SStr&rilf 1 1 faftidium , (acte-
tas, tacdium , naufca, it. ofe; ratio , ignavia ,
grifia. SScrDru^iuUbcn/ratietajYitaB. €i«fn
5erbru§ rrrrcdeu / ©Orr briitaeo/ aflerce , ex-
hibere moieftiam , fariccatc afiiccrc , onen cfTe.
€»nfn ©ertrug empfjaben/ abhorrere ä xc ali-
qvä. £)<n »yerf riifj ubenvinbett / tatdium con.
«oqvere, & utuft cm (}W<r S^oracn fet)» / b<r
335
©r
336
fcoiel QBerbrujj oarbaueu f an / bono ftomacho
cde oportet , qvi tot ougas devorarc poflit.
©en 3?frt>ruf linOrm / naufeam k»aie, depcl-
lere , difeutere f aftidium. £e ift ein großer SScr*
Drtl0 bcO ber (3<Kb( / '«» P'cna molcftiarum
«ft.
1£erbriejjli<&/ #uberoricflidf)/ «4 ö**h>. fafti-
dioftu , naufeao«, abhorrens * odiofui, invifui,
jnoleftus, infvans, ofcitans , dornuta/u , cicli-
diofut, 89* • faftidiose, molefte , odiose, infen-
ic , ofcitantcr, negiigcntcr. 83erbric§lidK©C
fcf>4fff / negoriadirUciiia, dura , occupatio mo-
lefta. 1ßtrtoU9Hfa StvanfMt I morbus odio-
fus , gravis , valetudo molcfta. 93erbrieiJUd)C
atiebc / oratio ingrata , rerba tnoleftiffima. -i
fft niebrt oerbricslieberS / al$ Unöanf / nihil mo-
Jdtiut eft ingratitudinc pro cotlacis bencftcns,
t}erbric$(id)~fenn / importunum eile .mulcfium
«xhiberealicui , farictateaffiecre. $}rrbrie§licb
Werben / odium contrahere, in odium ineurrc-
m ©er Q8dt €efrl i|r bem Wen uberbnefc !td>y
rcrum omnium fatteta« «it* facic fatieratem.
©ttbrirslichf eft / Wey ürm Vtfrtruß. <5iu
reeptfdMcner Cimet Flacjrt über feine 95er.
drirßlicfyrar im Mint/ fidus mimfter non con
«reritar unqvam de moleftiis officii fui. (Jt
ijt lauter $erbrfcfHicbfeit mir ipm/ fummo cor-
pore drmiränegtigcntilrencrur» ad omnianc-
gotia naufeac.
<frrbri)jjctt7 *dj. &?«iv.faftidiofus.abhorre«is,ne-
gligcn«, ineuriofus, disfolutus > faftidiose,
©fcitantcr. Unoerbrpjcn/ alacris,diligens*im-
piger, ftrcnuus , molcftns vacans, Iibcr a taedio,
qvictUl, tr anq v i llus.acq vicfccn», &Adntr}>, ute-
ri t er, vclociter, impigre, tranqvülc.
2)CC1)/ *<*}■ tndtci. tres, tri«, *!lfler guten ©inae
finb brep / bis aut t er q vod pulchrum eft .
fan et mit ©reoQöortenfagcn/ «ibusverbwef.
fari licet, ©reo unb OreO tft feebt / erea €t trt«
«aciunt (ex. €t gehet fcfciinb auf breo / nora
tettia impendet. <£t bat Drei) <\c fe^laacn / au-
«Uta eft bera tertia. fluf tilgen breo ivcni^s
tag / in fefto Epiphanias fivt crium regum.
• O bret)' nnb »iermät fedlfl / o terqve qvatcrqve
bcatü (Einer/ bernütbreoen^ferbeo faret/ <ti
tariui, altks ein JDreyfp inniger. € iner / ber
r<D ©eiber bat/ trigawu«. 2)er bten ^>oben
f>rtt/ tnorchis. gin Berber von breo Seilen ei
br eiv tcroi. ^e breo unb bren )ufamraen rotten/
conternare. (Eine ?etf rou biei) f^bren/ tnCQ .
ii i ii m. 3 e tt pon bren Sagen/ uiduum.
3reo$iay uiguiu. j^reo unb breo^ig/ uiginta ttia.
(i'iu ^reopiaer / hämo mginta annorum.
T r er :• t (mal / uriciet. (£uie 3*ibl von biengiy
nuoicruicricenarius. ^Cbten^iO/ triceni. ^r
üi in breo9i9 Sagen ni$t ba ejemeffn/ tricenis
cuebus lauiu. ^ er D r ei> 5ia jic / trigcilmui , er i-
ceüioua.
Öreoet/ tfX)rco(i!IO / tet/ cerunciua . triobolut.
üier £iKnluiic raad)eu dnen (5roffi>cn / qva-
tuof teruncii conöituunt groflum.
Dritter / fcer ©ritte / tertiui. 3* &bt V« / baf
bll fdbbritte Fdinett/ vcltm« emius ut renieet»
S3a ifl Fein&riitet »er ba üben / non datur tex-
tium. 3UU1 britten/ tertiö, tertium. i£üi( v nv
dritter *ut ©ebritteter / tertiana, ©ebrrtte
ot>ct gebrittete 3ab( / numerus ternarius. £>a i
arpfce gebrittetC (Qot / SacroCinita Trinitaa.
X)l fttbalb / cUio cum dimidio.
©rillg / trinaen/ ifb brang / brdngte/
icb bvunge / gebriuiijen c-* gebr^ngt / urgete»
unpc I lere, propel lere i ftiparc, premere, coge*
re. Jf)art auf einen briugen / impetum in ali-
q vem facere. ©nrd) ben tob m$ Vebeu brinqcn/
feliciter »itatn commutarc. ©rmaenbe UlltiU
toenbiofeit / urgen« necciHta«. ^ä) »erbe ga>
brimgen/ baruinmu^ icb anbere aud) bringen/
preflus premo. ©cbruiigencr 2Uc nv anhehtut*
feebrungencr 5BiBe/ Tolunca» coacla.
Öving^er / Ölt/ preflbr , exagitator , impulfor-
JDnngeritt / Ml / f amina urgens , lacetTcns , (H-
muiatrix*
©ringung /©<C/coaAio,T«atio, preflura. DM*
tur rtiam tas ©ringen. VBai man gerne tu hu
baß beoarf Feiner ©ringung / q^id opus eft im*
p ulfu fponte agentibus ?
^Ibbringett/ cxtorqvere, a Jimcrc, aufmc, abri»
pexc , intereipere . inrerverrerc. 2lbbr iU>KV ero
ptot , iotexcepcor« Sbbrütgung / extorbo , erc
ptio.
Zubringen/ intrudercre,prcn(are. (rieb mit feü
neu (Barett anbringen / ingucre (uam operam.
Cluknuger / invafur.
Aufbringen / urgere , cogere, vi imponere. Buf
bie »crfaHvne Strafe bringen/ commiflam po>
nam perfcqvi. SI7an bringet it>m auf ben 2eib/
ngraculae m »cunwac res cü. Sliifgetrungene
ttolrcdf
337
338
(Stohren/ merce* aücüa «. Aufbringung/ Dfe/
violcnu pcrfvafio, incitamcmum, invitamcn-
cum.
Slusbringcn/ cliccrc. elu&ari, cjicere. *luffgcbnjn>
(jene Xrincn/ expreß«, eliciut lacryoue. Qlu
gcbrungcn ©clt / pccunia vi coa&a. £>en
iSd/ipcip ausbringen / fudorcro eliccre. SMus
Dringung/ bit/c]t£tio.
£ ii r d) t) 1 1 im c u i nb u rcf>^rin i f n / eluflari, perva-
derc. ©ctDalt Dringet bltrd)/ potencia orium-
phar, viocic, violcnnapcrfringic omnia. &
Dringet mir C-urd) 2)?arf unt) 2>ciu / pcrcranfit
animum, prxcordia cangic, commover, infiam-
mat.
Einbringen / inferre, immirterc. fD?if ©orten in
einen bringen/ verbi« urgerc. (gid) in eiued (5ü
(er einbringen / mgurgirare fc in alicujua bona.
Cid) in ein Qlmt bringen/ funim fehnaufcere,
iqgerere officio.
©raufbringen » idanferi .p»./ aufbringen/ urgere,
profeqvi, contra audentiiu irc. bringt hurtig
brguf/ alacritcr feqvimini.
{)eriUbringen/appropinqTarecum impetu. .£ht
bringen/ acccdcrc violcntcr. Einbringen/ per-
rumperc. flcflcbbringen/ perfcq»!. giebencin-
bringen/ intniderc« inecremtare, inccrmifcerc
fc T interponerc.
Serbringen / mV« <j wi ans Dringen / extrudere,
ejicerc. €incn aus feinem £aufe »erbringen/
domo fui aliqvcm extrudetc 33crbringung/
We/ exaclio, cxpulfto.
©orbringen /prxvalere, fupplantarc, anteoccupa-
re, ante venire , anneiparc aliqvcm. ijjor i'i'iit ■
aima prxocoipatio.
^ringen/ meiiwfcrtbttw pr fl qvkm brengen / venii
enim k pretn. §rang : »»/! vrtif rffr *b Qjng / an-
guttut, feu engen / anguftare, qvodnon difrlictt.
hfl Auirm J)r i imcu plw >\ vkm Dringen / vrolen-
tercogere, angcre.aräare, coanguftare. \r\(l)
an bie SBanb bringen / Mt mm o apprimere.
^<\i Mngfltl tt<t> tl'el Y Qvid arcla* mc? ©e^
Dringet »erben/ in anguftia* addoci.
£ringcr/DeT/ coa&or, execuror, pracfeclt>i,ex-
ador.cxjgitaror. ©ringerin/ DM / coadrix,
feemina anguftans.
©rang & ©ebrann/ Da:/ »/. D<w ©ebringe/#
jDrnngen/ coa£ho,ftipatio, prefl'ara, calamitas,
miferia, affliäi©, coercVio, adaAio. ^ito CS*.
brJiniegerabten/ prcmi, coaräari , conftringi.
Cinrra allen £rang uwubn / m anguftias a«i-
qvem crahere , in fummum diferimen adducere,
cruciarum aheui inferre. Vr ich aus" DCtn C?5f -
bninge beraub reiben/ emergere ex nulis.cxpc-
dirc feex xrumnis, afTcrcrc fc mlibertacem.
©ranger/ ^Dft / in qvibtudäm lock tß decipuliun <o*
Uimbanum, k corrtlionr,votl jDrang/ diButn.
£)rAngung/ Dte/ U, r/?^voi JDrvmg e^OeDcänge/
nifi,<fvodfrmprr afHidionem abalio prorenien-
cem drnottt. ©Ott bcrgcbe bir Die ^rangun-
gen/ fo bu mir angetabn oafi/ remueat Dcus tibi
mala , in q«a; mc coojccifti. Sed Aicitur etiam
£)rr.nqfal & Dr^ngnu§. t/ni^brangfilig /
fc^ Adverb, ardus. prcllus, afiiiclui, Tcxatus , ex-
agiutut, e> ■• ar£rc ( prcrsc,calamitosc.
DrÄngic(>f / brengiefyr/ *dj. &*dv. ardui, ansuftu^
prcflui, & prcCsc. Coiivenii cum DrängfOUg.
Ebringen/ ^.jtWSibDrincjcrj/cxrorqvcrc, ri
rapere.
Anbringen/ commircere, apprimere, collidere.
Slu^brilugen/ id. free ovod ibDrlngen. ©fiter
abbrgngcn/cxuuc boni«.
Erbringen / idtm q-vod fmplex fer&ngen/angcre«.
premere , compelicre in calamitarcm, incom-
modarc , dolorem inferre. £&ebr4ngung / afBU
et io, ö" 9>ebr4ngnfiB. ^cbviugt fe^n/emu & ca-
lamuatibus exerecn.
Einbringen/ binburebbr jngen/ perrumperc. 0 idi
mitten burrJbä !Bc(f hinbringen / per mcdiam
aeiem perrumperc Surchbringung , DtC uan-
' Gtüs violeutus.
Nachbringen / perrumpendo inftare , tranürum
omni iludio pe nci] v i.
föcrbriingen / iugare, exeruder«. fDcrbringung/
exaetto.
Wegbringen / arcerc, urgere, propellerc, idem
efl yved Ausbringen / loco movere. SBegbrin«
gung/Dt'c/expuino.
3crbrdngen / coarOari. (gr bat fid) ierbringet/ehe
er hinein Farn / ba£ nirlH? bruber tfi / adeo com-
primebatur , anccqvam pcxriunpcrct turbam, ut
nihil fupra.
X>rtfv1) / Drcftben/ i<& brefd^ / Du bn'^ fl/
er brijeht / wir brefchen' k. 3$ brafeh Sf'brpfd)/
id) bleiche gcbroiehcn/ criautre, tnbulii <m-
mentum excurere , frumenta flagcllare, &per
extenftontm, putfarc, verberarc» percurere, ferire»
verbenbus mulftarc. 2luf (crrcr ©enne btifcht
t du- nicht w\l tritura in rnbularto vacuo eft
Atpcrvacua , fiov.cz nibilo nihil Ac , &de*Üi*-
9 mibm
339 SS
nihttfintanbw chm »jfopi« ereditotU exclttdit ägen-
DtcffjKnV prvr. a&um agerc , Uborcc ranos fu-
fcipere. UltyrtrpföcilC ®,irbcn / mcrgites plc-
rx&non cxcufTz.
^rcfdjer / Der I triturator, fhgcllator, frumen-
torum excuflbr. £>rcfd)fTin /Die/ rricuratrix,
formina frumcnta pancis cxauicns. (£t {Wft/
ItMCCinjDrefctKf ' tmuratorccft voracior, /» cf-
tur de pamphago, poiypliago, man Jone, 05 omni
homint tdace. 3nngchftc!(fyfr / tabula foren-
Gl
£xc\Mw / £rrfdKrco/ Die/ «/. Do« £>rcf(&eti/
# <Stt>rcfd)< / trimra, tribulatio, exctiflio &
fbgeltatiofrunirntorum, u. pcrcuilio , pulfatio,
Tcrbcratio , idhis.
JDrcfcfcidjt / freföfaf: # brcfdjfRD / *dj. &
rrituraoi , trituram referens ,aptusadrnturan-
dum. 2)rcf(t)i(&tC QMrc/ frumcnta in bor-
rcuminTccta S^repofita.
flbfrcföcn/ trituramabfolvcrc, fiuirc, r/.vcrbc-
ribus aliqvem cocrccrc, vifccradedolare.
21u)>r > :»d)cn/i^f»M^ , o^2lbt»«fd7<n «» propria fem-
ficAtujnt. (£6 i|t nunnKbrp alle« aufecDrpf<&cn/
nihil reliqvi ad rrirurandum adelt» fupercfT.
9lU6Drcfd)Cn / fpicas probe perticis cxcutcrc. ©if
©arbcn fint> gar nid)t m\ antf^rinrofd^en-/ muha
grana in fpicis rclilramnt, intacta funt.
<£rbrcfd)Cll7 trirurando lucrati , dmtcmrx tritu-
ra ficri.
£urd)örefd)cn / idm fWaueDveferjert. Siwß ,
c<f riiM tirm 9 wi l)<riWt>rc(cb« : m . (Eine rage
Ptir cbbrcfd)Ctt / oD«r !,cvnmDi ■ •;»\1 # n 11 feriem fru-
menti excuecre tribulis*
gprtbrcfd)Cti7 triturando pergere. 9D?ifb r cfd)rW
unä criturare. %ld>DVC|<!)cii/ alios triturando
feqvi.. SSP^rcff^fU t primum cfle in tritura.
5SBictcröl*cfd;CH t altera vice rriturarc. QBicDcr
fibcrbrcfdjCII ( adhuc ferne! tnbulam inducerc.
3crl>rf fu*>« / triturando excedere , comminuc
re ftramina* «raiia. Qv* compoftia omma etum
in alter A ßgnificahotte U\:m babent H> in verbo
^(fyUqCXl addifctrJafrr.:,
©l'Oft / DCt/ fic in PrTf.i , WrpphaliA .fgtlik Ger-
mMtidclncU dicitur facrapn , prxtcdiu, jud<x loci ;
ncs avpeUsmw : 2üm>lMr»tt / ^ImtftVeCflMftfr/
0d>5(?<t. Sufacortfft j. Druidir, Crltarum fa
irrd*tibtu\*> fimui juduitta. Eß<Him vtx Diuidsc
mt re Germane* , fuKOttfr veritaeu ac Ädci Dofto
Qt 34°.
rem. &rOIP ntmtpjr fon&t fidrm , & tPI# japif*-
fem , Mtlbgrntem .rntft ^ronjn»i§ / ac ex hoc com-
trafte , vtl älU dtdeElo , §r OlPifj / &XWt I & ran-
dcm^rofl. Hincvnüunt : ^an^rO|t/ pracfei
provinci* . w/gd Dioffattu. SCctdjSPrpft / f«-
nator & vicarius rrgi« . vnJgo Droturus regnL
Hinc: üanbtorPllfD/ Olf/ fatrapia, tmlgh Un-
drjfttw.
©l*Ut/X)nitnt/ «y|.caru«, fidui.accepnn,
cj.yuip'ijioi ;fY»'*r>ci nomcnfMl, utexWäe-
rsmo , OttfriAo fffeüt'u antiqvti frriptotibut tndtie
^Drütte/ /«'Xriiftc/ ote/ ^«»x jw/^vr fami»
nam fapientcm fr/ prophetriam , /«/*/r Tagam
vencHcam rtotst , qvrmadmodumttiam ^rUlPCII
fiw Erlitten / magos, impoftorc* & necroman-
ticot figmficat. Htm JDctil^cnfu^/ yvod Ö'Älptf
frj^ Jicuni : figura , haben $ impheitos duÜm trifi<€~
tui<jrn:.j. t in hunc ntodum ,
^CAUll / Uem rfl qvod Hebrdtorum Amen inrv
edito nomiuii dtvtm ^rilttll/ trvttfi n\ciicrcuie , me-
dium tili i u s. £s iü (r^uil tpabr / ommnö vcium
cft. Xraun/ id) idjcijc liiert/ finccicdico, nie
non jocanjuro.
grauen / getrauet / k ^rut/ £dcre t crcdcrc,
contidcrCt r<qvt alicujus fidero , &fer txtenfif
nrm: duecre uxorem , copular<«onjuge&novcl>
lo». a r »111 ?\<l f 11 r t bA8 iVcrf ivi\; tidc, Ted cui,
vidc. li-j ifulr.n tiid)t i'.UcjtttiutraiKB/ cjusfidei
. non facilcconimirtendumcftaliqvid. ilMlKll
l\ rit 11 U iu 1 11 nusqvam tuta fidci. §Dv.<D lUag
btin tljrlidn'ni ?D?a»inc rool trttuni/ cft «a boc
hominc faucl uliir.a fides. bcoi»cn £«1CC |Ulb
in'd) nid)t QCtrcmct / duo ifti hominc& nondum
copulan <unt per facerdorem.
i r .Uia" / Der / ndem Habens , credttor , ttrm < v-
dos conjuges copuLans. iiauci'in / Die/ crcdi-
(rix.
^rninin-.U Die/ fides, aclus credendi pecuniam,
condlia £5' aha fecrexa, iL bencdtAio facerdo«
talis-, fponll dr Yponfas con{unc)io coran) (acte
cccleJi*. ch iU-übf bt-na- Xrauuno baben Die
^pmpliinrnten ein €obe / poft faccrioulcm co-
pulam vetba anutoriaxeflanc.
^rOUt / < l U U a' : I **> fidelit , fideliflime Sc m-
ciracaddickus « charu« , charifllmus. ?.\ u u r i\ui
tCX gCcUnb /amicc fidel iilimc. ttAüUfax
^dj^ft/ charifliBuaainu mca.
5wn
34*
342
^rCU & ^rClie/ OW/ fidcs , fidelira?,finccritas, iSJerfraufB/ fidcmalicujut feqvi , niti fiduciaqva-
honcftas , Integrität. Simtftreil/ Melau ofli
Cialis, (^betreue / matrimoniale fiJcs. ®c»
fdjimnfte Srcuc/ fidet fiöa, fucata. Mk6
rreii / filialisrc?erentia. l'icbe. rrcu ■ amatona
fidcs. Q3at ertrctt/philoftorgia.affcdtui patexnut .
Uubcrtabnentreu / fidei fubditoruin jurata.
3un^tiii ©Der falfehe £reu/ (Scheimrc«/ idem
qvod gefdjmmlfre Crem / H Je» vaua , dubia,
rucau , corrup t a , ambigna , nutaos. & i\\ hfUf
iu ; ai cut fei^m Sühn um t)ic £reu • fidet hoc
dam aliorum fidci, mulrum fpei ponerc in fi Je
alicujut. SScriranuno. f ipet optima de aUcujus
fidciitate. <£ÜinUC(ro.i< WrttaUf.il/ conctcdcre
aÜqnd alicui , committerc aunbus aliorum fc-
creta fua. 23crtraufcr/ intimui, familiarii.
Sinüßrchfclomraotcr/ murub, rcciproce, ao-
4)?c confciiu. !ÖcrtrcUUd)Fctf/ tamiharirat , in-
ci ma conüctudo. £er trauen tütm rß defpon-
u rc. £s finl> »ertr '. in e 2tUtt / nomine« Amt dc-
iponfaci , matrimonial! fidcconftri&i.
uoftro asvo eft rara ar* in cerrii , nigroqvc 41- SlnPCftraUftl / communicarcaimaliqvo. (£iwcm
millimacygno. QWbrcct i ne £«U/ violara fides
$rcu bin / £reu hei / wenn id) tu »er Qklt Inkttv
qvacrenda pecunia primum , rirtut poft num*
moi.
Untreu / tue infidclitat • perfid ia , fidet Panica vel
Graeca. Untreu fehlet feinett eigenen .£>crtn /
f«epc >n magiftrum fcclcra rcdicre iiium. (ß?an
halt ifyn vor untreu / Je ejus Ilde fecos aeftima-
ein Slmt anvertrauen/ provmciam aitcai et edc-
i c, pra^ficcrealiqvcmmuncri » officio.
%\\ttM\<WiJ.<jV9Jtta9itn/ fidem habere, adjun-
gcre, tribucrc.adhibcrc fidem aJicui. '^d) rianc
ihm aüetf outet! $u/ compertam, expiot aram ha-
bco ejus tidem, omnia bona fpero de illiut inte«
griratc. Milien IDU6 H\(* JUtraUCO/ßniftra qvaeqi
om mar i de aliqvo.
tur, infidclitatisfufpeauieft. 3d)Wrrbcmid) riN,...^ / K«..Vrf**t / aAh.', -f t- l
Vor Untreu febou offenen / com« pcrfidia* , -OCUCt / WUrfCH / QCDrUCtt / ptemere.
mcop timcmuniam. ^ch blll feiner UtltrcU IVOl
innen IVOrbcn / perhdiam ejusphit faru agnovi,
expert us Tum. *
Srcucr / fidclii , fi de prxdirut , honeftu? , in-
teger. <£iu alter treuer Qreunb / homo antiqv»
virrutis * fidci. V übe (getreue / fid de* drlecli.
€iu treuer greuub ifl viel (ttritei wehrt / fid»
amicus thcfaunis ingem. (£r ijl mein fveueüer
Liener / fidei plurimum üli habeo. Untreuer/
perfidut , malitiofui, infidehs. vüv i|t ein im
treuer ?0?etlfcb / homo parüm bonae fidei eft,
nulla xeligioneac fidc ct. 9ßer Del Untreuen
Qt'ftQ i|t/ iftfflblicn untreu / toluntatem tuam
alicujut pcrfidiai Ii qvis aferibit , ipfc fidem r to-
lalle centetur.
Neulich / adv. fidcliter , fidelitHmc. \\n rrnilich
perfidioce .perfide, maliuosc. Uli rvenk'b ha 11
belli / perfidiä abutt.
aBetranen / fidem habere. Vfttaiim ideo mn tfl , Ji-
amm Urnen : Sin hrcfil'ct'. Miiter .\;.ht coniilia
riut mtimuiv cu\m fidr mtilur Ptincrfi,
CDJUttrauen/ difßdere, non crcJere , fidem alicui
derogare. ü>as istraucn / diffidentia , fufpt-
cio. SJitftreu / öic / titm qvod Untren / infidc-
Ir.al. «4
£eid)ttraucn/ temere credere, facile fidere, fidc
abuxu ^itt tcid>rtraucrU>cr / crcdulus.
angere, oppu^nare, airligerc, impugnarcangu*
ftarc. t>\( ^iiacnb ivirb gebrüeft/ aber nicht
unbercjebritcf t/ virru* premittfr, non fupprimi-
tur. 34) werbe m meiner (£atj»e fehr aebrtwff/
eaufa mca ludificarur, labefadatur , debilitatur
11- 1 tum m modum. 3e nu bv 11MH bid) brüeft/
ie rumlicher bir^ ift/ ovo acnüi te impugnanr.
eö plus accedetad laudem rua-v. ^a? Cilp bat
ibna.ebrU(tt/ludrficarus eft a fuceubo. Seeib
bn'l(f t (ihre / tnvidiagloTix ineubat. (rrft ae»
bvmir baiinbe(](urlt/ perafperaad altra, poft
•aubila rhoebos dr jubila. ©er v?duif) brüeft
mich / calceut me urget , premit. & nnT'ü nie«
tnaub/ tro ifm cht vr muh brüeft/ all ber ibn fclbfl
anhat/ prov. tu fi hic fit, alt ter ientiat , f. e. unw-
fviitfa fttM kj.'.i f!w frntit , aram ornnet alii. SDCf
fd) priieff / wirb oft Ffua oan>on/ paupertat fa-
pientiam form eft. (Ein i'aum brüdt unb
WCld)t bem anbem / arborarborem fugitdrore«
mit. ©aibiücftftulanac unb toilft nicht bcri
auö/ q^idmuflltat? ^ic^Rohtbrucrtben guten.
üDitmn ^im(id) / bomit illc noilcr cum pauperie
eorrfliclatur.
©rudfer/ 0« / exaftor, exagjraror. Dicitur etitm
avamt. €in X)riicf er/ Mrgcr^dj/ ^ «5r6cf 4
Pfennig ' cocio. ^riicf erin/ 9lC/ fccmuia ava-
ra, cx.igirans.
<&rucTHue[/ Vit/ cxa£tio, cxajuatio.prcflkra, dici-
£ ij tat
■
343
tut tium Drürf f iu X>at ©raffen ber ar»
mcn Senre fd>rei>cf ijrn Gimmel / Aipprcffion«
paupcrum clamicant in ccolum. Dtciittr qvox
e in ©ruci/ opprcffio, moleftia. ©ebeimcr
Drucf/ ein ftfmxerer ©rmf/ heu dolor ! qvam
mifcrcft, qvi in tormento vocem non habet?
€r ld§r* nicht/ er 4iebt ihm nc<h einen ©ruef/
non intcrmitccci qviu in eum miferiarum pro-
ccllam aliqvam excitet. <£in ©rutf ÖBcilUt/
preflura, faftum vini. ©er eflte ©rurf / prima
preflura. ©er anbere / ber brittc©rucf / "ora-
tio, rertiatio prefluras.
Slfrbrucfefl / propellcre premendo. Slbbnicfea/
etiam dicilur catatbteß. dt morre , &ovidcm k rt-
traHd lingulA fclopeti pro cxplolione , iU , ui ab-
bmef cn / hdc fiimfiiM one idem fit , qvod cxhalare
animam» 15 Der legte 3lbbrucf / ex trenn« vir»
hall t us, cum juvma t corporit vinculx evolat, & vi-
tämjolvit rmiprando.
SUtbrncfen/aUidcre. (Einen an bie SSanb brnefen/
contra parietem preflare. (Ein SRlgMtta All
ffch binctcn/amplexari poellam.
(Hufbvncf cn/ imprimere. ©a$ Siegel oufbrfttfcn/
fignare, figillum imprimere ©ic SlufbrtJCfmii;
betf vriöU'l?/ 1 inprcslio (Igilti, figülatio.
5lu^britcf cn/ exprimere. sjOJif antfaebrücf ten 2Ö0V
ten/ ▼erb« c*presiis. 9^brucfunn feiner 9)?ci
nuttq/ explanatio, explicatiofentcnti*. 2|u<?
rumflic!) exprefte.diftinfte-.
SBebrftcf tn/ ii. yw>i 2fttfbrö(f *rt/ &pr<tttrta in an-
guftias coojicere. (gr ffi onietw febr bebriicf f/
coarltarus eft vehementer, ^tiriichinij mit
bem vrtracl appofitiofigilli.
Crbrfirfen / fuffocare. ©a* jpinb im Schlafe et'
briicfen/ infantem in fomno fuffocare , animam
tun intercludere. ©ic £enne hat bie €per im
€:'4cn crbriuff / gatlina ineubando ova fresit.
dirupic. €rbrfimin<}/ Wf / fupprcsfio, fu/tb
cario.
SR Jthbn'ii'Feit' premendo continuare, feqvi. ©eine
Vre r tarnt brutf cn nach/ conciones illiui fuc cum
& fangvinem habenr , ftimulos in audicorum
animis relinqvunr. ©er tttachbriicF ber 5H3crf/
emphafi«. ©tc QBortc milden einen 9eachbnicf
haben / verba cum cffcäu Arne aeeipienda.
3^ld)bnicrlich' nervöse, fignificanter, cohaereu-
ter, conrinue, miloi effeftivr, cum rjfeilu, rechter.
€r bat ben flRachbrurf nfd^t/ tan nioV nac5<
briicf i'n/ ad continuationem rei mediit AiflScien-
tibus dcfiiruirur, feqvcla deficit. <£in |*d;I<d>rci -
344
9(iteJ)bracF/-pigra rcqvacita«. Dicitur rtidm tu
rt milttäri D«t 5Rad)bnict/ impresfio in hoftea.
iHMrltffpQprtphic* ve>i SRactbrflffen / exponitur
reeudere libro», qvod vidtproximt m/,«.
^OtcberbrÜcFen/ retundere, par pari reterre. Jbat
er mich «icDriicffC / fb WiD id) ihn »ieberbrutfen/
fi me exereuir, renonenda, vindicanda erit inju-»
ria. Sed ©erbrücfctl efi degravare, exigere, eji-
«cre: 93trDriictcn äutrm regere, dithmulare.
SlÄncn »erbmefen / Aipprimerc lacrymai.
SSerbrucrumv Tuppresfio, disürnulatio.
Unberbrucfcn/ oppnmerc, Aipprimerc Unber>
bruef ung / 0<c / oppresfio, fuppresfio. U«bcp
brucrer/ Oer/ oppreflbr.
3üf(immcttbrucfen/ (Vringere, eonftringere, com-
primere. <gin infrtmmenqeftrucfrcr S?e^er/po-
culum comprrflum, conci vaflätum. 5««/ &*lu\
compofit*,ut: ^)inetnbrf!Clen/ imprimere , depri-
mere. 3e rbrurfen / conqraflare, dirumpere,
frangere. Suruttbrncfen/ reprimcrc,.e$r. ntf
ufu adltfctitda.
mprimere Iibrum, exeudere«
typii deferibere. J)a< S5ueh i(l falffjf geDrHcft/
mcn dose hic Über impreßbs c(V f multa peccä«
runt hk hbrarii. ©ebmcf t< 55ö<ber / libri im-
presfi. ©ebrurffeifeinwat/tdapifta. (Einem
ertthtf jub viiilen geben / caleograph6prcl6 opua
exK'ribi curare.
©rncrer/ #w£#ri<S5u(hbrncfrr/ Oer/trpogra-
phut , caJcogra'phui , exeufor. Virtti riiT|,i UT
Bruder/ di!igens,artcnrui rypographua. (fln
^lipfcrbrucfer/cabularumaenearum impreflor.
<£in £einn>nrbrutf er/ phrygio, ÜntcorLm piclor.
$ud)brucfcrÜI7&te7 rjpographa, calcographi
uxor.
©rntferen/Ört/ cypographia, calcographia , ari
exeuibria. (gine nwIbcüeOre ©ruetereo/ mftju-
öisiima offteina rypographica.
©nicf/ üer/ impresfio, typus. ©er (SehrfnbrucrV
rypua emendarui. ©er SBiebcrbrndf / rypus
rc« erat us. J)cn jDtjKl lefen/ perluftrare ry-
pum. ©en ©riicl bepern/ corrigere, emendare
typum. ©er©rucl i|r febr falfd) / typus fearee
mcndii , erratis librarii refernis ei>. /n paiüim
curioforttm tdjiciemw hic ijvsJam charalrcrum n+
mina ex Cah^fiorum Tbrpturo.
^(hliff/ lyni.charaÄerci. @rc^ ©erfill/ typu« ri-
tuiaris. Uin iVrfiil mannl ula bibliorum anti-
qvornm. Sgibcs antiqoa; typus bibliorum aoet«
qT»n»m.
345
346
nvorum. £amm teurfeh/canonicusCJcrmanicu«.
S«Ut!*dKic«f4>rift/cypui rextuali«. $itkl|d)rift/
cypus biblicus. 5J.nu 11 / canonicus major.
C>r0R 'Jlbrl|d)rift / rypus biblwus graudior.
CDiitldir f (IIT/ media trartura. fötttct ^fd)a\l
b.id) media Svabaccnlis 3i}cro gr "-fmr / Ci-
• ceronuna fraclura. Ki vrdjlWbrtdjCV / mi-
nor Svabacrnlli. ^tV.tttirlciU / fraftiuiuu'a.
£afnBi)'(t<vB(t>rift/ typn*/ cbaxaaercsLatini.
£crr anriaiM/ texcualu an t iq va. ® robe Furfio/
grandior curfiva. 2>ibel iilltiqpa / biblicus an«
nqvus ^OJirrcl aiUtqva / mediui antiqvm.
5Ji ittcl furfto / medms curHvtu. 3 ijci'c furji»/
ciccronianus curGvus. 2i}ero üttCtqOa/ ciccro-
nianus anciqvut. (Sarinunb anti^u/ mtauca
Romana » gaxamundius antiqvus. tyttU AütV
qva / parvus antiqvu*. Littel föi cf / me-
diui Grscus. 3»i<-™ ©ref / CiceroniauusGra»-
CDS.
^IbDrucfcn / id. >ß <rvo.i bruef en. 'Die eingelaufene
jjeitungenabbriirtcil/ noiellas allatai typ« de-
fcribcrc. Oer ?U cruet / typus, excmplar, de-
fcriptio typographica. typus imprefliii.
Unterliefen / finirccxcudcndo, cypum abfolrere.
©eine 23t w finb noeh mdjr gar aujgcbriicft/ ty-
pocheu ejus carauna nondum plcnane defen-
pfit.
©ebniefen / rypis implere. ©a$ ftapicr i(I ganj
»Oll bebrütt (/ coia cluna r> pii retena c(t.
geblbl'Utfen / /h* ScrftruefcH/ crrarcincxcudcn-
do. mendose Iibrum impnmcre.
Siiichrrucfni / libros exeufos furtirr reeudere.
(£in 3}ad)brutfer/ plagiarius, für aliorum libro-
rum.
tBk'berbrucfen / fccundl vice rypis defa ibere , de-
nuö cxcudere.
Briefen/ ctiam pudicedicirur, Tenrrem exone-
raxe, lerarc alruru, cxccrncrc , opus natural fa-
cere, cacare.
exerementum.
itercus, olerum, merda. 33rid)eT ©rrcf/ foria,
0rvm. @af eilbretf / ecenum, fimus, lutum , for-
de! , itlwv ics. ^tenenoreef / äbufrvk mcl diatur.
%JfflrD<rbrfcl/«geftiomarcium. 3n©rerffal»
kn/ in lurem meidere. <£r trefft fo tief im ©reef
nie id)/ m eodem h*Gtat luro. Milien im ©rret
rium , colurabinurn. Jeufetöbrecf / Ufer, a/Ia
feetida.
©rcdid)t7*ij Ü 'Adverb, ecenofm , lutofui, fordi-
dus, iv : fqva'idc, fade, fordldc. Diciiur ttism
Dretfhaft/ lutem.
X^rub/ brühen/ a (tufett/t^«*»^
»u/f Treben jcritüur , vigere , prorteere , fucerc-
fecre , araplificari. Unruh: @»bC brubet »übt/
non habet eventus fordida praida bonos.
fan vor Sfteib mebt Drüben / pr* invidit au-
crefeic.
©ruhung / t>te7 incrementum , augmenram , fuc-
celsus * profeltus.
©rubeltd)/ *d}.& ddv. coalitus, coalcfcens, fec-
cundus, Tegctu«, Tcgcs, frugalucr, profpe-
rc t felicircr.
X)l'WÖ/ ©rÖfe/t>»C/ Ulcus, glandula , tu.
berculnm. Ncn k r*M«f , defatigarc, opprimere*
ßjjotiut a ©mj/ ©riefen / i/n./rVctDric(:L'n/
^r'dV ttdium & molrß:am nobis affnjt. j£)aubl'
oDcr Obrenbrufc / panus , glandula. ©rufe an
ber ^d)am/ Ulkt ö^licr/ bubo, apofrenn.
JÖi.lsDrüli'H / tonfill* , durtu tumer circa /Mutes.
<ßr|Ü(tn)Ornfe/ carbunculus pcftilcntialis.
irtfrh Ciebß
©ru(td)t/ glandulofus, euberofus. ©al
^(I)iv.in ift q»uijtriir»d)t / caro fuis glanduloia
©rilfcn / ßmfltx, r*ri in ufu rfl. Dicimta t*mrn:
©ie^icrbe brufen/ eq?i tumenc fcrofulis, tu-
moribus inflammanrnr. Slusbrufen/ tumori-
bus liberari. 2öenn tic ©eule du^aebrufef fewn/
fr (leben fie tVOl barnad)/ eq vi fanati aglandibus,
vegetaneur «Sc alacriores evadunc.
©U/ pronom.perfc». Tn. ©einer/ tvi. ©ir/ ti-
bi, ©ieh/ te. flw yyti toi. (Euer / veftri.
(£ii(b/ vobis. ©u felber/ tute, ©u nmü t Dich
felber jitbcn ' tute tibi imperes. ift bu btr ic
ittae/ tune ille es > ^d) totU bim pro ote i|>n/ iiud)
tVt*( gilben / profcDö tibi »11 um repenam. ©ir
bilbtd)? allein \\1 banf cn/ tibi ani aeeeprum fero.
W u\ mirb bid) nid;( brum fragen / tua hic non
req vintur fententia. l£i:cb fommt (i }U/ vedra
res eft. (Juretbalben/ veftri cauia. ©u concra-
hitur in vcrbis : Jba|hl/ tVÜIffu/ lebftUV fooftü K,
fimfttlen/ inluto pmolvercaliqvem. J^onb^ ©Uljcn/ gebüßt/ vuho cibiflaxctuiflarc
breef / flercus ranmum. @ei^- $)ferb 5Rcuft' I unb j( inber bn$r man / fervos & pucros tuinä-
^aubeRbredi/ itcrcuscaprillum, eqvorum, mis- I mus. &elt bukt ben SBtrt / regina pecunia.
347
0£>tt bildet man/ Deumiofiugulan numero
alloqvimur.
©Ufymrt /Oie/ ctfÖflsDulcn/tuifTatio, compel-
latio in finguUn numcto. *2 J iifbuduna, f« a • ' r •
nnj» i>otor<«u
^br^eil / aabrjet / vobuTarc . 8> toifieart. Sic
Mim utj cogtmur -pr rbv vrtfeittibtu*
yißVm i ö> o«f 3orjen / t obdlätio , appella-
cio numero plurativö.
©Utö / foUt&Ctl / fcrr« , pati , colerare , indul-
gcrc , petmicrerc. Fans nicfot langer butbcn/
amplius non fufrmebo. ©n atlbcrs* ifl btllbctl/
ein anber* OUtbciBCn / mala loleranrur, qvx
non probanrur. 5k&er SbofcS bulbcn/ «9
ff * :ubn / praeftat mala pati , «vam mala facerc.
felllDf n /fretjventitM effertur @ebflftfl / Mtientcr
ferre , moderate , fortiter furFcrre. 3<v Qf bulbc
mich/ füliUI«C id) fan / patienter feto qvantum
poflum. ?&au milj jlC& OtcbulDen / ferendum eft.
ÜJcblllbe 1)14) ein mcnitj / expeda paulifper, fer
moraxn usqvc.
jDulöuna/ ÖW/ perpeflio, colcrancia, patientia,
tlias ©cblllbling / cxfpcftatio.
©eDlllt) / Oie / idem qvod DlltftSOCj / &frtp*n-
tws tißtrpatur , tolf ratio ,a?qvanimiias , patien-
tia. (ScMilb i|i bicqrdfic Suqenb / patientia vir-
tueum regma. Sfcit ©cbulb nbernunbet man
aÜti I omni« fortuna fexendo fuperarur. <Sc»
DulD / öcbulb ! bii ctfbe§cr n>irb/ tera«, non cul-
pe» . qvod viurc non pures, ©.blllb träum
animö erecto cJTe , fortunam ferre. Qcblllb bt>
njfifcn / patientiarn praeftarc. ©re§e ©cbnlb
mit einem haben/ mores Ar in^eniumalicuju« to-
Icrare. ÖRan muß ©cbulb haben/ unb ber SBefe«
rnnij hetliTl / ferendum Ar fperandum. ■©cbuli>
i|l Me (>e|le Ölrjenen / animus a?q vus optimu m eft
zrumnx condimentum. tScbiilMqfcit/ (tyfulfc
\m & ©ebulbfamfett / r*r* Junt, & idem fvoJ
Ungcbnlb / &fc / impatientia, intolerantia, mdi-
gnatio , concitatto animi. TOit Unacblllb rief)'
Ut man nidjt* an*/ nul'a eft tarn facili* rc*, qv»n
dimeihs fiat , (1 in vitu» faciaa.
QJeblllbig / ^«^w- pa««ns . tolerant . funinen«,
apqvanimii. placiu», ^•patkncer^olexabilirer,
conftanter , placide. ©ebllltiq im Reiben fei)tt/ 1
dolorem mo< lerateferr«. (ginett flebulb(<im v
(fjen/ aliqvem plaeidura dr fedarum reJdere. (gr
ifi ein gcbuli>iflcr $icb i fortii« ulamitatem
fufferf , obduruir ad omnes fortunae cafat. Un<
acbltifig/ äJj. &«ivtrb. impariens, indignabua«
dut , impararus a rnali« , Deoiiuqvus.Ö'.- into-
leranter, imparienter. Unflebtiltii? fenn / patien«
tiam abrumpere , irDpotcntiA imbccilli ammo
efte.
t?cbu!MaHd) / un^ebnlbifllid) / idm yWgebul«
biq B nngebulbiq.
k 2llläCitlbf n i perpeti , miferia« patientia* obdurare,
perferre S^expcftare ultima \ &dlt6fenfu ; exue-
re patientiarn , nullo modo amplius res adrer*
fas fudinere. vrv bat-nunmebio au^etulbet/
|am omnem patientiarn abrupit & abjeck.
(frbnlben ywrbulben/ Urm ^WDutren ^ ejcJ
DulOtn / «aqvo animö fufferrc , forrunie obfc
qvi , contra fortunam pararum e> armatum
<(Te. (Jrbiifbuna/ ©te/ perpeflto. ifi ab
bereit r-erbulbet/ *Mif rerfebmenet/ jam de«
dolui, omnem dolorem abjeci. Vili ch bie 3eit
wrbulbcf man o.Ue5 / dolores veruftate micigan.
tur. lilterbutbi^llC^ / intolerabiltt , vulgb mfup.
vottabil'h.
2Siebi rbtllbf H/ denuö fc erig*re c^refiftere. J^afhl
©öffi aetabn/ fo marjlhi auebtrieberbulbcn/il
qvid malcfeccrii , idem expecta. SBteberblll«
blin^/ patientia mutua.
XMin;t;^-X)uuii. ^.©onft / pwpr*
lanugo , lana anfer ina ,mJr ttttutfcocril / p/cm«
m-Mioi et. j^Utl rti/iw flijVfli-w r ß ebrrttl , ^i'«/J tu-
mefeern vin6 , *X*nn ctrKT fiefoffcn Ixar/ffl^ et
flirrt wie efne 0otf pfeife. ft#nr
voi.rm Alifnia &F>tm(ifronnneiartt ^atm. In Je:
t^aiinicbt/ inflaiu«, tumidus, ©aunen/fft<
Ssxon'U Dtinetl/ i imi meiere , exTur^erc inftar
f>lumarum il!ariimin<ulcirrit,ÖT^i«f'p/.* heU
uari t ingurgitar« fe, u/n. /i/m btflar t^mptni n ers-
ter turnest, ata, thhocQuil S^^unctlr/ri^abun/
/I-ur Änttun/ goflypium , fc* Ätirtonne/ tor-
menmm maxi m um, ervod vehott'r tn carro,&
väßtßimum fit. It. jTatbaimcn/ inteflina graci-
liora ,4 RäI/ cortcrefta , &Oun infiatw , qvofi vi-
fen j ti4rffida t cok4t-e(cenita.
©nen/ &*Ml dvUeBd KlbCfl / augefeere, intumefee*
rc. ©et Xeit? bfiber/ /r»e bebt/ ß«b«t »juf / fer.
menrum tollitur, eftervefeie
^lltie / WtV » 3>tine/ agger, tumului , colli!
arenofu« , q v*fi fwt UimorUterre^ &txo.ltatio xn>4-
d*m fvlt. In Je crvüat'tm nbtwnä : Lugdunum t Viro-
dunum, ffrdunum, Novi)J*M4tn t '&c,
15?
'tOimC/ Dt« / doliura. Ab boc JDötl rjfe , proptn
ampldudmem «5* capxcitattm , 4r£i/it Coth^um
£)linna; ?voi i4irm #c dolium figmjicat. 3>iCP
tOUBC/cadoi cerevifije. (*io^f^tf>nnc/ cinoa au-
ri. Jf>CCrma,fMoue / cad« faUamcntarius.
(rf4nfcrrrnac / cadusaxungiaplcnu*. jpulle
XcniU*. dimidiuscadut.
5onncn / ^qvoifretptentua , t illtontlCuV infunderc
in dolia, replcrc cados. £a$ $1« i|t tlCÜ) Bichl
Cin^cCOtUiet / tliäs gefaß«/ ccrcYifia non eft
rrjnsvafara, dolus indita.
Scnnicpt/ ji/ &aJverb. doliari». (Ein ronmebter
25auoV/ rill$.\UCb. tüiccinSBicrfap/ veruer do-
liari«. XomiCiimiit five tüniUCbJ/ doliariicr,
per cinnat 'ii :• tinus.
Svnnlrill' dim.+a»/ doliolum, vafculum;
S)limfcn / ailfbllUlfcn/ iur2erc.iuflari,intumc-
feerc. <
^mnfurtJ./We/inflatio, tumor:
JDnni jid)t / Aß. & *Jv. intumcfceoi , tumidus , in-
flatus i y inn» idc. €r flehet aanj bumfir&t um
bflff Öf f\d)W vultus cjut inftar fpongix rumer.
Rumpeln / qwß bunpclll / jatfare , »rollere.
^Utfcrau^Htnpcrtl/ Uättjaflaru burynimfa
cere. HmrX)urapclnul(&/ Altat BBttTOlllld?/
lac fcrofiim.
3>0nfC/ Die/ rypha, clava typhae.fceptrum mo-
rionif,«Üi/X)Ot>DC/ corfrus, £)0lbC / clava fer-
rta« mallcus rerrcus.
S50fC/ Die/ capfa. Sabacfbrfe/ pyxis nicotiana;
T>Utlll/ DC*/ p/ur. 2)im|le/ vapor, cxhalatio,
*MM™j***o.*xmti(kn. Wellie/
vaporet mahgni. ©a« W>C0 ift 1WC CHI ©UUft/
fo qrpij wirb unb balD rnrfcbrpinöet / v«a vapor
eft, qvi inrumefeit 4 ftaum et ancfciK
tt&niim 85 bllu'lc n / »aporare , vaporem emittere,
» anebunfttn/ eraporarc , tliki rerbunfte n / cx-
fpirarc. . ...^u ..
Du:ifhmo./Di«/ vaporario» & bun|ti$/ *d } .9*pi-
d i >. vaporifer.
S>Unf*«l / DCt / P"*»' o«; cujus «»biajurg.da
funr, k noßro BS» / ;
br ii Dnuioyi ber/ ofculaxe rat. eipcni cm* auf
Pen öunfüVi a<ben/ pugnum in o.jmpmgcre
alicuj.coUphii objutgarc ahqicm, b alutfemf.
apprehensa bucculä dcofculari.
jC>'Vnfd><h(fee/M- er^. mflatus. turgidus. <£.n
btWcftclifttcr 9Re«"*/ l»o<«> > j; M « in
maul.
X)Üng/ &&1U)en/ ftercorare, pabularc, fatu.
rare hmö. jDic ebene i v i £ c\ mfißcti buttiirr/ bic
%>übdab<rr birfet acbtmgei tverben/ iocampo
rariui , in eoile fpitüus ftercorabimus. <£itl
tvoly; ;m ffL- £.lltb / folum ftercorc cx&tiatuin.
9.V i cv fjnb muß ftarf gebtinget werben / foium
jejunum rtmo probe pabulandum cA. _\r ,11 f a'
TlVit je iVw'i: i. t v i" bia^tcr/ qvöftcrcut vctuAius
cit , boc miniu valcr. £)($ .na:a ;lu>' c bun^t
bCU 2McT / pi ov.dfßüutsrt prdltntwpAtrjijMuüut.
Oculus domini fagioac, fivt unpingvar cqvum
St agrum.
Dlliuicr/ Der/ pl. ©unacr' lacramen agri, ftrrq vjli-
niuin , (imetum, (lercus, fimut. ^Mih'.ii.u't
bcui2Üftr ciUiWtcrjDüngcr/ agcr pmgvi ixra-
mine opui habet. Suuijunj / Die / täem qvoA
Düna*x r/Z.J)ift)6tnjunq iu rco^tcrSrii wrrid)>
(tu / ftercorarionem jufto tempore racerc.
DfiüSUtl / Adj. ftcrcorolus , ad ftercorandum
aptu».
!j)On I Der / p/ur.rar. ahAdialtüö ttiam SMtl/
aigilla« lutuni. Hvdi'r tarnen petpt tarn J'cribitur
ii'bn/ r.ihl aliud tß , ifvbii gleba pingvior: Et
hinc kQ\\\\$tW fttT£OT2te,tnnitbdediicitur. X^P'
fcrtCblt/crctanguUrirjtiguIicia, latcratitia, ex
trvi oütfinguntur. Adj.ß SdnCM/ & ©illcm/
hgulinur, argilloAis. Ronane ($cf%/ ticTki-
^Und)Cn/ ßetÜndjei/ parictem tegere, lutö ?e-
flirc, inciuftarc, cecrorium induecre. t}} ab
bot JPbH / argilla , Iutum,& 'optimt co/ivenit cum
verbc JD 6l1 flCrt: Aoür i;rrd (tünchen cemmurtiter
gypfarc i dealbarc parictem. albariurn induecre
paricti t S 0>eriincl;cc / dealbatus. Jimdjcr/
MutemV'tK l inctuflator, tedor , vtilob dealbator.
$ünd)crm/ Die cedoris uxor. Siincbung/ Die/
c^Dae XundKU / tt. Der £ mich / albario , alba-
riurn, tecrormm , incrudatio» illinimcnium pa-
xietHm. Jmid) abfcblaaciw dclcre ccftotiuai.
Std XÜnd) r/i4m tnetaph. dicitur ccruHä , fuitu ifte
mulierum & illimmrntum , qvi facitm aJvIthant.
lr.it dicitur: ©er Stmd) i|t ihr roeibheb ab;:efal»
len/ pulcritudo ejus t'ru forma: dignitas dtflo-
riiu. sli;tR.tß: 2u«cbic^t/ p'(pr. albidus, al-
baru» albicans, metapb. cetuflatus, fitcofus
infucatus.minutui. Millich ic!>rc f'ft gfflind)tc
Ic^dCfen/ bucc?c cerunatx^nuniatula:.
QUXÜ)/ prtpof. per, 9t«//^ttrieb7durantcr.
Vilich Die ^pie^ruten laufftu läüci»/ viigarum
fup-
35*
-Du
35a
fupplicium dealiqvo tumere. Durd) t>tC 1? rirw
jiVKIl / objicerc aliq vern telit mititum. D'M'd)
lttlt* blird) ftefli it ' pcnetrare ahcujws corpus gla-
did. IDurdj lanaci ©ebrand) Penisen / ufuca-
perc. Jbierburd) / barburdD/ huc , per hunc 1 o-
cuai. Jp>iitC*U ; cl> / eö, per illum locum. Oben
Durd) ' per Ick um fupenorem. UtlDffl blird)/
per u^i.orcm. Ü*>eita'fUVd> p!u-. u-iti.i. ÖÖ0<
Du rd) /ii f n>i>r&tird>/ q va rationc, ob q*am cau-
sam, per qvam viam. Durd) Hilb burd)/ omni-
nö, per to mm. Du bttl 11 1 di nid) t blirel) non-
dum evafifti, rua paena tc manet. J£)flf. bu t" ' o
burd) Cid) |V! h'f ' tuonc impulfu, inftinßu-, con-
(ilio, hoc factum eft ?
Dörr/ b* Dörre / Dörrcr/ Dörrcftcr/
«i/. ficcu«, aridils, ii.maccr, Icrigofus, extenua-
tu*. Dürr Werben/ areiccrc, exficcan , it. mar*
cefecre. Du r r feon / arete, areiccrc (£in hi r
r er iv-.iim / arbor retorrida. Cum' ^Kjrri r
aridafolia. DÜttcSdaeo/fieuspaiTie. Dürr
Jg)otj/ acapna. Dürrer Ä<Sfc7 cafeus exfuccus.
fcürnmay Dürre Dürrbeit/ We/ ficcica«, andi-
cas- uredo. <£r fan cor Dürre feiner 3umien
nitt)f reben/ propter ariditatem icficcitatem lm-
gvae fermo cum deficit, DÜrrung Ui 5öetter$
mattet Curling / uredo caritatem annonas in-
ducic.
C 11 n id) f / &*dv. qvodammodo aridus, a r c ns,
^va/i dkat,fubai idm.
(fvtntius t)lirren/ arefaecre , tor-
rere, torrcfaccrc. dorren fcoatr* eft arcre , are-
fcere, torrefeere. Datf .£)eu bürreit/ feenum fa-
lb ficcare. 9epfd tut Off 11 bürren / poma in
turno rorrere. (fr n>iU ben (rdjncc im £>fen
bUiTi'n/ pro-y. imposlibilia tentat, res ftultas ftul-
tc conatur. ©fbürrct pi>\y ligna coftilia.
©erruncy Ort / id. qvod jDorrtmg ; Sed Dünung
eß arefaftio, corrcfaäto. Dorrujfeit/ Die/ an-
ditas.
lDoi ricbt/4-/. &*Jvtrb. arefeen«, aridi.
5D0rf/ & Saxoru^CTD/ Der/ terra cxficcata,
eefpei retorridus, glcbafosfilis, ce(btt , qvi ftle
exccfltu pro ign'u femtnto eß. Scnhiiur etiam (£ prf/
DorftC^t / 4 qvod ex taiibus cripitibu* eft , :
€iu borfic&f ge UCr/ ignis ex terra exficeata.
flirre/ Ort/ übe«, phiifa, pulmonum exuleeräho.
Darre eß ttUm inflammatio extrem» parttt
uropygü • puitulas inftar eminentis * acununa
*e , qvi AVMpierm^ ptreimt. PoribfoOttt *ß
furnus polentarius , in qvo hör Jcum madef«.
«fluni torretur , fropni ciibanus, i,t. hordei for-
nax.
^.mricBf/«'«?. 8^*^-tabidtH,tabide, frve tabitu-
dine laborant, phtificut.
%am » ^or(e/ ort/p/«r. Korten/ mtuhifcru
beittur 3>nc. rntm ä Dorren/ placcnca
corta, teftacetu panis, coil-rra, popanum,cliba->
nttes. SlcpfdrortC/popanumexpomis. 0SaiU
bdtorrc/ ex amygdaüs. tOi U^tcrtf ' ex dcfriuts,
ut fiuit XOeinbetttnus / faoa , Rtr fcrjitiuö / de.
frutum cerafotum , S&ClfcfeFcnrmiff/ dtfrutum
prunorum, BTr.
A> Cr b / ./ t.j •'; D J irib / «4 folidua, cratTui. Qvoi
tniminAißjktur, veluti db igne , foicjvrl dtre, ftcs*~
tur. Derbe Ohrfeigen / penetrante« colaphi.
(Einem Cr rbc vr tcfje tjeben/ fufte caput lumbosqt
dolarc, densö verbere coneutere. Derb &r0t/
pani« denfu«. Did) t unb berb/ aW ein ^r<mmuö/
Tpidum inft ar pulti«. Nonnunqvun ßribiturfax*
lud)t folide, folidiiis, fpifte, fpisfiu«.
Säxonicum eß % occu!-
te aul'cuitarc, obdormifcerc, fc^Uimmctlt/
dormiturire. vf / Aoc r/2 :
5)uf(fl/ Oer/ vertigo capitis, ftupor , perturbatio
animL ScrtbiturritdmQüfcl vEs fiMniiH Ull(f)
cinDfifet an / caput in gytum rocatur ad caligv
ncm usqve.
Dufeln Ö'btlfclB/ vertiginclaborare, obftupere.
mente de animo perturbari, attonitum fieri , 1.'.
animö dcficcrc ^ langvefecre , otymnAc}~ttei
wttX> er».
Dnfelid^tr* *di.&*a''*> exfenfus, exienfilis, (hipi-
dus, confuius, iuribundusi c^itupide, furiose.
£t wirb mir a,an}bii|t liebt/ totusiangvco,ani-
mo dclinqvo.
3>cfcÜfcln/ qvodbbfiUn. Efferunt eiiämnontul-
lt $Cbi1lfdlt. Inde «Bei)ujtluild/ jJkbeufdUHg/
X>lt/qvcdideifießa: joUfttj dcfcclio, dciiqvium
animi-ccitafis.
Qüfltx 1 ädi. biitrcterv biMferfrer/ tenebrico."
fus, obfcuTu«. Ctligänt enim oeuii ex verlioitu
c5* tnimi defeüione. Qyw qvod til\\(X etiam fem-
fiett torvu«. qvalet funbundieße folent, horridu«.
cerebrofus, larvaru«. ift aaH| Dü^cv in fem
.$ailfc/ Jedes iftserpeetri« infeftas tuut.
DuirerR/caligare, erbebilih'rn/ pcrtcrrcfacere.ex-
anuxurc fornudiac. (cl bat i\& (In ©cfpcnfi
mm
353
bctMilicrt / illuferuac cum Larvas vei Jcmnrcs.
Idem tfl t(Tti\\\txn / fvod proprie obfcurare» te-
nebrasoffundcrc, & Atinctpt atconitum redde-
retexriculajnenti»/i»»«i/jc4<, ©adUnijCtiim tkT'
büflert Slugcn Uli t> J^cr^O / fpcclris oculi 9t am-
miferiuntur.
©nfkrung / SJ normuwivjtm ZM'ifierbf it i affilier«
feit / cencbrx,caligo,obfcuriras «crepufculum.
it. illufio lamiarum. D.r dvr if> t>0ft £>U|tcTC.
£3ir (inD im Lüftern/ fumus in ctcpufculo.
£u|lerli(b / aJj. 8^ äditerb. obfeurus, caliginofus,
caligincui , tcncbrofus , trnebricus , tenebrico-
tus ,if. horribilis . f ormidabilis : * obkuic , for-
midolosc.
glitten / a Dufctl / muUto f in ti ut fieri folet in
XVattet / pro Wa$ct/ t»at pro da«/ trat pro
VMS. Stupcrc.exanimatumcflc.attonituni fic-
n. Sedcompofitum DCr&UfttnV mag« m «/ü tßjcri--
tttur etiam *8crtort>&en. €r i|t gaiii »tröuttct/
exanimatus, f ratio animo cft. n bi|l Wr&Ut»
rc r mein Jj; eil / foraudolofua es , au homo !
354
!£)uD< / &«r / ftupidw. <gm Dufte nfopf t hom»
frupidus , tardus , blireui , infulfus »agreftis.
©Ufct/ # Dll^tt/ alias etiam £ufin/ W«/
unumqwdft in duodeeim parle* divifibile , airf /Aw-
Jt/m , as duodenarius , duodeeim • "vuM dufecum
& duodenio. ginem ein ©u$t «9?aulfd?cHcn 91«
bell / colaphos alicui infringerc duodcnarioi.
©ufjidjt t alias £ufcttwijc / p« duodenionea
<«f du/trta.
2>tt>al / Mt?aICtl / Brfeiwf« potilti eß , ovkm
Franciatm, & proprie errare , *e dtinde doli de
aeerc , defipere , fcV infanirc nefc/. SScnn tW
jpiri bwalet / fo bwalen aueb liic <r (&afe / errat
grex o vium totus , dum paftor aberrat.
£n>al # Dnwler / «• ötoai / Oer/ ftuitus , fatuw.
ftipcs, caudex.
Qfya(id)t/ *Jj. yj/v.abcrrans, incautus , hebes*
pl umbeut, • impro vidc , imprudentcr , ftulie«
inepte. (£in broaltd^crURf nfd)/vervex marinui»
omni pecore obiulior, fungus , cxfcafui.
qvinra Germanorum litera » prnetcr
pronunciarionem , qv.x modo clara
eVaperta, modo qviefeens cft, ita , ut
Kgre audiatur , praefertim in tinc di&ionis, licet
eV plerumqvc in medio , nihil, qvod confidera-
tionem mercatur fpecialiorem , habet , nifi,
qvod multii nominibui , imperativu de imper-
FcAii verborum , absqvc omni causa atqve cum
redio legentit * audicntii ab imperito vulgo,
anneftatur. Sunt tarnen , qvi literam i/ram
climinatara volunt poft il in wocsbulii ^icb/
Jieb/^icb/fo^ricb/ OK/fit / aiqvc t cxmcrono-
viratii pruriru » icribanc: ^ib \'b Kbnb n".
Sed hrff (hpkthongw*utGermanit* linpy* peculiatH,
feipfamtuelur , qvod unusqvisqvc, qviderVcarit
auribui prxditus eft , facilc animadvertet. nec
(Ine caula terminos Vcrcrum movebic.
€/ C</ Cft)/ W«/ prifcUpraprieU'
gern, feedus, teftamentum, item aeqritatem de
acqvum dtmUbat: hbtetit flltC <£f / venu, Mc
IICUC €cV noTum teftamentum, $faC|P/ curia-
lis. nrplicatOT legis. (£T»arÖ & <£roalt>/ legi»
«uitodiam habcni. Ab hoc €/ €c/ €v/ CttV
(Ena y €n>0 / varia denvata in noftra liogva
exoru Arne, 1 mpnmis autem :
(Sh/fnt (£t)t I *W Tccclu« conjugii, connuDimn,
matrimonium, fadus conjugale, pl. t>U ^f)Ctl*
^Jn<|icr<be/ matrimonium Clericorum. 3n)ic«
jad)C €bc / bigamia. *Biclwcibiqe gf)e / pory-
<»amia. $c\ri> OD« !R<bencf)C / coneubinatua.
t $n«S)ti<l)t / contubernium. <?dKincbe7 nu-
ptias (imulatac. Unc!)C/ propr. calibatus, alias
concubinatui. Inde : 3ur Uncf)C ji^en / con-
eubinam in domo i'u.i habere, .^abtt'cbaftcue
(V()f/ nupti* legitimae. 2^n^eT< ot»o: \\v<Ne
(^hc/ »ota fecunda. 3^^ re » ntf ^ h <f / Tolutum
conjugium. ©CJWimgcnc coaÖum. ^>lci;
d)C €bc / conjugium inter jeqvales. UiiiUcicbe
(f bc / connnbium jpromifeuum. gricMifte'
Che/ paeificum. f&W (£l)C/ lamentabile, fune-
ftum, angarum. §ru<blbar< €be/ foteundum.
Hnfriicbfbarc gfp 1 ftcnlc. 3ur <Ebc ftbreifen/
connubia fancire ,pcrcre, inircconiugium. ^11
l»cr €bc leben/ ftni conjugio. 1£x bat niebt Jjuii
) ur (Sbe / rueit » vi"" connubia. ffineni feine
^PCbter jur CbC «eben / gencrum adjungere,
collocarc iiliam in matrimonium. £nc dt\)C
trennen/ dirimere,dinTahcTe,folverc matrimo-
nium. Singer <4:be ut bat befle 2ebcn / nihilcd
c«Lbc Icäulo lcÄius atqvc tottucatius.
3 *
355 ® €b 356
(£i)(ligfn/ maritarc , uxorcm duccre , matrimo-
nium contrahcrc. <£ bellen tß etiam nacalibut
rcftitucrc, legitimum rcdderc, vulgolegttimare.
<B(T t-irif bei'rblai'r ■ hui;', mc chcluen. Oberau*'
(teuren / ftuprator ftupratam ducat aut dotet.
"Et rebel tont / ft db vcrcrjchcfcett / iirm r/I qvodifyv
Itcbert/ uxorcm fibi adjungere, fxmmamma-
crimonio fibi conjuogcre. hinein feine vi dnre
(ler oerebeltgcn / nuptuicoliocare, nüptum da-
re alicui fororem fuam.
Cbeligung & SBcrebcliguncj r<fr™ ?r.'./£i)c/ con-
nubium , matrimoniale vinculum.
tbi'üd)/ Üf*-iv. conjugalis , matrimonial:« ,
ifmi legitimus. Q3iTi'bcltd)t *:/:«»« eß uuptus,
nupea, maricaruf , maritara. Unverehelicht/ in-
nuptus. (Ebelieb beonjobnen/cobabitarc. <£be*
luhe i'iebc Uttb XrCUC / amor A fides conjugaiis.
<£l)elid)e Pflicht debitum conjugalc , coneubi-
tot- €beliu)er £t<\f\b/ focietas manu de uxoris.
^11 ehelichen vrCiiu? treten / connubium intre.
U nein-! ich, caclcbs. Unehel td>cr 6ohn / filius
nochus 1 adulierinus , illegicirous. 2lu|crc[)cl id)/
extra matrimonium. ilufciihelid) empfanden/
furtö coneeptus.
€belid)Feit/ Wc / wo» w Unfbclie4>FctC/
caclibacus.
(&X))i$/ aJj. xcernus, xvicernus, percnnii, im-
morralis , fempiternus. Eß ab i£n? / lex , qvaft
inßar aterna legis dar ans, &adv. xtcrnüm, aetcr-
ne , perpetud , immortali ter. ^ntmer lUlb c ro M
in fccula (eculorum. \£w 'u\ etiam eß ad dies vitac
3' c w i -u* ©übt / fummum b o n um. (?j n eiri
etes" @ebä F d)tnü$ / memoria immortalis. ©ie
croiqc 6eeligf eit / Talus xterna. groige ^tnficr
mis ■' tenebrasaerernac. (Ein erotqer i5rnnnqt>ell/
fons perennis. <£:n ewiger J£)JH/ infinitum odi-
um. (£tt>iq HlM /perennare, in omnem xter-
nitaterodurarc (ttioas »u eitlem ISMcbffiiin
fuhn/ immorralitati mandare, Uteri* dt laudi-
. bus «cernare. ift bir eine ttoige ©ehanbe/
xternam ignominix labern hoc modo fubis.
(Etoige 2anbes~flern>eifungy deporcatio.
Cftiglidj/ in xternum , in Tempi ternum, in per-
petuum > in omnem xternitatem. €tt>ig /
(frDiglld) normunqvam idem qvofy luürnt.qvea tan-
dem, ad ultimum, ad poftremum. Sljie Werbe
tebnuremig jureebtefommen/ qviHeandcmficc
cx mc ? SU3al fofl id) ewiglich, fageu/ q vid refpon-
dcam , cqTidcm iguoto, SC ai wirb boeb, e joi j
hieraus »erben ? Qyi» demum exinu hujua
caufx tuturuseft ?
€n>lgfH c^/rpfwif/u«a5fre»lgfn/ »ternitati rra-
dere confecrare , mernä gloril donare, afficerc.
9?er ttms niHjlid)f$ febreibtt / ber btTcioi^et
feilten Sabinen / qvi (alucacia icripta poftcricari
rclinqvic , famam fiiam in omnia fecula diüt.
pac.
(£rci«r/ 55rrcn?in.cr / Oct/arternanslaudibus ali.
qvem , profeqrens immortalitatis memorii.
©ie Poeten finb ber Jg»clt»cu 3erenMijer/ poerae
heroes ccernicati confccranc (criptis mia.
C ;v 1 « \ ( 1 f / r ic asternitas , pcrpetuitas , perennitas.
^011 vrrtuf eit her / ab omni asternitatc. jti ade
tt)iafeil / fempiternis feculorum aeraetbut.
Vl'lViiUfir etiam pro ftlutc aecerna , beacirudme &
bearieate , rurfgc 0<cliejfeit non r*roponitur.
(?ben / *Jj. S*xon. itptn & Belg. Kffcn/ ab <£*/
fvaientu aeavum Ö bonum [ijnificat, cujus rc-
gula lex eit , transfertut^ non ttotum ad omm
jeqvale , planum , rectum, directum, fed etiam
fimilitudinem veram de con vementem figtiat.
Exponitur etiam adverbuüüer : Omninö* xqve (
pennde , fimilitcr , plane * diredc. (£tn ebener
33eg/ via plana, item via longa. Noßratu duuni:
(£in fibebeuer Qßeg/ tu (ätis porreAa. \£in tbe»
tu e 8anb / toi um xqvum , planitudo. ^in cbe«
ne^Diec^t/jusaeqvale. €inccbrneUrfa(be/par
ratio. TSIeiebeben/confimihs,aeqvalis. ifbrn
fo alt/ xqyxtus. (gben ber/ idem. gbeu in red)»
irr 3<it / commodum t opportune. (Iben fo
aroj/ xqve magnus. & gtfd>trr>ct btr eben
red)f / condignum fert pnemium. €ben m<W
d)en/adaptare. ©ai^leib ift mir nieit eben/
vedis ifta mibi non fatis apta eft. ^5 i\\ mit
icßo niebt eben / fam mihi commodum non e(T.
Cire iir ebm foviel / perinde cft. (rirun eben an«
feben/ attcntcconremplarL €ben forool fijBei>
ber / iils Scanner / faeminx juxta , vinqve. £)u
bift mir eben fo lieb/ ak- On beinern S3atcr fletoc<
fen /carus mihi asq^ct, ac fuifti paxrü
URebcn &*dv. inxqvalis , impar, afper, con-
fragus,^; incommode, inopportune, afpere.
Unebener QBeg / via ch vofa , faiebrofa. Unebt-nc
Siinbe/ cortex rugofa. Unebene Sorfebliae/
«ondmones confragotx. (£inen unebenen Ort
t ben machen / complanarc locum atperum. £i
febtefetiid) niebt tittebfo/optimecongruit.
Ebenen/ «omplanarc, atq v ar c, fiftucaxe. gin 95re1
mtt
357
358
mit bem cb!ichtk>bd ebenen / affercm dolabra
lavigare de polire. (£ine vrt&reibfcber ebenen/
feabritiem penn» abrad<rc. Slusebencil £5* bcebt'»
nen / xdem tpnd ebenen.
Stent Die/ planities, campus apertus, planus, pla
nitudo. Stuf gleicher (ebene faden / m loco pia-
no cerpicarc Sluf ber (fbene nt gut ivanbcrn/
in locis planis Arave ieer. Unebene 0 vi ! atpe-
eitas loci, falcbra, campus prxruptus.
(Ebenung/ (gbenheit/ Vit/ jeqralitas, stqvatio, fi
ihicacio. Unebenheit/ idtmqwd Unebene.
^bbe/ bie/recurfus, receflus, refugium maris,
db Cbtn/ qvtd pldnitirm detrgii fundt , XTCtl Cö ben
ebenen J&ofen enrbcefet. €bbc unfr ^5In l
mir is reeiprocatio» refugum Sc refluum marc.
(£bb<n/ abire , rcflucrc, dcctetccrc. Diciturfolum
de aeÄu m ans.
plur. Die (JbtT/ »erre», porru; non cd-
ftratiu. Rt i'.cvlam qvidam dei ivahanrm bujtu vo-
€H djftrt, q vdfifaüum fit ex aper & vrrru , melius,
fvi d >54r/ dxdfi fit wie tin £>4c / urfa, qvdm ma-
giätuduu refert. Sei efl a eben / q vod iJem fit ex-
terni ftecte, de dlim poretu. l£ut una.Cf'chuittcncr
€bcT/ porcus. (gin aefd^niftencr ©CT/ porcus
caftra tus , majalis. SuilDer (£ber/ verrcs fylve-
(rris, aper.
^ben/ /iw (£benbaum / bet / cbenus , /ig»«« foU-
diffimum &pondei ofißimum hdbens , 4f /imi/f buxo,
yvoJ ex tndU ajfertur,propter Untätern, gldbriciem
ö* reütiuAinemfic dppeilatum.
Cbenin / Ö* ebin / «^jeff. bin £pI >/ ebtneum Ii.
gnuro. Sbene (Birdnfe/ fcrinia ex cbeno faßa.
Cef / Cef e / brt/ p/«r.bir Cef «1/
Plunmt db HtnQß/demto tiper fomploctn, de Aue im t,
qvid, ubi duo extrem cmjunguntur &an£ußartur,
ibi dngultu fit : qvibta lubent dßipulor. plotdt enim
(£(f e focum feercrum, abditum, detrufum , 'bl in
genere extremitatem , oram , verfuram. £ich
in eine <&fe vertierten/ latibula qvaerere. <rr
freuet in alle (Ettal / omnes angulot pe r rc pta t.
©a« llnglucf t'cbläar von allen (Scfen berein / un.
diqvc me petit fortunx injuria. (Jin recht (£cf fV
Warfe (ErtY/ angulus re£hii. ©eiebte/ fthiefe
v£eK* ' angulus obtufus.
(£cf lein. bflsV <foni»t. angellus, pamn angulus. <£<
wirb ja ucch ein €rtiein »er mid) in ber 2Brlt
fet)n / dabitur Ar mihi locus qvidam üibdtlcndi
in vaftnfimo hoc tcrxarumoibc
<5(fef ecf itfjt / it. geerff/ «Ä. &ddverb. angulofus,
angulatus. ©ret)erff(t>r/triangulus. ©leid)^
breneriet/ rriangulus aeqvihrerus. Söicrctf tet) t/
qvadrangulum. Ungleich ftcTCCfet/ rhomboi-
des. ©leithtierecfet/ eubus. g&nfccf i<S)ü pen-
tagonoo. (gech^ecfidjt / fexagonon. 3f h n»
eoiebt/ decagonon. Sieretfidf)ter$cü"er/ qva-
deadifeus . qvadrangularis. £)ie (V^ecfichte
3?if nenbeiil'cr / fcxangulx cellx in favo apum.
£tfen//^;Vffwnfiu/ teerten ö^honeefen/ irride-
re, nasö lu.pcndcrc, lubfannarc. 3 c ^fnian
brneeff barÜDet / res luditur irrilionc hominum.
31 lle'ecf entehrt/ irrifione dignus.
'2iu ittinnq, tu f &*as Wetten/ ludibrium . Tan-
na, fcomma, ludiflcaüo, irriHo, dchdiculum.
CllJ#etfer / bei/ derifor, cavillator, numus, kun 2,
fannio, nafueus, irriibr.
ölll^crJifcb/ ad;. &aAv. ndiculus, jocularis, inepeus,
abfurdus,^-' ridicule, deridiculo.
^fd / bCC/ faftidium, naufea, conremtus, ab-
ominatio. ttaqt einen €fel barftir / ab-
ominor , fatictas ejus rci mecapic, nauieo ad
hanc rem. &(\ tot tet (?pei|C / everfio ilo-
machi, faUidiura in eibis. vf peile / i>ie einen
<£Ft( macht / eibus naufcofus. ^mem einen
Gfcl mad)cn / naufeam alicui movere , eiere,
excitare. &er C'fel ift vergangen / naufea abiit,
difcufTa eO.
Qifcln/ acefelt/abominari,a»errari,faftidire, nau-
feam habere. (£$ efelt mitft fiber bie mafen / ab-
alicnarus fum faftidio hujus rci. ^hni efelt
Dorm SBciber nehmen / abhorret ä macrimonio,
avcri.it in nuptias. 23er Den Gimmel liebt / Den
efelt vor berieft / q vi amar caleftia, ei fordene
cerreftria. dlu^cfeftl / abtlergerc faihdium.
(EnteFeln/ difeucere, abigere nauteam.
(Ffclicbt/ Ö'Cfelbaff / ddverb. faftidiofuf,
abhorrens, naufeans, it. faftidiose. Naufeofui
dtttemeßi qvod ndufedm excität. (fin efe lichter
Geruch / fragrancia naufeufa. (Jtn efelichtcr
9?? enfd) / dlidt ein (ffeler dbfolute , naufeator.
^Brinef clirbt / abftemius.
^llf el / bl'e / ruga froncis. Ab tttel / Qvid turpi-
tudinem qvandam bdbert videttrr. ht ie cilfelcil/
caperare trontem , froncem rugis concrahere.
CL'llfv'lcr / bet / qvi fronicm conrrahic, torvui,
morofus. (f ufcllUia / bl€/ morofitas, frontis
contrario. (£ufdMt1) / *dj- ">ft>» » fevexus, vul-
tuofus, ft Yuhuose,tiiftfe,(orvc.
3 ij €5/
(El)
360
£b: cf)c/ efKt/ cf>i|t/ »c»(.«3f«(l/
loci & temp. priut , ciriut , ante, anrcqvam,
pr msq vim. <£be man tieft S »erflehe v opinionc
citius, inopinantcr, inopinacc, Ö" inopioarö.
3 ch uu'llfc eber roa$ .uu\c; / aU t ; s tbun / qv«-
«unqvc prsoptarem , ante c\vx vis in me fulci-
f crem. €r f eimiit eher aU a Iii antares omnes
antevereit, antiiipat. 3$ Wollte d)tr CoW feOil/
Qb D.ii cii'.iui'.'i! / damnari mallem, qvam ad
iftat condmones acccdcre. Sßcr i'ftcr fotlimt/
&er "r :' : ef)(r/ prior tempore, potior jure. Ol: 1 .'*
tftcllc/ q*amprimüni , primo qvoqvc tempore.
ÜUIcreril/ modo, nunc, nunc deroum. je (i)CX/
je fiebet qvo citius,cöcommodiut.
€t|lCT/ t«r erjlc / ^4 f rimus, primaria!. D/ti-
ter f <<«»n 0«: erftere. £)er erffe an ©tano uub
r f d> a n f n h C i ( / primus dignitatc, dt virtutc
prasftantiflimu«. £)a$ (T\U/Mi belle / Opti-
mum qvodqvc primum. ©ai crjtflli.il / primö.
£>e? erfun £agc$/ primö qvoqvc die. vürfifll
imd aipcltu. ©et f rße (Sctjlaf/con-
tteinium. ö.itferjie©ericb( /caput can*. $m
erften/prae ahn. <£tf ifl fein er|te$/man tnug
II. ni um 6 tu gilt galtet! / venia detur primum cx-
pcnemi.
€r |1 / *dt>. pnut , ancea , primum , prineipio. Di-
rtur rt»4w fre^v(ntißime t crflltcft / primo. 2lfö'
ttinn iT'i/ tum demüm, tum dcoiqvc, vulep :
nunc prüft. ^\vt?( ertf / nunedemum. £rjtlid)
^ngrcifcü/ primordjumcapcxejaggredipnnci-
pium.
Crilling / ter / primieivm. £)te (Erfttingc fcer
grüd)(e / primiü«. ©er Crftliug unber &en
& inoern / pn mögen itus. .£ie (Erftun4,e i"t ö
5>U'!h'$/ f actus primigcnÜ.
ontnntrti
mrtaüw um , , 1 1/ primum , primarium * rx ftrf
dttndravodvü mrtaUunt in foecic fimditur. Ita
ttum&\i primas, pneeipuura , oriiur al iKrft/
» 0» 4 ür^co «Vjg« » *rr €r t im,*b bebrtueo Ercz,
terra. £wi r J / archi , tUtmrt , r/l ptrticuU tüi-
qvid (umm'e augtndt & mtendeadi, ui vidrre rfl in
•voubulu : (Eribij'cftof/ €ril)eri09/€ri»vie|(er/
€r,cna,ti / Crpater/ €r,ifd)dm/ €r,n.ur/K.
<?ri autem, äs , tmrium tjl : @i>fl)CT|,/ auraria.
^ilbercrt/ argentum rüde, ^iipfcwj / pyrites.
(Sifcnert / metallumfcrrarium. ^let)erj / plum-
bago , molybdzna. $)(TQ(Ti 1 mecallum cru-
dumi lapii mctallicia. Qjl^pei'i / lapis ex o
conflatur plumbum. JfUpfercTt / g«ve.
Ä lülAcleri / aera acuta , tütiu ^^>^ellö £rt / tinni-
en$. €rt »cnfet auf €rj / vena venam ie^ v icur
Sc proxime oftendit. €r| Hauben / materiam
mctallicamaiaxit «St terra fecernete. (Jrjma«
len/ venam ad (ärinam molcre. <^rj pudjeil/
venam tunderc. 98.if(f)rn/lavare. $iiHMiefl/
experin. @rabtn / excidere , effodere , erucre.
S<U(OTI / igne perficerc. @ic|jeil / ofccr fd)mcl»
jet»/ »sconflarc. Ä^rnen/disfolvercinglobu-
\ot. i5»tci^en/ materiam mcuKicam feparare.
föe^P^en €r| / «nruCle. ed;niicc>eeri Xi coro*
narium.
€t'tin/ ebrtO/ cnmv »reut , ameut , ahennt.
(itrin (öefdjirr / aeramenta. (f rin Verlebter / can-
delabrum ex oncluUo factum. QÜiinc VctÜCftV
tormenta cx aexc duldariocoaflata.
€riicbt / adj. »Mus. £Tii<t)tcr 3^cr<| / asmtiut , *-
roüit lapis. Sriicbte arbeit/ «nfic
Sbltl 55" tbtm I prtpof. Circum , circa , in cd
tracru,loc6,rcgione,proximc. Rdrumtß.
£f)E/ V£f)CC / ©ie/honor,gioria, laut , digni-
ut , re verentia , prxrogativa. PoUß cjjtab
priut , oyoJ , ovi bonorai, primat dlicui defrrst.
15rofe $brc / nonor fiogulari» , incrcdibilis.
Un»lerb1i(J)e Sbrc/ immonalis. SEBpfocrfiftitc
(fbre/ meritut, dignidimus honor. *ctf)cin»
ebre^giorta inanit. 2lmHcbrc//?w (crtanW#
ehre / digni tat oftlcialit , ordinit fptendor , gra-
dttSTtoaeftut. H&tbmtiHfyrc /nobilita«. «jfpr*
f^ebre I vrxi crentia , ftu potita praerogati va fet-
li »ms. 0>elrel>re / di «a monera , honor ob opet.
äOeltebre / honor mundanu« , fragilit, oopula*
rit. 3Band)rc/ honor levis, falfut. fuflcnfc
fbre/ glorurirrute parara. 3^ad)i]cN{cbni»ß«
eine / nonor immorulis, diuturnui, polt fata
florens, monumentum. ^efudni!U)?ei i e Ji-
£rutio pr*fcntta». 3citlicbe(e:brc/tranfitoriut
houor. Hultbi'bre/ honor rcgionis. Uilt'brf/
curpitudo, macula. SRacb 6i>ve (heben/ afpi.
rareadhonoret. (güientu (Sbreu bringen; pro.
vchercpromovcrc aliqvcmadkonores. \£\)Xt
t» ir roll crimen ' reportare, eoafcavi glonam.
i£ l) r< einlegen / puedarc ic gercre. "Cluf (tbre fb
ften/duci glöria , fpectarc tarnaro. (fbre Der lic.
rm/famamamittere. 3« €bren bellten/ colcre,
obierrareaüqrem. Seine &)X< bcf»fnfen /exi-
ftimauoni fu* confuicre. Seiner Öfhrc entfc^et
Werben/ de gradu dignitaiit dunorexi. ?Sm
(ßbre
3ßi; P? €i 362
€bre ir&icn, honons causa. 2llle r (£brrn roebre/
amplitudine lummi dignus. £men Oll |eillCU
(Ehren a 11 ircini'U / fainam alkuf uc laedcrc , de-
trahcrc Ijuix , cxiflimatiom dcxogare.
<£I)l'Ctl/ gechret/ honorarc, colcrc, vcncrari, obfec-
varc (ufpiccrc aliqvcm. Cüucf feil nun ibrcA/ 1
lorcunam revcrcuccr habeco. SJtfr.n feil Uli
2) jum ebren/ i>er einem »3 4m um #i / p»cv. bc-
nefa&oribus reverentia debetur. (£h,rc ifj
law tXt |UcT|i cljrcf / honor cir bonorantit.
2111 jllfoodnbrcn / nimiiun honoris alicui rrtbue
rc magnificare, cxccdcrc in vencrationibus, cf-
fundere honores in aliqvcm. *
fchvvv l»ct/ veneraror, aeftimator, cultor, admi-
rator. <8 (f)Cincbrrr/ p»*co pcrionacus.
gbrhcb/ y £bre nbaft/ *Aj.tf*dyt T b. konori-
rkus, honeftus , integer famx viraeqre, i/rm.*
bonorirke, honefte, gloriose, hoaoratc, disne.
Cfl itf ein guter ehrlicher «Osann / vir eft aotiävae
fidei 4c digniratis. Igt i|t ailtf Ctlltltt ehrlichen
t£f KbledHC/ ampliffima Camilla natu» cft. (£bt
lieb ober lebt/ nonefte vivercauc mori. <£or>
ltcb uit einem tKluuict fem» / honorificc dcali-
qvo fencire. <£in ehrlicher^ flon f>Alf f«n"ißwrf/
in bonum virum non cadic mencirt. Vi i in tili
ebrenbafrer ÜRenfcb/ *»«• gravi» * fc venu cft.
tjhrfam 8f (SlfamUd)/ adf-ÜSaJ-v. honorabihs,ho-
notificut, digpiratc praeftans, SJ*: honeftecum
honorc. t£ill V["lH"|amer "X^bt / amphsllmus
Senaten um ordo. (Eine ciTj'.UlU Al\> 11 marro
na, faemina honorabilu , venera ndl.
(Sbrlicbffit/ 0«/ honeßa«, inaegnta», dignita«,
cxiftiiruuo.
Gbrf.linf CXV ÖIC/ honeftum, ho nefhs, decus. (fc
rf llbJf(i4fCtt/«vo^Üf«w r/?» raro Urnen AicÜur.
<&brung/ Öl«/ idfmqvod&t)tt/pdH.tß.
Ehrbar / wSbrbarltd)/ hoj*omitt*urßre f)/
diciturqve: £ttat7 gtbCltUd)/ *-$.&*Jvrrb.
mcUrmvälrl, qwJthlllä) / honefhis, fplcndi-
dut , ornatns. & jtnh erbare Seate/ bomioe«
tnoderri , btne moraci , honefti funr. (c i cf) ei
bar fairen / honefte, morare, modefre fc gererc.
<Ein erbarrr Sfrurbfl/ vfta inculpata, integra.
Crbarf cit/9(t/ iJrmfveJ tfcrjrfrmrcit. 3ud)f
tint> ^rbnrf erf nnb<rr geben/ ftuderc rinuti & fa-
isz, digniuti lervirc.
^eebr«fn / Li.qvod ebten / venetationem aliqvam
baberc. ©nen mir einin £runf 5ßein beepren/
honorarc aliqvcm vino. 3d) bitte/ (Ti?clle
meine £w&Kif mir feiner C^enoiwarr beebrenr
peco, vchs cohoneftarc nuptias mcaitua nrar-
icnua. Seebrung/ Me/wm ^warjrcSfrfct;!)«
runej/ ornameneura. Cicilur ri.jm honorari-
um, xcnium.
!<J:Uicl)reU / macularo inurcre , infamiam conlarr,
caißimationem alicujus violare. ^nrebriirtß/
X>liJ deboneftamentum, dedecui, contumclia.
Duüur ttiam nonnunqvam SOJtfebren / Aisqve
dcq»e habere, parvi peudere, nihili arftjmarc
aliqvcm.
Söerebren/^ropr.cTcncrari , multum alicui deferre,
houorihee aliqvcm appcllare i dtindt donare,
munere aliqvcm ornarc, prasmiii ameerc. SSe p
f brer/ OCt/ ü. yW «ljc<r / 55" pmtrrea munifi-
tut, largitor, donator. SÖcrehrumi / Mt/ ho-
norarium, prarmium, donatio, ohariöna, xe>
nium. gliriilfche SSercbruna/ congiarium, do-
nativum. kleine/ geringe S3crtbrung / munu-
fcuium , munus levidenie. ©egenj^erebrung/
remuncrario, recompenfatio.
Unebrrn/^verunrbren/ i.ta» qw.i citobrcn/ 1«.
bcculamafpcrgcrc, turpirudinc norarc , dcho-
neftare , contcmncrc. unebret mieb gar
niel)t / hoc mihi non eft dehoneffamenid. UlV
et>re/ Die/ infam ia, dcdccus.macula, oppro-
br i um, dchoncftamcncum. Uiieljrlicl) / aJj.
*d-wrt>. inhoneftut, in^Iorius, (purcus. item: in-
dignc, tnhonefte. (f ine imcbrlic^K Cflcbe / pn-
dendacaufa. Uiubdfd)er b /exitusmhonc.
Aus. Uiicbrlichrrif/We/ indigniui, ignomi-
nia. ©eninebren ttiam expbitüttrprofin»te.
3ecehreR/ eertareinricemhonoribuj, qvodttiam
^cir«re>igend)ren K«U>icbercbren/ retrlbucre
honorem , compmfarc cu!rum culrn.
Slb ö (flbC/ t>U/arcuUalifta. fcorpio ma-
nualis. Nobie tnuCuhaut eß , htm dkthtr: tfhoen*
fd?ft9/ trcubMhßäriiu. i^ibt i«'C five ^tbftl*
btinni / arber rß vrnnvtj in Corßcn infula ; nomine
Taxus: uiWr ©benbciimin/ coxicum, ör©beni
nwlb/ tylva taxca. €ibifdj)/f imUiß, mal va hör-
2tCt) ÖT CiCl^e / NC /q»«cu«, JöxUarUrA.
fl*, qvaßfit lontraflumab iElQlä) / id f/Jeiijen/
proprius. PriftiGntnam tnwnntt in oppidii nee
•vic'Ut fid fub qpercubui babitabafd, atqvt rtmotum
nexu centrgeoAntur * recrptatulumq^ ißud proftit»
tu ronin. erdni , Aghium diüum s-nsf iklld) i-'jtti
Qtn. J^«]geiet)e< robur. ^)afeleid;c/ *u,u s lari-
3 »j iölia.
3^3
364
to n. J&afclckfrc/sefculusjrucfcului. Breill
eiche / iicx 1 qvercus petnea. vr««e alte <Eid)C/
annoij qvercus. fället feine £id>e VOM einem
(Streiche / unö i£lu qvercus non cadit.
€'icf)in &tiä)i(S)U qvcrccus,qvcrcinus,qv€rnus,
askuleus , iligncus. Efl etiam CM £Kb icbr / fub-
ftancivum , jlve (£id)i'C / qvercetum .aefculetum.
£id)iu -frei} Iignum qverne um. £id)ine s5rei<
aftercs ilicci. (£id)in 2Uft(eül / ramui falignus,
i.e. vilis.
Sichel/ &*M**ieBo gef er/ tue/ pfcr. €td)e(n/
(Sofern / glans qrercina. 3^ l J 4 ^ c nidjteinc
taube (fichcl haroor/ cafsi nucc non cmcnin.
Cr icbt 1 11 fammlcn / glandes legere. $ua>:i(i)eln/
glansfagca.fagina. 5ktfcve»d)clll / terra: glan-
des, dicuntut Alias Ürt&fciCJCtl / chimjtbalanui .
€qi)P(i[d)C vr id);:l/myrobaUnus,gJans itgrpcia.
£a ■ Kicbc! / gians roborca. 51 bgcffl 1! e 11 e £id)Clri
glans caduca. vi"td)i'l eiiavi diciturpan fuprema
glandif penn virtlk , glanduia. Ab (jjefern dicilur
etiamX>as <£cf en'c|>/ paftio glandium. ig d)IVfinc
in Dad vf vK-nd) itüubUn .: (ivran Den Ccd^l
laufen Liften t fuci immietcre tempore glan-
dium. (£\äx.\nfi-ve Scf erit im Uberfcblaue/ Tuni-
culi, cumglandibui/r« globuhi linconlocon-
tortis.
propi ie Je doliM (fVtrceU exbAuriendU dici-
tur , flilent emmvaCa innaria ex robore furi t inde
phiAi'iiy fe» $iiuehcidKii/ bibere, porarc, vi-
num infunddc ,ui in doli* (jvrrcultna fiertfolet 1
Sigmfu ai fium aq vi metiri. Exttudüurautemad
val orum examina. Hirn : ©CCid)tC Sijjcr / vafa
ad >v enfuram publicam examinata.
(Sicher /wgtcfymcifirr/ Oft / magifterdimcnGo-
nis publica; vaforum.
(Eidjutuj/ Die / examinatio i>r7 dimenfio dolio-
Tiim.
(Elb/ &«/ ClbC/ joftfatf (Job/
1t:j 0 tanavam Hiera Grtca 'd> ptrtgrin* in media
ocumnon Dabei: Jusjurandum, juramentum, af-
firmatio rcligiofa. I t'ibüclu - vliC 1 / juramen-
tum folenne, vubo corporate, grenwillfger (£kV
voluntarium. 3nacfcIn ( betHT (f iD / delarutn.
3urficfqcfd)obf ncr <£ib / rclatum. Offenbarer
(£-it) / folenne. ©» lehrt er <£ib / informatum.
©fflflbter ©D / jusiurandum coneepri« verbis
praftitum. ©Ottlofcr V£ lt>/ impium. Cr in Uli
Ter Sit»/ dejurium, fanltum jusjurandum. ©e»
niritftCV adaftum, cxattuin. ^cpm (gib
fraoen/ ad juramenrum rogaxe, adieexe. S^cnnt
(Ell) 0 erbeten / juratö promiccere. t)c n vlii) auf*
imponcTc« ©es Vil tc*c ? Ctlüßen / j uramen-
tUOS remitrere, faecre graciam jurisjurandi, juris»
jurandircligione aliqvcm folvere. l^icf) illtl v^ibe
wrfeumfll/ deferere juramenrum. 5}fr|CUIIUcr
deferrum. ©c fdworncT / abgelegter <Et*>/
prarAirum. ^11111 viu^e |"id) erbieten/ jusjuran-
dum ofFerre. $De it einem <£u>c vtT|>rec|>en/oDer
beFr^ftmeil/ obftnngere fe , afHrraarc jurejuran-
do. ^lDu0f^9led)ttUhn/in legesjurare. (£fi
t9A^ auf feilten vfü> nebmen/ jurejurando arHr>
mare.
^llHt^eib/ juramenrum ofEeialc, aliht ^ieneretC 1 .
2lilSi!"cbl(»9<< fivt (fnreib / juramentum lim deci-
forium. ^e|i^ttgiin^eib / confirmatorium.
$uri)crcit>/ ci»ium, i ; .v,laubuuiu \;< -ti credu-
liratis. SJ^llieiU'i^/ promisiTones amarorias , de-
juria amannum. vf rrMÜuiiqscit? / Aipletorium.
(£•r6>mun4^<i^ , patcfaöioni». ©cfdrbeiD / oDec
(£it> ror C^Cf^rDe. juxamennim calumniar. ©e»
rid>tt?nD judicialc. Sufer 0>evid)tseib / extra-
judiciale. jcrica^eiD/ tacramentum milicarc.
f}>\ H;<eiö / domefttcum » voluntarium. £ebneü)/
juramentum vafalli. £nmpendb/ vilc. Wain*
üb/ falfe^er €ib / perjurium. gj?ini>eruug^eib/
minorationis. Scopnfjtf > fi™ *£^a?fit) / jura-
mentum afteftioni*. DhUCiö / nece/Iarium.
9Ccinuuina^ei&/purgatorium. (^d&anbeiD/ tur-
pe , ilbcitum. i?dH^diu\ ■ .n.'w ^errechtuna^
cii)/ juramentum patefactionis bonorum , wüs
cm T$urQ<v utverfchorlen five juvetrechrer»
bat. (Scforecfcft/ perhorrefcentiaB. ©tu&cn?
CenctD / juramentum academicum. sBrrbetf;
funa^eib/ proraitfbrium. 23eineiiiumi?eit)/ dif-
fcsuonit. SScrjicbteiD/ renunciarorium. Sc-
rtteiD / /ivr ^enreti) / maliti«. WabrbcifeuV
veritatis. SÖfiriKnino^eiD / juramentum in Ii-
tem. 3 c,, d ( neib/ juramentum teftis.
V?l^en / vrrbum, noneß in ufu,fed compofita : heften
^©ceibigen SÖrr^cn / »ereioigen. Et ^w-
dem beritten rß jurejurando aliqvem obftnngere,
ad ju<jurandumadigcre. Die 21njja<je i|t bceu
li\\<t> dcpoittio juramento confirmaca cft. Q>f »
r it r.uc 3cuqcn / teftes jurati. Unbeeidigte 3cu«
gen/ teftes injurari. SBeeitigeryiw 23ercihger/
Der / judex 4u/commiflärius, qvi verba jura-
menti juraturo praelcgic Q3ceit)igting / DtsV
conttrmatio per juramentum.
n£ ifi-g / odj & adverb. jurameato con^imatus , ju-
raeö
€i
ei
366
ratö pcomi (Tut. (gin cit>lid>c Stugage/ depofitio jCtiliafcif / öle / i^rm ywi <£tlc / Ü ßifuna. Sei
jurata. <e^&ud)e3ue|'aae/ proraiflio religiofa. ^üigf cäf rt«4w Matur dcocium ftupor contra-
<£inc6d)Ulb etulid) abföNCrea/ abjuraxe debi- äusex aceto * ahn cibisacidii. ^«wi «uro £u
cum. (giölid^ wrbunöcn feou / juramcnco tc- ligcSÄn*/ dtntu ßuptdi.
neri. (ctltfc/ nomm proprium ßtmin* t exponilur: Vigil,
CibifJ/ J ''- r*«*« rfl $5* tiw mvmi/ur , prdtrr in prafcns.expedira ,cxcitaia.
SWaiiuibnj / SReineibiaer/ pctfidus, [teilen/ idemowAfimpiexalea. arwcilf erriefe/
pcrjuraoi , ußujtlfiu&WMdax. luer „ feftjnat», epiftola fcftinationu ft pul*c-
(Ell/ CllCn/ QCCllCt/ fcftinarc . properare, ; risplena. SJPH ClHCm Dl'fC übcilcn/ pede pro-
accclerare , maiurarc . Htm conientiü» ambula- perante fepronperc. (Hbcilung /©ff /aceelcra«
re, plenögradu ingredi, oeyus fcpromo»cre. tio praeeeps.
(tilc mit 'Ilfcilc/ feftina lerne. 2öcr Jilfrt>r f ilcf/ ^ralcit / curfu confcqvi , asleqvi gradu feftind.
f omnit a,crne fpat / q»i properat , nontft tutut , | foabc ihn unterroege i nicht ereilen Finnen/
innere cum conleqvj impoflibile fuit. (£rciliiruj/
tue / compr chenfio cqvisaut curfu.
opuseft. 3c *vd) berief »iDt et' gorteilen / citöft ftrenue progredi , contcntiüa
linare. VJa< cilc|ln foY qvö I properarc gortCillUlit/ Die / ambulaiio ftre-
aede qvio cadat Ute; fcil lehr kvicf) t>en £aN;
canu feltinan* cetcos pari t tatulo». ?0? *.n mujj
CilCTl/ properatoopu
len / ad urbem fefttnai
properat? ~0t i e Da* Clrbrir eilen/ laborempro- 1 nua «acccicratio vue.
perare. 23a$ haben wir |ueilen / jaqt uns bpcfc ^erjueilen / approperare, advolare. hinweg'
niemanb/ cur fcitinemui, nemo iane nos in- foeqcilen/ ©cyusaut"ugae,fugamcapcflcrc, in
fcqvitur ? (Eilcil tliaan imperfonäUter ponUur pro pedesic conjicere.
inftare , urgeri, premere. flßatf am meiflf» eilet/ 3cad)Cilen/ perfeqTj .infcqvi , infedare , cciam ar
füll man juer/l tUt)n/ q*dd inftar.agcndum. ®c
Cflte Oacfjen/ negotia urgenria.
(EÜrnb / *dj. &*4vrrb. Sed advtrbioliUr frtorvtn-
tiiitdtcitur. <£ilmt)tf/fcftinani,propcrani, pr*-
ceps: Fctfinanter, celemer, propere, (ine mori.
©er cilcnfce feblec aern / niir.u propexant ä *ia
<i4 ift eiknM cjtfdjricbcn/ rapum
qvc ertam inftare, curfu incicat ilTimo petere alw
avem. Tcm nn(iefcl)0^enen 2frlt)e nacheilen/
feram bombardä vulneracam extra proprium
falcum perfcqvi. Hm: t7acbeil//n -e ^olfje
haben/ iutptrffqvendibabert. £ie ÜRadjeil Der
9}erbred)er / fcqvclaiperrccutiodelinqvcnüum
exeraterritorium , capiendi cos graul.
fxpeaberrac.
feriprum eir. fitaMiU einem fommen/ ad»o- Übereilen /prascipKace, annopare. ßr übereilet
lare cito ad alicprem. <itnai eilenW berbtO , M W«*t gerne / non adeo praeproperare folet.
f(t)fl^en/ deproperare aliqtid. (£(ii\is eiU'ND*
fer t\Q m i djen/ accclerare op ui aliqtod.
©1 £5" ©(C7 ©<C/ p/«w. teftinatio, acceleratio.
properacio. Dtcitur etism t>i'e ^iliuiq I cfT f<»S
Ctlen. 3nöcr€il/ «ptim. £)a*t>'m iftin
Der €il 0,emad)f7 «ft opus tutnultuarium.appro-
peratum. 3« grp§er €il/ ma»na diligcnrii,
miri ederiuee. t!> a » ^Hen 1 !f blint)/ fcftmaiio
improvida eft flreaca.
©ler/ l»er/ cder.eelcripes, inuigator , properans,
diiipent, Icd ulus. hierin/ OM/ ledula. a-.:en-
ta»acxis.
Ciliij / eilfam / etlr)aft / erlbar/ «i;. # A/v.Celer,
vclox , agtlis , pernis, Aibitui , citut , concira-
tut, praepet , Ö". Oleriter, ▼elocirer, impigre^,
man 1 rc , incitati , curfim. (Eiliger @0n^ / pro-
greflio incitatior ,pr*cep« progrefl'u«. <g\\i<\t
tcCl)rltt( / gradui ei» , impign , feftini , rapid».
©er §ur|t übereilet feine teilte mit 6ci)aDen/
Princeps iftc peccat praeapitantil, cekrirateqi
miniuro* Aios oppnmic. Übereilte 21li|"d)liia,e/
calida conillia , t. r. prareipirata , inconiulu.
Ubereilung/Sie/praKipicanxia.
Sorctlen/ ancevertere, prxtcrtere , antieipare»
prac venire. VßüXctiUfli}/ prXTcnuo, ancicipa-
tio.
3cretlen/ Telociratcpeccare, aimiumrem pratei«
pitarc XJer fic|) narrifeb ^ereilet / bleibe oft bat
billigen / Aulce captant compcndium in maxi-
mumiirpc incidit difpendium.
€in/ einer / eine/ eine^fö tintl «4>&.
numcralt £5* artiattw, Utini nihil figmfiiant , t>. rr,
€in ÜRann / ^ir. ßine^rau/ mulier. (im
©Itia/ cnt. Qi'ando Autrm mimtrale tß , um ra-
rem fignificat. SRnr ein SO? aun i(l entf r mmen/
ncuiO praeter unum hommemfervauu cft. 34)
tobe
#7
368
!>Abc Die Ocfcub vor einen Xabler hiegt/ unum
Imperialem folvi pro calccis. In comoofttione
(Ziüvtlfttitm/pi'iJ In Ö) incra. (Eingießen/ in*
hindere. (finf Ittlftc / provenmj. Qyxndo^nt
incerram perfonam 4«! rem Jifignat, & per :
Qvis, alicjvu, qnJam , exponirur.ut : (£wa tV
in r, uriui aliqvii. Sieben einen fechten / prope
aliqvcm pujnare. (Einer Ullberjebn/ decimus
q v iiq ve. (Eine* nach Dem anbewj aliud cx alio.
vcBa^ctncr toa>§/ ba* fancr aud)tubn ' m qvi
re qris fe exereuie, hanc eandem cftcltui dare
poecrir. vfincv für alle / unb alle vor einen/
unmqvi«qvc in foüdum. (Eines 3J»annc*?Cebe
t ft eine f)a!bt 5Xebc/ audiatur dr alrcra pari, vi 1
ne <5<btt?albc maebr feinen «Sommer/ una hirun-
do oon facit vcr. 3n>eo Scanner jino eme*
CDfanncÖ -Cht: ' ne Hercules adrerfusduos. ^1
ner unb aber einer / una* de airer.^ (Sin %\bx
ftm* anbere/ altcrnit arini» (Ein* tiber* anl»cr/
identidem , rYeqTenter , fxpenumerb. SOi it ci
Item ?ü3flrt / unico verbo, paucis , rribus verbu.
3»nmer auf erner Q5cicjc bleiben / eandem canu-
lenara canerc , chorda oberrarc cädem. (Eineä
^ftlbalt*/ unö cxcmplo , eodem fenfuvel argu-
menro. ©et lefjte obn einer / penuliitnu«, pro-
ximui a poftremo. £a* UMV iirt^ / feirum,
egregium hoc erat, 2Bic lange b*lt ti ein* QC<
fcpUlfJCII/ q vam dudum fonuic prima 5 (Eine* :ü
(er*/ coxvus, cjuidem «taris. 3u einer r.' 1 1 le>
bcnb/co^raneut. (Eben eine* Hilter*/ *q**vus.
2)a* einmal dn*/ abaa» Pythagoricuc. jd)
babe nur einen hffjcfl $riet von bir erhalten/
unas tanrüm k re aeeepi literas dr cas perbreves.
Cin* / a.ij. indtclm. & oAvtrb. Concors , amicus,
unanirms, amicc, unanimirer. (gini fet)n
concordarc , ejusdem fententiae etTe , ciTc ami-
cum. j£>icrinnen bin ich ein* mit ihm / in hoc
«onvenir mrhi com cö. (Sie finb ein* unberein»
tflber / Wie JpHtr&c unb a$en / conrcnhint in-
cer (c,uc<ancsdr feiet. £in*ge|innet Jcnn/unum
arqvc idem fenrirc. (Eine* vr inne* )i't>n / idem
vcllc ac idem nolle. 5&rnber fmb feiten (in*/
frarrum qroqvc gratia rara.
llnein* / difcors , ditfemiena, Unein* feoit / difcor-
dare, di»fcntire,di»Gdcre. SJftif ftd> fVlblC \m\ni
»erben/ fibi tpfi dwetepare. jd) in II mit Dir
nicht uneül* werben / «ulla -comroTerfia mihi
tev um cm. gjfan miU un* miteinanber uncin*
inacben/ fi«H,qTinolbaraamiciciafladiifQWcrc
etnamv.
(rinefr er einfl/ s" vv^njo^ ein* / fcmci , aii-
q vando, rändern, «arbeit mit üujl mirb nod> ein*
fo lertbt / omnia conando docitis folcrria vmc 1 r.
(Er iff m»cb ein* fo aro(? / duplft major eft. <&it \\\
noeb etnft fO febdn/ pulchrirudinc cam muleit
parafangif vincit. 3cf> Will einfi ^U Dir f ommtW
inviüm tcaliqvando. j&te .^c theiviri) ihn cinjt
and) treffen/ rändern Ar is cric in numero Horum.
Vonn:uupf*m<&MiAbund*t: @flfl mir <in*/ co-
dö, agc, die mihi ! ftemm ein* ber/ accedc
^crmaleinfi / aliqvando. £11 mint Dieb* ber«
maleinjt mit £ufi erinnnern / ohm memindTc ju-
Tabic.
^ittiÖ S< ©tUtej / ad|f. &*Av. nnicu« , anicc. CfH
t imtjer/f« cinjiger <&Ott> Deutunüs. hinein«
jiaer £obn/ unicus films. Süi im leb bir eine ;m«
(ige i'naeu fage/ fo bring und) um* ^eben/ n q?ic-
qvara mentiium inveniet , occidito. ORem ci*
murr £roft/unica ara mca , unicum furTugium.
€inii) fer>n/ concordem efle, confcncirc , coutc-
nuc, confonare,rcrpondcrCi asfentire ?0Jit ei«
nen tVieber einig Werben / in grariam redire cuna
aliqvo.
Uneinig/ iJm jroJXlntins. 3ie jinb uneinig »er«
Ptn/ disliJ.um oborium eft inicr cos, benevo-
lentiarcfrixir.
(finigfeit/ W«/ concordta, unanimreas, unitas.
(£inigfeit mehret / Uneinigfett verbeeret / con-
cordta res parvaecrctcunc, difcordia maximz
dilabuarur. 55e§cr unein*/ bann uncbnjtlichc
(£(nigfeit/ prxdacinimicumeiTc, amiciciaDco
contraria. v£migfeit i(i bie ftarfite Wauer/
concordia civium. murus urbium. £tie J^eilige
£)reoeinigfeit / ss. Triniua. (Eiiiiigfcit / tu/
manatt Gngularirat.
Unciuiiifcit, ttc/ difcordia, disrcnHo, disfidium,
disjunaio , discrepantia. ^nrgerlicbe Uneinig«
feit / bellum cirile. 2Bü Uiiciiu fei t ift / ba rc
giretöcr Xeufcl/ inimiciciae diaboli cacadromua,
(£inc beimlicbe Uueinigfrit/ tacir» dücordic.
(Emen / Einigen aT Vereinen / Sevcinigen / unire,
/bciare.conciliare. conjungere, in grariam re-
dire , facere pacem. Uugtncf vereiniget bie
-»1 e ufdn'ii coocilianc hominet mala, lieber«
vereinigen / rcconcüiare. ^>ute bieb vor einen
rviebervrreioigten Srcunb / ab amlco reconcilia-
ro cave.
(Einigung & Bereinigung / tttf / unio, faedus, pax (
concordia. Bereinigung matten / faecre feedus
intor
369
370
mtcr ic. Seicinigiinii brechen/ folvcre Man.
(giniguno, fcribttur ttutm j n n im«l / qT/*fi<£\Ml\$.
Statt Auttm 3nnunacn ftatuta opificum , avafi
Concor Jätafabrorum , jccundum qv* vtvunt &con-
ftm*uttutr.
Cincrlci) / *dj. indretin. uni form is, uniutmodi. €i<
nerlen garbe / unicas colorii. (Einerlei) 2lrt/
ejuidcm gcncri$Tf/fann». (Eriftallejeit einer'
let) icmpcr libi (imilis. (ftnerle» vJpiMCtK/ idem
ferfflo. Einerlei) ^rru)/ mala communia. (ft
Beden Äinber / fratres A fororcs germani. (£t'i
nerlei>31int wrmalfen/ iisdera ia cartris milita-
rc. (giuerlen tvi tragen / candem cundere ineu-
dem. (Erf irtmiraUetf rinerta»/perind««ft.
gnfel tfginfd/ «.4. es* *ivr*. fimpicx, fim-
plus, unut cum alcero noti connexus out con-
jun&us , & ßmflicittr unicc. t£llfel rtum «ppell*
tu- taut ped s. 4/;ii DcrRrtorr. slluid rjl *J£ni
lt\/ nrpos & iCoftliri/ nrpt« , qvtvtf, Juprk in
3t>n.
m i« l / * J; . ö" «<*V tf in & 5a! >rr> cowpo/?.
tum | (tngulut , particularis , fingularis 1 & Indi-
viduum. (Ein cinjeler SRenfch/ homo unicus,
vir privarm : * ;r. tlngularim , particularim.
Ginirlc $uchjhben/figi*, qvMfi ft*oui* tuen.
35ep einzeln / fingulatim , parciculatim.
(£inie1en&!8ereinielen/ «.rf r/1 . ttnjd wühlen/
particularim folvcre , gut tatim erogarc. <f uijc»
liehfrit S^^illiclfeit/ t>uv uniras , fingulari-
na.
(Ein} dich &<in\u]/ *Ji «/iVrD.unicut , ■fingula-
ris t particularis , folus, EJ".- unicc, tingulanm,
pamculatim. (fnijui unb allein / folut cum folo.
(Jin eiMMe* Littel / unum ommum. Werne
enijt K ^rciiiV / anica voluptas mca. fttfdK Die
einiclich «.eben/ pifees folitarii, folivagi.
ond) ein einher 5J?enfdl) fo tibel t)aT«rn / atä t* /
an qvitqvam usqvam gentium cd xqvc mifcr
ac rgo J
(Efniiq1ieJ)/*iwr&. ürm fWcimtg- £aint einjia/
Hei) mein £ ruft / hoc mihi unicum reftat fola-
nura.
€inf.lin / .r^ ,&*dv. fo! 11s. unut, folitarrus, l^.- fo-
liim, duntaxae. vfin einfamrr TO, en| d> / homo
folitanus , folitanam viram ageas. \Er lebet
gerne einfam/ deleclaiur folitudinc, ab homi-
num congrefluabhorrcr , abditut in fuis leftis
latec. *
(Sinfamfeit / 0«/ fccciTus, foluudo. Cr bat Die
(finfattfefc lieb / eclebritarem hominum viiar,
qvawit feccfiuni<Sr folirudincm.
(Einfamliu)/ Um jW zinfam. drinfainlld) leben/
in privaro abdi, dclitcfccre, frcqvcnriam ho-
minum fugerc.
©nbflr/ *ij.&aJv .fimplex, uniusmodi, S:^ fm-
pliciccr : Stdrarumtß : Sunt v, rh fr: \£iv.[\\,
ren / unire, concordare, pro ./t<3 utimur »Uer»
einbiircil/ adunare, pacem coagmencare, conci'
liare. ic'i unbereintinter vereinbaren / eoire,
confpirare. <£icf) mireiiitiiitw vereinbaren/
in uaum corpus coalcfcrre.
tSereinbarung / Ott / nnita», aflcnfut, cohaerenria«
conjundio^onfocianoicoicio, copulatio, ttrm
confpiratio , conjuratlo. Vereinbarungen/
confenfioncs , pacla, ftxdcra Hfvulgb concvrdtt*.
£Bieber9rrernbaritna, / idrm t/vod xOictitvit*
cfntgunej/ rcconcil^acio.
l"S3ercinbarer / ©er / arbicer.virbonuttcommilfa-
rius, judex compromiflanus, pacificator. 23er»
etnbarerin/ conaliatrix* conaltatricula.
C?ereinbarlid^/ai; &aJver&. pacificatoriua.conci-
olians, confocians , una , conjunöim , i»
modura confpirationis vel conjuracionis, co-
pulaec.
unum,
vtl totum ur.ttm , (ingularts , folus , unicus t &jid-
•vrr6. unicc, lolüm, privatim. ^ÜBagmati allein
nid)t onrie^tenfan / ba mu^ man -Oülfc haben/
qvod qvis folus crCcercncq vir, id auxilio focio-
riun efficict. srjjan(t>en7f nie »entger allein/ alf
trenn er allein l|i / multihominanunqvam mi-
nus ioli Amt , qvam ciimfoli func , i. r. tum de*
mum , cumßbi rtlittt funt , bonam fu/un mnrtcm tx*
plicMrtpojfunt. 3$ bht Der 6ad)e allein niehf %o
IDaehfeO/ per mc, r<7 üncamicorum opera de
aJmmiculoparumhic prxftarc potero. 211km
mein / pDerlafetf garfeon/ autmeus, autnul-
hu er is ifcwllU^llKf allem/ nulla calamitas
fol«. ^ieh allein/ fonfl niemant) liebe ich / te
unum, praeter cz neminem amo. 5ßer H?a8 rcejj)*
te** fthretben tvill/ m\\$ allem fron / (tylusfccrc-
togaudet.
Mnj / conjurtBioftUnuß , fenam : fed.modö.cc-
tcrum ,a:fi, pr*rcrqvaro , dummodö, Ollliin/
jiclie ju / ba§ ti tt»ol aelinae / mod& taciro.uc
omnia bene procedat«. 3^ ft^bc nitinanDen
aU allein heb <jefeJ>en/ neminem pratrcrqvam
2tüfmli«if rtkw«/ t»n-
il a tum
tc videreconrigit.
<5t 37^
371 e<
tiiii cardo negotii in Co •/ertirur. >Da finD bie
6d?ube; aUciu/ ich mujjöeftbaben/eccecal-
ceo«, fed argen tum ubi eft ' SRid)t allein / fiMI«
beril dUd) / non modö »verum c ; 1 .1 in. Dud) t >i I
lein jen$ / fonbern aud) batf n i du / nee itlud » ledj
r.r hoc qvidem. SRid>t allein mdjt / eleganter ex-\
fonitur per : tan tum abeft. (Er 1)1 tüdjt allein
mehr f ara/ fonbern vielmehr ganj frepgebig/ tan-*
tum abeft ut parcus (u , ut enam Iibcraliorcm co
neminem invenias. £r ig< l nicht allein nxim
fonbern hält aud) nicf>tf von groBen Jraf tarnen
feil cum minime edax eft , tum ctiam ecenis
fumruofis inimicus.
Slucinig/ &*Jv. üemfood fcfnicj &tin*i$/
unicut »Angularis , folus» unke , folüm.fin-
gularim. SQdfl alleinige jrinf en oerberbet ihn/
all n iii potationet cum corrumpunt. (Er ivirbe
alleinig nid) t tubtt / «pfc folus parum praeftabic.
Cil f Clf ' " J 2<,( undccim. Du 0 mwm bie
£ilfe /hominci, Apoftoli undccim , qvsfi ttnltf/
mvod und numert pltu eß denarib , »£s lauft Am
eine l>5l)cr ol* 5«r>n. £er 3" ut tveift am eil
ff / hora inftac undccima ,pr<rv. demortiproximo.
£)en j£>ut auf eüfe feßen / pnv, de innbw & wc«-
rio^i AomimW,€Xtrcmisincederedigitis.criftam
crigere , omnia fusqvc deqvc habere. 3 C Cllfc/
undeni.
Stifter / a*>8. ber eilffe/ undeeimus. ©ie eifte
(BtUllbiY hora undccima.
llnj/oic/p'«»-. Unjen/ d flhns/ uncia , f<«x
Mfüi4 rrwm unus dlcitur , ovta unicum valebat
nummulum ?crcum. Nohn eß pondm dunrum
lotorum. Eß envn eine Im Ibe Un) / femuncia , i.j .
?-uoi (tn lot. Unjidjt / «4 uncialis. 3rüCt)
Hnjen/ fextan». ©reo Unjen/ q^adrans. 3icr
Uitjcn mens, glinf Un,en/q*incunx. (£cch$
Un seil/ femufis. tBieben Uujcn/ fcpiunx. Sicht
Unjen/ be$. SRenn Unjen/ dodrans. Sehn
Unjen/dcxtanx. (gilf Unjen / deunx. 3ro6lf
Un»cn/ as yJw asfipondium,
Ctö/ O40/p/wr.r4rf/, glacies.gelu.gelicidium,
aqva congclata. (Es hat bie SRadjt (£iö cjefro»
ten / prartericä nofte aqva frigorc conftriöa eft.
£a$ (Etö fraeftt / glacics crepitat , minatur.
&atf€ti M? flefpalten otet aeviBtn/ glacics fis-
furatt rimasegit. Z>aß ^i? acbet ab/ glacics
totviiux. (finem ba$ £tf brechen / Tcindcre gla-
«icm, apexire viam alieui. £rau bem ^"ts nid) t /
cl bat Wttc ^lfcn/ gUcicm uycio , qvi aulUi
ineumbir fuftentaculis , null» f ulca eft trabibus.
3iuj bem v» ij gicmtem / {ifcbeln / nd)iir ren qlei*
ten/ lubricarc pedet per glacicm , pedibus lubri-
cantibus Tummam glacicm pcrlabi. &\ .1 tt (£il/
glacies lubrica. ^raueuci5 / lapis fpccularis,
aphrorclinut« fclcnitcs» glacics Mariae. Xra»
qenb ooct tradjriacs €i$ / glacics firma , dema,
iV.iia. ©intereis / glacics , qvae media hyetne
trangitur * coilignur.
(Elfer/ tCK/ glacicm frangens, Tcindcns.
Silenz glaciarc, glaciem iccarc, congelare , congt-
lafccrct &mrtaph. incanctccrc.
(Eifunoy t)IC/ congclatio, glacici ruptio, fraftura«
vi i i'ich t eii'haft sdj. &adwrb. glacialis , giaciacus,
gclacus,^; gclidc,in modum aqvae frigorc con*
cretae, induracas, conftridat.
^ifen / ferrum. Ab «16 / fvod rtfertrxt+>
riorißecif. Atulttderivantab Kis, ^Egyptiorum
Dca, avMmferri urvrntrtcemfabulantur. Sed vtU»
rti Germamferrt ufi ftmt , id/fr hoc juo nomine t***»
runt | Antrqvam Iiis nmctrttur. <£ül tjlüenb Sf ifen/
ferrum candens. (Sin Stielt |tälcit /aeiem terrö
addere. 3cof)t bucht ei|Vn necestitastrangit
legem. &alf viilVn brennet nicht / pnv. canit
mortuus non mordet. CK n foll fchmiebcn rocil
ba^ (EifeU CjlUCt / prov. de ttptand* occäfionf,
Dum ferrum candet , eudere qvemqvc dcccc.
T>u Jungfer gebart unber bat alte €ifcn / h«c
vir »o eft explera. ©af 3£ägb(cin bat eilt Q:ifen
verlöre» puclla dcflorata eft, caftum amitit pol-
luiö corpore florem. (E'in fcftlotternb &|'en >m<
iteben ofer beften / Tolcam vacillantcm clavit
aftringere. ^prpbe €ifen / ferrum durum , fra-
§ilc. ©efebmeibig £ifen / tenax , duetile , molle.
!eiB (Stfen/ ferrum excoclum. (litt vii cn m..chf
ba£ anbere fd)arf / ferrum ferro acui cur. (Er tumf
gifen/ ferrum obtufum. SCtrn »om (£ifen/ floi,
nudeus fem. Qllf (£ifen / ferramenta vetcra»
(Einem in bie <e?ifen geben / premere , urgere , pe-
tere , infcqvi aliqvcm , infcöari , proximis rcfti-
giis urgere.
(5i|en / aliat ttiam [tgmficationu habet. Tr*terqv*m
evim , qvhd folcara cqvi , ein J^nfeifen n t.it, etiam
Yincula c5 compcJcj fignat. Hinc : (Einen in bie
<Eifenfcblie§en//iw fcblagen/ catenas alieui in*
jicere, ferro vincire , iacompedibus cuftodire
aliqvem. ^ra nbeifen / ^renneifen / feu 3eichen*
eifen / tudicula.cauterium» ovo ßifmutainurun*
l* r i JßratlbclKn dit* eß inßrtan<ntum ferreum %
373
qvod xnfoco !i<w fuflinet, dalopus, fulcrum fo*
carium. ©ieaelcifen / Ferrum lcfigatoriom.
$inbeifrn / aniieferrc*. x8ratfpie*ei|cn / cratcu-
teriuoi ,frrrum , w <pA veru vtrtüur. &rcbci|cn/
comus , rornum. gtljjeifcn / encencrii , retin a-
culum ferrcum , q»6 feandentes munrur , it.
compedef. ©erbcifcn/fcalprum. ©rabeifen/
bipah um ^)aU(it(n/numclla. -V'CbaK Ii. »c-
j£olcifen/cxftrum,^f6tfrc4i/«lur. Jf>ol<
ftippcucifen/ /h» Strepfelcifen / artopta. 4?arf»
cifcn / plcörum. tfrummrifen/ hamuc. fcafcei»
f(R / lanecola. üJJefceifcn / bacillum menfonum.
sjKul ■: i |cit / iubfcuc ferrea. Dfiua,eifcn / tomer.
Sieibeijen/ radula. SXibeifen/ fi™ tSfcidfcn/
radula raparum Aolcrum. £d;tircif"cn/ruia-
bulurn. <ce$cifen/ fetrataeufpu. *S<^Ui^cif«R/
cuneu» ferrcus. iSPteäClfen/ fpiculum ,frrntm
mbäJUu tSteineifcn/ /wSano.eifen/antÄ.for-
eipes acuminat*. %anl<i]tn *utem dieiiur *nu*
1 i xofa, cm alt Bruimrwi fen/Xanthippc, Itngu-
laca. ©tCmmciKn / fealprum fabnle. Jruinm«
/lüf 5jrumeifcn/ crembatum. SBageifen / •»•■■ -
£i>.iv}c:»|(l)u':ui!iii/fcrri mollisbaciUum. üßmiD
Cifcn / fpccillum f tnßrumaüum , tpih ebtrurgi vul-
nrrtiprrcu näantur. »3d)Drif ein. OfcCt XeBcIcifen
fttxtOem <ocrt>«/ clirnaftcr.
CJClfetl/ verbum fimplrx rtiro invenüur , fionificatq^ de«
rincre« onorar» t profi/9 dtcimm beeilen conjice-
re in carcerem t q*xnu4moium au&ifcn rß ä vin-
culiilibcrarc. greifen / infcrrumtranimu-
tari • indurari : Arne percifct ©emüt/ animus fer-
r c us i durui , i m m i ie t icor« . (£||(u aliks rß t afh-
dirc.borrcre. Pia*. 2U».
Cirflfin /S»4S/'ii»«in. particula fern , uncio!a. ha-
mulus. ©OiCtfleÜ. a mSoliHI/ unemus fa-
sittw reflcxui.
Cifern / fc# ?W rim» r/J, ei(in /I w t ifen / a^VS. *«-
reut , ex ferro cemflara*. Äuf einen eifenen 5i Iii
bo< tjebort ein cifcner Jammer/ mcudi fmeas
nallcut ferreui. Cifcrn *uttm rß non folum ftr-
reut, ff d& dum*, inhumanu.,.*. vinftus Sc ob-
acraru*. Hinc eifern »erben / ob*ratum fien, Ii.
rcrismoratoriis <c tueri : ö'pxrw. bc^ci* tu i\v:i
fern/ altf in eifern/ pr»ilat efle in compiti», qtam
incompcdibuf , i. e.jugA tuhor rß »vom ex ctree-
ftn^amdtre. £in rifern-Oeribaben/ »oeaorabi-
IcmelTe. €iff rn (Sefdf / vai ferreum. ^(ferner
tJccbcn/ «rpex, irpu», lupui. (rifcrn ©itter/
clauftrum. ©fern^rat/ ferrum duftum. (£1
fenur Ot<» / foraax ex ferre« tabalii conftru-
€1 374
cla. Cifernc sRauer/ muru« aheneui. gifern
Äepel / oOct Pfanne / cueuma. Eifern fUJrrf»
,eua/ ferramenca. <£ine eiferue Xür f an man
mit einem ftlberncn Jammer gejebwinb auf*
fcbmeijjcn / argen to radient haftx , Hc cunfta do<
mabn. €lfcnier9iJ?ann/milescataphraflus.
SM«/ €le/ ergüe/ w*/^.€Wcn/
gdCII / «laa, eubitu*, mw/«r« duorum pr-
dum. tJblenlang o&« breit/ cubitali», 3^f»
<£tteiilaiiaoO(K breit / bkubicalii. ^er^aunj
ifl fincr iclen biefe/ arbor ulnam compleöitur
crasdcic, ^r a ba nh ! dj e (£(C / »Ina Brabancica.
Äramerelle / raercacorum. ^aiim'cbc vilile/
ranHcnfis. ^aiifclle domeftica. Jjalb; '>ll)le/
uin.T i'etnisfii. iBcbncibcreUc/ iartorum. Sief«
teil 0c/ qvadrans ulnae. gRan Fan feine Euejcn
mit SUen aU^me^Cn/prov.<xVimp«im^/nomrii-
Jacr, monftra dicerc, ulrra finc» jaculummit-
terc.
Elefant/ Helfant/ t>«/p/«r. (fiefam
tCil / Elcphas, bos Lucanui. Nomen Elcphan-
ti Latini k.GrtcU, ürtoab H ebnen mutuMtifvnt,
qvibtu Elp bot rß , qvocum noßn/m belf * m fa* 1 **
Jrdrtum (£lenb / alcii , concordtt : Mty vult m$nu
frflum reddüur, Getmtoot ratione bujut ixxtibtiU
nrc Grteck nee Latin*» qvi«jvt\m drbere. Voitmut
etiamhominem tngentU molt* einen (Elefanten/ i. e.
longurioncm, giganrem , Titanis filium , *lüu
einen Sltrfibel. Dicitur rtiam dt ala* rrbutgrsn-
dtbiu : fr™ an» bfr CDfucf en einen ©efanfen m«.
eben I elephanrumex mufca fäcere , prov. in eot,
fvi rem minimtun strecUer eXMggeränt, veipärv*
'verb'H magnißck exornant.
^;|cf»mtin / & frrp>entiui hflf« / *dj. eburneu».
Hute t^clfcnbdn/ dem elrphantt, ebur. tfcm \)iU
fenbeinern ßßlfambiV^sUtn/ natthteiumebur-
ntum.
QElement/ t>As/p/«r.QP{cmcntc/ ciemen.
tum, Lätin* origwii tß ,(umu phrftc* & Mrlibttt
hbrrMhbus ad not trtuifätum: Std ipft Loiim Ety-
mon Etemrnh nondttm w-venttr potutruM. Qyod
enim fit *b Alrre y fru tlet>*re , vti anti<pio olnt , i. e.
trrferre , v*lde JuftrÜum mihi vidrtur. lpfr Vo*-
fius fatriur in Et^mologico /«o; Qy» tera iint hu-
jus voci» elementa primordiaq^e , adhuc in ob-
feuro latet. Qvidl ft dteerrmut , rjfe k votr Ur
örmcnqen / mifeere, fi-a/IOöe Unjcmcnge s Ex
tltnuntit emm omni» cornponuntvr tttp/t in ra refoh
Ü j tl vuntwr
1/untur. Stf. aobHfrtfutntifimr in 2. muUüur , ut
ex eo faSum fit UlntCflg/ qvemadmodum in Wnt04
f(tt / pro 3(rmofco. Poetin verb Hin t fett h
ftcilif trtnfiHo tß. Et rußki nJlri loco f in nUBt
promißue dicunt : (Jfo ftlcmf BgJchcT / homo
execrandus. Qyicqyid fit, pfjumw MppelUre ele-
mentum, Das UrmefeB/ toc Urmena,ung/ yfeu/i
Br/g* clcmcncum -vocant (gfo $eginfd/ f-vurx
qvatuor elementU prmcipuim dueunt omni* cor.
per*.
Clement/ ftidm atuftvr ßinütur pro imprecationc,
ut: ©afi Did) ©Otts* Qrlemenf fch^nDe/ urreDii
perdant ! fyty taufcnD Clement / tvatf mat&ft Du
Da/ q v id, malum ! hlc rei eft >
Elementen / nun Jolkm tß imprecari, verum etiam de
vctbis ad verbera venire. Hinc peffunA plebejo-
rum phrafis: 3$ toiO Dieb elementen/ man fpU*
Dicbfafriimcuten/ ita te verberibusexcipiam/ru
pugnis traclabo , ut ipfum Dcum in adjueorium
vocareopus habcas.
ClcnifltfarifaV Ad) clemenearii, ex elementk con-
ß*nt. Clemeutarifcbc (Eigenfcbiiften/ qvalitates
dement j r es. £<j$ elementarifcbc Scuer/ »gnit
demtntarii. ©je demeBtarffdf)c 23crmifcbung/
elcmentorum mixtiow/transmuratio.
Clcmcn tff<b/ 4i). t^. fWelcrocntarifcb/ &infuper
pravus, perverfui, improbus, Icelcftus, perditus.
(iine Clcmcntifc^c t# 6fld>C/ caufc defperata,
pesfima.
GlenW *«•/ p/«r.fcwQ?[en&c/ajce.
tragelaphui. Dtritor c/üu,, (£(ct). Btlgut^X*
lanl». Kl vocabulum ßrrile nihil* habet, pruter
cempofitadtlenMbQüt/ pelli« alcea. CVWKffll
Ict/alutarium ex pelle alcea: öTtifenDef lauen/
alcis ungu!» >amulttum, utcredunt, conträepile-
pftam ,pr*cipue Annuli ex ioii unvulA , Ringe POM
«eUnOdflatien.
£nt> (EnDe/ / , finis, caix,
cxrrcmusterminus. lt. cataftrophe, exodium,
ceronis, exicus , ut : ©d gebend (£nDc7 exicut
"»itae. $nDe Der £Hebe/ perorario, epilogus. (giu
DC £»i*s Clfh rs ■ verfura. vf nfc De$ Gimmel*/ ho-
xiaon. Cll(Mrkw9abeil/ filorumeapita:
fotvls extrem** AppelUtur j£ntc / da vf d)»f15-
eBDcWf extremitasnavis. BanDd (fllDe/ extremi-
tai terrae , ora. (£nDc rtiaro r/i claufula, meta,
tt. obicus , internus. Vr Cl) flcrViH b^OH DCtf
D</ efto fidclis usqvc ad mortem, ^tö AR De?
5Bdt (£nb< / ad terrae ultima. £)a< ^nlK Dfi
$lat*/paginaextrema. ©a^^nDe DfT feilen/
margo.fpatium. ©crgnDfn/ in ifto traOu,
iftl regione, ißo loco. 2lu$ «Den 5nDcn / ex
omnibu« locis. ©j< JtldjcnD«! / orae pannü
21m €lO)C / in extremi». 3u v£i^e De* «grifft/
in extrema parte epiftolae. 2)a6 rufcrftc (SllC'C
amdtOCte/rtmbria. v uff ,;«( ^llce mit omnia
tunc bona funr , claufula qvando bona cft.
©djlimmcr Anfang/ fdjliiumrt (EBDf/ mali prin-
eipii malus fini«. 2)CDcnf Da< (EBDe / refpice fi-
ncm. 2)t1<€nt)croilD9(cbreil/infine videbitur,
cuju$.com. Arbeit £llDc/feriae. 2aqr^€nb</
tempus vefpertinum. UncnDr/ alth Unfug / im-
qritas, injuria , contumdia , rixa. Q3on 21nf*ang
bii \ü <£nb( l a capitc ad calcem. ^in gut ODct
b C?uD( ^CtViullCuV bene aut male evenire. jtSic
6<ld) lüUft |Um(fBD</ rouintincxitu, finem
fere attigerunt. 3d) hob nimmt bro jiiiu €«•
t)C gebracht / pcrfunclus Aim hoc labore, ulti-
ma m man um impofui. ©er <Bad}e ein ^nfc
mad)ci1 / negocium conficcrc.
(Snbeil/ geenDet/ fimre, abfol vere, perHeere, ad exi-
tumpcrduccrc» colophonem addere. ^B au«
tem enteB/ ad optatum tlnem pcrduccrc. y£i
ift fa|} geendet/ pene confcAum , abfolurum,
perfeaum eft. €r bat fein £eben geenDet/ cur-
mm vitae emenfus eft. ^eiB Sagroerf enDcB/
penfum abfol vere. UncnDen/ non finirc.
^nDer/ Oer / finien«,defiften«,deiineni, efTedor.
nDer r<uun .ücurstur capita lignoruro »(trm cor-
nua jugi perforata. (9efid)ttfenDer / horizon,
finitor. 6crgenenDer/ rranqvillans follidtudi.
n« , conciliator anuni. (JnDcrin / W« / conci-
liatrix. 5ic noviterdici poßit de teflitudine, t€t
tLautt/ poitue , fedatrix curarum, Dir UnniUbf'
(f nDerfn. ©ie €nDer am ^)irfd>ronb / *iOs
(Stangen/ rami cornuum cervorum.
€nDigcn/ id. fgmeluu ovkm tnbtW finire, confiecre,
dcicrminare, coronidem imponere.
(SnDtger/ t>er / U qvod ititott / in ra fignificatione
nitmrum , qvatenut finiencem, abfol ventem
perfickntem netat.
(crnDigung/ & ^nDungy *tt/ exinw, mm, detcr-
minatio , it. terminut, extremitat, ultimum,
Aimmum. JRcd) ©er (EnDnng Der £rnDe / ante
finem mesfis. 2$ct) (EnDung De^ X agrt / appro-
pinq vantc vc fpc rä, ad folis occafum , fub crepu.
fculum vefpertinum , die praeeipiranre. ©tf
^HDigilllsj Des ^pieW/ catalbophc, cxodium.
377 €n €n 378
Cnblld) / iJl.ö'jAwt. extrem in, fummus poftre-
mui. ultimus, novisfimus, y : novisfime, extre-
me, ultimo, poihemo, i/. tandem, aliqvando,
Jeoiqvc , £?/ finmvc, füllte. €luMicf)Cr SSfCT*
Derb unb Unbe rgiing/ cxcidium, internus. <£nb>
lldh' £t)i)ft>QUIig/ terminus perem ton us, citatio
peremcom. loa* $ mein enblidjer vr4)luf;/
co, qvicqvid eft , dtxigicar, hnem rci agendx,
hunc mihi prxfcripfi, in hoc fubfifto,ultima hxc
mea eft fcntcntia. 2Wctf jeitlief)e ift «Mich/
omnia temporal ia funt definira. UnenMidj/ in-
fin icus, &adv. infinit*, (fnblidj wirb mani fc»
ben / ad poftremum omnia patefeenr. €nt>licf)
tvarenbifj feine legte 3&orte / hxcdeniqvc fuit
poftrema ejus oratio. SRctfrt behält bo<h etlb*
Itd) bell Oieg/ tandem bona caufa triumphal.
si"*ö muf i s ech ciiMuf) gefiorbenfew/ morsfua
qvcmqvcmanct.
(Ellbcltd)/ *dj.&*dv. asfiduus .ftrennus »diligcm,
induftrius , fedulut , de ardenti ftudiö , manibus
pedibusqve , diligcntcr, ftudiose, navitcr, fefti-
nantcr. (Ein enbelieher SK.uin / vir expeditui,
indufrriua. <£nbelid>e -£Mnt) nmd)t reich / asfi-
liduitat parat copiat remm. (f itfdicf) fenn/
lumma vi drftudio contendere, omnesingenn
vires profundere , operam fcdulö navare. Un
cnD(lid)/ dormitans, fegnis, piger , defes, rar-
dus , remiflus , &adv. ofettanter , remifse, lente,
ig na virer.
&\Ü\&)tät/t>ii/&<Zn\)<\uWtit/ firm, exitus, it.
asfiduitas, induftria, vigilantia, cura, follici-
eudo. UlU'nt){id)fei(/ infiniras, infinmo. Utt
enbeluhf eit / ignavia , fegnitia, procraftinatio»
cuntlacio , mora , prorogatio.
€nt>fd)rtft/trte/ Htm qvod (?nbting/ terminatio
Der ©freit bat fein (fnrfchaf'f erreget / Iis ad
finem perduOa eft. €foer ©atfor ihre €^^f(l)ilft
geben/ colophonem rci adderc, finem reiim-
ponere, negotium ad calccm prrducere.
€nor(en / 1 e. mit Dem entnejen*oejcrn/ immer
mit orm enDtgen befchäfriget feyn/ out» t>od>
m feinem £nt* gelangen/ fomniculose ali-
^vid pcr(cqvi ,levi o räch 16 aliqvidagerc» lan-
gvere, indiJigentcm operam adhibcre, rardare,
cunetari , morari. Al(k$ pr*fixo t diciiur Ceti'
Gelen.
Ciiiclr. Ter /cunft.uor, procraftinator , mora-
tor .dilator , len ului.
llmf feilt / tontraBumex fim ber ©lb /prxpof. cir-
c um , circa, £ 5 Wut H 11 m t r c n t / in cl regio-
1 gionc , non proeul ab co loco , ibi proximc
| erat.
©eejent» / tu/ fiur. ©cge nben / regio , tra-
ctus» mies, ora , vicinitas. Viditur tßi fempo/i-
tum y a geben / y iCnt)/ ^t/«/I ttrrmnui fit ittonü,
4Uit v-4C. Htrebäm ammt , num vox Qn'iienb a M ■
bf tt / An vtri ab (£ uö vemrtt ; poftuvMm autrm csh-
fidoajfcm f rtgienem qitAn/Um tßr pojfr lutt qxu
eh non äccederet , prävalwt cpinio , 4 tennino , ex -
trenn täte , ttf/ orä fumlum rjfe @C0CllL> / non 06-
^s// f h4m ©MlK feribatur. 3^ie @egen^/
ot>er @egenc gegen Litton / regio auftraiis.
X)ie ©taGt lieijt auf ber ^eiienl) jur redjrcu
4>iinD/ urbs ad dextram (tea oft. T>u' falte On*-
genD l>es Sßetge^/ latus montis ad fcptcnrrio-
nera fpecrans. ^ tvirt) um t)iefe On »Uiu^ fenn/
circa nunc locum forte erit. 3<ft^ n ^ cr ® f '
genb Uttbef ant / occafio , (ratus , confti tutio ejus
regionis ignoca mihi eft. Qit (^ommergegenb/
rraduamertdionalis. njobnein ber ©egenb/
finitimus fum, confinis, proximus Tum provm-
cix ifti.
©cgen/ demti pnapeeep. b. prdpof. erga, adverfus,
i 1 tq vö. »7. contra, circa, ©egen flber/ e regio*
ne. öegen mir / pr» me. ©eijeneinanber/
comparate, mutuö, paritcr. ©egen ben Slbenb/
circa vefperam. vy v ift frcunthd) gegeu ieber«
mann / modeft 11$ eft adverfus , erga , in omnes.
föeacn ben <?trom fd)rüimmen/ ad verfus, contra
Amnis cuxAim nare. ©egen eine 8umme 0el>
td llVftcn- fponilonem facerc deuofitö nummo.
@egen ?cipjtg/ Lipilam verfus. Wogegen/ ubiq>,
omniprxfens. J^jnjegen / bergegen / ccontra,
ccomrario. Zugegen / pnefens, in pratfentia.
coram, unr. contra 'I>ari]t'grn/ contra, viett-
ßm (Entgegen aeben / obviam fe alicui ferre*
occurrere, obviarc.
©egenen / (td fimpirx in ufu mn eß. ^gegnen ««-
trm tfi obviam ricri , occurrere Unter l)pft be»
gegiiet einem oft / infperata fxpius accidunr,
qvam qvx fperes. G 0 iji ihm ein grc£ Unglficf
begegnet/ infortunium, cafus iniqvisfimus ei ac-
cidu. SBcm i-.ie ©lucf begegnet / ber Inf ti
niä)t vorbei) geben / necre prxfcntibus: fronte
capiii.ua eft, poft eft occailo caiva. Begegnung/
tie/ ö' ^eaeanfiff/ ^0/ occurfus,occafio, fa.
crum, it. ofTeniio.
Segener / Der, hoftis. adverfarius, adverfapars,
antagonifta. ©egnerin/ Dil/ advctfana, ini-
mica.
9t q itj ©egenb»
379
©egenblid)/ J'ti" (öegemvorrtg / ad),&*dv. pne.
fens, oppofitut , contrarius, lt. coram, in con-
fpeftu, cx oppofiro , exadvcrfo, contra , c con-
trario.
(Eng/ enge / *q. enger / cngeflec/^-
giittus • aretus, prcllui, Knaus , ES .»•;'•• anguftfc,
Ii de, finde, pre f»e 4>T 9iotf tfl mir JU < IÜO
tunica nimis arda eß, angultior eft, qväm uc
mihi convcniat. (Enge (i|en/ anguftc federe.
€r f><lC ein enge* 3Raui/ angulrioruclt (fn»
Btr i ritt / gradus iörmteinus. (£tn enger ^Isi ■
gen/capfus. <CTgc64m(}C/<alcciftriai. >
einen engen £)rt gcbrAngt werben / in angußum
cogi. <£na.tT SÖfllht/ anguftiaanimi. (£nge$
9itd)t t|t Weit Unrecht/ fummum jus, Aimma in-
juria, vsuger DieuiUroang ' cxaöio , fervitus
coa&a. (jjngc« &cn>igen / arfta confeientia.
<£ngcr 2Beg / angufta viarum. (Enge | ^reiben-
comprefse feribere. ehr ot»cc gar enge / per-
anguftus. (Enger maefyeii/ arftiüs adftnngcrc.
t^rt^CU/ coangudare • coaretarc, conßringcrc , in
anguftias compellerc , brevi ambito concludere.
Et compofita Seemen / eineiigen / verengen / ja-
engen / ta\ v 0 ^ fimpUx engen»
(Enge/ X>ii/ ctfnomji/KfMmWeCngÜI/ anguftia,
anxietas, follicitudo. <£rbenemie/ ifthmus, Irr-
ra angußa inttr duo nuriä. (£nge Oer V? tr.itti n -
femita anguftisfima. 3Reereitgc/ Cfant Ö>
0ttä#«/rretum £>ie<Enge um DieSkufi/aithrna,
anhclatio, anhelitui. vin.'»t" &CT .Kille / t-juc^s.
€tn?a^ in bie €ng< bringen / conftnngere, , con-
erahere, conferre ad compendium. (£inen 9)1 e it <
fdKniirWcfEnvje bringen/ inangufttas, mme-
tum aliqvcm adducere. 3Begen vriuu fer 3eit
abgebeten iwrben / intercludi anguftii tempo«
ri$. 3n Die <fnge geraden/ in anguftiam cogi,
redigi.
£ n .ig # €ngli<ft / *4 Öfa/ivr*. anguftu«,arftu«,
«oardatus, lubßncrus, Ö*: arfte, reftnde, pres-
(iufculc. Coincidit cum raiiee (Jnge/ ffd ftiam
frortundäiur enged)rig. if in mgeetfig ©emnt/
animusarftus,timidus, foheitus. v£"in enged)«
tigrr ?0JcnW>/ (crupulofus. (Jngetbri.} fei)n/ fol-
licitum cfTc animo concidi , angoribut durum -
pi, maecran, cruciari.
Sngiafett/ &«e/ id.yt>od Cngc/ coaröarlo. ad-
''• i . 1 1 o. U. T^ritudo, formido.
(Sn^jlt'r /l»er /bombyliut, poculum rorani t va-
(culuut anguOiom , guttui, baucalium.
380
anxietai , angor,
molcftia.amtclio, aegritudo, cruciatus, refor.
tnidatio. J^erjCIt^angft / fyncope, deliqviaia
animi. <§eroi$en6> fnt c eelenangii / mortü*,
yuIoiu conteienäas, tun*, (^cbulbenanail/
follicitudo obaeratorum. (SeltatMtt/ cura cx
egeftate. Sterbens» fivt Z obe? angftv agon, ul-
nmus conflidus Qtnqfi tinb ^Pbt / affiiftio.
afAidatio. <tmt fleine Qlngft/ rooleftia, cor«
mediocrii. J^)efti^e 9lng|t/ anxietas acernmx.
?ln-;f"r ■ wegen beforgenben Unglürl^/ formido,
tnetus , expedatio mali htturi. (Seeangfi/ ia«
gor marinus » naufea. ^iebe^angjt/ cogitario-
nes a m a cor is. 313tibeT> oöct ^ebdrangft 1 an«
gor mulicbrii , nixua. <£ r n?ft>p vor Ünql't niebe/
im er bleiben foü / pr* anguftia fc colligcrene-
üit. Sleir i|t angfi unb bange / angor ammo»
discrucior. gro§en $tengjten fern / xiluarc«
intet facrum * faxum ftate.
knoten / eß verbim fotticum , conrriftare , afficere
nedio «artigere .molciliam afterre, u t. 2Jr»g|1
machen/ Cwfof. »eancjen.
31cng|lcn 8f 4ngfKgcB/ angaftare, dolore afficere»
fcrupulum alicui injicere , attonitum aliqvem
red. Icrc, minis labcfaOarc , exeruciare. (£r
l»irbfcbmcriliebgcrtng|iiget/ doloribus horridc
premitur. (f r (ingfügt ftd) febr Um ibn / extre-
me follicirut eft de co. ^ie SRufter (Sngfiiact
f\d) fun ibr »erfirrbene* 5tinb / fufpiratfiiium
amiflum mater. Compojita : ©e^ng|tiacn S5 3er«
«nötigen / idmjunt qvod fmpiex Angingen«
^e^lngftiget / prelius , anxiu«.
9teug(?iger/ Oer/ exaAor, vexator , executor, dem
tßtin <£uger/ ardans , an^uftans: 5fj'ßnget
tjvofjvr diätur vtimii peeudum cfT maxtwr cervo»
rum cutibtu ar8e ädhuiens, diüiu fpondylus; alias
etiam (Engerling* Inde provrrb. ad innte dtftm
wl fa8*: jd) moebte nur (Engerlinge friegen/
naufea mihi moveeur , bac ineeptione rcl pru»
dentisfimu^ amentiä depravaretur.
1\<iu\\\) ) ■S'foh\\]u)\\& adj. foliieitus »mecitus, tri*
fr is , perturbatio, \v ■ follicitc, ende, malle,
(fr tubt febr aiMing um baß verlorne Belt/ ra-
befc!t,graviter ameitur , accrbisflme fert jaclu-
ram argenti. Diaturetiam angfibaft B angtl>
baf(ig. Slngflbaftiae Borgen cur» atr» , re-
ligio, ^inattlmfr ig jcon um einen guten ^reunb/
an«orem pro amico caperc. Sic advero, augjt«
I; iif: 1 „hd;. <ß aoxie, fctupulotc, fohcitc.
Qlcngiitidjr eit / #9inajibafngfect / *itl vlrmqvod
Ißncjigfeit ^ 3ftng»t / anguftia, follicitudo,
tciupulofitas.
Cngcl/ txr/ p/. »<t (Engel/ «geius, fpm.
( us, dxmon. Cf l //i iyytX<& venirtt , 5Un
g(I fcriben.ium ejfrt , qvarc fufpicor, (Engel ü«,
V'f / Safe famulus , -vr/46 (Enfel/ ncpot , ;f .1 <//
fcn.ji'l /?* «va/i ^/ii4i 4«/ /rrxf/ü Dri. Jf> .5 11 5t n gel/
Lar > Gemui familiaris. ©uter «Engel 1 gcnius
bonus. Du hflft eint n guten (Engel gehabt/ bona
fortunäufiu es, laurcum geftafti baculum, prtnr.
&6ftT VfntU'l/ malus gcnius, diabolus, caco-
daemon. 4)cr ?0»eilfch i|t fein (Engel / errare hu-
manu m cft. (Er t|i mein «Engel getpefen / ferva-
Tic , beavic mc jtDer $Ü?cnf(l) bat feinen (Engel/
»nicuiqvchominum fuuaasliftit angelus. Jvir»
d)t tieniU'l / mmifter ccclcfias , legatus Dei. «£rj
criiU'l • arcbangclus. ©ebnrte engel / idemqvod
Jfpautfenqel / genius. (Ein (Slcicbengel / ifange-
lus. ÄtnDerengel / angelus infantum comes.
lR<i<bß< fn* guritencmjeT genius imperü & prin-
cipis , diu; *rt-U«en-;e(/ angelus parronusRei-
publicaivei pnncipum. «3trafcngcl angelus
ultor. 2ßnr en ul/ angelus ultor , pereuflor.
(£ IWt l eU*m*oufrve fumitur pro amica. 5J?f in (E II '
gel / dilcfta mca. Ab (En.id diciiur ttum monrta
Anglicä aurea, «in ^ilCjelott/ valoreqvin^ im-
ptruhrm ,prüptrr l^pum dngtlt.
•JlMelein/ t)At I dimin. parvus angelus , 9 vafidkas
cngeMw. Anecllus <wm rß ein Cef Um cOcr
infUin. 2tcJ> öu £ngelehcn ! eß formula blan-
• ditn.ii infäntulii, &laudsndi eos. Qvjm pulcher,
q vam venuftus es , filioic mi ! aniroula mca !
CnglifeJj/ «i» angelicus, xthereus , fydereus , cce
icftis, it. beacus, innocens , purus, praeftant.
(Engt ifdjc (? peifc / man na ccclefte , ambrofia , ci-
busangelorum. (Enalifdje 3unaen / lingvae an -
gclorum. £>cr (Engl 1 .che ©ruft/ faluratio an.
gclica . vuhi Ave Aläna. Habemut etiäm von-
tu! um ff ne)ltfd> / qvod *b Anglil riwto venit, ut
€ngll|Cf) iueb / pannus laneus Bnrannicus.
Oglira 3inn / ftannumBritannicum. (Engli
frher (rd)ipci§ / febris Anglica , 05" (Englifchc
JDocfe / moloAus : fwt etuun dicunlur Jßngcl
f naelbaft / *Jj. 9g sdv. idem q^od^nqUid). ülid)t
fehlen tfl engelhaft / benmgehl wrbleiben aber
Jeufclhaft/ penieüs nonerrarc angcliciuacft,
iac^gic pafcYCiaxc diabob(uiD|
(Endeln / fimplex, in ufu vtx eß t fei compjfitum iu r-
COjdn / angelicam nacuram atfumere, (jpiriti.
bus aethercis ümilcm ficri, isangclum efle,
pium , rcligiofum & devotum evaderc. ©i«
öromnien perengcln ^ neeb auf (Erben/ iai*
mx piae cciam in hac terra angclis xqvantur.
€nt/ ente/ p/«r. gnten/ -/«• 2(nt / w
«flie äfitvocjd / anas. aÖlllX (gute / anas fcn.
SanievElltC/ Cksjti Anas mac dicitur i&ntttdj.
(£nte et J.w Sv<vh diotur kamnum agii five ter-
rae. Hmc pt oiK (Enten febiejjen / cum aoer non i/n-
du-j. convntitur , glabretum , locus, ubi nihil fuc-
crcfcit, Ahh m*nd)t. 15lftuc(Entc / ^«uerttey
Dtefe|)(nte / anas torqvata minor. SJrntentC/
anas ad asfandum apta ©rojje (Ente / Wei'jen»
tt 1 boscas major, ^auöcntc / Äricbeutlein/
qvcrqvedula. SO?eertnte/ anas nigricans. Sffütt
telcntC / boscas anate minor. $e(ente / anas
muscaria. J auchentf / mergus , mergulus , Ö"
mcrgula. (Er KhiMfftir int rui (Eine ' inrpteek
odiose garric t diist cltmor onatum detrinnire
yocjtur. Qic ipatfebtlt baher/ gleich einer (Enff/
inftar anatis titubando trahirur. ©«e Jfrtft
rebnjimmet barpru / »ie eine €nte / venefica na-
rat fuper aqvam utanat.
(Euflein/ VAS dtmm. anaticula , qverqvcdula , anas
minor.
Unteren / vociftr4H ui anatti, tetrinnire , &metapb.
garrirc : undt »fntcrer/ l>er / garrulus inftar ana-
t«»,S5'€ntcrid)t/i'ye €«ticht/ anatinu».
?t / P r *P°f' mfrp/trabHif , apprebrnftonfm , herum,
fujUrrtationem , babitum drfignänj , exponilur : Ad,
con , re, e 1 ut in compoßtü : ig ra reifen / tt\)dU
ttn/ (rUnejen / «tjtcigen /crmict>ern/tci*-
derr rß. Aliud eß QFf j if> ^ ipfCf
pron. ptrfon.
Cenit. (»einer SJ'eein/ fui. D*t. gbm c^fSidj/
fibL Acc. ^bn # Qiä) 1 fe. Ahl. SBon tritt)/
a fc, Flur. Qit/ Uli. fjbrer/ fai, c^illorum.
3bncn / fibi, »Iiis- €r ift ber «Rann / ii ipfe
cft. 9ln (leb felbften/ per fe ipfum. (fr bntf
Or<rft(r)getabn/ totumhoefuumeft, äfc, non
aliundc, promfit , fuum opus cft, iw/£^ , proprii
MuBonUüe, Drop, 16 aufu freit. (JtWai »Ott fieft
flbtP Äljen / aeclinarc , avcrterc , abtgere , arccrc
aliqvidafe. &ie Siebe fem filbft/amor fui. (gj
lullt (ich nichts vor Ubd / nihil de fe conqveritur,
nunqvam fibi irafcitur. Crjcn eß in tertia pet-
fona al'oqvi. 2ß a 4 matter? qtid agis ? Un-
dt ^r|un^/ Ote/ fi^/i iüe ii«t w,
Crb/
3«3
€ tb / ecbcn / vUetur 'JM £m / r°*fi *<*
J£f n Werben/ jfcufi rfüwi p/*rwm hercdcm i herus
derivant, (ucccdcrc , obirc, accipcrc hercdita-
tcm , ccrnere , obtmcrc hcreditatcm , poflcsllo-
ncs paccrnas cencte. ©ce XbtCS ©übt/ bona he-
reditaria. Jf>e rrt n ©Hilft erb« ntd>t / fervire
prineipi viro nullius cd hereditas. Ellies mit-
einander erben/ «xafle heredem cue. Den wer
tCtt Xeil erben/ « qvadrance fucccderc. <£r ha.
fta(t!tii)c?iKcrln t fplcndidaci ventchere-
duas. ©en legten GMm>| erben / nilmiila-
borci * raedia cx beredicate capere. (Ein ieber
Sftan f an erben / «um fhiltistimus dicari poeeil
(iKCcdcndo in bonii altcrius. (Arbeit rtu dt'
citurde concagto^T qvicwuL propagacionc t/r/
craducc. (Er bat t>i< vSd)roinbfue&t vi m ber
Splitter geerbet / phchi An rraxit ä matre. £ic
btl'c^e 21r t erbet in£ ©cfehlccbtev ad mores natura
recurric, natura» fcqvitur /cmina qvisqvc lu e,
fropru : für furemgencrat,
Crbe/ t>et / ffar« (Erben / heres , fucceflbr. -tefia»
nuntlid^er <f rbe / heres infritutus» teftamenta-
rius. Scaturlidjer (Erbe / her« ab ioceftaco.
J£>albet (Erbe / ex parte diraidii. £pfn u n ad e r
be/ dcftgnatiu heres. ganberben / heredes allo-
dialcs, vulgares. Mm-.- erben ■ feudales. Sei'
bewerben ' nati ex gcacrationc (Ine medio. 1 e : ■
be^li'bn^f rbttt/ infrudU ßiot tAntumcomprrhtn iü,
heredes matculi <k tegitimi. SßodjiKfVlJfc (Er
ben/ fubfriruci. greiube/ ofcet attämarinfehr
€vbm/ extranei. ©runberbett/ -proprierarii.
©eniefebraud)«rbtn / ufufruauarü. Q3oHer
(Erbe/ hercs ex afle. 3um (Erben machen/ inlti-
tuere. facere beredem. 3*"» £efiament$crbcn
einfeuert / feribere berede«. Kähmens- i»nt>
UDeltfcrbe/ ejusdem nominis Arprotapiae. (Et*
bcntrÄncn/ ^rcirte im -fxrjcit/ heredis flerus
fubperfona risüs cft. {Erbrrbe/ t ort ins hercs.
1 Jrcnrrbe/hercjfiducianus. ©anerben/fcere-
des commune? i condomini, "vulgbGtnnbictu.
*D? iferbe / coheres , *nh 9ccbe nerbe. ©citerbe/
; he.es collaterahs. v?diii!Devbe i 'fucceflbr in dc-
biro. vriuibenerbe / p cecati origtnalis reus.
&t mm> ©eftylcebttf« 3Mur« & (Einjeierbe/ hercs
' vntcu? , confangvineus,
€vbe / t>a« / dicitur etidm ftte (Erbfchnft / €rbunej/
Ö'fcos (Erbteil/ heredicas, fucceffio , Patrimo-
nium) res dc*olutae,portio hereditaria, if. pr?e<
di um rufricum , iuul»t\ü Ijalbc* €r6c Viertel
384
/ calepraedium induas vel qvatuor partes
d 1 v 1 fu m . II n a n er teten ü<4f nb Vgrbe / heredi-
tas jacens. 2lniJCtretcne €rbff4>aff / adita here-
dius. J^infäiitd (£rbe/ hcredirasxaduca. £ie«
txrmann* (£rbe Xitqt in etBrn ganben/ qvairis ter-
ra alii artem. ©ufer ©iü i|i Pein «rbe / axbi-
trium non eftdebirum. einer Cr bfcftafr,
begeben/ recutäre , repudiare hcrcditatcm. £ 1$
ein Crbfd).'. f t anmaßen /«Ürc heredieatem : enu
halten / abftinere a hereditate. ©ireif Üm (frb*
t^aft/controfcrfia hereditaria. Ab (f rbe L«-
iiHum arrha IC aulubo. iOie €rbf(feaff teilen/
crcifccrc hereditatem , res hereditarias diftri-
buere , Patrimonium dividere. 0> ; nr; [ :\h r":/
•vulgo Ganerbinatus. SRiterbfthaft/ partubf,
divifa hereditas.
<£rblcitl / / dmin. hcrediolum , it. parvus he-
I res.
(£rbli(^ / *dj- S^si'wrft.hereditarius, »"heredita.
rie, proprictarie, in perperuum. Qai ©übt ifi
Wir erblieh jngefaflen ' pncdium iftud hereditate
mihi obvemt. ^r bat e$ erblicb nnDriijentüm*
Ud) jure hereditariö posfida. €1 blitfe etiam eß
eonugiofus. (Eine etblicheiTranfbeit/ morbus
hcrcdirariui. Urbild; etüun dicitur (Erbhaft &
erbtüralid).
2lberbeu/ jure hereditariö confeqviaoalio. ^ch
I h .i be vir ned) nid) : viel absterbet / ex hereditate
cua parummim obtigit. 3tbrrbun<) / idem qvod
(Üi'biina fuccesfioi« oona & jura defundi.
Stnerben 5lufn*ben / propagare ig propagari.
^.i i|t ibm an; oMr atifocerbcf/ * ,oc "f fi natura-
le, nauütium cft. ©fe Äranfbciien »erben oft
anaeerber / fxpe morbi per rucccsilones rrtdun-
| tur. tUmcrbtri 5H5apen / mfigma gcnnlma.
fUngeevbte cunOe / peccatum onginaic. Olner.
bullt)/ X>itj propagatio, tradux.
beerben/ herxditacis rapacemfieri , redimerc jure
pr opinqvit.it is. -D»1P C^llbf I|t beerb«/ dicitur,
Oim infans ca/citur 'mercornuges, tone bona
corum hereditaria fiunt. ^eerbniM' Tie / he-
rediutis conftitutio, devolutio bonorum* ' .
(Enterben / exheredarchcredirateprivare. <EnU
erbung/ Die/ exhcrcdatio. <£\a enterbter / ex-
hercs.
Treben/ hcredirace acqrirere, adipifei, obtinere
hereditatem. ^ie ©fiter finb aBe ererbet/
omnia iftabona hereditate venerum. Ö^in er.
erbter Seabm / nomen hereditarium. (iier;
erbUllj)/ acqviiltio hcrcdicaiia«
385
(Er
€r
386
•JOi Ui 'tl>cii; m hercdtuce conjungi. Gill 2J?itcrbe/
hcres ad]unaus, cohercs. S&turbuiuy F"tici-
pacio hcrcditatu.
Ccrcrbm/ transicrreheredirariijure. Qftrerbuno/
bi« / translatio per hereditatcra. Sxfeidem rfl
qvoA beerben*
2> ererben praecipere.pr* afiif capere, neconferttur
t/t iivificrtem txrtdxtAlts, praeter eommunionem
al ein proprio nomine depurari. €fne 33omlk/
fi-x SSererbimfl/ prjccipuum, prelegatum, prar-
«ptio. SÖ?^nuiid)t(5 i&rcrfcen/part *iri , -vui-
HengevteiU. ^tiblidK* ©ererben.' para mu-
Tieri» . ueenfilia , vulgo-CjtrMd*. Diiitur q-vapte
ein Voraus.
Ci-b6/ erbetStfCrW w «/p Jur Stfc
feil & £CÜCU / pifum. ©ebarnjlc Gr6fen/
pifatofh. @i*flau<tte€rbffnyp«fafota. 2>urd)<
Setricbene Grb|<U/ P»** in pulmentum coa&a,
cfpuroata & tudiculata. grüheritfen / praeco-
•cia. 6paterbfen / ferotma. Slu&WttctitC
Grbfrn / deconieau. ©rünc fivt ;Jnnge erb«
(dl/ »iridamia, fucculcnca. £U>|ier Grbfeil/
ifum Romanum, dicutttur
. ttum JiIuHfercrbfelWi .. ^ &lö|rtrerbfen ff*«
♦ttfrim/ürglobuli dulciarii, pipcrau, a/««Wnön*
iKufitod^n. öute Äodjerbfen / p>fa mollia,
ft* faeiif myultem (oHiont evnt. flithcrcrbfen/
'3iicrcrbfcn/ ««er. «Puriürerbfen/ p-fa pur-
Santia. eierbfen ot>er gdbcrbicn / campe-
ria, arrenfia p>u, crvil.je. (Bdjetbfcn I pifum
hortorum five majus, •t/iii rtiam £tengclcrbfen.
3u(f rrrtbfcn / pifadcpellata , qvaetiamdicuntur
gcbalgtc Grbfcn. (cAotteiierbfcn Wnt filiqv*
cum pifii. KiinuKlrrbfcn/«"' p»* femicoaa
4.-.: r/i4w »goe rofta. Gincn mit einer $lafe mU
CrblCU »er jaUCU / Utre aliq vcm t emtarc. ^A
habe (einer nixfct einer Grbfen gru§grncjieu/nui-
lö omniriö benefkiö affcthis Tum ab eo. f :C
.^un,jfer .fiebct / olä J>oue man Grbfcn auf tfrrera
&|id)f <|C^ofrftcn / virgo eieatrieofa facie. t&
hat »tclleic&i Grbfen ge&en unb ftebet burc&bic
«£>uf fen/ prov. <tV r8, fvi vifu dbnrät , obtudox ei
eftacieioculorum.
ClbÜd)t/ as). &*Jvetb, pifum rcfereni. pifi magni-
tudine. €ebiflrin/ bO*/ pifum parru-
lum.
(£tt) 6^ ^töC / liicitur efiam mmuUk t>tt
tCtOCnuj mfibtucbllqvU »terra , humus, folum,
(cUui. 2lUJ&cr(£rbcn/ in terra »Kurni. $on
ber €rben aufbeben / tollere de terra, ©er
flftcnfdjiji au>5 €rben gemad>r/ Adam e terr«
gfeba formatus eft. fo/tmf gt*e **8«"»» # *
Hertha , prifcorum Cermomrum Dt*. Sed iff*
Hertha nihil tdiu.iefi , qvamttüw & 4 neßri iEtb«
dttnminsliontm acetpit. ^aiierbe / terra cultui
apra, i. f. fundui über, ferax. Ab hoc voluni effe
CCHtrMÜnm ßorPe & Bardos , ftpuhi tired Album
inS*xomd olm fitos urby^ Bardevricrnßt imolaf,
bf« BttrOtt ^t»e lWrbfc dtdos. gelte ^rt e
folum pmgve. guUcrDc/ terra fullonia. €Bf 1(1»
erbe / fimetum. Vflaftercrbe / terra in platei«
coiiefta. Jfocfere erbe/ terra puUa. «Korc €r*
be / rubicunda , ruffa. (ganberbe / areno(ä.
•Sam; ober «^deröe/ arvum. gtbiiftcrbe / iu>
-dus, humus congeftitia. 6chtt>arje StbC / ter*
ra atra & praipingri«. ^ieaelcrbe / terra figil-
Uta, Lemnia, Mclitau. 93atewbe / folum pa-
trium. ÖBafd)erbC/ terra eimolia. ©»eOber»
erbe / fuperriciei. 3ieorierbe / terra latcrana.
Gm (£ana unber ber Grbe / cunkulu«. €lneti
MbCf bie €rbe brdhjen / necem alicui inferre.
(£r i|i nidjt trebrt / bafc ibn bie Grbe traaen fi>U/
mutile pondus terrae cft. 3»r Grbeu »erben/
inpulvcrcm reverri , reddenda ert terra terra».
3ur €rben begatten / funcrare aliqvem. 3ur
Grben n?crfeu/ proftemere in terram.
rbiijcn/ & jreijventiui $cerbii]en/ fepelire, huma-
jc , fepulturse tradere , conderc in fepulchrum,
it. i unus curare, duecre, eff errc. Gr t|t jrattlicb
beerbiqet werben / habuit in funere, qvi illum
dccorarxnt, honorirlcefcpulcus cft.
2>eerbigcr/b<r/curaioTfuncris SccrbtguntVbii?/
fuuuti exeqviar.fupremum olTciurr , fepultura,
3tbifd) Ö* trDftl ftvr irbeil/ **j> terreui, terre-
nus, terreftru. ^l'biU Q*K'fap/ vaü fiftilia. ^Xt*
binÄi-uay nMcha. ^rbenföefebir./ vafarciu-
<ea. ^rbiuer Jopf/oila fiaüis. ^rbeneetiMri
je/ operculum fiftile. 3rbeu £vinfflC|d)iri/ po-
eulum ßÄilc 3rDene ^parbü(hfe / capfula fi-
öiUs. 3rt"t|'d)C Gitdf citCU/ vanirate« mun«H
mundi crepitacula. ^rbifd) MUltlf t ft1)n / car-
naliter afteftum efle. GiU irtifd) ©emut/ men«
detixa hum6.
i3rbifd)bcit /btC mundana, terreftria, tranfitoria,
| temporana , clih bÄ» ^rbifdjc : riam Jr^tTuV
|)<lt yvttitum fß.
fytXti/ b«t/ plttr. bfC J^Ctbe/ focui. Sed & ff
I ipla domoaocconornii ponimr: binc provtrb.
387
€r
€<5
388
€i$cn J£>crb i|i (»kltcs wehrt/ domus Au, domus >
optima. J^>crt> ab i&tt den-vari mit um non efl,
cum terr* & fon vccabuta (Andern habuermt anii-
qvitm fign.fuationem , ttfle Cluvcrio gfadhuc (£rb
pro arca J'umatur ; hm 33oaeIberb / arcola pro
aucupio. ©ilbföniib^beTb / focus aurino».
j?ud)enberb/ focusculinaris, cui igrM ad coqven-
dum impomtur. £)Ü Qlföc (Ulf 0(111 JfrtXPt i|t
ntd)t friU/ prov. de ubarato, cui nihil omnmo
fuppctic 4c cui ncc umpcftas qvidcm noccrc
poflit.
J£cr Mein / / foculut , diminut,
»2cl / 1>» /?/««•• t>w £ ClCIl / ^'wf/iiffl €0er/
alnus , ein (£ rlenbaum. J£)cf>c (£rl / alta alnu$.
Sßilfd)C (Tri / £<uitb*}Utn / alnus baccii'ora,
item frangula.
(Jrlin # crlrn/ «ij. 8? *4v. alneui, exalnocon-
feftus. €rlcnbb<jcn / arcu» alneus , id eß , tnuti-
Mt % qvif aale rumpitur. <grlcnl)Ct|/ lignum alni.
(Jrlinc^Pt^lC/ p»H alnei, qvi m aqva lapideßere
dicuntur,
dementia , acerbitas, deinde: Studium, fcduli-
tas , diligentia. Slitf bem <2<berj wirb Qcrntf
Werben/ ab Iiis jocis res ad manus ac pugnam ve-
nict. ^it rechtem <£rnfi/ feriö.cxanimo.fc-
dulö. i& i]\ ein 5W:.nn ,u Sehimpf unb v£rnft/
homo omnium horarum c U. 23om *i" vn 1 1 uaeh>
Iflfjen / animum > frontem remicrere. €ni|i
brauchen/ gravitatemadbibcrc. ©enCürnft wie»
ber iemauben vornehmen/ exemplum grate in
aliqvcm ftatoere. (£w|t etiam nonnunqvom ad-
f( U rve ufwpatur : (£in er II | IV r TDt II I) t / m c n s gra-
vitatem(pirans. <Ein CTtlftC^ ^cfict>t / vultut Ic-
terus. (Ernfte (Sitten / mores Stoici.
grillten I rarum ftrt poHicum rß , gravirare ftipa-
tum inccdcrc. 2Ba i bn ernjtet / bas fthimpfet
nid)t / ftria ludo non vertuntur.
| rnftlich / tfernftbflft / <# g«*» » f«*«nis,
Schemens, &diligcns, indußrius, laboriofus,
fcdulus, i/«ir:auireri, feverc, tragice, gravitcr,
ftudiö, fcduld, diligenccr. (gilt ent|tbrtftia,er
^ .um / vir gravis , feverus. (£in erniilither
tSturmfopf/ vuituofus. ^rnitlidjer 5Öill unb
3Jt eimin^ / mandatum lerium , pr?eceptumacre
a teverum. < man erntflidj rebrt / on rVl
gen bif5?ortef(fton/arTcau«fuppedittr »erba.
Crnjibaftigfeit / ^rnftlicbfeit / ©w/ iv*Vm qvod
|((i;nft/ auimonia> feventas, diritas, fuperu-
lium , induftria , ftudium. <£tt0ii mit (?m(fb :f»
tt^feitfiioen/ ex an:m<> , finccavilloaliq»idaf-
firmare. Oüft mit ^rnftlid)feit ftubiret / bei
mil^ gelehrt werben / qvi {enö ftudia traftar,
hunc dnQrinx gloria omninö manebit. ^in«
Ülrkit mit «rniHjaftiafeir getöbn / ejebet \M
»Dn fiatten / qvi ftrenue laborar, opus fuum fcli--
citcr perficier.
(JÖ / pa»tuuld t eß not* verbi imper Jonalls out tau.
p€rjor*Uittrufurpati: (gireijnet/ pluit. <££f(pneo>
et / ningic ^5 ijeljet ein (öefebrer) / rumor eft.
€^ ijebürct fi<b nicbi / non deect. <z$ Fan niel>t
ein ieber ein ^perSCabt unbfl .njler werben/
umeuiote non licet adirc Cotioihum , non ex
qvövisligno fitMcrcurms. <gi J^gtg rool blrf»
5cn / nunqvam cveniet. & bat Da* SinfebenV
apparet, »idetur.
(£$ ^liitin ingenere neuiroreUtivt od aliud yfvaß com'
plrxum aliqvod pomtur t v, gr, ^[(b be>;ebrf Ct
niebt / nolo id ,ßii.tp»dofftrs. t)Ab( ti nidjt
flC|V()ill / rem illam t fcil. qvam yvaris, non vidi.
>!' Will l ; r lt. II / 1 Und faciam , «wir. de qtA lo-
cvtifumm. <£f bifrfert ot*t Wfct |'»d) un^efebn
i.e. caftri iftius nomen terminatur praeter pro-
prer irr !Dorfa*/J£i>f.
numerut unim punfti in talk.
£'in ^">: / uoitas, monas, unio, canis. ^d) Wer«
fe lauter frbiWiehte (£$/ femper damnoli fubfi-
liunt canes. (ge? Ober C§ / Cacfar aut nihil.
X^u^ ef bat niebt / (2ej jinf aibt nid)ti / Qpater
bren mil§ berb^ltcn/ pwir. rattone coütBarum , übt
paupenimi, nimirumununet £5" bmiontt , conßrrt
nihil poffunt, frnwne* & qvimonet, tanavam potrn-
tioru, rubii tnbttunt, medu autrm condilionu homi-
nu , utpote temionu f^qvaterniontt , foli expendrrt
coguntur. %mt t'H / hominem catum eV callido
conitlio aliis impon entern denotat. €r i|t eilt
^II^CB/Embarus ct>.
t>fl»/ etiam faltt n ■.Omentum in rationibtu ma-
netariorum, qvaßdicae: monadicum , atfa hoc&
iüud (£Jt tndetur venire a noßto £ilt$ / qvod proba-
b thiu eß,qvam ut i Laknorum As veniat , qvod ilii
fatü dure ab jErc tr abunt.
^ fcI/D<r/p/W.öic £fe(/ Gotb. OfiK/annui.
Ä/on op«i eßetetrASmtai at'texGra>cii aüufionu
qvatdam commwißt pro inwßfjanda radier bujms
vocabul t btßdlabi £5*o vod in il terminatur , unde dt-
rivatum rßr palet. (£ft! e nim dicitur ab Oegel / five
iQedjfeUin: 06)4 auttmBelg Oil c«i Goffari«w
389
er
390
OfRO rrftor.det. Deprecor hic caviüattrum detor-
tam narcm : Qyif emm vitti mihi vtrtrt , aftnum
cum bucuia comrnittere , tum Laiini monocerottm,
qvamvü cornignvm, aftnum Indicum : &Eltpkan-
Um hovrm Lucanum vocaverint ? Opitulatur nobii
•vrtw apprUatio Lahns , Ätnas , aftf, cumGothica
jDl'lK prmtui concorddt , *c i/.t dubium fuperefl nul-
lum, Romanos ab h'C Gotbico Öjflf /i/mn alhum Jär-
mavijfe , ri* Cr «cum mt/J'ä rrmotuu fit ab
afnus jvfn fpfrm OfnC. EJ? ijdturradix vocU (ffd
monoj^üahum Os7 qvdfi .Offjd/ minor bos Jru bu-
cuU. (£felin/Stt alina. vi Ifelcin Üi»/dim. afellus.
(J fei/ p roter jumcntum ifludforcinarium , 4/: u qvoqve
ftgmfcattonci habet : diciturenm (ffel/ homo Au-
pi Jus, igoavus, male moratus , Bf difeipulus in-
docili«. Himc prov. vf 6 qilu pid Vf fei / Tic n 1 du
(2 Äcfe (ragen/ multi funi afini , qvi (ärcinat non
poriMt , *t% vocanSut : (ffd ailf STVCDCII ^ilfctn.
Vf |ci dicitur porrb vtrmit ifthdam^ nomine : Onifcus,
afcllus , miilcpcda & ccoiupcda dtQut ,
£7» |5J ' oDcr 2U!Utu>urns. vr fei tft etidm plu-
teus, W tripedaneum iignura, Uli tabula , tum
pingunr, imprmirur. Uadicuntur afini , q vibus
ftercus in cratibus reöatur. T.tr. Um lcfiicarn
Pap» wArfKr De* $ab|i* <£fd. ©er £fd
Will jeft&laacn fron / afinui f uftibus dedolatus
atnbuiac cclcriüs. (Ein Vlfcl gefällt Dem anbern/
afinui afino pulchcrnmus cft. $Bcnn tan (ffd
butiiirrf / fo afytct er Der vBdjlA^c mdju / afinm
efunenj fuficni ncgligir. t)a fallt Der (Sfel in
Die <?preu / afinus m paleas. vr <d) rom <J3ferDe
auf £ch (ffd feßen/ ab eqvis ad atlnos, prov. ahks
de carbonaria in calcariam , 4 meitoribut ad pr-
jc>*. €r reitet Den vffet / cqviut aGnun, f. e. r a-
ctli irncaeur. vis i(Tif)ta/ toie Dem vi i'd .Den; Der
3ad entfallt / de libertäre rccuperatl gaudet.
^>en vf |VI pfeifen / afino fabutam. (£jrnni Den
VTKl ffed)cn / fubrannare aliqvcm. IGciW Dem
viul mpl i't . fo qeht er anfs €i$ tanjen/ luxu-
riantanimi rebus plcrunaqve fecundts, neefa*
cilcciraeqvacommoda mence pari.
^aDefel/aünusbalneatorius. J^)au^cfel/ Cochlea,
privatut. j£>pfefcl/ afinui aulicus. SOt iitllcfel'
mulus. SKaulefdin / mula. ^almcfel/afinus
Amronius. <5arf»Ot>cr -DtUlefel/ afdUisdor-
hiariui. ©ailtneiel / afinu» citellariui. vrtrvt
efd/ homo bcfttalis, bardui. XiMiU'fd ■•' '
XraabailD / ftaiumen , qvd aliqvid ecrirur.
aöalD c fd / onager. vrui junger SBalDefd / lali-
fio } pullus onagri.
(rfcln/ proprie: multum laboris perferre, fed nihil
fruaüs exinde capere. €r WUP |id) gmiq in Det
Vr d)»!f efdn / rumpienr laboribus fcholafricif.
<£$ hilft fein efdn / wo ö o 1 1 es 6ee^cn nid)f ifl/
inani fc rorqvct laborc, eptram ludit , qvi fine
Dcofudar.
<£fder / 9Cr/ operariut , mcrccnariui , lab 0 res im«
menfos fuftinens , paciem laboris.
(Efdltllij / X>ii I labor herculeus , dura Sc inanil oc-
cupatio, fudor asfiduut , opera molcftiarum
plcna.
£|'eüd)t/ adi.es adv. laboriferjaboriofuf, asfve-
tus labon, ö*.- laboriose^opexose. Dicüureham
e fei hau / moreafinioo.
Ci:CmpCl/t)a»/cxcmplum , cxcmplar,fpeci-
men , d oeument um , typui . Vocibulum Latin*
origm'h putant, qvud cum artibut ad ms transmet*
Ttnt , ürnnj;;ar«ntTJHflCC/X>OrbllD/Äey#
\ ptcl / TlniiiQt. Qvia verb btc vox , ntc origine
Latini ,ntc rxGr*cid orta ejfr videtur, cumtty
ma,t[V4t Critki adfrrunt, analcgicit non fatif q-va-
dttni; ideo poterit effe ab antiavo alup>6 -vocabul»
tffl Hetrufco , vtl Ctltico , qvod cum multU ahti for-
Ufte prriü. Et qvi dem Hrtrufci ,qvod not 9l(J)t d\-
cmiu , €fj pronunciarunty ut : fjnumetf/ ' n v e^r*
potentia, i.f.in eurer SJiac^t. SagUur SRecf/
?0?a<bt'^, ^«c€cf*rii2ld)t/obfcrva, artende.
Tempel / quod remamt , vtl puterit ejfr a (innen/
ut fit , /i« ifl V?innebilD/ vet, quod-venjfimum pulo t
a v^am / fimilis, arqvalit. Ejpt igitur (Krempel/
obfer rario.aeq raliratis. Et da non anatogia foium,
fed Ö'rpji natura vock convtnv tt. @n lebftiDii)
(Treitipel / prxfcns , vi vum «xefflplujn. 3um
^rempd/ «empli cauaa, verbi gratia. SRad)
Drinv£rempd Der 5llfett/ ad imitationem vete-
r um. Q5tl( (Krempel |jeben / virrutum exempla
fuppeditare. ©pn einem anDcrn ein Krempel
nehmt U / capere documentum abaliqvo , peri-
culum exaliisfaccre. (£rempel madjengeftpwiny
De f Ina / icer breve Sc effkax eft per exempla.
(Sin ln ; $ Vf rempei' res pestimi exempli.
^ r'tllpdir / ras/ archrrypus , autographum,
prototypum, wtlgb originale. (Jremplar rfi-ws
rß deferiptum transfumrum , vttl^b copia & vi-
dimw. IRaeb Dem vf rempiar feDreiben / trani-
icribere , exfcnbcie. (fremplar porrb dici-
tur b)pothctk , feripcorts frve auetorit aheujus
feriptum five opus , qvod ipft deinde typti exfcrU
bunt.
$b Ü vj-euw
39* % 5
<£reinpl 'tlfdj ' <* ■;• cf «»• res adexemplum per-
rinens , mateua imicationis, u. virtuofus, in«
culpabilis, imitatione dignus. (gitt CftÜiplnTi*
fi^v'ö £el)Ctl fflbrcit/ inoocentcr, incu'patc * ive-
te. €«»1 cjrriWliirKdKr 3)? 1U»/ homo gravis,
conflatu , * virtUte prxftans. <£ lll< (taUfUv
nfd)t <S tr<lfc/ pacua, q^aeaUispcrvcriiihointni-
bus cJocumentöenepc»(ti.
ßruthonx , BtMMMf / ovum decu manu in.
SRflttfp/ ovum cynofurum. UUt)e.C4tt <£l)Ct7
ova coneepta. gl'ifdK d'OiT/ rccemia. jJütc
ffllllf Socr/reqviera.puttida.unna. ^H'jVi'tiK-
nntüci)..gc oOC* 9£mte0tt / iubventanea. £icl)f
igüii / cruda. ©dVrtflU €j>tT / <ocra *r/ cuxa.
S^Cld^efotiqiC ^OCVy ittjvida , mollia , forbilia.
Jh in»Vcfottcnc <£iKr / dura , durata. ©cbflcf eil
(fl>/ovum frixura. ©cbriUCU (£« / asfum.to-
ftum. ^rÜbr.<(S?DfT/ovaliqvidiüsrriJia. ®t<
gui jtC (£i)iT / infartaginc inverfa , fpiflata. ©C
fcl)CCi.C €i)Cl7 ova cxutatcftls. SöriltCl)/ ovum
fubicäum. €ö mit t>cm £twlcin/ pullefcem,
ajümacom. e » mit ilPCQCU £ 0 u v v n / ovum ge-
392
muu im. (FocriU. vf d)mul| ova fnetaex buty-
ro. (£iupar<£iw?/ ova bin*. Srittittttcwr/ova
columbin*. j£>||tt(r <f nfr/gtllinacea. ©tinfe
l£ßcT, anfenna. Güttin Vi'iU'i • anatum. ^fOJJfil
CÜinT/ pavonisa. giifiiuru&kr / plufiamna.
Ötllöcn €0/ ovum a.ium, bczoarciciim , L.e-
Huitmmdeovo. Cranrc vilHT/ ovaacida. X^ftfr-
COCr/pakhalia. ^oiT |'d>d«l.« ov.» teftu >«<ali-
cibuscxucrc. (£urr It.ull / pücre, cdcre.eni«
ova. £ocr uuucrUqcii/ eiiu^.-iuic mit^ren
frtjtit / ovagallmas luppouere. C»IC J^flinc filjl
ilbiT bcn^oernvimubatovij gaJlina. (foer auf
brütrn/ ovaexcludcrc. 2Ean mu& feine 9ear
u »: u!.>n M ivriUuii lufipicntibus ardua neso-
cia commuteadä nou (um. |iel)£ friii*t£o
Dem auDtTIl ji) tlllilu) / nec ovum ovo fimi-
lius.
(fülein / bo§/ itamn. Ovulum. £)ie Jtre bscocrlnny
ovacancrina.
(£t)iiljf / aij. $5* «--V terei , oblonge * rorundus,
Wga ovaIk , ovum magnttudinc & rotunditatc
referens, in modtim vel formam ovi.ovacus.
inAarovi oblongucft cacummaius.
/fexta Oermanorum lifera, cujus du-
plicationc abutuntur, tum in medio
dietionumdr fyllabarum, cum in finc,
qvod modo a lkcnriä hbrarioxum, modo a ne-
gligentia radicit vocabulorum» modo adepra*
vato aurium judvcio p_rovenit. Qvx enim cau-
iaeft fertbenti SBrifff/ fiifftc»/ Wt Ulb fA &fiV
cum idem fonenc 33ncf / (.iftCJI / §rcunt>fcQ f t ?
J^of/ aala cumfyo/f/ ipera, nunqvamconfun-
denda. Sic aliud eft c chiif na vis , aluui ich icf
obliqvus. ©d)lüffcn per jj' |lrflfcH per umim f
fenbendura efle nullus niG lucdailer «li/putabic.
Strafen eriam o on fignat pur. ir c, fed eiccenderc,
rigidum efle. Vclim etiam , ut, qvemadmo-
«ium poft confonaacem duplex f( ncce/Iario
omiuiiTius , ica qvoqvcpoft dipluliongum Hm
f>«ex f perpetuö poccrcruc, ui : Jj.UifV / greifen/
cblciren/ non JOAuffe/ cjreijciv fdjlcijfcn. Aliud
eil |'d)afff / procurat, aliud tS$t.ft/<capus. No
.sandum ctum, qvod omuta, qvaGra;ci>4cXati-
ms per pb feu <p fcribuiuur cumnoflro f feu pf
pmgi folcanc, iccm, qvodfdr 0 nonrarocon-
fundan;ur,ui :
t*<r* ©cfflt'ffT/ qvaiidcöcumvulgö toleranda
üintt qvia Grammacici jurisdiclionc carenc. il-
lorumqvc vox audiatur auetoritate (vadendi
magis, qväm jubendi pottftatc, utTacitusdc
prilcls Gcrmaniar Ductbusait.
JaCf) / r luT - %<X(X)ttl ief tum , interco.
iunimum! fpatium mter columnas. loculum, lo>
cuUmemum, nidiH. '« C'jmyofitienr nu-
recrum fen*t (Smfnit /»mplex. ^tOfpplft/
duplex, grminut. ©rcnfiicfv triplcx. tergeroi-
nu$ .erigcminus ,o/tm £rtffl(f> / X>ri(ftl & ^ri»
^Itlllb/ triplum. ^rhitfad)/ decuplex, dccuplut.
( J^tmbcTtfnd)/ccotuplex. 2(m(ciufa(I)/i»iHe-
euplex, Ör. {JMvrrtfarJ) / intcrftitium.
93?fil»rr t tarnt $a4)(n rnitcrfthjcDfii pifei-
na loculata. " ^Cibcl /QtHTfad!) / diaphra-
gma,pr«cordta,Teprumrransverram. ^iicf'cv.
t'Äcfctr / foruli in Iibrorum condicorns.
.^^.cb in^ ^ad) ein .pau? crbaltrn / domum far-
tarn tectam con(ervare.
3^d)leitt/ fcflfc/ .V/ww.locellus, forulus. t^MlCtl
fadjlcm / vaWuJa fabarum. Sßcbcnfditlein
393
3«
rum.
. . 394
in Da* Xvlfd)C / loculi * intcrftitia loculo- jöerfofien/ proficerc, couiuccrc,juvMc,t/«nfenV
I coofervarc. (? i m\l gar feine 9Cct>e webt gegen
|[)ll Vcrfa^CII/ inca/Tum laboramus perfvauoni«
I bnj noirri», non proficit admonitionc. 9>ir<
fabiitig/ t>ie I pcrfvaHo, admtifio confilii. Ölrij*
ii ri ;•. jjjrrfabuttg/ aftuca aggreifio.
I Ml Kl«
gaeben' attffäetjen/ dnfacb'en/ perfatben 'in imer-
fittia, loculo*, inccrcolumnia de fpacia üiftm-
gverc, diflribucrc, fepararc.
5».d)im.i/ MC, item 2|u*fad)Uug> ©nfoebung - Ber
l'ufllHI j loculoium «Jtfl iu aio, j'i an ü , dißu-
•^.uljicbt •rf ^- ^Ä/t'v. locuiatus, diftinQus, fcpara-
(us, fc> : fcpatatuii, dißinäc, per loculo* efo-
rutos.
fflftCM/ «P««i in cuftodiam tradere , td)
fahr/ ft> fabelt/ er fabet/ n>ir fabente. 3<b
fahf tc / af»abtft / JiJ rü4«s in prutrriln tu)
ma / f <w». 1* prnäe / pariic. geratet ö gefangen.
jifebe faben / p»fca« * ' vena " P 1 ^*-
J&iibprct faben / wnari . infcqvi fcrai. .uer
3nnber will mit faben / fomes non conapit
(geilten Oßaberfaebcr tcben/ capere ad-
verfarium. <£inen v3<b Alf füll UM lütt (Bebal-
fc» fab<n/ adrerfus mendacem mendaeu» uten-
d i; in.
^jber Occ/ i»n«<»V5iiitt/i/f/?,caprator,prentans,
incereepror.
^öbi<\ / äjif. capax , aptus.habrlis, idonens. <£r
ijt fabfo >u Innen / hat einen fabigeuXtpf «*oci-
Iis, aptui ad difciphnam eft. &er ^C(bcr f K ci-
Mi UW)ig/ «lix fextaru capax. $\au<
fab» icr 2terer / »ger reftibilii. <£r Ift feiner
gteiinM'eb.^ unf4W«/ haut capax ertejusami-
citix. Unfähig jumftnDiren/ »odociln, »ngc-
n mm tardum, inhabilis.
SÄbiafei(/f<«/'cap< u »i capacitas.dociliras. T>K
m\ feit rtf fco ihm m*t folebe* jn begreifen/
dcftituiturcapacitare ingerni ad taicqvid iikcU
licendum. Unfabigfrifr ruditaa,t«/^m-
f«Wirjf,indod1icas,tardit.is ingcnii, tarditudo
inteHeOnt, impoteneiacapiendi, inhabilira».
9ufabei / inefpere , inchoarc. ©ie Siebe« faren
t\n\n arönen/ palmk« gemmant, g<rmi'nanr.
<f-^ fan nirmanb jn frftb anfaben tu lernen/ nemo
nimn propere difeenda didicir. ©fr Picl an«
fäber/ ricbfeftPfnia *Vt/ p'uribiisinicnMH mi-
nor eft ad fingula fenfut. €r fobft ba« he»
jar II! b«><& nit / «tra chocum falrat , ultra fepta
trafrfiüt. 9lnfahnn0/ Me/ inchoaiw>, princi-
»iMm.incrptio.
{luffabefl/ excipere, inureiptre. Qluffabunfl/ DK/
interccpcioc
Umfaben / compleAi , amplefti. €in Q^eiblbiO
lllllfcben/ mcdiam complc&i mulicrem. 'Ci;
Hinfabnng/ comp lex us. trnif Uebliebe Untfa«
bung amplexiu mollis.
Unbfrfaben / occiperc , tenrate, conari. <*J^ (U
ne# oroijeii unberfabrti/ egrcgium facinui ag-
gred«, ad prxrci.ira confcndcrc. ©lelltlbitS»
I [ u::>i conatus, niüis, contentio.
^rtrlflCn / yrrntnthrf. I\ttr* tt/ .t fallen/ «nn ^tf»
ttitm rtUwne JtgttificAtiom congruit, capere, pre-
hendc«,ccmii>r*hendcr<,»/.irrecire. fan»
«e/ tnfangeff/ cr/eSn.i«/ n»rr fangen /tcbjjeua/
icb fienge / gefangen, ginen mit alatfen Uöor;
ten fangen / irrctirealioTem illcccbris, blandi-
%nt , captiuncidis. ^fangen WrOM rxjtotritu) :
coneipere, prasgnantem €cri. ^ fanget len
ibr aar letebtlfej)/ ü'a facile liberos fufeipit. 2l!te
gnrf»fe<a§cii beb übe! fangen / annofa vulp« la-
qvert Haue cap rur. ^riftbnreb J^inberlilr ge<
fangen njörben/ ex infidüs captus cft.
fangen 7 cxcrccr« »cnationcm pulicum. ©rjgd
fangen/ aueupmm cxcrccr«. gangcnDr tfranf»
bett/ morbus concagiofut.
gauoer, XHt/ i.V. gaber / capearor, infeöant,
iüfidiator , dcprchcndcns, ilemlit\or» carecra-
rius. Sängerin/ Di«/ faminacaptans, vena-
aix , captrix. .^irfcbfanger / para^onium.
©rillenfÄttger / fanaticus, cetebrofus. fuftftin«
gel' / mjgnü faftu iiucdcns, Jcvüßmam vulgi
auram c^ptam. SDeiicfen« ot»er giiegenftingeiv
mufca • cuipologus , culnilega , mufeipx ca.
20?eufe orer ftartenfonger/ vcncnariui.mmi-
c.dus. «Öogelfängcr / aueep». JHJcrtfanger/
«pcacorverborum.cavillator.
^anQ/ Vttfplur. Mf Sange/ preprü captura, captio,
acqndtio. lucrum. (Er h >t einen guten Akm
gefabn / q^xHum fecu ubrrem. <gr bat eif
nen febleebten gang gitabn/ fruftra laboraMt,
nihil ccpio. Sfd ga«g rttam cß manubrium «r
cuita* tri capulus , itmi forceps, wßrumtntum
btfulumi fabrorum. gang rfiam Vtruttoribm rß
ißus , 2U6 : beut roilben 5 »er einen gang ge-
f&b iü « HIV
395
8*
Sa
396
bcn/ ferire bcftiam, i&um ferse inferre. AM
fang/ anguillarum excipulus. .peringSfang/ ja-
t"tus rctis ad capicndas haleccr , pifcatia , caprura
leucomenidum. £adj£fange / fcpta viminca in
profluence ad falmones venandos. 9taud)faug
caminus, fumarium. Vogelfang/ aucupium.
SUSilbfailg/ foru», genusacctpicris. ©tnbfang/
cpiftomium, alüu Ventil, ^Jilbf anac «» Bava-
riA £5" Palatuiatu etiam dicuntur homincs juo-
prii.
gängig/ Htm tß ovod ftbtej. 9{aud)f<liujidjf/
fumum crahens &> cxpcllens. Glinge £e Ute flllD
(Buubenfängig/ juvenilis prona eft ad fcandala
accipicnda.
captus. cuftoditus,claufus. SSiMi
vr d)ii!i)ui roegeu gefangen / nexus. (?m ©efan»
gener / capeivus. <£in }ur Arbeit ©cfanaejirr/
alias 0cb(llcbubff / cataftus , ergaftulus. Cn' •
fangen nebinen / idir« fW fangen / prchcndcrc,
capere , caprivura ducerc. ©efangen legen/ con-
ftrilhim cradere, cuftodiis clauium habere . in
carcerem conjicere. (Befanden liefen/ in cufto-
dia ceneri, cne in carcere, clTe incompedtbus.
•Die befangenen lo* laßen / fairere aüeui vin-
cula , carcere aliqvcm cmiccerc. QBicbcr gcf an»
gen leget! / reduecre in carcerem.
©ctfngnnj?/ W*/ ö'öcfangenfe^afr/öie/carcer,
capeivitas, cuftodia, vincula. 3rei)c* ©efiSng»
nn§ / cuftodia libera. (E; cklniengefangtroj / ear-
eer capitalis. ©erocin (Scfitagtliig / cuftodia
publica. QbftjhrulieJM / funfeie* ©etfngnujj/
carcer horribilis, f ocdui , mala manllo , cccca, ce-
nebrofa cuftodia. £e* ®eföngnu§cd wehrt/
carcere, vineulis dignus. hinein Öa£ (äefang»
itm? JucrFtnuen / decernere alicui cuftodiam.
(giunn fr* C3cf<Sn<jitut} werfen/ darc in cufto-
diam. S3cn bem (Sefän imijie befreiet / laxa-
cus careeie. (£i(h ,1:1? bcin Öcftin9IIܧIl#6rC'
d)cn / clauftra eftringere , ex vineulis e volare dt
profiliere. SKif föcf^n^nitä flrafm/ vineulis
coc.ee rc. %m (3ef^tMnnf; febfen/exeruciatum
in vinedhs necare. Au* bcm^fängfluB 0.cfu<
ref Werben /produci e carcere. Au* bem @e*
fditiUti!«': erUfctl/ tedimere, eximere aliqvcm e
Tinculis.
ganquna. / & Sahnng 1 Ote / Uet» qvodSanQ / ca.
ptura, apprehenlio , rfl etumplerumq^ idrm qvod
©f^nanftp/earecr.
©efan lieb / aiW. captive. einen gef<Su$ueh
'«nnebmen/ in vineula aiiqvemabripcrc, catc-
nas alicui injicere , captivum ducere. ©etöng*
h di rer wahren , cuftodire, aflervarc.concludc-
rc in carcere.
ülbfiinqcn / excipere , intereipere. (Er hat bei
9iacj)bar* £auben abgefangen/ ▼idai coiumbai
incereepieft retinnic. £>er Abfang/ Ott Abfan*
gung/ incereeptiot occupatio.
Anfangen / ineipere , ordiri , inchoare. 3Bol dü.
gefangen /ijl balbovUeubet/ dimidium facti , qvi
bene capit , habet. Qa* Angefangene liegen
la^eu / cccpcis detfle. 23i*n neuen aufan^eu/
repeiere ab initio , ab integro inchoare. Q&ol
anfangen/ bonis initiismanus operiadmovere.
Übel anfangen / in limine offendere , inicium
male ponere. £s bat ftd) ven fd)lfd)fcn £)IIU
gen angefangen / profcAum eft a prineipiis ru-
dibus. (OcniJ^cmer haben |ich alle fünfte an*
gefanijen/ ex Homert faripns omnes difciplin«
fluxerunc. (£tac J^aujhaltung anfangen / rem
familiärem conftitucre. £r langet an einen
%art ilt befommen / lanugo incipic Uli per ma-
lasfcipcrc, primamemiitu lanugmcm. ^ic
^RaUeit anfangen / prandium aufpicari. JDfc
(bliebt anfanget! / ad pugnam procedere , in
hoftem irrucre« impetumdarc, impresfionem
facerc. j^rieg anfangen / bellum exciarc , ad
arma venire. Zulaufen anfangni / carecribut
emuti, exirc. b j r it»i fieng er er jt an }urc&cn/
hoc fc primum obruiic in ferraombus , hinc pro-
fieifeebatur oracio. vi faum augefangen/
principia rci vix apparenx , vix opus aggrcuuB
eft.
Anfänger/ 0<r/ auaor,arehicc&us,fabricator,fe-
minator, coryphaeus. ^u bi(l ber Anfänger ab
lercVidjtfertigrett/ tu madiinacor fcclerum es»
a te fiuxemnx hatc mab. Anfänger eine* ÖC'
fe^e« / au/pex legis, legislatof. AufÄuijcr eine«
($<iä)Xtl)C$/ audlor 0 facor famae. Xrteg*: otttC
Ani'ruhraufiÜnger/ tuba belli , flabellum Cedit io-
nis. Ani'dngcr einer ^d;!ägeret)/ auöor litis,
prineeps f'aäi. AnfiHtgcr eine* ^ncljes / au^or
alieujus operis five libri.
Anfang/ X>etJ p/«». Anfange / inicium, prineipium,
origo. primordium, ineeptum. 3 l * Aufaug be*
s^uchrs / in vcihbulo libri. 53<n Aufaug bei
Abeubi/ primi vcCpcti. ©er Anfang einer
.Jfuntt/ dementa prima. £i*r Anfang Oer SO?P<
nate ben ben ?t6niern/ calcndx. ^ben^anfang/
primordia, limcn , inicium vitae. £\ r Anfang
De* ^jUtes - pagtna pnma. QJt-u Anf\un ber
397 3* g<* 39$
5iVlt a mundocondito, poft homincs n.itos.
«33cil Infi!, bis JU vi iiCiV a carccr ibus ad calcem,
a lummo capillo ad nimm usqve calcaneum.
€r h.U ben °Iir,Hl i ijcralm / cxordmm cccpit.
' SDer "^Jn^ailij i f CfUC / prxclare ctbi res inchoata
eft. Wlfnintfjrfln»3cftinjci1 / jaäa eftalea.
€>n £irb' ba* Weber 2lnf mg m>d) (£ube bat/ can-
liuneuta nec capuc nec perle« haben*, '^u ;;u
fang be*J 28crfe$/ »n fronnipicio operis. -■
flritfnalitV ädj. & *dv. Ouiturettam 9lnfana$/
primä fronte. prmcipiö, primirüs. Oiiltan.'lld)
wehrte id) miel)/ c<xpi adverfari primb. vrtraefs
(lUMn^S / fratimabinmd, in ipso limine Q?t
wa« i anfitngltefo fleh unberftcljen/ capcflcrcprin-
cipmm aluujus faetnons. OinfaiMlid) muß ItUIlt
fcem Übel OOrfoUimcn / obftandum eft punci-
pm.
51uffan<JCII/ ii. qvod JtuffUbCtl /excipere, arfiperc.
Briefe aur'fan.jen / mecreiprre Uteras. viui
^C^clltDCrf auffangen/ malediltum excipere.
CO? an ' fangt nur i>.;e tyferb äilf/ agite,cohibke,
cxcipitccqvumiftum, capite, comprcbcodirc,
(iftitc curfum cabatli! 2hlffang/ D<r/capulu»,
capulum. 31uffanguttg/«Me/ inhibitio,cohib»-
tio. exceptio.
Clu^fanaett/ furripere, fubdiicerc, fubtraherc. (Er
bat iom baö (Seit aufgefangen / fuppilavit ip(i
aurum, avertit ab co pecuniam. Oln.' fangen
rtiamrß: nihil amplius habere qvod capi poifit.
JDer§or|i \\\ ganj aufgefangen/ nihil amoTiui
fer.it um reftat in lucoilto. sfö .n fjatbett £iel>
nun aui ' C fangen / für evafit , clapfiu eft cufto-
dias, capi porrö neqv it.
befangen / comprchcndcre , implicare, oecopa-
rc. (?r i|t mit t3d>f.if befangen / fomno corre-
ptm eft. (Seine (3ütrr finb befangen/ bona ejus
aftelUTunt, vadimonio obfrri&a. öfT © arte
iit mit Staren n>ol befangen/ clauAis, confeptus
eft murii h«riuscgregie. 3Jffang/t>«r/confe-
finim, locus clauAis, ambirus, confinium. $£e
etfiejnfl§ ; DU/ impedimentum , manui injcfho,
retentio. Aliud eß:
5?>e'Mn.inn§tfB / »ncarcerare , aliqvem in coffodiam
dare InAt 23e|'<ingnu(i/ mtodUrm tß *c ©efflng*
nnp exponitur t*mm quandoq^ vadimonium.
55cpfangen/ una. fimul capere,*/>Är ttiam SOJitfan«
gen. Hinc Scogefangrner & TOgefojujcner/
concaptivu« , concatenatui. ü?>er)f.ing / Occ
prxda, inopina, vcnarui infperatus.
€infangat/ ultmyvodfimplrx failflcn/ ätindefae
fwd befanden / inclodcrc, fepirc. Milien Jfpof
mit Uretern einfangen/ aream plancis cutlodire,
tucri, circummunirc , circumdare- ^ui' in
t>er/ fcprum, rccq>taculum. vi in Einfang ber
ctngefe^lageucii Sieben / novelletum. <£m<
fangung / X>lt / munimentum , circummuni-
riet.
€in|>tV.ngen / qvod uomiulli finbunt iCntfancteit/
ij via lt antt p in uni f^UibA fimptr in m trx .fit pro-
p:tr eupbomam. Scrtbuttt autcmGtrmani, uti lo~
ipwntur. Etbjtc rrgula tßcerttffma, Acadrb po-
ttm in nifirAUnrvi ,ut omnti ahm GrammatUorum
Japirutiai, trgummta, tancp>a.m ficulnca rxdudat*
atq x exphdat , fitmMt omnti liett: Ita, ut qvic-
qvid contra pi vnunciatiomm orecetur in J'cribettdo,
pteettur mortAlitn. Empfangen >ß aeeipere,
coneipere , reeipere , it. fplcndide t raa.i r c , libe-
raliter forerc, profeqvi, complcAi. S5xit[< cm
pfangen/ aeeipere literas. Wer bitMf btt e i;;
r*f^ n jet / qv» petit, obeinec. (ginen mit greller
%-\:><b: empfangen / umc. magniHce, fplcndide
adventum alieujus excipere. 3 QBeiD \)M fi;i
>ftingen/ coneepit, gravida facta efr mu her. tJlu.
ev ber (Ehe empfangener/ furtö coneeptus. €m<
rt.wgting/ Mr/hofpitalicai, hofpirium, acceptio.
2>ie (f mpfängnujj / coneeptu» , coneeptio. £er
Cmpfaiiv^/ i3m qvod iCmpfanejunej. ©er ©elt«
empfang/ numeracio pecuni«, folntio* acce-
rtio. (jmpf^nö'ic^/A.tj. folubilis, vulgbaccrpt*-
hiU.
S3cTfflHrten / confervare, rucri .prodefte ,&contrk
prx}udicarc , captare , Ia7dere. 5Bt> 9Borte
niebt rerfangen / ba mftfen 6chMgc feoo/ verbe-
ributopui, cum verba non fufficiunt. T>c(itc
ffien^heft »rrfdngt nxnig ben ihm t nihil agit
cum if>o fäpientia tuS. Qaä ^pferb i(! Derfan«
eil / eqvus pota frigid* infirmatui eft. dl>enil
te ^'erbe fiberfntterf werben / »erfangen f?c
(ich/ cqvi largiütpafti Iscduntur. Verfang/ Oer/
przjudicinm. fatQctfaK&ftiMm 1*M commo-
dum. (£4 gcbeJKf ihm ju gutem 95erf ang / utile
* faluearc ei cft. Söcrfetu^lidf) / adj. & *dv. fru-
cluoAmi , utile, eommodum. K.praejudicabile,
St qvod praejuilicium importat , fivr aHerr.
QSerfangliehe Briefe / ütcrat canratorix. 93er«
fduglid)e SÖorte/ verba praejudicantia, perieu'
lofa. 3?crfangene6)ufrT in Jurrduuntui bona
affVaa, Sj'Berfangenfe^aft / »• alienum ,/« de»
bitum , 5f5* ob id ortum impedimentum alicnatio-
cit bonorum.
Umfatv
"599
5*
Sa
400
Umfangen / idem qvid fti 11 f.i b c n / amplcxus darc.
brachiis aliqvem circumdarc. Ulllfanouno/Dic/
amplcxus .complexus.
UnDiff* 1 nactt ' conari , entti , tentarc . arpearc. <£r
1111: a f'a::,;rr ftd) mehr 1 aU er an 'rieben fan/
.majorci viribus res aggreditur. ^brer Vifl lin<
berfangen fieh betf 4)1 nctciilcfcntf um QcttinfM
rptQcti / muiri qvacitüs causa hariolantur. (£in
UnbcrfttU-JCIf / cun.uus, niolmo , machinatio,
Unbcrf anquna y Unterfang.
©Orfanijen/ praenpere , praevenirc , ancieipare.
S3orfandy t>Ct/ antieipatio, praevenrio.
Sa&n/Sane/^Sa&nc/
Wp/Mr.Jaf)?
IlClt £5* Jonen / vcxillum , fignum. 0/»m
trat Imteolum ayodlibtt » m./r^, in nnüqvU Jcripth
kgitur: ^rttiffilitO / m4pp<t. Ctfcbfartd/ m4p-
€Fumfanon/6eiir^rcn^fabn/ J>iubf
Jabtt/labarum. S&Iutfaf>t1 / vdumflammeum,
fignum perditionis & ruinae. \>MUVuT|ahiu
vcxillum civicum , urbicum. ^ciui'fäbtic fi-
gnum incendiarium. Sriebcnäfabnc / vcxil-
lum pacis. föreubcnfafyll; vcxillum pi£tum, dc-
auracura , ul rcontra XraUCT > five geibfahn / pul-
lum, atrtim. .Jfrt<t> Ärka> &$btill)ifaint vc-
xillum praetorium. QJJarffahllC/ fignum nun-
dinalc. $ird)fal)ltc/ uiton in ccclefiis de cur-
nbus: aliht Rix ü)}\\bl\{ ' vcxillum facrum^i«^
rß. Kciltlfabnc / bandum, fignum cxrcnfum,
aper tum. DfrUtcrfahuC / vcxillum cohörtalc,
fefeia halbe alligata. 6(fyfffübnr/ £l4g<
fle/ vcxillum nauricum. apluftrc. (frinm
fabiu\ fignum oppusnationis bellica:. 3<d)'
fobne/ a. Jpivatowcrmabnt 1 vcxillum collcgio.
«um. ^(d)\([\)n etiamrß fignum fymboli , po-
coruro , in forma vcxilii notatum, aliis £ritlf'
€pifl' $icr; £5* 2ßcin /n* £rcitenfal)nc.
Jull'ciH cS'&Snd/ öäd/ iim. vcxillum minufeulom,
t ov*lia ejfe ßlent cqvitum Ggna milicarta / bif
£ranbarten / Aorncttt. ^nlcin auf tem
i 111 III penntculum. Sed $Anleiu ettam dr ;t> 1
*k t/cxitfo »wj'Ji r <rf rtfi/r , ut : ^tiftU'Ute ^aillciU/ j
figna ercäa , (ublata , explicua. i berqd rtj?C'
tlC gihilcin / vexilia fup<na. Uni ,t liv i!t:
U'in/ converfa. 3llft'imm?!iqcnwrftC/ involu-
ra.jconvoluta. ^tiiiKiil fliegen lafctt / ex-
plicarc vcxillum. Vr cbiviiuu*» ' ciretsmagcre.
UiUJbcbeu ' figna con vc I lerc. SRicteflaßen ot»ct
fteiaen / Aibmitterc Ggna. jum gänUitl
tUvldji'n/ ad Huna conveaire
^anlcin ©<J5/ cohars, fubcodemfignomilirans.
villi AOtilfin ^nod)tc , vcxillacio, cohorapedi.
rum ■ (Sin gdnlrin «n ^fVr De / curma cqvitum.
gaiilun iuMi ^cf\i?unillfa«l/ darecohor-
tem in praetidium. ©ic §jnlcin 0115 ber ffo*
ftifMtUtl fUrcit / cohorrcs cx prxddiis deducere
^ IC ^i^Rldn IVCbrlojf machen exarmarecohor-
ctf» .öic gdiiliiu f üll*n / rrivtiijc« / >p>od »o/?H
GaÜo-Trutonti Rcf rftttrcii/ normt, in cafeum
numerum mihtarcscopias fupplcrc.
S^tlbrlch/ ©CT/ i.c gahntrog/ngnifer, vexillifcr,
vcxillanut , bandophorus* aqvilifcr. Picutcri
fiillul'ich/ tu noßri mi\ott* Gcrmamti, nuncGtllic*
frrvittttlf Anitntt* 5tcvncf(C / * detorto vocabulo
cohortis vocitdnt : Vcxillarius eq vi tum. (rfflbfc
fViüh tcb ' vcxiii.inuscivicus. fcibf^ubnch / fi-
gnifer prxtorius. 3t)ra9Pncrfiubric^ / dima-
c ha rum vcxillrfer.
^enjlcr / ©<w/ qvaft ^nijlcr/ i Job« / nrm ife-
ntßra , qxod nuü&m origwtm habtt , nifi ab hoc no-
ßi o vtxalulo ixre Trutonico , Qenftcr. Vanum rß
Etymon ex G> tco Q*j*ta , lucere , fplcnderc
QytmAJmudumenim feneftra ä5 fcftia Latir.ü nott
omnt idtiat, per qvpdhiX in ttdtt admittrrrtur , frd
jninufculum oft mm facrarii j i/tf «t</?rwiw§cn}tCC
ftinctpibhtiutfuit feneftra vitrea (vitrK enim Ger-
mam tum cartkant,) fed qvodltbft Mfertum , rxqu*
ti AJ'.ßttu M/t viftu patertt , utpott : forcs, valvx.
oMia : bot perforatum, ob tempeßati» & Vento-
rum injunAm.pic luhtu t aiq % ncläu potiffimum , pa/i-
ttUfeuhnteo vtlabant. Faonus autemrßtpfum »a-
fttum £jdT>n / lintcolum fignans. Qvtn, qvod &
bodut loci tßa in parittibtu conclAvium'exc*vat*+
qvte feneftras dicuntur , dtßivo tempore non vitro,
ftd UnteolU piHiä , Aut ajjfabre textk , advdcntnr.
'Sblintfcnfrcr / alih Uciidj«/ five eubtaufee/
tubuli. €m®la$*füirccr/ feneftra vitrea. Jg)o|i
jern ^enfter / iignea. ^Jiijjircn 3«-' "(rcr / Pfpf-
racca. (5»tfcrfcniUf feneftrac da trat«. ^CU>
flcr m{t»jcJvitffcn3?Iiimci5iVcrF gemadjt / »ti-
culatx. ^CUfiiT Den CDjiluCUfwV fpeeulatia.
©fldjfcnftii'/ impluvium. C5ucffcii(icr / fenc-
ftr* profpcöiv*. JJuftfcil(iit/ludferx. ^rtHi
bclifcnficr / loculamcnra&Momunculx colum-
barum. SyalbfvnfltT/fcncftra fylvcAris. ^;itt
(Alfter »er bem SfltfcT / *Hks e ctrntffciiftcr/
^rAtfcnflcr/ tranfenna, feptura cancdlarum,
per qvod prxrcrcuntcs profpedamus. AietapJu
etiam ocuü dicuntur, tii Scnjlcr*
3*
3*
^cniicrlcm/ dum». Das/ icncftclla, fcncftrcnula.
Dtritur ttum (Mfeuflerlein ©etycbfrafter»
lein / fwuSenlterUin 'jJ generale qvid* omne<k ca.
•vatum , f i/oi claudipotrß ,/iotans. Unit ttum ri-
fcut , j\rwi:olum& armanolum in parietibut dicitur
S n \\i r J C . £t ; c> i , cw» opftmo U& NoßraH , txi-
ßtmanh, ncßrum £etl |Tet Latin* ortgmii effr , exci-
dijfetjaufam dedtt apprüandi frneßram fJtKU &)fj'<
IcudHcr / »jvodcerte vocabulum nec armarät , nrc
dcmurculu tolumbamm comptht. Alehut Heni-
Icbiuf$en1ervooi< cm ^id>rlcd[> / fvoi «pfm
#/: / . j >: £.'.Cjkad)tCt / /tcrl mmtiifvoa^ generale.
r^CU'ttr j.'.vwi Toir« Gtrmanicam t(fe intiumera
phrafm pa.fim ußtaU ac cognitd Lrßantur. Ut f
$übr unb Seniler »um $v?enäiinperren / fenc-
ftramadncqvitiara patcfaccre. (£r ydt ibmfclC
$enitcr citt<;t fcfeliiijen / coloic litido oculos ejus
pinxte. QJiiufr Du ein 4>au$ / fo guett ein anbrr
ium Rentier bcrauS/ fic yos non vobi« nidifica-
tj§ ata. £ig 9Bfnf<$ rra'gi Da* Seniler Den
flüllieR £aq um 45 1 (l'c / de othfa emlitre ,qvx , /«-
tonbtu relink , per Jrneßrat fubindr prefrenat &c.
f cnilcrn /yit* geniler matten / feaclbarc. Cu/w
compofita: öefenftern/ 8* öurd)fcnftetn / fenc-
Itmornarc. Ü5efen|ltt/ feneftratu». AdeßQ
HbfinftCTn //«^ mrtapA. dicitur de repultä '^con-
eemcu : ©ie hat ifon abaefenflert/ repudiavic
cum , non a>1miii: , deferuit imploranrem , »er-
bii afperis profecura eft , de increpitavir. Slbfen.
ftcrutu Di« / increpatio , rcjcöio.
genftcrid)f /4^/*.feocftranM,fencrtralii. $ie <3tn«
be 1 1 r »ielfen|lericbf / multis fenertns condecora.
mm eft hypocauftum. gine fenilcrie&te £ur/
portafencltralis.
Jaf)C/ X>\tlpl.jed rarh, gar)«!! / pericnlum,
ducrimen , pro qvo freyventtut dtctiur : QjtC-
fdf)C/ reipericuliplena. £>b»f ©ffabrfeun/
extra periculum cüc , in portu navigarc. (Et?
b.iMiirbtCinfib: / nullum eft periculum, navis
cd in v.ulo. fjn C^fahr fern / in luto hatrere.
jü ©efabr ■•er.: i i n / ad laqvcoa lupus. (Sich
tu On'f'.ihr tiMwCti / adire periculum, audereali-
q vid non unc dtscriminc. 3 n ©efabr fteefen/
pcriditan. (tr ift Der ©efabr eattoifcr>t/ extra
cell jactum e(l , extra lu tum pedes habec (£g ift
©efabr »orbanben / imminet pcnculum. 2)er
0qflOC entfliehen / eviure periculum. (Er (le-
bet in ®efabr feiner (£bre / de honorc pcncliea-
tuf . tue öcfwbr toirD ebne ©efabr^cDampfet/
nullum periculum finc periculo vincirur. ^ u !
3 w I- r , viel öcf,it;r / longa Tita loogai paric mo-
leftia«.
Slmt^aefair / fortun» ofücialium. (Ebvenac[V.br/
periculum honoris, geuertfoefabr / metus m-
cendiorum. ^)anD(uni]^efabr / negotiato-
rum cafus variu .p.'Uiv.ff.tbr ; dubia i'ccunra«
rci familiaris. J^üfgefabr/ alea rirae auiieae.
jfr'iaitf iltfdbr / ditcrimen armorura. $tibäi imO
2cben^aef4br/ capitis diferimen. SKei|e»jcfavr/
periculum itiiicris. ©e^tfibeqefabr/ ÜtcraBin-
turx (Srekngefabr/pcruulumanimas. (5e(<
Otet !0f eergefabr / periculum piraticum. (Stet»
ben^ijefabr / metua peftilcntialift. Jobc^jef ibr/
rriorcii periculum. attrtjj tX^tfabt I exundatio-
nis vis* impetus.
^^bren/ vufitai.ii, «Scfabren/ metucre, time.
fecre • timerc i folicitum efle de periculo. 34>
miif mid) vieler Diiwe befahren / multa pericula
ante oculos meos vertäntur , vana fuTpicor pc-'
ncula. SRan bat fid> beoanten SreimDen uiebd
f&iici §u befahren /intcramuos periculum ex*
timercendum eft nullum. (fjn t f i.- Ovivi|i.n
befabret fid) allzeit Des drafren / confeienti«
mille teftes , male tibi cnnfcius femper timet.
Sabren l gef<Sren/ yScfirDen/ dcfraudarc.dolo-
sc cum aliqrft agere. 3d) biu nid)t cjefarei /fett
(JtfÄrDet/ fine periculo Tum. ©id) fclbftCR g(*
fdrDen / icipfum dimicationibus de difcrimini
exponcre , ofterrc fe pcriculii. 25erfr5rcri / per-
timescerc , cohorreteere. Qi< waten aOe WC»
fdrer / rrepidatum eftab ommbu*.
Sdl'De/^efärDe/ Vit' periculum, qvaß cafmdw
biut , f raus , dolus. £rru!id) uuD ohne ©cfarbe/
fidcJiterdt fine fraude feu periculo , i<rl bona fi-
dc & absqve dolo malo* aJtät feuber üiraclift tinD
(3ef4rbc. (r^ anf eine £kfatbe hinaus n>aacn/
•cum diicrisnine audere aliqvid , pericula auda>
ciüs iaire , centare formnam.
»5arlid) /«Cn'frtrlid) / *af* periculoCits, aneeps, lu-
bricus , capiralis , fc5 adv. periculose . dubic. (£i/
ne qeforücbe Qlrjenen t aneeps auratie , medicina
dubia, ©cfdrlicbc Kabtfcbldge/ confilia peri-
culi* plena. föefÄl'lKfeer CKfl / bellum acu-
tum, ^aibtulburgefärlicbc^r^e/plcnui«
opus aleas cd. 9<icbtei i|t gefdilicber/ aü? vcitf
gro§rn Herren urteilen / pcxtculofiüs nihil eft,
qväm de Potentionbus judicare. föefdrlicb.er
9ßcif</captiose,dolose. Unejcffirlic^ t£J" Mßp
jut/ ex improvifo, forte fortuna, ufu^ fonuito*
S S Ör/»
i
*>3 &>
item abiqvc periculo , fccure. (£111 unarfäriT
ot>ct ungefarlidjer §aU / cafu« fortaieus.
Jjärlidfrfcif/ ^©cfärli^rcit / / i/. Qcfftftr*ft£/
pcriculum, difcrimcn , metus , pavor. £>ie 0>e<
feriid)fcit \>ti *D?eere*/ periculum man». (Ei<
nen in©cf4rlid)Fcit bringen / in maximal pen-
culorum procellas , in aleam rfubiam praecipita-
re aliqvcm. £le SMidjfcil wraeftt«/ P« 1 *
culorum rationem non habere. (Sinctl ans @C
färlitbtttt iTlr5fen / integrum & incolumem prx-
(rare aliqvem in periculn , ex difcrimine ali-
qvcm eripere. £ie SJefabrnöf von einem ab<
WCnbert/ depcllcre alieujus cap cc impetüs vcl
cerrorcs fortunac. ^tt $effll)rnu&en einen flll'
tent0illl)t höben/ conftarc libi in rebutdubiis,
rirmum & conftantem efle in caufa dciperaia.
Ünqef4r(i(r)fdt /&Ü/ (ecuritas, rranqvillitaj.
3af)t/ faxten/ fabve / t>u fSrcfl/ er f($rct/
wir fahren/ id> für/ ich tu«/ gefahren / vchi , ren-
derc, profieifei, it. fcftinarc , prareipuem efle.
Sil ^d)inc fabren/ navigare, navi vchi. 3u
fep oöet auf bera üßagen fabren / curm
vchi. ciue iScrape fahren/ ircr tuum conten-
dere, perfeqvi. ?8om SanbC fabreu / folvere
oram. Uber SKetT fabren / arart *q*or.
2«3enn ba$ SReer ftiüe ifl / fan iebmeber SR an
fabren / in tranqTillicate maris qvilibet guber-
natoreft. IM Dtcfcm (Eleilb fahren/ mori. Qluf
eine 6a*C fabren /ad remaliqvamcollimaic.
9)i it allen ©ingrn f lüglich »erfahren / omnes rc$
prudemer adminiftrare.
grtbrenlaffen/dimictcrc,pr«tcrmitterc,contemne-
re. SDle (Borgen fabren tafen/ cur»» remirter e.
©Dttctf 2üort fabren la&cn/ verbum Du con-
tcmtui habere, violare. $af fabren/ toas nicht
bleiben WiQ / qvod te negligit, negligas ipfe.
»Die ©elcgcnbeit fahren lafren/ Opportunitäten»
repudiare , momenca rcrum prxtcnnittere.
€ein 21mt fahren la§en / jura officii violare, of-
ficium indecorc gercre, tt. officium dctrc&are,
xepudiare, de officio decedere. 3Rimm OB/ Wat
Mx werben mag/ nnb lajj öa$ anbre fabren / prae-
fentem mulge, fagientem qvid infeqveris ?
grtbrenb/ adj. partir. profieifeen», vagu$, incon-
ftan«. ^abrenber (?d)lller / ttudiofus peregri-
nnns, vagabunduft erro, circumforaneus, ario-
Uts. gabrcWbe <fyab< / fuppcllex , res mobiles,
bonamobiIia,4/idft>te$«b*ftft#.
gieret / idtm^vod^XXX^/ proficifcens,viator,
Sa . 4 04
item: ve&or, auriga. V.inbf'flbrer/ agytta ,cir-
culator, erraricut, prof ugus, vagabundus. 5oi t -
febenfabrer/ rhedariu«. ^ Oc^littcnfabrcr/ «a-
hariui. S&CCffahrcr / cohircinaror. Sßall»
filbretV peregrinator, peregrinut. l
5(lbr^Siire/Wf/ponto,trajcauf. Huf btxftät
Vi fl(b ilberjc^cn Ifljjrn / flumen trajUerc ron-
tooe. CtoCffobT Verleiben/ locarc portonum.
3rtl)rt/fcie7 »eftio, rraniitio, vches, Utm: impe-
tus , cafufl. Rabrt rtütm tß feala mcrallicorum
fivt machina feanforia. (£ine ^abrt J^eu / vc-
hes fani. (Eine gabrt tubn/ commearc , pere*
grinari. (Eine §abrr geloben / voverc üct , ex-
pcditioncm promittere. ^ic gelobte §ahrt
vollbringen / difl'ol vere vota. &\hx t ber unIben
$tere/ meatus, foramen , oitiuraantri : ixrm »e-
ftigia ferarum , alias hitftäxtt. (Er i|t auf Ter
RÄbxt 1 in proemöu cft. ninfc' mit ihn« aU
le< auf ber S^brf getabn fa>n/ omnia cum impe-
ru, praeeipitanter & feftinanter agit.
3?lumenfabrt ber Lienen / delibatioflorum.melli-
ficatio apum. &0(ffabrt/ cohircinatio. 3 r,f '
benfabrt/ dimisfio in pacc ©lücf eöfabrt / alca
fortunae. J^eerfal)«/ expcditiohoftili«, item
pecunia ßve rributum pro expeditione facien-
da. J^elleilfabrf/ defeenfu» ad inferos ßve aver-
nL Jf)immelfabr(/afcenfio in caclum. ^)eren«
fahrt, lamiarum traniportatio , abreprio faga-
rum ad convenricula nocturna. J'?cimMhri '
deduftio fponfc in domum fponii. jf'ahr t '
lignatio. Jllftfflbrf / volatui , abreptio pet
'aerern. £u}tfab«/ vcOiootiofa. SWccrf^brt/
expcdirio maritima. Siarrenf.ibrt ktv IBd:
linat / ftultus carnalium hominum impetus.
Pilgerfahrt/ profeftio rcligiofa, votiva peregri-
natio. SXomfabrf faWCibcfrfyttJ expcdicio
Romana, pro impetranda confecratione. vf tbif»
fnbrt/ navigatio , alias Seefahrt. (Seblitten*
fahrt/ Tcftio rraharia. Ceclenfabrf / feparatio
animae a corpore, tranfitutanim». ^itnbeni
fahrt/ continuario, impetui , temeritaspeccan-
di. Xagftfbrt/ terminus judicialis. ^raaefahrt/
exitus ille farainarum ex oppiAo XOcwBbit$/
qvaemaritoiiuoshumeris impofitos ad Cafa>*>
Conrad caßra reportar unt. Ubdfabr t ber (*>0t t»
lofen/ impiorum peffima fortuna. SBallfabrt/
peregrinatio (acra. SBegcfabrt/ irer , peregri-
ratio. ?H5r!fflbrt/ bonorum cumulu». 3^
Iid^e unbewiac äöolfabrt/ «"^w tcmporaüs *
1 ccelcilis.
4°>
Sa
406
4>effarf/Wf/*-fco4> &Sd)t*/ Aiperbia , fcftüs,
infblentia. clatioanimi. .f"» oft ort Foiiintt Wt
temgall/ fclixfcerigtndo fdicitarem amitnr.
Jf)0ffarf nif flnt Wart / inqvinat egregios ad-
junÄa fupcrbia mores. ©.Ott tOTCber|tCf)Ct ben
j£>offtSrtigcn / define magna loqri , pcrditDcus
omne fuperbum. £offart Wirb JU|d)rtnDcn/ fe-
q vi cur Am erbos ulror a tergo Deus. &rrÄcrl
i]\ fOller.£)PfTrtrt/ altos rpiricüsgerii homuocio
ifte. £ejf art rreibm / tuperbe agcre , altiui fc
attollere. £it £offart fallen lapen / deponere
fpimus, animum corrmrimere, minus de fc Ten«
me. Än armer Seute £effart tmfeber ber Ztn>
fei Den J^> intern/ mendicorum inlblcntia mundi
fabula, avi* unuiqvifqJi'pfTbot aßrrnatur. £lci<
ber JP)onart/ faftus in fplcndorc veftium. Auf»
geblafcner J&ojfarf/ t/phus.
J^onartU]/ «-'f. ü Jiv< , ' ''.('iipcr , jus , tumidul , cl.i-
rus, Ö\- arroganter, faftuose, infolcntcr. (Ein
feiner (Spiegel i|i gemeiniglid) boffortia/ faftüs
ineft pukhris, fcqviturqvc fuperbia formam.
(r idj bofliirtig ci§eujen / ruperbue, eÄcrri. ^)of»
ftürtiae hieben / ruperbiloqvcntu , gloriatio»
•Ooftaetigcu geilten ift bie ganjc Sßclt feint)/ in
arrogantiarn & iupcrbiam omntum ura conci»
tatur.
$tXt'\$/ «45^*^. iS*ib«n/ fcftinare.mea-
re>prepnr: promtus, paratusad veftionemaut
profeaionem» & mtttphor. mJ qr*mcun.^A\Um
rtmhtbxlU &cxpfditw,it. ftrcrTuus, agilis.pernix.
fertig ttiamfrrnventißime ponthtr pro : peraftus,
expleros,perfeciui,abfolutus, finitu«?, elucubra-
tus elaboratus. Sine fertige ©cmntsFraft/ vigor
animt.vena ingfnii. fertig mit ber^unge/prom-
tus lingra. gc rtige ÜSanb/manus exncdira,dex-
tera, properant. gertigailf Den gilben/ agilis,
permx. <8id> jur fHeifc fertig mnd>;n/ parare
iter. (Eine fertige geber / penna egregie habi-
lis. (Sin fertiger ringer QBeg / expeditum iter.
Sine iSaebe eilcnbS fertfaen / opus accelcrarc.
Sine fertige ERet* 1 Wc ba fertig aufeinanber fei*
ger / oratio cadens. promta , comprehenfa . cu-
jus centrarium rß oratio hiulca, eine Hiebt fertige
S^cbe. fertig eti*m dicitur k t nyi honif labitur.
£r ift ganj fertig / ift fertig »cnaurbunb jfcllcr/
a prori de puppi periit , ad incitas redactus
efr.
5iDjettfertig / exremporaneus. SimtSfcrttg/ alacer,
exp (4itu> in aegotiis. fgiiSfertig / paniteas.
3?U?fertigfeit / pecnitcntia , contritio anirni*
SDienftfertig/ omeiofus. ©Icnftferfigfett/ prom-
cirado in fcrviriisprxftandis. lötUittfcrtig / be-
nevolus. ©unftfertigfeit / benevolentia. Sil*
fertig / prxceps , celcr 1 Feftinus. Silfcrtigf titi
accclcratio. griebfertig / paeificus. grieb«
fertigfeit / lern tat , modeitia. J^anbrerfij/
promtus manu » fortis. J£)anbfer(igfeit/ alacri-
las , fortitudo. J^eilfertig/ falutifcr , utilis - (*•
nus. J^eilfertigf eft / utilitas , commodum , fa -
mtas. fjramerjertig / alljeitfertig/ paratisfi-
mus ad umnia. geie^tfertig / inconuans , mo.
bilis, Tarius, vagus, vanus. $tid)UtVt\\}ttitf
leritas , futiUtas, vanitas , mobilitas. 9M>f fc r»
tia / frvr ^)tll/fertig/ auxilium , a.ljumentum, a<J-
miniculum aft'crens , adjutor * auxiliarius.
J^iilffertigf eit/ adjutorium. Unfertig / impara«
tus, inhabilis. UilfVrfiglicf)/ implicitc , impe-
dite. Unfertig jnrcijen / imoeditisfimus ad ircr
faciendum. Unfertigfeft / hebetudo , negli-
gentia , defidia. SSiUfertl'g / offkiofus , bene -
faciendi KudiolisHmus , promrus , proous.
v2i>iUfcrtigfcit / promtitudo , ofrtcium , (tudium»
opera.
gcrtigfcit/M'*/ habilitas, habirus , promtirudot
folcrtia, vivacitas. ©ie Äun|l beflebct in ber gen
tigfeit/ arsrcqvirit habitum. SXingfertigccit/
tenuitas» exiguitas, imminutio, parvitas: ü»
?imgfertig/ levis , agilis , expeditus. ?{cifefer>
tigfeit/ promtitudo ad iter inftiruendum.
gertiglid) / aJv.&aJj.üiem find fertig / alacer^
enaviter, promtiiTime. Sedrarboeeui rit.
Slbfertigen/ expedirc, dimirrere aliqvem iaftru-
aum, abfolvere. Sinen febnell unb mitfüren
&3orten abfertigen/ carprim diceredicenda. jd)
trfll ibn abfertigen/ ba^er an mid) gebenfen foll/"
(ic cum aeeipiam, ut fentiat. 3lbfertigting/tHC/
amandatio» ablegatio, miflio. dimiilio.
Ausfertigen / abfolvere, confummnre, perficerel
Sin ^ud) ausfertigen / edere hbrum. UnauS*
gefertiget/ infcaus,rudis. Ausfertigung / eia-
borario,perpolitio, expedicio.
Anfertigen / operi adjungere. 95ei)fertignng/
fupp!cmentum,adjedamcntum » mantu'u , cu*
mulus, corollarium.
5Jiitfertigen / una exeqvi, expedire cum ceceris«
^ad)fertigen/expolire,climare, limam rei ad-
dere, üVmroandarepone, ablegare poft alium.
^aebfertigiing/ claboratio pofterior , expeditio
mfcqvcns.
Sc ii 9ved>
4°7
?icd)rrii(i'U ti .■ Iitecumaliqvo dcccrtare, judicio
concendcrc i/«Hjuftificare, dcfendcrc. 9iC(i)t
fertiajina/us , proccfsüs, juftificatio, dcfcnfio.
Ö)tT<lS)t\trtiqW juftificatus.
QJevfcrrujcn / elaborare , fincm labori imponere,
conficcre, abfolvcrc opui vel pcnfum. <£itU'H
Sßricf »erjtrtiijcll * cxararc cpiftolam. 9Si i fer
fiu,uncj / confcftio,abiblurio,cxpeduio , dabo-
ratio.
3ucfcrfli)Cn/Jare, tradcre, ofTcrre , cxlr.bet c , infi-
Attarc ^lief. VlIUUlR DlC/mfiOiUtlO,oblatlO,
traditio.
SIbfabren/ abire , difce/irre. bem £afen ofc«
- fa hr Ch na vcm mari commictcrc, «da vemis da-
ic 31llf> Uttb vU/fahrcil / delcclationis causa ni-
tro citroq; navigarc £jif 2J bf abr i / disceflus,
. item mora , fuMt abfabrctl/ mori. ©i< aboe*
fahrue (Seelen / aüialat», vmculö corporis
exutae, folutaeanim».
3lllfabren/ navem appellere, appropinqvare cur-
im. item objurgarc , acerbe in aliqvcm dicerr.
Übel anfabren/ alüdi in aüqrä ic. Milien <tn<
fahren Wie tic ÖUU ben SBcttclfact/ male in ali-
qvcm invchi , afpcriüs ahqvcm appcllarc. £>ic
2l»f .iftrumr merepatio , objurgauo. 5lnfaI)t'I ,
t»i£ / porcus, appulfus.
Sillffjhtrn / furore percirum efle , fublaro clamo-
tc qmitari drc. item, intumefeerc. färet ein
£gl(jttcvlc iQ OUf / puftula exurgit. »Auffahren
prrp>tc rfi afeendere , lim Sie Vturtlhrf' afeenfto.
$iuftabrt6fao,/ dies afeenfioms Domini. Clnr
linö "2lbfar)tt / irrirwr gabclla . qvac de ruirtcii fu-
enitur ad habitandum venientibus vtl difccdcn-
nbus , Mißt 3b; E5 'Siicuig.
Ausfahren / enavigare , iter aggredi , profkifci.
* *D? tt bCll 6cilfll ausfahren/ extgere iues partum.
(£x ift am feibe angefahren / teabies cum occu-
pat. !Dic2Ul$"filhrt/ egreflus, excurfüs. Sftan
wcr>§ Die ?Uisfahrt wol/ aber nicht Die Diücf fahrt/
prineipiam certum . exirus incertus,
5Vfabrc*/ timerc , metuere, Tcrcri. 3d)M^Tf/
ti »erbe nicht ropl ablau/fen/ infelicem exitum
sei horrco, 3* befabre mid) feine* Slraen ju
ibW / plurimuoa fidei ilü habco , apprime ei cre-
do. fc?i|t befahren (Übte* £ efeu obn Un*
fvi'Ufl /mali » qvod mtrucrunc , fcmpcr timenr.
£>Aß $efabrnufl # &te 25<f(ahi*ung / f ericidum,
4ifcrimcn , mcius , timor.
yjaherfahren / acccdcre, appropiaqTarc .adTcti,
JD*bwM)ren/ oramfolverc, abire, diwedere,
$<l 4O8
Htm dilabi , pesirc darüber ßve Druber|ab ;
fCII / tranfirc , transvehi. Tranfuc etLun tß
SDurebfabren/ pcrlab, c^2)urd>fabrt/ cranü-
tus , vadum. J)arpJ)Hfabreu discedere.
«Smf abreu / immeare , ingredi. 3^ eine 3ed)e ein*
Mhi fir - in fod.namdcfccnderc. ^luf Cetil >: rtf
bei einfahren / infidere baciiio. 5luf ^ruffe»
cillfabren /.deicendere inciGs in (axo gradibui.
©er t eufcl i|i bei) ibm cinaefabrai / obicflus eft
a Dxmoue. ©ie Cinfabrt cine< Jpaufcff oDct
j Jfrtytt/ porta ampla 4c larga pro vchiculis de cur-
nbus reeipiendis.
<£jl(fa()rfn / cripere Tcmigrare loco, terga dare.
D.ib' itl mir entfahren / cxcidicmihivcr-
bum hoc. (örijl ber ©efabrentfabreu/ fugi
fibi confuluic. iii ihm cm ÜJmDkin tntw*
ren/ cvolavixcivenrri^flatus, etepirum Tcncris
emi ii t . üas bir ba i entfahren feon / pro non de
&o habeto, frurtra es. ^iiri^ai 'iif«» hrcil obviam
aWcui proccdcrc.
Erfahren / experiri t facerepericulum, auditioae
& fama aliqvid aeeipere , certiorem ficri , expe-
riendo cognofeerc. ^ babe ti bin nnb wiebvr
erfahren / rumorcs ad mealiati funt, rckivj hoc
muleis, iisqve certis aucloribus, exploratum«
compertum eft mmi. <Er ift bttf Ü VM'hC i Wol ec<
fahren / gnarus eft militix. ig twas- ren ihm
\<M errahren / est rc agnofvetc. 3on mir H
niemanb na& erfahren / ex me nemo aimvid
compericc. ©ein Erfahrnen |VU man glauben/
«xperto erde Rupcrto. £iii erfahrner §ubr«
mann Wirft and) iliu / plauftro vertat onus q vau-
doqveauriga peritus, inxerdum bonus dornu-
cat Homcru s. r :\i in'»i»a > Bit ' r fahr niiR l#
(Erfahrenheit / pcntia, cognitio , expehmen«
cum 1 documentum usus, ^r f ahmUtj venu ja
alke / cxpericnna rcrum magttrra , ufus facic
artem. Jd> tobe tt ou$ ber Erfahrung/ uiu
diJici ^i'i^.i rer dCt/cognicor,indagator,
«xplorator. e | \ . ! ■. 11 / expikari , arcaaa aliat-
jus elicere. Caüo-Tcuton« , rejefiÄ tltgaati hie
voce 1 non fmr rubere pt*aptant Heere : @ontUS
tClt/ ^a»4/i r.an aliA tqvevulchra. vocatula äJtf-
fent , ut tt r<jrt»ttD<n/ fotfcr>«n / forfd?cUo/
ln-i»i!i->! >rts n / fuic n / nacbgtrublen / erfra«
<*fri / bottlt / < ff nn&ICJCn / 4/i4 inm/mrrd.
l> r t) um \i4X obüer ( ^ va** /« futfuidixerü : En pas-
Tant.
Unerfahren/ «^r- rudis, inexpertus, ignarus . impe-
i ruus, intcnuius. ^c^biube^^inae^UHcrfah
, * ten/
rctl / bujus rci incxpcrcus Tum. Dt« # i u <}u>
inicri'ahrnc meinen/ C9 fco £mnmelbimiabariim/
dulcc bellum inexperot. lliicrfabrenbeif/
Henifch.rxplictt : Unf3nntul?€tt / ignorantia,
imperitia, inexpericuria , ruditas. Du' UiiiT-
fahrenbeit macht/ ba£ nr.u (er Jiunli rwmg
üä)t> ignorancuarriumimmifa • arsnou habet
oforem, mfi ignorantem. UlftTfubrcitbliüV
«ij. öfWv. lifw Unerfahren.
^prtfilbrOl/ pergere, proicqvi, conti ruiare. §0rt»
fafjrtn itnftrilcn/ Iongiusproccderc difeendo.
3m DicbOI fortfaljrcn/porro diecre , pcrtcxcrc
rthqva. 9mfana.cn i(i nicht ejcmia/ es miitj auch
fürtqcfabren fcpn / nun fuffiat rem ordiri , ted
perficiendum eftid,qvod fufeeperis. $f%it ber
Steife fpr t fahren / ultra progredi, tencre ctirCum,
procedere longiui. fthj irüubcn fortfahren/
perftare mpravitatc, anbclare fccluv ^n fei<
«cm Cöorhabcn fortfahren/ infuteepto confiho
conftantcr perfiftere. ga bf dfo fort/ perge, ui
caepifti, tuerc de ferva inftitutum tuum. j$i?r(<
p. buma ' Cle concinuit as, continuatio.
gftr ooct^orfabren/tranfire.antcire. ftnrnber
fahren/ prauervehi. Verfahren / tdrm
JDar>crfal)ren/ item: ocapere, mrtitucre ak-
qvid. JP)od)bf rfabren / fupcrbrrc , auolkrc fe,
jacUre fcsqvipcdalia verba.
J£)tnMbrrn/ abirc, d flabr, a vchi , evanefeere , mori .
2>ieXaqefflbreilbin/ cempora labunrur. (Er
fahre bin mir feinen 9carrcitbpjien > vateat cum
fuis erroribus. ©er Gcntmcr fahret bin/ »ftas
effluit. £ie rennte ihn nicht hinfahren Ku:cn
nnn patiebatur dimitri cum c <omplexu luo.
Die J^infabrt / feceflus, deccfTus , abiti«. <£mc
■feeliac Jf^infabrC/ beatuse vita disceJTus.
«5>mau^faoren/cgredi,«tire. j>uu mehren / im-
meare.inrrarc, (abirc, irruere. J^titbcnaul'
fahren / fallerealiqvemporrico. hochfahren/
vnir ^offart/fupercilium tollere, ertfras enge-
re. d)Ntfabien uoa vchi. (Einem übel nur
fahren/ rigidcaliqvera traftarc. Otachf.ibren/
leq vi al iq vcm vehiculo , fuc c cd < re. *i m 3 i 3 cb
fabrer fucccflbr: io officio, in conjugio, in vir-
iure, in vitüt, in pnedio. Sftebcnninfabrcti/
fal 1 rrc , defraudarc , praevaricari. ?Cüet O&cr
3nrncf fahren/ regredi, reverti. - !
«jerfahren/ Uem<p/odSottfa\)ttn^ftmplexSa\)*
Xtn/it. facerc, effiecre, perfiecre, fa&itare,
machinari, molirr, proctnaic. 3 ttfu,fr ^ a * f 1
ffrföbtfn/ opus caeqvi , pcrficcrc, iXcchtltci)
\ Verfahren/ Judicium intcndere,dicam impinge-
1 re, legitime proeedere, caufam agerc,propooc-
' re, perorare, defendere , oppugnarc , refpondc-
, rc coram jadicio. Den SBca. verfahren / aber.
rare in innere. Den 3oD »erfahren / veetigal
i committcrc.telonia failcre, defraudarc. 2Dic
93crfahtung/ &vt» aSerfabrcn/ opus , factum,
aita, gefta. (£$ tjft ein nnbiiUjc* Verfahren/ ta-
cinus indignum, procefsüt iniqvui .
Uberfahren/ ttanfire, trantgredi, pcccarc, tranate,
trajiccrc. & fj über bas tintt aefabren/ flu-
men trajecit. Den Befehl «ber fahren cludere
commiiia , maadatis abutt. Die 0rfe$e llber*
fahren / contra leges peccare , violare ftatura.
Die Uberfahrt/ tranfitui, trajccmi ,tran»grcfluj,
crantgreflio. Uberfabmng / dcliftum , pecca-
tum. Die Uberfoj)run9 mit ber Jfranb/ conerx.
clauo, contaftu«,attaüua,poppyüna.
Umfahren/ £5* J5)erümfahren / circumcirca vchi, cir-
cumnavigarc, vagari, a via aberrare , feduei.
Hmc rxamen apum vagans m an r, ein 5ar)i nm
dicüur. lUnfaorun^/ cueumnavigatio , circua-
veclio.
QJprfahren/ anteirc , pweverii , praetervehi. DfT
Sranivifd)e (defante ni bein vrpanifd)en vorgti
fahren / legatus Gailicua antCTcrrit Hifpanicum
rhedä. Die $forfabren / majores , ante ceflo-
res , prsdeceflores , progenitores.
Üöeafabren/disccJerc, abire,avchi,devehi: Hm
c vivis abirc, at^ uirm tft >jvcJ ^xnwtQfübtCtl/
tut ^tnf^bren. 5Berm ber 3Df ann iKflülbret/
fo ift bas %S<\b £er: im J:m mV / virdabfente nm-
iier unperat. i n \wa m hr f / abteerfo , abitio,
mortis cum vita commatatio.
■iUiebrrfabren / iter redintegrare, itcrare , repert«
rc: kern, ireqvcnmfime contingere, acciderc.
Da^ hatte bir nicht toiebttfahren |>Uen / hoc
non tibi, fed aiii ficri dcbuiUcc, indignum tc
cit faclum. 9ßo^ allen ipieberfahren tan / bas
fon auch einem ieaiicben infenberbeit mitberfa1)i
ten ' cuiqvam qvod acciderc poteff , id de cui vj j.
(5s ipieberfelrei ibm biDia / contrrrgrt ei ex meri-
to. (fi feObir »itebt* ^eMnnebcrfabrfn/ nihil ,
ftaruetur in tc , qvod timeas. iBieberf abnmej.'
t>ic I catus | aeeidens , ob ventum , accidentia.
©iOfabren/ obfecundare, difto audientem ciTe,
morem gerere. vSiOfahruiti) /DtC/ obicqvium,
indulgentia , gratitteat io , adeptio.
Sunt &*iiM compofta plur*, ut: J^eimfahren /fb-
cos rcpctcrc, domum reverti: indt heimfahrt/
fci in • « f.. .
4^ 3_a So 4i*
c}omuitio. 5ßpf faf)fen / profpcrä forrunä uti
5erf\ihen/ difpcrgi, vc&uri uoccrc , agitare,
Cltt 3frfabrne£/ ova liqvidiüs frixa.ova
agitata. Auffahren / in volare in aliqvcm , per-
gcre , andere. 3ufa m III rnf fl h ven / contremifee-
re , coneuci , una Tehi. 3rtifd)en oX>tt t>ax\X0l
^ ff)Cit fabttn / intervenire , intervchi ,
Suren / vehere , portare , ferre : it. derivare , de-
duecre, trahere de tr.ul.uc, cangere, prorertc.
fow <£inc Siebe fftrcil / in crimen aliqvcm vo-
«are. (Einen in bfe 6(bulc füren/ pivpr. ad difci-
ptinam aliqvam deducere , docüem reddere,
examinare, tenrare. (Ein XrfCQft elf fftren/ du
cere exercitum. (f inen ijjaii füren ' asdirtcire,
acdirlcium agere. (Einen um bie Siebren füren/
deeipere aliqvcm , illudcre, imponere alicui,
/Ic .• 3lufä (E i$ flircn / in laqveum induecre 3 n
aro§e 3cot unb Jammer füren / navim ad fcopu-
losappcllare. ©efattgen fftren / captivumdu-
cerc. Einern (ttoai j u (Sinn unb (3(müt füren/
commonefaccrc aliqvcm. (Ein gort(p£ Vebeu
füren / impievivere, vivere vitam flagitiofam
£prn in bie (Bcfocure füren / convehcre frumen-
t um in horrca. 3*> 3tUMIH dcffirct »erben/
in errorem induci.
5nrer/t>cr/p/«r.gftrer/auriga,dux , duetor, ad-
miniftraror. 2üir baben einen ftürrr nftig
duxdrauctor nobis opus cd. §urer »» mi/ifid
</.' decurio 4u/ vicariusfigniferi , ü7 tone dicüur
pabncitfürer/ Hfhomfliori vocsbuio: Sahnen'
j unter. SprailttTircr/paranymphus , nympha«
gogus. SS^renftirer/circulator, qvicum urßt
tripudianhbui vagatur. 93u<bffirer/ bibliopo-
la. Jßiinbefürer / duetator canum venatico-
»um. .ßurenfürer/gancocincinnacus , fornica-
tor neqvam. üeimrnfÜrtT / cißariui frve vc&or
luti. ;\^!ein:fittvr/ curbo de au&or feditionis.
(Btiebflirer/advocatus, iäor, procuracor. ©al|'
fftrer/ falaxiui. (Sanflirct / ultimus , portre-
musinordinc. 5ßCi]fnrer/ duxitincris, prw-
monitaror vic 5BilbfÜret/ vi clor capiarum
f crarum. 2Beinflirer/ auriga vinarius.
cVUV'e t>t(/ vectura. aurigatio,eveclio, deduetus,
geftamen. Qüinrjjme r $UÜBa§er / onus jiavis,
vectio nautica. $UtejuEanbe/ vectura carru-
caria. hinein eine %iiTt mit @e(t bejableu/ dc-
cuniam pro vectura (olvere. (Erf <j< lief I, 1 . n £}fi1 "i
unb befdiiperlicb mit beiten ^uren baber / longae
difücilciqi iu n t vectura». ©ie J ure gebet nad}
j£>illllbUl'j)/ aurigatio ifta Hamburgum cendit.
©eroinnen unb Verlieren tff tfaufinauntjfure/ lu-
crumdedamnum funr negotiationci mercato-
rum. tM'ccffurr / vehet dercoris. ^robnfu*
ren / angariai , *nks £>ienftfuren. (DJiftfuren/
vehei fimi. ^tubenteilfurc/ veÄiolibrorum.
QBeinfiire/ vch« vini. ©ilDfure/ fpelara dt fta-
bula alra ferarum , ta s?A$ XVtl^ptCt fein<0
0wnD bat.
'JuriC 10 fiUtiVtt/ t«t/ per Je & srepi * Um tß
ayod$bttt/ undettiAm venit,ftdqvia fceciAltm
fumitur pio inftrilot e veHw arum Ö* annon** atft
eo , (pjiiiimenU minißrat ac Alfter titur, ideofa §Ui
tit(t nobis tß metator, rr.cn Tor. Hi enim Junt
manfionum frdp*rAtorii& locum pro caßiismeiäm*
dUelioentu. (£infunn:n»j / metata. ^infuriren/
manüoncs praeparax», caftra metari. gunreit
aulem tß diverfari.
^Ürung/ Ott/ no» Untum Uem tß >qvod fjtoVUlQ/
onus , geftamen , fed örduclio , adminiftratjo,
prxmondracio , promotio. <5>t*fcf>ilf C6 fürunty
negotiorum geftio. OacbtTiruiig/ dcdanutio
caufajrum > pacrocinium caufac dr dcfcnlTo , ad-
vocacio , i'ttlgh advocatur*. 3^) gebe bir biC
Surung bej ganzen 2Berfe< anbeim/ defenfio-
nem & admiaiftracionem hujus negotii eibi foli
concredo.
^ürlid) / adj. &a.:v. Tectilis, duetdis, non ddeb ht
u(u tß , nifi in compoßis :
^ibfuren/avehere, abducercabiTrahere * avocare,
feducerc. (Einen ven ber (^ottesfurebr tibfuren/
abduecre a picute. Rillen OCtn rechten tSegc abt
furen a juito tramitc aliqvcm teduecre. ?lbfü/
rung / averfio i feduetio , avocatio. X>ae C^nb t
bat feine 3u» unb 2lbflirc/ haecvilla opportunoi
invectus de avc&us habec.
Cl n in r e n .' adduecre, advrhcrc , item inilituerc , alle-
ctare. ©eine ^laubiger aufuren / crcdicorct
Aioi fraudarc. (Emen jinn £ :iiMreii aufuren/
imbuert aliqvcm liecris. £ic ©olbaten )ur
vrd)lacbt aufuren / roilircs in aeiem cduccrc.
©a$ f 33olf abermal amnren/ «(heuere pr*liunu
Slliflirung/^tC/ inirirucio, impulsus, feduetio.'
2)ic IHnfure/ adveftio. 5lnfüren»n/c/w/k eii«m
r/Iallcgare, citarc au&orem vcl knptoicm,
Ulnfurung/ citatiodt allegatio diüi vcl feripei.
2Jllfliireii evebere in al tum, fupportarc, conilruc-
re , praefentarc. (Eineil 2>ail a iifriiren/ aedificium
excitare. 0:e iinreu ailffüren / duecre muros.
Sin v* ebirT gegen bat £3a§er auffnren/ fubvehe
tc navun amne ccuitrarjo, ^uffürung / einef
vrd;au<
4*3
Sa
Sa
4 T 4
(rd)aufpieW/ prrefcntatio dramatis , find ©C<
bCUitö/ ftruauraadificii. Sluffürcr/ Set/ cho-
tagui. Jgrtnauffüren/ idtm fvod <roflF6r«ii/duce-
rc in locum lupcriorcm, artollcrc. 23fittT
binaiifftircn/ alciüi tollere,
tili^füretl/ e vcherc, educere, perducere : item abfol-
verc. exponcre , probarc. ©HM 3cU0, öll! f'il
X<tl int $elP/copias m campum educere. ©liuf
litt) aiI5flirfll / (uccefsüs profperos darc. 3 U
£Xf d)f aiiefuren/ vinecre judiciö, caufam obrine-
(Tille SRfälBM ausfüren / terminare fenten
re.
tum. »liUMiH't l" Der/ patronus caufae , defen-
for litis. Slltffüruil.? / Di« / dcdudio, apologia.
*luäfnrlid) / cxplicrtj , dilucide. Unaii5a,cfnrte
^Cld)cn ■ res non probare , haue fatit deduet».
jFjinansfliren / perducere , terminare , & idrm eß
qvo. iTHuef toten. *
2Durd>rfirrii/ perducere. (Einen Übeltäter burd)
tinci andern ©c bkr furrti / ddinqvenrem per
alienum cerrirorintn vinftum ducere. (£ine
f ricjjc t)UTc|>$ üatlD fftreti/ vchexe funusperva-
rusprovineus. 3>iird)Mircr / Der / comes iti-
ncTi«>du&or,prxmonftrator. DiiröfnruiiiV
t>(C/ tranfituj , vuhb ptrduSatto. ©icDlird)
fürunq toi qcfcbmoliciicu vrilbn? 1(1 verboten/
abduäio argcnti conflati per terras principum
interdiaa cit. £Mird)timina, rtUm Jidtui Jus
conducendi , de transmiHio dclmqvcntium .
Cümpircn / invehere , importarc, inferre. 3?o!f
Jlir $c|a(UN9 Cinfuren / inrroduecre prxftdium
in oppidum. geinc Dic&en etnfitren/ dignum
inferre fermonem. Qctncil Cinfuren eß etiam cu-
(todix maneipare , in Tineula abripere. (f in
lirer / D«t / introducens . repnefentans. Gill;
uruna, / We / inveaio. (EiHfüriiuo, neuer QH>
en / novarum confrerudinum introduöio.
EingcfArtcr Qkbraac^ / obfervantia. ilncingc'
füret / intolitus i infreqvens.
Cntfuren / abducere , fubducere , abigere. (Eine
fecutC mtftirm / prasdam agere SBeibtfWlf
rntfuren/ rapere virgincs. (intfurcr/ raptor,
abador. (gntfuriiuo, / raptm , abaclus , de-
Hatto.
gortfuren / abripere, abducere , exeqvi , eontinua-
re. fJcinimennebr trirb er feinen <£tat alfo fort«
fubren/ imposfibilccit.uttäm laute ac dclicate
impoiterum vidirare qveac. ftiTlfi'ircr/ abri-
piens > trahcnt,continuator. gortfiirnng/ con-
ti nu a: io , perfeveranna , obfi rmatio.
gnrfuren fi™ 93orf6ivn/ proveaxrc, prafeatarc,
educere. ftkti (jicrtchj flireil / in judieium pro-
duecre. QÜr!)illffiren / prxduccrc , prämiiere
guniberfureil/ prasserducere »praeterTebere.
Ocintfuien / domum vehcre , ducere. .ßfimfu.
mng/deducriorponfc in domum marin, ix.fc-
pocia proconvivioin hanc folennitatem para-
to. .peimfnrer/deduftor.
j^erabfftren/ devchcre, deducere. Jöcrunifuren/
per omnia loca ducere, i/.circumduccre, trau-
dare. ^crwfuTCn/produccre, ÖJprxducerc.
^erjuflircn/ advcclare, apportare. .fcinfurcn/
abripere , ad fupplicium rapere. ^>in5erfttren/
perivadere , fallere. Jg)iHiiberfliren / trajicere,
transveherc. ^>in unb brrfuren/ duAarc per
varia loca , fubTchere. ^iniufurcn / adducere,
advehere.
Mitfüren/ conducere.unävehere, fecum adduce-
re. SJtfldjfliren/ leqvi ducendo, ponh veherc.
Sccbcnfuren/ Htm ^tOftffttm Sieben fid)
füreil/ juxca ychere, ad latus ducere.
Uberfüreit/ trajicere, rransportare, traducere / Um
arguere, convinecre. ©je Jeute uberfüreit/ ve-
aores trajicere. Uber t>eii Üibein qefiiret wer»
bell / cransvchi navigioRhcnum. (£r ift Uber«
furrf/conviftuseit. Ubcrffirtr / portitor, te-
cror, lintrarius, it. con«inccns. UberfÜriing/
trajeftioS^conYiaio. . Ubcrfabrt/ transYcaio,
trajeaäs.
QJerfuren/ feduecre , abducere : item deeipere, in
ana ducere. Gmen verfuren/ adducere ali-
»em ad ncqvitiam. Jf>ute bid)/ tild) H-
Vr :\.ibr mcl;t iHTf'urc/ eaveas tibi, ne aliorum
confilia te auferanr. gjn ©erfurter/ feduaus,
corruptu«. SJcrfurcr / impoitor , planus. SJer»
füriina/feduaio.dcceptio, corruptela. vUsacu-
»erfiiruug / illccebr*. QJcrfürife / ö'QSerfure*
Vi\d)> *Jj.&M4v. corrumpcns>rcducens,pcr mo-
dumcorruptclae.
QSollffiren/ abfolvere, perfTcere. töoBfnrer / t>tt f
faftigiura rci imponens , abfolvcns. SlJpUfu*
rilltq/ pcrfeaio, expeditio, ultima manus.
^OlieilianDcTfuren/ diducere, fepararc , fegrezare.
95orl)erfftren / pneducere , pr« 1c agere. §Jor>
ber btiirnifnrm/ ante introducerc. 58orber bin-
ailfj/uren/ ante educere.
SEBemtriB/ abducere, abripere , abftrahere. ©et
genfer fTrre ton rocg/ tori bej?cr maä)t/ aß er
Fan/ diabolus auferat cum , qvi ultra vires fape-
reprxtendit. 2ßegfuiunj/ abaaio, 2öCi)flV
rer/ abaßor.
ÜStitcf
4if
2£citcrfiirot / prodocerc , extendere. QBeiterailf
•fftrm/diiatare, deduccre. 9Btrt»crfur(fl/ denuö
schere. 53rei>er jurüctfurr «/ rcducere , rcvche
re. SBieDer auf bcn U*eq flirm / in v,am rcdu-
cere. *l8ki>er umf&ren/ iterum fcducerc , dece-
ptiunculas A fraudes frcqventarc.
3ufffircn/ adducere , adrehere. JlNfurer / ad-
vcftan*. ^ucfurun^Sd'Sucfurc/advcaio. 3 1 1
"fatltt flirren / in portum per v eher c.
3 ** f ^ ni m eil ffl r cn / conduccre i xonvebere. £ic
idtntc ani MfyinUi Säger »ufammen ffircn/
prxdam cx caltris hoftium convchcre. pilfattl'
in nu n nun / convc&io , accumulaüo. 3ufain
mcnturcr/ convedans.
5tlt)>r / twe/p/u,.t»K SuDer / i öftren/ ?W
convt&um vcl convehf n.htm aliqvod fit , vches , tc-
Itura , plauftrucn. (Ein §uDcr Jpav vehes faeni.
(Ein guber Jpolj / lignorum. £ reute / lapidwm.
giiber Sßf üi / culcus , vehes vioi. 2Bolejelaben
^ili)CT/ v c Ii es large onufta.
Sllberiq y gut>enej)t / # *aW6. per vehci.
§lli>iTiq Jafl / dotiuro culcarc.
5urt/ O« / t>fc/r. Di« flirte / alveiw, vadom,
cranfitio » ä £ät)rcn : tft enbn aqva non adtb pro-
funda, jtd Um , ut plauftrd vtl rtjvd qvti transvthi
pojß. ©urd» ben gnrt hUxi Üöapcr f ominen/
dumco vadö tranfirc. »Ab hoc vteabulo mulUxt-
-vttate« .itnormnaiüur , ttt : £r4ttffurt / iCtfurt/
vanutt (Dchfenfttrt/ 0ct?i»cwfttt:t/ 0ut£
für t/ ic. Ütlfui't <ß appuüns , portus.
Jtirtiq I - vadofus. (Ein furtiqcr tin ' flumen
vadofum. £ut tinfurti§cr $ItI^/ fluvius pro.
Hindus . fincvado.
gurd) / ote / p/«r. $utd>en / ayaß Savid) aut
^lltlcb ' i uicus , lacuna vcmtrr fatla , fofla , jv*
arando fU% & fovea. in qva plantae inferuneur.
fturcfwn mad>en / fulcare. an* Der gurr&faf);
ren / delirarc Sie j£>dbc jroifc&cn jrwpcn jiir
t^Cll / a/iiu XCAfittvaiMtin I regdlom , fea-
mntun. lira . porca in agro. !>':n ^urd)cn na d)/
Ailcarim. 3*xx (gamc gehet bi4 an Die piröci/
fata acqvanc fulcos. Jiefe ^urc^iU machen.'
profundum fuleura ducere ,prav. dt üt , qvi tvtö
peüort dt aiirjt'i rt cogHMt. 3icf erfind) / lira,
fuleut. 3öi^crfuret>/c1ices,coMicia?.
Sfa -(feletn/ fco* /dimm. fiilculus. ©a^ bot)f 3Hrf^»
Inn an einer tSeirte / ftria ,,plica.
fureicr/©Ä/<ul«tor. ^ürc^cn/ ü»lcatc,por-
«arc, dueexe iuUo\
Sa
416
5ui'Chid)( ■■ Ji/. fulcatus, ^«iv.fulcatim. gurd?td>*
.(C (Beulen / (Vriane column«
>; - C f C h V D C / &cr/ c omes , focMU , aflccla , dtatur k
labten / «eher«, prolicifci. (Etu treuer ©e^
frbr&e / comes fidus. (Ein luftiger ©efebrbe ilt
Oelber Weg / comes facundus in via pro vehicu-
lo cft. 3lin@vfel)rDeu lernet man einen fenneay
nofeitur cx focio, qvi non cognofeieur cx fc
tReib ifr bei &\udc4 (Sef cbrDe / forruna» comea
invidia dl. hinein eineu 0>e fehlten geben / co»
micari aliovcm , comicem fc pratbere alicuu
oMmfi- unb llnalü(t^aefebrbe/ in ucriqvcfortu.
l.i comes. dCetfegefebcbe / combenoo , comes
itincris. «
©Cfebrbfebaff /tü/ comicatus, focietas, confor-
tium. )DieaUe@efehrbfKbaft/ vetusamicicia«
familiaritas,olimci Ncßrifimtoli pr*frrunt
r'ocabulumfamctaüföaft/txßimanttf, fr cum
Cällii xulict more Iwjvi , jfri frußri funt : Efl emm
XUmuaDfcbaft / <rovr Cmruntca vox anrajvAr.
jSma, 4f fcoc »«yif am (Pcfi't)CDfd7*ft,
Ul/ Mtujvißimum vocabulum Celtic. &Thufc. AI«
rum.cx cclnim. porreOum /i^m^rtfn^gf^alä/ aU
titudo, cc'iltaspocrcrtio,«« ;r galant / caeliMn,
nimlrum , ba< fjPbe 8ant. Alffr adbuc hodit
(anf fett QfrlanÖ mbii tfi gigas , itmtp>tm ^ jUn<
tcr fr cm <iimmcl«|lftriner. ^ £4/
fald fivrpak/fß:
5alf/ ? ra/I fallt / rn/ -volitant in calum vtl ailihtJU
nem airk, Falco. aeeipiter, haÜKctus, nifus. if Ii
©aumfatf / ftlco 95erg-/n»f «&irrfalf/
ta Lo moncanust noerurnus aeeipicer , cybindut«'
©erfolf / falco major. CO?lffelfaff / media».
3Äaufefalf/ falco, qvi alopeciam paritur.
falf/falco carbonarius. tXeoerfalf.'hicrax, hero-
dias. JXorfalf/falco littoralis. ^te^folf £5<rtC*
cfcTfaif / itiam ein Cnnbcnfdlf üRut , aeeipicer
palumbarius, aftur. SSanberfatf/ falco per-
egrinus, migrator. SBa§erfalf/ Cataracta , car-
bo aqvaticus. 3f3i'ijjcr fyVti falco M ofcovicicus,
3n>itterfair / falco ccsrulens, mu iccr iis. QBnnn
man feine Ralf en Inn / mu§ man mit Birten bat*
|en/prov. Sifaicombus venari non licet , ftac
aueupium cnm ululrs, i. e. Si magna not dtßi-
tuunt,parvifco»tenttfimta. (Einem icben bunff/
Da»; feine (Eule ein 5alf fen / <uus rex regin» pl«<
cct. 1>en Ralfen abtraqeny inftituerefalceneiM.'
©en Ralfen mit Dem ?u5er (oefen/ invitare revo-
m ur.j , r;,tM, g)em Salfeu ^ager«
4*7
418
recht tybtw pafcere falconemfuperpMeda. Der
giilf fallet aufö Euba' / falco fem» in eftam.
ioer Salf l teilet / ferrur /Jt* volar in alrum.
Ctfrtfjrt Den Steiger mit Den (Sehrülnacii/ mbe-
ratahs ankam fr ludatur cum ca. (fr Ijaf 2lU»
den ftie ein ^tilf/oculo* habet fulminantes. ^
§ k iIfCB./iw alntudine **<v> /irr ejißtlU im monti-
tus appeüantur : Rolfen (Ulli / $*\zm\)tim/
Salfenberct / Jal Penbora /ic
galfiur five tfalfcaicr/ Oes/ falcooaxiut, falco-
num cuftos.
RaHncren / Wl/aucupium , an aeeipirraria»
galfifd) &$a\Uvb(iftt*lj* more falconum.
ijälFlein/ Sa«/ Amin. falconellus, falco parTM.
; et ch :mal l Uta / vf t - 1 ;, 'ul f k in l falco minor.
QlJlfCIlCt / t><59/ \\fciti tormtnlt belltet camprßrit
oblong, alias (Ein ^clOftftef Um/ ücitor f atco l -J)
cm Bcijufl au* Dem jtflfrnttUro / , «Su*
fjdconis.
^alaff / t«r/ palatiam , eWafi ftalafl I mutsta §f
inp.ut: ptoef / k $UtM / pUtjcn J £Ue?<8.
Proprie eß alta molcs ,qvemadmoiumfumma mott-
Uumjuga Grätig etiam Q*Xmtn* Jttla junt. Crihci
Lattni ptlatium a mottle Palatino Mci contenJunt,
fied tpfe mons palatin:u ante exßruB:im in eo pala-
tium , Phalantium k Tta/c. gala / i. rSUitudinc
Vocabatur. Eß itaq^ fPalafl vox angine Germani-
ca t nec ortum fuum veei Palanum, unqvam de-
buit. Ärjmglie&er tynUft/ arx regia. 5»»rfmchtT
gjalaft / palatium Ducale. ©er £ob f ommet
jewol in bie^alajh:/ al* in Die Stanrenbiitten/
pallida mors *q»o pulfat pedepauperum taber-
nat regumqve rurres.
$f(lfl / W</ froprif eß aula dr curia C«efariStOT>4-
rum in Saxonia frirt 9, erant ■ tTfctf bürg/ *3tW
«an/ ©orstot/ M,tks xüerii'9/ MflfMK/ &>
XPalrjaufoi. HvMix>itty\A\i'ß Ducttta , Ober»
c.v Uiua' JJralj / Pahtinatu* Rheni fuperior A in-
ferior.
^Clö / fflOCtt / cadere, labi , accidere, conci-
dere , id) faUe / Du tfüeit / er rillt / »ir fallen /rc
i d) fiel / gefallen. §aüen rtiam eß ioxerire , cor-
ruere ,i/rmdelinqvcre t peccare. 3 U QSf^Mlfw
len / prxcipitcm ferri, exalco prolabi. 2luf_C»Clt
ÄPPl fallen / pweeipitarc in caput 5Iuf^ Oie'lcht
faden / cadere in taciern. lUuf Den SXncfcn fal<
Im/ cadere fupinum. (ginem in Die J^are fallen
aUui in capülos involare. hetfnleoDer
JU ^uye fallen / aeeidexcad genua, adgcnicula-
te. fjn 3ttftm fallcu / errore implicari , incide-
rc in errorem. 3n eine ÄranfDeit faDcn/ m
morbum ineurrere , in aliqvod genus morbi de-
labi. 3n^ &iaer faUm / caftra invadere , tentarc.
3n*SÖe^ faQen/ in piagas incidere» ineurrere.
Jn Öbniuacbt fafefl / deficere, exanimari. lln«
Der Die sfliürDer falleu / incidae in Utrone».
C a s t oj; ift gefallen / rorsexigic hinein in Die
SXeDe fallen / meexfari, inrcrloqvi > obftreperc
«lieui. faUe/ »i< eJ »Olle / utcunqvc cecide-
nt | res evencric. vr ic (inD beote gefallen/
uccrqve viclus cecidit. 311 vr träfe einem fak
len / commiiTumcilc aliqtid aJicui , vulgi in pee-
nam incidere. "C ic .»Mtmma nt in $runn ge-
fallen / rpe« dccollavit. Uber Den ^>unD fallen/
repulfam ferre. £ie fyxfät la^en^br ©erceil)
faden / cervorum cornua decidua Amt. T v.\
dauert fallen / cofe casdi. 2>pm 1)ferDe fallen/
excuti.dejici ex cqvo. ©a^ a^oaDlein i(l eje»
fallen/ puclla (luprata , ßuprum pafla cft. fQvtl
fernen Ererben fallen fchönc Stillen / fimile gc-
nerat fibi fimile. gine« fallen* fallen / cafare,
cafitare. töllet mir toDifd)tnerilid) / infixut
animo meo dolor hxrer, dolct cordi mco , o-
rones mentis m<x partes lacerac In jure galten
tAem eß <rvod de*ol»i. ^ rblio*> oefallen/iw an*
qefallen (Sul)t / hcreditariedcvoluta bona.
KaUenD/ * //.cadens. 3Die fnlIenDc(5ud)t/ epile^
pfia. X>4^fallaibeianb/ frons caduca. gab
IcnDer 55aum / cadens arbor. Subßmtive ein
^allcnber tß delinqvens , peccator , peccant.
(£inc SaUenDe / peccatrix.
gall/ o<r/ j>/.toc ?^a f lle/ cafus, aecidens, lapfus, rui-
na. 5lDain?fan /lapfus Adami.jtaifcrltchcr^efebl
ailfDiem'er Salle/ mandatumfinc clautula, de
qTAtuor caiibus. übt ßalimkpracepto £5* executione
imtpitur ; qvaitt caufe junt qvandofaSum
omni jure vel Je confvetuJine frobibitumeß, u da»
mnum irreparsbüe infett, i . utilüatem public an\
minuitt 4, tjvanJo rti MDflM non paütur. EeDigeC
${[\Vto]urefru i ialieß % qvän.hqv'Kfweliberit hkh
ttiur. ^crffal De« ^ÄPflein«/ calumell* in-
flammatio (Sine* §all fiebern/ celerare cafum
altcrius. ©nem im Sali erroifchen / udentem
fuftinere. Vitien fchmerenS^Q W / gravitcr
ad terram concidere. 3ll ^all aer^ten / Ct^CC
)U 3all femmen / peccans contaminari, delin-.
qvere, infamiae nota afpergi , jafturam virgini-
ratis pari, ©ne |l brinaen/ nomen virgi-
ncumaliuiiadimcre , pu4icjiiaj» pucllac expu-
g}D gnaie.
'4T9
Sa
420
goare. Stuf t>en gaD/ in cafum. £en gall
üc'Vlit / pofito. galltf/ ideni , * fi, qTandp,
cum. 21ufnfaU^/in€vcntum,*M/pA tiffrttualiter,
if. omni modo. £benfafl$ /for ©leiehfall*/ iti-
fiem , fimiliter. SBiebrigenfalltf/ (in minus , c
contrario, cconträ: dicitur etiam gegrnfatll 5$
«nbernfall* /alias. €ine*unb De* anöern falle*/
in omnem evenrum, uno vel altcrö modo, ^in
filll/qvatcnus, in cum cafum.
tus officiales, vuho fyottut*. t&düf
fflU/ ruina, cafus. (£haft i\äü(l legitima impe-
«limenta. (Erbfatl / Heredität. (Irbenfall/ la-
bes 1 hiarus terrae, ,'y. m : 0t>tT ^entfall / cafus
adjurisdiäionemcriminalcm pertinens. grt'U
Unfall/ caufa laetitias. grftin&eäfaU/ cafus pro
amico. ftruchrfall/ glans cadu<a. ftucflfall/
adgeniculatio. ©cTityMfaH / cafus judicialis.
^lücfsfaü/ lufus » arbitrium* cafus fortunat.
£immel$fall lapfus call. £autffaQ ruina do-
müs. J&auptfad/ caput momiurn. Jammer»
O&cc (rQ)mci'}cnfalI/ accidens trifte, cafus dolo-
rificus. $rf)N£fall / feudum aperium , mutatio
feudalis. Notfall/ cafus ncceflitaiis. 5Hciu-
fnll / Cataracta Rheni. (Schneefall / nineor,
9rk. vrnnipll / trajecTio fteilarum, bolndcs.
tr traffälle / cafus coercitionc qvädam digni.
^finbcnfillf / lapfus primorum noftrorum pa-
renrum , & qvodlibtt deliftum, Jropfenfafl/
ftillicidium. 38a|rrfa(l/aqva9 decurfus. £c
MfaO / ob 1 ras. &uf t>en ^ODe^faO / in cafum
mortis. JraiicTMlI / cafus tragicus, Unfall/
fortuna advcrfa,clades, calamirasiro/tfr&'Un>
gtfÄÜV inforrunium, indt Un^cf^UtiJ/ infelix, mi-
icr, xrumnofus. (ginen Unfall fürehfen/cafum
aliqrem timere. Sßinbfiille/ arbores vi ven ro-
rum dejc&ae, ligna caduca- WMftfWUf cada-
vera ferarum a lupo dilaniatarum. SBunbcr«
fall/ furtum (tupendam , res miraculofa , admi-
rationedigna. SBlirfflfall/ jaftusW cafus ta-
lorum.
SAllig/dijf. caducus,deciduus, labili« » labcfatlus,
xuidus, Qat ©elf t|i fällig / dies fixe tcr mi-
nus fohendi adelt, ccfllc. gall ige Jinfcn / cen-
Jus exigibiles, currenr.es, impofiti cenfus,£5'
Jrvorum Mf4 ceßxt. SßaufÄlIfq/ ruinofus, J£u$
allia mulöi dignus. (^rbfällig / heredirarius.
^lücftffällig/ fortunatus , accidenralis.
riebjsfMifj / in judicium vemcni« $rcli nfiii!n\/
feudalis. Wu\)i aut (Sinnfällig/ exanmsatus,
dcbilis animd. gujjtälliO, / profoatuj , flexi s
genubus. SKcdjtlfäOtg / fuccumbens, viltus, ia
judicio condemnatus. <|}f infällig/ criminalts.
'^filt'alüa/divililnlis, fcparabihs.ad certampor-
tionem fpeftans. ^ad)fallig / id. (n»d 9Cfd>t^»
fällig/ causa cadens. 5Xn.i f.illM rcftirmioniob-
noxius, extingvibilis. ?iutftanig Werben / re-
traftare. (Straffällig/ in mulftam condemna-
tus. (Straffäüigfewpccnammcreri. SBint»»
fälliges 53icp / vaccaedr boves hybernö tempore
editi, (jvsfi Ü^tflterf&Klg. ^ct^MHüV judi ci'o
fynodali obnoxius. 3«nöf4lll9/ cenfusw/ col-
lc£he> qvarum dies ceflit.
5aUifjfcif/ Ballung/ tt'C/dcbilitaj, labcfaclatio,
Tacillatio, SS'dies fol utionis. Ii. reduus , vulgk
intrad*.
^al(c/t)ic/decipula , tenHicula , inftdiat , praeeipi«
t iiiin. Gütern eine Salle ftcQcn / piagas ccxcxe,
fallaciam alicui intendere, cuniculis ahqvem
oppugnare. (Einem in Die $ade bringen / mfi-
diisincluderealinvem,laqvc6 irretire. ^aT'
beriODCT <Xa$enfauc7 ferramentum/n/decipula
ferrea fub glacic pro capiendis martibus * gbri-
bus. 3£au|efa(Ie/ muicipula.
SaObar/^/*.^. fiW^älUcj/ü. inclinans, propen-
dens, dcvexus.ccfpitans, labilis.
Abfallen / decidere. .^ic %u\kv faden ab 1 Mta
aefluunt. ai bor foliis nudatur. Abfallen / tUtnn
tß deficere, defeifeere > rebcllarc. Sßon (£bri|ili»
eben (Stauben abfallen / ärcligionc Chnftiani
deficere , tmlgi apoßatäre. ©on feinem J^crrflt
ab>unb tu einem anDern fallen / arnncipc fuo
ad alium deficere , tranuVe. ^IniUbfilUi'nDeT/
defertor, transf uga » apoftata , dicitur tuam 01b>
fälliger, "üib'allia / deciduus. £>a5 Abfallen
Der $>eereanben Sraubcnyroratio^nivatto. 2)tr
2lbfall/ defeftio, feccilio, i<rmdamnum , dimi-
nutio, lapfus. 3n SlbfaO feiner Stafirung f om«
nicil/ ad inopiam redigi. Jflb- unD Snfall Oei
€D?eere4/ aeftuummarinorumaccciTus dt recej.
fus.
Anfallen / inceflere, involarr.afficere. SJ)?it einet
äranfbrit angefallen merbcit / morb6 aiHci . m-
cedi* (Sineu mit (Semalt anfallen/ violcmer
aliqTemasfilire, adoriri, inYadere* impeterc.
©er 9lnfall/impetus, violenria, ineurfio , im-
preffio. (Sr banf all/ fors hereditär ia. Angefälle»
nc ©ilter/ bona devolura. Anfällig / adi. inva-
dens , inceflens, conragiofus. 3lufaUligc ^CU»
(|f C/ comages, morbus contagiofus.
Siuf.
42i Ja 42a
2Ul(fil Ucn ■ opprimcrc,rupprimcre, incubare. £)ie
pivibcn fallen auf Da* wag / com cadaveribus
infidenc. £5 ift ein bdfer SRcb<l auf bte gruebt
?CMl!i - n uredo fcgetet COrnipil , .it tri Tic, •
Ofly opprdCo, compredio, in cu b n 10,
Slutffallen fn-e ^crausfaOcn / decidere, excidere,
deAucxc , item crurnper c , excin rerc. 31 US bem
(3 itüi fallen / c memoria dabi , excidere de me-
moria. £atf j£»ar fettet ibm au 3 / deflmia capiU
lorum patitur. ShiefaUeube Jpare / cadcntci
capilli. £u$ 'XutfaflcD Der vselbaten / cxcurfio
militum. (Ein Über Ausfall / inopinata cru-
puo. 3ur^url)inauäf allen /cripexe fefe Tora«.
31 u s i fa U C ftum Mcuniur pri vatac de faifio nc t , tp/ir
btu civef contra turbtUorm ulunlur,
gefallen collabi, obrui, invadi. 9ft it einer Ä t »1 uF»
tJcit befallen Werben/ opprimi morbo, in mar-
bum delabi. ?D?ir vi< Ii rb inb Uualucf bcfalli'ii
fron / multit calamitanbus (upprimi. 55<faUt'tU*
Heller mit 2ifd)e/ collapfi cinerea in ccllis. fee«
faQuuj i tue/ colUpfu«. $rf aDiing ber £eufer/
ardes vetuftate collapO.
v , .' n( ' Ii c :i applaudctc* addipulari, adcntire,i/.
i emm iüi , recordari. (E$ Will mir md)t benfal
Un / noa veoit in mentem. vr ie finD meiner
ffidHM|i& bct^cfalleiV fenteneiac meaeomnes
ad unum afleofi Arne. Ijcr Verfall / adftipula-
tio i fuffragium .fubferiptio , applaufus. $$en>
fällig. J-/- ejus dem opinionis, memor , u*. obi-
tcr , qvanrummemoriae fuccurric.
iDrau^aOeR / illabi , approbare , reminifei. Qati
auf war i<& nimmrrmebr gefallen/ nunqvamejus
aliqvid in mentem mihi vcn'ifTet. wenn Der
JWel wn 5 rc t>bctf bfret / fo fället er fobalb
brailf/ plcbi,fi qvid de liberrace dixcris.adi-
pulantcshabebisomnes. HJ. Auffallen.
(Einfallen / rueTc , irrumperc. 3n fein 3}erDrr&en
ein« Ot»«t bindnfallen / in fuam perniciem rucre.
Qit .£mu» will einfallen / domus Vitium facir.
(Einem illt ^aitb fallen / nuna prjedatorÜ in aü-
cujus ditionem irniere. £fr (Einfall/ bes Sein.
tob irruptio, impremo , betf £aufe$/ labes, ca-
fu$ t Der (Seb.wFetl' intenrio, recordario , rem i-
niieenria. Jpie 3ftaet)t (iiet riil/caduntumbr*.
<E* /Met mir ein / occurrit mihi. <gs wirb mir
einfallen/ memincro. (Eingefa Uene 2lugen/ lu-
mina cava , compredi oculi. vtmbuif.illen / in-
gruerc.
Clliffa Uen ' fuccidere , conciderc, obÜTifci , oblirc-
rari . 2>a< £ei \ ift ifem entfallen / anuni fidu-
cia cedit, aniraus concidit , labae. & mar mir
entfallen / mihi ifta excideranc. »Die .£>offnun<i
tatfbütt mir / fpesmibi cadir. <li (lUftiiiet i\r
netn leiefttlid) ein %$Mt tpieber feinen 2üiUeu/
foreuuo verbumex ore excidere poteft. <£iu<
fallene Dinge/ res obfoJct«, depadita», oblmo-
ne dclcta:.
g in • ODtt Vorfallen/ cadcrc t coatingerc , accide-
re. & jtnb i i)in (iki'dj.ute furgefaUen/ conew-
fuoccupatiouum oppreflus eil , negotiis obru-
tu, , lilaqvcatuc. 9iid)ti> lieber^ batt mir rcr*
fallen fonnen/ nihil mihi oputius contingere
poeuit. €in Verfall / accidens, cadis, nego-
tium, occalio.
(gefallen / allabi -3 idm tß ovod fallen : frttjvtf*
Hut ttmtn portüur pro : Flacerc . gratum , acce-
pxum t jueundum cde. A propriA figmfuntione
dtcuntur t ,^te ©efille/ reditus, proventus. 2ln»
gefalle/ autrvijunt bona heredi rar 1a gS'jus her cd i-
tatis, in frrcirvetb pro fpe feudi, al. (BtitöCtlt
\o\)ti/ vulgo exprHantta , fumäur. @ef Äliioy con«
ft i tutu», pratfinirus, ccilus. &te 3 >l h I H n ij ift auf
COiicbaeli^ qefallig/ dies folutioni« cedit in fc-
Äum Michaelis, ©efällii] nuttm in fecunJJt figni-
ficAtiotirtß: grarut , aeeeptus , plactdut, amabi-
lu. Ohm'.Iiü mad)en/ commendare, probare.
<£$ gefallet mir burebauä n>ol/ Dcrplacct, im-
fiensc aaimo meo collibitum cit. (EinQ5efal<
en /gratia, officium, favor ,bencficium. (Er<
leiae mir bod) ben ©efallen / hanc mihi con-
cede vtl lar&irc gratiam , fit in hic reexora-
bj£> ©u fanfi mir feinen grr%ru ©efiiQen
erroeifen / pergratum mihi feceris , hoc nihil
gratius faeexe potes. (Ein Ii ri'.jc h\ IK'ti / molcltia,
offenfa , dupliccnria. Uligefalllij / aJjeB. in-
iiranis.o ':oius ,adverius , ioforcunatu«. Cu'--
uWlwUif du» tjwJ (Utfallcn/ libcniu. ^ Unge»
fafli.jFeit / Ungcfallen/tKdium.
^>eimf.iüeu yivr anbcimfallen / dari , rribui, redire»
de venire , ob venire, (f ^ ift Ulli" tinbeilll gff.lllcn.'
mihi lucro cedit , conCccuttis Aim largitione*
forte , precibus. J&cinuefaQenc Sucher/ biblio-
theca devoluta. J)cil»lfall / t)«r /"hcreditas . fuc-
ccifio , acqvifitio , confolidatio. .j>iMinfiil!l.V
ceflui , dcvolmu» , pervcniu«. titlet ÖUtei
- fallen bem Junten (»eim/ bona vacancia flu oce-
dunt,
Verfallen fivr jDdberfaUen / ingruere, ineurrere,
imminere, incidere. Die 9?ad)t fiilU't bolni'/
aöxingrmt. J!)crabfalleU/dccidcrc ^icOlerfel
£)b Ü faüej
4^3
im d »
Sa
424
fallen bf rab/poma ex arbortbu» decidunt. j£>et<
mr^ binauefallm / crumper*. 3ur£ürbcra«<i
* fallrti / portii effundi. Jpereinfallen / ingrucre.
©er iurm ifl berein in bte Stabt gefalle«/ tur-
ris in partem civiratis lapfa cft. ©er geinb fiel
l)crcht/ hoftii fuperam moenibut in civicatem
aftundebacur.
XKnf .Hm/ 8f ©«Hinfallen/ concideTC.decumbe-
te, deficere. ©ie ftarbe fället baf)fo/ color de-
fluit. J^mfallenbc (Bliebt/ morbus cadueua ,co-
mitialis. £imicf illcncr (Slattbc/ affliftafides.
?lllc 3ud)t fallet babin / difeiplina, honeftasdi-
labuur de perit. ©er £ tiif.Ul / declinatio , obi-
tus. J£)tufälUg/ fufeiduus, caducui, fragilit,
tranfuoriui , evanidus. © v; binfalliac Hilter/
«eclinara ateat. ©ie hinfällige vr tbonbeit / de-
<or fluidut. ©ie £infällujFeit / cormprio , in-
ternus, exitiurn , excinftio. $infälligf eit Ort
®ecädjfnn§e$ / memoxi» labes. ©er Grifte/
Miriam debiltrat.
hineinfallen / incidere , irruere , illabi. 2Inf einen
ungetrumlidj binrinfallen / impcrum in almvcra
capere , imperuose irrucre. «ßiniibeifalkli /
tranfire, rranslabi. <£ic finb ul ir bt( ~.tiA\\\<
hinüber gefallen / afeendendomuro« irruperunc.
/jfBimbfrtfzIfli / excidere , delabi. (£$ i|t WTU
JpimtnclbinunbcrgefaDen/ecalodelapfumcft.
Sp^isfaficn / difplrcere, odiofum, molcftum efle.
€ä tnisfÄlIrc ibm über bie ma§en/ moieftiftime
fere rem ifta :i. gatj bir mein ©cfpiäd) mdu
miäfilßen / nete paeniteat locum dedifle fenno-
nibus meis. ©atf -JEisfaHeil/ injucunditAdis-
piucmia. 3dj bitte ■ er wolle fein ^tffallen
tragen/ rogo, ne aegre fcrai. (gittern ttiel $0?i$«
fallen ermeefen / male de aliqvo mercri. SRttfi
fallig/ * mgratut, odiofus. (f twas* nusfälln
reinehmett, molctlum ciTcauditu, injueundum
rclatu eile.
2D?itfalIen/ tfSRebenfallen / unacadere: BMftct«
fallen/ prociderc, pronum labi , humi profrerni.
3?ad)fallcn/ cadentemcadendofenYi. 5ßenn
bte 2öenb einmal febaDbaft wir*? / fo fallet bai
Aau«gemf)crnad)/ fiparie» rimas agit, rnina
domoi proxima eft, partim abeß labes aedium.
aDbmfallen / fupnüabi. Oben auf fallen / illabi,
incidere. ObenbilieinfaQen / per fuperiorem
partem domüs incidere. ObenbimtH'a fallen/
tuperiüs deficere. Oben l)tntuud) fallen/ per
partem fuprerram excidere.
Überfallen /inTadcre, infidiis adoiixi. SJJUSlr
beit überfallen fenn / mulrt"rudine";iabonim ob-
rui. Cime (Stobt mit gemapnefer £anb über»
fallen / uibem armis opprimere. Unrerfebnd
llberfaüm / ex improvifo aggredi. in Uber»
fall/ inoptnatui acceütn , impetus. ©er Uber»
fall Der @0H)afen / ineurdo milirum, irruprio.
ad\ cimis repentinus. Ui*erfalienb/ uirrd.invo-
catus, repeinc, mopi na ntcr, tnopinato.
Verfallen/ ruina oporimi , macrefeere, colorede*
flut. J| n €ftaf rerfaüm / mulÄam facere.
SBerfauen ©übt/ ftftio. «JperfalUnc genfer/
rd« collaptäe. SJcrfallenc Ungeliebt / gen«
flaccidacpailenres, cxfuccae. Verfallene $at!»
ren / meenia recidiva. Verfall/ l>cr/ Ünw fi>ei
Unfall/ damnum» iofortunium.
Umfallen •• cormere, decidere, delabi. £\t(5t>
baute Öttanb \\\ nntv^ef allen/ paries nuper exftru-
Ctu$ corruic. ^ieDerfalleit / rclabi , recidere.
VimerfäUi^ Sieber/ rebris recidiva. lieber
in torige <r UUDe fallen/ in priilina peccata redu-
ci> ineundem tapidem impingexe , ad v om 1 tum
redire.
SCülgcfallen/ «... ijto.I «Befüllen / oprime placere.
viiu Si3olgcfallen/ beneplacirum. hieran ae*
fdjiebet mir rinQ^olgefalien/ ei re benevolun»
erga me animum declarat.
Verfallen/ labe disfipari, frangi , disrumpi caden-
do. (Erl)at|iebba^@e(«d)tgani verfallen/ *uU
rum lapfu laceravtr. 3erfa0ling / DtC / ruina.
3uefallen / idem eß fwl beyfallcn. SeJ lucfaUca
riütm fignificat ob venire, aeepirere. \£$ jvirt)
end) baö anbere alles snefallen/ reliqva omnia
adjicieneur vobit. fällt ibm alle» benfrg \u/
omnes ei aflcncianr & «jpntiutttur, frcqventac
cum mundui. ©if Xfir fällt JU / forcs claudun-
tur. ©ie SBunDe fällt JU / vulnuiconglucina-
mr. 3uefaU/t>er/f7mptonu,acciden9. 3tlf<
fällig/ a.ij incenus . fomiitu», in cafu pohtus.
aiufälhge (Gelegenheit /oecaCo oblaa. 3uefaU
i iger %eife/ ct»cr bureb SuefaQ/ cafu, fortuitö.
3mifd)er.faQen / inrerciderc. 9Beuu nid)te bar«
iiüifcben fällt / trnll ich »u bir Femmen / (Inihil im-
pediet , vidcb o tc. 3 n?i|"efie nfull / ttt I impcdU
mentum , incerclufio , incerveneus.
icere , ruinam ftruere , edere , fuppri*
mcrealiqvem, fupplantarc. H'tn Urfeil fallen/
fententiam ferre, ju« pronunciare, cauiam dcci-
der« , decernere. €foen 55aum fällen / caedeft
arjjorcjn, ^ui^ßuiU/ bcriMredftcr Seif a.fäl
Iff
lettil / arbor tempert; vc c«fa. 3RtlU$er «IC
fcenft einen ehrlichen TO? »um iufdUeu/ unb geht
fclbcr Darüber iuförunDe/ pnreipices agens cx
alto (eipfurn inputcoi f.cpe abjicir.
g^üer/ Der/ peftit, calamuas, ruma alter ins , ever-
Cor, cxicioius.peflündans.
5»iUinig toe dcjcrtio. dejc«frus,cooqva(!ätio,prac-
cipitatio, perditio, pernicics, exeuhum. gab
I mii; Der 8 cuu:v arboruxa eaefio.
^aUeub / *d\. oronia ad alter ms exitiom & perni-
ciern conterens. parant, concilians.
$aty/fia[/fia\a>&$a\bt/*4. coior fluid«,
pallidus.gfy roprt* incer album Je rufum mcdius ,
r/?« fallen / errare , deficerc, defeifeexc. Deficit
tnim color bic äb *läf coioribru, ädeö,ttt modbhelvw,
modo güvtu , modifubrufm expltcetur. Non tum
rtefeim yvoem §faf)l fivr$a\btf *lik k galfd)/
falf'us deduci , f'rd avia omne deeoior I colöribw per-
tin4ribtm,f*lurii& nstivkfogit&qvtfl c&.id, idtb
buc penendum pUcvit , licet falftUä cognat$tm tjfe
beut diflaetr. Hmc prent. gjjan bat ihn auf Cl<
ner fahjen 3ifae ertappt/ in üUo<k mendacus
dcpreheniuieri lU: vir reitet ein fahl Wcriv
menticur, f jlfuscft , compofitui eft cx trau Je dr
figmcnt.i» Sritfalbe/ coior ctncritiut» pullus,
livtdus.
Salbe/ Me/i/. gablbeit galbigfrit/pallor, Uvor »
pulligo.
gabuöM/ galbfd)t & galbbaft/ *i/rB. albefccns,
{»allctceni , degenerans color, (ubrufus, deco-
or.
&hodie,etiam fetten
Aicunt, Futo ejp k $at)l & fallen / ff degene-
rsre & error e fäüi Jeu labi no/af. Anlupx gelcn/
•mir fruMfiarum fclonia , qvo.l prepnr erracum in
}>enerc , ir. nutend frudsli Tfrh inßde\itaitm-,rtbeU
untern, coniumacidm -fj ft.elut capitalc defignat, qvafi
e$elmerey. gehlen/ efi errare, abertaxe, ex-
orbitare , dcviare , faili , a via defledere. (Ein
SKenfefc fan letdjt fehlen / cujunrii hominis eft
er rare, er rare hu manu m eft. @tMcf$ anfand
fehlen / ■ » portu impineere , in limine offende-
re. SBa* gilt*? e* frll Dir fehlen / fpondeo , ce id
truftra conari. 2Ber fehlt ' Der buflef / hae-ncan-
*; a cantoric cutils. £ f fehlt nid)t Biel / Dafi td)
§anj wn berJ^dtftfte feo / nihil prorfm abeft,
q v i n fi m mi fern mus . £si 5 i| t ircir gefehlt ! eota
«rras via. fehlen e*i*w Hcfiderari , abefle,
cunOan. €<fcH an mir ßid}t fehlen/ iamenoxa
non cric ulla. .Daran fehlte nod) / hoc unum
reftac.
fehler / Der/ delinqvcni, aberram, errat icus , pns*
varicator. Sed Oer fehler / etiam rß ipfum erra-
uim, culpa ,dclidum,peccatum, defeftut. (£4
<|1 ein f kiner gehler / parüm deliclum eft. (g{
ijnc feiner djue 5 hier/ nfmo fine cn'mine ?i-
vit. Dicitur etiam tinfybL SJJit Un.jlucf giencj
er fcbttancier / mit» br.t einen gehl geboren / par-
tum: injuftitiam , concepit dolorem drpeperic
iniqvitatem. deinen eigenen gehl erfennet man
fdtfn / non videmus manricae , qvod in rergo
eft. 3eb»chcr hat irgeno einen gehl t vitü« tme
nemo nafeuur. Otiten gehl ofcer gehler bege/
hen/ hallucinari, dclmqvere aliqvid , culpar»
co m meren . gehl |d)ic jjen / abcrraic a fcopo.
gt'hlling / Die/ idem pvod ^e^l/ exratum, proJapfio,
hailucmacio , lapfus.
gchlerifd) / fehlhte / fehlbar / #febr&af( / adj. &ad.
vetb. erranc , mendofut , faliax , delincj vens , vi«
tiofus. gchlei iföc 1 ot>er fehlicbte Öffnung/
(pa failax. (f in fehl id) ter Üßeg/ uei ambieuum.
gehlcrifdje S&ticher / hbri mcndoiL Cin fchlba<
rer (Benuji / idus alienus , aberrant > gehheh te
SKeinung/ opiniofalfa. <geine©el)anfenfinl)
galt) feblicht / \i 'ftblbar / deeeptw eft in fenten.
tia Ail. Unfehlbar / certö , certius , ccrtiflim^.
Unfehlbare Sachen / indicia catiffima , notai
<x prell ae.
Serfehlen / ihm eß tfvod fehlen / errare, aberrare,
Sicutt yQJerfvblung/ «.Vrwyaoigehlnng eß.
^cbfl / t»er/ viur. t>tc9?cbcl/ Saxo». «Refef/
qvaß H^ehfal five HeOerfall. Qyia nebulm
exortä dtürjum *d terram tiertitur. Br Igtet dicitur
Hilft / non tkm ob fatorem & impuritatem , oxkm
ayod veluti fedimentum &fex atr'u ßt. Nrbulant
Grtrrtbuttlct Lttim h rtubtt , fjvaß nubul* fit , ahl
k n<pt Ai) nubes, tr abunt. Credo ego, qvod nebul*
k Jeebel veniat, &n$k\ti cum n ß, 0 'Sl chtl ex Aßä
I dllttum, Cin^icfer3^ebel/aercaliginoful. (gin
fiiltfcnber?ftebe(/ tnrpis, fatida , terra nebul«,
JDie 6onnejertrctbt ten ?Reb(l / Toi nebulam '
deprimir. 3ici)t Den Jeebel auf/ attollit in acra.
<gr flehet / nie furd) einen SRebel / lumen raa-
qvam per nebulam afpicit. <£tn «Binnen^e*
bei / nebula erroril , coxiras mentis, ignoranu«
veri cV boni. vrnnbennebel/ caligo viriorum.
Sßebelu / ti nebelt / nebula fuxgit, halitui nebula
cufxuaditur, Icxcondentätuxcaligioe. (4:5 ne-
Ii) »eU
427
Sa
426
bdt an$ t>W J Ücrn / Vall« humid« exhalant
ncbulas. Compoftu benebeln & umnebeln t pe
qvrntiorafunt t fed mttapb.fumuntur , t/4, ut obnu-
bUare , obccccare , £5* obüurare aciem mcncii de
inccllcftui ^nmf. ©ein 5örr|tanD ift mit oie<
len ^rctumen umnebelt/ inrdlcaui qus involu-
t us cit errorura ccncbrii. tv: WSdtt \)<lt tbm
feine SSevnunft benebelt / ratio Ulum fugupro-
pter vaporcs vini.
SRebelicfjt / a.ij. & aiverb. nebulofus , cal i g> nofus,
obfcuriu , «Vm nebulosc, obfeure. D?<belid)fC
¥uft / acr condenfätus , caliginc nebulac mixtus.
$>eo nebelidjtem Ößetteriii mdu gut roan&ern/
ncbulii cadentibus itet impedicum cft.
Q^eilfCl / Wtf p'w.&fc ^CUfcl / diabolui,ca-
codxmon , draco iße vetui, Kpnnceps hujus
rnundi. Alajoribw noßrk dlätu eß h Jeutfall/
q vöd dcfcccrit a Deo , ut SwCffd ä Tiwtf fall
JeUt autrm . ftanmum &vn um Deum , etiam pri-
fei Germani pro Dco agnoverunt & aJoravnunt :
Dllholum autem tamjväm defertorem ex propriA fui
lingvd Xeilfel/ ttLnijvAm hoftem Det f$Teutoni re-
btUm execrdü funt. aßa* t*n $eufel mad)|( bu
ha ? qvid malum ! agis 2 @eb/ /« • * part hd) vor
bell Teufel / »bi in nulam crucem ! iüad |Utn
$enfeilKba^/ohe! qvid rci cft? ÖOiilliatüOl
t(X Jefljtl/Tah ' qvanrac turbas, retinale fe ha*
bct. 2?om Jeufel befepen feou/ a daunomoob*
fedum , agicarum , exagiuram die. £u n £eil»
fd austreiben / dxmoncs cjtccre * cxpcllcrc.
SDer Xcnfel bat ihn geritten / fcduöus eft ä dia*
bolo. £id) i>cm Teufel ergeben / diris ft devo-
tctc SRit Dem Xeufcl einem btimlufjen $nu&
machen/ padfdcumdxmone. ©er Teufel bat
fein fcrpicl/ Saunas milk artifex eludn hominci.
. 5Du nugfi iH-n Xeufef *c id>c bitten/ fo ift er bay
nowtes atqve dies patet atri janua Ditis. (JlB
W>m Scuf'el Q>cfcjjener / daeiuoniacm. Jeufcl
• J'üli t>ie J&eDe an/ fleaere ß r.cqvco t'upcros,
Acheronca movebo. ^fr.vl'M mulüi,qvt
indt tgrtgii [ibiplactnl , vocaIut Oer ^eifel.
%tvfti\iptfftme etiam de ipfis bommibm sbimpio imloo
Mcitur. t£r ift ein fchlimm er Teufel / homonnl.
linsprecüt odiose rct'radanu», calcicrof'us bos,
peninaetflimus nebulu cft. Qüm cillt^cfiiildUir
Jeufel / diabolusincarnarus. Sic uxor inimo-
rigera , *ul qvaslibet (öemina jurgiofa dr impor»
enna iälutatur ; gin bi^lcr 'htwyAl Fuiia, foe.
■tina diabolica de »ak JifiU. <£(U b<l»ü$er X.y#
/d / upupa, mulier fpurculima , tecerhnu dr
immenfum deformis. Sic Vetula commumtrr
aopelUtur, (in alter tenfd/ anusexoü, u. (Em
Ctcufeföatf/ mortjeinum execrandum. lu %
vi ein teufet ton nnem .Herl / h o v o eil audad»-
fimus , impudentiflimui, in rabiem efferacus«
Tolrrabiltus tarnen txpcnüur , ein Jeufelef erl/ Ver-
cumnus, chamasleon , Cubdolus, cui tarnen cmmA
etc voto ce.ütnt. (gin armer Teufel eß obxrarui,
rimidut, impotens c-7 imbellisr qvafidicat: mi-
fer ditboitu. (gm feJ)ebid)ter jeiifel/ dkitur dt
avaro renacc , f vaft düibolui omnia corudent.
In genere faminino nabemus etiam ^inc £ettf
feltnil / yiu/i dubols , i e. raulicr contraria • pu-
gn.ix , mendax , tallax , Mcgxra , Erinnys , Ti-
iiphonc, Aleüo.
3xrateitfe. / datmon monranus , diHtu alias mona-
chus, Oertnindb. Q^OCf teufe!/ hircus farani-
cui. ^UttertCifel / doemon 1 c] v 1 vaccai cmuU
gcr. £)rachenteufcl/ draco volans. gr^teui
ft\ I Beelzebub , Lucifer. ^hef eufi'l / Asmodi.
@ei}teufel / cocio. j^eeenteufel / inenbus. fuc-
eubus. Jfjiiiistcilfcl / lar, fpiricui familurit.
J^aberteurel / ^3«Rr&3ornfcufel/ fpiricui ti-
xas de caedes condtani. JpiVIftl [VI / dsemon au>
licui. J^cffartttteufel/ dxmon fairum de fuper»
biam perfvadem. J^uventeilfel / Tpiritus im«
mundui, Priapus Tatanicus. jv'vu'U^ieuft'l/ tu-
ba belli, vr aiiftcufVI / hclluo, popiua , gurges.
▼orago. (Sdbailtoeufel / fpiritus turpieudinum.
(?taatiteufel / ratio ftatui. Uniilurf^tenfel/
concinnator malorom. SBalbteufel / tätyrus,
SBanberteufci/ fpeclrum.Lemure«.
iCllfelcin/Ört»/ diminut. «/fij^eHfild)en/ parvut
diabolus. v£t hat ein Hein tSeltreutVleheu bet
fid) / fpiritum familiärem argenti conflatorca
circumfert.
Xetlfeleo / Die/ malicia. fallacia, anxietas. (?•; ift
»ol eine rec&tc tteufeleo mit t%fcr vraehc / cauta
hatcperj)Icxadf implicatiflima eft. ift lau-
ft! Xetl elet) / merx fafeinaeiones & incanta-
menra. praeftigix dr dluflone« funt.
Jeufeliffi/ 2eurclb.aft/^£cufcl()aftiay*i;.5<4.<V.
diabolicus , dxmonicus. tteufclt|d)e <r unDrn/
peccata nefanda» horrenda , immania, atrocia*
^eilfeltfche 01nf(!)l^e/ conGlia cruculentiflima,
Ceufeli|'d)C 1 ii.U'i: inaudita. abominabilia men-
dada. ^cv jeufc!i»Vhe ^othmnr bringt ihn iu
alicä Uiujllicf / intolerabilii infolencia in extre*
«am panicica cum prxcipirac»
4*9
Sa
Sa
430
5ttlfcln/ ftntrltx rarifimumrfl, diemut tarnen: (Er
teiifclt br n ganjen Xaa / 1 f. bat b*n toufel <m
tHunüe / totura dient diabolo fc devovcc , in-
fauftas voecs jadau £»1$ ©etenff le h.l t bco ihm
fein (Etlbr / diabolus continuö in ejus labiis ver-
sa tur.
^ur<f)tCUfclH / & nonnunqvam QitWtCUfflll / diril
vocabulis ahqtem cxcipcrc , contumeliofa ver-
ba jaeere in aliqvem. (Er bat und) ja Durftet!'
feit UllD roicberteufcU / rrifriflima qvxq vc impre-
catusmihi eft, intemperantia lingv» in crude-
liflima malcdi fta contra me provectus cd.
SSerttufeltl/ damnarc, exittum precari , dirit de»
TOTcrc, debacchari. lt. fcduccrc , corrumperc.
(Er i|l fjanj Verteufelt / defperarus , extreme per-
verfus eft. (Ein pcrteufelter 3Renfd)/ hon* ma-
littofus , diabolicus.
librrtcufeln / contumeliofisfimis verbis alicui fi-
Icntium imponerc, convieiis vinecre, maledi-
Cti s concidere aliqvem. (Er bat bod) e 11M id) ben
guten ?Wann ubcrteufelt/ «amen aufibui ande-
libuidr iniclici contentione tandem bominem
cxpugnaTic
Salt/ falten/ gefaltet/ piuarc , P i.c«
ittre , t ugarc , ftnarc , plettcre. (Einelt $ricf ffll<
ten / complicare epirtolam. ©(V ?ioef faltet fid)
qar fehle cht / tunicaiftararosfinus habet. ?0?il
gefaltenen J£>änben beten' compheatis mambus
precari. SOfit gefalfenetl ^üjjett (i^cn / incoxare,
«.oxim federe. (Ein leib falten / veftem pheis
involverc.
galfer / bei: / plicans, ftrians, corrugans veftes
r » * mort fartorum.
Saite/ bsj / p/«'« falten / finus , lacinia , Dlica , ftria,
plicatura. (Eilten Sftantel in bie galten rtedjeu/
pallium ftriisdiftingucrc. VTUK <r chairbc Ohne
galten iji armer Jeute J^offart / palla Cnibu» de-
itituta miferorum tupexbia eft.
Salteebtlfl/ #gftltid>t/ *dj. *dv. laciniatu», la-
ciniofus , ftnatus. galtiebte er etilen / column»
ftriatae. galtee&tige JUrttct/ tcftimcnta Jaci-
niara.
5.1 If bar / plicabilis plicacilis. Unralrbar
qvod pltcif infOlvi neqvic, fimplex, qvafipnt
MW
galtuna f plicatura, ftriatura. ©ff SBrufdjel'
faltunq pa&t auf einem Äleibe am fd}6n|ten/
plicatura ünuota in TcAuncucis dccora maxi-
mccA.
^(lljCll/ ettam rß plicare, complicare: in ßeäe tu-
rnen notat Hcßcre , lnfleclcrc, defleftcre. Sßapir
fflljen */ qvod biiliopri fivqve apptlUnt fdljiren/
chartas complicare , torqvere, infleÄcrc ©er
«Mpotefer muH feine Äapfcln frumm faljew
pharmocopecus capfulas chartaceas hamaxc dc-
bet, nc qvid pertat, auc diliundatur.
55alittna / »tt/ /r«§nlje / Hexus, flexura, inflexi«.
Sr i galje tttam tß margo & extremitas rei , Htm
cafbano, caltrarura.
^ßliicbt / a.ij. & a.iv. idtm qvod S^Uidjt £5* 5«!W
bar/ mflcxiLs, deflexut, plexus, laciniatus.
j 2lnf» & nusfaltrn / ovod ttum dtcUur (Entfalten/
ftriai , plicas, finüs, folvere, explanarc , rcplica-
rc , rcBcacrc. & läßt neb eher iva ? auffalten/
ali? falten / faciliui replicamui , q^vam plicamus.
5)ie 3luffaltuna/ repücatio. Söeö ber 2toffal<
tliuej Cjibf^ Oft Ofafe Schnitte / in replicationi-
bui veftium infcirlurx & cailrationet täcpcnu^
merö Hunt.
e£ Ulf alten/ interplicare , infleöere, it. firoplicem
reddercAi/ pro Hmplicc & rudi habere. Vi: 1 11
faltung/ 01c/ inflexio. (Einaefaltete Äraufe/
collarc Hnuatum. (Ein einejefaltetev :\cet / tu-
nica rugofa, ftriata.
Slllfalt/ 85" (Einfaltiaf eit / Ut/ fimplicira«, finceri-
tat, innocentia, candor, probkat, i/. rudiut,
incalliduat. ©ic fromme (Einfalt ift bcf?cr aU
unfromme ÄlliabCtt/ Taufta fimplicitas pracyalec
calliditan. 55e§er in (Einfoltiafeit leben / a\ß
feiner Ä luabeit mwbraucben / in impaitü ««•
rc praeftataburuiäpicnti».
eÜUifaltiafcit / &UTfii. flmplcx, p leb ejus, im-
per 1 1 115. tenuis, > ihs, levidenus , incallidut, item
Candidus » ingenuut, 15': (impliciter, aperte, fm-
c c r f , impehte, leviter. (E i:ifal t iae £ ra eb t / imi-
etus picbejus. ad) meinem einfältigen <&uU
bunfeu / pro levidenfi mco arbitrio. (Em t in-
fältiaer iferl i|t efr ein buppclfer ©alaenooael/
homo fimplex , duplex neqvam. (Eilt eillfmti»
aer/ fd)led)tcr SRcnf« i|l nid)t allejett ,11 perad)«
ieu/ homo fimplex , jlhteratus dt cui plus eft bo-
na; Toluntati», qvam prudenu«, non ftatim re-
j.ci debec Cr ift riebt fo einfältig / als mau ibn
auflebet / adeöincallldusnoneft, ur non poflit
alba & nigra decemere. €in grober einfältiger
Spiattn/ incautus, dr nulli funulatione tcclus.
tEinftUtiijliei)/ «Jwr5.fimpiiciter,apc«e, finceri,
«andidc. ^lUfältiflUd) lehren / in docendo fim-
pliccm
43i
pticem erte. (gtTtfÄltiqltd) t),mbdn/ apertb pc-
öore agere.
^.mnüfalriqen/ five SJicffalrtqen/ mulciplicare.
^amitqfdlriq / Vielfalriq / multiplex, mulufa-
rius, diverfus. £0?aumgf aUl^fcit / Otf / varic
tas. OD^annf^falCt^lld^ / multifariam , mulcifa-
nc. multis moilu.
3c;ialtfii:..V'«7T^«uefÄltctt /tu entfalten/ dii-
plicare. explicare.
3tt>C0falli^ / ad\* &*dv. duplex, duplari«,&-* da-
pjiciter, dupiieatö. 3rcenfaltio,f elf duplicaiio.
3»Ct)faltcr/ alias tlloKenMcbz papilio.
X)repfa!fty/ A&c^^wrkwiplex, rriplus, tripla-
r is, &t rriplicicer. £.rcnfaWi4UiH ttiplicacio.
^rctifrh t feit / Trinitai.
1t> ierfÄUtO,/ adje&.&adverb. qradruplu», qradru-
plex, qradrupltcatö. SSierfdltiOUniV qvadru-
pticatio. Sic fünffaltig / qvintuplex. tre(&$.
jültiq / fextuplex. J&llltPertfAltig/ cencuplcx.
£ait|Vntfa'Uiq/ miUcfimus, millccuplus, £9c.
5 jftltt / W« / fama , fermo ,auea. Grteum, Lati-
num St Germonkum "votubulum tarn ar&e crfwrnt
inttr fr nomine Joanne , utßultitia fbret Etymon iL
Utualiunde prttre. Grgcum d)mm, undefama eß ,
tnpltcem habet fignificationem , modo tnim dient,
mo.ib lucer e , modo occidere notät. Omnium trtum
teßigia qimdam reperire liert in noßra Itngva. ^d \\\
tarnen h famj dicifacile perfvaderi mt pxtiar,cim
inprifcd linovd hoc neßrum ,5.1m in ioli fignißcalu,
qvantttm mite qvidem cogtiitum tß , 170» occutrat.
tRamtinD ?5am/ nomen* rumort rumoremta-
men bonumbk intrlbgi volo, iia, ut in /Jrf eclebri-
tat, clarita« , fplendor nominii , nomen hone-
ftura.bonum. Hinc eß ttiam diminutivum ^ ,1 i 11 ■■
Icttl & fiamtyw öd« / famella, rumufculus, ii.
^nfam / ad) infamis, qvod aitö nomine £t)rlo6
dieimut, &verbum fditKII/ bcfimcn/ fpargereru-
mores, di ifipare aliqvid de aliqvo , vulgare , di -
vulgare.
$iimo$ / ad), eß, ejvodm vocula meurrit 15 omnium
frrmonr vapulat , famofus, infamis, maleaudiens.
linde ^«m^f^rift / feriptum diffamatorium*
C^infamircn/ignomiDiasotare* fanum laces-
fert.
JchttlCn/ wl Vehmm / utraq^ enim fcriptiovtm/
r«bm/ feemv febni in antinn« monumenik in-
Tfi,:.':^,' 1 ftmarc. ramoref difleminarc. linde
CV'lmi»' 1 '.'V ifhr ■ Judicium illud occulturo , a Caro-
le M. iaWcftfaliaoUminftixuuup, qvöjatuU
fa 43?
parus* fufpeäus qvilibet (Der qcfcbmtc) linc
ordine dr proceflu judicü , ex foli faml , btt
Sc bmtprnqc / a judice vemko , btm töcbwcr/
ejutqve aflefloribut, fett Scbmfötfpfrn / con-
demnabacur. Nam , qvod Schottel, cap. «9. de
antiq. in German, jur. ßatuit , qvod SCebttt ß- (c*
parario ad certum aliqvemjocum • id fiuiffacere
neqvit ei , ovi nullum ejtu ftgmficationii •vtjhgiurn
fn alüf vowulü derivaik aut compnfi'M neßrdt Im-
gvarepmt. Iß* : QJfbmfdjnjcinc / QScbmqcl^
& Q3f bminaM ibid. aliegata , magit imaticart rem,
<rvam explicare vidrnlur. Verlern in eß de paupert
regno , cum ret ipfa una cum fua denomm&tiont ;an&
du dum evanutrit.
Jücb/ färben/ gefSrbct/ coiorare >P ;n.
gere , tingere » item exornaxe , cxpolirc » £5 non»
nunqvam limulare Ö" exeubre p^mßcai. ^fc
(ber färben / pannos tinfhua inficerc. C0?iC
QMumca / Ter humum viriis flonbus pingir.
bajJ^Cib batfidji qefarbet/ mulier ifta fucaca
cft. gefärbte 5teimDfd)aft/amiciria fucata.ü«
mulata. inHncera. Unqcfirbte ^retinbfd)dft/
mfucara , fincera , ürma. UtH'laefdrbr / fd)If d)tt
qcfnrbt/ decolor. 3ipeonwl qcftirbieö Zuty i di-
baphu«. 1 ud) ift mehr gcfÄrbter alt jene*/
coloratior pannus hic eft 1U6. 5^unfqcf»Jrbei
8. leib / vc ft 1 s rerficolor. Uiuu'nirbf e -UJoll e/ la-
na coloria , i. r. nativd colore permanens. ÄP|cn>
qefÄrbte QBanqcn / malae roieaa.
: 5afbc/ tit/flur. garben/ color, tin^hira, item
fueus , prxcextus 3f ipfa ccruHä vel nvnium,
qvibtufuetafu. fiaxbtetiam pio infignibus, fym-
bolil 9c tederis nonnun<p>am ponitur, Q(t ${\ttCZ
jcq in einer rpfen S^rbe auj / eqve« infignibm
flammeis confpieuus erat. -Die Am t mit "v ar.
ben nnftreiebtn / cutem tingere. <£$ bcb»Slt feine
^.irbt/ colorem fuumruecur. 1Zi mmmci Hc
jj.lt'be ntd)t AU / colorem non reeipic. ©a^
ÄIcib friert eine anbere ^rbc / vefiSi mutac co-
lorem. S3erlieref Piegarbe/amirtir, prodit co-
lorem. £>ie gnrbe ift qan§ »erbliebcn / color pc-
mtüs excidir. $X a maneberlcp färben malen/
fpargerc alicjvid coloribns. <gx rr tPPl mit TCÖp
trr dqtnMicncr garbe abqemalet/ fuUfane dc-
p i Aus cd coloribut . Du urtcilift bien?? n / aUt
Dcr^liuiir upaba' ^Arbe/ sUucomaxe objedo
judicai.
433
Sa
So
434
judicai i ccecum cft judicium cuum. £icbIirf)C
Sarbc/ color flondus, vcgetus, vividus. §e|kv
ftänitOC S-ltk / pcrtmax. $al\6)C ^UCbc/ ul*
lax , mcndax coior , i'ucus. § > i| cfoe §,\rbc / flo-
«idus. 9caJÜrlid)C/ color nacivu*. Ou'iH.idjtC/
fiftttiu«, £raUtii)C/auüerus. XuiildtMiubilus,
furdus. (^Ittt/ücur, plcnux, £©fe/bfrcgar;
bc / color dilutuc , rcmiflüs , obfoleius, U(U)C>
fltinbfqc /fugax. Serbliebcnc / emorcuua.eYa-
nidus. ^al|4)C/fuc6>lJiru»,pigmcncuai. Breill-
i>e alicni colorea. DÜU0C7 djiutui.Hi.
$Hfd)<nfarbC/ *ffiau|cfarbc7 cincreus^rireaa,
«rutmus color. SRIaufarb«/ cyancu*. SÖlcO'
fatbC/ U*idua. 5SluCfarbc/ fcngvineua. $ur»
färbe / buxeua. ©idifarbe / fn-e sföorlcfatbe/
fcrrugineua , pullu*. €rDcnfarb / t uüus , b«-
ticui. geucr falbe / ardcns.flammcus. Jladjs'
färb«/ xcrampdinua. gldfcbfarbe/ McitureU
Um Sctbfarbc/ candorc mixius rubor, purpu-
ruTura, color alabandicus, cx rubro albicans,
vulgb iiKMrnatm. Ü4Üi> Incäraat. ©latjfarbCV by-
almua, nacus. OklrUib / aureus , fulwua.
$aubtfarbc / color cJtccllentjlTimu«. Jßai'farb/
xr idorum foliorum coior. JTiim melf'a l'bi' / ctr-
ruleut, ccxrulut. jF)onigfarbe/rncllinus, «nel-
Icus. 3nM(f)farbe / color indicui. Jtaftanun
färbe / caftaneua , ipadiceus % cenriaus. <?P-
talltnfarbe / corallinua. SRalrrfarbc / tm-
Aura. £rbcrfarbc / ful»«. SKoraenr&farbc/
«occcuj. >Wilcf)farb€ / laöcus. SRartcninfarbe/
cuxiui«. Sßrgclfarb/ rufuv.msraftcr. Delfarbc/
• If accus, olcö maecratus. Vfflfdjblüffai'bf per*
fu- us. 9Jomeranjciifarb< / aureus. Purpurfar-
be / purpurCUS, ty rmi, inunccus. iXiljMl'br / ru
fus» cer v :nu«. ty: t\c II falbe / cbui neus , can.1i-
du». JXaucbfiirbf / fumofus. SKofeufarbc/ro-
feus. Ikpfinfarbe/ coccinua. (Ec&ariac&farbe/
coccmcu*. <Sd)toar t farbc/pulIus. coracious.
(Silberfarbe/ argemeu«. (t£btiuiMfarbr/.gri-
fcus.canofus. ferrobfarbc / beNus. Xanurt'
färbe / baetiaii , cairaneua. Rauben ha!? rar bc7
columbmus. Sobfeltfarbc / lividus « furvus.
öiiuifarbf / janthinua, violaceus, axncthjiri-
mitaplj. pi xtcxcus £)er <&aü)c ein garblem an
ftre »d)CU / colorem caufas lnduccic* coJoraf c U-
Äumaitqvod.
^lirbcr / t>et7infcc"ror t iincror,affc:Tor ( politor.
§arbcii;i / Me/ uxo« dnäom. ^laufarber;
tindor coloria eyanci. (SdjonfaTbef / rio&or
artif« , cxcdlena. ' GcbtBarjfuTber / linceo-
rum mfeftor. ©CtDcufuTbCT / fcneorum. £':dv
fdr t er / pannoruro infcclox. Sctfärbrr / rlaai-
mcariusL
g^rberet) / M$ I itmbit ftar&e / tiDÄoria , effieim
tingrnüuM. ©ie Sdpiüürjfarbe/ domus , ubi lin-
cea pullo colore iaficiunrur. giirbcrei) etutm tß
ig/x ariciacxoria&aclus inficiendi lanas,
talia nomint Baphice. <£r wr|lr()e( fld} uiebf auf
bie ^drbcTtO / rudi« in arrc tiaÄoria cd , color«
diftingvcre nefeic.
5 Jr buuij / bt'C f ' " : ' Äbctey / fvttenm
ipfum irThim colorandi notst»
Sarbiii »^arbicbXy 4a7.coloratu«, tinöu«, inre-
Aus. ^infthbig / uaicoloc 0>U* id? f.i r b i ch t /
concolor. S^üSrbicbc/ bicolor. vrd)iUt'i'-
fui bidu / cx coloribus mixeus. ^uut maiw
cf>crIf1)Mrb:ct)f / verficolor, varicolor, dikolor.
^leiebfarbiebr / cxangvis,clilu(us, paliidus, fub-
pallid«s. 3lbfarbia / cvanidui. CSelbf^rbioy
rotilus. (*">latl}färbiiW Aoridus, iplcndidus,
JflUd>fiU*bi(J/ prafinus.porraccus,
Qiufarbtti/ anp SS' befarbe« / tttm dnfdrbcu / i<»V«s
ifvod fimpUx jfitben ßgmficai. Öüic&rrfdrbm
eft tincluram iterarc, icpctcre, de novo in&-
Cnffarbf n E5" Vßttffobcn I decolorarc, discolorarc.
i colore two/pano, prdTo affiecre : itrm colorem
mutarc, rubere, impaIIe♦ceTe•. (£t eittfdrbt ftd>
über f flncT fbrtbtit oücr güe^rn/ cum non pudet
mendacii.malici». <£rt<tff}rbfC fid>/ <\U ersb8
In' / conmrbabaror ejus afpcAa $r i(l bar«
tiber gaiti verfirbef tporben/ rotus in rnborerm
darttSf pudore fuffufiH eft ob rem i(Vam. (£e
»erfdrbetiTeb/ c^ififtftpti *iitf / crubuir, (aUarta
«ft. €ntfdrbuna/i«?5erf4rbHHa' dccolorati<Ä,
muri uo colori«, iramutaxio vulni-s, rubor.
«us. SBanacnfarbc/ rubor genarum ex vci c- -T»«.r
c«ndiaortui. QSad)ifarbc/ color cereu«. SBaf; 5^*1 ^äantCtt/ »BSu S** 1 **™/ W0 J«
fcriarb</aq»cui,dilutus. SDBeibfarbf / color e*
giafto. 3»n>nctfarbe/fpadtccu»,fulYui. 3»n»
noberfarbe / cinnabaiii. Sur^ncnfarbe / d
treus , öfc.
ff 4rbli>B / CO* / ämsut. f> cj»ir parvus, tenou color,
cum > parthentuou ©vc§er S5ergf-rn/ filix
mas. 9ic^fiUn\/ fiHx ramofa. lßtlUni<yiwe
(Jicbfaril / filix arborea, preridion foemina.
Strinftirn / tanacerum luteum, atbanafia. 2Bc(f<
ftr SCdnfarn / caaacccum (äxaulc* tlßolrui
C e cbfn&er
435
8*
5«
436
dH'llDcr 3frinftUn/ canacc tum Angl icum, odo-
rat ii m, Romanum. (Jptljige r gattl / fili* fpi-
aoCx, afpcra. <S(CinfarH/ fiiix muraria, pc-
traca.
^fj/ f^rjCtl/ « fonbfiRum vocaiulum, crepare,
crepituincdere,//. pcdcre, vifire, crepitum vcn-
crit emiteere. Q3et Da farjct tDan er ttiuVber fav»
ictaudjrocnncr nitty will/ av» pcdit.dura vult,
pedit , dum pedere noa vulr. £cm ^ar^r tt i(l
nicht alkjeit 1» traUCQ / nnsavam tuta fides.
aö«nfcf>cn und garjen Darf nid)t gro§cr Ä om>
pltmcnfcn / ad optandum de pedendum Icclu fuö
noa cd opus egredi,
garjer/ Oer/ E^garjcrinn/ W«/ mas ftfamina
crepitum verum emictens, pedens, crepans.
gariuna,/ t>fe I ipfa emisfio crcpitui vcncrii, pe-
dendi aclus*
5iiV;id)f / -i .-/ o *it>. crepans, crepitans, pedens, in
moduro crepitus.
glirj / 1>« / plur. 5Ör iC/ crepitus veotrit , pedlrus,
fftnrtinf enber $nr$ i peminoAu crepinu, (Ein
flarrcr/ FnaflenDcr Jg)aubtfnrj / bombiu»cxcpU
cus fono cexribiitv t£iu fcblctcf)enX>(r / tcrbtfce»
Oer flftirj/ crepitus fuppreflus, rerroadruu (£iu
fcrecftdjtcr gun/ crepitus crasfior, mfi Jus, rtcr-
coxcuu ©cn §urj jum Öonnrr machen / [>'■■
culicemelcprunxicompararc, u e. parva vcrbis
magna faecre
Snrjfcill/ Amin. crepitulura, flatus corporis.
€m 3 iinafi rfii rUcin / venrulus virgineus»
Jag/ fagen/ gefaget/ gaten/ b^.
SSattClW icncrc, prchcadere>comprcheadcre,
conti nere, iL intciligerc , animö capere Oid)
faf cn / colligcre feie. <Sic$ jefafl maefien/ ac-
cingi,promtum, paratumeifc. (TMJperj faf»
fen / conftrmarc, engere, colligcre animtim.
3« «^rntn fa§Ctt / animö, cogitaxione complc-
cti , cum fobeitudine confiderare, commenrari
fecum. (Einen beo feinen SBoricu fajjcu / ad an-
cufrias verborum revocaxe aliqvcm. (? v * i\\
jtiwn (jefiljjcf / jam irretitus, implicarus, illa-
ejvcatus tenetur. ^ajji'n tti&m fignifieat vafa
implere cere villi, transva/äre.
Jflfct / prehendens , prenfans, tenens, capta*
cor. ^unfrfa§er/ capax anium. SMcrfapcr/
doliarius. §a§dcr/ Df r/ vafculariuB.
j5fl§ung/ ttf«/ comprehenfio, captatio, capeus, col-
ligatio, nexus, t/fm impletio, replctio»
Öfl |Bfl / S*N)t / BTfa jlitDl/ «4 &aJvtrb» capax,
habilit , idoneut. <5chnjcre ©neben fjnb nicr>C
balb filb'liC^t / dtrHcilia qvorumvis haue facilc
icicntti comprehenduntur. Unf,)f;lid) 85 VMt
fafibar/ incomprebenfibilif. ©Otfes ©ebeim*
nu^e finb Ullfa^lidj / mylleriadivinarationi hu-
man» impeifcrutabiha funr. ^ü^iebt rUam
iitm eft » fvod ^a^lPeife/ doliatim. Qat 5JSieC
tft rViiiicf)! / cerc v iha rcfxigcraca» crarufuiioni m
cadoi aptaeft.
/ S^»fSfn/ dolium , rar, om»? rf«.
ptdculum ad alinvid capletuium avium, ftd in hat ul~
UmÄ ßgnificatwne diümm : 0tf8p& Vocaiu*
tnim ein C?5ff4f}/ dolium» capfa, arca> , olla, can-
iharui.poculum, urecus , vitrum , labrum, cu«
pa. yc. (Sulbcn unb ft!bcrn@erM§/ aurca de ar-
ge nt ex rafa. (öerne unb bf ierne föcfd^/ conr
ceptacula asrea & lignea. hiodie fttäätmt
dolium fignat, item cadum, rinnam, &mult* com-
poßta habet* ut : üBierfflf / vas cercviCarium.
^Swfrcrflf./ *as burrraceum. ©ie§fa§/ -Oan?»
fa§/ gurturniumv SSrantetreinfap / vas pro vU
noadufto. ßbrenfilf/ tafa honoris» (rid)cni
[ajt dolium roboreunx (£fjinfa|/ pro aecto
cuftodiendo, cupa aecraria. Oelfi)^/ pro oleo.
ÄOfentfa^ / pro cerevifia Tecundaria. ^frifaß/
lacufculus cere vi fTari us. ftjnerfa§ / Xrclterfaf/
acinatium» ^ecbMf / vaspicatum. ^JuIferfaB/
vas tormeneario pulvere Jcftinarum. ^d)(fliiC*
fa§/ Tai mercaroriunu (Jdjratlbenfaf / va»
Cochlea operculatum. GtaBfitL' falinum ^fahl-
lumv <Bpulfd$ ß ve 6wfid)fni / troa pro exci-
pienda colluTie. Jrcpffa§,/ excipulus. 2ü^eil)>
rauebfoi/tburibulum. ^Htitfai; vas vi rar: um,
feria, <irt<$nfcrfaB/Tasaxuagiariirm. ©re§e^/
InngeiSSeinfat/orca. gubericht 5a§/doliun»
calcare. ©ntericbt ^äf / dolium amphorale.
Stein/ Jllbercifef ^a§/ dolium fTncerum , £r»pa-
ratum. ©at?S5ier febmeef t nnd> bem $a$t / ce-
rcviiia fapic tas mucidunu 2Ute 3^«^ rinnctl
pern/ rai» vccuüa fere perffuunr. ere gäfe r/
heller ^lang / vafa vacua func bene fonantia.
ga§ binben / vincirc dolium. geere 3% f r / «»c-
caticadi. gaf anjapfen/relinerc; 3uf'P»nben/
opercularc. 9{itfmad)en/amoTereobicem do-
Mo. 5lnaeflCCÖen^aj/ dolium apertum. 3cuo*
mebr gcr>ct etf au* einenranbeTnS^f / b*cdies
aliam vi tarn äff ert, alios mores poffular. ©ent
5*i§eben55obengarau*|lpfen/ petcre juguluo»
alicujus.immodcratcagere »excedere.
S^lciU/ VA9/ i&*lum, doiioliua. (L^igf^leiu/
doüo»
437
Sa
43$
doholum accuriam. 5W Ii f tcr \H Uin / ccrc t > fi j
potcncior , vetufta .mcraca-
*ibf<l$cn / proprur mcuri , dimetiri , dt in J .e lmbibe-
re, animö eoncipere. (Eint Vr djn'f flbffl j?<U/
eoncipere (criptum , Jieeri* prodcrc, tradcrc.
Slbfaycr /conciptent , exaran». Stbfaftung/ W-
gb Crncrpt. exararum , fcnptti tradiuim , cxcüi-
plar primntn , conceptio , canfignario.
flnfafcn /capeffere. manu prchendcre. artrc&ajre t
contrcäarc. 2lnfiJ jjunj / Die/contreftatio , ten-
ta: to mann. <£inrn bco &CH .0.1 ren rtnfajjcfl / ob-
torrö capdlö aliqvem rapere. ie (Sdeottlhrit
ORfa§en/occa(Iojii infame, vüi» jjaj ,<\n, liftor,
lorarün.
Hufaticn/ arripcre.excipere, tollere, (Sinenailf
t>ic ^chiilif r Mpcn / huaiexü excipcre, porrare.
Suff .ijjunfl/ X>ie/ onus, farcina. molcs, q v*m qvis
fuflutetMutmanibtutoüii, laüo, dcporratio.
(Einfilfkn / indndere , comprchendcrc Giricn
(ffrdof ftdn tülfapcn / gcmmam auxo includore.
€infajiuna/ W*v icdufio.
Crflßcn/ comprehendcre« renere.manu amplclh,
ttum iScfafcn/ compkai. (£rfat?iinay £c
faihim DlC/amplcxui, complcxus.
©reinfafen / invol»cr«,io»cxc &prdtertA idem ejl
avodtvofa%tn.
Ofcnfa§Ol/ tencre per partem fupremam. Unl>cn.
fajjcn infenori parte prchendcre.
JJcifa§cn/ eoncipere , fu/eiperc. üßfllPtrfa&ciÖf
fttqvtnMas (Bcfafiit/ prob«m(tniäus,municus,
praeditus. (f % ift in vr Arlfften verfapet / man-
darum eft litcns. Scrfafrino, / QU/ coneeptio
▼erborum.eoncinnario , provifio. $. nnjfiHT
fafcung / apparanu bellica 2)tT Surfe flrbcf
in |"d)li"djtrr 2?crfiihin4. / Tuxca imparacui eil a
miluibua. ©er^fDKr t/1 in guter Q3erfa§unij
Caefar parat iflimus ett ab exercitu. $ üTJ wr
faden / in anguftias compcllere. Gm 2Bcrl in
t>ren ^U(bcr»crfvi|Cn/ opus ad rreslibro» redi-
gere, öerfatjei / t>C*7 audor, fcripior ltbri
alicujus.
Urflfa$eil/ comprehendere, circumprchcndare, cir-
curaample&i. Uinfapunoy Vit/ amplcxtu.
3Bfamrncnfa|mi / colliaere, con^ereTc. corrogaie,
coagmentare. 3uhimnunfaBunay Die/ conge
itio Y comprehenfio. £urje3ufammeufajjunn,/
compendium, manuate.
Safel' oic/ piur. gafdn/ # J? ofen/ fib» radi.
viuu, t j.iuitmi , i> Ycnarum .f ertucae > capilla-
menta. gafel cfi foboles, fetrus, ^fä*
tabarum genus » phaicoluB I Qveownu*
noßtv $affal/ vrnhmt,
^feiern / §4kmf(in B'Süferlem / ^Of / M«. fi1*>
menta »capillamcjita , pilus» ürm lenmüci de fa-
Iciolx cxcoronis dcpcadcnces, Tii.p/trr. in $$t
pm»
I?rtfctCln lüidem rßk Saßen/ obrolTere, inn>l-
i Tete infantem faieiis , fafeiarc , fäfeiis Ügare«
pro <rw frrqytrttiui utimur : 35cftrf(bcn
rctfdjou
?S<tid)C I Die/ fafcia, linteolum ,fx1 pt/fri pnr«jr:«
/i^ah Jö/rnf , J<*^ rt/4/n «/ta Ugtuncnt* txu r.A -
iur.
SefckUI JJajOlet/ lintcolum , fafcia parta.
Aidartum, (trophioli. Dtrtfur rtiam ^tljdctk.
sjRu einem meiFfn Saiclttle (id) abrcifxfccn / Can-
dida fudariofrontem detergere. ■^^cliiK-' ■ ,va>
(de muccinium eil. viin Sifd^faieU/ manule»
ma nicium c5 mantc '. u m .
$C§clt1 / ßefegeft / »iim « ^ßtn / capete , ca-
tenis dr cotnpedibus coerccrc , aftringere, con-
ncclcre, ligare. Frußra a gu§ / pes , ejfe volunt,
qv*ft Suhlen. Compofita . 2lnf<§clii / <>tenl
conftringere. 5luf OU^ & «Äbfrfcln / leyare
■»meulis, laxare catenas. StffdMn/ cinff^ln/
iifjngWanfcgdn/compedeaindcre, eatenat
injtcere alicni. ypgff§dn / folTere a cateni«,
?Wit< Ö'ncbfnfffdn/ colligaTe , conneöere,
conningertrmc«!». ©ffeßdrcarmc Snnbcr/
conftr ift i , relegari , rinfti dclinqrente«. Ungf *
fcpflf / libcr, levatus a rinculis, exemrus, rc-
dctnnnex carenis, expedfrua.
$C§ tl / §f§dn / / plur.mm. ttmittm , Tincola,
v ompedes , numellae. 5« It ' ' nl 0&<c
fct)lnqcn / rt'*m Heitel onlcaai / mandare vineu-
lii , Tincire cateriit. ^ n QWh* \ care,,a "
tum migrare. J^al^dn/ collare ferreum,
boja. J£)flnbfc§cln / manicae. J^ornfcijeln dicun-
twr faicci jfeuglande* pendul« , cornibut »<na-
torum pro ornamento affixae, M w/ f /fric»
/a»w Irmmfc*. ^tfd lut»« gtnvu frimi.
aluutiti tO«ulforb/chamu$,fir<ella.
5cf der/©«/ carcerariutjorariut, lidor, jamror
carceris.
5c§dung/ t>t*< / conftriöio, aftriftio , vindura, ea-
tenarum de vineulorum injedio , abreptio in
vincula,cuftodia. _
€e ii ö«t«
439
Sa
QjtUttn/ Belg.five Goth. vocabulum tpfumfa §af.
fflt/ tentre. Anttqvuiu rrum Q^CUtcn ft nf r-
t«rwr, /ifrr* fnim 93 0? f*pijj'tm'emier ft commu-
Untur, Ex boc batfCIl iwMtm # Gafli mui/j «o-
tabula, qvorum origintt tüi ipfi Ignorant , conflata
Junt t qvAliA inier ctierA: Bauh^/rc* »atillui, #
batil! um, inßtummtum, qvo antra t^piunat tapi-
mtu ftvt tollimtn, aiioqve trAnsfrrimus : a 2jat/ fjfl/
er^Uz/f« 3U></ ignii , nobit eine ScaroAttCJC.
SBatfCn e/«4m trAnilatum eß ad prnuflwncm \$di-
wncAtionem ; quem tnim percutio, m&n-Aw tango vtl
frtbendo. Hinc Laim, baeucre, qvo J ifl concidcr c,
contundere : BaituaUu, raücs pugnant $$B&ttua-
fu.cxcratncionci militum tc gladiatorum. Galli
ia.it babtnt : Bataillc • eine Vr(fr!ad)t / Ober
dveit/ jmgna.dimicaiio.ÖJ': Uaruc, fd)lagen/
{»ugoarc , percutcre , IL Bataillon , eine Xr ic4i5 <
eljaar/ foüiDrbnuntjhdlt/ unb <iUe ^lu^enbucf
ium 01 mj nn uub 6d)liiQcn fertig i|t / türm«, ie-
giuncula. Dtducitur in Je etiam : Pctaraflc pro
Bataraffe, iöin, g^: Perard pro Ätiar^crcpita-
culum , /r« tormen tu m por eis afli x u m , CtllC tyt>
tiU'Df / exoftra, p yloda flr um,i n (i t in um tonnen -
tum, aJiks eilt Sorbrcdjtf / arieipyrius: U. Bi-
tonnade t fuftuarium, qvod neßrt pfeudo-Gaüi 25a<
ftonaben vocUant , r/ty 4 BJ/on , baculus, fuftis,
a ovo rerbum SSaftPniren/ fuftibus aeeipere &
contundere. f reit jpfum apvd nos jam txolt'
tri/, voluntinde dfduciyyftcn / verberarc , qvod
Urnen afonofaBum malumtu.
Q5atf(fr/ five ^CUfd)/ ber/ r)? fonui a perciufio-
ne , vtnitq^ ab hoc Ratten. <is tat eiuen grollen
t)rttfd)/ /"'ff S£rt tfd)/ mgenrem cdidit ftrepitum,
horrendum fragorem reddidit cx collifionc
Uta. SBatfd) / batfeb roirbrf auf niefnen ?iucf en
(eben / Tax» tax f tergo mco exit. ibatfej) ! Da
Ig ei/ und crepitu plagarum profternebarur,
ad unum folum cortabum evertebatur. übfltfd)
etiamadj, & Adverb, eß, notaiq. indignabundum,
mim ran tem , petuianrem. \iin ba t (dxr jferl
oftencator, mm« , altercator, pusnax. Pro
koc S$atfd> non rai a etiam dicitur SÖarfcJ) / ul .* ein
. barfd)cr €0% Ctlfd)/ homocontroTcrfus, pcrtinax,
dimalis,auflcrus, triilit. 3)rttfcf) h Ccr/
n w; dextr« porrcäioncm, yvoa-vtd.tnf>awc.
JßUll} f pI.'Ren / /tcfi eancinniut hunem lotum po-
nrretur , cum pfopr. plautum manu um drfignet,
*ri ■>< yirffhe^af^e/ (bepitut lotricum, qvan-
do Untcamina , vd mallcit lotoxii« extun-
440
dunt , tcI maaibus plaudum dt cum fonitu col-
ItduncI
9atf(l)Cn/ ejebatfeJbct/ colliderc, ftrepere , perftre.
P cr 5» fonjtum. (Einen auf Den £ iuDtrn
Oaticpctt/ naecs alicujus palparc , cluncs paraao.
nio cvdcre . alias ta& XOttomtfat geben.
en/ litucamina excun-
dcre - ^ntgcaenbntfcbcn adftrcpcrcaluui, fo-
nis obftrepere. gjf iteinflnber- /rvr Jufammen»
bcitfcfrcit/ conftrepere. 6ic^ jcrbai|d)cn / per-
ftrepere. 3ueb*Ufd)en / denfiü« inculcarc cum
fonitu. Sc3at|C4>c[cn / freqventat. eß , f«pc pal-
pare.
Satfu^er itotf tf^atfc^ermn/tXi/mai & femi-'
na palpans, perArcpcnt, plaudens. Etiam $af>
freier SfTißfltfeblerinn.
^iUidjung/ We/ » x>a» ^atft^en/ plaufu«, palpa-
tk>, ftrcpitu», «/ftiiwifl/üo/^atfrJI)/ fonusfla-
grorum , raanuum concrepantium fragor.
asqvacqve in terram elifi (oniu». Etiam f^au
fd)rfiina.
^urd)ld)t / «iy. ädverb. ftrepens, crepan», plau-
dens, ü.palpan«,contrcc>abiJii, Öfcontrcftabi»
litcr, fwiif/iam^ffcbcIicDt ^cifw, ^plerunq^
AicculcntM», obcfns'J'habuiorfxpowil«) , ahks
^atterep Q5aeterie / w«/ fugseftm , coiüt
Aut agger cormenrarius , 6Cin« *&Arj</ wort
auf man Dae <flcf*utj t»cn ^eitio M»befd?tcr#
fett / pflanjet/ a/ü; «cfcba^bewttncj.
55acFel/ ©er/D/i/r.w«/ Q3acfel / rcipio,i/nif
Latinum baeufut. Hax vox ntq^ 4 Bäc cho , ne% k
viaculo , mft 4 Grxr* /3-'»t <# * , nrc afr Hebriß ma-
kel , ^4 omn<4 p4r«m durA , p«rttm mtwu/ 47»Ä/og«
Junt; nr^etiAm knoßrö^ßadtln/ qvbdaVOant
feu Öfwcnbenf/?, rrfiTf derivAtur.fidab anliqv.
95atfen / qvlA baeub percutimw, ut $[flUtttl a
Statten I pfiffen 4 plagen.
j55cf(rin / b<»6/ dimm. bacillu«, parvtu bacului,
▼irga.
bfr /ii/.'rjc Batra!ariui,orr'4 cum
bacult initiatur , fed fortbi debertt Baccalaurcus,
hlauiibaccis.
QJOff ÖT $5uff / bar / buccea , ttntum nimirum,
qyantum ti capxt ,«tn niotiDbi^en / S^^öfTlein/
ji'vfQjftftlein/ buccclla, ■üi.if«/ttrfjjra4<K>cSgaU
f en / avatemu capere fignat.
&afe / bet/pr(»p»w Buccea ingens , fed l
ZSmtWßi'mt rlftucam magoaemoiit , qvacra-
bäht
44t
3<*
3«
44*
bali* marerics in ccrram pangirur , tliks ein
R«jtiint<l.
5^tfd>/ X>tt/ Uidem a Sftaffrn / ßonät enim cola-
phum * alapam , «/>*< ctnc Iftaul fabelte. £i ■
' onncitic fftlMft qfbcn/ alapam alicui meute-
re, colapböaliqremcxdcre.
ädverb. numtr. qvantiUt, penc, fermr,
propemodum i fer c , uotum non , i<r m ; valdc.
abundc , mulcum. ^br feöD f.lft fd)IDCCr/ magni
pondens es. Unglucf ifi fall n.ibc bei) uns,
snalum proxiwe not c lt. (fr i|t l'ü'f Flein / alt-
qvantum parvus p«rv«/ot cft. (£r i|t faß adebrt/
bene doäus , bene peritus. (Eine faft ^rt>§C
Ottilie / lilm n um acre 9c intentum. (£s i|( fafl
getabn/ ferme res ad finem perdu&a eft. 3d)
IÖX\K \CA bingcfoen / Parum abcft,qrin co. <g$
ifl fjft fo / baue multum abelr. <£r ficljct faft
hübfd) aus / ad afpcltum praeclarus eft. §a|t
febr / vehementer. Jaft fdjlimm / Aibdolui.
gaftlid) c^faftfam/pot^/M/t/, &idem<pnd galt
figmpcMnt,
gOft / falleit / gCfatftf / jejunare, a ci bö ab-
fttncrcparciütuti, minuerc eibum. >r i(b i'' ICDC
filflcn/inediä necari , jejuniis fc ad mortem usq*
macerare. f|aft en nn dn £ufl ium €j}Cll / abftt-
nentta a eibo ftomachum aeuit.
ßaftcr /öct/jcj«naior. <£tu ^>cud>clrrtftcr / fimu-
latorjcjuniratit. * Jt>ait ein §aftcr / morgen ein
grcjkr/ jejunator ciboi fcqvcntis diei gratio-
rcs facit. (Ein £ungerlriDer ift fem gaftcr / fame
A mopia" rerum prefluspro jejunatorenonha-
bendus eft.
ßaflen ItU/H. Mafien / jejuniom , jejuniras,
abftinenria eiborum ftatii temporibus , inedia,
feria? efurialet. JDIr tucrjigfajjfgc Saften / jeju-
niumqvadragenariu«. $a|ten fllioroncn / in-
dicere , inftuuere jejuoium. Uange faften ift
fem^rot fparen/ prov. in avarot jaUitjamiti*,
t emperarc fibi de cibo apperentiam augec. $a
flen halfen / indieta jejurria fervarc. ÜCfldj Per
Raffen fDinrnt -Oftcrn / polt laborem req»ies,
polt fletum gaudia. £ic greiften / Dionyfia,
Bacchanalia. 58fid)fatfcu/ vigilia jejumorum,
cincralia.
Haftung/ vitfpotticum afm/o/m/ . yroi jaft en.
ßjftcrIiCr)/*<4. #4iT>.jejunus,famclicus, parcus
in cibo, abftinens ä cibo, jejune. ift
mir nid)f faflerlid) / displicent mihi jejunia.
gaftcrlicbc epcifen^ faigan».
QtffMfl / de cibo fibi hypoericice temperarc ga#
fteUr/ t>er/ jejuniorum rupexftitioAis amator,
jejunator hvpoerita, pfeudo jejunator.
JftB/ fatjen/ gefaxt/ Äiiw . ludibn*
habere , r.a-ö Aiipcndcrc , jocos agere , apolo-
parc. id.' mit einem ein tveuia fa^en / tli-
qvem ludere aliqvanrifper. <o!-.< kif.it md)f u i a -
mit fiel) f .1 I*i Ii ' ludibriö haben non cuivit cir.
Cu - ;. '.h 1 1 clufus, dclufus , il Infus. Dicinttu etidm
Jlbf^itjcn y Slbijcfiitjef. S3en einem jiemlief) ab»
acfiigef mvlcn i facäfii cludi abaliqvö.
^illjer/ "Ott I alias $A\y\m\\\\ /jowulator, cx.igira-
tor, cavillator, dicax,i/"» feurra, rifus captator,
gerro , aretalogus , fycophanta. (f in böfliehet
S ^erfan eine ganjcö)c|dlfd)a|t luftig machen/
taectus joculator omnium animos voluptate
complere potefr.
gjfj / tlt / Sagimg/ dicaci tas , illufio . cavilla-
tio, facetiae, dictiui etiam büß ^aßcn / (llli. §a«
l?ima, treiben / aeitare jocos. vir f an fein ^aßeu
Ii tcJ>C Ia§cn / fibi temperare ncqvit a dietc-
CD^it Saßen on w galten/ continerc fil-
mt,
los
.yu-icbt/ ädj. Feftirus,facetus ,jocans , dicax > le-
pidus, ittm nafurut , ridicutus, jocularis, £f/'
jocose, f.uctc , iY.se .ridiculc. Sa^tC&te^P^CH/
ludi&joci, ridicularia, fcommata, neniz, dc-
liria.
,\0^(n / verba mutare, altcrcari, contendere.
tO?if ^Sorten mitetnanber fdßen / concercare
verbis cum aliqvö. (Einem mit ocm&egcN f«!»
Ben/Tulnus eladio alicui catfiminfligere. jii
Die (Steine f^en/ aciem gladiorum ad ffrata
viarum cxplorarc »cxdcre lapides, utignis ftri-
crurasexiliant
5al?er/&et/rixofus, altercaror.jurgiofus. g^i
(er etiam dicitur podex , anu«. (Einem cintf auf
Den 5^er geben / tircis aliqvem caft>gare. Sed
So'ljer jvoq^ipßm camgationem , qvae virgisflr,
fizmficät. <£x hat einen %äfyr in Der <gc$üleb«i
fommett /virgis in fcholi casfus cl>.
(5efatJ/ Ort»/ altercario, contentio. (*ii'f(Jft in
. SCecptfj (^aCDen/ conflicrio caufarum. (£in fer>
f»iB mit einem anfangen/ concenare cum ahqvA.
^,i!>/ ffuimvulnus, peniculura , fegmen. 85 fc-
gmenrum notat.
^ afftl tß * SW*n/ ludere, fed ineptire , infanirc,
infatuari . in amenriam incidere, noUt. &tt
Äerl fafet/ baKe ich/ hic homo vigilaa» fomniat,
(te wi i«
44 3 S <>
utmihiqvidcm videcur, inrempcrias cum forte
ftimulanr.
gflfcr/ tet/ AiusStftmann / ftcuti$4wx&$aw
mann/ fatuus, incprus.fanaricus, lymphaiieus,
ceritus, vefanus, cireuiator.
tJa ferro/ Mc/ ^afuag / y ws gafen / ineptiae,
ftulritia, facultas, infama, phrenefis, rabiet.
^afld[>C / a.ij.&a.iv. dd irans, amens, rabiJus, vc-
cors, B* • inepre, inlulse, dementer, rabide,
Sufm/ proprÜidemqvodSaftttr/ eft emm a $M
fett / ineptire , fed prdlerea etiam fignat fraud es, c i -
priones > fophismata, machinas , fallacias, pras-
ftigias, caprione», renebras. 2)er SRcilfd)
Hr. cht mir jr^Ultd^C^ufdl/hic homo fueum mihi
8c fallaciamfacit, dolos neixir, confuic, ftnnr.
tftinFelfufi'n : Sunt, qvi hoc votabulum ex Latio
drdufium eße ntitendunt, rtempt h confufionc > J'eJ ,
JCuilfcl nobk eß colus, £J" Funfcli'll / linum colö
•ptare: ^uUtl autem blc figmficantin primi figni-
fcatione dictcria, utita fuitrclfllfcn/ nihil aliud fiat
qv.im fabulae amlet, &ptnnmfcldn / <nat nar.
rare feient auciüc , qva colos exonerant , licet etiam
p/otricis, rebusm impeditis Jcincricatis/w»uM-
für. C>ic |V tfunrelfufen oerberben mir alle mei
Iie 2ln [d)la ae fallaciae iftac omne , qvod oeeepe-
ram, perditumeunt.
5anjen / inferti per epenthef. Iii. U/eßa San.cn/
idtaufr qvod Jjfcfttf & $At}tn notat : alM dulefto
eüam dicitur gaflftt Ö^aJtcril/ dclirarc, incpri-
re, defipere, mfanire. Silin er bed) eben / als
mann er fanertc/ fic fc gcric, qvafi vaikina-
retur.
ganer # ganjrrv t>tt i idem qvod stfni 17m-
phatus, phrcrlcticus.
§anj / ftanjerco/ ctfganerc»/ ü. ©äc ganirn fc*
ganern/ dem qvod t>a* £af<n & &»fcr*f / phre-
nefis > ameoria . infipienria. ganj / eß ty\c>
Uni # 9llf fnnjcvco / f™*/» 9Hctrfati|cm>/
/: « ' Clibfl MlljCVl 0 ' rr r/>K8J eß Oll /;w alt'
fanden / i «. 21ll /<■« atberfan jen / ougari. Ei
Sllftin) qvidem fignat atrutiasn , vaframentum,
catillationes, SlKf^Hj-cvci) , arguciai, aßä«
nias,2pinasqve cricasqvc
3anud)t / £5" r "ancr id)f / «4 m f^ 0 ^ ^fticl? t /
§a$\ä)tl tamadj.qvtmadverbiiliter,
gantaft/ ixt/ </i a Samen/ feu fanem/ imagi-
ginariut , ccrebrolus , phantafticus , opiniofui.
(Ii gibt viel ^antafirn üi Der SQrtt/ ft<orum
plcna Amt omma. ff tu ^antafl im fejlaubin
444
t i anbete nid)t$ aU ein Äc»?f r, opmioius m üde.
baeretku« "in reiigione. ^ täpef |lcf> mit
rafirn übel uimjrbcn / cum fajuucis * moroiia
con vctbxi plcaa res eft alc«.
^antafrt)/ t>ic / piunta/ma, imaginatio menti«,
figmeotum. g} lM |) feiner gantafeo leben / Ali«
aufpiciis vivere , uri animo iuo. QBer nach fei*
ner Santafen fdjreibee/ rnn§önd)Deretfer^dn*
tafet) gemartig j'trben / qvi ad arbitnura fuua
fcribie , lecaouun atbicxauis in judicando ex-
peöex.
^>vuM i'ircn/ animo peregrinari , ftultc philofopha.'
ri,ancipkte cogicatione diitrabi , fibi ipG (omma
rlngcrc , qvaecunqvc fibi imaginari » deliraxe»
ineptire.
fttotafttfä)/ ^ijantofienbflft/ a4). Htm qvod
fidjt ^^fjncridjt/ ingenio infehei praeditus,
dei; 1 us, imaginarius, monftroftis, vecors , male
Ca aus, &adv. infulce, inCanum, tntane.
coneurtäre, ctrcumcurCire.
Stuf beniBdpen berura fdtfcfcn/ «ircum comnm
1 currece, perreptarc tocum oppidum, ßdtjcycr/
X>tXl curians, ultrö citröqi curficant.
-Jaul/ fculcc/ feulefler/ -4 BWg.31.ni/
proprvt eß : pu tm, pu<riduc, Tqvalidus, ranetdut,
K'prr met.ifh. piger , fegnis , defes , ignavus, tor-
pens, fupinus, murcidus» item vilis, nullius mo-
menti , blcnn us. ^aul -^Icifd) in Den SBunbeB/
gangraena. gaul <^0 / Ovum iirinum , putri-
dum. gaill öblb pomum putre. gäuler 8. i»
fe/ cafeusputris. gaule 3«ne / dentes maradi.
fauler 0>e|ianfi/ odor marddus , rancidus.
^iiule 55tme/ ped« ulcerofi. ^aukt ®any
ingrrdus rar Jus, gradus plumbeus, tclhidincut (
(3rarf<r/ fauler ©efell / Arcadicum germen.
Sanle* 3ßa§er/ fentina. gaule SD?44^/ fomni-
cu\o(x anciiüc. Hiifaul impiger , & impigre.
Saide 6d)Iini}cl haben ratmrr m<bt$ tu tubn/
ignavis fempet ferias. ©er faule f tonet immer/
piger cgenus femper eft. ©rof unb faul/ amcni
longus. C'in 5a ule r fr ijiet oft f» gut a_U> ein an«
Der' ienaviseuam praeda obtigit. l£in fauler
i&u'bünb marme« 5>ett febd&cn nngeni wnein«
auber/ ignavus n«qvam ft tepidus lc&us aegre
a fc invicem dtvclluntur. 9SoU mad)t faul/
ä ftudiit venter nimiura diilcntus abhoncr.
Ifrjtaul/ qnmbfaul / ofeitantisfimus. ^>unb»
faul / catulo Mcliraeo fegnior. (rd)laaeMiil/
/iif ^djlaai'aui/ adcöcorpcas, utaeverbenbu«
qvidctm.
445__Ja
qvidcm corrigi posfit, £fmFtnt>faul/ murcui»
rancidu». <Sd)Clmfaut7 neq.ritcr fupinus» Adv.
fupine» putide, rancidc, ignavitcr.
g jufen/ » faulenden/ pucrerc, marcerr , can'econ-
fici, it. pigjaci, pigrcfccre, torpcrc, pigriciä ta*
bcfccre , focordia fang»erev £ßet fau Im tf / Der
ftiufcr ktom<tanh}lid)iin/ dcl'n.iiofuni tuho i'u-
pcriqve homincsqrcfcq.vuntur»
ga ilfer / Raulen ^cv / Bar / bat d us , rardu» , (bcort,
Amclus angelui. ^mlciijaiil , Sic/ Fccmina
pigra, ignara, Com n i pleniv,
geiilc / ©U / Ö" Stillung / putr edo , tqvalor , mar-
cor , c *r res , de inertia > fegnicia.
ftauhSeit / Saulenieteo/ Wc7 ä> Da* gciirc»/ jii*
gaulcnu'll/ignavia, pigritia, focordia , veter-
nus. Faulheit itnD ^iiiin^iHi«! t|t &er 2kmut
ir ina^u.j / igaaviam & oriun» feqvicur ege-
ftas.
gauliq gauli{&r/a#. &aJverB. putrefeenf , rra-
ccfccns» <ompuacrccTO,>/.pigrcfccn>,corpent,
dc(i Jens , langrcfccns , £y: putride, pigre , lan-
Svidc.fomnolcnter, .prtlbfiUllicßf / icmipum-
c. (inu-Miilicf):i^rart/vistabilka. (£tn gaii»
ler nwd)t Den anbeut faulicfjt / ofcitanrc und«
ofu ta; «fc alter, ©ie grcnhcit m>} d)( ihn fa ul u\ >
libercascjusanimum focordia inficit: foiirgail'
\\<\\\<S) I *dj.&*d'v. fuppuratus , fubranadu»,dc-
fidiofus , tornniculotut , langvidulusv
gauklcB/ idemtß<{vod Jaul<n>cn/ qrafrmaJura.
tionem figrtificMt, ut oeio indulgere , vitam trahe-
rc »Huccrc , contcrerc in ignavia ,trajicercfe ad
vi tarn inertem» vitam in corpore vivere In
oroprii fipnificaüone gculclcn tfl fraccfccre. 2Ill»
©eben jU fault I / vetuftatclentc corrumpi
$lbfdlliCB / pucrefeendo perire , ex purrefaclionc
toi Ii , löcordia nocere. Wüi f)Ctf}r|tU »lief) fttUl/
iei)&abtbir uoef) iiictytfabatfaulef/ qvidmeap
pcllas ignavum , qvi ignavia mca damnum tibi
dedi Milium i 2lbf auluflä . tit / abfeesfio cz pu-
tredinc
5Illfaulen7 cariem fenrire r putrcre, inficere föcor-
dt2. Güin faulet 21pfel faulet immer Den aRbern
All / fracidum pomum um cum conragio aha
omnia a/fici t , i. e. pravaconßrtij cornrmpunt bo-
nos mar*. 21nfcilluil4, / Wf / inf c ttt o, contagio
purulentav
Ciusfaulen/ imputrefeere « putredlnc corrumpi , it.
pcrtxfum faecre, ÖJTegniucm objicicndo ali-
qTcm obtundere.
durchfaulen / puucditie penitüi corrumpi , veter-
5* 4 46
no rorperc , otio difHucrc. ©Urd^fiiuluircj / fcfc/
corruptio omnimoda.
(?infau(eir/c^^>ineinfaufen r perierrarepurrcdiht.
defidii ir. Hei, marcefccrc focordiä. £>a' Gipfel
i t|t bü auf b<n S£ccb$ l)tueinaefau!e( / pomum
imputruit ad osfieufara inqvc,
^rfaufeil/ coinpurrcfcerc, expatrefeerc. (£xttt
Met über Der langen ^erjögerund ; a 1 1 onc
rorper.
3Rif t5" 9M'cnf.iufeu / infTmnl purrercere, adjun-
gere fc in föcietatem focordi*.
Verfaulen/ impurrefeerr, vinari rancore, regnitie
corrumpi. Idrmeß^cxfavkn/ disfolvi putre-
di»e.
Unberfanlcu/ fiippurare. Unterfaulunay ©fc/ fup-
purario.
^ful/ D«t/ pfo ^fule/ palm , Tacuna, k Sm\/
qvi& ayvain pal u Ab tu pytriJa attfr fatida eße jölrt.
Qvatr ttiam voctm palus dtrivant k Qrxco «*•»
, vetus , utoilutproprie/it aqva inrercrata»
(f(U IttnFntDer fid palas fartida. peftilcm , pu-
; eiefav Cin mit Reiben btmtymv tyful denfi»
falicüiobfcua palt». <£infd)lammid)fcr Vfiil/
limofa , mulco Timer turbida, fordida. QcC
geucrpful / £ellenpfiif / palus ignea. Avcmut,
Achcton, Orcu». ÖRcof ifdjer $ftuV palus M.c-
otica, Scythijc Sarmatic» palus , dicitur ttiant
"Ott tneonfdie pfftr)«/ ohm Bosphorui Cim-
morcui.
^fiilid^t / & PmM/tt ttdf. parerdofuj , limofu»,
lacunofus , paloAcr. ©er Äarpen ftf)meff t pfu»
ltf<0 ' carpio limum fapit. a)füUd)tC Üßa^er/
aqraeincrtc», refides. ^nili|d)C@e(]enÖ/anr»
paludibiu obfeflä. ^f'i!lid;fc 9M'iipc / lacans
paluflrif.
<Pfiilen / Jtve pfnff n/ limum fapere , dicitur tpurve
<Pfulfd)Cn/ limofum, ctsnofum, pucidum , fpur-
cum efle.
^Ulfet/ fa»/ antiq vo ö" Bf Z^. guif / bodi> «reva-
für SAnDfrauf/ ftecuiUmpro pulvere rormen«
carift /ff nirraro fumitur. Vtnit a pfui / «yi j/i
9)fulber/ fScrwi Lätintm pulvis a^A«/ Jutum,
im^f pa/rif exißat, trahurtt,frd hdc originaiio Un-
gut abtß. 3u Wülfer reiben / in pul verem redi-
gere. €ine ^tabt $n Wülfer verbrennen/ urbem
igne dcicre. £>cr .Herl Tan fein Wülfer riechen/
pävidus, timidus cft.ad corufeationem pulvcri»
§vrii eatimefeir. Da? Wülfer onjtinDen / bat
;euet in^ Wülfer Heden/ fubjiccic ignem pulveri
aitra-
447
Sa
44«
nuraro, fuc&ndcrc pulvcrcm. ^lllfcf flllf bie
Pfanne fdfujftcil t cOncham fclopeti, pelvuulam
sormcnti incfcare. gilt I fürte mit ^Hilter lu<
Den/ tormentum pulvcrcpyriöonerare , implc-
re. hülfet in : d)dt. OD« malen / pulverem vj-
rium molcre. ©rob tylll'er / pulvis groflus.
tflein- lubtil/ ©&« o,ebr»nt fltolfeiv flor« puivc-
r Ii. (g tiU Wülfer/ pulvis pyrius uibdolus, clan-
deftinus, (ilens.
tUliUnpillff r< pulvis ophthalmicus. Aicitur ttiam ty-
pus minurus , ut parvus antiqvus Ö> fradtiuneu-
Uliterae. tofltpillfcr SBeiOflrpillfcr/ pulvisbc-
eoarticus. SlMrtd) Ober $Ü(l)fenpultcr / pul-
vis tormemartus. (gnreid)- oCer Oeftnnnqf?;
yutfer/ laxativus, folutivus. ^Itc^cnpulfcr/
«Weufepulfirr/ SftlttCflpulftr/ arfenicum , auri-
pigmentum.fandaracha. 5ieb< TPtllfer, febri-
• In , antif'cbris. glajipulfcr / pul* 1 « contra dc-
fluxiones, phlegmagogus. ©tdjtpillfer / po-
iagneus. ©iftpuifer/alcxipharmacus, alcxi-
cerius. ©elt>pillfcr / lapis philofophorum. pa-
nacca. ^)aubtpu!fct/ pulvis crphalicui. JXij
. pulrVr/cordiatis. J^tlircnpulfiT »liki-^WW
raudVponipholyx., nihil album. j£)U|ipulfcr/
pulvis contra rusfim. Jgnrpilfer/ pulvis Cy-
Etui«, jfn pfpulf ei' / pulvis ad ftrumam. ic
cvpulfrr / hepaticum CDtviQctipulfcr / ftomi-
eh ictis. tJiicfcpillfcr/ fternuratorius , hellcho-
ius. V»w»rj>u' , cr pur2ans. ?{eueberpulfer/
•doratus ad iuffitum fJt'frpulfiT / contra pe-
llen», pert.lcntiahs. SRuhrputfrT / dyfcnrcricus.
<?d)lrttUM!lrVv contra apoplcxum. v~ (I)lVilK
V IHl^r/ diaphoreticus. <8u>1lref Jf^lftntnb $ul
fer paregoricus,anodynus, narcoticDs.<£d)iejj>
pillfcr/ pulvis pyrius, (^lutfpulHX/ pul»ispy-
rius groflus , rtl tormentanus. ir d)tvinbe(pn(>
fer/ pulvis contra cafum. <^ (f>Trvi i^ftid) i |Mtlf<T r/
_ «achc#icus, contra jphthifin. ©rdrfpulfetVpul-
vis imperatoris. <cr fciltpulfcr / contra calci: -
lum. Sra&npulfcr / hyftcricus. I? topfpill
fer / adftrirtgens. $rr. 'eplllfcr / partum pro-
movcns. SSnrntpulfcr/ pulvis ad vermes. Jan«
pulfer/dcntifricius. 3nnbpnlfer/ efea.
JJuIferlctlt/ fcrtS / dimin. pulvifculus. Cr ü" IjAben
tbm ein <pülferlein beigebracht / venenucn ei
prxbucrunt, venecurunr pulvere qvodamexi-
tiaii.
f^lllfcni / pinfere, pinfäre, in pulvcrcm redigere.
BctÜfert/ puiveratu*. C riMiitVifcs Simmt 1 !/
helfen/ irv.fiY.il/ pulvis iinnamomj,caiyo-
phyllorum , croci. Jerpftlfern/ pulveniare.
qvod ttiam Germ*». <Diilt>eri|ireil in rc medac!
pronunciant »contcrcrc pulvcrcm.
^ulft-niaej / JJuIfer ijirung/ Serpiilferuna, / t>tt/
pulverauo, diminuuo.
plllfVridlt.' J.if. pulvere us, pulvcrulentus.inpul.
verein redadus , comminutus , tfaav. ad mo*
dum pu Neris.
33uifter7 tu I pardalus, eß *tk, »iä, lUbirj
duu.
•^fllim / t>cc / fpuma. ©er Ncfe gaura vom
SPeme/fluccs.
Samuel! ^^<ümtn/fpumui,<pumdccrt. Cujm
comftfitttm : 2lbfCHU1cn / de(pumare. Hir.c cm
abgefhimter Zebelin / nebulo cxcrcitatisumus,
impudentisllmiuneqvam. Ljlenim '}{[ ar'Vunit/
acutus t callidus , veriatisllmus in mahtiä. Hute
tutm vrnü §uumlr)|fel / fpatha , rudicula.
5f inner / Oer / funda , fumeuhu , ^rö /apii« jaffasji
(ur , retc . jaculum.
Jdtlfl/ &t*/ p'«r. -JCllffC/ pugnus, manu«
comrafta tri comnreflä. ; nie u mit Ruften Cib*
fcMv^i n / pugnis aliqvcm pcrcutcrc. Vitien mit
t>Ct Sauft AH trn £(tt f?0§cn/ mgercrepugnum
in ventrem % pusnts confcindcrc. Oie haben
ftd; r-cr ber ^au|t luiicinuttbet tjefcbjn^en / duei.
lo confiixerunt. (£x hat einen <z tvt Por bet
Q vi U f t befemmen / Hngulari certaminc iclum cx-
«.epit. (Sieb ruii' riOungrnmit gniüni ''cM^r,fn/
E
u£nisccrtare,ic mvicem conrundere inftar vi.
ishmorumfetvorura. (Sitte ^ailfi ItltU^cn / fa-
: reimet
cerepugnum .digitos comprimere. (Esrt
\\ d> / Mit eine >>>• uk an; ein Sluoe/ nihil ad rhom-
bam» non qvadrar , aliena funr. Einern feine
f&ittt tot tcrgau(l abfdjlaijen/ poftuiau pro-
tinus reeufare . preecs fine ulla cxccptionc pra&-
cidere. ^ i£f ijeht iLmrorl vm ber 3>-u!r . parvö,
Tf/nuil6 negotio remexpedit» optime, citra
dirÜculrarem ei procedunc omrria. Hut tet
^Uüffrjien/cpugnocdcrc, lajriSacnficare. J>a»*
5vcd>t fteftet auf Der Sauft Jus in armis fitum cft.
Serüj »cn tict Sauft/ agdis indulhi!.
^euftlein/ Wimm, t»;* / pugillus, pugnus minor.
(Smcs 3iu|ilciuf: orr^/ pugdiaris. £r »lrbe<
im' Scitftlcin Kufjaw in £rui gaudebit, tacitus
feeum hilarcfcct.
gj^ti i g.uiftid)t erf Scnililid) / aJvtrb. in
pugnum compreffus, contrarius pugno, pugil-
Uris. £infaufti|)e8^|/OYumpugillare. lim«
449
Sc
4?o
fcitlf t(l / mancu«, ummancu. 2i?:n* jmgericfrf
bat/ Der umü c?' KU'ti^ haben/ cui plus licet q»am
3llrt.febern/ cilia , pili e palpebris en.ui. 9tticrf
par eft, plus tuIc, q »am licet
Stllftel/ 0«r/*iüi^>CUf(t<l/ mallem metallico-
rnm. Dtat:>r rttarntTcftut., cla'J, mallcwt milita-
ri*, ein ICJfdhattan/Opuifnobk etuun geu|rllng.
^firrdiMi • muldarcaliqvcm Ja m * fnftibut ; binc
^CllftttlttJ / Ott/ iclopctum iwjtirunum , -5'pii-
gio/fH pugillaxc.
3<&et/ w«/ p/iT. 5cbcrn/ p««« . pt»*»»
calamus. intiqvo fQttx I üolhu't gieber. '»»
pmnuüit lo<k Gnmjtm* eturnnum gtJr / frtfertim
it. .Saxonia* , imi /-)l/.tA2 pramt «c Utur , 5< /or/ajfr </*
« fahren / colli , vchi ,/rraii ävt* vrbuntur in a*-
retn pn.tatum lernivtt. 55untC gebem / pennse
discolorcs , variaix , cqncolorc«. &ilf C geberil/
canna ampla , penna amplö caulc. vr vi'<m< ge»
ber / penna cufpide tenuit. ©robegeber/ P cn "
na mucrone craidorc. jfllK unb banc geben
nitidö * rirmö caulc. gertitje gebcT/ penoa
egregic habilu. grenibe ge & ern / plum»a)ie-
n*. 8« &<™ qctPilincn / plumcfcere. £)ie ge>
DeM n^cMcn lüifber / penn* renafcunnir. Ar «
Dtrn prüden/ oeer rupfen/ dtplumare §c.
tvrn ableffii / adulari. gebern lefen /. c«r*m r/1,
cum fomnolencia negotia tra&are. geber auf*
blafen unb verreiben/ meerta fcÄari. (Einem
eine geber Durch, Die SRafciiebn»/ palpumahcui
obtxudere , fallere , eludere ahqvem, X>ai
95cttc wrlicren i unD Die gebern fueben / magna
ncgligcre, parva autem* vilia qvjcritare. vltl
Den Gebern fennet man ben 93oa.el/ ck pennii
cotZHofcicur avii. Einern bic geberu bcfd)nci>
Den / iocidere penna« , reprimere aliqvcm , po-
reftatem alicujut imminucre. gebern fcbiieibcn/
pennaiculcellötemperare, paraxe. (rfbaben/
icvigarc . (cabriciem pennae abradere. (Spalten
Ot)Cr reifjett / incidere ( Bndcre per medium.
e<Ötu»!cn i o&ct eablic&r autfebneiben/ caput
penn» antrorfum * retrorfum recindere , ut
nie biturcatum. ©ic gebet (triftclt / ooer fpri»
«et / penna chartam a tramen tc refpergic. ©iC
Stbet binber^ Öbr )t«tfO/ < U P« auriculam pen-
nam reponere. gebcW Mcuntur ftum capilla-
oienca in gemmii am oryftallo , *li*t fr&ur*t
Bcäd)«: u. Acuntur gebern b> Srberlappcn /
formidinei fern da«. //. SebCT -vocai-.rr e ? \-
(Vinnum. Sic retinacultun fr* , Vit
ffX>il/ penna numaiAlur.
febern / penna; aqtiiinae. ffytiftbttU I fa*
©topfelfebern/caule«, pennar fangvine*. ¥Ä<b>
fenfebem / pennae fclopccorum. SBclifebevn/
alw (agi trarura. ^••fffebf m / penn;« veftitriecs.
Rlpifebern / pmnse pifeium. filfiijelfcbcrn. ala».
i^OCT' OÖ«r 3Ccict><rft'berH / penn* ardearum.
^alleitfebern / peunx biliöse : fid rtiam pro con-
v unk 4c coniumcliis fumunlut, @JUi)ftbcru/ la«
nugo pennarum in aviculit. J^anfebern/ pcn-
nxgallorum in capice, dicuniur Cfifhti circa
Collum au/rm juba. ^faucufcbent/ penn» pa-
voninas. ^Jflaumenfebern/lanaanrcjina. Sttit^ßj
febcr/pluma, fafciculusplumcut. cnfra galtM.
^ebroanfebern / plum» cygnt. CrdMuciumfe«
bem / penn» inferiore« caudam Krmantcs-
(S4>nKÜI^febern duuntur ftraminain pihsc< vc-
ftibus hatremia i ftd tint (rt^tOCin^fcber etmm
dxiüur fparus , tclum venacorium de agrefte.
(3c&nJtngfebern/ plumaercmigcs. OdjreiDfcber/
calamu». ^d)tl^fcbcT/ feriptura apologecica,
mihi drfrnftvM. (Jonnenfiber / umbrclla , um-
braculum t plttmif. (*trflll£fcber/ veennt ttiam
$ttf artefeber / pluma irmthioni«. ?tP(fcbcr/
rubellio, Ö* erythnnus, pi/c«. (Bpieaclfebern/
fpecularcs pennae pavonum. ÜBotlenfebcrn/
idrm qvod pflauntfvOcin / plum« molliorcw
lanugo plumofa.
Jcberlein / t)06/ diwm. plumula, pennula. (£r
mufiaKeiococ ein geberletulafen/ undiqi dente
malcdico carpirurt contumeliis ?ejratur.
gebe^n / tß * Gothko gitber / frttjvemuu^ gieberi
duiiur, plumare, pennare, plum» inArucrt:
HAbmtutUdmComoofüi, airifebcrii/ y befebern'
plumii rarcire. faiefti Äu^n ijt tDOt beieber t /
culeicra hsec plunus turgee , probe plumis farcla
cft. 91uf einem unautfgefcbrrrem 35ctrc UbUv't
fieb^ar unfanft / inftraguloplumi* haue fatii
munirö graviter cubamui. ©CficbcrCCt /itt
gefeberter ^}|efl/ fpjculum pennarum , tclum
penni* munitum. (&nc ^aenewol fiebern /cau-
tämadornare, esornarc, (uperdiecre. (£ntfe<
betnpor/.r/l,prop. pennas incidere , dcplumare.
aieUpb. potentiam imminucre,
^Cfl^Dtr/ X>M/ »olucre tcgmen^ü^nfli'oy S**
tcr/ penna , pluma. ©cjicbcr cirtc^ Unnper I iJ
rotac verfaciles horologii. iumvenbi^e Oh''
fieber «n einem (£cf)lof?C/ intcranca fer» , tendi-
culi interiorcs clauftri. &a* (3eb(oi »|t PUn
g f «nf«i
HU tai inrt finrfcn ©efieDer / fcra h*c tcndiculis
Ar pcnnis cgrcgii» inftrticla ed.
3ebcricl)t/ fSfrarb gieberid)t / plumofus» plu-
meus, pennarus. 2Ser JÖettC mac&t / tvirD fe£>C»
rirf>f . plumx adbsetcm ii> , qvi lecxum Her mint.
§f Der id)f J£>ar l capillus impexus, coma plumu-
Iis mixta.plumoiä.
Sitticb/ ©et/ contfüum -x$c&crtdj/ala, pcw.
remiges alarum. -Der 51Me r breitet he %\ t tiefte
aber leine jungen ans / aqvila & fupra pullos
fuos \ i brat. -Sittich metapb. qvoqve de ventofo
ac in am dicitur, ui : <£r \\\ ein löfer gi trieb / levis
bomo | nebulo , ncqvam eft. ©ic f idv Ded
*H>inDc£/ ventorum al.x. 5>ie gtrtid/C au Der
ftß inhllülen / «/ui* de £lftejcl / alx molatpncv-
maticas. /jUtic») etiam pro defcnfioDC y pro»
teciione «tei /o/ff, t/rmßj pro limbo vcftimcnto-
f um, flleiDer» /Tw Kocf fitrfcJ,.
JCg/ fCgCn/ gefegt/ Terrere, purgare, mun-
dare. JDie <Ctube fegen / hrpoeauitum , pavi-
mentom venrere. Stiefeln fctJCR/ oereas pur«
gacc (Sdtcm Den Wentel fegen / emungere ali-
q vera argen tu. T>K (NKhu )t fegen / vafa de
fricare. €inemben Begen fegen nnt) ausbuhen/
cxpojireJr purgarc gladii laminam. 2)ie3fta<
fe fegen / craungere narcs mucciniö. <panjer
f(i]C\\/ p'opi i'e qvidrmrß expohre loricam, nxUph.
gutem ufurpaturpro cxagitare, vex.ue, urgere,
perftringere aliqvera. £r t|l Wul re cht gepa 11 jer
fegt roorbetl / pfobe ludificacus, exagitarus, illu«
fus cfT.
Jeget'/ t>ct/politor,expoliror, purgans,everren$,
rafor, fricans. SBcutclfcacr/ crumcnifeca,«nn-
cicularius ES" nov6 vocabulö crumenimulgus.
35nimicnfeger/ fontium reftirutor , cutios aqva-
rius, caftcflarius. £arnifdjr"eger five <paujcr<
feger / «xpol itor armoru m. (2 d>ei§ba u i feger /
modeßiuf ^etielcinfeaer/ foricarius, latrina-
t im. Riffen« $aftc nfeger / faccularius, pecula-
«jus. <£ctyad)tfegcr/ eßpifcitvtik, muftelafos
filis , feu Taria diUm. <£cf)0nffefnffger/ repur-
garor fumar ius. £ cbivertf'egcr ' macbxropccus,
polio. StaDfegcr/cxpurgator ftabnlorum.
geget/tuö/ ü- t>ö» Segelfe/ pargamina.purga-
mema 1 rejectamenw , qvisqvilia» , exverrae.
Segung/ Regeren/ ©.'«7 purgatio» munditia.
$egid)t/ & *h*rb. purgans,radcns t fricans, fi5"
rafus, inCricarus» expolicus.
tluefe u en/ expurgarc, crerrcre, emundarc £t
nen au» Dem .p.uii'e herauf fegen* foras eliminare
aliqvcm. QÖieDerau^fegen / repolire. Qat
Qlnsfcgen/ Die ^lusfegung/cxpolicio.cxomacio.
9lU!>fcger/ tKr/ evernator.
Abfegen / decergere, emundare, elucre. Einern
Den taub abfegen / vefttmenu (copit , tue ver-
riculo de? errere. Slbfegting/ 0«/ cvcrriculam.
^Urd)fegen/ iA. eßtpmdyiüÜtAtn I metaph. fignificdt
reprenendert, emendare , corrigcre vcrbis aipc-
ris redarguerc.
üeaehfegen / vm«ndo feqvl. gaolen OÄägDen
nuij; man immer n:. ch ot>cr vorfegen/ aacill*
deüdcs vetren Jo dt tcreendo ab aliis perperuö
fublcvarivolunc. ^achfe ier in vexrendo as- *
fccla, Duicbfcgung/ xcpoiirio , expurgacio al-
tera.
Uberfegett / interpurgare , obirer dcTcrrtre. JDet
i! 1 1 ft nur uberbin gefeget unD 1 1 1 du rein / pileus
negligcnrcr deverfus fatis pulvcrulcntus ad«
huc efL
3ei* fegetl / diligentisfimc TCrrere , verren A o pluri-
rnüm operaeinfumere (gic b^t l-d) beute »Ol
(erfeget / tocum diem in tergendis * mundan«
dis rafis infanißc.
Jc()D / JeWe / w p'«r.5cWcn / <**
Sö-tb fc^-tbe / 5«xoirice ^Clbe/an tV ttUm
tnvum vocabulum feida» & bellum, clxrigdtionem,
indiHionem belli , 13 immicitiae teflata fignijicat . Eß
etiam 3jthDe/ tempus ipfum belli cjusqrc dura«
tio. ©i; babeu eine ^sebDc mit einanDcr / Iis in-
rer cos orra cft. II r febbe / prrpne difCdationis
c5' hoftiliratis denunciatio. Sed bodte UrfehDC
Jf/n/liceneexuluonis/rvr fecunratis: 1. e. obliga-
tio tut ita , &elogium de non wiMcando carcere jure
velfaHo. Et , qvia ratio analogia non fatis conßat,
qvod vox Ul'febD / ciim fecuritatem denolare debeat,
txllt/ Ö^§cbDe/ tanqvam contradiüitrai , compo-
naiur.totemmfignatuBum, genuinum, B^fbW/
bellum : bitte vatie* alii (0tvnT>f alii VlrfriCÖ
alii llrpfctte/ alü Ö>rn?eiOC feripferunt ;Jed fal-
va res tß. Ubrfcl)t>« enim, licet boßilitatrm fem
ojfrtifionem primariam indicet , qvia tarnen eam ab-
y.trat iuqv fitut , &ita fecuritatem praßat judiei»ae
cautionem juratamde non offen dendo ; ideo re&ipa-
cem certißimam fimat, fc> UrfebDc dicitur , ficuti
Belgit (Drlog bellum eß , fvod tarnen fignat Utlid
$tt/i. r. t>os ^aabtqvafttet/ubi polius fecuxi-
tas , qvam bellum eß.
JcbDen £y bcfcbDen/ bellum mdicer«, denunciare.
ad
)3 $C S< 454
d arma dcfcendcre , conccnderc armis, de me-
Mpb. fraudare.
>ber/ &et/ fecialis, clarigaror , denunciaror
»tili .hoftis pubheus , bcllator, diffidator.
(tjtCn/ rßaSityCn/ovodenimantiqvittuper l)
blum fertbrbatur , i.i in vocabulh innumerk bodte
*r d?. pnytur , «f ; 0et)Ur» / 0*0* / $Io|>/
f lod? / Vier* / the* / ntet / triebt / tc geef)»
CH eßanomalon. 5feJ) fcä)tt I Dil jld)fc/i / CT ftd)t/
Dir fct&tcn/ k. 34) föchte / icl> f*5<t>te/ ejefoejfen/
rugnare, dimicarc, digladiart , dcccrtarc, lu-
fem : Olim erat praslio ccrcarc, manura cum ho-
le conferere, infttufti acie depugnare ; Sei
C(5)U\\ hodvtetiamnotat : cnm , conari , it. verbis
ontendere, concradicere. Tandem festen
\vefignat oftiatim vidum qtasrere, ftipera men-
licando colligere , ut vagabundi folent. £a pfet
ingrcifirn / ifl bfll& gefahren / audentes forcuna
uvac. Um itib und £cbf n federen / vitam cerne-
e. 5luf Der gecht febulc mit eiuem feebren / digia-
liari cum aliqvo in pabeftra. ^Bieber ©Off \\\
\\ä)t\ü fcd)t(R/ contra omnipotentem niti de-
ncncia cd. £t tdpt tid) rottcr ©ettmlt nicf>c
DOl f(d)tett/ diflkile eft contra vim dcccrtarc.
Ix ficht noeb mit Dem ctßen (Scbmcrt / nidis ad-
tuc en in negotii« poüticis , proit.deimprudenti-
tu&novk pr adick , q-vi plerumtfa ettet impetuad
nortt ftntntur. (Er füfct mir Der Qirmut / cum
aupertate confliftatur. (£r WenÖ fclber ltief)t/
nir n><m er fiefrt / luäatur cum larvii , Andaba-
arummorepugnat, geexten lernen/ palaeftri-
is vacare.
f)t(X/ t€T fplar. Die gedjfcr/ duellator, pa-
eftrita i pustl • athlera , gladiator. //. lanifta,
vi proprie $cdtnmci\1tt rfl. (Sin gedjter bei
atlt^cn ^djmertf/minnillo, tnachatrophorus,
jcd)tcr ben Verbrennung Der Xobfcn / buftua-
ius. gcberfecbter/ gladiator pennara» faßio-
its, ficuti IHörfßbrutet iifüwr Alartian* fa-
pladiator. ^ciftcrfcebtcr / lanifta. Ä'lüpf»
fd)ftr / pugnator . colluelator. ^linDfcdiicr
Lndabata. (Srjfc^frr/ lanifta exercitatisHmus.
jauflfc4)fcr/ pugil. #tmftfcd)fcT/ gladiator
obili». greoftd^ter / lanifta pmilcgiatut.
^ d)mcrf fester / rompha»i pugnans. Söprfccft«
er / fubathleta, fubgladiator. lt. propugnator,
vi etietm <rpp
:d)tcv / vittlitigator . rixofui » altercator. ^uu<
mfcd)ter / rabula. gcd?«r mit btn mitten £ie
/ bcftiaiius*
3ed)tUnQ/ Ml / fimplex in ufu non eß t fed pro eo dicu
mm, &A6 <3f fCC$fC/ 8cd)tCll / prxlium,
J>upna , pugilatus, conÜiäus , congreflus. ^ in
chlal) rc? geringe* r n -Vehr c / veücatlo. blutig
On'Vdjtc/ praelium cruentum. ^Da* ^C(!}tea
mit Den mitten gieren / damnatio ad beftias.
€in i»eifelr)af"t ©efed^te/ Mars dubius , dimica-
cioaneept. ©cfed)te (II §u(j/ confliftio pedc-
ftn«. 3u$fer&/ eqYcftrn. 3« ^ nt, /campe-
ftri«. §tl £ßilj?er/ navalif. (Tin GfriMi frvt
<T pic^cli]t'fcd)tc/ pugna umbratilis, imaginaria.
<£ill ^piegelfCfbten / ttiam proomnijoco & fpecie
veri ac fimulatione fumitur. (£<fcd)t y er in £ iMuv
monomachia * ducllum , fed tarnen fingulare»
<Ditf t$ed[)teil gebt OH / res ad manus arqve pu-
f^nam venit. d) v :n w n li'Vduc u / pundano-
a procurfatio , vciiratio v levccertamcn. ^Dill p
©ei'ccfyfe I) -.f ein €nbe / pugnata eft pugna.
Übung im ^ed>ten/ pugilatio.
Scc^terifcb/ ^e^terbaft / ftedjrcru<& / *dj.&adv.
gladiatoriut» praeharit. praelians, certani» dimt-
cani, pugnans: item athictice , pugilice, palae-
ftrice» pabritrirarum more , pugnacitcr , certa-
tim. i£X fld)t unfcd)rerifd) / ufusarmorum tu-
dis cft.
^Ibfecbtcn/ cerrando lucrari, dicitur etiam Qrrfcdy
ICH/ pugnandoobtincre, vincere. Slbfccfyten/
fid)abft'd)tcu/ oyop/e eß , claiTctccrc, dcfatieaxi
pugnando. (i? ut eine grefe ibeute cv \ ehren
morden/ fpolus ampiisfimisaucluseft hac pu-
gna. jöie @ottaten baben i'uh gan) nbgeficb«
teil/ milcs viribus corporis pugnando exhauftut
eft. l£rfecbrung/ tu/ viaoria,prasda,manu«
biae.
Auflebten / negotium faccfTere , tentare. 2$on
Jt^ranfbeit augefomten merben/ confliÄari ini-
cjvi valctudinc. Milien mit Kriege onfechten/
bello aliqvcm tenurc. 3$aä Cid) ui ä)t a n fiel) r/
Darum befümmere cid) niehr / qvod ad te non
pertinet, illius curam non habeto. (£in 2tD*
gefcd)tcner/ rentatus, mclancholicus.
2Infccbfung/ Wtf exercitatio, res adverfae, tenta-
tio» it. apnetitus , affeclus. .Die 5ln fVcfcr m im im
5 a um halten äffe Aus comprimerc. ^-pjV 3(R<
fed)tungcn baben / tentationibus malignis exer-
ceri. 21nfcd)f uni) glcifcfjf^/ tentacio carnii,
be*@rmtKcn^/ morrusconfeientise.
2Iulfcd)ten/ »Berfccbten/ expugnare, depugnare,
tucri. 3d) mill e* mit ihm fdjrn au^feeftten/
difeeptationem hanc cqvidem tciminabo pro«
gf ij pedienn.
455
Sc
456
pcdicm, ad exitumpcrducam 0pt.1t um hanc Ii-
tcm. SQBcr aUti m\<d)ttn wiB/barf fcin6d)n)crt
wchf cinflccf Ctl/ q vi omnia propugnarc conatur,
in armis coofcncfcat, oportet, 3il£fcd)tUlt<]
cerminatio litis, felix pugnaeexitus.
5Dur(l)fid)tcn / per hoftium aciei armii penetrare.
€r bat jid) üblich burehgefuebun/ honeftc & ani-
mote vim hoftium t regit.
©CUfnfc<^tcn / /iw 2ßicbcrfe<&fcn/ onponere fe,
contra irc , pro pul faxe, rcpcllcre« refellerc, con-
futare. SBcnn ba$ g(ci|d; uid)t iiMfi?cr fcdjicic ■
fo WÜrbC bet ®Cift balb gemtunett/ fi caro adver-
Jus fpiritum non dimicarce, fpiricus facile vidor
eflet. ©caenfedj ter/ M 2Biet>crfc<bter/ adver-
sarius, parsadvertä, ancagonifta. ($cactl' O&cr
&ßifbei:fcd)(Un<J/ contradiÄio , oppoGtio, pro-
pulfatio. tt>ii auf 2BicbcrfC(h/tCn exponitur s
In qvantum de jure.
j£)in> unb herfcehtCII/ proprü coneurfare, conten-
dere . catachreßice autem ofcniim mendscarc, va
gari, ftipem petcre , notai,
ÜJ»itfed)tcn/ iKicnfc^tCIl/ comicern, focium in pu-
gnando efle. Sföit* Ottv Deibetifechter / com-
milito.
©orfcd;tcn/ ü. qvaftrfl ac »erfechten/ propugnare,
. tucii, armis defendere : £/ SBtcDcrfcd^ttftt/ <"
giiA fig/t'ficaiiont , netat : redintegrare pugnam,
Arxliumrcitcrare. 25i i r|Vd)ttT / campiduäor,
antefignanus , capiraneus.
Htni'ü'd) teil / tft pugnando fuperiorem ficri , pri-
ma s terre , vinecre. UbcrfcchtCt / fortior,
rahdior , animolior.
3ci'fcd)tCll/ ad fatictatem usqvc cerrare, pugnando
defatigari , delafläri. (£r bat jtd) gaU} jt'Vfcd)
teil/ dcfatigationtcasdcre defiftit.
}^lld)ftl/ MC gladius, enfis, fpatha, clunaculum.
Cittem mit ber gudjtcl ünibcn jtopfbrrüm tan*
jCH/ machaerä capur a' cujus ferire.
güd)tclf H / gladio ver» ^narc. Eft &compcfit.
Scrmebtflfl/ vuliicrarc. uiio.
glld)tclcr f confertat^ r , pugnator. gucbic*
hing/ dimicatio, qv* gladiis fit.
&Cl'tt*Cn/ qvod omntt frre ptr © fcributit , ^rrn/i a
latirtoVcxvc :ftd hoc mfrumftttiwi eß a gc^DC n/
/!x»f Scdjtcn / £5" pioprir tantare , huc atqve illuc
diArahcrc, molcftiam exnibcre, üfm caviüari
w 4a t t poßmodum qycayr aJ \nait, irttfiontt ludi-
brux transhtuot <ß, iber brocke n fetiret raitb
ti dj» / nie im penntuauuodum nuki tA , coatu*
macitcr mc torqvct Sc exeruciar. «Dil* Cimitlt
fetivet bi( £(UtC am UICificn/ inopia inimiciJime
homineminieclatur. fcmw Jpi'ircii lapcil |~IC^
nicht VÜI fcrircil / magnates exagitari ic non pa-
ciunror. Du fcprtft ein n>cuij }u greb/ aliqva»-
t o accrbiüs in nos jocans.
^'.'MUi Oer / exagitator, excarnificans, ittm lu-
dio, «villator, fannio. i|: etil rcdltcctcutd
fe Viru* Carcinoma est virtuoforum, fubfannaror
hominum.
gcjrirerci)/ c5 Serif Ung/ Die / moierria, «xagirario,
tribulatio, cruciamentum, cruciatio , tf.lubtan-
natio , ludificatio, illufio,dicacita«. (£*s pfictU
ou< Scrirerri) gern (£rn|l iii reerben/ Tanitudo
tidicularia faspiufcutc cum acrimonia commu-
tarur. ©<r öCjrircrco nicht »id / vipera , Cbi-
lare defifte , dctinc fannarum. ge nveven tre»
ben/ ludificarcaliqvemdiclis, facetiis perftrin-
gere. ^fbr grebf gerircrci) wiDcr cir.ru t>crfu«
ren / molcftis fcommatum aeuieit lacerare ac
pungerc aliqvem.
gcjririfcb/cf'Jcrirlicö/ *<tj.&*Av. dicaculus, pc~
tulans, faectui, feftivus, ÖJ": jocosc , facetc« ri-
du-ulc fake. ift ein ff pirifcfje r CKann/ face-
tusv ridiculus, dicacitacis plurimas ed.
JtfaC / &i«7 />'«'•• Clt / /«8« fxo/ici«
i<^o nomen perf£>rinum , jatiutn a ricus , qvoiiAtm
ßgnifi(at. ©cWntrSfiacn/ ficusaridae.
De/ uurrife / ihm fd-.uuv.ltc grtgeu / manic».
C£m .Heb mit gricjCR/ mafla carycana , palarha.
(etmetrobgeiaen/ fifeina ficorum. ©rünrgci»
gen/groflus, groflulus , ficus ver na. * giflluei»
tigC ^cuien t fici prsecocet. vi ft 1 V wen / giandea
tcrr:e. £)bl*fciarn/ alapas , colaphi. <£iltem
£)()l'feiaeit geben / colapbos alicui impingerc.
<|Jff ibfriijrn / fimu» cqvinut. geigC riiam pr#
cunno /r.( membro muliebri ponitur nertmtn-
qvAm. Indtfbrafu , einem biC griflC WClfcil/ nafo
fufpendere adunco. medium digicum oitendc-
re. hßtmm fanrut gtniu , qvodgtßu fit , non qvi-
drm cironü, atote ulii aftni, aut cank ltngvA,fed
poütck forrtütoar , per duos prioru digitos , pur« itj,
dierm itfwdium , nutnu etttrum contprefti.
$cig/$eiqc/ feiger/ fcigetlec/
dus,imbcllui,abjcclus, mulscbris, inftrenuus.
& ifl ein feiger Äerl / levis armararx milcs.
(£ine friac SJeemrae / aunculä infimä mollior.
(Einen fetac macbm/ animi molliciem alicui im.
primcrC)fiijniutca aauni coaYcllae. gciae
kve^cn;
4
>7
3c
Sc
458
DCr&ClW defponderc ammum, animd cadcrc, j @fc!f fcfl/ etiam anima ipfi renaliieft. T)\t
rangi , dcficcrc. geige fcon / animo angufto * j f^lingfer iß feil I WtY jlC BUr haben tilgte / ven-
mfillo efle. gcijJC rfj*wn Adverbial, rft : eimide dtbtlis eft hacc puclla , modo licitator adfir.
uuliebritcr. Jreu/<5HaHbenunb@ered)tigfeit itf&eö ibmfcfl/
gcr/0«r />/;//. muliebris, meticulofu«, abjc- addiftam prccio habet fidem , omniaqre iura
rus.muWcr. (£tn geiger IVtrt» nadj hoben ©in» argentocxwqvat. geil feon / profrarc. geil ha»
Cll niüty CCad)Ccn / ammui haftu» nihil , qvod l btn I venditionem faecre. 2üolfefl / YÜis pretii.
n laude poficu na cftVpcOabit. SBolfeilr 3eit/annonae viliras. €*ifiibmnfdt)t*
kji(jf cit / Ol« / y OlC giHft / /i-w geigbrit / igna- 1 tVPifeilere aU Ote peit / nihil ei viliüs q väm rem.
ria.mollitudoanirai, abjedho, langvor,mu- j pusexpenditur. Unfeil/ non Ycndibilis, ven-
iebrita«. ditioni hautexpofitus.
gidt>C / adj.tdem qvod £«!£«/ fubUmtiri/tf adv. [geilbarc# fctlf)aft / t/.feilfam / aij. &adverb. idtm
gnavitcr , molhter , crYctminacc , titubanter, qvodftd/ vcoalis, renale, vcndibihs , venden-
ubmii'se. /\ii ...hr <&etntlt / meni clauda t fi-
ulna.
m\l & compof. Qlnfeiacn/ timorealicpemper-
cl lere , exammate, cx form mar e aliqtcm. Sta-
ißAnoßnapptüant , IltttmiDiretf.
!ll / fcilCU / gcfctl Ct/ "iure, limä polire,
ricarc , raderc. Aimd eß : feilen/ pro fehlen.'
State , hallucinan. (Gefeilte vr cfMjjer / limata?,
koli ix ferae. (J>efe i\l($ / qvod etiam geilffl dtcuur,
imatura * fcobs delimaca , rafura. Qef'etU / *d~
mbiat. üraate .polite.
ler / Ott / & Seilerin t Ol«/ mas A famina po-
iens , Imune, poiitor ck ejus uxor. Aittaph.
frilet ttiam die Hur corre&or , emendator. 5lü6;
eiler /expolitor.
dut.
^Cilfd?Ct1/ licitari, Iiceri , pretinm rei offerre.
SUtflnffloft Mm nifitaUci/ toat man feilfdjt/
non omnia ftatim emuntur , qvorum pretia cx-
plorantur. (Er iu rtc nicht auf |u feilten / bii
er^friegte/ neclicendi finem faciebae , qvoad
ei merx iftaaddiecretur.
geiffcfjer/ Oer/ licitator, emtor. ©er «rglte geil»
fc&c'r bat oft ba* »enigftc ©elt/ licitator fre-
qtentisfimui a pecunia fiepe inftruclus neuti-
qvam cft. (Ein neilÜUCr gcilfcfcer I cocio, trico,
arilator. (£U1 langer geilfcljer / cunÄator in
c mc ndo. <£in langer gcü|'d>er fri&et feiten raa«
rttlCCSf/ Hiflficilis emtor haut bona edit obfonia.
geilfd)Ult<W Ott/ licitatio, acftimationiscxplora-
U /Oi«/ p/«r. geilen/ lima , fcobirt , mfl.tmrn- oblatio pretii. ©te erfte getlfej)ung i|l Wc
umfdbrile t fvi t^redmn l4tvif>*ntur. (^ifenfdle/ be l* c/ P r,ma ,,cltat, ° tortunatisfima.
geilfebiebt c^frilfd)enb / 4i;. heitans, emtitans, em-
WHrütt». fSielfeilfebicbfe Senfe finb mebrenteil*
f arg / cunAabundi in emtionibus plerumqv c
tricones funt maximi.
©egenfeilfeben / contra Iiceri. (ginanber überfeili
(d)en / plurii licitari , oblationem pretii inten,
dere. *5feb Krfei[|(ben / licitando cempus pet-
dere, moieftum eile iKit.mdo.
imaferri. (^hutfeile/ lima planula. ^Olifeile/
tiikt ^Ntifpel/ Tcobina afpera.
ilel /geilelein/Oas/ dmt. Umula.
ilung/OU / tj^ 000 geilen / limatura, politio,
politura, rafura.
llidjt / adv. idtm ^Wgefetlt/limaxe , politc, or-
ute.
feilen / dclimare, defcobinare. ^(iis'feilen / «B-
narciimamadhiber«. gefciicn v nbcrfe»(<n/ 5ein/ feiner / feinefter/ »h**h.
idlimamrcTocare. ©ruber bin- unt> berteilen/ 1
interradere. (Einfdien/ lima cavarc, crenam
iraa fcalpere. ^erteilen /limando noecre, per
lere, corrumpere.
>Ü I Ad). Tcnalit. ? .1 ;■-•>; n ; vi feil / hau do-
nus venahs , proicripta eft. ©11 ^fetb feil bie<
eB/ eq*um venum exponerc. Wellie Oiuter
ii 1 bieten / bona venaha infcnberc. Sfn?a6 of<
(tlDlid) feil bieten / au&ioni aliqvid inferre,
niridus, elegant, pulcher« venuftus, conemnus,
item tener , fobcihv, pertectus. exa^us, £T: com-
mode , ornate, eleganter , feite, luculenter, con-
cmne. & i\\ ein feiner $?enfcfy / feitgt eft ado-
lefceni. Sin feinett 3RügMeill / ▼enufta, vin-
nula puclla. gein %tOt/ panis (Imilagineut.
gein ftupfer/ as excoOttm. gein (3olP/ obrr-
zum fr 11 obruflum, balux,balluca. gein <9iU
her / purum , put um argentum. geillC h'UW
coiczjpÜQACS fatetc. S| ift tbm fOfla: fciUC I ÖWb/ tda aum* linu»tcnuc, byflus,flndoo.
Sf «1 lernte
459 Se__
Seiner Slor/ nebulalinea. gein (Eifcn/ ferri
fpongia. Sin fein tyitffrmuieil / res fanuliaris
lautadc bcncau&a. $ein$apir/charra tenuis,
angufta , Candida. £ j« feinrftc lOJcbl / floi fa-
nnae. e£« liebet nidjrs feiner / als <inc erbare
£i'.uf)t / nihil concinnius eft habicu modefto.
Unfein/ incompofuui, ilhbcralis, male morarus,
Jcformis, cT; incompoluc, inconditc, incon-
cinmter, indecore. mm
geinen/ gefeinet/ elegantem, formoAim efle , venu-
(täte vigere, forma cleganti praeditum efle. vi;
feinet rool twn ferne / fpeaem pukhrirudinu
proeul habet , c longinqvo fplcndcc. 93a$ fiel)
feinet/ ba$ liebt fieb, aud)/ q?od oulchrum , idem
amicum. (£i feinet n>el/ venu (tum cd. Ex Aoc
feinen funt compefiu: 2ibfiiiicn/ rntf einen/ autt>
feinen / Oerfeinen / ff' omni* notant, deformem
Hcn, pulchricuJitiem corrumpere, deicre, ex-
extingvere. Sic dko : T>u ©ctfalt Wirb burd)
Jhtalflkff »emnfejnet / morbus conficic vultui
venuftatem. ? er XoD »erunfcinet flflei morrc
deflorefeiroris dignitas.
5einc/ £5" geinljeit/ t>l</ venuftas, pulchritudo,
formofitas, nitor , decor. ^d; bin »Ml fd)!edi
ter ,y i iu' forma mea medioeris eft, vultus meui
fpeciem venultatis non habet, ©ie Reinheit
machet ftPlj/faftusinetrpulchrjs.reqviturqvc fu-
perbta tbrmam. &ic unfeine / Unfcuif>cic / dc-
fbrmitas, forma qvotidiana, vulgaris.
Jeinhcht/ 4ijr8.Ö?^v^.venuftulus. venuftule,
bcllulus, bcllulc, uns pulchcr.apiä figura.
proprie qvidem aliqvä for-
ma , fpecie vtl dignitare clTc notat , verum in pri-
fcA Grrnunorum lingvi fi mat fraudem & fimu-
lationcm. Sic Belg* 23t illfen exponunt fingere,
fimulare, disfimulare, fueum facerc, verbadarc,
imponcre , fcj* SBiQCMm voetbub 35ciC*Cllö pro
hypoerifi g^fimulacione utitur. Indetß:
Sinti/ We/ p/i/r. hinten / glaucoma, fueus,
aftus, mach in j, ca p t i o, dolus. l£iiieni eine ^ in
te nucheii / circumvenire tallaciii, fimulatione
prodere , fruftra habere aliqvem. €r flccf er
QpQer ginfeit/ ad maliriam dodus, corus fallaciis
confurus eft. . jd) fenne Deine ginten unl
aperti mihi jam funt doli tui. Gailt k nob'u mu-
tuati funt, Finte, &finrjfe, qv*art*t t ßropbas t teeb-
nas drßgnant,
^inCWi / tit / qvod Gaüi qvoqve Financei dicunt,
Jtd mbontm pAittm inUrprettmtur : Sunt enimß-
g e 460
nAncH tüit facultatu ÜpenmUt mrärü , &A1*;flre
de* financei, qvdtflor five prtfrüut tfrarn,
mei|tet/&arnmernteifinr. Nosgenutnam vo.
cü figntfiaUionem £5* Qvidrm merilb retvtitimw : fi-
gnat enim ^inailj nobk verfuram , impofturam,
mmirum k &rtn|en & glllf itt I qvenuidmodum ho-
die colltBa & trtbuta vanif artibtu tpauprmmk
fubdttii fxtorqvrri folent : »tqveiim QlMtti nobk
eßet cxtorfio pecunias cum umulationc dt hy po-
crifi.
njctl feencrari, feenus ducere, debitorem fee*
norc trucidare, imponcre. ludificari , ufuras in«
fligcre, uturas in ibrrem rcdigcre ) anatoci(muni
committere, verfuram facerc.
§ina liier / ÖCt/ fancrator ,danifta,qv»ftuarius:
item tuet areifex, deeeptor, impoftor.
Sinailjcrer) / MC/ %erfura, dolus malus, fueus , mc
idem qvod $ 1 n f, tt J / dteitur eham V(X& ^ina II } fll .
Sein/ Runue «Sann/ &?B&nt 1 formofus, de-
corus. Unde eß ftatltt & fitMt / juvenil«
adolefcent. ^tn juu.jtT geiU/ levis, tnconfide*
ratus juvenil.
Sailter/ t><r/ antiqviimGothkumvoetbulum, cur«
for publicus. ln.it renk non folum $ rabant/
avajt ^ ra f'a 11 ter / etn trabmtet £antcr / fatcl-
les, ftipator ; fedetiäm GaUorum Infanterie , DM
S ui;r oll*/ pediutut. gana £5* gobn / pnfei Ttu-
tonki hngvA numen dominum figmfkäbtm\
unde forte ^nfant B'^llfanritt /filiui Ö* filia Re-
gil Hii'pannrum , tjvaft dommi& domin^e , tta, ul
non neu (ft fit , htc voaumla k Latutorum Infam de-
rivare.fian lingvi Sveckä diaboli nomen rß, qvtft
fit prineeps 8c dominus tenebratum , vcl im-
mundi hujusmundi.
Jcmb/ vet/plur. ^Ciilbe/ mJmlcw.liof^
advertariui , ofor , perduellii. Ridicule k LxM»
norum fendo, unde ofTendo, trthunt, fed J5eillD tß
k ^ebDc/ faida,htnc ÄeÄCttt / geienb / # cont > atti
^einj. ©erbfifeSemD/diaboIui. ^einl)iu/ l>w/
inimica, malcvola. ^eint) fenn/ odifsc. odio
habere, infcthim efle. &en gcinD belagern/
holrcm obfidione cingerc. "D l 11 f$eint> .1 n\uu
feil / invaderc , cfTundcrc fc , prorumpere in ho*
ftero. ©eil geinb fcJ)Meil7 fundere, delere.
93on ber 6 tabt abtreibeu/ manibus propulfa-
re. ^ie (inb geinbeunbereinanber/ inimiciti»
Amt inrer cot. bin ibfll feülb / invifus mihi
elr. QBabrbeif maeht ^tinlX / veritas odium pa.
tir. Cscine t&k rerjagen/ fugam ioimkii fuii
injiccrc.
6i
3*
8e
462
mjiccrc. jjeinfc befpmmen/ inimicitias con-
rrahere. ^um gfinbC llud)Cll / inimicare. gum
Jein&c werben 1 inimican. ©Ottetf fSrcunb uuD
l Her SDi fllf^cn Dei amicus & inimicut
dominum.
fffeilttV hoftis nobilitatis. gtmttffclllb / * mu -
us. 5lrbcitffinl> / laborum fugax. Ölrjttey
cinb/ medicamenra faftidicns. $5cl)tfcitlb/ fpre»
ordcvotionis. $aurcnfcülb7 agricolarum ex-
jjitator. £$e£beirfeülb/ ofor iniq\ icacis. ft)\U
f)crfcinb/ contemtor librorum. 25rubcrf<inb/
Jio fraterno indulgent. Jßurgerfeinb/ civi-
utinfenfut. SbunbeSfeinb/fadifragus. l£lui.
cnfctnb/ Chriftianorum hoftit. £ i J^rcvfoifiO
jgcllum poerarum. ^bi'iYinCv ccclcbs, Afmo-
.cus. ^orenfrinb/ dctxaftor honoris & famae.
; r b ü'iiiD / hoftis juraciu » hcreditarius. £rj
int) / hoftis acerrimus , gravisfimut. Ratten*
inb/ frugalitatisAjejuniorum inimicus. ,\i ic
ritffeinb / turbator pacis. grcubeilfeinb / M-
reilor hüaritatii. $u$$f(t)rcu^}crrrinb/ para-
corum contemtor. ©ercdjtüjfeitfeinb/ inimi-
isjuftiii». (5crid)t6fcinD/ jurisdiaionis tur-
icor. ©laubenefeülb / impuenacor fidei.
Ilicföfeitlb / »nvidu». ©OfffSfcinb / fpretor
uminis. ^crDinrifctnb / Inridus. J£)AnM<
nb/ paeifieu*. J£>aubtfcinb/ abgefaßter ftcintV
Jbtfeinb/ hoftis capiralis, accrbisfunus. Ji) ,1 u •< <
üb/ inimicus domefticus, fimulator. Jp>ti l'CIl-
llft / abfteraiut ä re venerca. J>e iidjkr nitf
enus ab hypoeritarum fraudibus.
Iii»/ abalicnatui a venarionibus. Jungfer.'
nt>/ ofor feeminarum. £ in fr erfein b / moro-
i erga infames. ^ ircJ>cnfctnb / perfecueor Ec-
fix. ^ronenfrtnD / criminis tat fx majeftatis
is tflMflfcinb/ ofor am um liberal i um. £flH
jfVinD/ ho Ais oublicus. Safrerfciltb/ vitio-
n fugax. Eeitfeinb/ adrertäriui pcculiaris.
berffinb / 5Ku(if feint) / ofor carminum, in-
ifus arti mufic«. £umpf »ff Mb / hoftit vi Iis,
lavui, mvalidus. £ebill:?fcinb/ infidiaror vi-
iuqatfcinb / mendaeiis trafeens. 50?cnfcf)cn
t>/mifanthropus. SÜfcbenfcmb / peregrini-
s contemtor. Sftocf)biirfeint) / malus vici-
. Sftamentffetnb/ perfecueor nominis dr fa-
9c4fcberei)feinb/cupediarum fpretor. SRc
r einD / inimicorum aflccla * focius. Obft
> / abftemius ab cfu pomorum. 03 f äffen«
) / papicolarum hoftit. {ßriefir vfeinD / clen-
xn, mixuftciü ccdcfiaftici contemtor, $MdU'
ber« ot»er SttfttrafctRb/ all enus ä garrulitate.
&eMid>reitfcitH> / ab honeftate abalicnatui.
&cicl)$fcinb / hoftis im per n. SKubefeinb/ cuj>
bator pacis public«. <£auffeinb & äßetufeinu/
vini abfremius. ^t^rinfeinb/ hoftit fimulatut.
<8<&ulfeinb / fcholarum ofor. (Beelen feint)/ ho-
ftit aniriiarum. ©clbatenfclnv/ ofor milm».
(Bcbla/feinD / a fomno abftinent. Vr P»i jierfeinb/
dcambularioncs vitans. ©at^enfcillt)/ adver-
üriuscauf». Cpielfetlrb 7 animo abalieaaro l
lufu a ! c v . ^pinnenfeinb / cane ocüofior * an-
evc. (S^btfelnb/ hoftit inceftinut. ©tuben«
Jt'inb/ vaeabun Jus , deambulator. £ab<ltf feinb/
alienutab ufu nicotian«. ^WtV^vM I ncgli-
gens virrutit. Sötiberfeinb / fücminarum ille-
cebrit infeftus« (UklCfeiUb/ contemtor mundü
Urfeillb/ inimicus iuvetcratus t capitalii. 3 vi hl»
feinb/trko. 3iiiif'feinb/ fugax hti um. 3eii#
feinb/ prodigus temporis. Sut^ffeinb/ difci-
plin* negli^ent. 3utlftfcfllt> / opificiorum ad-
verfariut. J^ngfeinb/ inimicus coaOut. Sunt
£5 alia tahacompofita, ut: greuilbfeinb/ Jen wri
fonfer ^cinb/ hoftit reconciliacut. 6cm 6clb|l#
feinb / inimicus fibi , Ö5c.
^einMein / Qa& / dmm. parvus , exiguus inimicut.
3d) Me Uin geringe^ gcinblein nn ibra / fac po-
tens mihi hoftiseft.
5einben / verb. r*nm rß. (»fc ff fnben fir^ unber»
einanber/ inimiciti» funciatereos. Comvoß*
*utfmjTftjvrnttorafunt,qv*lia: 3lnfc»lben/ odi6
perfeqTi , inimicari , infeftare, inceftere. f&f
fetnben / inimicitias gerere , fercre , denunciare
inimidtiat alicui, inimicum fe prorlrcri. fQ(t$
feillben/limultatescumaliqvö fubire, fufeipere,
ad inimicitias defeendere, fimulutes fovere #
alere, muruat iras gercre, ovodetiam (Segenfein»
ben exfonitur. Tale rß ^Jieberiinfciiibcn / od mm
odio compenfare , denuö odiflc. ^nrdjfeiiu
ben/ inimicitias exerecre.
Seinber/ Der / fimptex in ufu mn eß.fed 2!nfetnber/
inimicut, onio perfeqvcns, inimicans.
§f inbfeftaft/ tet/ inimiciria, limulus, odium, dis-
fcnflo p hoftilitat. ubeiMiis grefe ot>ct angc
•nirjeUe gfinbfcfjaff / odium Vatinianum.
$cim\iä)c ölci^nevifcfte grfMftajil / flmultai.
, odium latens. €lt)fge §CinDfcl)aff/ immorralc»
ir«. 5211 r e Je inbfdjnft/ odium alta mentc repo-
ft um. ^(ii\^<t)(ift iTMcftr n / inimicitiat fubire,
concitare odia. 5etllbfd)aft höben / fimulratct
in tu fc alere, fovere. gcinbfcftflfi anfünbigcn/
4^3
ffl
464
inimicum fe profitcri , renuociarc amicitiam.
fteinbfd)lff illrtlrtjjen / cxplerc jras, iotmtcitum j
perfeqvi. gembftfrilff fjmlc^cn / mimiciturum '
abftinere, otnnet inimicitias faces cxtingvere,
delere, cxuere. ooer einem aubern Scinbi
I (hilft rrnK'cft'lt / liicscrcarc, odia conciure.
ScMi>f(bilft ttlflfn / placare odium, dirimere,
defVruere controveritas.
geinblid) / ad t . & *dv. diciturtliam £ei , n&f&!ig / ab
^ctn^f.il in: JDranafjl inlhl/ Crab<
1 falz inimicus» hoftilis, hofturu», mfcnfui, 'rv
inimicc , hofVtliter »infense, mhumanuer. (£j
nc feiiib|aliqe grau/ nupra invifa. (jrjn fchiblid)
C*5ct1lilt / animut hoftilis. (£r gebet fcinbfalia
mit mir um / inimicc mecum agic. 2lui feinb»
lid)c m CHemör / animo adverfo 4 infefto.
gembltdjfett/ Ö' geinbfdliiifeit/ we/ odium 1 Ii'
multas, dirhactio , disjun&io animorum,
Ucm oyoj JetrtOfdiafC.
gcinbfäliiilidj / idem qvod ScittoUd) & StinV
Itg/ inimicc .hoftihrer.
^Cl/ *Jj- , vttuivQC2bulum t Cru<\e\it t itrox. gel»
UCO / tMC / atrocicas , violcnta iuiqvitas : Ft-
i<rhfdm nonnuüi dtdunaU , Jei viir ,$£l>!ert / in
5db/ öT.Jclbe/ falix. SBllbfelber /fa-
lix crratica:t«^ftelberjtO(f/ falix pcrticalis, £5"
^dbtf / pertica Falcata , f. r. cm ftuttirri OTcf<
f«t an tmet ÄMtiflen/ f<t/x prrtk* affixa.
Sc*/ &fl§/ piw . -JcIfcCC / campus , rus , ager
planus, $5* om/K id t uvoi fold couttnetur,ut bona ru.
ralia immabitu ad fundum Jeu pradiumperiinentia.
gdb tttam dicuntur caitra c5 arca. Dimin. rß
tfcliiein / &08 / agcllus , agellulu« , areola.
A $$X> multa eppida denominsttonem babent , ui :
£if?fclD/ Sal/dD/ tHiJiwfdO / «flg«nfel'<
&CIUC. Uber Seit) fron / peregreefle. Stift
Selb gefeit / ru» ire, cendere ruf JDö$
bauen/ agrum colete. Sluf bem gelbe Wehnen/
rur i agcre, habitare. -ÖDIU gelbe f ommeu / ru-
reredire. 3ugelbe.lte4.cn/ caftra metari , po-
nere. 3ujfelbc Ißtnmctl / in arenam defeende-
rc. gelb bcbaffCtV ▼incere, palmam ferrc.
Öa$ gelb r-erlteren / Cniftrö Marc« puanare.
gelb CW gelb P«" «ampum. 3 U S*^ b J d '
fen Hgnum rubl dalre*
ttrierfclD / arvum. ^aufelb / ag« g»i colitur.
ISer^felb/ aget raoocanui. ^lachtv'IÖ/ pl«»oi-
nc». ^luraenfelb/arcaflonbusconiita» ^IMd/;
fclb/ novalc, vervailum, a^er qvictus." ©f'
bradjtiei 5di) aulrm rß nr v um. '$auttnfclD/ ru-
fticotum agn. (f bcufelb / acqvor. (irbfelb/
prxdium heredicanum. ^cdjfelb / campi m
Bavaria. 3^ l, d)(fcib/ campus über , folum cuU
tum. @er|ienjclb / agcr bordco coniiiu«.
OireHi'*clb. conhniura. fSraefelb prata. jgMft
renfclb/jugcrabcriiia. Jpiyfuij'db iupuletum.
Äeibcnfclb/ encetum. #ni>d)cnfilb / campu»
difpe tfi$ cadaveribus horridus , Golgatha , locus
Cal vari«. 5ttie>16felb / arena , campus pugnae.
£a|l<fjtttl / ca,inpus vittorum. 2(C&fclb / campi
Lycn juxta Augufram. £i)be£fi:lb / campus de
maccri% laudis. tuftfelb / campt nitiditiuni» ,
vuiditfimi. ^umpeitfelb/ agcr cfracrui * macer»
ftcrilis, terra tcouts. 2J?^i'Uf\'lb / viridanum.
SRarrcnfclb / hab
cransverfa. OiUbcnfelb / rapma napina.
*r(hau!)fe(b/ abacus. iratfelb/ aget kmentide-
ftinatus. (^eitenfelb/ agcr fuburbanus, vr.".:;
mcrfelb/ agcr vcrnali». (?atlbfclb/ folum fabu-
lofum. ^tilbtfctb / rerricorium munuipalc.
(Bteitlfelb / ager ruderatu«. tr ffuf ftVbtt I Por-
tio campi. £lli]enbfflb / currkulum virtwtisv
^Btl§erfe(b/ iblunt foiuuriem, agcr humid u«.
2öicfvnfelb / fo'nm herbidum Ü>iüferfilb/
agcr autuomalis. Wimberfefb / regio admi*
randa. 3fhfnb» oOcr 3i'U"Mb/ ager decuma-
nus, veÄigalis. ^rpicbelfdb/ cepetum. tff«
^(Iben/ ßmplrx in ufu nanrß , .ikvnut Um- n Ohjcici.
bell/ parietci intctcolumniis diirmgvcrc.lorma«
ccos parietci interpoliere,
gelbumy ©II / ipatium campi wl agri » tßa, multi-
plex , ut 1 Sine vUun.'v ^eoicrte / icrupu-
lum, jugerum qvadratum. (Siue ^elbuna i'üi
1 30. täuben laiiii unb breit / aöiu qvadratut
undiqve rlnitus pcdibui tso. (I'ilU* \ ; . 111114
60, fcebuhe breit unb lang/ clima pedum 60.
qvoqvovcrfus,
Reiberei) / Ol« / pnedia, bona immobil ia , ruralia.
1 ur.dus, vi in frrete piamtic«, xqvora campt*
§elbtd)t / gclberifd) 3» 5dt»baft / adj. & adv> cam-
pcflrii t rural)i,rurcftria. agrartus» in modum
campt. i I ' 4
JfClDtn I dk Um etiam tifttotY eqva , <pna p/e-
rumtfo in campif püfcltttr.
I tCt / tnugil lacuftris , "pißt alhula*
rum, cujia diminutriKtm rß 5eld)lein/ par vt albula.
QJbilfeld) fi-»t €anb/el(i/ albula nobtlis. 9Mji!.-
Sc
4 66
ld)/ albulaccetulca. Jpalbidd; aiouü canJ.-
a.buzus.
11/ *M/}>1. 5(HC/ pellis, cutis, melius, ter-
us, corium , cxoviae. (Ein Seil mit rci* 5Böttt7
«IUI lanaca , fuccida. ©fld gcü Über t>C11t 2lU
C / ungvis oculorum , mcmbrana nervofa» pte-
rgium. 3n>l|"d)cn $5cH im& Steife!) / imercus.
pdjföc J&nnta boben icrritfcnc frefleveane» mor-
laces adjnorfas pellcs cerunt, prov, *iV rixofu,
vi damno cw/pi Jui mauantun (Einem Dil 5 gell
Uftlicfc jrrejetben/ corium alienjus probe coa-
idere $?an Fan Die 6<f)aft wol be|"d)cren/m :n
it(>t ibncn Dnriim Da* gell triebt ftracfr&bft feie
^bren/boni paftoris eft, rondctcpccus, non
ecluber«. 2luf sanjem gelle fdjWfl lieft* ora
fiten / dormir ill.sfus melius , cjvim Yerbcre
«fus. 5^ r * ,aw con/«mf/w#c pro fcotto yf*-
rif mala mulicre ufurpatur. (gilt lofttf lcicf>tf(r*
i<K< Jett / profrirutx libidiail vi jir.a. v£ill d\>
C0^cU/anusdoformis, vetula fordida. QSuntC
f CÜC / pellet vc r I kolorci. jfoflbar* gelle / pel-
rs prcn of?e. JDatf ijülDenc gell qw.j S"l 0cn
f ÜCö i/ora/tf , v«llus aureum. <r icf) III tfcll He i;
en / tcgi , veftjri pcllibui. $n gcUenfcilafe«/
>cllieuJis leäulos fuos fernere.
jcnfcB / fufFufto. V%L 5«U ftbet^n Um
\in. 3?0(f fett/ pellis hircina, corium hircinum.
►SJmfcO/panaicului carnofus oculorum. *>?ruft»
eil pcdoralc. DacMcfl/pclUimclium. fc»
Cfl / mcfar«um , mefcuteriunw §rinnilKlfeu/
oriumpro tympanis, pellii afinina vti vttulina,
jifofcti cum balanarum. ©ci|?; Ofccr 3*C*
jtllfcB / pellis caprina. ©^rbcrfcll / coriaecr-
lonum perfecta , elaboraea, fuba&a, prseparaca.
frafenfeU / alias £afenbalg / pell» leporina.
pirilfcttv mcninges.inYomcra cerebri. «£irfcb»
<VU alM 4w[<*>t)AW conum cenrionra. ,$am»
terfcü/ pellis criceti. JP)cfeufcUc / pell« pro
ronficiendis caltgit. J^unbefctt/ canina pellis.
6nnerfeÜ/ alutamemumgalli Baccum. l\una»
f rfell/ hymen, membrana virginiratis. jcfllö*
Cd / diphthera, Äanilid)cnfeU / pellis cuniculi.
jfafeenrefl/ felium. Sammfcü / pellis agnuaa.
BfrsJClftl / peritonsmm. «ÜJitteffcü / duitur rt-
am 3l1kT(&fcfl/ diaphragma, feptum transfer»
um. «Kabenfcfl / eß nomtn frobrofum : fu tmm
nals mulirr vocttuT : pellii corvioa , l f. crucr ö
u(L<nÄ6Mg»M. ^d)aftfl!/ pellii otina. 8d)dm'
i IL cutis ncqvam ftu aihili, conum vjIc C*) Ult>
fcü / itidtm appcUatio ignominiefa f q t iteof p c 1 -
lisacarnificcdegfubcnda. ^cburjfcll/ cinfto-
rium » Aibiizaculum. vrc^UMiu tifcll / aluu cj-
gnea. Sc5bcill^fcQ/ proprie qvidem corium
uiillum St vr ctjrDvin^i) 111 1 dicirar , Ted nomen cri-
m.aofum eft ui hoimncm fordidum & imptK
tum. vrd)miirf\U/ alias ^efcümicrt Htücr?
cotium unetmn. Sieifellc / ferarum peilet.
2Bafri)fe(I/ pellis locoria. 2ÖC ibetfeü / cutis fbe-
rmnarum, tjvä novencuplrx ejp dieiiur. %£ä%cx*
fcD / panni aqvoH cx Jcfluxu oculorum.
3clld)cil. tViö/ ::. ;viIKiil dimin. cuticula , petli-
cula , membranula. geOdbrn b<r 3ungfcrfo)aft/
hymen. QBUfe1feO(t)en/ cucicuU muilclarum.
JOvirnfterfi'Ucbcn / pellicula criceti.
5eUld)t / *dj. S5*di>. pclliceus , 65}>clliras. geöidj'
tt v£ dj'ife / oves pcihtst. e m fcUid)ter OvDCtV tu-
nica pellicea.
/ *fi*ftpx>d eti*m%<Mi I feribunt & pro-
nuntiant , proprie faceul us fcortcus , ya>4 wßimen-
ta inwlvuntur .hippopera , bulga , Oiccipenum,
q-vod , qviajrrrd muntium ejfe Joltl , gelU'lKll/
apptÜart confveverunt.
^tllCll a^dl. £/? tnim exeoriare, pcllcm detra-
hcre," attjve hinc rß ^aflllct / qvaji Sllbf Act iqvx
i<aau mortui* pellu dttrabit % exeoriator. §i(Ica
etiam antiq-vk csedere , flagcllarc, t'ufti^arc , vi Je
Fil loncs 1 i. r. nebuloncs , vci Wcroncs.
v 1 . nlUici) / feie / exeoriatio. Eß etiam locmcaia*
verum pro jeftorum, cadatercrum itftum.
^afiacnte/aJ|.coriari«. ©n Ä afitlcrifd) Sjjef«
fet/ Tcalprum cortarium.
j^llj / X>Zt I propiur vedis pellicea, £5* lacerna ;>in-
g^is ,Ttt/^o fcltrum, deinde etiam qvilibel craiTus
^fordidus pannus , ^tegmeneum Irricluris
compaclumex villi« grosfioribus. inde etiam eß
6ll)I)lK / pileus , petafus eoacldis. Dicitur qvofy
alpentas lingvas in angmä »per gil j Der 3j;i H'ti.'
S^i pierygium, ji™» unguis oculorum, l>cr ^i'J
Sinken/ fign<ficat. Den §tti abiieben/ ab-
ftergere ,/ivr derrahere fordes. §|1 J porri notai
hominem fordi dum, avarum » obulis addiclum.
(Dn faraccgil»/ homovilis» turpem, ignavus.
(£ill \\xmt / * a PP* • fti P" » "»ngus. f.-
Silj '^' 4,n *ß cotrec>io «erl>alis afpera *
aicrba. Hinc mm einen %\\\ ßcbctr objurga-
realtrjvcm: Ethocfenfuritimurverbo:
$\\ \ttk I & fnqventius i\üi\\\\(n I Pro verbis fugilla-
re> diäis lacdetc , coutumclia aSiccrc, afperit
Viv,; Ttrbis
verbis corrigcre, acerbe rcmonftrare, fal»e in
aliqvcm diccre. Proßat rtutm (cmpoßtum abfU-
|CH/ epndidem eß *c üü*fl\\cn/ crimen objiccrc,
alicujut caput bcnc ablucre , acri lixivio per-
fricarc
tfiljcvc») / bte/ fpurciria. nenviria.arariria, tenaci-
us. fordet, ahi/rtümigiljiflldf. £a$ 2IU$« j|Si«
Jlbfiljen/incrcpario, corrc&o afpera. Diäiur
tttam 3lu$> Ö> abftljung.
$iljuj/ c^SiUl^t/Ä^.cJ'^w*. proprftcoaftilii:
«rmir faedus 1 fordidus , avarut , 05 : fordide, »1-
liberaliccr, ararc. (£111 fUjidtJff r Cyanid / pc
nula, fagulum , chlamyt ruilitarit. §iliid)ter
J£)unD.' homo tenax, criparcut , Eudio.
55elj/ t>€X/ qvafi%>tü\ti: rß tmmUrmavodftcQ/
pcllit, pellicula, &(pt<Mim veftit pcllicea, feu
pclliccum. Sumitur etiam qvandoq,pro moribus
fcj'confvctudine: binc phraßs 1 1)0 (l rlCdf> bei»
Ken alten ?>elj aa/ vetciem pdliculam rennet,
i.e. moreconfverovivit. £)U ivtift halt) fUUlt
«nbern8fUanji<bcnmu§cn/ prope ädert, cum
alieno more vivendum crit tibi. 3Ran Darf
nicht Seufe in SSelj fcQcn / fu frieden twl fclb|t
hinein / fpontemalum ingruit» non opuseft, ut
accerfacur.
tdbbdj/ rheno, diphtera. §ud)$be[j / pdliceum
vulpinum. ^ybebelj / pdliceum cx pdlibut
murit Pontici. Sainm&dj / ex pelle agninä.
5J?arbcrbelj / « martibut. (Sammerbelj / tu.
nica holofcrka. ©aubdi / five (Bdjrceinbeli/
calumutofa vocabula funt , & hominem fordidum
i>ei 1 uq v" 1 na tum notant. (3 d>.1 fbel J / pdlis o Vil-
la Cr cM.ifbch ' epitogium pdliceum,ricinium,
lxna, ▼eftiracntum nolturnum. Söolfsbelj/
pcllit lupina. SBeiberbelj / tunica muliebrit
§ellita. 3'PPdbi Ii / tunica talarit pdlicea.
obdbdi/tunicajepellibutmartitScjthicx.
Seljieht/ beljiny ^bcljcm/ aAj.&adv. pclliceui,
pcllitut. Sine beijeritc J£)aubr7 mitra pdlicea.
Sine be! jerne 31 lüde/ dicitur campana ruuta, pro-
fter fonum obßurum tfraueum : fed bel)id?t etiam
dtcuntur rape frongiofit,
53el»eil/ ovibutdaminlocii idrmtß ijvod Jlnfl^trfen/
fc^rvcltetl/cxtumere, tumidum dTc, E9 bdjentV
tumidut,extumidut. Sin beljenb tÜUge/ oculut
extumefeem, forät exrrufut , &hinc S&eljuna/
tumor, beliidjt/ ÜcwfW bdjenh/ adverl,
tumide.
^el|(iV ab bsc beben/ fwd kenne figntficsJ, *l tdem.
eß qvod pfropfen/ itnfert/ furculot fercre, infe-
rere, pangerc, inoculare. "-fn b«e <Sd).tl beljen/
furculot cortici infererc. fjn &CU ÄCf n beljen/
paogerc furculot in fiflö crunco.
^cljer/ DCt / infitor, i mmiitcus, ß vr pangent für-
culot, inoculator. S5d)Cr ttiam tß furculutip/r,
ayi Mrbori ütftritur, eütäs ÖW '3dj diBiu. 3Rai
feil he ^elu- brechen . ehe jle anfangen ju trei-
ben legendi funt furculi (ilentet, non jjenni-
nanect. ^ie gelier flotten gemeiniglich bti auf
ben ^rachincnat / furculi impaAi plcrumqvc
ad Jumum utqvc dient. Sin iiiti u*r gelier/ ar-
bor novella , infiu. Slu^erlefeue $clie / lurculi
lecliffimi. i>e 1 ,e r br e d;eit ; furculot iniiiitiot de -
eexpere.
VL ; eliima . MC / &ta* beljen / inlltio , inoculatio.
S3eljcn ift ba£ cjripte ^unftitucf au einem $aner/
indtione nihil invenic agricola folcrnus.
Jclg / fdgCU / gCfelgCt / agtum novarc,
tubararc. tfeMlinq/Oit / iubaratio,novatio.
^eleje/Dte/ ap(is,orbile, curvatur* ftve cncumfe-
rentia rot* , in qvi rajiifi >untur.
5eiö er Seifen / i*t / P /ur. gelfen / p««,
rupet , (axum. fyh etiäm mettph. defentorem,
endo. lern, propugnatorem y it. inxlidium . rc-
fugium , afylum notot.. ^ic gepärfc eine* gel
fens / ßve gclfe^ / murex. 2)ie (Spiße eine^ gel«
ft'n / auex , cacumen. %\\)CX $<\i I prxcipitium.
3lbt)erip<ncr/ fyi§u\tx$tt\i/ mpet.- Überhanden«
Öer^eW/crepido. harter 5f W/cau res. §ett
ilU iÖ?eer / fcopulus. A mulU dtcuntur ar-
tu ö" ovpida ut : Ketnfclt] / £febtenfcle / 5Dta<
ebenfcls / XD«6cnfda / WlOcnfeto. l/nie
ßlj ^els.:'ci iiSala/ alütudine, fwi vtie
in Sah Qluf Den geh [aeny feminare in petris,
btnfficium in hominem ingi st um confirrre. 91 tl fehlen
&el£ bOUen / in peträ aedificare , C e. ßem fuam
tptime coüoca-re , i/tt/go, cum Jim. {amen to ali^vid
fiuere,.
§el^/ ©et / rliavtribuitu) homini conftanti , forti
öfimmobili. Sr liehet wie ein Sei*/ intrepidu«
obdurat, cedit nulli. lt. nottt cnFrontcm, mv««-
recundum , aufterura , rrgidum , feverum. Sr
bat ein ClrKjefidu lvie ein §<W dur«* perfria*
frontit eft. (gein ^)erj l(t wie c in JJelj / inex-
orabilit, d urisfim us cordc eil.. Sic gel«] qvoqvt
Attribuitur homini ftupido , agreili, infulfo , qvi
&indt caudex, ftipct, rupex atuiit. Qvart etiam
smiUci «lim pctroAM dtithaptur, qwd msmirum
59
8e
i modum conßrmal , vocabulum 2Uber Alpibus,
vbk 21lbetl originem fuam fortiri. De qvo vid,
renfett i faftigium honoris. 5>om artcüfel*
um £brcnfeW / per afpera ad aftra. grieben*»
tte/ arx pacii, greilDenfdS/ fummiras ca«
umcnlaeritix, fXilftti/ 9tettefcl* / <2djnfä>
itW/ afylum, refugium, petra faluci«. J^aubt/
elf ' rnons altiitirau«. (Elenbrffeltf/ rupes infor-
anata. Sflcaanctfdfen/ mo»tc$ maenetici, f»*-
* m ütopit rjfe faguntur. ©trinfd*/ farwn,
oeu« firmui. (Scbrccfenfd*/ borrid» muriecs.
»tief clffW / petra prarupta. Jtoflfcli/ petra
olatii. $nqenbfel*/*irtu»rarrepida. SÖWI»
»CrfcW/ petra miraculota , fW* erAtpttrAAto»
il in Swai. 3öUberfel$ / petra incaatatx
|ld)t / gelim / 3f ai».perrofui , fcopulofu»,
axeui. geljicbte Detter/ loeapecrofa. fcol
elfteste Arabien/ Arabia peerjaa. gdjt<f)te lüf«
C / antra peer*. £in Mfi<tyl4 Jlanb / tegio pc-
rieofa.
:tld) ß* Semd) / panicum , p antcu-
um J^cl^d^•^cb^p a » |culu|nv n^g* r '•.
xx $ent<b / /J-w gro&er ^nbianifeber geneb / p»-
ueum Indicum , pameula tu" lofa.
nchd/ 9tt/prapter fimilitadtntmfMici, tnara-
.hr um, ir. toeniculum. SKeiT'f ndjcl / cTCthama-
rina , herniaria. GettfeneJbel / peucedanum , fta-
aria. Xeiebfendjel /millefolrurnpaluftre. Ji^
ItifuVr gene^el/ fccnicultnn Romanum, «iii/
>lm$/ amfum. vSJdlbfrncbd / foniculura fyl
reftre, hipoTnarathTum. SBafierfencbel I
liculum aqvaticum^rnyriophylfurn.
ECCt) / Dte/palpiratio, qvslk in mrmbrk inler-
iumfrniUur , ac M futo tjfe W {a\)Vtn / qvaft go"'
rieb / wenn ea foio Den «EFheDcrn f<bt. gereb
«um fß fcimillacio oculonim con vulfio ,fiu
palpuatio palpebrarum y muiVulurum, ^r-.j
sppeüsnt^AB £,Cben/ Li* CumvitAlkJ^tritwccn-
veUüitr. Std gertfc fwf, f/? diapbragma , t*/ fe-
ptum inter imumthoracis& culinam.
ern/ «4*3. feemr/ am fertigen/ loagin
q vu», longtnqvior, longmq visfimus, &*dverb.
proeul, longe. M fernen ganten f oramm/ cx
baibut tongmqvi« acccderc- €in ferner SBciu
fi>3.i f«m/n pnrnunr fÄ»« fsrne VT ein /vimiman
aiCulum , proprie t fed rtüun Ar timo t irimo , qv+
t*imo&c. & omm vinoftrot.M & «mfificmlt fivf
47Q
eistrm ftrente dteitur. gerne 2>II§C7 panitenti*
fcra. 2)ic Sänge bat Die gerne/ ovo longinqvm«
tempore, eödifficiliiisopcrc. ©ubiftgar ferne
oen bem reebtcn2ßcge/ totavia, totö coeibtr
«at. 2)a« ganbill ferne »Ott unö qdeaen/ regio
ifta long»sfime a nobis ditita eft. Sieben Ullb
tubnjinö oft ferne ooneinanber/ loqvi& pr»fta-
re multis f*pc parafangi$ diftant ä fe invicem.
Daifeo ferne von mir/abfu! DEvtprolubcat !
gernet / '(um mp«, ordmrm temporif notät, por-
ro, deinde, prseterca, infuper, ultra, adhue.
SBoßtibr etWfl^femert/ numqvid adhuc vul-
tis? gerner i|t juroißen/ praerereafeiendumeft.
gerncr fo fage icb 1 pr«tcrea affirmo. ©afern/
WOfcrn / conj. condit, fi , qvando , dummodo.
(gofem/ fi rnodd t eatenü$ T qvoad, cö. €*ofcm
ri ben SKecbten cjemÄi iff / qvatenus fas eric.
Sofern icb immer Tan / ervoad maximc potero.
S5pn ferne/ proeul , eminut. ^rioa? oon gerne
befeben/ per eränfennam in (picerc. 93on NCTBC
gehen / proeul aftare , e longinqro fubultere.
!Öte gern|ten »erben oft bic erjten / Ultimi f»-
piufcule tiunr primi.
gemen/ recedere, abe(Te, abfeedere, declinare,
tardare. €r femet jtd) Oon ibm / recedit ab eo.
3c mebr man neboon ben£a|temfemety ic mm
nähert man (icb ber Smjenb / q-vantnm dechnaa
4 Titiif, tantum ad virrutem appropmqvai.
öie Jungfer fernet fein / de«« venufta eft h*c
puelU eininül. gcrncn rtiAm firncn feribitur,
jtd tum plrtumfr notat Tetuftatem qvandam ,
vronunoAtar q-wnjve fintfen / *c feillfen, I>cr
SOBein ftrnfl/ /iff femft / ▼etuftatem fapit hoc
tinura.
gemunq / Die / »<w /«i« «« w/« > ^pro f 0 dicimta
MC gerne/ longinqTiia»,remono, £5*Die (Jnt»
fermnioyabrcnria, Separatio, abino,declinatio,
rccefl'u«, vrtario. ©ie €ntfcnuiuo, Oe^ iöofen/
abfentiarnali.
Entfernen / \dm qvod fernen / jicb von einem et* <
fernen/ rtcedercabaliq»o, praBreniiamalieujut
tirare. (ginenoon lieb entfernen/ abigere aii-
qvcm.arcere. cKcludcrc,fiigar<tpcllcTC, exige-
t«, ejicere, afpellere. ©lffcrnet / abfens, Ion-
ginqvui.
gemiq / ädj. rerui. ijerniqe« ©ff reibe / fnrmen-
tum annotinum. gernijer 9&ei« / idem 7W
firne Wein / vinum anni fupenoris, annicu-
lum* _
CJo jj gemi/
S<
47i
X>tv / vcrnix,
Gummi junipfrit *b ro diÜum , qvodprocul ftlendtst.
Htffffttft / vermx f^lendidufima. epicfftr
BH§ / vernix ex olco fj-ic*. 0=labf<rau|j / ver-
aix tenacior. gtruüü/ Der balfc truetfl« / Ver-
nix facilcficcana-
Jirnuj ctt//»w girnut'rn . vernicc obduccre.gmn-
mi polirc.
JCCÖ/ fc* Jeife / *it / calx, «leaneu« p pes
■ imus. $<in an t*r §f rfc / calcaneum cal-
ci«, talus, malleolus. ^cT|cuqcIf (leben / proprit
volam pedis otrendere ,mttapf>or. terga vettere.
Cincr / ter grojjc ScrfVnmtf Änddjclbat / feau-
e m. ©<J* »2luförcd>cn btr fit rfVn »on fttr £ dltcv
pernio, (£in JRodv >cr bis auf Die gerfen qcbet/
lunica talaris. trmen auf brr gcric nad)fpl>jcn/
proxime fcqvi aliq vern , vcftigns alicujus inhft c-
re, legere veftigia.
8ci'fi(|)t/^.pravn ,rf/magn«stahs fultui.
Jcjl / feiler / fcflcflcr/ 4 firm«, foiidu»,
Aabilis. Item conftans> fbrcnuus. Fromifcue feri-
ptumin-itenimuifaft&Vcft. Ptoindertt indifferent
efl ac arbitiaria, fiue fcribat (£b\tt I S5t'|lct / no-
bilis & ftrenuu«,/?w€M<r/gcf!fr. J/.t
Wflfr & (Shraiftjlcr / honoris tenax, gravis,
gravisfaiisvir. €rt>i<JJict; wnfRaqclfäV dicun-
tut immobil ia, fuflSxa & afTixa terrae , parieti-
busacmurisflxa.afrru&a, injefta. 4panDft'|f/
Ärenuus , fortit. ©n ^dllbfcftfr £d5 / hcros
invincibilis. Sed j£>aub?V|t etitm pro captivo £5"
vinculisconftriftopc»ifi/r. ©MCtl ßanbfcff Uia»
fj)cii/ catenas alicui injicere, 90? .lnnjcff/ roafeu-
lus, virilis,magnanimus. 2Rptff|l/animofu$,in-
trepidus, adpericula promtus, ad omnera eren-
tum paratus. Jugcnbfcft/ tenax vircutis, vir-
cute corroborara« , confirmarusqve. ftUort'
fc(l/ ftans promisfis, difta prxftans. ^eflllM<
&><n l ftabilirc, conflrmare, it. cutem magicc
indurare.
^cf)/ 3 .1. munirus , fortit , vallatut.durus Arfata-
cui. m rViti'5 f?n h? ot>cr Cebion / caftellum
probe munieum. (£inc fcftc(?föbf / uibsmcr-
mbus 1 vallis dt propugnaculit cinfta. ©CT
5?«rl ift feft / bat fid) r\ü armaebt ' hie nebulo ta-
ratus , inTulnerabilis arte magica , dune cutis
eft. <£r W frfl Orte €ifrn unb.öf«! / impenetra-
bilis ferro , filcx eft , nec tc! n latdi , nec globulit
cransverberarij fnv trajici pemft , carmmc Tul-
ncrario/rtre aiagtcoinduraiuicft..
Sc
472
gfftC /Ö' ^C|tUng /tU/ <n>£ ttUm jcribuntur: 2} C <
|U B iScilunoy Arx.caftclium, proDugnaculum,
munitionet , munimeotum. JpaubtfCiiutl«) /
arx forrisfima» ruunicuiima. (Sn 'H jfc'iiniiV ta-
ftxumarcifiniuin. Jp.mbr-cfte non folumdicuntu*
f'nvilegia, verum eii4m conArecudinc» ^moret
audabilcs , manuq, rtremic def cndendi. ÜJ^fcr*
oPCt vf ccfciilim; / caflrum maricinum. J^cro*
fc|iung / arx alu , caitcllum momanum. ÜauiV
fcftung / caflium provinciale. ^nbffftce/wn rß
lerncorium, limites, claufura fiimim , vuhh
March*, jtrit^fefruns / äJias Äricgsbifcfri*
QUno^ conteftatio litis. @C(JcnfC|tung / muni-
ciones contrapofitae , in invidiam inftruäae ,
fvafi du as contrtmunimtnta , melius mummen rx
adrexCi. ^tabtfe|luil4/ caftrum urbis. t£inc
barrc uuubrrn)iuMid)c Atjiuna / urbs inexpu.
gnabilis. ÄIcincScltUBfl/ cafrcllum.cafrulum.
<£lM Scfrunq fd£)lcifcn / demoliri muros , mann
dejicexe , aggerem interfcindere.
5cf?f/Wf/ ttiam irccclo&'acTe dicitur, ut: ©if
nrmamentum,
palanum ftcllarumfixarum.ot;* ilrü* dicuntur
eunDfcile öurne. Z>\( QSoIfcnfcfrc/ infi-
ma actis regio , nübium fedes, cxpanfiun aeris,
Sit.nanttnt/ßatto flellarum ftxarum, rx Lotio et-
ütm in Germanium irrepftt.
ScftMl / fejhgCB / &freqvenüus ißeffftcn / jreqvmtif»
fimitautem ^cft|fiqcn/ munirc, vallare, proprii
roborare , folidarc , hrmarc, (rabilirc. §Djit
»H ill bcfOtMCil/ meenibus cin^cre, fepire»
mu/ö vallarc , «mare. «Kit 2ß4ÖcB unb (Öra»
bCH befcftlijtn / mumre agiere , vallö & molibut
cireumdarc , fofsa mumre. Öiigq^ umbcT bf#
f«:|tif]Cn/ circummumre, circumvallare. >gfi
filti.tct/ fiunatus, munitus. <£int' (rfabt pp||
SJlafur bffr|hgcr/ oppidum natura munitum.
ÖqöQrVtt/ MC / firmitar, ftabilitas , (rabilimen,
^robur. ^vjnqfn'r ber <JrüC / immobilitas terr».
^ tanbfcjtigf rit / conftantia , perfeveranria. §c«
]tU\Uitftiam tfi magica iffa cutis induracio STm-
fatatio , ftvf immuni tas ab t£bbus globorum Je
cladiorum.
KAM f * d v. Firroiter , certe. (gftpa^ frfTi^ltdi
glauben / crcdcrc ex antmo , pro explorato ali-
qvid habere.
iginfrfai five 3tifefien / ?W Feudiß* 3nfr(liren dt-
cunt, iiv. ift 11c , fendum concedere , poilesllo-
nem rei benefteianz tradere, äHktnobu ibcWbt
n<n diutur. mt dütx 9)fatrc/ 8tmf/ ©übt infr 1
ßiren/
3 ge
*c» / inveftire aliqvcm dignitatc paftorali,
Kium , feudum foienmter tradcre, idqve ab
peratoreftt vel porteSd vexilli&enft , Alias an-
16 , bajU , baeulö , pro /oci confvetudme. jjnöejli»
II etiamfignificat foicnnitcr m ti oduccrc.
irura, ipfe aHuswlfolen»
Ml declarandi aliqvem pro vaf.tllo. Eß etiam for-
t feutti comedenat.
cl ' t»w / ulcus callofum finuofum , reces-
s ui.cn«, asgilops, aßiftj utVU\lt\kVU)\/
Jlftcl •< ttIl}V ^vi4 ta/r n/cm firmätr infuitt , nrc
. iif Janatur. Aliud eß 5i|lcl/ fiftula, cini/tf m-
rwn,per qvem aqva fiefa educitur, qvod vocabu-
n Latina arigink eße credo , maxme, qvia ßtri in-
Itatumeß, aqv'eat ^ijM/ i«m fyringcra, CinC
fcif«/ no/4/. OlihKimücI / abfccflus inccr nares
magnum oculi angulum , oculi iiilula » JJr«4-
n xgiiops/ii£fa.
:\id)t / «4/. ulcerofus , ulcerarus, cxulccrarus,
ji ulcnms , tifVuioius. g'llelicbtct vrvljac-i /
lephium, vulnu« chironiura.
(l/ö4»/p/«r.^e|lC/ fcftum, fcrias , dies fc-
M,qvod novnuUi a ^ei|? dtei contendunt , q/via
ute vrvatnut in axebw frßh\ Qvid , /: noßrum
(\\ rändern radteem babertt, qvamGracum to«»,
itumcclebrarc, q-vodeßab «n«, locus, lar, do-
lus? ficnoßrtm §eft fit a ftitft l fivf gierlt / cul-
ien, pinnacu tum , taftigiu m domüs, tta , ut pro-
iir convivium apud larcm luum notet? Vaitm,
lo, qvod §tft latinum* ES* cum rrliyone Cbtißi-
rU nobudemum cognitum fattum fit, ufu tarnen ci-
itate Germand tamdudum donattem eß. Hincmulta
ompofita : Dito« Wtnqfl Sßcilmadjt- ül*c|tcl
'|t/ tc dum Paichatis.l'cntccoitcs.natalitiarurn,
poftolorura. Vl'bl'i lUili folennia in honorem
licu|its habita. §reili\'ltfe|t / dies geniales.
jrtcDeittffefl / folcnma reftituue paus. (Sc
lirttffeft / fefta na uh tia, dies nacalts. %ibr ?■
:fi/ facra anniverfirria, (briva? feriae. .ft u*d)C Ii
li / dies fcfti , feriari , otio fanftö confecrati.
)oef)i itf» ,'f • dies nupcialis, facta macriroonia-
a. •Ramcn^ftfi/ onomadnata. vf u* • ffiii
ludia ertuinprialia. ^IlbclfVfl / jubilsum.
ailbcrffft / convenrioila magarum noerurna,
uu JrH-ri-nftfft. (Bein fitft roormit babin / ju-
indicacem exrealiqvä haurire, re aliqvi la*>
n. <rr macht ein <)ro$ Srti Dar ani / rem ma-
ii *ftimac,inagnificcdccifentit, piunmi ha-
474
c 3 Cfl C / Dl'«/ «ot4 i;ox, ^T/tw Gaüi nobk obtruferunt
nitiUq. (ubueularn rr/ imerulam fericam, eine«
fe^enert tlnücrrocf / p , 'teßq i ieduci a ve/hs,
qiria veßunmh & mdumenti freciti eß: nihil tarnt »
impedit , qvin ab hoc föt\\ I dies fcftus , derivrmtu,
eimfretiofa veßif fit. ©HC f^vimcrirfe gcflt/
inreruta raeniis aurcis & argenteis fegmentaca.
S5rof fl f ft'flc / fubucula ex celaaurca vcl argen-
cea«
iilicfe/ 3'^ArIi$/ »"ä^v. folennis, eclebrit,
eT: foicnnitcr, teftive.^ ^ jüfoft tjflllj fe(Uic|
Hilf/ vcite ucitur ftipcrbä, feriati.
Jett/ ö Seift/ adj. pingvis, opimus , utrumq^
rß fr ßct>ai/ i o vere, n u tr irc. Dijferunt tarnen ah-
qv6 modd. §ei|C / «»iw w*^»f oleofum eß &qvafi
ungvinofum , ut : adeps H pingvedo crafla:
^C(t autem opimuin c^iaginatum proprü notati
non tarnen dißinüio hac femper & ubiqve obßrva-
tur. fattq'voqve metapborice o pulen cum, divi-
rem ÖTcliccm defignal, ut : j|| dn frttCC ©Äjl/
opimis rebus abundat , func ipli opes maximat»
(licet alias macilentus homo fi4erit,j ita dieimsu:
ißcpc r nvger J&cr;/ t»cnn fetter tfuceftt / praeftat
dominus mediocris fervo nummatö, Sc auri po-
, tente. (£in fetter £Hl)i / bot opirous. ^ni
fertcr SPnnft/ pingve omafum. gett SUlfd>/*
p.ngvis caro. (Fjncr / ter gern fett glrifä) iget/
pingviarius. gett ^djttcin / porcus adipatus.
gettC^frilltbe/ bcncficium ccclciiafricurn, fru-
iluofum, prxbenda frugifera ine fciftt&üntf
arxter faginatus. ^eif? oDtt fett lllüC^CH/ pin-
gvcfaccrc , impingvare , Taginare. gett twr»
Dcu / uingvefeerc. Q(ß £erm Slugc machet
ti^^ferb fett / oculusdomini faginac eqvum.
©fl* §etf niminet jiem(id) ab beo iom / adeps ei
valde minuitur. renuatur.
fetten/ &$ti)Un/ obefumreddere, impingvare,
item pingvere, craflcfcerc Sed ulra<L rara ßtnt
attrve cmimuniiu dieimut -Sutffetten/ pingviorem
reddi , obefa larera habere. €r fettet fid) im
($ejufyte ffbr au^ / obduclam pingvedme fa-
ciem ortentat.
Seife / tan/ & fcw %U tiqUit/ # ratiufcule grf*
ftina/ pingve, adeps, pingvedo. Qaj ^cttC »Oll
^ifQen ift febr fd)äMid) / pingvedo pifoum pes-
fima. i)ic Reifte / idemeß , Je d tarnen pingvedo
pinevior, ut liqvamcn, liqvatum, adipatum:
Sic Reiftigfeit/ adeps, obeficas, arviaa. Ditiiur
ttiam gelte« £5 Seilte*.
47? & fr 476
i A4ip.ih),obefus, cr.ului, carnorus , fucci plcuus,
fcj iubpingvts, aliqvancum opimut, habiuor,
cr-ifletecns, gfiUvo b. obese , crafce , t>ingviter,
opimc. Dieter etiam gfifllicfc & gttyiaHd).
üb reift Ii d)en (Suppen knappen/ unaiortbut
Cibis miliare.
Jcucbt ^ ^uebt/ fcud>tcr/fcucf)tcfTer/
tt !). humidui, madidus t irrigutift,uvKlut l u(lus J
uliginofus . aqvofai. $(i<S)t fCQtl / humere.
gcud)t Werben/ humefcere.jnadefcere. geild)t
mad)f H/ humecrare, irrigare. gf u$rcr SöODetl/
folum uliginofum , agcr paluftrii , campus liu-
m i J us. 11 d) r SSrot/ panis aq vaiicus, UTidut.
gcucbtcitlV OlrjiU'i)/ medicamentum humeftans.
gi'lldjt ÜBettcr/ cali (latus uvidiu, tempeftas
vi da.
fJCiK&tCfl / ^L'tlc|>fi4)Cri / frtfventiffmt ttitm $e»
fci!d)tCII / Ö'DCfcUC&ticjcIl/ ntnnunqram ÜUtfOK^
fen ^ ?;uffcuc&tcn / item JDurcb< infeuebtrn :
for c rm* onmtd ßfnoH^mä frre J'uat , commadefa-
cere, rigarc* irrigare, irrorarc, maecrare. $k»
fencbfiqct/ anacfcud)[ct / # acfeucbje t werben/
madcfixri , humedari, humekerc. imbui, infuc-
cari.
f eue&rc tit/$c\\ti)titftU; ^getidjtuno/ Htm^as
geild}ten/ rigacio, humor, humidiras»mador,
Iiq vor, humctt.it in. mollitio. 3äb< V"lld)Il'1
feif humorcilenti&mucofi. 3öfl^end)tefti'n*'
f ujMf im Wbc/ pituita, phlcgma. ßlrrbc /jciidv
tt»lfcit ÜClbc4/ humores crudi. geifft $&Alim>
fcnc&tiijf cit / gummi , refina. J)ic (£rbfencl)te/
«ligo. £ie ^fCüAdmg ift bergrud)t utit/ doke
(am humor. €r i|l gam ebne 3cuc6tii)Fctt/ pla-
ne cxAiccui eft. gcu$tiajra4y &!M<u4)tiajniay
i^rni qx'O.i $Md)te.
A uetter /Qlnfctic&ter / $cfeud)tcr / b« / madefa-
cieui, bumeäans. $c|ciid)tcriu/ St«/ lotrrx
macerans linteamina.
{^CUd)' t>Otf/ diaphragma,*/^©«» ^«tjblrtt/
//iHum 4 £«Ud)t / tfvhdff triff r miieaU
B'gnr/ Brlgic. 93ier/ tfStxn. gm*/ ■ dms, flam-
ma. ^Cticr rf**»» «"/l inccndmm.c^'Wftaptor.ea-
lor, impetus , vehementia .ardor. ©er SKcnfd)
foatgeur im Selbe /animotuk-eft, ferox,atfdax
eft, impeta fcrtui , fingutari confidcmia clh
tfnnft iwli g;«rbflb<n/ artet acunien ingenii
expetunt. Qtucr atMB.<4KB' »g neo » exciiaxe,
clicere, accendere focum. feiler dü\]d)\a^<H/
StrculTuchaiybis ignem ex filuc chderc. ©Ct
linDlT fill^tgfUr/ ignuuli cxcipmncur a to-
mire in fufcitabulo. J>a6 -^curr gcl)tau$/ie;nii
deficit, fuifocatur, cnricchcr/ gignirar . hält ficrV
fowur. gcUCt Ulli>a|i6rcn/ lubjicerc ignern.
tCl'bvennCtl / comburi , confl agrare. ©a< ^CUCT
Icfdjcri/ extingvere, reftingvere ignem , flani-
mam compefecre. §f Uf r aufblafot / buccis vei
foüe ignem inflare , Tufrirc. benm gnift
rpiirmen / ad ignem incalciccrc. Od ins /jeuet
fliefen/ oleum camino, ignem igni addere« pro-».
©cbrantÄtnb f\\vä)ttt ort geutr/ nocumentt
documenta. SDfJit geiler iinb ^(tnxrt ^robflV
flammä ferroqve minari ÜRarf)/ t» k if ^ai ^CUCt
brenne / f'ae ut focus luccat. JDcBc^ / (laDemDei
geuet/ignii luculentu»tflammiTomut. jflci»
iie^riee^cnbc^gcucr/ ignuleTii.lentus, 93ct>
bprjen geuer / techw (ub cinexe. iölifjercnd
^cncT / ixintillai dejeftans.
'Unt'ilC&t^ff uer/devotio ardens> ment« liqvefaÄio.
@. 'TinfcniM^ffiifr/eTyfipelas. ^ran^ua/in-
cendium. 9^|i^ffncr/igni*caleftit,fulmineu«.
€rl«cn< 0©Ct J^crgfeuer/mon» ignivomus,flam-
ma< terra enimpeni. geqf ener/ purgaronnm.
<£t bat Jan gcaictier imJ£>aufe/ maloafinove-
Kitur. grirDeffUer/ .iicuntur igne$ marini , dio-
feuri , ftcllx gcminÄpcrrempcftatci nautii ap>
parente« , enrfus profperi prssnunciae. gl'cn«
&fnfener/ igni» Ucnri*. @laubcn^fcucr / »gnea
▼ittldei. ®|pd)fener/pufula»i5n«facer. JTpdll^
0©<t ÄUCbenfeuer t ignf« culinaris. ^>cücn»
fencr / gebenna. j^iihmcW ooct Oberftucr/
.ignia »nercus, fupernui, coüuflrant &GzamdAn$
Aküur nontwQif ©eincntiirifd) geuer/
igni« elementar», ^obannwfcncr/ flamma Jo-
banni öcra. Jffllt geUCT / phljebena , prefter,
alüuVa falte »ran©, tfimfnencrv ignwatti-
ficiofus w/arnficiali«. Eiebctffetier/ ignuamo-
rit» 2<ityn> o*cr Sobtenfencr/rogu«,/« pyra
arden«. Eobtrfcuer / ob« gacfcltcuer / igm«
flamroanj, facnlarhn. EuftfcUfT/ meteorum
igninrai. ^Ultfmcr /igniipTTobolorum^mi»-
filiaignea. Sßotfnier/o/wwSJWr / igniacalen-
disMartiifieri Jölirut, Aian mim Nttho di&ut 9
dkitttr aliks fRit tfniCT / igois paganus. @tcr>
nenfener / fplendor rydemm. Ünbcrfcucr/ ignu
inferus , adventitius.
fOlCt/ ign«noc*uini, flamma \i°i\i*t igmafpe-
culaiit*
77 Sc % 4 78
iu!aris. 3&iK>feuet/zona, Herpes, 3£ur^ek>
Feuer / >gnis miraculofus, trie Des tttof*? feu«
tlflcr 3ÖMfd?/rubusflammca. 3omfeUCl7 ignis
comburens irae divinx , aefrusirarum.
Uetlettt / d\min.X3H*l igmcuius , flammula. 2lU5
einem generlcm fanbalb ein ßropRcurr werten/
Caepccx parva fcintüJulamagnumoritur mecn-
dium.
euren / & fretpxntihs $lnfcurM / ignem parare,
cxxirare, accendcre,cxftrucre, coocitareflam-
mam. <£r i|t »en 95ca,ier&egani angefeuret / cu-
-pidttatibus flagrat, incenfus eft mirificödcfidc-
no. 5Dn< ©cfiejjfe feuret ihm von vre!) am an/
fuftunditur pu Jure, verecundiä in ruborem da-
cur. tUuffeircn / excitarc , irriure. (Erbauen
Tumult Allfrtcfeure f / auöor , fax de tuba eft cur-
barum ejusmodi. $tnnnaHks,& Sraufteuren/
' ttiam efl cormenta difplodcrc.
^enrung / Öi geuriijfeit/ Die/ exciratio , exftru-
Ctio ignis , flamm« conciraiie , vulgb ignitio.
§euricjfei( proptfe eßxftui, calor inicnlisumus,
y metapher. tervor , impletus animi. impres-
so , motu» furibundus. geuemnq' «ufern ligna-
cio foculana , ornnu nuteiia coüiom inferviem^
CAlefaStionf.
^fiun/ igneus, ignitus, inflammatus, can-
dens. feurio, IDCrDeit / ignere , igncfccrc , can-
defecre. genriae Äülc / pruna. geuriqer Vtul/
ftagnum igois. geiiritier £)fCII/ tornax (.in-
dem. &er feurtqc Gimmel / coclum empyreum,
' D 1 1 de bcatorum , ut ajunt , fedes.
gcurcr/Der/ calcfa&or, flammarius . fornacarius,
igniarius : item tormectarius , tpitm mtlgö ftortl
ftabil tfpeüanL.
Soritl / Die/ forma, fpec ics, ftgura. Non eß aLa.
füio : Forma , fed formt k noßro *jotm/ <rvod olim
caltdum fignijicMbat , ah dntiqvo gor fivr gur/
jgnu. Lift* $ hodte in XX) mitatM efl*& etum.
mm Thurirtgi rtrtmq. acerj* diaint: 2ßj>rin/ c#
4rnH\ut hijvfntt*j Qiüflrm. Si qvif nobk fidem
inbot mlü , ecte Gerard. Vosfium in Et y mol. 7 ti
/dt: Forma ab anriqvo Formuj, j. c. cahdus,
qtia ex talore nativo provenir. J/a Donatus
Vbom.1. II. V et eres ignem dr calorem qven-
dani.qva': fervorem, dixenmr formam: dt ldcö
fornaces, foreipes, formam dr formofos, cx qvi-
but ignis ainorii exoritur. gönn ttiam eß m o-
dus, menfara, exemplum, cypus&charaäcr.
?\f Cffprm forma dicendi, jus dt norma loqven-
& (£iB( gorm fe^neiDen / modulum fcuJpuc.
^leaikrf hathilic gönn/ proporrionemde-
fideio in hoc opere. i)ie erfte Sonn eine* £in<
%<4/ hypotypofis, prima figuratio ra ad inu-
tandum propofitat , vulgo mäatlaturam vecant
£5* Patron, fjn eine gorm entwerfen/ in for-
mam propeerc. 3 11 t'" u ' anbete gönn qieiien/
aliam formam imprimere gortn/ tMrcilt man
iKH«f/f"«orium. ^tmpermnQ t>cr goim/ ichno-
graphra.
AiUmK'in/ Di3d / dimitt. formuU. modulus, ..tyj
Sprmen/ Ö^Prniirrn / formarc, figurare, confor-
marc. \±u\ ^iit» aitö ^i?iid)5 fonniren / int-
guneulam cx cera 6gurarc. Du' 'rchnnillHil
formtreu ihre geller au^ Deumen/ hirundmes ni-
dos fuos ex luto rlngunc. ^ a 5 fomiec l>ic •
Ih'V mein nihil ad rhombum, non q vadrac in
toplocfprrnirter ttib> cotpus compaftum , w/g»
Arne proportiondtum. SttlSfOl'ineil / idemefi qvod
gönnen / y prtterta ■ abfolvcre , perheete
opus, fed (£ntfonnttl- deformem reddere, defor*
niarc y ^tW dehnearc tonten rtüiiis figmficat.
2»er f c r nun/ >i. fpoi iCnrformen / formam per-
derc. deturparc.
^prnuui t / £5 gonmrunq / Du / formatio, forma*
t ut a , 6guratio. gormiruna einer ^d>Iu§ret>e/
formatio fyllogifmi. gormuun^ tti ?0?fir
fd}en/ fabricatio hominis. (Bitten« O.U'iuut^
formtllUJ/ Hit ura animi. formatio morum.
^OtlTtClt / D46 / figura« fpecies , habitus , forma.
tura. $nd) n r in gn>&/ in f (ein gormat qe>
blMPen/ Jibcr in majori, mmon forma compa-
ct us cd. ^iM iiul juim äicitur formula vr/re-
cula. (ginc ^iDe^rVmiel/ formula jur.1mcr.11.
&'aitffcrmel / formuJa cun t ra iltis cmuonis- ven-
ditionis. ?Ccd)f5fprmeln/ t ormulae a^bonum,
rationcs ageodi. Dmtut ctum J^onnuliU'/ cx*
emplar..
3^rmli(t) / ddverb.itm gBrmig / cx arte fa*
cVuf, congruus , concinnus. 3lnf Da? f^rmlicf);
fie / in opnma forma, (gine f6rntftd)te ifXcDe
halten / dicere concinnc, aptc r facili avödam
fen tc im ar um nexu. OMt 1 cb five <£ benfömilidj/
uniformis» vulgb propm Uonatta. ©IfichfüriU
Üd)e i<ibeßttii e/ partes Hmularcs corporis.
5prmlid)feit / Die / concinnitas , conformacio,
aptirado , «qvalitas , decor« pulchrirado , jufta
ftat ura . proporcio; 4/i4f i?Clb$fV>rmllchf eit. (Se»
mitrf rn; ml tch^ftr / animi temperica. Ritten«
fcrmlichPeit/ elcgantia morum.
gprmirer/ (£>gormee/ D«c/ format«r, fittor,
plaftts.
379__fje & 4 80
©Uftes. X>cr ^onnircr .£>immcle uni> t»et &
bdl / cocli dr terrae creator. gürmforUKC / /"'<■
(ScfrllCttar/ typorumiculpcor.
tttlfrcm/OiC/ deformicas, inaeqvalita*,confufio,
ataxia , rurpuudo. Unfprrnlidj / impohtus,
.ftfpcr, incongruus , y.- impericc, minus ai tili
ciosc. lliifpnn! icbc SicOc / falebne, oratio hör-
onüda. inufi tarnen genua dicendi. UntfrmUd)'
f fit/ C tc ' inxqvalitas , inept ia, indeecns, incon-
cinna ratio.
3lfförmircn/ renOvare,reformare,expolirc, refi-
^-ere, emendarc , fub ineudem rocare , revocarc.
Slcformirtcr/ r cforma tu$, qvalufe diciprtopUnt
Catvtman* reiigioni oddiHu reforillir fCV
85cfef)lifj)flif)»lbcr/ officialis reformatui, qvißi-
pendta non mtrttur f fed pi omotionem ad ttrtfltna of-
ficio. axpefUt. i\c t" 0 vmi 111 m Die / reformatio,
corrc&io. 91* formiret / X>tt / ccufor , morum
«nagiftex ; reformator. vir lüifl iinverVniurcr.
fc tMi corrc&ionen) refpuie, cenfuras (eiubinitti
haut patirur.
Sicher/ »ße/p/Hf.w« lieber/ febm. ^geuet
deduci hoc twabulum gielXT »www negobü, cui
«o/irm r/l, 0/1« gfbet Wg<mct /cripri/mÖ'geuer
ftonunxUtunt fuiffe. Eß mint jrbris Ordens nihil I
*/«/./ , tjväm vnßommoixo & ejfrrvejcentia fvodom
Jottovmii : Aiedtäenimfrbiim drfiniunt , calorcm
c ati v um praeter naruraro in cor de accenium,£3c.
Sittjrtcü wfvni a ignis» atLotirtha tcr-
«endo dicitut , /irr / rgo extßimem , hominis ex Lotio
0$fh>6 vitttlb hlc Ar OK. Ftbrutm pltti qvam däogin-
•■»■#*? -Astf» Aiochoonko feBoiorec numrrant gener e^
fvortm poueo Attw jmui : jP)ifjiqc£ lieber/ febris
ardem. ©nfnqiq gieber/ephemera. CUIui Juh
ftieber/ qvotidiana. DrcrjtO$ii] tertiana. 3>icr-
f&lio, / qvarcana. glefffkbcr/ perechiae. $o\tti
guber/ üpyria«. *))?aqenfiebc r / fcbrii fynco-
pal»«. Ocjwnfieber f hoefrbrif maltomtotem habet
rtuüam ,c:tm morbtu pecuhoiU ßt htlluouum £5* «»-
irk qvantum ßfe vn^utgitonüum^ipn % odvomitum
foturaiit 0 prandtd&cvndrepentt dormitantaut in
fomnoleniiom meidunt ,poß borulomunam out olte-
ram o lethargo tßofani $ incolumtt mox rtfurrtRu-
H , Jki outem potrrit mcridiacio. ' ^VttiU'njifd)
ßffbCT / fclnu pcftilcnrialia. (? d)liHfü bef fvf-
phode». 6d)ltK*töebcr / fudor Angücus.
<3chroinbfndui<i lieber / hcc*ica. ^elDatfiifte-
bf r / febris Hunganca /irr cafrrenfts. v5tlli\ ll
ktlfii'bcr / febrit maligna cx contagio febri« ca-
Jticaiisfrcqvcntisfonc ona, £)afi giebcr film-
tet if)R/ jadatura^Vu febrili , qTcrqvciö febnii
qvatuur. ^ci giebrr SXüttfu ifi vorbco/ cx-
antlavit paroxiünum. ^ ic f renen Jage betf Xi t v
bt'V?/ tcbnhs invalionis induciac. ^)aä ^UtNflf
bcfllllllKB / febr citarC; in febrim incidere*
£)a6 lieber iiimmcr )n / ingravefeie , tiimnict
üb/ remutit. £.1$ gtcbcr wrircibcn / depellcw
rc , excutcre febrim. Qai ^itbez bar i\)H ccr>
1*1 Ken / relevatui eft febn , febrit ditcetHt ab co.
t£tjtiqc3 Jit'bt'V/ tf briscontinua. £rMt)cn>ur>
i f i r au' k 1 i marafmua. 1 ! u,u mit iljfU ao tw
nem 3l<bcr Uantf eödem morbo laborac ,prcr.
de tlUt , qvipari deßdertd toi Inventur ,ut : comprtUo*
rn t *muli . rivolei , cemvalu*
Sicbcrli'in / dumn. tV.? / Fcbricula , /rfcrk minus pe.
rieuiofa , rigor levis , «Jut; ein ÖdicuDerUm.
gicbern / laborarc iebri , arfiidari , iaclari , lang ve»>
re , corripi febri. (£i fiebert Ucfiid) febr ifl btt
&tüt)t/ febrcaimpentegraflanturin civitate.
Stci>cm/^icbrid>ter/ £5 gcbruaiit / btt/ febricu-
lofut, fcbricuans.aqvoctiamdicunt ein Scbri»
jiMilf febri correptut.
Sieberid>l / od), febnlit. (Ein trcbrirfjfes (r djfrt
(eltt/ horror fcbtilu. £Ü fifbrid^le Sjifyj pa-
roxyfmut febrilit,^/i4^l>gt Kutten.
Sd)C/ fCnrCU/ gCfClUCt / fer.ari, feriat
agerc , item otiari , cefläre ab operibus. Riefen
^aq null id) (enren / fefturn hunc agam diem.
9}<id) qetobucr Arbeit ift qut reoren / jueundi
funcafti labores. iuMii et nimm fenrefl/ fe-
riari a ftudii«. 5Ü?r r alle Safl fenret achter DesT
C^0WN*M IUCf>t ttjojf/ igna»u femper ftria%
maleferiatus non curat otia. SRiutmtr fenrett
tautet nid)t lancje/ qvod caret alterni reqvie,
durabile non ef>. ^cnreil ettam ftgmficat induU
Cere, conniTCre,conccdere T rcmittcre« obfcqvi.
J)er 3orn fröret nidH / ira modum non haber,
non pari cur moram. 0 ; Oitis vr :v..r"c tvirb
llift)t fcorcti/ pana coelcOtt baut rardabit. £icbe
feortf qeril ilt ölltuV amor conni*et in omnibus,
qvxcunqvc concedit , permittit , indulgcr.
Porro §et)l'en etiam expomtur : Multum alicui
deferre vel tribuerc . flagitare , obtcftari alt—
qvem QBf Ml t II Dl( Ii l\ H flDrcft / fo ILH lt Hl
fit ir Ol S> pungit. 11 rufttcum ungi«. £)er Jf ufc l
luüct |Kb qertte fepreu / dubolus (c honorari ex-
petit. ^d> »erbe Neb eben fe febr nid>t t>ar»im
tet)rcn / nie decautä tibi (upplex nunqvam cro.
^>ro§e^eute toollen acfcorei fron/ potentes vc-
ncrancer haben voluut.
W • Ott / fcriator , fcriani , ociofus. (Ein 2lr
cica muß aUcirit jroco ^cnrcr crne&rcu / dili-
;cns ignavorum mercenarius eft.
>r UU»}/ Dl« / cclcbracio ferti, ccilatio, f.ibba-
um , ittfeir etamDM^COre. §Cl)re inlfcil ta
acionibus mdulgerc , dies fcftos cclcbrare.
D? ii Seijruua, erroirbf man turnigSrot/ nihil
igendo nihil agiiur. Scnnuuj U\)\ci lud ifctf fitf/
itia Jane vitia.
UTÜd) / *ij. ^ dir. Fcfö vui , ociofus , & (ölen-
öein 9ted)t feocvUd) bedingen / de fuo jure
Dlcnnicerproccftari. l j (l > bebvilre mir Dtp auf
Iflf ftncrlicblle bewr/ refervomihi h.xcorunu
iv am folenmflimc. j^enerlicbe ^öertt / texba
olennia. <ön fenei'licbe* &laü / veftis elegan-
ior , culiui fedu«. 5cpcrlicf)f c »ei fe fl / dapes
cft». 5wrbaft/*(f. ii.jvoi^c)r<iU^. Scocr»
aft 0,el)en/ veilitu pulchcrcimo oraatum efle.
Ö^SW/'^^PfUl)/ interj.faßiJtmt, Vhyl
Mn SÄ an! Hern difpudcaccchujusfacinoris!
§n ^(Ufcl / uc de Dil DcaeqTC omnes per Jane.
\\ / t»ie ftmrVf* I Phy ! qväm male olet hic !
pfut) m aller Jpmf er Stammen | Hcm in malam
rucem' 93fui) &«TlsCbaflbc! Vah.qvamahaec
•f> ignominia , concumclia , infamia !
Jbetl Ö^fefcen/ pedere , vifire , crepictim
enrri« emmere , ef k ^>fuo / T'od rtiam
ffertur, qvafi «in \)fh mad?«n/ fatorem exci-
arc. H . w <Pfi(Xr / D«r / pedens , peminofu*.
DfÄbuno, / Die / #D«r $föb / p«<*<> r WMifrlV
idj. fbcridui de peminofus. Compof. <£inem WtX*
uf pftben fi-o* encgcgcnpMDen / oppedere.
*t * Siebte / Dt</ p/«r. jiebten/
>mu*. (gmenümbie^djten füren/ cireumve-
iire«liqvem,fallcte,dcfraudare. Söllbe $5id)>
C / coroaria , pinus (y I vc Ans , pineafter. ?.\\ er
ld)(C / pinas maritima. <£in £ßalt> »Oll ftld)teil<
inetum ^id)t< ücti*r aii«/ u>«i|fr JDöltrK.
friin / d :;. ptneus dr pinifer. $id)f III ^Wein/
iemus ptniterum. giefnin £ol| lignum pi-
leum. ftid^ene Ureter /aflerespinet.
Cf/ficfen/CjeficfCt/friear«. perftieare.
Jitfcn fWiwi ijfrwo/f^m/tfÄ/ferirc, wgis <*de-
e , fi^^ttfdfn / vrrgislcviter perem-rerc. Pauca
iaht compofit* : Sibfitf tn £5* SluffÜf en / defricare
o p c i i m ei re. ©rrfiefen / infigere , con frrci nar c.
nfundum demiccere, con !eTc infoHem ,ftd
Mtr.cn rai 6 ufurp&utur , ufwyantur tämrn»
acrirarc, fa£licare inania , frtrilraa
incricarc , curbare.
.^idfaefei'/ D<r/ curbacor» deeeptor, praevaxie«-
tor. (£r ifl ei« rechter Sictfad er / merus fannio
c(r , omnia curbat & pervercic.
Sidfacfcreo / Di«/ »nvcifio, perturbatio, turbae,
fraudes.aftuti». gutfa(UlCi) mad;en/ verfuras
(acerc, impoAuras adhibcrc, t'allaciis uu* im-
poncrcalicui.
,^icr</ Di«/ marfupium loculi, qvafi PJcbfupf^
toefe/ Ttfugwm. <ix i'tedei t>a$ (£>elt in feine Sief«/
pecuniam ingerit loculis Alis. (Einem öie §ict'f
laufen / emungere aliqvcm argentö.
giCfCl / D«f/ pro £«rftl/ poucllus, «4 iifif» >
fubrumando.
5tt1& / fiuDCll / iä) fanb funb/ ief) fifnfrr y
l'ÜtlDc / ijefllUten / invenire , reperire , oftendere,
naneifei. ^int»en ttiam fignificat contentum cfle,
acqviefcerc, intelli«erc, comprehendere, oer-
eipere. fanmtd; inme^i ebeniebt jinDeiu
non confeqvi poffum ejus rei feientiam. Sftan
mnj fid> in ba^ Unamcf cnbliebfmben/ tandem
ut fortunalerc, *qvi bonjqvc conftilendum eft.
3n bat tfrctq f an fid) ntebt iebennann fiut»cn/
ealamiratci non omnes a?qvö animö ferunt.
(3icl) inöbtr finDen la§en / aeq^iefeere in De«
volunrate. SBie n?iü iti) mieb in t>iefe Keebuung
fillbeu/qvä rationemc unqvamexplicare pote-
ro ex impliettis rationibus iftis. (5r fall jld) in
alle Wellie finden / omnibus omnia eft , aecom-
modarc fc novit omnium volunrati. ^tty ba|t
bu beinen 9)?aim gefunben / tuus jam regnat
Apollo i &ftnfu contrarid : Habes, qvöcum com-
mitti poteris.
t>jcJ> qva!emtc invenio, talcmde judico. (£u
ncr fan mebr finben/ alt ber anbrre/ SRiemanb
abcralleö/ ali«s alioplura invenire poteft, ne-
mo omnia. & will fifb ten fbm niebtfinben laf*
fcn/ confpeftam ejus verenrr. <£ffl ejUI»2Sort
finbft riW ptC ftatt / facilem benevolumqve
lingva modefta facit. SXfd)f mil§ |id) Dc-d) enb*
lieb finben/ tandem bona caufa rnumphat , ahks :
Xt<t)t fwdjt ft* /īdn finDct fi*.
^illber / D«t / invencoT , repertor. §inbenn / W«/
repertrix , inventnx. $i\lt<V ttiam m avitatibw*
qvt Jut Lubteenfe JrtvArrt, ^seflfrt-fcabjrrus * as-
feflbr jndieii . nvafi rrprrtorei fetii^tiarum iiffi,
inde pftr«/w r £ic Raffte ifl »ör ben Silbern er*
fannf/ ita judicatumefta jadiciboa. (£(UC-ca(b(
b% |ur
483
St
484
jur Sindung perroeifen / judicio infcriori caufam
iubmittcre.
Sillbung/ &fff/& 840 finden/ inventio,excogita-
cio, inventum. SedcompofUafrtqvenltortfumt.
§lind/ XXt/ inventum, cxcogi ta tum, fi ftitium, ar-
gutia, techna, it. caurela, Yerfuria, calliHiras.
Diminut. '^imMciit ©40/ inventiuneula, frmpn
in malam partcmacctpiiur , &>prc fallacia, fraudi-
bus , dolis , variitqve artibus perverfis & inho-
ntfashsbrtur. ^unüfegundleingedenfeii/ ab-
jicerecogitationes in flaguia, vertan in cogita-
tionc ncqvuiarum, miliriaedr improbitatis.
^i'iudig/ adj. fagax, folers, perfpicax, acutus, fub-
cilis.accr. (Spifcfündig / verfurut, capriofus,
calltdut, multiplex, argutulus , vcrlipelhs.
Gf^OTflnMi/ idem qvod ^Allflg/ argutus.
Adverbial. fündig/ ejl 1 argutc, acute, fubcilitcr,
fagacitcr, callidc, vafrc.vc veratoric.
gundigfeit/ Spigföndigfrit/ ©U/iubtilitat,acu-
men, fagacitas, vafritics, a/ruria.
Sittel/ c^mMlIM / Da*' pro:cftitius,invcnti:ius
infans. Dicuntur alias ^in^clfin^CC / ijvorum
magmu numerus Nohmbrrgst eß in Brephotropheo y
£in&dfr4uf*/ domo boftitali puerorum expeftto-
rum,qvalü rtiamAttguß* Vmielicorum^ ' ahbi. .
Slbfhlben / transigere , caufam componcre. Oid)
mit einen vorüber abfinden / comDofitione ah-
qvid cum ahqro connccrc habe niid) mit
ibmc abgefunden / bajjerjufrieben feonfan/ Hc
fatisfcci ei, ita exfobvi mc. ur acqviefccre posfit.
211 tinbung/ 0i</ folutio, famfa&io, compofi-
tio, reconciliatio» 2lb H'fu itdeue J&errCIl / G4/-
Iti Cadetti, vulgi Apann*viati,funt poftgeniti ftve
Principe« juniores , qvibus portio rlduciaria aur
penfitatio annua conceditur, 15 talk QlbfittDuni)
vocatur aponnagium , asfignata St deputata ul
tragen itor um.
SlnfinDeuV & einfinden/ adtenire* atNentarcacce-
dere, appcllere. SD?ein SBcd>ft'l bat fid) mcb
ntcf>t an ofcer eingefunden / liter* cambü non.
dum allat» funt.cxpeflanrar in hunc diem. 3cJ)
tv.ll und) mit derSaWung fetjon ju rechter Seit
einfinden / ftato tempore me fatis exiolvam de
bitu. 9lnfindung/ o&cr ©nfindung / ad venrus,
accciTus, aditus, appropinqvacio.
t{(U6finben/ abfolvcre, deducere. experiri, perdifee
re, palam rTeri. (gi wird fid) ich 011 auffinden/
eventus acta docebit , in fine videbirur cujus
coni. 3lll6fiin&iiug DU/cxitu$, eventus, expe
riencia, cxpcrimcncum,. ©rca* a utffindig ma
eben / deducere, probare , ad ex itum, finem aü-
qvid perducere.
befinden/ compertre,cognofcere, cogiracioneas-
deqvi, fentirc , deprebendere, befinde €f
bCO mir felbften/ re ipil comperior , colhgo ex
me. 3 n fr' nfn ©ebanfen beftnben/ opmione &
conjeftura aflcqvi. (f ß befindet rtflcrdiUttf
alfo/ (ic re* eft, ccrciittme verum cd. <~ id) rrcl«
auf befinden/ corporis conftitutionem firmim
habere. l£i(h übel auf befinden; male fc habere,
aliqvo valcrudinisgenerc rentari. CO? ^ H fchlPCi
ae / bi* man fiebet / tvie fid; die 6aeie bennbe/
(imulandum efr , donec apparuent (ratut caufae.
33efiudung/Dte/cxperienria,cognitio,T'ii/|or/(«m
appuentia, eventus. fratu», conditio, animadver-
fio,con(litutio. ^efilldli(b/rcniTbilis,cognorcibi>
lif,deprchcnfus. (^6 ifl fo befindlid)/ tlc eft, in hoc
ftaru vcifainur , ita tonipercum eil. Refill Miel)-
feit/ t»ic firnfus, experientia, ufus, exploratio.
(£mpfiudcn / fcnfibui aliqvid perdpere , fentire,
odor.m. Qöolempfinden / ienttreerc. $rcfe
Steude empfinden/ Ixcitiam rotopeclore fcntuc.
Viüt empfinden / voluptatem peeeipere. <£m<
pfindung/ ^mpfinduüp; tt. (EmpfmdltcbfeU / t>ic/
£enfus , odoxaeut » olfaftus. (£r tü von große?
^mpfiudlld^feit/ cgrirudine animi laborat, pro«
tinue ofFcnditur, facilc indignationem conci-
pic. etliprillMld) (enlilis.icnfibilis, indignabun-
dus,ftomacho(us. UtKlUpfiudlid). trupiduitinfcn-
fatus , Of adverb* fenfim *vulgo tnfenjibilitrr. litt*
empfinMl(t)Feit/ ftupor , indolenüa, ftupidius.
(£l'fiuden/ m venire, comminiCci, confuigerc, ex«
cogitare. ©ne JTuafl erfinden/ anificium repe-
rire, parerc. Erfinder / tev / architedus, con-
diror, inventor, rcpcrt'or, exeogicacor. (£rfin>
denn/ Mt/ inventrix* <£*rfindun<(/ Ol«/ inven-
tio, confhiutio, excoguatioymachinatiox
Vorfinden/ 65 ftfirfinben/ orFcndere, deprehende-
rc , repcrirc, praefentem Ar adflantcm videre,
^cf> bab meinen ^einb vorgefunden / prasvemc
mc inimicut meus. 9>or findung/ Vit / prasven«
tiot antieipatia, pnetentia rei, ineurfus in refö*
eia, oecortärio.
IBiederfindtn / repeiire , recuperarc, repecere , re-
eipere. SieWeit Wiederfinden / revocaretem-
pus. <?eine <£bre triedei finden/ cxiftimationem
rcconcüiare. (Sein porigem Slnfeben findet fid)
Wieder/ autorira« ejus revivifeir, in priftinam di-
gnitstem refliturus eft. 935icdClfindnng / rcfti-
r uue , rccuDcracio> teeepeio. .^ic 2£iederfiu>
dung/
485
8»
486
t» ti ti -4 Der (Ebre / rcparamcn honoris. Lei ■
flCÜinDcn rcpcrtinus.
Vftnqer / o«/ digitus , daftylus , k fmoett/
fvod&multMinhdtffftrtur, fingen / ptomrnaa-
tiene madldi : Digiti* mim pttprimif qytnmtu,
contrrÜMmtM , dt-vemmm & tollimm. OH 16 Die
ginger fibcti / mJulacrcalicui , connivere, dis-
(unuiare. OK if &ciii ginget worauf jeigen / ma-
nu docere. (£r faulet c* nid)f aus" feinem gin>
getV ex fe non fingit vclut araneus. Die Ä'i nger
lOOrnad) liefen / tehementer aliqvid expetcre,
gratisfimum efle. SRie&t hm einen gingerbreif
Weichen / ne digt tum q videxn ab aliq vä rc difee-
derc. 9Senn man ihm einen Singer beut/ fo
will et Die ganje .£>anb baben / fi digiium porrc-
Kcn», toram man um invadit. (Eines giugers
bicf/digitali» craffitudo. £iue$gtnger$ breit/
digitus trantverfus. .H leine ^iuget > cxilcs digi-
ti. 3ufanmicngefd)Ii>i?ene Ringer/ digiüpefti.
natim inter feimplcxi. gunf ginger liubfogut
a \i ein 55üt^ba Pe / prov. de iif, fvi digün eibos car-
punt.qyjfiJuM : digiti für eil: j opus non habenc.
©ier3 wcrchjnger brcit/palmus.(£o Diel mau mit
Drei) gmgern ergreifet/ pugillus. (Er i\i gefchwin«
be mit bell gingern / funt Uli celcrcsarticuh. .
Jtaufkutejingcr r^Docfterfinger/ i.e. Der Daum/
poliex. gorberfmger/ 4/1** feiger 1 index. digi-
rus falutaris. Littel« Starren of er 9ReQger>
ftnger/ Olrfenfinger/ digitus mcdius,mfa-
mis. Den SKittelftuger weifen / medium digi-
rum porrigere , t. c. ladibriö habere, ©olbpn;
oer / J^erifmger / ^ungferfinger / annulam,
medicus digitus. jfleinfinger ^unferfinger/
auricularis , minimus digitus. (S-Of teefingeiv
opcraDu fttrpcnda.miraculadmna. tebern
ginger / fn>t Dauraenfinger/invoiucrum digiti
v u lue ran , rheca, cegmcn . munimentum polli-
cis »digitabulum.
gingerletn / dimm. D46 / digiculus , digitellus , \S
atjpectt 1 digitus minimus Jr« auricularis. fön»
gerlein / rti*m diätur annulus. (£m gingerletn
fcl)enfen/ annulo donare. gingerletn 'tum digu
tau tfi , alias an £in gcr bttt.
gtligcrn/tcntare.contrefraredigitis. (Er Fan ll'ol
auf berJautcfinaeTn/teftudinemeelerirex d»gi-
eis percurnr. ©cum granenjimmer i|l Das gm
gern gefarltcfy / eontreftationcs feemtnarum pc*
riculofc funt.
gingerung / Die / contreftatio, .ntrcdlaius , tenta-
cio, ?f < Agifc fo> wftus, taft io. •
Bin
gingerid&f/ Ajfj.digitatus. (recht pngericbf/ fcdi
gitus. 33iei fwi'U: iu')f' qvaeuor digitos habens,
qvadridigit us.
ginger linej/ Der/ ahh ^mgerbur / digitale, theca
digiti.
/ De*/ plur. ftinUn/ fringilla, dicilttretitm
Sörotfinf 1 5öu<hfinr / jubicilla. g!ad)^finP five
Ücittfinf / linaria. DiflelfinP /carduehs. ^o!b>
finf / aurivitris, chloris. JaubfinF/ pyrrhula.
•Qm'ffmr/ fringilla montana. ^irfcbflllf / coc-
cothrauites. SRe^elflllP/ mufcipeta. :\ina.!
finf /fringilla torqvata. OBalb^ winter« <Eebnee<
Dauucnnilf/ fringilla hyberna , montana. niva-
lis. fiBeie finf / nxijjer ^ucbfinf / fringilla Can-
dida. (Srünfüif/ virco.
ginfler / Der/auccps. aviarius. Hinc Henricus
aueeps, Der ginf ler A3 tu tfi , avoJ cum n a Düte
EberhArdrt infigma ÖT ornamtnta mperu afferrentur,
aueupto intentui ejpt.
gmFelu / idtm qvod&#it}m / aucupari,aucupium
exercere, aves retibus explicariscapere.
5itl/ freien / gcmcuUri,^»ci/Hrr/iimgirlfani
jen / efl nomen /JÖmwi, ab agiUtiont ^frttjventi
motu Mlum.
ijtrlfanj/ t>«t/ ^^irlfanjcrcn/trfe/ geflu
culatio, fafonatio, prx(rigias,chironomia.
girlfanier/ Vtt/ gefticulator, ludius. chironomus,
circulator, prKtrigiator , oculorum prseftriftor.
girlfanjerin/Di</ circulamx,g«fti<ulaTia , pm-
Uigiarrix. prxcan tat r ix.
girlfan«d>t/ *dj. gefticulacorius, circularorins.
tfCt)/ 0«r/p/«r.5lfCl)e/ pifeis. IDcftflfc*?«
etiam junt fignum caitfir. Die Coline gebet burc^
bie gif(|K/ So! m « r P« p'fces. gi|d)e fangen/
capere , venari piices. glfd)C febupen / pifees de«
fqvammare. »Reifen/ cxdorfuare, exartuare.
Olui-nelMiien cxcntcmrc. 3rriHtfcE cfauft«««,
Dicgi|t|)e trieben/ pifecs ovafundunt-w/factum
gignunc bie jjifche Derweilen in* ?UJaf<
fer / fine pifees in aqva paulifper ludere. gifd)t
(icben /pifees in jus vocare.dixarc. ^i»"d}e ba
rjen OD« braten/ ftiger« a«t aflare. 3J?itet»
nem gnlDcntn tarnen gifdje fangen / auteö hä-
mo pifeari. (rin(£ 5engi|Ct)* / patina pifeium.
€ine t)pnnc gifehe/ batus pii'cium. hofier/ Dai
toOer gifdje ul / aqva pifcofa. Den gtft9.ni fttt<<
legen/ pifees inefeare, inildias ftrucre pifcibut.
Dürre / oDCt treuge gifebe / pifees indurati , ad
folem arefacli. (eingefallene gifene / pifees mu*
487
Si
8
tiaconditi. £ratc 5v|'d)C / plani. @cfctt(HC
gi;d)f /ciixi. ©cbratcnt > aili. grift&c/rcccn-
tei. (g f v d)!i;l); : aculcati.
d:c / mfcci fluviatilcs. Qv.dni'chc / pifcis
frißu* /e u fnxus. Scr^crfif^ / fcalpa, pifcis Bcr-
golicus. ^luiintcbc Icpia. $lo*ftfC9/ filaeo.
\ ;; i\uni"d> / capito fiuviauli»,alofa. ^raiti;fi|'d)
ihurfts , pboco. (£u<jrififc& / aiiks tttcm ngd/
fqvatina. (JMupfd) / chryfon. . ®rt nqfrd) / al-
kuia. .fpalbfifd) / pcßen , paficx. Jfronijifö/five
Ipfcifirni'd) / acus , bclone, buccinacor. .»3a
vcunichc / pifccs dclicatiorci. 3 a 9fifd) / lupus
mannus, labrax, alias tYJccruJoTf. junipfnid)/
£d)luffifd) / torpcdo. tforbfifd!) ' ÖÄrug«
flfd> / pifcis vilisdc putridus. Jtr4lHP|fijd)/cor-
pedo. Rxtbi» fiv< <r^>a!fi(cf> pjücsciuftacci fett
ccftacci. 9Kci)ft|'d) / alauU , alufa. 0?t t Cl'fUcI;/
pifcis mar inui, pclagius. iMaifcififd) / fyvau-
na. ^flltlifc^/f'i/SJiesfi^/ pifcis Lutcnfis.pa-
luftris. fV<ut'fi|ci) ' pifcis pracdarorius. Keilt
fi|'d)/fluviatilis. (galjfifdj/halccula, H. pifcc»
aqvä de (alc elixi. vr crf"ifch / pifcis lacuftris.
GtyttfCffifö/ oftrca, conchylium. ^dmcitW'
ff(h apiu. <Bd>dbcftfty/u*!urut. «3d)cßjT|'d)/
afcllus, capito. £ d)livnfi;"d) ' gladiolu«, xi-
phias. *3f OCffifd^/ afcllut, pifcis i'uituariu«. Sßal/
Jfd) i balcna , cetus. ^eijjftfcf) / five Sd>nott>
fil'd) / fqvalu* minor , alburnus , Icucifcus. Sunt
ttfalitgtittr* pifcium . ut : Jf n Ufjifd)/ alaufa. $ Üf <
tclfjj'cf)/ polyput. Sunnftlty/ thynnuf. <§pic>
fldflfd) / taber, gallus marinut. 8&MM€/
albular , Icucifci. (? pdKPidnv pifccs vilcs, ple-
beji. (Spif yf)|"d) / fphyrae na. ßUillfifcfotV pifces
faxatiles, ÖSc. (lyos omntt tnarrarr longumfont.
5tfd)lciii/ Oaa/ .Vi»«», pifciculus. kleine föjcblcin/
pifeiculi minuri. £a$ aflcrflcinciie fiifcbiiin
im vO?CCt7 apua, r #kw4 nun « tfpiuvta nafirns.
gil'dxit/ pifeari, pifces venari, captarc. gifctKn
metaph.tß indagarc, inqvirerc. €r t>cnret / Cr
[vi; ijcftfdjcl cxißimatfc duioremefle faclurn,
pifccs capraros fomniai. ^11 tritbettl 9Bn|tT
i|i n:'dvi! . efteaptu facilis turbartu pifcis in
und». SD?and>cr wiO fiftbett/ fp f rebfet cx/prev.
dt ovi ntmium Ivcrum captAnt & paritm ctpiunt.
(Er fr'd)tf aufbent (mcf CtlCII / incaflum laborar,
fruftra fc corqvct, in acre pifcatur.opcram ludic.
5ifd)cr/t><r/pi»citor, pifearius. gi|djcri»/ X>it/
pifeattix. §ifd)<?r fnucjin nitftf in t)cn jfrfcq/
rifcatorcs ionge prllcndi a caftmfunr. Qin«v.!<
ni'djcr / bamiou. CKvH!(!;iiifii'J)Cf/ pitajurho-
488
minum, iMn piagiarius , conqridcor , coactor
milkum. (^clfn|d)cr / crumcmfcca . manricu-
lanus, (c&ot xonacius. COv'V,Mciiif!;'d)cr / ga-
nco c iiumn.it us.
Sift^ung/Eö'gifc^crfo/öfe/ «^«öaagifdjm/ pi-
(cacio. (gr nebret fub 00m ^ifcfecii / v » v 11 P' lc **
cu. (SincSlfd)crcnanrtCllCII/ pararc piuatum.
2luf btr Sijc^crro jVnil / indulgcre pifeationi, pi-
featum cxcrcerc. (gtOcfnfdKr*!) / oug*t n»c-
ptiae, j oca , affanic. StßüDc §i)'d>rn> / p ifeauo
maritima t^Huviacilis.
.V!'d;td)t ö ' 5i|4)bar/ pifcofus, pi(culcnius t pifcina-
Iis, pifcamui, pifeatorius. viui frfd>barcr £cid)/
vivanum pifcofum. ( v|d)i(h'.a;iif jil'djtiijidj-
tcr ©tfdjinacf / /apor pueuientu«.
Olbfifd)cn / abducerc, fubducerc. fubtrahere, aufer-
tc, adimcre» dam dimovctc. «ii hat ibltt tlC
J.3amlid)tcit «ib.U'fil'dn-f / arcanum iftudindaga-
vic 2Ibn|djlU!iJ / DtC/ dandcftina occupatio»
dctradio.
Olirriichi ll cxpiüari , dilii^cncisllmc qvasrere, ubi
niices lateant , Üfmetaph. intereipexc. <£incin MC
SBortC aufhieben / verba captarc, obfervarc ali-
qvem loqvcntem. &uffit'd)U(U) / tu / cxpifc*-
(10 , inqvifitio.caputio, obfervacio.
Chi? fifd)Cii / proprit pifeatum venire , B' abftinere
puüonc , Atmdc : Indagare , explorarc, inqri»
rerc. vii b.u Die tfünfte nu^cfi|d)cr / cxplora-
vit aitiricium ceL Ciiu- |üid;iiiu) / tue, indaga-
tio. cxploratio.
<sf rn'Chtll / loctari pifeatu , deinerps iJttnefl, qvoi
2tb< $f Äuöfifcbcrt. (fr bat Die v5iid)c »cn ibm
Ctfi|cf)C// diligcruisHme inqvircndo rem com-
pertam Ii ab et . <frfi|"d)UHij tMCV acqv ifiiio, im-
pctratto t adep(io.
v^rrfifC^Ctt / anticipare ■ prasvenire, praevertcre,
anteve ttcic. <£t bat ibm w t»cm J>patncn ge»
fi|d)f f / ante vertu cum in aifeqvendis honon-
bus. ku' riifd) itn.] / pr<evcntio , antieipatio.
3crflfd)Cn/ excedeee in venandis ptfeibus, maco
rarefe pifeando , tempus contcrcrc pifeaeibus.
/ älikt rttam 3i|Cl / Oer /a jhmluttdmeptftif,
Scnit.» verpa , membrum genitale mafculum.
iiftlidjt/ adjctt. tak membrum referens Aap-
petcos. (N c t- fi | . Iid) t / bene mentulatus.
t^tfetf / DCC/ propriie fpartcum,/r« ex junciscon-
textum vafeuium . ad majoris fummxpecunia»
reopicn Jas , qvslia foiü eßeni ttxU vwäneä , m
gvibm piß* ctppntfir, ÖW $ifU;toti>£/ 5>f<^'
-89
S't
490
reifet* / dicitur Lsttni fifeus , faccus put ^licru ,
amuÜat etiam «cranum , Dez ejCfltCinC 0Üff fl -■.
91/1 eivraeßdet, $tsr\il / filcali», praefedus fiici,
tA*i de ^i cnfivjtrcn/ connYcare,conuniucrein pu-
blicum v & fonftgjirte Otäter / bona commifla,
> & qvidemhibndo nomine , IwAe dkuntlkont
ttrcbäflO / Ao»4 111 publicum aJdiUa, i.e. vetitaac
commercio extmta. ÄOnfiejiriing/ publicario, fe-
dio, "vulgp confiß.atto m
5iöp / fiepen/ ^yrr^mhif/fiöperai/
fibilaxc , confufurrare ■ muflarc ^f/ii»- iiri/ur
pt>P<rtt/ &pfi0pern fomniak ßnofiHa &fa8a.
jtliA AialeUb diatur etiam ^\ti(f)c\(M/ in utramqvc
parcem garrire. Licet fufdjdu etiam exponatur
ateerere , conrerere , friare. CßtT ba fitfpert/
o&er pifpert / bat feiner ?iebr gcip$ feine €brr/
o vicunqvc fonos preflos lingvä focit , efut fermo
dubio proeul turp ii. 28er pertfanben tverben
ml! / mu(j nid)t pispern / fonbern Line vvCi-p. non
musfites, fed datiiis loqvaris, Ii inteUtgi vclis.
Alu per fffpcrcit inteüigunt fonitum iUum , <j ti den-
tibtu edilur jon6 compieftb , mit Den SÄfyncn
fnwfättlffrJhoc rß ftndcre dentibus.
SifpcTer / De*/ musfans, musficans , mutiens , (n-
furro • fibilans.
ftifpcnmoy Die/ fufurriK, musfitatio» fufurratio.
öUPerfd)t/ ad\. 6£ adv. fibitus, miiucns , \j novo
tocabulö musfttanter. •
*$\§l*Ct iplur. Jt^Clt/ filum, cjvo cextrices
opus diuraum diftinguunr. A fono fortajs'e,
(jvem fila intenfa tdunt , ^ifj Vfflron.
Si^CIl / foo< etiam gefjen pronunciatur , farcire , fue-
rc , p'jfn'e tarnen noUt vctcramcnca confucre, Del
inrerpolarc.
ftefje / Die / panniculm. (Einer ber cht 5?!eib Pol :
ICT §Cfy.*U l)af / pannofui. . Dicitür etiam getydjt
ÖflCrf^/futÜit.rupnu.
$C$mty / D(< / interpoülio , fueura , alias eliam gc-
^crep/farcinatio.
5c?cr/ Der/ farcinator inrerpolator. gcfjeait/
DU7 iotcrpolairix , fcr cinatrflb
JiDel/Dle/ pandura, plur. DlcftiDfln/ wwtt
i^ijjcn/ önDel 4 fit}en/&d)neDd> ^iuict;'
)Cn / WeDel a tveben / non lantum <p'ia (ho» Ja
pxniursrum olim ex filif Hneit fit taut , fed tliam ,
avia futurum 8^ farematurum+metttt idemfete tß»
mvalk fiheinum. ^ib(\ttiam nerv us tß fett mani-
ca , viflrumrntum tortura, fyale rß , (in ^flunu' il •
$<i§ft^l / pandura major , gravit , basfironanf«
/rvf itock mfimt. JptffttntflDd / pandura r <lul-
. eifona, acura. $l(tftocl/ pandura media foni sltio*
«*. % cnprpM / pandura media , foni preffiork»
3)VC(fiöfl/ pandura dimidiara. ^ ntcfli>cl / pan-
dura dulciiona major, dmtur alias VlolDlgdttf*
«IC / grnubtu feu cruribru fuleiatur ,
barbitos gcnualn , qvia genubus aptatur ad ple~
ürum. <3tP(f|iDfl/ fadicula. ©trohfiPd / Orga-
num paftoricium. <£r f an auf Per 5tl)d / pan-
dura canere jperitus eft. giöcl bcifcpcn / chor-
Has aprarc. tmnilCM/ remperarc , corrigerc.
^iPclctt / canere pandura , ludere fidibus. CÜV ft
bd( immer cinerleo / femper caneiienam can-
demeanu. 3lrnmt lepret flPdn/ pauperras o-
mnet arte« perdocet. gipfln etiam notat fticare
6c lerere, qvod etiam jcrfiPeln 55* abgbeltt dete-
rere , Ar detricare dicitur. ©n abijcpbclt / oDer
$er|lPdr ^(eib / veftis rrira , depilata. Sli^fiPcln/
deponere panduram.
^ibeler/Der/ pandums. pandurifla, fidicen. in
SSicrfibder / ridulator : Sicenimbarbateexponi-
tur fidicen agrcftis. ^aurcilfibder / paftoririu»
choraulcs.
OhMDjL- / DaB Sibelunq / Die / ipfe camus * Ju-
nis pandurx. q$ iü n»ol ein elenD ^cfiPele / mi-
fera Tane haec eft mufica. Dicitur etiam DAJ
^ Dein.
^iW'lid)! / a ijrH. morc fldicinum ,pauduralis ( in
mudum c.nuus pandur«. %<X\\bc\i(f)t / 13 jcr.
fibett / attritus , decrirus.
?$tbililiupump//iatf vox rßtxfompandur* majorU,
t.g. ba giu^^ibelilinpump/ibirbaabanrpaa-
diirae.
M/ fiffen/ Spellen/ 4 yöno dtüum ver-
tum, pedcre ( crepitum vencris emittcre, \ >ü r c.
<$if(/ Der/ exepitus Ycntxi«, borobus, fonus pe»
dcntii. .
Refill / alias $UDCIlfl|f / $aI«lfl|T / lupi crepirur,-
fponsia tarreftrit pulveiulcnca. (£r 1 fr indif cu
ncs '^onii? lt?t hl t homo nauci eftdr maili.
!^if?i$/ Ö'Sifuebf / ^-v. pcminofus.olidui,
pundut, ö> ^vrr/-. pucide. gi|hcbter (Berud)/
odortcrer, rancidus, muftcus.
3ifter Der/fufflaior.inflaior. Unde^(d,<nfi\i<Y/
oniflo» ciAcrarius , u, lionio iurdidus , pucidus,
Vidttwr
I rjp. 4 2Matt. iVw jo/M« txfpmtur vadofur,
C* Ii Üj> brevts
49'
9
brcvis, non profundus, verum etiam plan i -
«qvus. viiu jlad) 2&i|jerlcin / aqva langvida.
gladje^aiuV palma. ^acbevrAnjfel/ gaba-
ta. patclla. ßladx (Sturmhaube / galca plana,
flache BIi$C im 9īr / brcYia.fcamni, fyrtcs.
Alach jelt» / aeq vor , pJanitics. glad)CV ÜBllI
ftl anguiui obtufus. f/ütc etiam vtnit §|aci)
fll§ / y vi plantu flatus ped&t habet , plancus. plau-
tus, plotus s ES'Alacbnafe / fimo, od nam fuprriiu
funtdejrrfi. $rtd)c3iegel/ tegula,Urer. glach
2lngefiC$t I facta plana cv ampla. ^ I a che \Ut>
bat/ opus funplcx &non elaboratum. gla<
d>er ©ang/ vcna obüqva. glat&e JXube / rapa
tcsGJis. Jlad) Srinfgefchiri / poculum oris
Jatuli.
d)cn, » fl U5"flad)cn / complanare, & cxplanarc,
planum faccrc. f*>c flachet Werben/ plancfccrc.
5 1 ti vi) c ' T>itf pator, planicies, fupcrficics plana,
non rocunda. jDi< £cani aifye / larum lami-
nae. äBaBcrftäehe / vadum breviuf. flache
Des JXuber:* / rcmi palma , vel tonfa. 3nncte
^liSdje ber £anb/ palma intima. gläe&e fc*
UÄCCr^/ aeqvor.
^tä d)lid)/ latus, brevior, aliqvanrum vadofus,
non adeo profundus. §läd)lmg6 / adv. cum
latitudine, late/ru obliqv*. (f jncil mit bem IDt*
gen flacbliuas fd)lagen/ gladio obliqvö ferirc,
percutcre aliq vcm lamina cnfts lata, non catfim,
nec ipsa acicgladii.
^labbe/ & klappe / we/ os hians, informc,
i.'. vuluus infaciem ineuflum. Sum'uur etiam
pro alapä. (gtnem eins in bic Slabbc geben/ co-
laphumalicui impingerc, infringere.
$lfld)$/ t>Ct/linum, carttplur. gkfrftfrg fo f
glachs/ 1 num kaum. Ungrhcehcltcr / infe-
öum. ©wlanter ftladjs/ mallcatum. $ur
|<t 3l.ich$/ Imum Yile. Dffltlichter glfich* / rn-
tum. ©reber glad)* / «affum. äßilbcr
glaep* / Hnum fylveftre. Älcin »Uber Slad)^
charnselinum. Utucplauter gtadjtf/ Ünum cru.
dum , non mallcatum. <£f« Gniebel *$Kid)£/
a/ii* &oßen/fafc i culus lini. vf in beulen $tad)$/
litis fafti manipulus. (Sin Sorten glad)$/ ha-
Sfu«. glach$ an bev ftunfcl / ftamen. jjlachs
innen / ot>cr nuffteUen / ünum folc ffecarc.
glacb* brechen / ot>«t fehmingen / decorticare,
comminuerc. .Oechcllty- peftcre , carminarc.
^Äten/ farrirc, runcarc. £icd)Cll / Ot>ft* roufen/
cradicarc, vcllcrc, cvcücrc , exuncare. SiiffleH/
492
lim fernen hamis ferrcis deftrinsere. Kdfcfl/
o&ee trxtd>cn/ maecrare. ©en ^lact)^ fpinne tv
ducerc, nere linum.
Frauenflachs 1 SOJarun oDer Sßalbflachf? / linaria
urinaria.Ofyril major. Qvtüfiaii/ millefo-
lium palußrc , maracriphyllon , dkitur ttUm
SBaperflaefr*. ^rbfJaeh^ / ahks ^«Dcrwete/ Ii.
num vi vum , aiumen fustlle , amianrus. vr eis
bcnflad)^ / cafTura , cutcura , altäs ^tUfraut
SBie|cnfiad)^/ gramen junecum lanigcrum.jun-
eusbombteinus.
^licfttm / sJj. lineus. gladjjin Oam / ünum nc-
tum. gl4d)fmc(^(bUifVn. Imamenium.
fln 5tiA / tcia ünca. ©nem einen fWeJfinen
$art rtedueu/ illudcre ahcui , pro dclc£Umcnco
aliqvcm habere.
3U'tt>fe/ ©<C/ cendo, nervus. Unde $kd)(\ä)t/ Adj*
nexvoAis. Hdbtnteniminßrumrntaißamottu,
nettM & ligamtntis conßata, fimilitudmtmlini m&-
Crrati.
cepidus,
inealefecns. <gin fiattes 3üa$er / aqva repida,
unAt PmNb%sV tcpidulus, ^ .1 .'roh tepidc.
j lad etl / t a Ich cn , eepere. Unit nebit eß verbum
aliud .*
^lacfCWn/ «vomere, critpar«, projicerc flam-
mas, qvde , qvonüun in motu funt fif ventilaniur ;
ideb §ladcnt ftiam fignat flacccfcerc. Inde fiaefe*
renbe Ol)ren / flaceidxaures , & flaccui, an au~
ru deorj'um drßex* & penJuU funt , 9fr flAtStttM
unt> feM»ppa -ntc vl N bi-<n bat.
Slacfcrn/ bABmom. verb. fc^ Ote Placierung / cri-
fpatio. Sa^S^eferu ber Richte \\i beu 3lugen
fd)dbltC^/crifpatio myxi officit oculis.
5ladcrtC^t / aJj flammans, flamm iger, flamm ifer,
flagrans. t)At J^CIHT ift flacfeticht/ ignis cx-
plicac dr torqvet flamnus, vol vi t, turbinat flam.
num
>3ladfc 05* §tagg< / tit / vexillum nauticum?
(^d)in^ade/ apluflrc.apluflria , dtHum avnlüA-
time. ibie Skpe abnehmen/ vcxdlum na vis
honoris causa (ubmirtcre.
glabcren / glattem / mut*tödin x> & tu
eß a glaef ern / ut k t6ef cn / rütteln / &h ftrei
cf / 5 jxoNief/m @trat< / U r, 0tra jjc. Ejw~
dem ßgmfuA'.torh etiam eß, flammare, flammas
crifparc , extenditur tarnen etiam ad alia , jvx mo-
tum babent, fignatq^ morare, motitare , crcpitare*
plaudere aus., incicato impetu ferri , i.\ fluduari.
%
493
8
494
Scribitur aulemvarii: gUÖCrftt/ flfDfrCR /" ffilt
f<rn/ flottern fluttern. glabernb / ?olitans
glaperilbf Ädfcr/ btuchi crcpiranrcs , alis plai*.
denres. 3n cer JEfrcfcn fpu man mit ©cban»
f cn Itidjr !)cnim frflitft / non ragandiim Jeu cir-
curovolitandum «ft coeitationibtis m Ecclefia.
£ic <*Mwf feeligfeit brrSBdt »erffabert rote ber
2Jßinb / fclicita« mundana venti inftar diffundi-
tur vel evanefcir. Qie glebcrmeufe flabern hm
nnbber/ btffie gefangen werben/ ▼erpcniliones
circumcirca peracrem fcruntur , uiqvc dum ca-
piantur. £a$ gener flabcrt |iim öad) hinan?"/
flamm*: volvuntur per culminatcftorutn.
glaDcr/ Dt«/ acer ,omus,mollufcum,«rior,cn*
' ftu Itgntim crt(po macularum dkctttfu ra.iüt.
glabcrn/Ö 1 gfabevüfct/ - 4 undularut, crifpans,
macularus „acernus. ^UiPend)! -£>ol$ / lignnm
acermrm , crifpans. i£ in $i|d) ton flabernctt
JP)üljC/ menfapanthenna. glabcri<^ti«J«4pro.
p» ti ftanifiaUiont eß flagrans , crcpitani r Äuclu-
ans , vagans , »oliuni. gjabericbttr (ginn/
mens vaga , animus inconftans. glaberidjte
©eberben / reffus» five motui corporis nimii,
vafri , paheRriri. giabeTrd)fe$ geilCt / ignjs
flaromacis, flagrant. Mamma crifpa. » v
glabcrer / DC* f homo vagabundut , inqvietu*,
circumeurtans , 4c levis, inconRans , fludtuans,
yagus. Item adulator , palpator , aflenrator.
Alan^onunußri GaUicaßrtfcribajtt ^promtneiant:
gta ttirct / * Galtor um ßaleur , adulator , ab adu.
lari, ac caudi caninä dt8o vocabulo, cum canum
proprium fit , caudM dominü adludtrt & adularL
gtattirerfo / fite gtoberin / Dte/ adulatrix.
^Idttirff!/ propra meÄarc caudum , &mtlapb\
blandiri , aifentari. ^Alan nic&f fattiVCW pro-
cul ä nit eil omnis aiTcnrario, gratiam blandt-
tiis aueupari moleffum mihi eft. 2Ber beuti;
ae* tafle« forfjnfonrmen geftttltt / &er " ,u 5
flattiren lernen / v* bodi * in * e fuä ^ 0 p, 1
yuIc , ad granam * toluntatem aliorum tot
qvatur.
Rlatttrnng / Dil / blandiloqventia , anenratio ,
blandinar , palpitat.o. €ine gnrftige glatti-
runa/ adulatioturpis, non digna nomine ho-
nefto. 2lrt!i(&C glattirung / blandimenta fa-
CCta. ... r 0W
mti^QldjßJi»**' blandus, ad aiTematio-
ucmerudirus»cailidu»adbUßd»«a»: «.aflenu-
««sicbUndc.
£0tWn / iJtm eß , qvod Sltttcttl Ö» ^I<»Öem/
ffammare , flammigerare, & vrnit a Slabexn
ftvt $[oQevtl/ [üb latd per aphtref. $/ ftd foium dt
tone flammt* uftnpatur. Ejus compuftium tß auf*
Iwcm / flagrarc , » tBerlP&ern/ comburere.
£cöernug/ Ott / fTagratio . idtm qxod Slartivunft/
ßc Meridjf ff io&crnö/ idemqyod ^Iflrfcn^t
ätoefemt».
lohe / DlC/ flamma , *b hoc lofcttt. i'ichtti li-r-*
brennen / in oollet £obe (leben / giobos flamma.
mm actollere, igni coilucere. ir o I> c bot fid>
gefeget / incendium virea ponic. ignis langvet,
itamma qncfcit, competeitur.
JfCben/ 85" nmpofuum auficben/ ignefeere , flamme-
fcerc. X>..i5 geuer lobet auf/ ignis altmenta fu>
mir » ignis glomcracur r aedes flammis collu-
ceac
£cbnng/Dtff/ inflammario, incendium» ignis ru-
ttius, aeflnans, flamma furgens in alrum.
^ ohiebf / *dj. adverb. flammatus, flammi vom us,
flammtfer , flaminiger , ignitus » igneos , igni-
fluusr in Aar flamm.r , i n modum incendii.
£of)C/ Dtt/ rtiam tketentur rerrimenra tofla, five
tordes coriariorum » ob eclornnrutilum, qytm in
igrtr conträxerunt» •>
Sßd)tCren / ficcarc , vtnit « ÄoI)id?t / w/ ab an-
fijvo £ogben / lucerc. fplendere , unir rhAnt $od)s
tCC/ fafciculusflraminis ardens. 91« vocabula ta-
rnen non cuivis obvia funt. Ptßemut fvidem mc
tnferere IeUd)tcn/ 2id)U qv* ab hoc 4mtyx»&H}ben
dejernduni : Std videantur irtfrrius,
3(at> / & ffa&Cn / D«/ favus, cellula fex-
an<»ula apüm. J^OIligflab / feviu mellitus.
¥ee«r glab/ fatus-mams. föcbrod)cnc gla&eu/
favi demcsii.
glaßen/ Dar/ ptur. fi\abt.n I fmitaudmrm o/vodvu
extenfum eß, utpete placcnra , hbum r fchblira,
atiaa. crußuia. glabcn baettn/ liba faecre , unde
«n Slabcnbacfer/ hbanut. «Butterflnben / pa-
nisburyra illitus. Jbonigflabcrt / melle ilhius,
/rwmdlirus. ^nerflaben/libumtxovis. $i t
fe< unb Äreuterflaben / morcrum berbofum.
^ubflaben / exerememum vaecarum, ftercus
bubulum. «0fU«!fial)cn / bbum cx defruto.
£)|tfrflabett / placenta pafchali» , bbum pa-
fchalc.
glattebt/ **)• & ^ve rl >' >° modum placentae , po-
pani, fcsiblitar, vel liborum, %
P ' Unflat/
4 9? gl
Unflat/ o«r/ p *dor, f«d itas i fordet, it. homo
ibrdidut * »oedas, feurra impudens , <jv> ctüim
dicitur, UnfUtCT.
nqvinare , fordi*
dum reddere.
Ull(!4fi4/ adj. &aJverb. pollutui, inqvinaras, fqva-
iidus.fpurcu«, i'aedarus.impuruj, fordidc,
fccde.inqvinace, homde, puride, fourec.
Utlftätiqfeit/ e> HnfMtrrCD / Ölf/focdica«, fpurci-
tici i fqvalor. illuvtes, immundn ia , Cordes.
Slamm/ & flammt/ wp/m-.jianr-
IttCtt/ flamma , fplendor » ignis, ignis lucu
lentuf . Vocsbulum glmnmc * Latmo flamma vc
iuai deduQum , flammam Sutern a <P' f/», uro :
Sed qvii perfvsdebit mihi» ut crtdsm, üermsmt
meos nullt tntfgrts smit caruijfe hAc ttoculi , donet
tarnt andern e Roma secerfwerint ? Qvsre fsciliiit
sjfentior üs , ayi flamme ä giflcf / tepido , c»! ido,
derivsnt, Ladern entm facUiiatt cf in m nobit mu-
t*npotcß,a'vA Grscorum y. in «. 2ßo .\aiid) ift/
!>a irr Du flamme n i(f>{ n>ctt / flamma fumo pro.
zima. fteiierflamnie / flamma ignea. Jßitubt
fTailtmc / Hamma principalis» major. Gimmel I
flamme /five 2Öetterflamine/ fulgur. StdJpiw
ßlilHünunc/ tttam Spiritus fan&us, flamma läcra
dicitur. 3ftrit>fliimmc/faxli?ori«. (gtrobjam»
nie/ fafctculus ftraminis incenfus. 2BilRber<
fl immc/ ignis admirabilis. 3oniflamine/ ar-
dor irae. glammcn illtfmerfcn / flammigerare,
tiammas emutfre. !pie Stammen Dämpfen/ he- 1
betarc flamma». flammen in Der Ullft/ boli- !
de«.
Sammlern / tAS / dimin. flammula. ©a* T)\a\u
lein &c$3Jcrfrnnfcei/fcintilla ingenü. imu-nD
(Imnmd'in / vircum fein ni IuI.t. iBdjiffctftimm'
lein / Helena, i/.Caftor & Foilux 4 igou lam-
bent.
Stammet!' qeflammff / flammarc,flagrare,<crori!-
lare. ©efiammet / flammatus. €inßeflauim»
tft &e<)en/ fa um um firuofum, cortuofo« per
omne r'errum haben« amf raftus , vuhb , aladim
ßsmmatm. Compof. QlTffttimneit I & auffiaWU
men/ flammefccrc. Stuf CfW'fagHW / eom-
burii delcri, extingvi. gflrtflainniCJt/ igne late
graflari.
^Iailimid)f / sdj. gadverb. flammifer . fiammtvo.
juat.tiamnDartts,/*. cortuofus, Ö'finuofus. (j?i>
ne ftamm ich: r ©culcy pyramis. ,T>ie (tainmid).
fe (^ebil tje/ rrreuawmoates, itsadlt, qvod k nu
g l 496
vt, qvAfttpetuiteguntur, rtftlendeant , ac mßar
fiammtrum t longinqvo appareant , nifimavrlk , tos
ab incendio, qvoiohm pajji funt, ita diäos.
iracundus, flomachofut,
indignabundui , irä percitus, inflammatut, in-
vcuhis , tracundii ardent, iL ftomachosc, ira-
cunde , iniemperanier. Q?r ftcl)Ct fl<imi|d) aui/
torvurn vider. glÄmifdp über einer <5a4)e wer*
Den / indignabundum fleri ob rem qvandam.
Sr tOtt'D ball) fföinifö/ Ucilc fc abripi patitur
iracundil.
^aitlpC / Di« / plur. gampen/ lampai, 9^ ^kmtl
pC ^ic ohm o/<m eßtrtbslur gUmme / ut errtior
fi$ t k Latin! voct t flamma, nnäuptam deduci. Ah*
iiettur sutem fper spbsr. ut in feobem / qvod eß k
rl.tfevn. OelUunpe / lampas oleacea. ^athr»
lampe / luccxna cubiculaxia. £antpe mit rielett
SKorletn/ pol/mjxui.
l'dmplein/ *a§/ dimm. Ucula. S^aettlamplein/ ec»'
Aula nofiuardeoi.
Rampen/ qvod nobü cum Grsco etiam commune eß*
lucere.
r\impid>t/ tf.t;. lucem, lucidus, fplcndeos, igneus.
O'nipii / C>1< / per tJjjtQiotiem litersrum idtm eß
yWidmpc/ lampai, fax, lucerna. JÖdnqnuiJ
pil U Junis pcnfdis. (2ef)iepfampcl / ampulla
olearia. *in'n Der 31mpcl ftuDiren/ i. r. ju n^dit
pncii urtD arbeuett / ad Ivchnum lucubrare,
dueubrare. 2lemplcin/ r»13, ..'imw. i^m <■/? pi
iiiTipIcilt.
-Slafcb ^giafd>c / /p/«r. 5iafcften/
firibitur & rfftrtur ettam nonnulhs in /cra gldTdje/
lagena, obba , ampulla. glafcfye mir einer Ü et*
(en/lagcnacatenara. 0>IafcmeSlAfd)e/ läge«
navirrca. £ebcrnc ftlafd}«/ uter. (steinerne
ooer irbene 5toM>f / * aj fiai,c - ^^Wc mit ei.-
Hein 3nrfc» vermad)t / lagena piiä prsscmAa.'
.^intenjlafcbe / attamentarium fiöilc. ©las*«
fla|(i:. :mu Sißeiben aefleebten / rinrea lagena vi.
mine inrexta. ^pitlfiiTfd>e / lagena aeccaria.
SSterflilfd)e / obba cere viuaria. Dc\jl>\föt/ olea-
ria lagena. ^)lllfcrf!afd}e / theca putveraria.
Öieifcnifd)e/ tinus , vas viarorinm. 2Öeinflafd>e/
anophorum. ßflUerbrimiiflilfdK / vas viaro-
riumacidults fartuin. 'Sunt &sluicompo[its,ut:
SipOteferfl fuV/ vai medicamencarium. %itt
tihUi1»H6|lilfd>e/ vaielecmorySaTium , Ö"c.
^fdjleitt / dim. lagenula , laguncula, ampul-
la> trttcua , vafculum.
497 i g 498
gleifcfticbi / &*dv» in modum lagen», per la-
genas , ampullaccus. (gin . ; Li > d; ; 1 . •■ / five g I .
|d)ctima<f>er / r/r ampullarius.
JlCCf / ^5(CCf£n/ Der/ p/ur. Jltcfctt/
macula , labes. Belg. gf/5«ix. QMatf / qvo<t in ge-
ntrecmnt fordidum , turbidum , feculcatum * in
fateit autnn atra men cum ,qT6fcribünut , ftgmftut.
Un.it&ladbovnf&U(t(dmp*vu. &\\\ fein
©cfidjjt fo fd>pn ■■ es bat (tum gU-cfcii/ nulla el>
tarn pulchra facict,in qva non nasvus reperiatur.
Gincm einen Rieden anbänden/ maculam alicui
afpergerc. flauer glcrf / livor. diüpp^hu'
gierten im ©efic&t/ liehen, (üui -.»einher 5lo
rtcit / Icvss macula. Rieden vertreiben; ema-
cularc. fywai »c Ii glctfcn inaeben / comami-
nare , maculn afficere aliqvid. SKote glcden
am üeibe/cryfipelas^ vehement ardorper Tum-
roa corporis diffufut, «/ut/McRotc/ S5" ttl<J<
fern. 9C of e Siede» im $114/ / punclum fang» i-
nis m oculo. Sßpllcr Siedelt / maculofus. file-
den r/uw mttavk. <hcuntvr vitia, mcndai. Jlcdu'll
aujivi!'d>vii ' labern cluerc.
Unaenflecf/glaucoma. Jgranöffeef/ ftigma. ©er
mit einem foleben Sied gejeiebnet/ cauteriaws.
S&rant>f1e(f e rtiAm duunlur gbbrera , loca fatis
Airpibutqve nnda, äliki calvaia. ^>untrlcct cn/
vc« l'uolot es maeufäe. Cifcnfled / macula ferru-
finca, U. cenrrum, durmaligni, macalofa nu-
es. ©tntcnjUd/ macula ex atramento. ©C
burttfled/ naevu». tfinbcrfkcf cn / morbilli , pa-
pula. Jnubflecrcn/ /ii/rSc-mmcrficden/ Ie«ti-
cul», ephelidet. Jcbcrfletf f / maculae hepara-
ria?, dictaitur etiam ^cf)irci*flecfen/ lentiginet,
CKanthcmata flava. Oblfflcd/ maculae a pirit»
pomii S0c. imprcffjt. (?d)a ntrlccl / nota turpi-
tudinis, probrum, macula Tic», fönen <r cbanb«
fleffenanbinqen/ labern inferrc, infamare, labo
culam afpergerc. (gc&anbflcdcn ronuerren/
eonviciaru convieiis lacerare, exprobrarc alicui
flagitium. Dtntur & mIIm comVoßts , ut i Clus •
fagflcd/ macula leprse. <£&torncd • purulenra,
famofa. ©rinrflctfe/ Jfnifjflcde/ venigiafca-
biei. gHutfkdc / gute* fangvinii. XoUtfU
fleefe/ peecchiae, luror. SBlflf f erflede/ cicacrices
cx puttulrf vtl variolii. gettflede / over Od
fleef C inqvinamenrum unQum, olcarc. SfJJafcr«
jlcdc/ exanthemaea, &c.
Sied lein / t>as/ dimm. parva macula, labecula.
©a* 31c cflein an Der timm hilum.
^(tffen/ aefierft/ fufeipere maculas, inqvinari , for-
dibus pollui. ©ad £ :tcb fledet/ pannus imbi-
bit maculat. ©aö Äupcn jfeefer nicht / ofcula
pudica <Jc officioü funt innocua , Ar honorem
nonconraminanr. ©er 2ßein bat r,eflecrt /
ni humor polluit> decoloratic veftem.
3lcrfid)t/ äJj. &adv. u. glccf baft/ gleefef/ maculo-
Alt , immundut , fordidus, contaminatui, inqvi.
natut. ^Ifdicbt machen/ fordidare, confparca-
re , pollucre. ©iis 'Vfer & ifl buntflecfiebt / nu -
culofui , euttarus , varius eft cqvui. iiHi;;-
flcclidu / tufeum albo permixtum. <r(l)UMrj
ri;.ii(Pf ■ album f'ufco Tariarum. (fin peefidj'
tee ©eftebt/ »ciei mcndoM. :\o;rietiid)i / ma.
cults rubm diftinäus. Ouli l'u'il icljt lutett dti-
fufui. Huc pertmrt glccf ecbtifl / difcolor , *a-
riui, o§Urf bafdi}/ maculofus, nzvofus. (Soim
mcrjlccf eebtifl/ folacus, lenriginofut.
'Jlnflcct'en/ & fycfcdcn/ coniaminare, polluere.
fordidare, confpurcare , labern inurerc. ©eitf
^bcbetrcbcfiecfen/ machari, adulccrari, incc*
fr .irc adulrcriö cor um alicujus, neurio flnpr6
corum maculare. er flecftibn mit einem ihm •
gen vf iKnU'V an/ asternas maculas ei iaurir,
qvas reliqva viu eluere non posfit. "21 nfl ecl 11 11 <y
frvt ^efiedung/ pollutio, incc(his. ^cfiechim)
tot ^leifdjes ; labes corporis. (Ein befledter
SHcer / veftis coinqvinaia. 3>efledtc JpÄnbe/
minus fcclcrarx, inqvinatae. Unbcjledt/ inta-
minarus , impollutus , ab omni corporis de ani-
mi labe purus. «c5cfif der / VCO Die ^cfledc
rill, mas & feemina fcelerans dr inqvinam.
31uefleden/ £5" entfleden/ purgare maculas , collere,
clucie, dclerc fordes. 9Bir milden uni nui*
fleden von fer vrebanbe/ dclcndacil nobisilla
macula fufeepea. & gebart (icf> / baroon enc
fledetjll fenn/ hanc maculam nos deeet effuee-
itv <& fiedet |1eb aDgemaeb att^/ labes icnüm
vanefeit dr dclemr.
©urcbfleden / transirc , penetrarc maculando.
©ie Öele fieden ein 5tleibburcb unb bureb / olea
pingvedine fuä cota inqvinant vcftimenra.
©Iircbfledung / pollutio penetrant, aha, in Je
Icbilit, illutibilift.
y n rl .eleu / conragio polluere. ©a^ bjfe fiedet
fort / labes fcclcrum ferpir, contaAu nocet.
^erillcdntw / cxrendo macularum , fordium
difpcrilo. D»n/«rfniim5H?eiter(1i , dcn.
3evflcd eil ' coenö obiinere, fordidare^ futHcere ma.
culis. %ttfictit feOH / mcndis icatcre 3er*
3 1 fieduna/
499
9
500
fttt I cerotum inf'ri^uiu«. 1 nrfpfl Jlhcr/
cmplaftr. magnccicum , dicitur rtuun ß)ift. Ö^C»
jlilcnipfl HKl. u-lipflaficr / cerotum ftoma«
chalc. ^J|frd)pn\i|icT/ emplaftrum raafhchi-
num. SfRclofpflafcc/ demcliloro.
fftr / fplcneucum. tRcrfVn ODit 2inbpfia|ti't/
nervinum. 9tcilUaunatfpfli|tcr / munditKati-
Tum. (Sd^fotkilipflaikr/ emplaftrum Saturni-
numexpcrtum. v£djiW|Vtpfia|tcT 1 diafulpha-
ris. *S(^aMl?pfla|lcr / diaphorcticum. Vr tict^
pflaflcr / cmplaftr. ihaicum. SriKrVnpflaftcr/
emplaftrum dcminio. ULwfct)! u;rr! yicr §um
Jfcrjcn/cpithemacordu. QLl3cid>pfl .iff CT / cm-
plaftr. ad tophoi. 2B;ippffafler / album coÄum.
äßiwi l pfla|[cr7 ungventura vulncrarium Sßaf»
fcifild)tpflaflcr/ cmplaftr. ad hydropcm. %tUcn*
pflafter / emplaftr. gryfeum e lapide calaminari.
3iPPCTleiupnaftcr / emplaftr. annpodagricum.
§U4- ot>ec 3«cbpflaflcr/ cetotum, ceratum de
ammontaco.
tftffii'rlcill / XfOS/dim. Emplaftrum partum. ©C'
firijtSpfM *K*r!f in J?w/cerota minima • qvae mulie»
5ßlinbC U\»cn / »ulnus obligare cmplaftro, ap- i rcsdclicacul» cx nigro ferico facici imponunc,
pheare cerotum ulecri. ä>a$ iPflajlcr tüictW j ad diftingvendamalbcdinem vultut.
lerabtuhn
ftrum.
titer adhxret. Ärj|llid)C*/ bcn!id?C* ^3fia|tcr/ p i a ft mcomc au*
^;.tL.ma>. I ölet.
lUUjltni profter fumlitudinem ttiam ßgnißiil : Ster»
nere lapidibus, confterncre via« , ddapidarc*
flecf Utl^ / contammauo totalis, cortuptio.de-
pravatio per inqvinamenta allata.
Q3iacfet1 / i Sdxon. pUct/ macuta , freprik inqvi-
iUrc,pollucre, forJidare: ^nnirr/tonsoblinere j
- »ultcw/aliatefordida* C * rnpfitum %\vhü (W \
«ffigerc mag« in k/h rß, unde tyiUt I pro-
clamationcs ft edißa publicum aÄxa , diplo-
mata . luer» edi£tales , vul$b Patnita , Btlg.
|Macfar</c£G*fl. Plaqvars, lofcriptiones, >n«
feripta, programmata. V\L pflorf in JÖlod?.
q>fia fttc / x>m / p/«r. »ie tyfiaftec / «««« </i
fcoc ptar? fll/ '' w,r ' « obHnere; Cataplafma, em-
plaftrum , malazma , ceratum , dropax , ftd dro~
facti ßmt emplaßraj ptee faBa ,qvemadmoJum c<-
rata ftve crivtauäullo moUiors £5 tr*ttabtltnr*funt
mpltßrif. $fl..l|tfr IHi.dK« OtKT f oe&tn/ cm-
plaftra ad ignem fundere dt agitare. i^MUT
ro.ll-U'Vn / cmplaftra in maftam fubigere , in cy- .
lindros redigere , & vxrb6 Mtditb : mtlAxare, \
iflofrer jtrcidKn / fupcrillinere panniculo wi ff
lintco , extendere In aluta. ^flalrrr auf die
cerotum uiccri. ^jns> yfiuiui. iimv»» aa auringvenaam aiDcaincm vuuui.
ihn / detegere vulnus , tollere cmpla- mfl^r,,, # bcpfla(?(m / admovere emplaftrum
?)M W W? i lebt an / opax cnn tor- |Wi fn a]uu extcnfa fj(>(r b(p n a ,| crt/ cm .
gatum , ,
pungent . mordens , ftimulans. i^tinfcnD $)P4<
\\n l dropax putidus ,piceui. ^crt^orbdl W<l>
flf r/ emplaftrum exfuccum , exHccatum.
Slnacnpflaftcr/ epithema oculorum. SBaumpfla'
flfrr / cerotum arborarium.
emplaftrum ad feyrrhos. «glaffHiicbcnD Mai
ftcr/te(icatorium. SUprofippflalt«/ de cerufla.
SPM^pflflftcr/ emplaftrum ad combuftionem,
album rafu. SBrrtun Raffer / cataplafma apo-
ftolicum. S?md)rflattct /cerotum prohernio-
iis ßve ad herniam. ^rotpffofter / emplaftrum
©tt gfpf!a|lcricr J£>Of / arca lapidibus ftrata.
Compofita funt : Sliupn^ilcrn/ bcpflaflern / iibft»
pfla|trrn/ t)ur(hpfla!tcrn/ qraiomniacumfim-
plici ^(l k i|tcni conveniunt. Sucpflaflcrti <ß
lapidibus unitisoedudere, Clicibus coadunaut
tegere de muntre.
aftcrtr/Ser/ ftratorviarum, lapidator,litho*
ftrote«. «PflaftcTinil/ Dt«/ ftiatorif uxor.
tasoflium. fttbnpfofBt i tebnfugum. gpll«
tancDpfiartcr/ emplaftrum ad fonticulo«/^,/«»»».
tmtlias. §rj>fd)U'lchpfiartcr / e fpcrmaie rana-
rum. (Mc!bpfI»l|l<V / oxyeroceun». (J3icf)tp|la<
fler / arihritkum. ©umniipflaflcr / gumma-
tum. ©runpfiafiev/ emplaftrum viridc ^ailbt«
pfiaflcr / cephalicum. J^cilpflafler / emplaftr.
oppodcidowhraxacclGi.ü. ciuiuum. ^ ui^fia*
(jjffd^laiicn ^fliificr / pavimenrum. Qijta
ton kCn u fa ttt l 5Wvirmcl / marmoratum. Sßon
icrricbcncn i£f4)crbcii unb $alf / opu« figm.
num.
tpfiaftcrund/ Die/ ipie actus & opera debptdandi.
^Pfi.i|tcri(bi* / ä.:;. ftratus filieibus, lapidibus con-
ftrarus. Sin ^fInftcrtd)tcrSlkg/ vialapidoü,
lapidibus coulttacc ftxaw.
«
Soi
Skt/ Sr-JlCl)/ «Wf Saxwifrat»*,
ornamentum fiinificans, m.ie rß, @cflf bf «u/ @C<
flci). Sic uxor Dietcrici Vcroaenfis Albcflada
/'uAdclfleda, ?lDdf!?i>/ -iäJa, i. e. ornamentum
nobile _/'?.■ oobilitatis dccus. €in (SefleQ au/cm
wjpeeienotM ornamentum capitis« bitte;
ftUtitn/ fid) aufliefen/ redimire : Sf? StuffleD«
una/ redirotculuni, fafciola capillarii.
5lW|Ct)Cn/ qvaß ^IcbföCH/ a ^UO / fuperbire,
cumpompa incedere, magno faftu j;ta u. -Sri
^(t(|d)Cn / UttijViut odiojum wcAbulum , Wtdm
Jignifictt viam oblidcrc» impedimcoto clfc, Ich
cum auguirare, otioium federe X) 'S Sföanl
(kt|'ct)cn/ osdecorqvcrc, ringeie. D<cb»ir/iJm
ttii Siegel flctföcii/ vti<3$nt fi tfttvU/ albit
dcntibua ridere. Uni« Ccmpcf. VitlJ'lfUdKn,
irridecc. :i f lt ;i arridere- ÜUuf ftt tf$Clt/
hiare, patcfaccrc. lacumbcrcicouqvinifccrc,
fupermeurvarc tc , fit) auffU'tfuVlI. «ftinflft«
fdnii reclinare. 9ßo man u\l« |U tnbrtpai /ta
tlctfd)e|tU i id) bin/ femper incervenis, obftas
occupattonibus meit * ä progreflu mc tarda»,
pritfcn 1 1 j t ni odiosa oegoua mca impedis. >i£o
man t)eitnlid>e (Sadjenliaubelt/ minjfid) niebt
ein itbti lwifktfd)Ctl / ubi arcana tra&aatur , as-
(tderccuivi. non licet.
Slctj/ ©et/ P/wr. gießen / ttfa/ii <Üa/r3« $letfd)/
p/«r. glatteren / rß qvchbrt congencs rcium,
acervut, congefhis , coacervario, 4c aggeftusi
in (f reie fflcfyn 'tieuntur proceftna, i.e. qvieyvid
*ntt cfiflrä exßruilur , munitio campeftris. £in
f$lat|"cben3>lUl/ illuvics dt fqvalo* cruoris, fa-
nici ftatTi tangrini*.
c f l'cbor / &fr / (uperbien* , oft en rat or , faftuofus,
raolefhis. impedient. 3dnf)etff$er/ ridibundus,
cacbinno,ri(or.
5tct|'d)una,/ Mf/ infolenria , faftu« ,füperbia ,im-
peditio, obfcsfio viat * greiTu*. SOiiinD five
3anflctfd)nng/ori«diduclio.
5'c(|(f)id)t/ dl). 0" tdvtrb. fupetbut, faftidiofui,
ventofus, gj: mfolentcr.incolcranter, faftidiose,
mo Icftc. 3anf!e(fct)id)f /ridiculiu.ringcns. '
/ 0(T/ idem qvd $l€t> / uüerpofui per
eprnlh. Uteri tt/ & frtqvtnitus Öeflcnfcer / micra,
reticulum aurium , phyllu«. Dicthtr eium glit*
UxfU IcmnWct, & 0d?apd crepitulum , corona
Icmnrfcaca , vid. p&peln. Ab hoc glrnhem (unt
^luiDa-H / i kj idem eß ac ^Uttcr»/ ftdU» Je-
cuaiücatas.
502
Sief) / flerKit / gc fielet/ b^. »icrcne^^co*
tun / (vaYiter alloq^vi , blandiri , adulari , palpa»
re, it. noßrd ftgnijicatione , fupplicarc , irapenae
rogare , cum lacrymii obteftari. Urdr RtSoret
fiboUrum a Acre dednei contendunl , ftd ünpentt
faSunUtr. gjor ieiihinDen fkben / Aippiicare pro
aliqta Compofitum^n^ca/fre^vrntnarfl. I^i;
nenam^ulrc anflehen / auxilium, opem altes«
jui implorait. gmfieben / obtcfritiontbu«.
obfecrationibus , fuppliciij inftarc. btr*
aU5ÜelKn/ fupplicacioxubui impetrare aha vid»
obtincre obrcftatiombui , bumillimit prcctbui
eoorcqvi. ^n t>i< Siebe fallen / Aippiiatcr & de-
«nifte rogare , rupplicci manus lemicre , orario-
ne humili flagitare.
S'et)CX i Oift / fupplicans, obtefrans.flagitator , ob-
fecrao*. glcberill/ Ut/ famina impluians,
flagitao-ix. ülnfleber/iiVmr/!.
Siebung/ X>it/ £9" ö»76 gicbeu/ larwfcuK x>t« fi[ch'/
imploratio, obteftano , fupplicatio. ic-
ben i)i oeroebttnt beo borten binnen / incailum
cadunt deprecationes ingeoio duro 6c mexora-
bili fatlx.
glebenMieb/ ff ^leberficl) / *Jj. &ädverb. fupplex,
drmifTus, bumilii, fordidacus, 13': ArppLiciter»
demifsr.humilite^prccariö.
5J.Cifd)/ fineflur. caro, AJolrßiut nüiü
,\\'< pottß , qvkm etyna GnmcuncM ex GrtciA ßulte
to»t[viren. Sit Tjleifd) / ™>db k ßAmvit , ser-
men » muM k -whdrp* , figmentum » < um tu! ort
detorqvere fata^tmt htminet intndi , qvafi verb non
Jubfißtndum rßrt t Andern, im eüiqvo frhnittvo rc^
mowfolUbo i Si turnen grammaticaßiii ßt« , Ger.
ma/n<e Imgiut oforibus , fatiifaciendum ejfet ; Qt.>'u
prohibebit, ex ipsinoßri lingitd hujut vocit et^mon
4nd*gäte? gleifd) ßribebatur olim , &*dbuc hodii
apvd Belg*t feribitur, SSIeefd) / qved cowpoßtum
rjfe puirß k >5(\ I pcTIis , ttrniinattone ^djeüivo-
ifeJ)/ i/aw/Sleifd)/ 3eUifd>/ boerß id,
CUlt <onteSum eß , fit. Vtrum hxc obiter. £xinb'
(g(J)mein> ÄaJb» 2w\mi> 35oci« <2<Dei>fenfleifd)/
caro bubula>/rubovina,/ui]la, fin porcina, vitu-
lina . agnina t birdma, arictina. 3Bi(bpert>
fleifd) / krina. igcbelimu oX>et (gdjintflf ifd>/
moreicioa, (rtlppen|lei|d) / caro jurulenta.
€iuaemad>t/ ^jefaljcn gUifäV coixlita, faHta.
ffiao/rfjeif^ / *»«c-icma. Serfej c^r feiftetjt/
pingvic. ,ltii"d).'rcvcni. ganl/ putrida. Sllf/
vetüs. (lein alte* mwftbmatf u-g gUij'd; / Sa.
3i Ü curoi
503 ®
turui Dodex, f. t. caro vctula & infipida. £XcI>C
llCif((> / cruda. <*( J )n><immicb / fpongiofa
[tlllA £0<&flcif$ / «to juvcnca , coqvibilis.
jcMinpft SleijeJ/ vaporata caro. 2>iitflcif(^/
pulpi ,ut in plantktß. ©dMTflfCll Slrifd) / afla.
®err}|t / oott in Untrer o.ebrafen / ftixa, ©e>
reuebert/ fiw ©iiKnflctf(j) / infumara. ©c(i>t<
ten/ oWt gef ed)f Slrifeb / cüxa. .£uiierflei|ef)/
caro gallinacea. Q>ccf dflcifd^/ tueccum. 3an<
flciffft/gingiva.
gleifdj) / tttäm pro homine &cupiditatibus huraa-
u r-, tt.pro alus carnolis maecriis, qvas non edun-
tur , (umifolrt. 3Mei» Tfttifä ifi J^CII / omnes
mortalcs herba funt. glei|(!)e$ Villi/' caroii vo-
lupcas. JDic HS?crFc De<t $\xi](S)C$ I opera cama-
lia. ©a 3jci|"d> fd>iiv- cl) / caro cftinfirmx
(iri|i aud)3!i'i|rf) linbSMltt/ eriam aliq?idhu-
mani pacitur DAS QÖi>rt mar Sleifd) / Vcrbum
caro , i. t. hamn factum eft. j£>art Reifer) am fri»
fce/fcirrui. <£$ \\\ nod) lauf er JcalWkftf) beo
ihm/ perulanseft, juvcniliteragit. (Ert|iV0U
'<?cr)<!im'nflcifcr) gcma$t / mali com , malum
ovum , non homo, Ted ecenum & barathrum cft.
Cetnum dt carne in figmfic&ttone proprid dicitur.
§lfifd) f pcr><n / elixare carnes. 9Bcicf)cn / ma-
cerare. ©nfdljcn/ falire, condirc. Qxfprcn«
gm /Tale leviterconfpergere. 53frfa!jcn/ nimii
falfcdine inflpidam reddere. :\\'iid)crn / iof u-
in .1 1 c . vrcfjfimKn/dcfpumarc. 33raten/aflarc.
Qarroägen t appendere. (gpiefen / lardd rraji-
cere. <2ponDflrifd)/ dicitur alburnum. D}on
ncnfldfcf) / caro confccraca. (£4 ift i v r fein 9eon;
lU'iirlfiKi) lU'nMcbfeil / nonreeufabie ?iriconfVe-
rudinem. 3u n 9f^' -Ourenfleifci) / rirginali»,
merecricia caro. 'IBilhleifd) / hyperfarcoH«,
caro fpongiofa in ulccribui exuberans. Stillt irt,
3anflfifCr) / gangrana. ©ilJefleifcJ) tp>oprü caro
fedentaria. (£r bat fein cujefleifer)/ ftudiisva-
care molcftum cft ci.
Rftftfai / fvnplex , in«/« fotttf f/? , /«vrf compofiU : #b;
fleifdjen / macefeere , macrefeere , macrerc. (£r
ifiganj abgeflcifejjt / exfuccus . macie * media
excenuarus , punicc aridior cd. ©ie flbge j leifef)»
U Beelen/ animae corporibui folur». 2|bf|ei<
fcl)iing / extenuatio, ex/iccatio , carnificina , ma-
cics.macrirudo. CTinflcifcbcn / incarnarc. €in
cingefkifeuter £eufel / diabolus incarnatus.
' sjinfleifqmng/ alias tntn(d>vottt>nn^/ incar-
natio. Unqefleifd)t / exoflatus , carens carnc,
exutnifkatus , fedeton, larvaic fimulauum.
9
504
3ci'flei|c5en / düaniare, dilaecrarc, disccrpcrc»
lancinarc. 3crfleifef)uug / dilaniatio, disecr-
ptio.
3Ui|cl)fr / ÜCK/ lanio,laniui,carnarius, venditor
carnium. §leifcf)erinn/ W</ vcndicrix,macd-
laria. (gurr öater iß genji^ nn gietidjev qctoo
fen /
Aicr conti tUar.tti , qvtmaJmoaum tnim Itowme: pt-
cora ttnttnt , /// eetum bonitatem cognofetnt ; fic tM-
le* &c> f rupft* : habuifti forte paaem l.nuo-
ncm.
3U*tid)Un(l/ ßmilUer rarum tß ,/rifn compofitk,
2lbt!eifd>ung/ einfletjcbiing / Serflcifd)nng //»r-
ovtntitts audüur : raacror , incamatio, laccratio.
ftleifdjerep/ OK/ tß Oragc», laniaius , Ramena,
lanianura.
5lcifd>idl>t/ &ff\tif$nn/Mdj. Mudqvidtm camo-
Aim , hoc Veto carnc um v.otat. J^ic l^KltlO ilt fem
fleifer>i(f)t / anfer hic opimus cft. ^lci|Ci)id)t
§leifc^/ caro mufculofa. 2>ic JPjamme! p9 jur
CvntaieU fleifd)icr)fer oXi im griilingr / vervc-
cn pmgviorcs feu carniodoret fttnr m an-
tumno, qväm tempore veris. 2)a8' |lfi|d)i.*c
am ^eibe/ Pulpa , carnit portio exoflit. Du nur
tttam flcif<p<(^tig/ Hiks IVolbcIcibt / carnulen-
tu», torofus, lacertofus. Cfin flrifd>crn «5>eri/
cor carneum, i, e. molte, feqvax» tractabilc,
Slcifd>CVn ©ebrafen^/ aftätura carnea.
5lcifcr)lid)/ *dj. &aJvnb. caroalit. ©ie fleichlicr)c
aSermifcbung/ copula carnalii. <£in fleifd)«i*er
SJJiCnfcf)/ homocarnalis, voluptuofus, brutalis,
bcluinus. ©n flcifci)licbrt J^erj / cor carnale.
mundanum , glcbas addictum. ^(c ifchlid) ae«
fmnef fron / fecundum carnem afFcclum eile.
§teifd)licft er Fen neu / carnalicer cognofeere foe-
minam. v
Slei|'d)!icr)Feif/ t>fey & gleifeteebtigFeit / carnofitat,
obcütai, mufculorum plenitudo. gletfcblier)i
feit Autcm tß carnaliras , voluprascarnalis, im-
petus terrenus, afFcftus corporeus.
diligentia, ftudium , indu-
ftna, (eduiitas, cura, opera, rigilanria. Vo-
lunt diüum tßi h prrtnniUtt fluviorum , Vom fllg f*
fenDcr^lörle/ non iro/o,Vclit, unde Saxoni-
cum Sift I qvafi ftudis voluntatt conßtnt. In mt-
monam rtdit btc diSum fapitntis viri , ajrntif : St
Graecos aut Romanos vocabulum aliqvodGer.
manis impofuiftc contendas , oftendendum erir,
qvgdnam uomcu habuent , auccqvam Grasci
Tel
5Q? gl gl ^06
▼cl Romani imponerenr. AÜMi t A|M! (fmfigcr
tliib ftcttr gleiß / asfiduitas. 2lmtsflciß / religio
ofiuu. ÄUIlltflciH / ftuJium litcrarum. t'tbr
fleiß / fidcluas in docendo. fcer nf leiß / philopo-
n . a. gufffleiß / ftudiura volununum , diligen-
tia arbitrana. SXcbcflciß / ftudium dicendi.
£d)Ciuflciß / affc&atio, umulatio diligentia,
gleiß anroeuben / fftrtvenben / ot»ct anlegen/
omnem dare operam , Uudiosc facere , adhiberc
curam . diligcnuam. ,%lct ? tnbu / Hilf glci ß i ' r
Ob ffQlt/ u»vigilate rei alieui , ftudium tu aliqva
rc coliocare. gfö in inu# mit gleiß Dar auf ben
Un l provtdendum cft. £ liid; Iticirtcil gleiß/
operä mei. SRlt allem gleiß / examusfim , ex-
mifiu diligentia, accuracc. ,Obne fonberbaren
gleiß/ molli»lcvi brachiotfufpcniamanu. (fr
bat rf nur ^Ii-Iii getabn/ ftudio$e,dcdiraopcrä
fecit. glctf brid)t (Etf / labor vincit omoia.
§lciß bat ©hier / par cft fortuna Iabori. gleiß
III Jll aOen pitiaen gut / diligcntijefubjiciuntur
omnia. gleiß übertrifft alle exuperac
cun cias folcrtia pcrvigil arrcs.
llnflciß / Der / lang vor , negligentia , ineuria , ace-
dia i torpor , fegnities , defidia , indiligentia.
Unfletß jur -^ahrluif / indiligentia veri. Uli
fleiß bringt Qlrmiir/ paupertas negligentia filia.
Untlcißwirb iU fdjanben / ineuria paritcontem-
tum.
glaßlein / DöC/ dimin. opclla , ftudium levc.
gleißen / 05" i\ä$i%tn / pro wbfrtfvfnttuj ilicimtu bc»
flciBCB & befleißigen ; Junt änomalA & rrciyreca.
^td) befleißige mich / ich bcfliüc mid) / beflißen/
& a fktßtn i fnn (taßigcn / geflißen / diligcn-
ciam adhiberc t Aidare, advigilarc , attentum
efle , iumma vi Ar ftudtö cont ender et operam
navare , nervös intenderc. <£ mer / bcT ftd) auf
£nn|te befleißiget/ ftudiofus doärinarum. 6 tcf>
ber jugenb befleißigen / virtutem colere. £>er
Ruberen ftd) befleißigen / dare operam neqvitias.
©cflißen cf> beflißen / attentus , internus. 3u ob
len X>it*nitcn treubeflißen/ omnium orKaorum
obfervantiiiimus. 3u helfen gefliß en fi'DU/ in fa-
lute atqveauxilio ferendo verfan. ©er Cl rj ncn
bcflißencr/raedicin* ftudiofus, curiofus. ÖC»
flijienc Dfcbe / oratio afFc&ara. ©cflißcov de in-
drftril Ungeflißen / inculcus , ncgligens.
$tfliKen()rft / DU/ idtm qvod $\ti$l föllicitudo,
asaduicaa • navitat « vigiliae. Üiibcflißcnheif/
negligentia» ineuria, iaertia , focotdia , cor-
por.
Slcipiglid)/ Ö'gteiplid)/ «Hj. &*dverb.
diligeni, guavus» imluftriui, impiger, fervi-
dus , &: diligcntcr ,;ftudio»e, gnavitcr , asfiduc.
gleißig Jtiel) r^ren / attendere , ftudiot« audire.
fleißig an (inert tu / unb betrachten / animadver-
tcre , expendere. gleißig bran» oDet binberhrr
fern, omni diligentia anelrare, omnem l^pi*
dem movere, fleißig burd)(cfen/ pcrvoliiarc
libroi. fleißig Cr|orfd)(tl / terfueben / pertenia-
»«• gU'isigeiwiiaen/penritarc. gleißiggemacbt/
curatus. %Uim nachfolgen / fedan. ^r iji fleif*
(ig in nid)(iger Arbeit/ lupus circa puteum fal>
tat> prov. Milien fkißi-i niacben/ aeucre, pro-
vocarca!iqvcm,ccrtarc de diligentia. ^d> bitte
biet) aufs fieißigfte / magnoperc abs cc peco . et-
tam atqvc ctiamabs te contendo. <£in fleißige^
Um»ebcn/ circurnfpeftio. gleipjge gorbermiß/
accurata commendatio. rtleipigcr 3lUlfeber/
acer dr diligens animad verfor.
Unfleißig / Unflcißiglidj/ .t.i f .:--.!^T f /-.ind hgens«
c :..:.!::<;, fcciirus, nicrs, piger , SfJ; fegniter, oLr
tanter. (fr ift iinfleißig in feinen Uneben / indor
miens cft rcrum agendarum. &ie Arbeit ifl Uli*
fleißig gemad)t /opus ncgligcntcr elaboratum
cft.
gleißigFeit / frit/idrm fvoi^leifl. UnfleißigF^t/
idtm qvoH\\n{\t\$/ fedutt/tiforara ji:nt_
gleißiger /Ibeflcißiger/ Der /fludiofus, induftriui, *
laboriofus , (ieduius , creclus, altkj Keflißerwr.
yiunflbeflißener / arrium ingenuarum culror.
©er Trinen/ ber ©Ott e^ i'ebre/ ber Keeftt en/ ber
%eI{njf06f)eitQ5eflißener/Mcdicinse,Theologi» l
Lrgum , Philofophia» Srudiofus. Jugenbbefliße»
ner/ virruti deditus . in ftudio virtutiscvigilans.
^ICU*/ flicfWl/ 3* Hiebe/ tu Hiebe/t / er
f leiiebfi/ er fliebet/ K'fleuc&t/ wir flieben ic. ^d)
flobe/ 3cbfl^c/ gefleben/ r^geflucbt/fugere,
terga dare, it. vitarc, eavere, afpemari. (£in<4
glichen« flieben/ fugitare. 2)en Seg ju flieben
anwrifen / inclutis fugam aperirc. §U einem
flieben unb^nlfe liidnn / confugercad aliqvem
auxilii gratii. (f inen flieben unb meiben/ vita-
re , fngere afpeclum alieujus. i£r fleudit bai
2\d)V lucifugus, lucifuga cft. €r fleud^t fdjnel*
ler a\i ber 2ßinb/ ventis oeyus fugit. ©ie @e<
legenbeit jn funbigen flieben / occaflonem pec
candi fugere. J^eßer cbrlid) flieben / benn
fd)anMirf) fechten / cum licet fugere, ne qvairc Ii-
tem, ©ic (etbre flieben / defugexe honoret,
3HU ©ec
So7
9
508
2ßct* fleugt/ ben jiiqf Olilll / q»i fugir, ex omni
parte fugaiur inen. <£r hat bfll &0Mtfr »jeflt)
1>flt / unb fällt in* gcacr / fumum fugiens in
igncm incidic. (£i ift |n |"lit!)v'U / xavendum
3lnt)Cr/t>ei;/fugitivu$,fugicns , fugitor. cavens.
iDee glieber ift aflejeit wrb4e&ti4, / fugitivus
prxfumtionem contra fc habet. (Suilbcnf lic>
\\ 1 peccata ritans.
SUcl)lltU) ' Oic/ evitatio, fuga . effugium, cautcla,
deteftatio. gliebunq ber Arbeit eutbeeft dn<n
faulcii vrdjdm / laborisfugadefidiamcoarguit.
Sieben/ & fikbbtn' exulem ficri, aufugerc, lo-
ca tuta q vsrere. ©eflcbctc $<ntt/ reeeptitii ho-
minet. vrr ift t>a6in ieflebbet I in cum locum fc
reeepir. ,
Jldjimtj/ & ^lebbuna/ Ow/ 8* 04t Staden / exi-
lium, effugium, diftugium.
SI»IC&t/ Die/ CMrrtplur.Mcimw tamtn : ^IfcfUttt
foytt/exulrm,fugitivum rjfe, in fugam fe d*rt : fuga,
efrugium , reeeptaculum. 9Juf bic jjludjt qe<
benfen/ fugam meditari. conari. D»< 5lU<i>t
11 t'MiKtt terga rercere , fugam capeffere , in pc-
de« fc couj icc rc. ©id) tur ,.S'lud)f fcftuh u / t u-
gam ad ornare , cogirare , fpcclare » accingerc fc
tu^*- ©en fteinb in bie ^Itid>t fdjlaqen / agere
pr«ecipu*~2*; fugare Ii ort cm . exercitum in fu-
gam dare , Ycrccre. g niif gluc&t iHTbm iVUl
xlaudcre fugam alicui, inrerciuderc, praecludc-
te cfTugium. Die gludjt ift lieberer/ nU ber
<ctaub/ fuga mora tutior. <£l>rftucf>t/ fuga ho-
»orii. gaubtffluebt / profcriptio , exilium.
9)Jecr»/ivr ©ceflud&t/ clasfu diffugiunu 3lr>
lu'i t fi lief» t fuga labortf. gaflerftud)!/ vkiorum.
•Oautfflndjf / deferciorei familiarii. iScb&dX
liebe 5Iud)t/ fuga ignominiofa.
WQtotttt Der/ r^rwi jW £Itd?Ct/ fugirivui.
^Indjrcrin/ Dfc/ fugiriva.
^ItidjtCIl f fugerc , /ugitare , elabi, eripere fc.era-
dere. $lud)tcn / autem tdem eß , qvoJ in
tfltidn bringen/ fugare, prcdligaie. in fugam
conjicere.
Jlucbtüj/ *$*fS*iv* fugax, profugus, extorris,
aufugiem. gl&ct>tii} rcerben / in fugam fe dare,
ralaria induere. §!üdjtitj raaf^cn / in fugam
conjicere, profligarc.
glnc&tiattv x>zt 1 t.um qvoA ^lieber / Städler/
fugax, profugui. §d&rlltd)ti<jer / tramfuga,
perfuga, defertor. $clbflu$tiij werben t pro-
i u^ere , tranifugcrc ad boftan. vim flüd; tiy a
Tallinn ad)t müh nd \'.t»cilefcns/ virfugiem
non expeflat lyrae -ftrcpitum , prov. ^U\d){iqc
Ifqcn fd)lf(fjtC €bf C ^ l f »midi nunqvam ftatu-
erc trophacum. Shidjt i.K halten fetten 0>Uiu-
Inn u .ms tug. im m plerumqvetemporarium eft
ingentum. ^frrtnfllld)tiqcr ' henfuga.
3l»ld)tiafeit / We/ kvitas, mobilitas,inconftanüa,
mutabüica« ingenii.-
3lÜ(btltnq/ Vtt I profugus, homo inconftans, flu-
&uani, Tagut, inffabilit.
5ltld)tbar / fugax, fugicm, parümconftani»
animo mobili exifrem.
Ql lKttAt W / tergiverfari , ditrerticula qvaererc
%Uii\ü(S)t / $H / effugium, latebrae, cautati«.
"lin: findet fiicfxn. caufarijatcbra^rimai qvaerc-
rc per qvat clabendum. Qai ift fein c r |tc tyuit
find) t / prima ejus peregrioatio cft.
Einfluchten / adafylumconfugere, fugi aliqvem
locum petere, aliqvöeridere. Qöenn ^kfflbt
baiff/Aucf)fcfman m\ beD^cpclmen unb Die*
bfll ein / dimcillimis temportbus iu fugam con-
jeftieciamlupanariaftharaf pcrimus. •
J^tnfllldifm / perfugerx , idem eß qwd ßmpkx
^(Achten.
3tiiebfind)teil/ fugientem pcrfcqti , tnfeqvi, con-
feftari. Eß et am 3f ildjflltcbten/ fugere cum fu-
gientibus. 9cid>f!ud)fer/ fugiti»anus. SDfit*
MrtMRcbenfludjten / poÄ ahoi fugam capes-
u:re « _
3uc fluebtni/ cemfugete ad aaxitiam alieujus. 3ue<
flufjjt/ W</ rcfugium,pr«fidium,afylum, re-
eeptus. Sucflüdjtlieb/ 3uef lüd)tic| / •dwrb.
confidenter.
$H5flieben / fora« fe extollere , profugere. 2lu^«
fliebimi / ow / profugium. 5lu$ bem £autc
flifbeil/laresdcffrerc. "
X);ibinflicben/confuger<. JDarciuflifben / fuftu-
gere. ©avonflieben/ profugere. SO011 feiwem
OCtn flieben/ dominum profugere.
gmflulKn/ aufugercetadere. ?0clt Entfliehen fein
1 tcben retten /"vitam prseGdio fugse dcfcmlcre.
Q3cr ban 35ater entfleud)!/ entfleud>t brüm bem
genfer nid>t /furcam non cavet, qvi parentum
diferplinam carer. ©er (?tr*ife einflieben / cf-
fugere peenam. gntftiebull^/Oie/aufugiu 114
£in Ünb berflieben / diffogerc, transfugerc , cxula-
re, utbejfrK terra excedere , vagüm errare,
^iu unb jperfliehunq / o<« / diftugmm, exilium.
^in unb £cr {lieber / homo volaticua ,'taga-
bundus,
SM
5°9
81
©im Linien fliehen/ idmqvod JTJarvonflieb««'
pt ot ugerc. äJon einem \\\ iu|ii ndern flieheu/trans-
ire, fubterrugia qvacr«rc.
Cöiederfliebcu / fugiure. 3iirntffl'<b*n 1 l " u *
gcre.
Rleug/ peg/ fftqm/ j* fliege / &u
(!<uac|t / BT ffiegeff ' fr flemjet / Sjhraef / wir flu-,
gen / ic. 3« flog/ fl*ge/ geflogen/ volare,
volitare , penuis levari , alis nn. $11 nie;
Jidl / tollere fe akute fiebrig fliegen / demis-
lui volirare. £>ic £cgel fliegenden / pandere
veia. £>a* gäulcin fliegen h§en / miiuesfub
fienis ducere. glichen / cl)0 die federn IMW»
abiqve atis volare , prw. de pr*cipit*ntibui rtt
fuai aut ärltm ignorantibtu , qvom tarnen exeixere
prtttniunt. 'Ohne Gedern i|t fflnner fliegen / hne
. pennis volare haut fache eft. fcr Will Den Sldler
fliegen lebren / aqvilam volare docet.proi». Sus
Minervam. fleugt reinem eine gebratene
Xaube in« «Knill/ non tibi per venros aflaco-
lumba venit. Sine* gliegen* fliegen/ involi-
tfliegrnd / p"**- *o\*nu gliegende Bermel/
al»Thcflalicx. gliegende armee/cxpcditama-
nus , caftra volatica , wi tralatitia. gtiegender
©räch / draco volar«. gliegende gonlein / ve-
xiiia ercaa. gliegendcr eonueuüaub/ atomi.
glic gendc£>ifi.e/ rebricirlas penodicas. gliegende
$tt>e / rumor, rumufcul«»fama incerta, dubia,
fliegender 6fb»nrm / examen , caterva ,exer-
citui. fliegende Sierlein/ mfcaa, ttem volu.
cria , rolatilia. £oebfliegende $oget / av« pro-
pedes , tublimius volantes. &m<t fm§f*W
avei infer*. ed)HeHflifqcndC / celcritcr volar»,
res. Ubrlfliegende/ male volantc«. gtcififlie*
oend / perpetoo volans. Unfliegend SJögelcm/
ES ned) nicht fliegen ran / av.cula mvolucn«.
©er flickende üBandcrtfmann / peregnoacor lu-
narit.
flieget / *«/ Fliegerin I ©fc / volans , per acrem
volitans • volaticu» , volatica.
glicgtd)t/«4 ürm?W$iuej«nü/ volucris, vola-
Klieae* / *U/ mufea. ©en gtoaw webren / abigere
mufeas. JDie gliegen bitten (ich ungebebten |ii
(Salle / mofex ccenant non vocatas. <Zi bindert
ihn ( tnc Wiege an der 2Banb/ aegrefolus, hqvid
fit fert, prov. de mwofis&impttienubui bomtm-
fca', trvi Dam fc* ß» turuun ptrpetub tccufaitt. £4
i|i Feine fliege »om grauenjirumer im £aufe/
mufca nulla tocmina in scdibus eft. i£r ni umc
eine / die aOe^ au^fläufert / nwfca eft , ni-
hil poteft clam cum haben. £ilie AiugC tu im
dtettur dt qvövii impudente Jevi & profiitutd homi-
nt. Cilie un»erfu)3mtC gliche/ homo impudenir
inverecundus , immodeftut , canis , mufca,
(2d)^dliCl)e jfth'cgcV noxius , perniciofut homo,
mufca lethifera. JP)Ungerige gliege/ famelicui.
,£>ungcrige 31u»u» liccbcn am rieften / fameii-
cx mufeatacrius mordenc. sf p»uu|"d;e Jhege-
cantharis.
5£utterflicge / papilio. ©terflfege / mordeUa,
JbiMifliege / Söeerfliege / mnfca ligniperda.
jpund^fliege / mufca canino. ^ebanntßfik^o
lampyns , cicindc!a. ^faufliege/ mufca gran-
dior, verficolor, pavus aqvaticut : tß etüun perl«
pretiofa j &apprllätur bunte ^faufliege. 9rnne
4 Pfvlllfliege/ pcrla minor viridis. Kf^VfgH»
fliege / p«'la fubrubri coloris. SRcjifliege/
crflnim, afylus, tabanus. ^ cbmeiBfliege mulca
infeaoria * mufca militari», 64>n>an)fliege/
mufca caudata;
Jjlug/ tet/p/w. Die volarus, volarura, cur-
fus acreus. (gC^neUer 8lug / pernix volatus.
€in^ltig?3r3gel/ caterva avium. (Eine Saube
im ^Iti'U* febie^en/ columbam inacre gU bul&
plambcö ferire. glligtf / im Singe / ftarim, re-
pente, propn'r,involatu. f^llig^/ flligtf / maiura,
propera , perge, vola ! »^liigtl binmeg/ ex rem-
Sore, cito, raptim. confeftim, curfim. (gr Miü
lü\i fjlinfcr feon/ illicögrandcfcit, renertfeit.
<Edifi|fug^gctabu/ diaumfaaum.
gbMbOf / «^» r8 ' volatilis , dkiiur & glugbaft/
voluciris. Unflugbar / unflug^aft / avis invo-
lucris.
i?IU.CJCl/ 0<r/ piur. Weftltlflfl/ ala , in hemmt
dicilur axilla, in naw'velum linteum , inmi/rfii
ordines eqvitum , alat , cornua. $\fnt\ ttuun
wo fecuntate funütur. Under dem Debatten
Deiner giugely fubumbrä alarum tuarum. glOi
ciel an ?i*rfen und epanifc&cii \St a ppen/ rnanicai.
»■gel an ihren / wlw Sl&ael beo den Oöe*
bern/ licia. ©änftflnge! t acrocolia, truncuU
anferis. SfJauichende gltiejel / alae ftrep.tantes.
&ie Dingel befehneiden/ modere pennai. (Ju
nein fli§t\ ma«en/ «Jas addere. gte gjiigel
jnfammeiUicben / contrahcrealai. Sie Vjlus«
banden lafen/ alasdc«itt«e.
5"j
OefNigel / ifl— gf flftgffC J ales.aves,
4/ij. alacus. UnaefKigdt / alit carem. ©e»
fmgelt tw güjjrn/ ahpcs.
glCflCl / Der/ flagcllurti, tribula, tribulum, <£f Hur
& »ort a flagello , qyia infiaraln in trtiura
Wr/. Sed$\(<,]d rttam de nomine infulfo.agre-
fti, ruft-. co , illcpido dicitur. Hine ftlegelfhlft/
*dj. infiectus, ineptus, malcmoratus, horrtdut
in cultu , vitä & moribus , d advti b.ln Urbane,
inepte, infulse, rufticc, inciviliccr: fronuneu-
ftfrrfümglegelit&f.
RlUCf / 8* SHcf / «4 plumatu« , pcnnii tetlus.
glÜcfcQIJogel/avcs voluercs. ftlicfe Lienen for-
cui apum maturi.. £ie Jungfer Vi nodi nid)t
flicj/ puclla viro matura non cd, non eftnubi-
Iis. fer i|l flfff 4UI11 (S^lijcn/ candidatuspaci-
buli , fufpcnHiofut , crucc dignus cft. Uuf liete
53c>gcl / av« itnplumcs.
glüitcn / i. e. $ lief nwrDen / plumefccre , plumari,
pennatum ücri. ^lieferen <3 ^liricn autemkfono
dicitur , &rft volitare.
51 bfliegett / abvolare , a volare , alio volare, (Et ifi
gC fd)U)inbc ablief 1 wen / fubitö discedit.
Ölnfliegetl / 3"*' °^<t />« 'juefliegcil / advolare.
ü'.vi? balb anrUnar / fleugt aueb, balb ab / q*öd
eilö fit» cito peric 9t n fliegen '(wm jignificat:
contagio noecre » contagionc contaminari.
>bai gieber i|] ihm angeflogen / febrim cx con-
tagio contraxit.
91uf? liegen / £injuffliea,cn/iubvolare. 3 n bie £uff
boef) binaitffliegtn / propcraüi penn» ccclo fe
credete. ©ie J&üner |int> f$on aufgeflogen/ ad-
volarunr jam gall mar.
üliis f I leacn / evolarc. Qlirthinf liefen / pro volare,
©ie (Seele fleugt beraub mit grcuöen / c volar es
corporis vineulis tanqvam e carcerc. &ie 'O i e
neu fliegen au$/ apes pabulacumprodeunt, in
Dafcua procedunc. SlBenn ein ÄranFer }ti ge»
[(f)rvinDe ausfleugt / roirb er aern aufä neue
f ranf / rcconvalefccns ad ambulaciones prope-
ranstkpiüs in morbum rccidic , vutgbin recidi-
vam tncidit > bef Olltlttt ein Recidiv.
©aber fliegen; in volare, ©aroon flieget!/ avolarc,
de volare. ©lircfofliegen/ pervolare, ©et 21b'
ler fleugt bureb, bic tuft / aqvila pcxvolac acie-
urn irer.
Ginfliegen / involare, involirare. J^ineinfliegen/
idm. ^n$!Rc|t fliegen/ involarcnidis. ©je
28elt ift nne ein SauknbAiit*/ ba immer einer
gl ?12
ein / ber anbere aufflmaet/ mundas in dar co-
lumbam eft, .n volar alter, alter evolac.
Ni:v oDct SSorfliegeu/ ySor anfliegen / prx vola-
re, prsevenire, prasvertcre, anrieipare. i
überfliegen / prxtcrvolare. 2Jcr einem tiber*
fliegen / praetervolare aliqvem. J^erabtiiegen/
dcorfum volare. J&erfürfliegcn / provolarc.
j£>eruni. ottt umbenliegen / circumvolare , cir-
cumvolicare. J^>inflieaen / appellere corpus
pennis aliqvd. JP)inAüerfliegen / transvolare.
&cr ^.i ii eu ift ubermieb, bmgeflogen/ pilamc
trans vola vit.
Jpinmegfliegen / avolare , excedere , abfeedere.
crumpere 6ein 5Xeiei>tum ffl ade* binnxgge«
flogen/ divitiae evanuerunt. Diatur rttam %vxt*
fliegen, ©ie Hoffnung fleugufort/ ooet ^in«
IPeg/ fpes evancicit, decollat.
.'.'in Unbber fliegen/ circumcirca volafe , idtm fvbd
soCrArw oDet 6m l)e rflicacn . Sie 2}r>iel flit*
gen fclange bin unb ber / bis fit gefangen roerben/
aves tamdiu circumvolitant , donce irretian«
tur.
SRa<f)fliegen / volando feqvi. ftieCDiucfen fliegen
bem ^Ontg naeb / mufeas maxime Tcqvuntur
mellita. »>ee .n k i bieb t fleugt bem ;\\uik iu\d)t
ubicunqvc cadaver, illic congregantur aqvilar.
Sue/Iiegen/ obcr^arbeofliegcu/ advolare. 3n»
rürrflicgen / rcvolarc. 3ufainmenfl:cgeu/ con-
volare , catervatim & congregatiin volare.
Sunt & *li* plurä , ut : (Entfliegen/ volatu hbc-
rari.avolare. €rfliegen/ volando capeare. 50?it*
fliegen / convolarc » volantibus fe aflociare.
Verfliegen /evaneteere. QBkter fliegen/ vola-
tum reiterare. 3<rfliegen/ evolarc, fcparar'i
volatu. "mi ber Witte fliegen / inter utmmqve
volare. £3or ben klugen jfli'gen/ ante oeuios
vohtare. f^n btt .{?pU - fliegen / in acra fub-
vo lare, .
5(cu8/ er SKc9/ fließen / fiiefe/ du
fleu§eft/ erneußet/ wirfMefen/K.ieJjflop/ ieb
f(l)§C/ gcflrßcn/ fiuere, manare, fluitarc, i/.dila-
bi , emmdi , incare, ot in. ©ie 3<»hrc fliefen
bat)in / tempora labuntur. ©ie aiiijcn fließen
mit QUafter / oculi manant rivis aqv«. ©a#
.Oai j fleugt aui bem $aum/ arbor manat pi-
cem. Qldc ^ ! m fli^cn ini ?^eeu, omnes fluvii
in mare fe exonerant. (£ine* Qtttfcil fließen/
fluitare. Anfangen }u fliegen' fluefeere. fließen
ttutmufutfäturfro argumtnUtione &rjjtüu 1 e.gr»
9
Jfriacini flennt mit »oflein ig frora / inde conclu
Hicur, conüar, liqvec, apparcc, clicintr. (£$
flennt immer eintf au 8 bein anDcrn / unum cx
alcerö femper derivarur.
^iegenb / äl'u fsrtic. flucns , tnanant , fluefecns.
gliegenbc geuchtiareit / humor, liqvor. glicf»
fenb 55<rg»a(^/ bicumen liquidum. fliegen*
Der $ud)ftab/ litera liqvida. glie&enb tyapir/
charcabibula. $lirg>tl&$ceji/pixfliiida. glu|
fcilDc 9?ebe / oracio cxpcdica, yolobil u. q(ic|'
K n c 5 ÜOa^cr / aqva Huvialis, flucns, flurius,
flucneum. (gretSfltcgcnD SBafer / aqva jugis,
i>crcnnii. ©en üfcunD mit fliegenDem lij.igcr
piilen / colluere os flumine vivo, (giner / Der
UcgenDe *21ugcn hat/ üppus. ©farfflir&enbcr
<Srrom / aqva cclcrcm agens curuini , magno
imperu flucns.
fliegen < 54ö Innm. JttrU &tv>n*unqy*m ^fiegintvl/
Die / 1\ 11 xus , mcatus. ©a* Stiegen Der Sluqen
Ophthalmia lippieudo. ©a$ glichen einetf ©e<
fcpttJored / fuppuracio, puri« cmnlio. ©a$ ftlief
fen Der3citeu/ lapfui remporis. ^Iiegirng bei
(Seblütei* / Huor , fluxio fangvinis. ^üijjiUH Der
^reScB / lacrymarum fluxus , cßufio » dilu-
vittrn.
Slirgüj / &r*rb 5lie§enMid)/ aJj.&td'vfTb.&üidvtt,
fluxibilii, tiqvtdus fluxe, nvaeim , fluxio-
nc. ©a$ /Qoecffllbcr ift lliegn}/ aurum vi» um
maaac . fluidum cd.
3lug/ Dar/p/wr. JlitgC/ fluvius, flumen, amnts,
proflucns, aqvagium, aqvxduäus , fluxio* it.
Copia , abandanria. <£iu jlrcnar r ^hijj / fluvius
rapidus. krummer jjlug / mxander. §all eine*
^lüfaßffivr ^npfafl/ cawrtaÄa. ©er ^1u§f>at
einen firenoen Sfaaf / amnis ineurric validiscum
viribus, jcdirer 5! 'in / amnis purus . liqvidus
<?ich in einem flaren $u§e fpiraeln / videre fe in
fonreaqvarum. <£cbt*umcnDerSlUg/ fpumeus
amnis. jtleüte ^ug/ fleine Jjifche / cx parvo pi-
fees nc fpera flumine magno*, ©je '£iefe 6ctf
§luge$/alveus ,fofla fluminis. Ufer / ri-
pa, DcrjXanD/ creptdo, Der (JJrunD/ tun dum
'aDir >Iii«f RMCfefrn / facrefeunt flumina, lief)«
nu n ab I decrefeune , fubfidunc , labunrur , rrutf 1
nen ein / arena deficium, nuD uberfroren/ gciu
conftitcranr. vr idj in einem Slug erfulcn / flu
viö gravern folari eftum. <£in ^Itnj ebne vr vu
dfe/Tolucus amni«. ©er Slnfaitq eines %iuirt/
capuc fluminis.
fing. Der / ((um r]7catarrbus , rheuma , defluxio, i
deftillario. £fibe£fuig / profluvium alvi.
$au<b flug jtißet ; 1 cb al vut concrahitur. Stut^en-
flllß/ dclacTYmatio. ©lutflll^ / hxmorrhoil
©er Jpelli!d)C ^lu^/ Styx, Achcron, Cocycut.
Avcrnus. ffl5n^erflu§/rivut. aßjrbelflu!?/ vo-
rago, gurges, toxccx. In chattn /w/t<i«g|u|{
duüui ramilia figurarum , veltdi ; ^[u§ im JytT*
|en / familia cordium. §|u§ IH (£ttei'll/ iamilia
glaodium. Inf? in biub / ramilia virUhucn.
i^lH!? in vr ci)f i!i n familta cintinnabulorum.
^hißleilt / 2><)5 / «jubih. Rivulus , amnts cxiguus , ar*
du$ , brcvii, non profundus. Uber ein 3'lnj*
(ein fprin^en / Talen rivulum tranfihrc.
? 5Ull?ig/ A*). iW. p«' ^Ue#l(J/ fluxus , Hindus , li-
qvidus, &fT*tertA : Rhcumaricusi dcflillans,
cacarrho flucns. i madjW / liqvcf'accrc
TfiiuM merben/ liqvefieri.
§lilpu]feit/ Die/ liqvor, vulghl\qr>idttas. $lll|t<)<
feit u .; übt* , rheuma. §lfißii}feit oer &u<
qcn/ lippuudo.
Abfließen/ Jcflucrc, deorfumfluetc. ©ai 3ibflief«
fen be^ 2Diecr6 / reeiprocatio , reccdiit maris.
©er *Mbflns t>i*s SDIecr^ / brachiuin, äurcaiett*
lum maris.
Jlnjliepen/ allucrc,incrcfccrc. ©a^5öiiferfien|l
Ii od) an/ aqva incrcfcir « angettx, flagnac. ©er
ileu|i an Der ctaM binroeq / fluvms arbem
alluic. änflufc/tot/alluvio. 5Unflnf be^tSeeer«/
acceflus man?.
3lu$flietlen/ emanarc , efflucre, ddabi. Hern eß
J^erati^flieSe«. ©a^ 5öaper f\<uftt ant Dem
^•.•:du- herauf / lams rciragnar , emanac aqva
c vivano. (ig fleugt hierauf Diefe 3J?ennuna/
hinc colligitur, concluduur. ©er ^hufluR <*"
fluentia. crTufio.
©aherfliefen/ profluerc ©abinfließen / dimant-
re, dcfliicrc. ©arin?ifehen»oOÄr ?Df it tenflieijen/
interfluerc. ©Ut'Cl)f lic|?Ctl / profluerc , perma-
narc. ©er $lu§ fleugt mitten Duief) Ne (ctaDt
Durch / flumen medium oppidum incerfluir.
©Iirthflup D«/ liencaria.
(Einfliegen/ illabi, influcre ©er Q?idn Berti qlaf t
fül / oDct: hituui / vinum dulcircr lubn flute.
©er eternen Äruft flieget itiDieunDerfte Stöu
per/ virtus aftrorum agic in corpora ini'criora.
©er €influ^/ infpiratio. ©er cmfluf bet ©e<
ffinte/ iofluencia fyderum. €iiyeflcgcn / »1-
lapfus.
5ürüber<oD<i:13eruberfIie$en/ actcrbei)flüfirn/
praeccrflucrc. ©ie 3abre flicgcu fürüber / tem-
Ä f pora
pora labuntur, pr*ccifUunt. Q|l(c-j / roatf §eit<
Ud) tit/ flciib't »lugenbluHid) vorüber / omnu,
qvx rem poraha, inoir.cn rancafunt.
^Xrabfli^cn/defluere. J^erfliefen/ manare. Jgfcr,
ffirfll^iV promanerc j£>er?imflicf?en/ circum-
flucre, circumluerc. Jpilifliejjcn/ dtmanare»
UbcrfliCBCH / fuperliucre, reftagnare, fuperftagna-
rr ( rtdundare, exundarc , extra alveum eifundt.
Uberfltrjflina, M ^3aj(Xi/ inunda»o,<tituvium,
ftagnario. Itberfllip/ Det / abundanria, copia,
aftluentia. SßortilberflMÜ / patelcon. Uber
(tiiR ber 6pe tfc mit) Kleiber / luxu». Uberfltif
fig/ 4.i r y.abundant,copioftis,fupervacan<u», ö
akv. copiosc, copiofisfimc, abuodantcr , abun-
de: iieihiretiam Uberflllfiiglicf). Uberflhfjigfctt/
Ölf/r&wfTwAlba-fluß/copia.ubcrtas. ~
50f rflic^OI / «fflucre, ablre, perire, difeedere. £ie
3d( ift verflofcn / cenipus effluxir. <£$ ift ein
§af)r Vf rflojtftt/ annus abüt, cbpfus eft. Scr»
FbcfWty / laprus, abitio. Sfcacr) Q3erfhef>
ftmg be$ SlBa^cr* / poft undarum diffluxum,
cum fTumina deexeverunt. Sftid) 33erflic§uncj
Ireoct £aaf/ tdduö dapso, fmictV
Uniflic§en/arHuere, drcumfTuere. 3utfKe§en/af-
flucre, jDatf 3ucfl«cBca ber 2Bortc / ubexu* m
diccnJo.
jftvfliefctn/ £ VetfliiQctt. gtifarmnen»
fingen / cooffucre, fTuxu conjungi. 3nf»lUinicn-
flü'^inia 'confluxio.
3uriicf fliegen / remjerc. 3 r WtucffItcB<nDe<BcT/ ma-
rcrcfiuum. Sffiieber juriicl ! flie$cn rem. maTC,
gt6|jen/ ä glichen/ lemer,<liUatimfuod€TC,
situr etiam ^le*t$en / ^ exfonitur .- ducerc p«r
aqvam. Derivata Junt : ^eflPgen / innndarc,
hum eftarc , commadcfäccrc,f igare. £inflp|jcn
iniültare. <£inrn Cremten ben ^ an einfielen/
srgroro vinum ftillatim in fundere. Sic : vr och
ff ab c r 'ail6fli^cn / guteatrm dcftillare , cxftil-
larc. ?5erf!6§en/ Iignatn*lucere*conuMnerc
. traduftionibu». ©er 2ßal&fan nicl)t uerfio^'t
Verben / ntaxima ligni copia eß in häc fyivaw
§Id§C/ E^tölje / WC/ Tax«*, fclwdia, navigium
tcmcrcfatlirm * incondiemn, wr funttrabaxvn-
nrx£ fine fahrte* cornnaü* , av* navtgii trktm
frabent. Jßoljfu^e iiml^traduüorium, Bicüur
ttiam ^!6fäqerccl)ti(jFelr/ c^gk^rec^r/ jut Gru-
riae , fivt ramim traducendarum.
5lp§ ung / fcie / fluot , traduttio Ugrrorum per
aqvüi.
^l»B<t / SJ'StPßfT/txr/ratiariai , tiadudor. Dt-
n<ur e/um gWßner ygic^mann.
Wfj/ *>**/ü"»qvodS\l$C/&yr ältere*: pinna,
branchi*. H«, f ^foffcCa» / ^lof?fd;ifTc/
516^/ E*5?ldfc/ toi fr fad, exfonüor feurra,
nugaror, homo impudens * mfulfus , evaiu ta-
tiant&veHortiplerumfr effc fotent : himc Jltyia, S5"
SlffiiO,/ agtcOii , ruftiew, mcivilift,&d.iv.
rufftee.
^trtfj/ Ott/ eß voxtnrtallicMTctum traniferCundi-
Jatatam arprincipalem// ^««/jr^/ ,• tnmvum eß ta-
I'h vena 9 uy4ttxtendüurwüarfiu'vii fme curvatur*
tfAireSo.
5lUt/ ttt / i^Itff / «<Ä)Äg<t ^Ä?fltar/«nda,
fluftus , inundario , aepra» «DJeerpllI/ aeAuima-
rit »accefl'u». ©ic §lu( lcilft nn / »lHis accrefcir r
leuft (|b/ decedit , |td)cf (11H/ confiftir, inrcx-
oviefeit. ^bbe iinO giut / rcciprocacio marit.
t&tlllbflul/ ^.lfJtn'liir/ d.luv.um, exundano,
caiacryfurai. ghjfcn geb« / fluauaxe, uadarc,
undu agitari»
Sl"tfd)ifl /4/f.E5 , Äit;.prop.Uliginofut , pluvFa-
fui , debtde curbidus , ttmpcifuofui. gfiltfd)i<J
TOetfer / tempefra» wrbida r dies pluvio/i , fen-
hituretiämi>\m\äi)id)t.
5lOttC/ tief a jFbc^crt/ armarura, experiitio,
exerettus naralis. £)i< ^cinbe#fIoitt/ dasfc ho-
fHüs. £)f]inbifel)e <BiS)iftiilQttt 1 navctlndiam
Oricmalem verfas vcliticanrcs. JUUfnianng.
flptte / 11 . iv i um onerariarum multirudo, dasfis.
Sltd)t/ flechten / id) fu-duc ■ bn flidift/ cc
r licht' wir fled)ten/ic. iefr flocht/ ich Höchte/ »10
flochten. Sirparc, ailigarc, nodare, Hcclcre, item
<rincsoraare,condmiarccapillos. ^m^il'UHj:
leinflrd>ten / «orolJam ceacre. (eiincn^orb
fled)teiV viminibusconnc£icxc/irpiculuni.
©eflc-chjen/ ad), prater. tortus , plcxus , (Irparut .
& geflochtener ^orb/ calathut , qvalu vimi-
ncas. ©eflpd)tena@ürtel/ftrophuf. ©efloct)»
ten Jpar/cincinnacusca'pillus. (^erlpchrene ©e<
den v rn .Mov / ftorex 1 tegetes canneas , ilraguLa
textUla. tkjoejfrgrc §iager / digiri peOioe
juncli. ©eflcehtcnc 95vot JOPflein/panei ploca-
morum inftar plexi , ä/m/ Ro!ötr<f)eit
Steifer / ^cr / texeor Timmum. gkt&trTta / Vit/
comorria , oenaexix , fvdfuellarwn crinu comp-
nü & txornat*
glcc$.
St
518
£U4>tUngV flexio , f lexura , flcxus. .»> .1 riech
twiej / compofino capiiJorum j'mcc; mcuiöaut c 4.
hmijit j p ■'■■>.
5lcd) t c / tw/ firpicula , firpiculom , reg« • ftragu-
lum cano vimine rcxcum. ©agenffed)tf / tra-
tet & crarit. ftledjte rfiam ßgxificAt : impetigi-
nem , menta^ram , lichcncm ,fcatiem qvan.i*m
/drin. JßartledjtC / ornatin in capillorum ein*
cinnis.
3Ud)tif<fc / 8^-SiC<6ferif^/ &adihiJ.frrefvo4
<5iflod)ttn I connexus , toitus , Äcxus, & cor-
er , flcxuosr . p< r plc xi m.
Siufflcdjten/ foltere, q vod flexum * incricatum eft,
difplicart , detexere. 9t»fflcc^tfn ttUm efl <x-
ornarc.comcre , pcclerc comam , yvod comotria-
rum*rj&cfiicuimrß.
StU^flf djtCH/ idttn qvod Httffltättttt f in frimi figni-
pcatvmt , io\ rcre capillos Ef'flexuras difplicarc *
cxplicare comas : /Vo/*/ infufer expcdirc, hbe-
rarc fe. vrtd) von einem J.v.iiu-l au^flcd^tcn/
exrricare fe ncgotiö qvodanu
(Suif leebten / tntexere, pledere, conneÄere, inv
pücarc. (£inflechjun<j / icnplcxio. ^ingrflod?'
ten/ implexus. €in^cfli}d)f Ciliar / ennesin-
rricati, inncxi.impcditi.cricae. (Emejcfu>d)tene
JNrinnilD / parieacraticeus.
Sflrfflctfcten / concagio ferperc, pervadere, late pa-
tere , graflari. gortflcefrcUPC frvt fledjtenpe
(£f ue$e/contagium, morbus comagiofas. ARM
fortflcfitf r"€ni<fet: anqcfteifet werfren / con-
tagione concaminari. Sunt & *7t* tompofit* :
Q\i':4)fl«l)tcnf penexerc. Q3«rflcc^fcn / »ntri-
carc. nodn contorqvcTC. 3ueflee&ten / firpan-
do.flccUndofirmarc. 2Bcif CtfKd)tClt / latus
manare. fernere.
JllCf / (liefe« / gCfltCfCt/ &rcire , fucre.
confucre , (arclnarc, refiecre, colhgarc, inr«rpo-
»' lare. Sftcfce flicfcH / Wia farcire. Gill STleiP
flicfVtt / veftem refardre <£i« alt tfleiD mit ei»
nen neuen 8avpcn ffiefen/ »et«» veftimeoto pan-
ni rudis pictaciura aiTuere. fltcf C|t bid)
mir mit Ifcrcn SSortC«/ nogat agil, ceneones
farcis. '
glicfir/ t>cr / farcinator, elutinator. fölitferin/
tvic / farcioatrix. JtcfClflicfCT / ioterpolacor
aerariut, faber vetcramentariut. 3)?d<}PcflirTcr/
ftupraror, Tamphiluf. AofenfliCfeT/caligarum
itucrpolacor. tgC&M)fttl!e* / cerdo, futor vete-
raxnencariu«.
3UeJumj/ött/ pefrn/ t«vm x>U Slicfcrn»/
rc feil 10 , .iflumc «tum, all 11 cum, iipplcmcii ; .. m.
fucela, conglucioacio.
prfidjt/ glitt i|'4)/ glicfcrifcf)/ ö'glicfbnfit/
c7 Adverb, faronans, afliicnt« xefarciens* refi-
eif na , r/cm 1 intcrpolarus, paxuxoüi«, (ateiaacus,
allütus.
^kef / £5* 5lCCf<tl/ pannui, fegenfneam,
immiflura, pictaxium, ailumcntocrit fragmen.
vr \Mcäi :: fegmtna com, qvadnllut. gletf
9 vöyw , 7h«f tgc$uri- Sttrflerf/ f/? (emiciuÄo-
rum, praBcin£toiiura« fucemöorium, iL vciiira-
lc, ar.ki 0d">6rw. ^abeflecf / perizonium , ca-
ftula. Sgru^flceJ/pcftorak. «SMglCCfenrtuwr,
ii- §le(f fiinißcant t oppidum , pagum, villam«
vicum , cSlin orntrt ornnrm locum aper tum & vs-
cuum. (£tH Offener giecFeil / ricus imrnuiiiras;
§C|ler ffleefeti / oppidum munitislimum. 3*
euten 51 eilen irolmen/ in tico habnarc , dcgccc
ruri. Porro §(eef rfl planitio ^ fpatium / • •• -
^dmiWarca, &pr*terra: parruula , portajiuu
h. Hivi ^ i n. : flc 1 / mamtliarc * capicium.
.Äutttlflecf/ «xta, inteftina. güvfJccf / oC«
?öorfle(f / ca/rula. gleifdjfletf in^lngen itfi pan-
nieuius rubcui & caroofus in fupccÄcic adnatai
apparen».
SU'Cfen/ qvatmtu fiatim» fiiritficat , cxrcr.Jcrc fe,
promovert . ampliorcm Hcri, iw: (f^ fU'Crt
ni4)t/ e$ um 11 nicht jkrf'm / nihil eßkimus, non
progrcdimur, arcemur, inhibcmux.haerctrras.
öletftein/ IW*/ dun. panniculut.pcniculus.pcnicit-
lut. .t)iutenfleiHein oi>er £({)n>eunmfcin / peni-
cillumatramcntariura. .^>ac> fd>n)Jl'.je JÖWien»
fletHein/ bilum.
^Icciiebf/ aJj. fpaciofus, planus, amplus, item morc
oppidanö.
21nemi»iil)erfl(efcn / cemfarcinare. ©lifer anein-
anDer(lid/cn / vitra conglutinarc. <r clniiun
anrnuittier tott jtifammenfiitffii/ fragmirv» in
v.ifc hchliccfdrcirc, f»ov. dfinfiinnalwne tKmatU
fiupidi. ,
:itifniefen / afluerc. Cinen bunten üappcu auf Me
Jpofen fliefen/ pannum veificolorcm caligil »u
fucre. (Einem etivaä auf ben Bermel fltcfen/naso
aduncö aliqvcm fufpendere , iltadcrc alicui ver -
bis. Olltn' uiiMiiJ / allmncn t um , immi(Tura.
2ln?flKf en / rcficcrc, renovarc. ßiu alt-Äfiib aui*
fliffen / veftem veeufrare cUrncim int<rpplare>
€r brtt nunmehr au^eflitfrt / iftä jam le*c6'
muivicem vefti« mvetaaue plane novam u'.>-
llirucre pofllc
Ä F ij SDurd)
5i9
8
8
520
£)urcr)fli(fen / confuere. £>er SWanfel f|r flanj
fcurd). oDcc jerflkfet/ pallium cft pannofum,
tnultis fcgmcntil confarc i tu t um.
X>ranf1icfcn/ trüber f lief co/ i«V»i$-vc iftufjhefen/
afluerc.
(£int liefen -propne r(fct :nfuere , intexere : Sedme-
tapbor. ujurpatur pro s Jnünuarc fe. Sief) in u
n«SKUUD|cf)aff eillfliefen/ infinuarc fein ami-
citiam alieuju*. fjn &a|terei)en (ich einflitren/
appltcare fc ad contiTia. %ü m.uubcvlto .£>4n<
ttl ud) nnfltCTttl / in varia negotii fc ingererc.
3>ei) einer Jungfer ueb cinflreren/ adrepere ad
favorem virginis. (£inflicf ung / obreptio , alle-
ttatio , infinuatio.
fiBicDcrflicfea / tefarare. 3liefli(f(R / conüici-
iure
Slmf/flinfcn/gcflinfet/ fplcndere , ni-
cere , nircfccrc , corufearc , wnit fmt dub'u) k
2Mänf . Stgnißcat etiam elegantem , pulchrum,
com tum * agilem efle. Qi( V*(^lWrtcr flMF(M
von Der Tonnen / giadü a Toli* radiu rcfplcn-
denr vre- fünf ert aüctf in feinem .»>; mV / omnia
in ejus aidibusmundafu tu, mrent. fanuidu
attti teberjeit flinFeii und blinfen / non omnia
femper de ubiqvc nitida de fulgciuia efle pos-
funt.
Jlinf / *dj. tfadverb. concinnus , comtus, mundus,
culeu«, agilis. 2)ie2rutKjfer ift flinf/ c,c g ans '
venufta, habilis ,accinda haec eftpuclla. §linf
ifl t>Cl' 3£a(l tieft/ p'of. Oßentatorum rß , cum Jua
Qmprr optima rjfe gloriantur ,qvafi duas : Nos po-
au natamut !
gltnfuiig/ We/nitor, corufeatio , fplendor , agi-
lirat»
glillficftf / *dje&.& adverb. idem qvod §Hiß / fplen-
didu» , mtcani , impiger, alacns , fcT .• Nitide,
pulchre , fplendtdc, fpctiosc, impigre, clabora-
tc , ad ung vem , ad amuflim.
ftlmferen/ corufearc , fem tillare , effulgcre. (£•$
flinfert alles von ©plfte iu t>em ^alaft / surft pa-
larium fulourac. (rtfflinFcrf «wfterj nidjt a\4
Silber / inftar candidifTirniargcncimicat.
glinfcriing/ Wf/ fcintillatio , fplcndor, fulgor,
jubar.
Sliuf er icftf / adj. advtrb. cor ufeus , f ulgidus , ni-
tidus,^, fplcndide, clarc,lucidc.
ftiintt / x>i*/ tß a sunt/ r »atenut agilem, alactem-,
fubitum notat »tucnmlce fltnVunbot)« ^efpan
net ßt>g€^U/ councnium igoiaxium , ßßuia,
qv* c*iul6 tenditur 85* «Sw chalybk inß*mmatur %
Tiprra .▼iperilla .longula. G4H.fufii.
^lillj / t>et / nomtn idoli vrterum Gcrmanorum ,/tne
dubio a SU nfttt dxRam , f. e. fuhurtttt , ^ r^rr Je»
W 4wt Solu fimulacrum fitifii crtAitur.
J^linfen funt pifet* albicanttt jvaß coruß*)ittS in
aqvif ,ut: alburni.
ab «reu ejiatur , a fvo aretu $ lltfcft bogen dicüur,
a fono dtmmmahtm vocabulum : Stridtt trum tn
airt fagitta, qvando emittitur.
JlitC / &f ^litf« / MC / qvaß parva fagilta ,
ton^m. a jlltfc^/ jvia rfo/»r fangvinemfitndit, licet
imocuunu Dicttur nob'u alias &dfklfen / lan-
ccola , fcalprum chiturgicum , phlcbocomum.
Alias t ftd malle $\t)tt.
SlittM/ j SluutQla* & £tanmcl/ gramen
t remulum, rtiam t^^fenbrot diBum.
^iitftrr}/ moveri inftar tremularum parcicula-
f um 9 * <] rr j , y vr in riiMi laminuU ex oricbal-
cofaHa, colkdtnttt ad invietm.
fiUttCV/ Sit I &a.lu\ dialeild KltuDct/ unde £tin£«t*
goft/ braBeoU aurtt, ÖTftliiuStfrcr / f™ RUnbtx»
madhex / Der/ bradcolarius , alibi ^UnDeo
fd?l£ger. Aliud rß ber^ltnter/ obex dentatus
fiftul». Bftteri / /«« SIlHbcril *utem funt ex
argento & aliii metaliif. Sunt ttiam gittern/
rittae habentes tremulas , nvtr.xcum lemnifcifl,
aliiqvc oxnarus capitis cum tremulis. PorrA
Stifter '/•' nummului tenuufimus , wluti pl<W
e>er/ aercolus.
$littericf>t/ *di> tremului, trepidam, trepidulus,
morc tremuio (e moraos. htm: tcnuis braetco-
larum mmutjrum inftar.
Jlfc/ 3^tC/ ^^(CUtC/ Z>iC/plur.Ut
"J l6tCn/ fifrula,tibia,p«»'.buxus, aßmo % ntfi
pottiu a ^li tfeh prepter longitudinem & gractlüa-
ttm ipfumqtfonitum dicatur. (£inc J^0lfl6te ft**
>QverdF)fIdte.y ubta in /^ci>, altks tibia mihta-
ris.
3!oMein/yiw Klötgen/ &»/ fiftula (ubtilU-
fima ex ebore facta, aciuuiuni coni , dkiiur raaja
£liMrt|iüriu-n.
ftlOttn/ oOet cancre fiftulä i inflare ti-
biam.
Stüter/ Der / alias ^leotenfpietet/fiftulacor , tibi-
ccu, ankcdiM» gWfer VU OiC / ubicisa.
521
522
2lCHd)t/ modulate cancns tibia vri cbumcoLi,
Jona tibuTunu lt. ad tormam , modum , fpccicm
IM*
glillcrrt / # 5^f^^ f fonuni »»o d ««'« m
edcrc, i/nn infufurrarc, blandiri.
glitlfrcr / Oer/ inlufurians, adulator , palpacor,
fuiuxro.
if ( nin i / Ouv tufurracio, iufurrus • blandimcn-
tum, palpatio.
giiftCttfl/ JJf. mAifurrans, bland icns, & adver b.
blande.
5loft//h*5locö/ofr/p/«r. Jlöoe/ P«-
lex, forte a £iubcn / qvod fugiatfaltu. €r bat
glfllX binbft Df« Ohre« / pro*. Jebomne exptrti
&prudenti, acerum habet in peftorc. vric If
fen ciuanbcr Di«: Stöbt ab / wie bic £nnbc / prov.
drfeunncem coüaudantibm Ö" adnrvanttbw, mulut
Diulum fcabtl. JßungrrHjC g!6l)C flll)« »f b/ P"*
licet femelici altius infigunt aculcum. Ca
glr% jagen / pulices perfcqvi. gllJbc rV. 11 u
capeaxe pulices. (tTPftöbe/ culices, olerum pu-
lices. J^un^ffob 7 ricinu«, reduvius. &BB£ff
flobe ) pcdiculi. SBaterflog / acarus, pulex
aqvaricus.
glCbtll/qvjcrere, arripeTC, perfcqvi pulices, ex.
ercere veaationem puhearcra. Compof. Olllvjlc
ben ^Duicbflöbcn/ id.
gtöbunq/ Öl*/ captatio, venario puheum. Item
Slußtlobung.
glöbia / pulicofus , pulicaris , plenus pulicum.
Aiut etum globbdl t<\.
3lor / t>et/p/ur. Jiorc/ $törc/ nebula
linea , rericulum. €cfofltt>r/ nebula ftrica.
jtfinnrr / qertnejeT glor t nebula , linea vulgaris,
nimis rar* geller glor/ arfta , optime ftipata.
(rauret beo ibm niebfS um ben Scbten/ al*
Der glor/ nil nifi nebula luger defunftum. ©PID
ttOP <?ilberfll>r/ nebula aurcV * argenrö inter-
texta. Äl c r mit SMumen/ nebula undulata.
gl?rid)t / * nebula linca«crf ferica ornatus. £ ie
jSnnafer ifl nur barnm floriert / bat} man ihre
$e#id)feif niebr feben fofl / nebuiä harc virgo
vclara eft , ut defbrmiras ejus contegarur.
J^IOr &ft(Uf/ We//5crn>m<foi'ft/rpavimcnrum
domus, & area lapidibus ftrata, ob fimtlitudmtm
rttiadonm. Sed Ö* glur qvoq\ arva, ttrmagri
Mimend , diftri&us * univerfitas , dt conhnia
agrorum dkuntor, binc : Mauren > five ©orf»
glur / agri xufticoiuiii» .Der vrDclUutc glur/
arva Nobilium. ^tattfluT / termini Ar fineg
furisdidioms uibicx.
imptecari,
execrari , malcdicerc * blafphcmare , convicium
faecre. Vblunt rffr a SU\)<n/ ut fud?*n 4 (eben/
qvod in mtdto rrlmavimtu. (f tnetll ben XciifcUl llf
t>cn^)akflll(ben/ devorere .iliqvcm .tiiraj all-
em imprecan. X>e r SD?imb (jriiijet bttb/ büi h(\n
t hiebet bir / mel in ort , fei in corde. <£tn v§p|<
bat miiK f hieben f^nneil / finc malediaione m 1-
les non eil j avod verum rß, fi maltdiBio iUum
ipfum Untat , juxt* 9rov. 2Bet QtVU \\uä)t / bft
tOirboerflucbt/ malcdicluscft, qvinomcnDo-
mini in vanum in.-nu.
5Iuebtr/0«r/ conviciator ,maledicus. gluebfTfn/
t*i*/ malcdica , fexmina malcdicens. ^>cr glu.
dberroirb rcrflucbt roerben / malcdicens, male-
dicetur.
gluebung / Wt/:: ; 5« ^Indien / deteftatio, exc-
cratio , diras , malcdictum ,freqvtttitut hti rß g
3llld) / Oer / qvod idem vdlft , malediltio nimirtm,
devorio , imprecatio. J>f < QJa tert linb 3J?«f tfr«
flueh/parcmum, ihr patrisdr raacris impreca-
tio. (*>OtfCS^Ilieb / anathema, catharma,ma'
lediftio Divina. Ahudrß »^OttC55luehHna fi-ve
cm lud? wioer CBiDtt/blafphcmia. giucb
%S$(\t / purgamentunn mundi , nimtrum piacula,
qvt projcelenbtu pepuli maftabantur. Unr*Tfd)U[;
brter ^ueb f lebet mehr / makdiaum immemum
tulRur ex pci vi eft. ^i3fcr 8tiiteglud> ift wie nn
SQarcr unfer/ impii qvod male precanrur, 1 , ,
pro benedictione eft.
^»flneben/ Öfaufflucben/ idemfrre rfi ifvidSludjgnf
malcdicerc alieui. Einern aflr$eufrl an.oOer
a 11 t'fii leben / execrari in caput alicujus , * evo-
care ftuiac alieui. vi i ru tu alles Unqluel an*
öfter auf Den £atö fluchen / peftem alieui ex.
optare.
21 11 & rin dien / cefläre , abftinere "1 malcdietis. (£men
iT.if Der Sßelt fhieben / rmprecasionibus * devo-
tibnibus aliqvem morti iradere. ?lueflll(!)eri
rtiam r/rdefiftcre , abftmerc a malcdiceis.
Verfluchen / execrari aliqvem, diras ulrn'ccs in
alicujus capuc evocarc. QSerflnebf er COfenfei)/
homo raccx,dcvotus, exccrabilis. :f.u &, \\ \\ 1
OfC/ derorio, deteftatio, dira imprccaiio. Q^Ct'
f luebbtir / adf. it. 93erflud>en6n>hrDrij / exccrabi-
lis. <&nc vcrflncbte Ubcliatjt / fcclu» detefta*
bilc,
*f tii «Bieber«
So
So
n.
tn / rcpreca
'•!•!» (5c 'fr. (i i; cIht / eontrieiac or i cciprocui , rna-
lediccnti malcdiccns.
3frfl»d)Cn / fibi ipfi imprecari , qvoj etidm exponi-
tm : 0tet> fdbf! verflu*««. ©fcf) icrfludK»
fß cxccrando in fuum ip&u capnc inftarc Öfde-
laffari.
40*171* «Soeben/ Soften/ 3ÄH/
^^Ojdcu/p^p'ii-: parcre, gignerc, fovere , ix.
2 lere, uutnrc, pateerc. Cic/A. #döa/ ««..'> Stfrjf
partui , dt fi>6 Latinum Fcc tus , Btig. Q^ORDfd er
SÖPU&iT / nutn cor, i 0:01 , q vi nobis SjaCCT / gc-
nitor, pareas, patxr , dkitur, i/.tlltfchTn/ ma-
jores« generis au totes, .1/71» e sbbocnofhö £$Den
^2; Feudum, qviavafaüttxbonif feudi kDumwo
fibi conetffis je Juotqve Jußtmiant. Ali* dtduäio-
fttf vmna, utpote, qved dttium fit 4 §d)b( bellum,
tut 4 fide , ixt U Ullb QMoiibCU / vel remoU nönu,
vti impropritt tfft vidtntur.
l^OfJ/ Di«/ pudendummuliebre, cunnuj, vulta,
ma. trix , 4 gemturd ita diBum vocabuhm» obfeettum
holte tß, pro qvö ab boneftii fubßttuttur ; &d)AIV/
dffbwrt^lteD / ^etmlidtfcit / bcnnlicba-
<D r 1 Des Weibe«/ Der V V m wen 1TJ wt ter. £* /
iwx cotttumtliose qvpqvt ufutpari jam dudum
capü in tos > fvibtu irafcvnur , tptod tarnen tnttr vi-
lijjmos folum impudentu hominet freqventatur,
uf Venilaroiwrm/.* ifine alte : paupercu-
lam, infoltntm Urnen , ctltf ftlle $0Ih": elften
tem Ö> arrogantem : <£iiit' vr (hiiialf'iM.' t : homi-
nem rimidum , mulierofnm muliebrem:
(Sine SJJi^foftf. ©ct £crl i|l eine rechte $cBc/
mulier, tomina eft , 4it4/ eine j£>unt>£fofc /irr
J&UtlWfof: feribitur enim $0%eliam £ot/ $WttC
Sägldti / / tW§/ tulvula , 7*4)1 4ir 4.',
cunnulw. Std ^ÖB'H'H ö Softe btitrjtBio *Jmi-
rantis& dolenlis tß , pro ; Van! uh! hem! eheu!
Qt>o./ <4mr w minus banrßt , /ri 4Ä hommtbtu ptr~
frtilijjim£ frontif ufurpatur , imd blaetbtmum rfi,
tum inconliJtratiffmi tat ei bomunciontihde ipsi vo-
ce faitüiffimd tpfiut Dti nomint ttSi dbutantur.
Qinmadmtdr.m mm dicvnt ■ tdufVnD/ pro
Cfcttetft Sic hkfoculi paiüi ratione biajpkemi
uti foltnt.
§Cf?lu)t/ adj.& adv. pnprit mrmbro ißt obfeenodt-
ditia t rebus vetteret! Ic deleltans. ^ol*idj(tiCT/
faminaialax, pruriens« oltda. Et hocadjtBi-
•vumetiam ßxcundum tß pluränis Co#pofitti,& ptx-
524
terea timidum, rencrum, mulicrolum denouc,:
fed manum dt tabuM. Prxtt, irr tamrn hoc toi a-
buhim , utpolt inßttg ftgmßcatimt fui Jdtk purum
Attjve honrßuw % raJicrmft muüärum vocum Ger.
mavicarum, integrum nebii nwfuit.
^6jeUn/ forere, blandiri , delinire, mollirer
traOare, tndulgexe. 2ßcr mit fcmcm RinU ßi
|dt/ ber pcrbari'ilu- 1 ce im argen/ qvi filto A10 m.
mis indulget , cum in malitia indurac Ccmpo-
fitum tß StrfoVtn / indulgcnnS perdere, fubver-
rere. »Si'i'fpjclt/ ' luxuria cncivacus, indul.
genrii cormprus.
3i^fl/&i>g65clfr/D«:/muUeran'u5 t ü. eunflator,
ignaru«i debilis. hierin / Die/ defe», hebet,
ignava muher, vuigb cunÜairix. SD?^Dc|VjCl/
ancillarum feclator.
gieret)/ DK/ S6)Ciling / iilccebrx, edtkatio
mollii, mollities, indulgcntia, flultui amor,
muticroitrjs , item : cur.ftat o , Ignavia, mora.
£i( S^-flfi) lHlDiTbct alltf/ oaacs deteriores
fumut licentii.
5ujdiCt)t / 44). muliebrit , Ö* 4ix>rro. tnnliebrilitcr,
eunrlabuodus^cundanter, licenüofus, y Ii.
centcr.
Sccfefcr / & Jdfer / Der/ tradux, propago.
malleolut novut, pa]mes, qvi adnafatur veitri
palrmti, Airculus nodolui, aptw*dgttmtn& in-
eifiortrm Vitium gentrandam : eßqve 4 ^oDen/
gt^wrrf. ^un^c 2ßciii|Vcöfir oDer ^<Jfcr / frmi.
na vineatica. §CfJ)|iT Utjen/ poncre, fervarr,
uaduecre. €iwn £ikmbcra mit junqcn gedj»
feru au$fc£cn/ viueam malleolis aovis reftau-
rare.
3i'4>fwifltf 3Mna,/ D(</ r/lfmaus vincatiem,
qviqvoran&isex vincis pereipitur.
•^u-.-f"ui)Krii rß novis furculis ftu propaginibus vi-'
netum ampliaxe: Djct/wrrii4m^cfc'(^fcrn.
v£«t ; cci)fcni / rarum tß &poiL Nudare vincat pal.
miubui.
Svlfcn/ 85*»5flfeln /capere incremenrum , pro-
ßcere , fobolefeere. Uttvuhr @ul)t fafet OD«
fafclr niö)t I male qvaefica male dilabuntur. <£f
Wlfl lli<r)(6 bco ihm fafdll/omntaeimale fueee-
dunt. Ab hoc ^rtfcl»! B" Jafd / Die / fobolcs,
propago, u/iir i^afcioirb/ peeudes fem in 1$ ac
frudus causäparaca. ^»ifdbt'lläjl/cqvusaxlmu-
fariui. ^afi*(|.m / fucula.
^afcit/ B^lVrldn / D<(/<apilIamenra feminum,
t fvibwnutrimentum attrthunt planU, alias $Afer#
525 go
. Iciit. S«i(VTlciti/fo ooiu LTud> atKir|d>U9in/Titivil-
1 in um. 3iiit£r4ll)/ lemnifei. Olli .K i'i'iitüii.
fibrx. ^itl^lumm/ nucameurum, pcnicula,
julus.
9iu«jafelit / bin (ic& fafeln / EJ'befafcfa / farundW
<(lc,fruftuin fcirc, & iiem ipmd £flfcl»//b/w-
ftaDem $f> Jaton / ©*r/ p-apu, fimunudbumfi-
krarttm, plxnentorum^S flamimtmin vaixcxbim % fo-
Hk t btrbu mjiattbm , eft a ^äft'lt/ muUtö fin D/
filum , fila. DfaDel unD , Vi tun. filum in acu cra-
jertum. Der galten in l>cr9iabd/aaa. 3<rrtf<
fener gaben / filum ruptum. deinen gaben
fpinnen/ filum tenue ncre. (groben goinu |pin.
Itfll/ filum craflum dueore. ©alben<©D«t v^il«
bCTfabCfl / aurum , argemum duftum i r/i
tSulDcncr ooer (Silberner giftet /aurcumÄrar-
gentcum filum. &Öad)S' o&«r getticMtirffftJ
Feil/ filum ceratum. ^erbfaflerö / alias 1pt<&)',
ÖWt/ filum pteatum. S5i llt» fa bftt / funiculus.
9&f)fabcn / filaad nendura apra. IJimff r 8a»
1X0/ liciumverficolor. 3nNni|'aiYn/fiiuin du-
pheatum , /Irr du planum. gaben {Wim äutrm
rß filum neturn. (»kbrebe UT grtbCII/ alias 0p>l*
gel / filum tornim. S, v.mub tiT ftlbcn / filum
nodofum. PtohrT/crudum. ©ebUicbter/ info-
lacum. Jf>arti}cbrebrcr gaben/ percortnm.ni-
«nis mtortum. gojer / miirber gaben i filum
putre. £an gaben nacfr/fiiatim. (Erbatfei»
nen trurfennt gaben an fief// tomi uvidus crt.
(fr bat nicht einen gaben ju mir bradjt / ne bi-
lum q vi dem mtulic. gabem f fiam r/Fmeafura
Serticw. Da« 6*iff geotfcrf)9 gaben unfer Dem
SajieT / ad fex percica« onerata ci\ na vj$ ifta.
gabcmlcÜI/ gifocmle/ ©A0/ dimm. filum par-
vum , pilus, filurumcapita. gdbCinlfM in iMll
men/ fiiamcnta,ftamina. gabemle etiamrß an-
culaqvadam, {ctin\ua\3a.
Seemen / üfgibmen / ducere , aere fila ifiequm-
Uora tamrn compoftta : (fciUfdbeinrn/ lint caput
per foramen acu» trajiccre. Cinqefiftemtcr
3itmn / filum tra;c£>um. £ic (Sinfibeniunay
rr.ijcftio fili. 2ta«rabcinrn t filum es acu rra*
herc. it. confrmgi. £a«3eua ftofttif (ich am
€n&C an« / eda in oriiconfringitUT. SJiindbe
men / dt retexete. 3crfabcmcnv 8" 2crfätxm<n/
fUa dirtrahere.
g^Cinie^t/^8. filisconitam, ÖJ" «^wfc.filarim.
t*> r o b c.-; Lu- '•■ « ' lein f \i^cmicf> V üiis uuüo-
nbus * [caiuotibtu ccxruK
So
5T26
M c\m I pn <p>o dieimut SrferJclcn/ &tTf6d ein/
d 5?Z>m/ qvafi ttffolln/ fovere , rtfocillare.
errecfclungy DI«/ jrcf<Killario, ttcreatio, icfc-
aio.
SecbClrt / Ürm avaJStdtln / Wirb jiwwcb««.
^rfcc^ckl/rtrrigcrare. ^UfffctKln/ Tcmolum
aiicui faerre.
5e*f l / öTa/tf ^afrfl* ^prf f r/ f^ltcf CT / follis , fo-
cularcr fiabdlum , it. umbrella, tjvA firmitt* wn-
tulxm fibi faeiunt ; gOffcr UPtt ^faiicnfcöan/
mafeariirm pafoninum. ^ncfCT t>on ©trän«»
fet*fm/ flabcllam ex pennis ttruthionii . Sötfcr
rß ttiam a^'H pifervora ex ardtarum gtnert : capn-
mulgas }g corvus fyl vaticus JiBa.
5edwln na /Vit / ventilacio,rcfeaio, tfidmevoA
^rfccfduiig.
S0l</ t>it/ a ,^5pc{ii/ eqvi, jumentum, iflt4
iici/Hrem güllcn/ puliui. 3iDBfnlI<n/ cqmlu«,
lectu« cq vorum. (£fdf:fullfll / pullus ataniflUS.
Cr rettet ferner Mutier ^ü\i(n/j«ctudeii§rß,avi
pedices proficiTcuucur.
ffUfter / bat/ ftne plur. a Sfatl/ föOflf ^«f W <
Z>Cn/ pabulum, pa1rii'..c\j . < ixis. Oh'ih.mi.i
t'ntter/farrago. jOtbfenfutter/ ocjrmum. 2)cni
SSicbeSutterflcbcn/ oDerfurrocrfcn/ pabulum
darc , objrccre pecori. gute crfd) rp in ej cn / ave-
nam. frumentum vcniilarc. gntrer lammlen/
nvod alias facuni : 2taf Suttcrofäe ttcfyen/ pa-
bulari. Einern Da« Sutter Ijpber feföffen / pa-
bulum /ubdncere. D«l« gntter |fid>f U)n/ luxu
diffluir, invicaturad Toluptaccsnimia facicratc
& cxplctlone ftomachi. SDjagenforter / alias
^faffettfutfer/ "agca impcriafif. ©fll&ntffrt/
filtrer/amygdala cum urii pasfi» mixta. SCaueb»
fatter / faenum * ftramina. %i(\)futtCX I <x-
v um, lihq va cylindracca.
Juf ter / Ort»/ ^vr flnDerfirtfer / gimp* (flfiificat
parraum fubdiritinm & rrrrod-vy fubeegmen« it.
vcllus fufcdnftitiom , fomenrum pdliccum ;
indt ©raurotrffntter/ pell« feiurorum. S5eb/
R'.i tnincnfiu f er. p«I1cs muficlarum candidarum,
muris ponrici. ^ud[)«fhtfeT/pelliitulpina(ub-
dufta. 3obelfntiei / pdJit intaior jnarus ky-
ebicat.
^Utter/ VOBf porro dicitur unumtjvodq^ involucrum,
qvod rem ahtjvam turtur Outßrvet, ut r SBrilknfut'
tft/ checa ocularia. ©paenfutter / corytu».
plafebenfutter/ byalotheca,locuIamcnaim ru-
in YUtorus afleif andU, ©cigcnfuttcr / checa
pand«-
5*7 go So 528
pandurarum. ?autenfutter / pinacocbeca te-
Audini$. ©lttfct otoac ^fdjcrturti'r / abax.
QfyÜtfütttt l fagnla, cjitejlae.. »tt/go baßum,fu-
pe> tpt > coniponuutur farcin*. <&<f)tÖ<tt> OQtS&C
getlf UtffT / vagina , thcca gladii.
§llf fern / pabuhn , boyes , & jumeaea curare.
(?ld) futtern / comedere , manducarc. <£r bat
{10 fnnlid) rtefuttert/ laute vixic • comcüatu»
cd. Cm/u. cetnpofita funt : Abfüttern / pabulum
dar« pcconbai. Sövnn &u abiicftitrci'C ball / fo iß
äUCfy / poftqvam cqvos Curaven» , comedito
•pfe. tHuSlntteM/ fuffulcire paftu. vi 1:1 iuM
a itsnefu ; U'r : iKüib / opumcrüginatus bos. Tw
futtern / confumere pabula. £Hr j£M|Vr l|t UÜt*
r< i' f u ;u'n / omni« avena infurata eft ad partum
eqvorum.
fötitfcttl in fecund* & f<v/i.t , ßgntficatiene rß: pcllt-
bus fubducere. (guten JXccf mit 2 iffet fnrtcrti/
cunicaiu ferico fubfuere. CW if 3>ct} gefuttert/
pcllitus , pclltbui fuftültus. föefiittert JttciJ)/
amidus duplex. ©ie^lttwDe mir Uretern ai»<
futtern/ opere intertmo parieret vcftire. (£in
mit lammet gefftttetttt 9P?»wid/ paüuun ho-
lofcrico fubfarcmatuin. viiiun Stiften nur kfc
t>er futtern / a.cam coriö jihus conglutiaarc.
€r i|i mir einem £afenbalq gefuttert / pm. dt
ßoiUot <n*fi dicat , pclk Icporinä üiffärcinacus.
«£)UlltH'ftWerer / dlläi incolae eujuedam opptdi,
äviPriucipi ftiocanes vcnaucotpafccrc obftri-
i erant: ab hu i£uu<K*f&tU14t/ putant venire
<$Uf|t>fif 5tKr perperam.
ßiurerer. Der / pabulator, curaror pecori«. t •
terinil/ DtC/ curatrix volatilium , vaccarum,
fuum | gn tterer rfutm in poßrrinribw figni-
ficatiomhu rß pdlio, fartor: iirm icriniarius,abic-
tanu»,BV.
§{utiX|iruj/ X>ii/ pabulatto, commeatus, alirncn-
tum. fletet »iel (Seit anf tue Sutferuna/ ca-
ricai paftüs jam ubtqve eft. Ipfett) ift t*r
Riineruna mdjt nu'hrt/ indignuieqvmpabulö.
AllttiTHHiJ in alter6 ßgnificatu rß fubfutura , fub-
lartura, i/cnf tablinum, tnvolucrum , iynovdvo-
cahuid: uHnra. Slntfütrertrag / #£urd)futte>
rUrtiJ/ idem tfvod JfutcrmteJ.
ljUCt/ &*?8/ conti: pro JuUcr/ Saxwicum , imb
Beigrcum tß , fagina »' alimcntum. •.. ftictcn/
(ätiarc. gurriO/ faciabilis, &Unfuerig/ infatia-
bi Iis, infarurabilis.
^Oßb/ bCt/tlimetiam giiut/ praefeftus, tutor,
curator, 4 VoDCH. SchotUl. in voce Aisroboduut*
tHcr)Crot>/ arf.- fOoD vesit a {B^Oen / qvod eft
foverc. alere, numre. Sic parente* alunc libc-
roi , «Sc animaba fuos foccus t 8t ita Marobodm
eft ber 9)iebrvoD/ »• e. alomnua major, fuperior»
cn; 1 nenn ur.q vu reliqvicVodt« infcrioribus prac-
ert . Sic cn 1 111 Principe« debent ^l^i / J&etti/
X>l^i/ J^etlin/ D^fjliU/ alumni, patres, paftorc«.
Dii populoruni eile. Hinc regio SUoDlanD/
nunc corrupee x^OÜlvini) vel i>0AM : nomea
proprium Bodo de ipfum Stab / fotor , paftor»
a lum nus. Huc usqvt Schottel.
2lmtäl>0gt>/ pr.cU-dus. qvsedor. ^cttelüD^/ dur
c> 1 n ipcitor mendicorum. ^ur^OOijb / caftclli
praifcctus, hodurtiam porttcor arcii Ö'aulac of-
hcialit inferior. vTheiTi^ mantus. ©icnil«
OPgb/ qvit uc i'crvuia debue rianc, procurac
§rimiPijt)/ apparitor, ftator, accenfus, viacor.
©crid)t*»0gb / acluarius judicii. Oh'ovreitf/
pr<etc<5hit tupcrior,advocatus fublimior. J^>aui<
l>0gl>/ curator famdiae. Jf>üuerV0^i)/ commu-
niter J^imerfaut/ alror galhnarum. ÄricqS»
IH\^/ curator bonorum« rrt ad lirero. jt'it ften«
CCql)/ praefecrui granarii , fru profeduum fi u-
meuti. ^UlDrPqD/ olim provinciarum praefc^
nomarcha. dieidjäDOgb/ prxfce>us vel adroca-
ms civitatum Impcrialium. v? cbirnnH^C'/ pro*
rector, advocatut armatus. vStA^tveqb/ cen-
for , Aid ; ! ü. £tim< ot>cc ^onioocjD / admini-
(ttacor bonorum capuulanuni. Ull^eiVOi^/
aiuubidtcltu^üi\^\ül/ reeeptor, q»i mulcla. m
muokipii« aur praefecturit reeipic. 3eii;r»iM^/
ot>cc ^MutDPijtV prxfectus räum criminalium.
2>i^ijt)Ieill/ &4»/ ^»»w.parvuf qvastror, 55" infpe-
Aor inferior. Novithtalet percontenüttmappel»
/.:»;.'. PrufeSulot&Qvdßarxuloi.
330flt)fl>/ ti>K/ officium praefeftune : fed vox
'ISiHjDer) varidt figntfucationis rß: modermm diftri-
clum cum iurisdiclione , modo ipfun jurisdidio-
nem ,' modo definfionem de pxotc&ionctaftgnifi-
cat. OberiMJCjbeU / omnimoJa jurisdiciio. \\\\.
terPOgbet) / jurisdidio balla fru inferior.
Q3ygt>bnr J Ö'ißcqöbarlid) / * »'»• diutur de annis nu-
biUbu«. viüi: Q3pqbbarc Xccbar / fiüa nubiü«.
virgo matura. vir.ue ^tfgbkire ?\ ihvc errcü
d)eil/ majorennem 6cri, annum auingcrcu.
jurtSaxon. Sannum tf . Jure Civii.
3oqMid)ff it / ident eß avod «Qi^CD. 33og&eD«
I ub ; Obl idFdt tnim tß JuritditfUo finiplcx.
«Met
So
529
330GCl / öer / plt>,. tu QDdad / avit, volucris,
alcs , a£6ö«n fivt VoDtn Jui>fjuüe eoncedtt i#,
qvi Avium fucundttttem £j* indußiiam in extruendh
rridU novit. ^unge Bigel / pulli avium. 2lu^-
friCC^CnöC Bogel/ pulli crumpcnict, haercntes.
8itt$gefrod)cn* 356ad/ exclufi. pefe Bägel/
aves volucrcs. /Jücbfltf giUt>C Bogel/ aves prx-
8 «es, aereas. Bogel / bic nah* bep ber (£rbe
icacu / »nferae , humivolac. vi Vi iciipicbii' B6
gel / cort.ilcs , palmipedca. ©i^lljfiräiqe Birgel/
toUpcda. Bögcl / bie icrfpaltetK mvt haben/
fisfipedes. Bogel mit Sebent an gu§en/ ayes
plumipedcs, pennipedes, alipedes. ©iir|iifle
B6gel / feedas. llunnne Btfgcl/ mutiles. QV§C1
mit Kuppen / crilracac ^aOIC / cohortales , ver-
naculae , villai ic* , cieures. SBHbe Br^el / ferac,
fylvcftrct. jjrembc / peregrinae. Sßerjjtebcnbe/
adven». Boael / öieÄlancn haben/ * vc » di S>-
tatae. (?d)ncllflie }fub< / P«petes , prxpctci
JDic glciftb frcjrn / Carnivora:. JXeftrucht fref-
fen / grani vorae. ©tc ftifthc fat* 1 ' 0 ' P'fc« vor *«
® ema*|ic / fette Sögel / altilcs , faniles. ©ro&e
BÄgel / al*rr«s. tthVrbanb Birgel / aves promi-
feuac. Bogel (teilen / aueupan, aueupium exer-
cere, avibus infidias nettere. Bogel fernen
a* es inefearc. Bogel mit bei* friinftangc fangen/
avescapere vifco, captarc vimiuibus vifco iltim.
5Tfan bdret ben *3oqrl am @efanqe//rvf •• ?0f an
fiebet au Den Gebern n>ol / mos e< für ein Bogel
ift / ex camu w/ ex pltmiis dignofeirur avis.
2Sie Der Bogel iß/ fo leget er (Sner/fon« crean-
curfonibus * bonis. 2Ber Bögcl fangen umII
barf ntebe mit prügeln brein werfen / fiftulä dul-
cc cm 1 1 , voliicrcm dum deeipie aneeps. kleiner
Bogel/ fleinSRefl/ parvum parva decent. €iner
9lrt Bogel fliegen gern mit einanber/ gracuius
-graculo aflidet. (tin (Spicf oDet £ luppe Bö>
gel/ qvatcrnio.aflicura , fafciculusaviitm*
Sintrogel / anas. v^ei.irauicl / aves moncanae.
^rad) /iw JX<gcnt>Pgtl / avis aqvatica. <Etf<
togel / halcjron, alcedo. gangoöqel / aves aueu-
pes. Sruling$sr*g(l / avesadvenae, ver annun-
c 1 j ntes , tu hirunJwtt , citonit, 8fr. @ .Ilgen OMel /
pr»p 1 tr cor» u$, /ri verauachr. iureifer , patibula-
rilf paubulatut,yJtuu ontnU bomo levii m ameie
duitur : £tn Bogel/ «/.- <finlofcr Bogel /nc-
q v am , nebulo , fcclcftus. (£ui Icie^tfet tigcl Bo<
gel / verbero ( maftigta , flaguuim hominiti
profl igatus & perdicut. 4ji'eri s lHMcl / av es co-
hottalcs. ^au^gcl/ckuies, damcfticae, vil-
«0 530
lares. ^üUnWQfl/ fornicator , libidinofus,
kZUalicoi infeflor. raniUlCtSOOgcl/ curJut.
iorforgd/illcx. ^ftDOgtl/ aves volupmoi.v,
fumtuofe ,ut omna ptte graut Ava . Q)»U|l OÖet
^peifeoöge!/ menUtiae, ahilcs aucs. B<ad)t»
»6gel / nofturnac. COveeroogel/pciagiae. ^aiM
fciSüOgel / mauueokitata. ^CaUociijel / aves ra-
paces. AMutp 1! . loqvaccs, vocalcs , ij vmJm
Junt pfutoit. (Skiligodgcl / oteines , cantriecs.
OomineTOvgtl / papilio , eruca alata. (BprO'
fnt (3potil>ogcl/ cunviciator, tännio. tcun.i.
cavillator » irnfor , tycophanta. <Stauboog<l/
aves pulveratriecs. (StOSürfgel rapaces. grauer«
»dgel / aves trifles , ut ulul* , up.'p*. Unglucf i»
O0t)Cl/ cpichaerecacust ex »Horum nulu exultaui.
2'ßalbodgel / aves Cylvaticse. 2Bftter»6gel / aves
tempeftarcs annuncianret , aupurales. Sßaictf
o6gel / aq vaticae. 2ßaBftoo4tf/«/ii/. jricr/ cha-
radrius. aPunöerDO'gel/ monftra avium. 3anr*
OOgel / litigiofus , ahercaror , jurgiofus.
B^ gelein/ Da« / Jimhi. avicula. 3ungt Bdgelein/
pulli avium. 3Jao'eiu* , e Böijdeut / pulli iai-
plumes.
BOtjelcn / Bogeln prpprii rß aueupium facere,
aueupati » Sed obfien'r futnitur a tt/rptbtu homtmbtu
pro: uci rebus venercis, rem «um aliqvämuliere
habere, ftupco coire. Hinc: ö^gcln laf«
fcJt / copiam Ali facete alicui , corpus fuum vul-
gare. Phr*ßt4 hucyt» tmwiet aykm plurrmoi ßu-
di6 prttmmti;, ut $g>compoftta: Jlbrigvlll / HUB)
vo$t\n/ Duret)»3cjclB/ mogeln/ etnvigeln/
fortv3cjcla / bin unD sriüüervSgcln / nur BT
««benro^eln / verr^dn / ;a x c^cj ein.
Bogelci)/ Die / y^oan Oxro'ijil / av.tium, %-olucria,
afites.pluiuca tutba.gxcx volantum .gcausali-
•cuum.
Bogelltng/ ttl/ aueupium , verum in lorußA h!U
fi'rtificAticne ranuirß, tjiikm tnturpt, <jva pio^coita
©aftu venerco Mo fitbejotufuipMur. .
Bogelbilft/ tPglcrifcb/ S^üij'.jnortavinm.
^3atCt/ ©Ct/ ptur. S£\btttt patcr, pareni,ge-
nitor . h ^3^vn dtei , ixm in pnncipw hn\tu Üitmatk
tognovituw. Srd & Batet -etiam nomen ■bonoiit
rßt qv6 voabuiö Sctiiorct. fitroiios , Evcrgcraa
Ö ecclcllafticos viros fxi-.ilmr.m : V*rhm < kf,^i> J-
tioU rußicot nuüioni animö V»HCr vuc*nt , (jT pi.
fit* juniore* tribunoi fuot "ÜAXit .tpprilajit. Jfjört/
4lter Baxcr ! Heus fenrx » (jin guter / frommer
Ullb ".tliufcer Bater / patrr mdulgcmisiimus,
anuis,xacilis. (f in l'thai fer Batcr/tigidus , fe-
S I ver uj.
53*
So-
So
532
venu. J)cr «Otmmül'dx Safer / pater caleftis,
scthcrcus. Der aürrl)tiUafte 23a tcr/ poneifex
Rorrunus , parcr hndisfimus. Satrr iHS Sa»
f e rlanbrt / pater parriz. Obrtarritlicr)r ©öct
StarWÄtcr / patre» conferipu. 2)a$ Safer
Uufct / oratio Dominica. (Ein Saf er ijl ©Ot'
ietf(£bfnbilb/ pater imago Dci eft in hac terra.
Tßidjtj ttf über Sitternabmcn/ dulceparrit no-
mcn.qvo vix eft dulcius ullum. bin fein leib*
lieber 23a^r/ naruri »Iii parer Cum. £em Sü-
tcr nad)fd)lacr>(en/ pamflarc. ©wr/ ber fei
nenSJtcrbflt^ matrimus. (Einer / bcjjenSa*
ftr jioÄ Ifbff/patrimu». ©ic Sitcr/ fo £obn/
qvalis pater* talis filius. ^<t) fönte mif (Ebven
fem SattT fem / mulris annis cum praecedo.
€in memo, 6tr<ife »fr <Knng »or einen Sätet/ pro
peccato magno paolum (upplicii Jatis eft pacri.
ttlfv jterv Ä** tfltcrDaterv a?m # abaws. aoiW'
tdtCV/ rribunus.paeer oflieiö. S&ßfytV&tCC! con-
ießauus, confcsüonarius. . (Er jv»a rcr / patriar-
cha. Qrogiwrer/ fivr SatcrS 55.« f er / aru» Pa-
ternus. (Sre&öafer/o&cr «Kutter Sater/
matcrous. £aii$»afer/ patcriämdias. Xnm-
melsoatcr parer caleftis. ' tfircfcrntMfcr/ cura,
tor eccJcfiae, .pacer ccdcfiafticus, tf.acdilisiaccr.
tiicuniur ctijm t^a^tnvox\\c\)iV / prOYÜbres,
qvi pepuli .nomine paßsribut Jalarüm fraßant.
#unin>ater/ inycnror A.parcns artii. £&gen>
fflter/ diabolus, pater meudaeü^ Linearer
paar patriae. Rabenvater / parcr faovus, vio-
lcnrus ,' immmicis. (5t()ünböa fer / pater inec.
ftuofus. (Bebemvater / fimulatus. (?d)clm:
titCX I fcelcftUGmus , it. fcelcftisumorum gem.
tor. ^flegüflfer/curaior.iutor. (gfiefbafCT/
-ritricus. ^rief©r08D(lter / *Urici t v«l nover-
cat pater. Üßablüflfer/ pater adoptuiu^cledi-
tius. SafcT ' tutm [umiturjprojxffeau *d mm alu
vvm, unjtctvyofaa : j£>imber>(uer/ <ßfcrtoatcr/
XaßcnOflfer/amaru canes., cqvos , fclcs , c5e.
Sjätcrlcin / Sitcrd)en /t>aa / dim. paierculus , pa-.
tcr blandulu« , cbacitGmuB.
?Q5tern / patrisCuc, veftlgia patjtis feq*i. (£$ ttd*'
tert fiel) mit ibm .<jat ( tni(^l/ adieniafimui;Cll a
moribus parris.
'R&ttxhä)/ adj. E^Ä^T.patrrnuseVparrtn^ , pacrius
* payrie. 2>atfT>Äterlitr)f @cfd)jed)t / genus-pa-
ternum , patemus faogvis. Söterlirf) (tTfyjllt/
Patrimonium, bona patria , fbr-tunae paterox.
Sin väterlich ererbtes Joaui / paierna domus,
iedes patriae. . SÖtCVlicf;cSeTmaf)nun4Cn/,iiic>i
nita paterna. & (|t mein S<iterlicr/rt / unö
C^vo? rat er liebet? / bona paterna de avita funr.
?ll ( PiU erifd) / vetuftus , ajntiqrus , moribus anti-
's. QlitVtiterrfcfre Xrad)t/habirui antiqvut,ex-
oletus. 2IIf t><itcnfd)e aeben / fet ura , ferurana.
2)a< ^Ittdterifcrjc taugt nici)W mebr/ man rrtl
nur ^tUtt haben / verus . plambeum fonum
edit i no vmn , aeutiorem * mehorem habet.
S Ucrfct)flft / t>ie / »or 4ir 0 rßinufu, paternus ho-
nor, pacersudigoiras, poteftas, re*ercntia pa-
tria , vulgbpMientdas , ijvjfi VktCtUäftilt.
multi feribuni,
gfindifferens eß h*c Joiptio , fi vock oriointm fre-
3tt.. (SetVujer cß compatcr» pater fpirituaiis,
Juftralis 1 ..)uftrkus > .piopater» Aifccptox. @e>
wüten 11 Mc x^unmatcr , promaica-. 3u &t*
DAttem jlcbeu / aliqvc,mad Tacruni lavacrum
jfferre, fufciperc. ^inen jti ©emuteru bitten/
ad fufeipitndum infamem aliqvem invitaxe,
| a*pon(brcm atq ve teftem baptiüni aliqvem de-
nominarc.
@et>atterfd)aft/ tit/ fufeeptioad Tacram napti.
fmatis aqvam , manus ^officium comoacrif»
vulal compAtanitoi. £)ie ©c»atterfd)flff über
|u!) Hilmsen / pairi« inyfticj rrrunus in fe rxcipe-
jcc , xeftem baptifmi eile. (*>epa t teiübaft aüft
feblaaeil / xefufarc initiationis cccIeHarlicae offi-
cium, ©ann ba^inb tobt <|l/ fo i|Uic0c»
rarterfd^afr aw^/ üliojnortuo, patns luilxici
affedusexpirac
^eivuteiUd) / aJjttt.& a.ivcrL propatrius, affeßu
compatris. .
Q3ettet/ ÖOT:/ a VatOU Eßrnim pttrif fräierfi-
liali obfavantiA colrndut , patruus. Sed cti/anfr*-
trit noßrifdü nobi Setter / patrucles, vocanturi
Setter qyeq x ironice& abufiTt dicilur dt yvocunq.,
t.g. £)u guter Setter / mi homo ! t£-r m cm ib.
fet Sitter / ingcmlancipuis , levis \ vani eft.
Settern-/ ftm$Ux tarumtß,fed compcßtä Sinnet tern/
i-j (ÜtniH'tteru / idtm Junt , cj-vod mfinuare fc in
.ahciquiamicitiam , ilandiriis fc immergere ua
confvetudinem alicujut. (£y »ei)B Heb uberal
meiitcelid) einuiretrern / omnium auribus in-
fervic 1 feenae fervirc apprime edodus eft , fem -
per & ubicjvc f oro ubi novit. r-eftern <m-
trm tfi caJcrc gratü. ift mit il>m ntiöaewt
tert / benevolcntia intcr cos refrixir* excidir e
g rat iä ejus. i&ft>ettCTn porro eß, conjunftun»
efleiangvinc >c;ognatiun eile alicujus. SBic finb
mit
533
So
534-
mit tirtanbcr btOCtfert/ inrcrcedit mihi cum colgolge/golgung/ Wc/ Ö"t»i»goigefl/ieqvcla,ob-
propmqtitas , cognationc illum atcingo.
SCcttetlid)/ adj.& adverb. contangvineus, cogna-
cus , propinqvu«. 3<h bitte W frcUHOÜCtter»
Itdj/ amicc & pro jure confangvinicatrs p«o.
©Cftcrfd)rtfL'tnc/con/angvinicas,cognatio, Jgoa-
tio.
pacriarcha,
kTOdttt / diüioh^bridarß. Eortrm tjvatucr ohm
tränt : Hifrofol<jmttanuj , Anttochrnfu, Altxsndri-
rm ^Conßanünopolüanm, Hoduomnet ad mutJt
fire rtdaüifunt.
^patrOtl / t>ct/ parronut, advocarus , defenfor,
iiiie ra a IC Mit / mutati ßlummo.h termxnatione
jtrtxtntfumrm fillsbarum, ut in colonut. Efl au.
tem^atvtnffoaßpatritioc»!^ ^atronin v t>ic/
pcitrona. Hinc$atrojinani/pauocintura:
^atrojmircn / patrocinari , juvare, defendtre
a i i q v c rn . Aliud funt tt OCH JU m tyuIffT / tu-
buli , fru moduh lignei fartunc: o ^atmint
jllin ©iefcn/ moduli gypfei,*// plumbei :
trott für Die ©einälDä typui, cxemplar, undt %\<\ .
troniren / imagin« ex forma coloribus illinerc,
ar/piHorM chartuUrü fulrtit.
SOl^/ fOl^etl/ fiefOlgCt/ fcqvi, corrma-
ri , imirari , obedire . morem gercre. <£tn £ag
folgt Dein anberiT/ dies diem trudir, fcqvirur, dc-
Torat. ©Cinntl jtepf folgen / tuoftarejudicid.
JDcm^fcn mit fikii folgen/ Vitium de inda-
itria conkqvi. ©ad Sßc ib roill mir nid)t folgen/
uxor in iftum Ick um me fenvi recUtät , lmmori-
gcra mihi eft. ©em 9lr|t folgen/ medico obfe-
qvi. <£int€ ftreunort qurcii SXaht folgen / con-
fii i o ai icunis uti. (Eine SKcoe / fo oufeinanoer
folget/ oratio coharren«.
^OlgeniV a 1) partk. feq ven», confeqreni, rcliqvin.
©er folgenoe Zag/ die« pofterior. golgenoen
$ngr#/ poftera die. ©ie vorgehende uno fol»
aenw finb gleicher QSi'iroe/ ultimu» & primu*
funt in honore pares. ©ie folgenbe 3eiten »er»
beni lehren / rempora furura haec docebunt.
gofgenW/ poftca, deineeps, in futurum,
feiger / Dfr/feepren»,fucceflor, feqvutor , ob e-
cundan« , obfeqvcm oer Treben flnb oft
gnug Suhdrer / aber wenig ftolger / multi fe-
qvuncar concionatore» auribnt, fednoo animö,
funt audiroret , Ted rar ö fiunt meliorci. gel«
gci ttl Vit/ mulicr leqvax, confcnticni , ob.'c-
cundaov
if q vi um r obedientia, it. confcqvcntia,contecu*
t u c-:' concinuaria. ©je golge n>irD^ geben/
exinif aOa probabie, & tft f eine golgc bi'O
bem s 3)?eil|'d)en/ obfcqrelam non facic, ad vcrf.i-
tar , no» obtemperac fvadenri. vitru*ni ^olge
leiten / morem gercre alK in. jDemUrtcFSol'
ge leiflen/ftarejudicioi judicatumfolvcre^gra-
tarn habere fententiam. ©er SSernunft golge
fubnArationcregi, rationi locum darf. t'C tft
idoI uit angefangen / aber e^ bat Me ^olge md;t/
res benc caepra eft ,'ftd 'progreflu fdici carcc.
©Jircl) gute ^olge / per bonam confcqvcntiam.
Teilerfolge/ tß fvddam J'eqvrU t fvando or-
t6 infrndti viomrum paoorum tncoU cum mßrtt-
mevtk rxtingvtnA* flamm* ap'.i- accurrert 'trntn-
tur. J£>eer£fofge / fcqvela poft luffrationem.
£anbe5f0lge / prxftatio hoftendiciarum. u-
folge/ fcqvela a vatällo Domino Ato pracllanda»
iervitia vafallorum. @erid)töfolge / fervitium
a fubditö jud'rci pr.xflandum , ad captandot Sc
ducendos dclinqvcntet arm j cä manu. QycUitfa
folge/ fcqvela debita ad conducendum aliqvem
per proTinciam cum fecurirare. ©ent Geleit
^OlgctUbn/ (.\lvum fu^umobfervare, faU
•vx gvardi»morem gercre. 3 a 9Dfofge / Tenri-
tia venatorta. ^mt^folge/ fcqvela, qvat ilRt
debetnr, qvi jur isd iftioucm habene ad varia fer-
-vitia rationc jurisdi&ionis praedanda. 51uf til
Slufforoerung j eilige 7$Av tulm / ad pra:ccptnm
fett mandatum Principcm be!l& tritum pratftö
fcq vi. ©er £eb.c geige lei|len/ fo-üfr Me tu gatt
fomtnf / invcitituram pecerc, qvotics'fcudumiir
aperrum. Unfolge/ inconfeqventia.
^Olgbar/ ^Olgbaft/ adj. y ^r.obedicnt, infe-
qverrs , » qvodfacile rßftSu ^praßatioMt , pro-
c Ii v is ad obfeeprium , ad obediendum paratus»
it. confcqventer , per confeqveni , qvod ttitm
golglid)/ Solgfam y golgfamtid) dicit*r-, heit
•qvtdamtxhii minus ufüata rjft •wdeantur.
Slbfolgen/ & frtfvmtius ©crabfolgen/ dare,rri-
bucre (giiimt ettoa^ oerabfolgen ta§eu / com-
municarc , impertire ahqvidalicui. (fr rriU
ihm t>en (befangenen nicht «erabfelgen Ir.pcn/
capeivum ei fiflere : ccuiat. 3Serilb|0lgun.}/9tc/
darro,cxhibitto , fuppcditatio , rcmuflo.
2lu$folicn/ idtmpvid 2lbfc?Igcf». Einern bat few
a nigeau$fol \enla§cn/'Aium cuiqvttnbuerc. (£r
lotd Die getrotne (Süter gern ausfolgen la^n/
¥1 i) prom-
535
So
So
53<>
promtisftmus ad tradenda bona furtiva cft.
2lU0fßlgung / uirm <jvoJ Vcrabfolguncj.
^Draatfolgc n / fcqvi , confcqvi. daraus »Irl) nn<
fcert md)ri> nls llnglüdr reiben / exinde mulu
mala expcltanda 1n.1t. bofen ?{>l(bi'(^Ü
flen folgt ni(bf$ gufftf / nulum confiliura con-
fuhori pesfimum. £s folger gar UKfcto OflMUtf/
non fe qvitur , hsec confeqvcntia fi.Uk, inepca cft.
Cillfolgen/ *<>n tfl in ufu. Std dicitur (jmfolgltd)/
adv. con/cqventcr , per conteqvcni.
itfolgcn / nna fcqvi , comicari , adjuDgcre fc all-
em. SWitfolgCT/ aflecla confecrator. Sffftfbli
gutig / comitacus. idtm tß 2Rebenfolgen.
jjiu UDO b* rfblgeil/ paß»m fcqvi , infcqvi , id.ferieß
qvod nachfolgen / inline« alieujus vcftigiis, iti-
ncribui perfcqvi aiiqvcm. Ubeltabt folget
öievr träfe nad) / fcclus paena feavitur. inc^
€rcuipcl nachfolgen / cxcmpla tibi ad imican-
dum propoucre. 9crtd)fölger/ aflecla, Imita-
tor. 9S3ic QJorgcmäcr/ fotjirtcbfolger / Rc^isad
cxcmplum totus componitur Orbis. Ouicbjol-
gc/ pt* tRfldjfolgitUfl / imitatio , fcqvela , conti-
ruatio. £r trotte gern bauen / er 6cu aber Die
arroganriaimafperaanda errejus fuperbia. ^jd)
habe einen 6 ebneren/ Der foppt mid) grailid)/
ulcus qvoddam moletTisiimc nie urget. i£ gilt
hier fein Soppen* uidjt / fenö r« aguur , nec jo-
cts locus cft.
Popper / fc«i7 exagitator , vexator , cavi Ilator , tu-
dio , feurra , denfor , laaaio. gopperin / Ole/
dicacula , ridicul«.
goppe«»/ gpppung/&i'f/c#&4f ©efoppe/ iro.
nia . ludibrium , ludificatio , fumma, immmj,
cavillacio. Äautf Du feine gpppereo oerfteben/
tunc carcs (äle . nulla joca adnmtit , faccriat
non incdligts ? &bne goppung / extra jocum,
feriö.
Soppidjt /<"[»'. tdvtrb. facecus » feftivus , perfal-
fu» , lepidu», b''-' jocosc , ridicule, joci causa.
JOt/ Sf JorC / t>te/ jiinus , picea. <£in ^0»
renbaut«/ ttnd*d^fluUmMieruglutmofä t gdgluti'
nandum apta. Hinc & ueda fApo/iiter. £/fy w £
^0« / glS rin / pineus. gtUin £ol J / lignum
pineum , confun iitur tarnen cum cedro , ut ; (£itU'
iabf OOn gt*rilt £oU / arca cedrina.
longr dtverf* arbor efl a fino tsdL
Std cedt u*
Sßacf) olgeilic^t/ sedificare cqyidem vcllct, fed _ , , - , , {
ad conuuuatToncm ftruöurl fufficient.bus de- #>tfd) / fOCfCbCtl/ QCfOrfd)Ct/ «nq^re
Aituitur aiediis
JScrfclgeö/ pcrfcqri, aJJucere aiiqvcm in pert-
culum, in difcrimen aiiqvcm includere. It per-
gerc , conti nuare. <£x perfolget ibn in feinem
llitgliict/ jacentemopprimic, omni accrbitatis
oencredivexat. d'mcn mit fr cm vr ebivcrt per«
folgen / arma inferre, movere conrra aliqvcin.
€inen tu üanD unö 5öa§er perfolgen / terri ma-
riqvc aiiqvcm perfcqvi. SSerfngCT/ vexator,
exagitaton Verfolgung / calamitas , infortu-
nium, molcftia , aälic\io » it. continuatio. Sunt'
& diu* 'CCtnfnftU :
QrfM#CH / afleqvi. €iMH auf tem ®ege erfolgen/
itinere aiiqvcm confcqvi. gewer* jtve Weiter-
3ln l*r ©eiten folgen/
folgen / longius pcrtcqvi. Hl D
latcnhaererc. uöicberfolgcn /
rc, feifeuari, exqvirerc» commentati» it. intcr*
roeare . 9" nonnunqvAm in venire 3Ba£ Dld)
nicht mAßU boririffclorftc bu niebt/ qvod
nihil refertt percontan dciinas. COi^mdjtT Will
juhiuftige X)iu }cfoifcbei»/ unb »ergipt b. rüber
bie gegcun»5viigeu/muUi tempus percontanoni-
busrerum futurarum confumunr, pracrentium
imerim ncgligcntcs. (£e hat nicht iebcriuann
gern/ bap m(u» neH>eoibm ror/cbet/ non omn«
aeqvo animo ferunt, fi qviscorum fcntennam
intcrrogando clicc/c prxuimac. gorfebe \ud)t
nadj l)ot)cnö»ug<n/alta nc nmeris. $>cw ten ^iia»
netcnUfcrn/H!cbe»/rnagosconfulcre. €in'i>iicfj'
ter foürrft forfchen/ barnad> perbaranteti' fcduiö
inqvirax judex, anteqvam fententiara tcrat.
obfcqvi.. 3crfolgeU / nimium efl« in fcqVen
do , &c
JOPP/ fOppCn * flippen / •wcai«/«» p/e-
ir;i/»i &firdidttm tß >»of4/ft vexate , irritare , lu-
dere , uxere aiiqvcm. ^cb foppe mid) um ihn
nidyriltJ^ar/ nihil cum curo» ranti nonaefti-
mo , fusqve dcqvc cum habco. SlSas f oppft bll
^djum feinen .poebnmt/ cur non detüdes^tas
altera vice fcqvi, ^ or ^ ft/ ^er/ ferutator , qvaofitor. percontator.
giM'fcbei'in/ MC/mulier percontans, ferurans,
cunoCi<, corax, molefta, novigerula, nugivcn«
dula.mdagatnx. 5a>ortfor(d>er / etymoloeus,
rrtticas , captator verborum. Äimlifcrfcber/
•hilologuf. aßeipkitforfeber / thcorctiou.
feebfimnfl§fbrfel>tr / arcanorum fpeculacor.
5Raturforfd)er7 fpeculatox naturae. 3 t,culK 'i 3 '
fpvfcber/rcrumnovarumavidu«.
537
So
So
538
goflchuna,/ 0«/ & DA* SerfdKll/ percontatio, in-
qwihuo, interrogauo, indagatio. öf|firnfor»
fdjuiv]// aftronomu. ^ortfor(tf)una/ ecy mo-
logia. üRntiirforfc^unq / phyfica. äunftor»
faulig' phüologia. «fflcD^citforfd^und/ theo-
©cforf*f / idrm fvod ftjrfcbung, / fcifcitatio,
pctcontatio.
Rcr fd)id)t / *d\. & tWynb. curiofut , 85 cunose ro-
gitans. .W forf(f)lid) -ün/wr, qvodexptoratu&
invmtufacüi rß, comprchenfibilis, altdttttam,
frrfchbiir. Contrtnum rß Unfor|'d)lid) / incom-
prchcnfunlia, qvcdmvtatu diffctittut impcfftbilt
Rorfd)(lcn / rimari , rogirandoaliqvem ©brunde-
re , acute rogare , lc*c & nugatonum q*id
fciCcitati. ■
g?orf(bc(cr/©«t/ riman», interroganunculit pun-
gcni.moleftisfirnc/cifcitans, mmucaum intcr-
rogans, ardelio»
fforfdKlntttt. / Oic/ q?*ft«uncu!a, inttrrogariuncu-
la , percomacio lenrUis , qv«Äio perdiffi«li»,
ardelionatus.
??orfvf)cIicf)t/ *dj. minuta rogitan« , interroganun-
cuiis mole(hi« , mmium qvantum cunofus , ca-
ptiofui in qvaeftiunculia, morc atdelionum qvas-
cunqve fcifcitarr«. ,
abferf*«/ ^«UlförföVn/ «q».rc« ahqv.d ex
aliq»o,pcrconution«buiftturc?cnre tfcr l)»U
««rtablcfwfdKt / ycrtfcniM«efl*cb«iwnt
ornnem caufce ftatura expjicaiu» «ft. <fcr
\m tmrd) SlusfprfcfecB tud)t <in /id) foinnun/
inita fum omnes percontationcs ad ipfum.
«uifcrtthimfl/ MfrrfchuRq / w«/«plora.
tio. SRit Wor|*d)cn ertahrcu / vcftigaudo
cosoofcere. ^i.
Cf frrftben / accurate cog.tare, exqvtrere. <£iß
KS! Mi liieril ' NM trirft tu balb naban
Vailt« flCbctt / tecum liabira* nont , qvam lit
tib. curta fupdlex. £rferf<bum / DU/ mqvi-
Grio , cxoloratio, exaroen. W|cr|*«»8
«<3.lbrbcif ' d.fceotatio 4t cogniuo »criUtn*
perfermari , «emerc. ©U £citf<tr bicbll*«
fijrifr fiircbforicbtn / turaosumc fexu-
un. 30urd>|pr|d)UBg/0ic/excusfio.
Wt1«frrfd)m/ «nvcft.garc , pcrqvifere. UnillttCJ'
IiaVn Dinacn na*forf*fii/ imposflbilu venar..
2illH»ff El Kad;forfd;<n roadjt t wrhaft/ mmu in-
qvircrc odium parit. 3ßdd)f'orfd)Cr/ W*/fpc-
culator, tndagator.
9Beitcrforfd)cn/ fortforfd)m/ ultra progrtdi in per-
concationibus, inq*ifirionem continuarc, fedu-
luni cxaniinccfTc, nihil prxtcrmittcrc,qvod ad
inveftigaüonem negotii patinci
3f r |or|"df)rn / & fid? (erfor|<^m / in percontando
omn riu movere lapidcm« exqvifitiifimam dili-
gentiam adbibcre ad dotrgendaobfcura rcrum.
c uh um bk SBabrbrit Kttorfchäl / veritatem in
puteö q vaerere, inredigando conAuni.
Jorfl/ oet/ piur. J6rf]c / oiou , yy™
/ior ÖJ 1 op«r« , lucus. Ltcet primiiivum Ö* r4^ijc
/i< voctbulum gprfl / damnat'e tarnet: pritlcndunt , i
vor aginc rjf/r , cur «on itfm 1 fvi amme ? aut k vo»
TMitAtt tut j i'or/fVr ? Si fat rß, a.iti prottrvi in
originsiinnibtu tudeir. Alc.irß'us fani rßet ad
fontu neßi 0$ retuntre , tffci Ort ftuTfl / fivt ^ttril/
abics, pinus • pinafter , SJ'^üflern / fecrare,
3unge ^cefen oteurrit. Qy* terte Mtcuratiors
funt ,&m Agit qv*dr tot; tum ßdva abüttbw abun-
det , ifnrtnota clsuif* faimm Urarum aptißinui fint.
Sfd ftor jl ^Ttfrimilivum rß , 5öafb 1*/ J&Olj/
undtGaUorum Fotcft, ui cv fraym Lätmum ve-
tabulttm Forc/him. (t'inbicfcr ^or(l/ Cahui den-
fut. Qx'bc4tcr §0t|I / lylva incidua , intac>a.
UmjcbMKv 5önt / (ylva cxdua .fucoßi. ©an»
fn '! / Taltu» juritdidionis. Unbcrforfi/ feitut
inferior. Oberurff / fuperior. «OJittclfwit/
mcdmi.
gprifkin / XJAB/dimin. Sjrlvula , (ältus panru«.
giU'lkr 'IX* faltuariui, falmum cuftns , rylvico-
la. ,Obcif5f(lcr/^lv?epr?efcAu$. ^olifdrjlcr/
przfcdut ruralis, avitanjfvam eußot ootqviUt,
nt t]Ti.i drtiimtHtt Syva patutur.
grfrjLri'P/ MC / forertana , juriidiÄlo fylvatica.
Std gorftvrYJ) rtism dkitt/t ipfa lignaiio, ttmpm
r.imtru». , evandd /i,?"«* vtnduntur , tüCflrt ÖCt
XTölc 4tifciu<jl)n wirr. SorfkrcobaltcK/ li-
gna vendere.
Jcrffbiir/ gor|lVA/«^. fnreftariut, Tylvaticu«.
^rit!id)C OblifKit/ f"rcftali*juri*diAio.
g6r<ibrtrfdr / WfC> jus foreftalc. * venandi vtt th
iam lignandi , brrwttr : Jui Fvrtßi.
5 Ott / rxprUtnt. Apage , perge , plus ul-
tra. I w tompoßlionlbu/ motun* dt het & durtttiontm
pf> con nuationem ßjnißial , ut m ^orif»ll)rcn/
foi tm^djen / fbrtfdmibcn / forttranöetn &
uj tdlbw innumetiivLkre rß. ^)mfOt( / demeept,
m ff » 5* 540
p oftca , in futurum. t fut fort / continuö. in
perpctuum. Clll|iu - 1 / fcmpcr , ultra * ultcriüt .
2ll|pfort/ incontincnri,a£utum, prcrtinüs, i/rm
confeqvenecr. ©atf (Seit tfl fort / argentum
confumtumeff. i£e tOiK nfit ttür mehr rVrr ■ ni-
hil proftcio* harco, progreiVum facionullum.
9i3a^ fort ifi/ bti i\\ rorr / cx infcrnomillaeft
icdcmrio : Qvae uanittrunt , revocari ncqve-
unt. €0 gebet Üimicrfort/ hoc nobis perpe
cuum cft. tSomujM aUetffort/ficrjanhtglo-
ria mundi. <£$ heilet cnblicb mit untf allen :
Sort ! ßcpnv.tß: Vcccrcs migrarecoloni!
Sc r t er / 8* fftfrtcrt / ultcriiil , ultra, in u i cc r i o rem
locum. 5cb werbe nod) frjrter hierher fonrmen/
importcr um denuö vos videba« tUBdi begebreft
Ntföfttf/ qvid infurxr petit t gtfrfcrä Werbe
idj und) anber« in 2l$t nehmen / pofthinc cau-
ciüs mercari difeam. .Jjfoftf rte* / &J*?ittf&rtCrt /
impoftcrum , poftluc.
ftorbern/ gefordert/ muutotinV/propnreß:
•magis mfl.it c. pl as petcre . ultra rogare. Ujur-
pätur tamtrtpro fimpliclter polcerc, exigere, po-
ftulare, provocarc: nonnurufvam tuam tliditurZi
tiferibitut § ober II / noUtqve: acecrfcrc, evoca-
re, cirare. SBcnigcr unter 11 / aU mairwol bc'<
fugt tvarc / de jure (uo conccdcrc, in exigendo
Biodctrum ac partum cdc. ^d) Wrbete Wenig/
lafje mir aber nicht abbrechen / pauxvflum eft,
qvod pofco , Ted nihil mihi detrahi volo. .Tlh '.'
viel forberf/fan oirf nacfyla&en/ qvi fJiunma pe-
rjt f molta remittit. (guten ju (f<b furoern / ac
eerfere aliqvcm. (Seinen £obn fobfM / merce-
dem exigere. ^fd) biligefobcrt/ vocatus fum.
Uugefobcrt / invocatui , non -ocarus. QUeni
trief befohlen ift/ von bem wirb Diel gefobert/eui-
c 11 n <; vc muitum tradtrum eil, ab cojnulrum ex-
igitur , c.,\as : Qvi niultum pojfuüdt , multa csn-
frrunt,
gorberer/"ö«r/ öfftorberin/lrte/ vi/ de mulierpro
cax • petax. ©eltforberer / reeeptor , cxaltor,
collcftor pecuniarum. SXectnuug^ unterer/ ra-
tionum poftulator. Jui^orbei'iT cenfuum 4c
ufurx exa&or. ^Otberet etiam iß provoettor,
prevocartf, item aftor litii & äccerfitor.
Sortierung/ Sie/ accerfio, porrulacio, vulohpra-
trnßo, ttrm : imploratio, petitio, reqvifitio. (Er
bat eine ^erbanng an ihn 1 obnoxiu« ett ilU,
aftionem in per forum 4 i es haber. ©dfforbe
rung / exaetjo pecuararum. gintfforberung/
cenmum petitio. <£n*bfd)aft$forberung/ peci-
:tio hcreditatit. (Sdiulbforberungcrt / debica
adtiva. ?BeranfWonuna^forberungyrefponfio.
nis poftulatio. Ungewiße gorberungen / a&io-
nes inccrtx , dubi« , ancipitcs. ^>CViC^tÖforl>C*
TUng/ vocatioin jus.
Sorberbdft/ forberfam/ poTrulant, depofeene«
atflduus, molcftua, taepiüs rogant * inverecun-
dus, ^fjadverb. invcrccundc, molcfte.
^bforberff/ aliqvid ab aliqvo exigere , eripere ali«
cui aliqvid. «5 om 5>£a I) t bau |"c abforbem / a cu-
ria arccfl'cre. £<itf 31inf oon einem abforbern/
ex (latu aliqrcm dimovere, officium alicui ab»
trogarc, muncre aliqvcm dejicere. @£>tt bat
ihn oon hier/ autf biefem 3eitlid)en / abgeforbert/
ad De um fiiumcommigrarit, Diui illumex
hicTitä abü-e juitic. 905er nid)« bat / bem Um
man nieb« abforbern / inanis eft aclio, qvam
tnopia debicorit excludic Sbforberung/ po«
ftulatum , folhciratio , item avocatio caufärum«
Htm: ©er §ür(i fanbit 6a eben 00m 21m t ab«
forbem / Frinceps cautam a practorc ad fe a v oca-
rc poteft,
^Inforbetn/ prartendere, defiderare, urgere,^ idem
q-voi ßmpiex focOcm. & foxtxvt i\)m eine gr o^c
Lumina @>e(te^an/ incentemargenti Aimmam
ab co podulae. Q'ntorberung betf JXec^ten/
conditio, intentio litis vd adtonis.
^llifforberen/ erocare, depofeere. Gineil JUmlBf
WrÜrJbanfforbern/cliceread colloqvium. vrinc
billig fr au ijum ianje aufforDtrn/ virginem ad
chorcam invicare. QluffOTbernlfg / evocario,
•invitatio.
^U^forbetrt/pravocare, eweare. Jperau^forbern/
idem einen oorben Segen beraiiilrorbern/clicere
aliqvcm ad pognam. ©CT 2lll^f orbercr / pro-
vocans. ©er 9lu^geforbertc/protocatui. SIh^i
forberung /.provocatio.
(E'rforbem/ reqvirere, noTcere, de fi derare, exi-
^erc . Ärieg füren erforbert ein großem / mulra
ad bellum gerendum neceflaria Amt. ^ifd) er j
fbrbert "ÜLu in / pifeis in vmo natarc defiderac.
Iii erforbert gle ip imb 5lrbcit / ftudium * ope-
ram exigic. ©er J?)aH#balfer erforbert eine
mite Hausmutter / fedula matrefamiliäs oput
habet res domeftica (Jrforberung/ reqvifmrm,
necesütas , pollulario, exigentia. 9ca(b €r»
forberung ber 3cotbnrft/ , pTo exigentia caaf*.
Olm fein<Erforbem fam er babin/ ejusacccrfini
co t cn u.
©ruber»
541
S>rül)<rfbrbcrn / plus pcrere. jDruberfpvberong/
piuns paitio. €r forbert itoeJ) viel Unfpftcn
brüber/ mulcas infuper irnpeniäs depofeit.
ClttfprbeM / exigere, reeipere, colligerc, conflare.
©elt ooer vr djulben einfprbern / debitores ap-
pcllarc, conicrtan dcbita. jjt'nfen jfinfprbeui/
cenfuro colligerc. g< j(j npd) iiidu alle* e Inge/
fprbrrf / nondum omnujnh!iiiuv;J'.:Li im.:.
VrmrVrbü'iim / collcetio , aeeeptitr. reeeptio..
Villi frrPrrtV/ recc pcor : coücclor, follicirator.
g Bti ß vt SJprfprbrrn / cicaxe, cvocaie . ad fe accer-
fere. gur @kri<hffprbrnw judiciöpulfarc, in
Judicium rapere, traherc, vocare, injusaddu-
«crc. 2tarförDf ruiuj / terminus juridic us, ora-
tio, in jus vocario.
.£>rrabforbern/ dawäre. j£>e riufprbern / acrire,
advocarc Sftitfprbern/ uni pcierc, conjunöim
pofeerc. 92dd^forttrn; alia pofeere , eora po-
ftulare. ©r.haf ein baufrn aeadjfprbcnmgcn/
mulns aliisporrulariscumiatigat. Sted)ttffpr;
bcrunO/ actio, m tcntio.
SBicberfprbcrn / repecere , repofeere. £fl$ (5c
fdjenf fe rcieberfprbern/ data repofeere. Sftiefrts
. iill ©anf gegen Sßpltharen wieberfprbern / ml
nifi graüam pro bencJuio rcpcccrc. vHJjcbcr»
fprberung bc$ peinigen / repetitio, rccupccatio.
2ßicberforbem ttiamrß denuö pofecre , poftula-
ti$ inhjerere , trircrarc petmoncs. Sßieberfpr»
bercr dieuutur : Rcpofconc».
3nfammenforbereil / convocacc, cicre, accire.xon*
«ire. 1Da*23olF jufammenfprbcrn / convoore
populum. 3wfa r nmenfori>crung/ convocaüo,
CODCIO.
Jurfer / binfflrf er/ er fjirrfürf er* / u™ f w
f5rtcr / porti», deineeps» ccw.fcq ven:cr , impo-
•fteruni , olim.
JOCt/ Da*/ *iüt, 0diÄ.t>e/ Vi\1an$/ arx,
propugnaculum, cafrrum munitum , wtipbfw-
UÜihum. Pocähuium k GätLco fort , qvod.xLaW-
nartmfortit tß , affumUim vidrtur , frd tgdtm ratio-
nt ücifjjfr/i nofit g$rr / fKcrge * ab> , öfarbern/
pofecre , qvd fartit i feto % tri 4 Gr*co i(wri$ 4eri.
raLir. tjropuonäxuiaentm funt *ß)l* &loea tuta,
ad (put ahimw £5* «mfvimui , atyveex üfdem vi-
rta tJmtrttcuU pojetmtur. ^pr t rf r«m 5pffere.Be /
•voeätur y avodmtre Otüicum rß..
fiOXVC I AOr^C / MC / forcieudo, vii> robur; vio^
lcnria. Gd/Morcc.
Jurffirung/ OU/coaftio, coaftu^impu]ruf,.Yiw
ftprtjig / äJj. violentut , audax , acer. Hue pertü
nent : gpr ffiren / togac , ftrtifijireji / niunirc,.
•vulgd forhficare,
ff Orilin / We/ fortuna , fori , Ton , cafui , even-
tus. Ut criiiei iMim fortuna i forth dueunt : fic t:*t
gprtun * Sort/ft-^dti $ott&Ana. eeint
^prrnn in ber 5rembe fiteren/ tentarc reiiciutem
fuamrin locii exierif . Nauta per gforiim wUüt-
punt tempeftatem , ac/lum & ünpecum marii.
ißprüm qy°(h ßgnat gvemcunq: ca/um , <Sc qvod
cuiqvcaccidcrc poteft. Cr lft eüt 5Weufd> pp|
5ortUII / a forjeunapendet , fortun» periculum
iacit , xationcs-Tua« in fortuna locatas habee.
hinein feine 5»r tun fagen/ per fortes futura pr*.
dicere. Hucpntinct : SortUiMtUÖ Etutcl pnt>
XOünf&tfyütlan / foritwatgrroia; iHtrgrjt, in-
cokmk , abundantjflorenlufima &mitiflcd;
5cod)t/ fragten / gefrostet/ veftare;
veherc , vcctiiram imponerc , ooerarc vehe.
VUftur eßr h fnl)«»/ per ttanspofitiomm htträ'.
rum: Sradbt f»«red)t: Compof.mogifi^ußt Cnit •
$»fnad)(en / ^efra^fen / &idem avodfro&t
ren mttnt , »uiu aalten/ bclADen. SJerfraA;
jtc« tutem tjl : vedlgalia pro vföüra JoJverc
ahm vctgclcitcn B verzollen:
5vad)t/Ot«/ eS'SradJtnng/ vcöura; onus.Yeh'ei,
i/. naulum, portorium. ^(hffffru&f / onut
navreularium , naulum. (?ine D0 Ue gradjr/
onus fufficiens , iotegtunrc ^)al6e 5rae^r jdb»
Uli/ drmidtampartemnauli w/porrorii folvexc.
(Eine £rp&fvad)t / »edio , veftura , ychci, g«ü a -
*io. fS^Ofll qvoayt' mlaph. dteitar pro ro , qvod
f*t* tß. fix bat eine rotfe 5ra*f gelabeir / arft
iaitcrarem bibtr.onuftus vinö, plcnus vim\cft^
5fa<t>trr/ Oer/ naTjculator, rrauclcrus, vector, car-
rucariut»aurigaiius> mercator, qvi oicr.es
denorrandas locac-
5raO>flW)/ grat^tborv juij. Tectjgalifi.tributariuf, •
itrm qvod de iovo m lotum veiu & imponipot-
5rag/ fragen/ gefragt/ rogatei inter--
rogare, qvxrerc , percorxan , icifcirari , it. penß i
qv»d .habere, laborarc dealiq?ajre. ^lid)tg
barnad) fragen/ nihil nrorarr, rron curare. 3Jnd)
bem onbern frage id> mcb'c oiel / decctern non
laboro. €r fragt twber nad) (9pf t npdjj gj?tn»
mau nec Dcoruin, nec hominum ratronem ha-
bet, nihil illeDeot, nil carmina curat. SO?an
datgefraflC/ qynfituirr eft; <&o\t<mv. fragen/
locett
543 fr fr 544
rogcCvqvts, licat qvw . 5B<t viel fragt ' gd)t Vid
irrt / in multit qvxftiouibus error perperuus.
tjr/.a r-icl^ fdb|1 t>ü$ /.»:r, Kau nidbt / confeien-
cia müle reftes. ^einlnb fraaeu /per tormenta
qvaercre. (final Ulli -)i 1 1.U fragen / confuicre
aliqvcm.
SraqcrDCt/ inrerrogacorypercontator, conful-
cor. f|ra<)mit/ Oft / conlultru, cutioia, rogi-
cans faemma. §ragner auirm & tltd .iulrtid
V'XM\ncx 'ft propola mifcellancus . minucarius,
-ferutarius , frivolarius, qvttfiomnti fritltreuntet
inclanuns.
fSlUgcV OK / Mß%WHMI & rtri Ptj fftßpUM
q v.cftio , inrerrogario , percontatio. ifi
•(< 3m<K W<$iV hoc non cd in q vxftionc. (f ttl(
gragc j)f r POrbringr n / afferre, agitarcqvjettio-
jaem. J^nnill(l)C Jrage I genta iu.it , cum qvt-
ßionet & rrftanftontt inveiiuntur. ERftfefffftlgC/
conful ratio. SJfiilf er OOcr J?,i ubtf rage qvas-
ftio magiflralit , cardo negotii, crinomenon.
Cr clnrcm 1 ,r \ r age / ardua, fpinofa qvseftio. 5>cf <
ftict>> Crf^ciilfragc/interrogatio captatona.fimu-
lata.^icir:«- f/iiw vrd).ilf?r'i'ih;f. plumpe 3ßanen
frage/ trulta, inepra, unoerfcbtitlUC «V-MHf / inve«
recunda qvaftio, gemeine/ vulgaris, fd^lltlC/
srara , ge fat>r!ld^C / pcnculofa , tefta, fallax qvae-
ftio.
£$ra\jlein / 040 / Jimin. imerroga tm neula , avaefti-
uncula.
^iü«3icb[ / ftraafufr / ai/cß. curio/i» , feiolus , ro-
gjtans , (eifeirans.
gl'AqlCll /rogitarc, q-vxrirare , pcrcoiuati , intcr-
xogatiunculis molcftum die , in fcirpo nodum
qvserere , dubiä pexpeeim movere , non necefla-
riaqvffrere.
§1 a \\(X I Oer / perconrator . percuriofus , impox-
tunusindagator , feifeicator odiofus.
ÜlbflMqCH / inten ngationibusaliq vid elicere.
fragt man Den iöanre n bie Änntrc ab / pucris Cc
blandimur , vecordium tciiciratio cft. ] i b \ ; nje/
exploracio.
Slufragcn/ aggredi aliqvcm imerrogando, appcU
larc aliqvcm. Üfco etoeni i verum anfragen/ r o-
gare aliqvcrp aliqyid. Ünfrage / appellajio.
Anfrage tubll/accederealiqyem, centare qviJ
CjDmmcmorationc i.nu.c.
2ill£fe JvUtt/ exqvirerc alicujus Judicium , excurerc
aliqvcm, elicere aliqvid, prrferurari. (£r (fl£(t
fiel) Hicbr ausfragen / qvo magis infrabis , cd ma-
gisreminfioucontioebit, CliK-;'iMijc / percon-
xatio. Sflusfragen rtum iß examinare . inqvire-
rc , dt tnvenire jd) b öt Di» ^i»f >n Uid){ attj«
fragen Finnen / tabcllioncm oifeadere non
jyoeui.
$rfrat}ftt/ idemq>vod[mpl. {i4$tt\/tt. examinare,
cxcutcrc, centare, inqvircrc. £r hat fi'tltrn
9Rrnfd)üi ^halben befragt/ ioconrukisomci-
bm fecic. 3<9fflufj nuef) erfi befraaen / aliomm
ante (cntcntiam expucabot. $etTagitng/ cx-
ploratio , examen , coofulcatio. ^(fraget / in«
qviHtor , fpcculatox.
Brom- 8J" Ünjfracfn/ alicujas fcn«;ntiarn , confi-
lium, jadicium cxqvircxe, contulcxc de rc ali-
qva, it. veniam, licenriam peterc. <$rrig Cl'|t
b(fl Q3ütCr brÖni / q v acre de parrc , cognoke pa-
trii voluntatem. 6t i umfragen ttiam eß : fuftra-
gia coliigcrc. Umfragt / disqvtCtio. Umfra«
qer / rogator fententiarum.
Erfragen/ inqvircxe, exuexe. perqvirere , rogando
cognofeere , omnet forulos excutcre , ftudiose
disq virere. VI r bat C6 ^d) eu Mid) erfragt/ can«
dcmqvaerendoinvcdigavit. ?0?ail f an if>n mcW
erfragen/ »o er fieb aufholt / ho^itium ejus /»«
domiciluim repexire , doran , difCcilc eft . (er*
fr *qung / iavefligatio • cognttio, cxaminatio.*
(^rfrager/ inqvifitor, indagatot.
3iad)f'raaen / ferutari , iaqvirerc , indagarc, aueu-
pari , aeftimarc. vir fragt tnx uxniq uad)/
iuüqve dcqve rem habet. §ragt Und) feines
viiu cH / decoris fecurus cft. ^ragt nach tHTO
Jcufd unD feiner Butter uicftttfv nec uipcros
moracur , nec inferos. SRat^frage/ conqvifltio.
SRad^ftage halten / (eifciraxi, cxcutcrc, perferu-
tari. S^atbfrager / q vxfitor . inqvintor, inve-
ftigator.
fJöie&iTfragm / replicare.per intrantiam rogare»
inrcrrogationc inftare , disqvircre. ^BtcDei'
frage/ etisqviiltio, .nCUntu. qvA-ftio nni.uj.
^UCiragen/ decedere, convemre, videre, vidtare
aliqvem. grag morgen wtetter ;ü com redü
^ej) roin »uefragen/ ob^em altV feo/ percontabor
veritatem cci. ^Uefragen <■•'•• >• » • perconun-
do intlarc. §rag bt'^r jli / inqvjrc accura-
tiui.
^rCV^C/ t>fc/ p/«r. ^Ti^cn/ propr. inrerrogatio
incre i Anita , ignava , ftavotüttfumitnr pro nu-
gis, ineptii«, mcndaciit, aifaniis. 1£$ fitlC IttniC
:V'ol;v'H' gerrae üculx, vaniratet, tricx apinxqve
funt. ^ra^cn reiben / maefyen, oorbPiagcti / fet-
mon.es caedexe, diüexia ipargcrc.
5rar 2 eT/
545
5r
Sc
546
grabet / Oer / fraijidnct ttJenfd^ / Nugator, lu-
dio, homo ridiculus, taectus. Vid, £ät)gn/
<px>A idem rfi.
grött/ *d}(3. fcabioA» , fracidtu, macirfusi &
gCiU / t>«*/ r/Z inrertrigo ex inceflu vcl cq vi tarn,
Stau / & S^tf / w,/ p, '" r - Swucn/
mulier, faerama, ö fwir« grau noii# prepnr,
muJier.qv*firumpafacft,iicü'Är. Sedetiam
nomtn hvnoris eß : Domina , matrona , macer*
famiüas , fwm *$}tüamut s gran im .£>aufe:
ttuim btyKor'flx* s ^mjefrao/ juveneula , fcfe
vel j'rptujomta Annorum ämu fit, 3lfceli(l)C / t'Mc
Iran/ hera macrona nobile. Offline/ erharr
trau/ honefta , optima , (beftatisfima matrona.
frud?tbilV< gratl / raccunda rentier. ©efhcW/
frenua. fromme / proba , morigera , modclta.
Sltegran/ veiula, grandii natu mulier, anno-
fa. <£ilK juna« graa / nvmpha , nova nupra.
d)tr.iHqcre grau / praegnani , gravida mulier.
llni'crc lu*be grau / vocatur Maria , virgo Deipa-
ra. grau -£>uU>a/ /n* JF)GUC/ idoiumrrgtOrtrk,
l'ed fumttur pro veaerka , qvalibec veiula defor-
mi, 6c fpectro. €ine grau nehmen/ uxorem
duecre. SXeitbegrau/ mulier pecuniofe. 93or>
neme grau/ primaria Xumme grau/ imbc-
cUli conftln. UnbainNae grau / impotca« na.
iura , indomitum animal. QJerftf flene grau/
bibofa. 6<ine grau »0« (ich, fcfreibf« / divor-
tium cum uxore fäcere, repudiarc. grauen
fd)jnt>cn / ftruprarc muliern. grauen fchroatt'
qern fermina» tmplerc. $rt> eine* ant*rn grau
fd)lafcn / ufuram corporis alteriusuxoriicape-
re. 3n eine grau cntfitn^r fenn / calerc fami-
nl aiiqyl. <£ine fdtfne grau uni> ferner Ofen
fieren &a$ SpAüi/ mulkr dr fornax formofe lu nt
ornamenu ardium. ÄlttiJC grau / prepriie qvi-
dm feeminara prudemem »0/4/ , /ri Tuwitur ple-
rumq^ pro
divinarricc Jrmagä, hmcdtcüur: gur
fluten grauen geben /Sibylb» ifUtdmnatrice»
confulcre.
Slnfrau/ avia. Uranfra«/ proavia. OberUran'
frau/abavia. Soreberliranfrau /atavu: heet
h*c ab W confunJtntur , tpn* avum exponunt
(Efroemnttct / 85" Änfcau / matirm dvut t fm
onavi* falutMt. Dc^ 2Beibe^ ülnnrau / focrui
magna. 5lmt^ftail / uxor praetcai. SSaiKTS»
tvau rufhea. ^ettelfrau/mendica. ISbelfrau/
gc ner oia mulkr , illuftric. e 1k fr a u / uxor , m a-
tita^conjux. gorfrfran/ fbreftatü uxor. 9nad>
flau / domina gratiofa. Jbail ^ftöttV her« , facta
tori , materfamiliä«. Sei & jj>au$frffli diritur
oyo<h cafatia , mulier domeftica , domus cufto«.
jun^efrflU / propr. fecraina joirenis, fed pro ma-
crona i matrctamiliäsqvoqve/üml/o/e/. ^lincr«
fraa / galimaru .pullaria. Äammerfrau / fi™
Sßcrtfrau/ c^merana, lecüftcrniatrix. S-.v.v
ftan/ mulier mercarrix. Älotterfrail / virgo
Vcftalis , facrata, vclata . momalis. ÄmPerfMU'
* nutrix , gcrana. Jg)ell)enfrau / virilii animt
feemina , heroina, virago. ^etDefraU/ cu-
tullata, practica. COJecrrran/ fiten: Nereide«
»Hks aßaijerfranen. Scebcnfran / ßve JCtMftaH/
coneubina. SRarren» frvr 2ßdrri|d)e gran / m u-
liermuhivola. Oblifrau/ pomana , vendirrix
pomorum. «Pad)tfran / viihca. Cftgfff WI
nunu. $cttfcl0'frau / venefica , diabola. Mo
gxraqracdam mortalis, morofa , jur^iofa, «n-
domita. (HJafd)frau / lotrix. aßartefrau / ad-
fe/hriit. ©unbcr[tiTn/Mimy'v < riTk«cfrauy'i/.
mixaculum fexus fixmmini. QBur|ei' *>Cit
Ärenterfran / herbaria. Jrcttelfran / rerwa-
ria. Sunt &atia compojit* itnatmtrM cum $XAU/
ut: ^tfenfraii/ rabe Ilaria. ©ienfl»/iwgreni
fran / accek.fi uxor, rf. foemina fervitia publica
prxftam. ?umpenfrau/ ttrmina vili«. Ov; meine
grau / pritata. Sic 23iircjcrmei(tet6fratt/
Sjocttcrefuni/ maßnletsfrau/ 04?«eiWr«
0 diniere' :c. frun.
greulein/DAf/ dimm. vrejine muliercula, fcrmcÜa,
puella,/r.V hodieeß vocaculum dignitatis , juvenem
PrincipnTam, Comitiflam Baron iffam den»-
ttnt: ädulatio Auttm txntum potutt , ut prrditifjimi
boc freutö ehamqvtlibet virgmti notUti ^rcnlClri
falutari vtlint, greUletU ^vcq-ot aoanutlu ut lock
aria tppelUtur.
greultd)/ adj. & feemineu», mulicbris, feemi-
ninu«. Sed gflT gVcultd) *ti*m in nudtm parttm
fumifolet,ut: mdiecofam.cffaminarum , mol-"
lern, luxuriofum Ö"uxorcum fignifiert ; tunc Mu-
ten potitu pmtuncittur greuif<6 / r.on grculid)/
mt .'i.vv tämtn XOixblfd) Jxcerttur,
5reillid)Fcit / Ott / defigntt honept muliebria, intcr-
femineum, five pudenda mulierum.
\ Uli U rat! / MC virgo, puclla. Vrorwncutur
etiam ^umuev / ^umfer. SRannbare 311114»
fran / virgo nubijit , vtripotens , tcmpcAiva vi.
ro. Äeufdje/ iüd)tigc Jungfrau/ cafta, vere-
SJJ in cunda,
547
gr
Sc
c un Ja , incorrup», intalta, Hoc Übe. lBcJ)iMU'
Jungfrau/ forma cgrcgia , vcnufta, formofa,
«iccora, comra, nitida. %M$t/ |ar(C 3uncj»
fratl / »tatis incegrx, florcntisfimae , tcnella.
2ilfe Jungfrau / «olera. 3ungfrau/ bie nie»
tnant) haben will/ virgo illocabiiis. Verlobte
Jungfrau/ virgo defponfata. ©ewefene 3ung>
ftaWfVMmduuntyunQfttfuU, puclla ftuprata,
violata. @efd)W($ngert t / prxgnans, gravida ,
apptüant tränt eliam bodi'e ^Utlgfcttl / prccipue au-
tem am.it ort* inhonefti , fua publica proftibula 55"
jncrccrices . qvae üaüt fillu de joy, vocatit , &m
bü folif ar.tipbrafu locum habet, ^migfCM forrd
audiunt qvoqve adolcfccmcs integri Ö" pudici :
pc Adam vxrgo apptüatut eß apMrtbut , cum inpa-
radtfo adbuc morarrtur. Urne phrafis : SjCT
CtJJcnfd) ift noeb eine reine Jungfer / j"veni$ ille
yirgo pura eil. 9lul einer Jungfrau Tan ladu
Cinc ^rau Werben / minimö negoriö puclla in
mulicrcm evadie <£l (inb nicht ade Jungfern/
Die einen $ranj tragen / prov. Habitus non facie
monachum. COJan um vi» Diefj qciiMi"; mit ^utu
fern bitten foQcn/ precibui forte humillimis im-
ptorandus es. !Die Jungfer rxrjctbe mir / bie
J^iire leugt / ignofcas qvaefo virco mea , omnes
rncrerricci mendaces funr. Efietiam Aßrum in
Zodiaco Virgo avpeÜatum, £)ie (BOline gebet
Dur(f> bie f^lingtrau / fol aftrum virginis at-
548
tingir.
Brautjungfer / paranympha , tp>tetiAm*itZiiä)l
teem dicitur. (Pbeljungfer/ filia nobilis , out
q-v£ nobmbm pro pediflcqvä <•/?. ©afenjnngfer/
/Sv< (BpaQier)ungfer / ambulatrix, concur&trix.
j£>ausjltngfer/ virgo procurarrix, proma-conda,
cellaria. J^ofjunafcr/ virgo auüca. Jfammer»
jungfer/ virgo cubicularis, eubicularia. jilo
fier » ]»vr Orbentfjungfcr / monialis. £efjeljung<
feramica. SJeag^jungfer/pediflcqva. (Bcfjmüf»
jungfer/ comotria. cfJjeiujungfer/ virgo men-
«lax. ©piegeljungfer/fpccularia. <5tatgjung<
ftT / virgo honoris, yutf eTjungfer / figillaria,
cx faccharo, it. dulcis amica.
3ungfreulel0 / VP»/ dimin. virginclla, virguneula,
puclla.
SfUncjf criren / L e. nach Jungfern cjeben/ am-
bire virgines, feftari pucllas. /•; 3lingferirer/
puellarum fectator, procus. 3 l,n *tf f r,ren thAm
eß funqUt fey n wollen/ ut aneiü/fuferb*,
^ungfraufenaft / SfTJungferfebaft/ W virginicas.
3ungferfd^aft bejFebct im ©emite/ caftitas iu
animotonfiftit. €wige 3«ngferfchaff getobert/
perpetuam caftitarem voverc. ijluf t)j< ^ung*
ferfdjaft Fan man Feine ©emmel jubergen frier«
gen / vilc nomen virginius , & contemtum
eft.
3ung[raui|?rcn/ c^aungfern/ ». f. Jungfer fm
n>0Uen / Aiperbirc , tafln virginali incedere,
pompam agitarc virginis cujusdam nobihs«
timac.
3nuafreulicr> / 3ftnaf«U(l) / qvod commpuni
Sftinpfetlidl/ ai,.tf aiveVb. virginalis, -vuhi
pueüarif, üem morc virginura. 3 u,l gÜ«-'U'i^<
Srat^t/ habirus, (rola virginalis. ^Uttgfrculime
3»d)t UllD (frbarfeit/ pudor, verecundia vir.
ginalis. vrul) niiufreulicl) Inilun , pudice fc
gcrere. Rümpft l lid) tu()ll / modert um fimula-
rc, nneOie/ fooasniAnlauf vier itden mc#
l) c n / ij i x c j drtoripxHt vorm modit , pudic* in-
deantur.
^ungfreulicfjFeit/ ^pcw. ^nncjfcrljrtt / Ort / i^m
<ptod 3uncjfr^ufdi»jft/ pudicicia intemerata.
i^rClhen / dehnet feribi freiKtl/ foaft frOUfrt / i. ^.
^ri)U nebmen/ fvül /Jmm y/r confunderetur cum
freuen / gaudere, nitritofeyvimurfcrip'.ionrman-
ti.jv.tm. Eß autem frei he n / fpontäm anibire»
prcKari , ntibcrc , ducerein matrimonium vir-
giaem««/fa!minam. Um eine Jungfer freihen/
procari. J)ie 3u"9fr>" bat gefreil)ct / virgo nu-
pfit, derponfata cft. 5ßer (reiben will/ ber treibe
feitue gleichen / C\ qva voles apre nubere , nube
pari. QJer$agtJ6eTjftei'M fetne fef)6negrau/
timidinunavam rtatucrctrophaeum^proi;. Um
ein >2lmf freiben/ appetere, ambire officium. Ä
treibet t»ic iVrfoit unb meinet ©elt/ linum
candidum iueri causl ducic.
^reibeT/ Oer/ amans.amaßus, arruror, proens.
Treiber in / OtC/amafia, amica, virgo nubilis.
BelgU VcytTerfe. iDie^ungfirr hat triel ^rene r/
connubiis haec virgo ambimr , qvaeritur i
multis.
greiberet»/ 0<</ & qvihwdam in lock sie grefbfe/
ambirusvirginit , ipfe aetns procandi , nuprus.
(gr gett anfbie Sreiberep/ perir pueiiam , pofeie
connubia, certaepro uxore vel coojuge.
3rciberli(t> / adjeB.& adverb. nubilis, dignusam-
biru connubiali , £5* amarorie. ^reiberlicbe
S3crbinbungen / verba connubialia. grcibcr*
lid)e Keben/ fermonesamantorii. 5 rf ibrrlic!)e
Oebebrben / geffus amatorii. JDfe Jungfer ftebt
U\)X freier licJ) aus / puclla lila vixotam icfcrr.
f49
fr
fr
<£$ i]\ mir ielJunD ni<f>t frrif>crlt<fe / virum jam
non appcto . non tcncor , moveor . afficior,
capior dulccdinc amatoril , oble&amenrum
aon qrsero in connubio , abhorrco a matn-
monio.
$r<*/ fcccf>cc/ frccfjcflcr/ «^.s***.
ftnt dubio eß k ftCff Itter ,<jrj/ifriy(d) /audax,
peculans , arrogans , prorervut* temer ariut,
procax , immodeüe, pctuJanter , licenier,
eifrenarc , .m hetcr. '\Vi'rt) (tTOIt / infolefccrc,
laüi virc , peruianter agere , andere, greet) n?er ■
btn I ferocire , animari. (gineB ÄOd) f lfd)CT 1110'
CÖCII. reddere aliqvem ferociorem, ltnpnden-
tiorem. (Ein t ff dW ^f'ertl / peculans , ferox
eqvus. ^rfdji'SfSjilul/osimpu.icns. <£t i}t IXf
aHcrfredKlre/eftuse peculans eft. greebe junge
l'eiite / jurenes audaces 4c pcotervi. (Einem
fr cd? in* ©ejldtf irefen/ fumma cum audacia fr
impudencia vultum al »cujus ferre , fe ©rTerre ali-
cui. ©lütt mad)t f red) / forcuna reddic infolcn-
TCS.
3 v c cbk'if / Ott / protenria , ferociras , procacia,
cemerirat , peculantia. junget Benfe gredjf)eit
nttl§ Oion (teuren / juventutis peculantia trän-
gendac/t, adolcfccncibusprxcidendacft licen-
cianimia*
^rr d)lidi/ *dv. idtm <pnd fredV audaculus * auda-
cu'.e . immoJeftui* immodeftc. grcd)lld)lU -
(eilen / audacule judicare.
grefel / &tt I k fwd> / ri öttfd k (retej / Sfpfcl
i tCttCr) / non i tri volus , undt vttme deindt feribi-
tur grettfl. Ut tnim 0dnrefd.' fttivcl cn
<5>ef«l <> l)dx n / meritb cum f / ßribuntur , /icr/f i
HDÖtfcI / ÖMfcl Ö 1 Stpfcl: y»f non feribendum
eß frevel / Jrefrl. Friw/a aaOm funtfria-
btlüt * prophe tj/j fiBiliM Jf/j, it friare, h.e.
tonterere, immmuere : grefcl autemeß: vanitas,
temer itas , audacia , infolenria. /» antia-vit LI..
grefcl exponitur fredura & frecca, undc greife
reD/vcxario rceligalis, yi»* /fa/irr Baratccm
lär. greffa fium, fast* jfrefe!/ eß mulfta
judicialisdr peena violacoribus pacis propofita.
Hmr greft I bli§en fvroprte fignificM multtam fol-
tere , i/Toi dem de feuratt Vansiatum eß tdqvim-
cuntfr uittonem. tfinem feintii grefel brechen/
concunderealicujusaudaciam , infolcntiamali'
cujus continere.
^refclen/ dclinqvere« audere, temerare , malefa-
cerc, per tut bare. !2üit>er batf gemeine SBefen
frefelcn./ rempublicam violare. SBenn Das 0k •
finDe fo frefelr / w.is iVUen benn ifore Herren nidjt
tllf>n / qrid domini facient , audent cum taha
für es?
grefcler/ *ct/&*dj. ein frefel« tnenfeh /ceme-
rarius ,irnpudens , audax, rtdens t amenshomo.
€inem grefcler Den X opf }U rechte feßen / cfFre-
k natumingyrumrationisduecre. (£iu Überaul
frefeler opf / expertae audaciiccapuc. grefek
^OfTnung / fpes audax.
grefelid;/ e^ frefeutli$/ ^/.öi^v.frirolus.im-
probus, maleiicus, concentiofus,^: audafter,
fldenrcr , prxlicenter , ctfr en a t e. Dtcitur ettam
frefelbafti^/ de induftria, dacaopcrä , ex pro-
poiito, deftinaea offen dendi voluntatet dolo-
q ve malo. Unde grcfelbflfrigfeit / t^grefelfeit/
inconfidcrantia, audent ia, peculantia. §urd)t»
fLiiuegre|felbafti()fe!r/titubans audacia. ^rid)
einer §rcfdf eit amnoien/ confidenciam fumere.
ii ni frqcuMid) <&tü(f / audax facinus , factum
cemerarium. giffVilDlitftc 93evmc^enbett/ «n-
confiderara cemcheas. ^VffenDlid} i'ttKit/ au>
daclcr dicerc.
Srcmö/ ftembec/ fcctiiDcflctV
peregrtnus, exeraneus, alicnus: eß iwcabulum
contr.xdum k »CrljClltlCri/ tptafi die tu VtX\}Cltt\t/
extoms , extra aedes paternas oberrans. Sic
Bregen eß a verein / £reunD k vereint/
$ teyen a vereiejen. Peflim'evrrv fenbitur fximb
äitt ffOUlbb / cui cacogtavbi* & pronttneidtio &vo-
öt crigaiMio rechmat. hiuS f remDcii Banken na d)
J^aujC Fommen / peregre redire. a . , :i^c €l)r
iiuibrc t nid) t lange / aliena gloria baut dhicnxna
eft . Sluf rreinDe 31rt / in modum peregrinum.
grcm&e 0H er / bona aliena. (gm fremDrt &c-
(id)t/ facies peregrina , incognica. grcmDel
Jbar / coma appodricta, calicndrum. gremDe
(goreje/ curioutas , pol^pragmofyne. grcmÖC
&Baf>ren/ merecs exotu». gremoe^ <rd)lff/
navis hofpica. J^rcn^Cl' 'XSteitt I vinum alieni«
genum, adventitium. gremDe SXcöatf/ barba-
nfmus. Sßilt*fremt)e / cxtorris«long^ldomo
ronftiturus. grenze fei)n / efTe peregrinum.
gremt> werten/ abalienarü (»id) frembe fiel«
ICH/ ignoranciam firoulare. fremde
geraoten/ in exeraneum incidere.
Jr em^en/ w« bum fimplex in ufu non rß,ftd r««p»/?/a#
ut: jbefremoen/ cntfccm&en/ verfeemoen/
dt q-vibtu mox» ,
Wm ü grem>
SS 1
Sr
552
^rCfllbtT/ ftCt/ hofpcs, advena,alienigeaä,per.
cgrinus. Diutur ttum geemblin ; / qvi cx aliä
gente vcl terra cft. 2?irf$bailö oCcr «gpirtfl
WT grcmblinge / xenodochiura. ?a\ mbe füll
fliail el)ieil/ oportet benigne cxcipcrcatqvc am-
plcöi cxtr.ir.eos. grembcn ttlbt ff fiüfff Ulli
tat! f bic (peinigen bingegen STver>t Int in fluvms,
qvac procul abfunt , irtisar, qvxproxima funt,
praucric. 53it finb alle Kremplinge alfcier/
omnes advenx & pcxegriai nimus in hic
teriä.
grciube/ Öic / locus exrerus, terra aliena , regio
xemota. 3» Wf grembc Jifftcn / peregtinari.
Strien <w* her grembe nach £au|e beruften/
peregre ahqvcm accirc. 3 n Wf grtmOf 1(1
«U(b 911t 33rot e|rn / patxia cd , ubicunqvc cft
bene. 3" NC ftrembe fd)itfen / ablegare ali-
qvem ad iloea extera. £r mujj in Der gremte
im (flenbe leben / ad pcxegxinitatcm rcdaüus
cft.
jgremblid)/ ädv. mirum inmodum, pneter fpero
J*T opinioncm, inopinate, inopinantex.
^efremben/ miraxi, novum B'inauditumviderL
•Ofld 3>ina bcfrcinbef mich nicht / hanc rem non
miror. I&cfrembung Die / ftupor , admiratio.
5£cfrf mMifJ) / *dj.$5*dv. inexpeexatus, inopina-
rus, admirandus, it. mm tue, mirum in modum,
prxtei fpem. fcmtlKt Hilf flllf 5 bcfrCIU^
lid) DOr/ miror h*c omnia.
€ntfremben/ £5 ©erfremben/ abalienare, iubducc-
re. €rbc enrfremben / fa* wrfremben/
avertere hereditatem. 33on ber 5Baf)rbcit CHt
frembet/ alienatus vero. €utfrcmber De* %t>
meinen ©fltrt/ averfor pecumx civitatis. (£nf;
frembting/ t>te/ alienatio, disjuntlio, item:(ub-
reptto, nundinatio, diftxa&io. (ElUftemblid;/
averse.
5«u/ feeucn/ gcfccttct/ pw*«.!!^,
geftirc, bilarari, exultare, Bf/?. £tyt>cri/ »rn/MfÄ
t in |. t?ieh bO(b freuen/ triumphare, exultare,
efrerri gauJi6. £i<& heimlich, freilffl / in finu
caudere. (Erfreuet mich, febr/ juvat, dclcöat.
<£id) über eine* Unglüef freuen/ calamitateali-
cujusgaudere.
freuen/ x>ab i mm. wrfl. grrnbe/ Wc/ gaudium,
Ixtitia, delcftatncntum, Hilarius, jueunefitas,
volupras. £ a s § reuen Wirb c ff in Srauren »er
ttfanbclt / gaudium fcpecum trifriria commuta-
t ur, goß gaudia luftus. <£r ttcitf ni<ty /. ica s c v
Ulli» feil Wt ftteuben/ non conftat fibi,vix men-
tis compos e?t pras^audio. JBrr greuben (ler*
ben / imex gaudia mori. graibe höben / oblc-
e>ari , exporrigere frontem , üi gaudüi cfic.
freute bringen / l«8titiam parere , darc . gaudi»
perfundere, afficere. ©ic greube ßUfft ihm )U
teil *lu Ten heraus / Ixtitia cordis vultum (erc-
•at. fteefrt t>tcl greube ih einem SBcinfape/
Yina paxanc animos. SöoUfommeiie Sreuftf /
qvtda & pura volupta» , gaudium folidum.
•jaKdje ^reube / Urtitia adumbrata. (f hrlief>c
greube/ f olupas honefta. (frolgc gre übe/ icm-
»itexna: Uetitia. ©d rt'nbliehe imb ffhablichc
gr f ubev gaudium turpe & noxium. Springen»
be See übe/ gaudium geftuofum. Ungliief sfr f u.
be/ malevolentia , epichaBrcca*i«. llnrcr hoff te
greube/ gaudium infperatum.
^noaebt^freube / devorio ardens. ^ilberfreube/
oblcclatio ex afpeftu piAurarum. QMibenfreU«
be/ idtm q-vod Unülüctsf'rf Übe / gaudium ex mali«
ahems. ^rubefreube/ Iaetitia mcsdt. (Sfift-
freilbc/ fpirituaüis laicicia. Q3eltfreube / ob'.e.
Clamcntumobdivitias. ©eruipengfreilbe/ gau-
dium bona confe ienci*. ©ebeimfretlbe/ tacirx
Iaetitia. J^fllbfreilbc/ gaudium aneeps, ambt-
guum. Jprrjensfrcilbe/ folida volupras. S?i\n.
mel^freube/ calorum gaudia. ^rrbenfreube/
volnpras caduca. 3ubclfreube / exultatio»
eriumphus gaudii. Sftllfiffrcube / deleclario
mufica. £afterf"reubc / damnatum gaudium.
£umpenfre übe / Ixtitia pucrilit , gaudia vana»
Sftarrenfreube/ oblcAamenta ftultoxum. ^auf;
freubc/ potationcs. ^d)einfreubc / xifus aeex-
bui. (Imulatus. 0.re!r freiibe ' volupras trandro-
ria. ©ermtltfreubc/amaxulenta Ixtitia. £BoU
lu|tfreube/ libidmofa volupras. 6unbcnftcii.
be / fatisfa£tio criminola. 5 t>bt frf Hbf / lxtitix.
cx cogitatione mortis, ^ugeubfreubc / gau-
diuni honeffum , laudabilc, virtuti confenta*
neum. Sölinberfreube / mirifica voluptas.
3eitfreube/ gaudium non petmanens » fugax,
temporale, efe
freuen t>er/ gaudens. gefliens, exultans t fed rari
invenitur. lU tliun greiiung / Die / Ixtitia»
Toluptai p dclcäatio , in compoßk mtgis ufa
wnil,
\ re:ib;a / &greubiglirj) / «4 y aJvnt. Ixtua, Ix*
tans,hilaris, hilarus, it alacer , animofus , r^T*
Ixte , alaexitex. ©n freubiqcr ^riegsmann/
foxiismilcs. (£jn frcubiflCj Vfcrb/ cqvus genc-
COÜUt
55 3 5r gr 5 54
rofui. grcubfg fenn/ Ovare. (Jin frcubürö
ÄCfJ cor Ix- tum , animutpmlens. SicuDig
fcon vi mehr / ahJ ©elf unb (buf)f / kilari & l*cd
aniraö cüc omnes dtviciai fuperac.
^rtUDigfcit/tHC/ beticia» hilaritas, trVm promti-
eudo . vigilantia , fortieudo , alacritas. grcu>
fctäf Cit ill fechten/ promn rudo ad pugrwum Oh'
Hl i! t ; fi ctif nf ri f / jucundi tas & crectio animi.
SiHPfVf neu / explere lanitiam , fatieratcm ex volu-
ptatecaperc. vivh.it ji(h aueTgefrcuet/ fioitum
cftcjui gaudium, cxidcaüodcferbmr, gaudium
cooqvidcic
€i'f'viuf u / fid) erfreuen / tdem rft ovod freuen.
©a$ erfreuet midb über aüci/ hoc mc beat , l«ti-
cia mc cxculic <ä)0tf erfreue UH$ / Dit appro-
beut ! £t<i/;Jo (rrfl'ilieil aäive fumitur , rxponi-
i*r.- Ixt . Hcji c, rrfkere, exhilarare,gaudiö con-
fpcrgcrc. ©cm ©ebreiben bat mich trenlieb eri
freuet / lircratmihi mar gaudio vclivraxiruü ru-
er mu. £r bat ihn mit Der guten 5>otfd)af t fchr
erfreuet / ammumejus gaudiö cxplcvit graen-
fimd hoc nuncic». ©neu mit erfreuen / partici-
pem aliqvcm voluptacis tuas faecre. (JrfrcU 1
ung/ dcleeraoo, Ixtma, cymulusgaudiu (Er«
freulieb/ dcledabiL*» lactificaru: hilare^hiJau-
icr.
artus , hilarii , Htm qvc.i ,£veut>rg / B
vtTtit k freuen / 0tro j (treuen, gro fenu/
Iseear i , gaudere , diguo colum atringere. ^rc
WCtCbCU/ cxhilararc, gaudio dclibutum redde-
tc , perfuoder« gaudio. 5ßas einer mein will/
tepen wirb oft ein anber fro/ cjTod um ingratum
efl , alteri fxpe grantfimum evenit. QJJcr in ffO
her A\i i(l) V (Jvjs me bcatior eft ? (Jr wirb feinet
£cbcn$ Wiber fatf ll»d) fro /mifcrrimam dacit vi-
cam i unui ommum «rumnofisfimut ctr. Di im i
merfro / /fwlScltenfrO / morofui « torvui , fqva
lorc fordidus. <£$4t)cnfrc/cpichauccacus,tna-
lcvolus.
hilarii, fcftivu». (güt IViTi 1 U c'id) ' iiilarului.
greulich fron/ gaudere. %\ ölid) werben / hilar#>
feerc. groMid) autffcbcn / renidere , fronrem ex-
piieare. i? id)frolid>nnb guter ©inae Criewen '
indulgcrc animo , exuitare. grolicb machen/
arrigerc , diffundere animum. grölitbcr wer
t»cn/augeri letiiii. ©a$ aller fr iMiebfu; Srcben
füren/ jueundufime vivere. Q3pnJP)erjcn fr6li(h/
dcpcdercgaudcns. ülUiiifrclicJ)/ )uüöl*ugr.
SRif traurigen .perjen frr5lid) feon / wifti merue
jocum fingere, .'^rolnher 9Rubt / alacricas , ht-
lare Ingenium. ,\it! icher Onter ' munificus.
S rolid) Angefleht/ vultusdififufut , 6-ons ferena,
QrÖlithc^Ctfchaft/ Evangelium, lastum nun-
ciura. ^röhehe ^arbe/color vividus, floridu»,
vegerus. grplidje QkberDeu/ pes tripudians*
3r ölichc ©eburt/ partus inreger, fanus, mco-
lumi*. grclicb Ovirt'V.-n fedatua vel qviccui
animi Aacut. (fmen frolid)(nXagbabcn/hJia*
rem diem fumerc.
^rolid)Fcit / OW/ feftiviras, hüjnras. Um qvod
Stiubt. grdlid)Fcit l ommef von l* Orr men»
hilans donum Dhi cft. grclicbPeit bat Uliin»
eben }U vBt^abcn gebracht / mulu»damnofa frie-
re gaudia. ^rilicbFeit wirb off mit üeib verfal»
jet / Collect inrerdum mifeentur mAia l;cns.
^röliebfctl/ k fcurtU eUamoro pudendit mulie-
bribus tteipitur. griff ihr an bie grr^lichfcit/
contrcelabat mulicrcm unpudice , muiicbria
renrabac.
Jioliehen/ Iaetiflcare, pro ovo rtHifo ufurfatur:
(h'Mlitbcit/ einen erficulicoeii / dclcdarc , exhi-
lararcalinvem. (£i frö!id)er ^inlit > mensere-
cta. ein beti übt .Oer 5 ertlichen / placare men-
rem turbaram. <£rü'4lid}ung/ Ote/ Ixcificaüo,
dclcclatio, lasrirudo.
€lltfTölid)cil / cxultantem reprimere, alacTicatcm.
auferre, conraminare gaudium, conrriftare,rur«
bare meutern, tüiitfroüchung .' Die / rurbauo r
rxiftitia, lohen udo.
amieus, fä-
miliaris-, neeefläriui, benevolus , ab aniont fnt
eonjunBiotie änimi ßc diBui , yvafi Vereint.
5rciinbe eti*m dicuntur ingenar omnt fangt inc
ÖTaffinitarero»/i/n8<. Hinc JBIutfrennbe/ cogna-
ti , eonfangvmci. 55efejr)lTeSgcTfc greunöc / af-
fin«. greunbet)om53flfert>er/agnati. gRaftc
5reunbe/proximiiarcc»njuncri. ^rclUlt)C»Pn
weitem ber/ /hvwettktifritje ^reunbe/ cognari
longa Terie Jeu gradibui difranres. Apptlhmut
etixm Tocahtlo ^freunD igffolo/, imi henice tot,
umbw inviftjumw. ©u guter greunb ! Heul !
bone vir ! Jf»crt borh ihr/ ^reunb ! audi , mi ho-
mo! (im autcr aroberSrcunb r/r, qvi amkihi
aburirur. Qlnfricbtiger/ trener/ wabrer^reunb/
amicuifinccrur, fidui, cerrui. (vm über aDe
ma§en guter ^reuub / conjunftiifimui. ärmer
Srcunt»/ tcnuii , inopi amicui. grfiinb / aber
3)?m fi* mit
mit Jftir / amicui , Ted usqve ad arat. ©er
^erfon greunb/ Orr (Batten $cint>/ pro nomine,
contra caufäm. (grfiinrcr Ä' CiiuD / expertus
amicui. greitnbe binbern oft fV(>r / amici furci
tcmporii. Sßjic ($lucf7 fo greunbc / dum fextet
olla, vifit amicicia. greunbe unb geinbf/ »qvi
& miqri. äßjr ft nö lehr gute greunbe tnitem-
auber/ fumma mihi cum co necesfitudo eft.
(r iej) einen grennb machen/ amicare , pararc Tibi
amicui». V!) hälfe fbn tfor meinen greunb/
habco illum io amicorum numerö. vr 0 bu
mein brennt) bi 1 1 / fi me amas. ©nen greunb
tm Stiefelt verunglimpfen / abfeneem rodere
amicum. lieber greunb werben/ redite in
gratiam. <j?r \\\ fich |elb|t ber belle greunb / fibi
ipfi am k-us eft. greunbe ftaht/ (hotte* SXaht/
vox amici, vox Dei. SMeibiater greunb/ Fein
greunb/ qvem l»fifti fand» amicum nc pu-
tet.
Slmttffreunb/ collcga. Qlrbeitfreunb/ philoponus.
^cfcclfrcunb/ amicui mifer. gaulfreunb/ami-
cusiners. glirffrcunb/ amicus iuecenturiatut
&ali6fenfu reconciliatut. Otarfenfrcunb/amans
hortorum. ©Offrtfreimb/ amicut Dei. @e-
enfreunb / amicut amici , muruut. <g$ ift fein
eferer ©erjen« ctott 59ieberfrcunb aUtbiefer/
folut c ft homo amico amicut. •ßeri'cnäfreuob
amicui ex amraö, intiraut , vulgi corMalk. Jftpf.
fi'ciniD / politicut. J5»nr enfreunb / /cortorum
feftacor. 3ebermann#» ooetCtnermnnn^frcunb/
amicorum proftibulum. $Hermann6frcuRb/
SSulcruunns ©ccf / ridiculut multit cunttit
fit amicui oportet, Sfuncjferfrcimb / muliera-
rius, fpectator formarum, amator. Mi '.bei;
freunb / amicut ollarit. ganbfrcunb / fautor
proviaciae. Eumpenfrrtinb / vili« , indignus,
fordidui amicut. üippenfrciiub / five 9J?aub
freunb / amicuilingvä. SRotfreiUlbV certui, co-
gnitus, probatut. ^laubei'frcunb / verbofut.
(Seiuffreunb/ compotator. &<ftabfreunb/no*
ccns,damnofus, molcHn«. vf iheinfi'cnnb / Ii-
muiator , hrtor amici tix. (~ djmlfrcunb / a con-
difcipulacu amicut. (2(hufeu|rcunb tßrtiampa-
trontu ftholarum. (Secleilfrcunb /„ amicut ani-
mx i (ccretisfimus. iSclb|ffrcunb/fibi amicui.
(Bpielfrcunb/ coüafor. (Stabffrcunb / fautor
reipubtieat , culcor ciriratit. puppen* cDcr
Xt|Cb**VClUlD / amicus menfar ßve menfalii , au co-
Iccjrhus. £ ab af [Venn D / collega tumificus.
$aht|vcuub / amicut opporetum«. £rucj< 00€(
falfd)er freunb / amicut bifroni,callidut. fßat
terKinb? f reunb / amans patriae. Unfreunb/ diffi-
cilit , triftil • morofus > amicui & inimicut.
genbfreunb / virtucit amator. QßcUu|ifreiinb/ •
k t t aror volupratum • (et v us äff eftuum. SBdU
freunb / mundana amans. 3roeifel'0t>er %3«b*
felfreunb / J. r. Sgalb greunb/ bolb geinb / vexfi-
pcllit i dubiut amicut.
greuubut / MC/ amica, amaHa , benevola. (r tc
ifi meine au re greunbin / amicitiä honefta mihi
conjunAa ett, valdc mihi eft amica.
greunblein / Vob / Amin, amiculut. S^e§er ein
AreiiuMi ni aMqat feinen greunb haben / prx-
itac amiculum habere > qvamamicit carere.
^reunben / amteos parare« conciliare * amicare.
vf eblaac freunben nitht / verbera amicitiam noa
confervanc. Hilter SSifle freunbet / obfcqvrum
araicot parir. ©a^Sieebt fdjeibetrpol/ abere<
fretUlbet übel / Iii ex iire feritur.
grruubfehafr/ 0<e/ frofnk araicitia, necetHtud«,
confvetudo,familiaricai: irinit familia, cogna-
tio, agnacio, conjundio fangvinit , affinirat,
vulgb parentela , it. fodalirium, conjundio meri-
torum : tanJem benerteium , graria , o/Kcium»
meritum. greunbfebiiff macht greunbfehaft/
gratia gratiam paric. griMliibfcniift machen/
conglurinareamiciciat. greuub|d)afr trennen/
Oirflofen / amicitiam difluere , foiverc, dirimerc.
?cBibcr greunbfebaft banbeln / vioiarc amici-
tiam. treffliche greunbiehoft mit einem hat*
fctl / familiarunme cum aliqvo vivere. S(U$
greunbfthaft//Jw grennbfehaftbnlber/ amici-
tiateauta. f£tHft*9$ einer vornehmen greunb;
fcha f t / ex ampla & honefta famitiä nami ftu or-
rut eft. $ettfreunbfd)aft / amicitia conjugalif»
lc51utfreunbfch«lft/ confan^vinirat, protäpia, ge-
nut , gencilitat. vri reirrnmbfcbaft / amicitia
honorabilit , honor.ua. fölucte${reunbfd|)etf(/
amiciria fecunda. tumpenfreiinbfu^afl/ amici-
tia turpia. !^ifd)freuub|'d}.lft/ amicitia utilit.
Sritfrcuubfcbaft/ amiciria ad rempus. QtlCC/ er»
rannte greunbfebaft/ amiciria exercita. '
grcUllbtiaV aij.^adv. amabilii, blandut,huma*
nu$, benevolut , ii.amice, comiter, placidc, fa-
miliariter, amanter. >veeu!iMicf) (^emüt/ ani-
mus amicut. greuilblitbe^Oorte/ dulcia.mi-
tia, bona verba, Terato benignut. (Eine freunb;
liehe SRebe/ oratio ameena. greuubliehe Weber»
ben/ mores humani , blandi,bcnigni. greunbi
lieber 2lnblicf/faciethilJjU , vHlrutfcrenuff, lu-
me«
55 7 gr 558
inen octtlorum. grcundlicb 2Bcib / mulicr blan-
da« placida. (g ub undercinanber frcuiiM ich 6c<
grüßen/ confalutare intar fc felicisfime. greiind'
Iid) anfprechcn/ blande compel laxe, greuudliejj
cmpf'.i lu ll / accipcre aliqvem benigne , humane.
(Eiuem grcundc freundlich, Dienen / amke amfco
operam dare. jjjeh bitte dld) freundlich / aman-
cera ce peto. grcimdlieh oor lieb nehmen/ xq vi
boniqve facere. grcundlieh ©cfprdeh/ (ermo
familiaris. 2luft fvcunMtcfrftC/ amicitüme.
Unfreundlich/ jjn yj .f. inhumanus, inaffabilis,
t c 1 uv, tetricut, infvavis, fevertu, inhumane,
tetre, tevere. Unfreundliches 2lngcn"eht/ vultui
fc»cr us , tnft is. trux. £in iinfrt uttMuh. r jfrrl/
-mltuofui. UnfrcunMid) cjcgcn die ©ti/le/ m-
hofpualif. UnfrcundUu? tiu 3in|Vrrd)cn/ diflf5-
cilis, morofui, non affabilis ulli. Unfreundliche
(Sitten/ mowrs incommodi.
SreuiiMidjf eit/ Die/ comica» . benigniras , manfve-
eudo. lern tat , popularitas, facilitas. gratia. ©er
grcundlid)fcit ficb befleißen / humamtatemeo-
lere , facilcm fe atqve omnibusobviumprxbc*
ic JDfc Hoffnung |u eine* grcundlicbFeif fe^cn/
fpem in alicujui humanitate pofiram habere.
JDurch grrundlichfeit etrool erlangen /obfeqvio
aliqvid etSccrc. (ginel greundhehf eit mujbrau
(hen/ alieujut faciluatc abuti. grciiublichr'eit
ablegen / exuerc humanitatem.
Unfre«ltt!ichfeit/0<C/»nhumaniras.ferira5, dori-
tia.difficulta«, feyeriias. (Emern Unfreundlich,
feit crWCifrH / animo non fatu seqvo in aliqvem
cfl'e. UnfreunMichfeit wird mit Unfreundlich*
fett vergolten /inhumaniusinhumanicace com.
penfatur. Unfreundlie&fcit gegen ©»tye/ inho-
fpitalitas.
SScrrcundcn/ Ö'Sln&cfreuntwi / amicitiam con jün-
gere, conciliarc cum aliqvö, affinitatem contra-
bere. gleicher (Sinn befreundet (ich leicht / ad
amicitiam attrahrt fimilitudo, idem velleami-
cicias conglutinac. befreundet/ five ftnbrfrcuti'
der / cognatus.affints. aßettleuftig befreundet/
e longinqvo cognatus, haut arÖe conjunftuj.
3>cfrcundung / Ol« / conjunebo, copulario, affl-
mtat. 2)ie br^chitc $cfrcundung/ Tmcula him-
ma? eonjunclionn. Jfccfrcundtc/ Jive ©efreundte
w in Safer/ agnati. ©efreundte von der SDJut»
ler/cognati.
Urrfrcundcn/ & fmfmüm <Uc<mpoßium: !35erun»
freunden / difcordare > di flenn rc, disllJerc , ex*
aeubaxi, cxaxdcitcic, £w (illd JU Unfreunden
worden / babenfid) »erunfreundet/ lismtcrcos
orta cd, bcnevolentia refnxir , in inter cot in«
tercedit. Qöenn greunde (id) einmal oerun»
freunden/fo werden fic feiten wieder rechte greun*
bt/ amici fcmcldufidente», licet rcconcihcntur,
tinccram tarnen rarö colunt amicitiam.
Jcct)/ frci)cc/ fret)c|lec/ äJj. frttprik tß :
Liber« (o Intus, inimunis , dtmdt : Munifictis,
liberalis: tum tutus , fccurui , intrepidui , con*
fidem i it. Bellui , fcitui , lepidus , tandem i Hila-
rii , laetui , exporreChe frontis. jidvtrbiAliter :
I i! vre, jperte, ingenue, impune, Iiberaliter.
tutd, eleganter , hilare. greo iihuhiii liberarc,
redimere. inlibertatem vindicarc. V^itlCtl ff CO
la§en/Ot>er geben/ manumittere, libcrtatedo-
nare. gret> reden/ libereloqvi. greooon@e<
fchdften fer^n / vacare , abundare otiö. greo au£<
geben / impuneabire , inultum ferre. ^ren ha - ,
au* fagen / libere profircri , ingenue planeqve
dicere. (g* (lebet dir fret) / integrum tibi eft,
tllibec, licet. gret>e gute 9lrt/ liberale inge-
n mm , egregia indolc*. grepe .T^irtie / mere-
tricula, &hJ:d räi 6 puclla lepida. greQC* gcld/
campui apertui. greoe Vir" f / calum liberum,
grei) O^cniii t/ animus liberaiii , ingenuui. Cf ine
freue (Stadt/ civitai hbera. grei)e Äftnftc / ar-
tet liberales» liter » humanioret. greoe Sicilft'
barfeit/ fer virus liberalis. grcOC 5ßahl / Optio
foluta eligendi. greijer UßiDe/ liberum ar-
bitrium , volunras hbera. gretjeu SBillen*/
confultö, dediti opcrl gretK p(iV o ti um, tem-
put liberum, gfeper Jifd)/ alimcntum feuzli-
monium liberum, 'greoer Xifdjtrunf/ poras
liberi Privilegium, greoe -Bfirfcb / venatio li-
bera. greoerübufc^/venatio communis , utin
ff Iva public*.
Slrinfrco/ manumufus, libertinus. Slngflfreo / li-
ber a mein. Slnt'prucbfreO / ab actione tutus.
befd)Werung^frer>/ immunit. iöu§freo/ hber
amulÄl. ^Dotinerfren/fulmineintaAus. (Jid»
frei) / cui remiiTum eft juramentum. (£bi f V f n /
feparatut a conjuge, matrimoniörolurus» item
calcb*. (glcndfreo/ revocatuiabcxiliö. ©a|l»
freo/ hofpitalit, liberalis. (jkfän «iiuffreo / fo-
lutut vineulis , poilliminiö reftitutut. @cfi 5'
freo / exlex, liber a legibus. @cwi j?cn$frct) / Co
curut in confeientia. Oicwipcnifreoe 5tird)em
fachen / ad-aphora. ^eoferfrco ätcuntur op-
pida hbera , qvt ßatuA Roltndi Jenata funt.
»
5? 0|tfr CD / afambolui, cui fumtui tdimtntorum mini- I
ßrantttr. JptXUllfTW «• jDUn)tlOß/ ex officiu
dimiflus, exaufloratus. Sic Qun\\VCC9 dicüur
immunti ä fervitiis rußicorum. J£ü(fcfrclV in-
gcnuu« , ut SDJittclfrcn/ übertinus. üanbffl jjcn<
frei) / über, yunöcrfrct)/ übertus. ^aflcrfrei)/
actunine purus. ^uufrrfrco ferm iDoHrn/ ad
libertateen omnimodam afpirarc. j?r üytfiret)/
«mericus. fffiilC&f« jiw SRtityftt» / exeratus
Impeni. °\al)X* £5* 91UttfC(D / majorenne.
SJiilPfreö/ l»bcra!is. föicbjfrcn/obnoxujs.ob-
ftnöus. |ifrro / «utu« i pefte. ^)fltd)rfrci)/
(ux poteftatis , folucui a juramento ofTiciali.
iQoarticr- 0*tt vr elDUtCufreO t l&er a rcceptio-
nc militum. JKf^cnfrCO/ »»cui *b imbnbus.
StcifcfrCty Uber in itineiibus. ^enjCllfrcD/ va-
cum cur«. <2djmcr|C0fr«) / doloris exners
^ ct)0§frC0/ immunis a tributi*. (SdjulOf H|VCt)/
indebiti» , alieno aere folutus. vBttrbfrcO/ im-
snortalis. <gtid)frfU / Ä'llflClfvt'O / tatatus , in-
vulncrabilis. $nmffrci)/ übertäte Bacchicido-
im us. Ullfl'CI)/ illibcralis .abmrdus. UtlfftK
ii»ll>I. faciniis improbum , i-7 a iv. fordidc, il-
libcraliiex. 3?p<)Cifrcn / neci devotum caput,
morii expofitus , qvafi dicas , ad necandum Uber
mßsravii, qvaiit tß in btnnum drclarattu,avi ab
cmnibtu impuue, Um in prrjo^A , qvhm in rebru of-
jrn.li pottß. ßMrlfrp) UHld>Ctt / igni draqvi in-
lerdiccrc. Sfrllfrci) SHJolfrtp / M,il h Cuth -
^olfriäV qviplaoede ubiqvc Über cd , nec ope-
ras debet. SyortüUtfslfrcD / careni opprobriö.
9Sud)crf«i>/ i'olutui ab ufuris. Saumfrcv/ ef-
frenis. 3tbrfrfD/ £5" 3cd)irtTV afymbolus, Uber
a conferendo fymbolo , de aliis fumtibus.
5i"htlb|i'C0.' über ä dec im it. SfflrfrCf/ crimina-
II coercitioni exenuus. 3^Uf"rci> / immunis a
veftigalibus. JoHfrcO mad>cn/ tollere porto*
rium. ©CPfluFifn fillD I tutum filentji
prxmium. 3l!Ct>tfrn> / qvi non eft fubferula,
cenfurx non eft fubjc&us, item indomitus , vuhb
indifciplinatwr. Horum comfofitorum innumna tfia
Ttptrütntw , cv£ appontre nimif lonoum foret ,frd
gj* plurima htc voctbula rttam adjtfliva Jua htfent
Hl *bßraBa , ut : <E>»aflfrcy«r / <5ß|nreyifd)/
©4|lifr<yb«it/ Setdisfrcycr/ Äeidiefrcy^cit/
Sollfrcycr Sollfrcytjijit/:^
^VCM / t>Ü/ idolum V'encrisMagdcburgi, unit:
StQft lg foitaßls etiAm ^refben / matrimo-
%C 560
5rcpcn/ flcfrcurf/ fro^üo ußatim: SJefrco«/ 5^
^ntfrCDCIl/ überare, vindicare , libcnatcdona-
re. 2)cn ©arf rn frn)cn/ bc frcücn / fepire, mu-
nirchorcum.
vendicare fc ex fufpicieme, iufpicionem amo-
rere. ©nen freien/ befreoen »om Äricgcy dar«
vacarionem milinae. €«ICJ1 ! feiner (ScriJCt! be*
frcpcil / übetare aÜqvem cura, labore, metiu
fclbtf enffrewen/ libautem capciTcre , aflo»
rerereinltbcrtateni,
© C freoc C/ befr f D Cf / aufregt / liberatu», Übertäte
donatus, folutut, excrotui. \£ut ©cfrcDter/ caa-
didarut, ptivilegiatut. (gm iirTrcpfer Äcrpo«
rfll/ homo afyliu. ©ffrCDtcr i« *eüo pro^r. rjf
exemt u$ ä ftatione , ftationum tmmunis. ©c#
freotf JXfitb^fi^ff / imtnun« ft über« ci vitatcii
Ö>cfr<t)ffr Ort / locus fan&u$, religio/*», it. lo-
cus refugü, afylum. Uir.cfn^rcr Ort / locus
pnrus , ptoJanus. .t>cttbctreote ^krfcn / ofcct
Olt^f / res vr/ perfona üwcla, furome pririlc-
giata.
(JrCMMg/ 3?<frn)H«3 / ^iC/ manumisflo, tindi£l.i,
«r/n afylum. SßcfrCDUng Der v5trflfc / impuni-
us. SBcfvcoung ven jtarFcn nnD ^attrn / im-
munis a meiacis & vigiliis. ^i'fl'ClMIIUJUCi uli
Inn 93r5fcn/ überatio ao omni maid.
3rcnli<ft/ propr. Adjtflivum tß & rxponilur : Liber,
überaius, fui juris, (ui arbichi* (ux potcflatis*
y a iv. libere, mgenue: Std utpiurimutn Advrr-
bium aßirmandi 0 tonctdtndi tß : Imo, maximt,
certc , cqvidem , videlicet. ^rcnlicb ift ti fo/
utiqve ita eft. ^Jtr ojen iviil / mu^ ' vcnlid) ar<
bcitCH/ nimirum laborandum cd ei , qvi man du-
care vnlc (£-5 ivnt frcolid) cur Qcnttt nebmen/
omnia fane finem candem fortientur. (£i bat
fid) frcolid) icDcrmuim trüber wrnjunDrrt/
cqvidem in omnium animis admirationem pe-
perit. frenlict)/ «0« folum affirmat, ut : Omni.
nö,rinc dubio, itamcDeusamet, mc herculc !
Etaflor .' Srd ttiam ironic'e dicüur pro : Qvaü vc-
rö, videlicet, fciücet.
^rco()Ci(/91€/ Übertas, immunitas, excmtio,in«
dul^entia , 1/. afylum , ara , refugium , rcccpcus
Privilegium. git«bf it ''c*** überam juris-
dlctioncmc5 municipkim fignificai^ ßvr locurn
privilegiacum. §rtnf)Cit ^tl fttn^i^cn / impuni-
5« Stttfbcft ff^f n/ in übertatem vendieav
1 c ^reoOCIt geben / dare veniam , licentiam,
permittfre , poMiiatcsn facac. }iu< htt
S6i
562
grepbci t nehmen / ab ans dccrabctc <£incn bco
Kincr grcnbeit banobaben/ manualiqvem afle-
rerc 3c mebrere grcpbett / je qrtfjjer 3Rum>iüV
detenorcs fumus licentia. Voller unD ^Oftftt
babcitijrüff grcpbcit piöonbus atqvc poctis
qtidlibct audcndi femper fuit aeqva poceftas.
2iHi]cboinc grcpbcit/ tngenuitas. gleifdjlidjc
grtobe« / "rnalis licentia. 0> c fc |* fr e nl> c if / vav
cauo Lcgit. ©etwfjeitf fieobett / iibcrcas reü-
|ioni$. lX«&t$freob<»teH/bencficia juris. föa|h
frcpi^Cii / hofpitalirai. 9u'i$sfvepb<it/ Ubcrtas
Imperii , . ff f"p*k.
fftift/ Olt/ fj. 4 StCfMf ut : 4 gcl)«rf/
-Srofl i frieren/ Ä.o|l « laOen / Kail I e».
Apptllanlur autem glittet: 1» iure : Indulca , di-
lationes.prorogacioncs termmorum, amplia-
tiones ft certa fpatia cemporis. 3" btefer gritf/
hoc tempore , io hoc momento ftvr ptrn&o cem-
poris- 3u (tUcr griff / femper , omntbus diebus,
ccrnporibus * momcntis. t|l npd) «HC fur^C
glitt bi$ Daf)in / pauxillum temporrs reftac us-
qvccö. Sbefcbiunaffrijl/ fpacium panitcodi.
tönl«jcnfnjl paululum tomporis , q»od prasten-
dtt is , qvi in exerema neceflitate conftiturus eft.
Dktiur ttum JP)cnrcr*fri^. 9eae&fri(l / aluu
Od« tX3Chftfl>Ctt/ rcfiduum & prorogatio. SRpt»
fTiften funt fatalia iiuidica, «/; in apptüahonibtu,
UuttrAtionibut , prohttionibtu , juramtntii , mvtßi-
tuiif , ufucaptonibm , ftje. <3^d>|lf<t)< grift rjfj 1er-
minus Saxonicus fex fepnmams 4c cnbus diebus
conftans. ©uppeltc Cracbnicbe gritf/ «mpin
qvadrimeftre
grifti'tl fervarc.confervare, diffcrre, procrartina-
rc . prorogaTC , ampliare. üßenn mir etliche Zto
arnurqcfntfrt »erben/ modo resinaliqvotdic*
prorraharur. SBenn mir ©Oft ba< ?eben frh
l'tc r / fc babc id) Rod) £offnun g / modo vi v«c Ii-
etat , fpes c ft .
gnttmni / Ott / mora, proeraftinario , ampliario,
Widern, qved $n(l. gri|tlina btT <£rra(c/pr o-
cmrti nacio pocsiat. ^nfgsfri|tlKI4 / "hat 0uU*
ffanO/ indocias , vulgbtrrugya. ScbcntffrtfrUIia/
nun vitatamplior.
gTi|flid)/ «ifrS. &adverb. amplificarus , contraua»
tus , prorogarus , protraÄus , 8* . amplitcr,
traft im.
ffran? / *Jj. k Swy / «r i «<mg * <5«i> /o//« &
ttiamnum in FräneoniM : (Bcf. Qv*re nun cpw rfl,
ut pro cempefito vendüttur cx$tyiS Attf/ ifväfifit
liber juvrnu. gratlf mttem idm eßr qvod £ li'p
•vtl aide conßat , qvod Hkrk , avarum portor tum Jo-
int um tß t injcribälur : Franco . fvtfi libtr* Itter*.
Hüte diüi franci , populi Gnmanu ad Alanum,
alias Franci oricncalcs , ficOÜ grailfcn; Franci
occidcntales , alias Franco Galli , vuoia GaüUt
Cornau* Die Ößcfi granfen / hodie ^MitjofgiV
qvi Jane originr Grrmani funt &olim ImgvA Ttuto~
med fiv« Ctlttci ufi,qvam Latmk vocabulif h Ro'
mank viäi contaminavere , ir.de glortanta ceu ho-
loftTicKindutidrpelkbtaAdami&Ev*. Dicuntrtr
auiem £r<m*of<ri/ a ^r4f»j yi-w £raiififd) ^
Rofcn / loa vi , qvbd Franeici loqvantur , wr.*
JLicbf ofen / N«n/<- /oa-w ; Sk £c4n£oftn/ fi<
co»/rdS. ^rflBüofen/ Franctci loqvent*. Ab bic
fente dtprnerontr, ulut fratribw ottm germanU , m-
it aliud nobif proven.t , Vrater habitum perrori-
num , tncOCÜlctOer / per\rcuUonti , Je /i/fm vene-
rram ,fxvt ingvaiariam , yvam Ort ^Mnjofcn -ip-
pellant , qvairm ingralitudmem tlle vindicabit 9 cn-
ff« iudicta jißa funt, .
grdnf ifd) / adj. &adv. propr. Franc *us ft Franc icc.
2Jlf f. ^r.FiKh - vetus, antiqvus ,prifcu< , o/im es.
fem, g^prifcc : antiq vc.amiqvitui. 2i(tfltiSnti|ebe
Xraebt / itabicus antiqvus. tMltfrdtlf ©W»
teil / mores pnici. ^tänhfc^cn fOein not ho-
dir appeüamm ^Wnfcntrctn / vtnum Franci-
cum.
Sranjciftt / & $?ran;Sftfcb/ «i». e^^r*.
Galliens ft Gallice. Oid) gmnjoifeb fleibcn/
morc Gallorum veftiri. graiiji^td) Ilten Gal-
lice loq vi. lUi ipfi Galli Parier dxeunt , qvod tß k
$abtln/ Hi(panict: Hablar , qvafi dvas nugarip
loqvendo inrpttre.
Jflefc & JciCbC / D«r/p/«r.r«rrt,pax,qvi<i,
fecuritas. Feilem , ut $rtO« frn5f retur fme «/
ficuti Swci ferkbunt f ^ciOt> ; \ed refragatur u\tu,
Belg* dicunt : VtcO«. In LL. Alemann *Uam
Frtdm & Frtdum reptritur. Omnwi tß k 8}*f/
qvi* pax tuttßima rtrum ; qva dtnvdlio Jatfr pre
pmqvwr tß t qvkm fi k »oiftodir« , venire
fomniet , qvia pax rtmpublicam eußodiirt. Um
griebt bitten / pacem pcterc.orarc, bellum de«
precari. (gr uerfiiehr / tb er griebe erlanqen
riMinrt / pacem qvavis conditione Tcntac, ^fli
ac/ rcie bu ben ^ricDen bab.n trttl/i / die pacis le-
ges. (g^ift JF>onnuncj in einen nSfi \w.W\\ grtebe/
fpes eft compoHtionis honefl«. 3»m $riebc
öertuabnen / animum «licuji» ad ceoco<d>an%
31« filtere.
563
5r
564
tcrtere. vTr toill t>cn grieben nidu etitacl:cn,
abnuit pacem, «. on.i 1 doncm pacis rcfpuu. 3
muü grictc haben / ei fomme und) wie es »olle
qväus condmonc pacem accipiam. §rietk' CT-
1/uHcn / pacem impetrarc, ledimere. Qriebe
nueben/ inconcordiam reduecre, pacem con-
ciliare Rricbc hclren ur etkn / intcrpoacrc
fe in pacihcanooem. 3Bir Hieben mchls mehr
al6§rffbc/ pacem tepokunusomnes, tranqvjl-
Uta rem cxpccünui, aueupamur. Der ffhltWini
fegriebc hilft mehr / als 5er befte Ärieg / pax
iniqvitiima jufhtfirao hello prxt'crtur. ü'.>n
leben in Stiebe fo b.ihin/ m pacc & odio con-
qvicfcimus. SÄ an bärt nichts mehr oon gricDe/
pacifkacio cxringvitur. £)en »^rieben ^ a i
Uten / cuftodire f tuen pacem. $riebe t)<lltCtt/
pacem Icrvarc. gliebe (chaffftt • cranqTillum
reddere , manum intcrponore. Ritten |llfric>
ben lapen/ fmerc. ^[rieben gebieten/ pacem im-
■erarc. (J. uu'ii im Ävicbcil Imiiiium laden / cum
bona gratia aliqvcm diraitecre. &etriiglid)ei
triebe / bellum nomine pa^ in involutum. V^C-
1 HMper unb ocrfichertcr oriebe ' P ax «p-oiata.
&ngtmirigrr/diuturna. (Scbaiiblidjcr / igno-
nimiofa 3*rfd)tod cncC triebe/ paäiones in-
icrcift*.
SMirgfricbe / conventio juraca * ad communem
coniervacionem dr tranqvillicatcm familiat.
j&urgfricfc etiam rfl jurisdicho f'ru mer um impe-
rium c-'/' potcftai gladii in caftro, ßveucc, nr
avH m eA ßringat gla.tium aut aita mo.iö pacem tur-
otU Cbfriebc/ pax conjugum, conjugialis con*
cordia. (Sottsfriebc / aiylum ccclefiafticum.
jT)anbfri{b< / caucio de non ofFcndcndo, propr.
paxmanualis. J£)au£frieb/ pax domeftica. ^>cil
ftieD/ paxfalutaris. jtrJbetfricbe / cenfvetudo,
m LL. Lorigobard, Itgitur : Cadarfreda : RoDf tlt
autem rß loqvi , tta, ut proprif rjpt dialecxut , (tu mo-
dm Ictfyrndi. Banbfricb/ pax publica. fteli
gion^riebf/ pacificatio religiola. (gdKttlftifÖ/
pax fimulara, ima"o pacis. Scclenfriebe/ pax
anima». tStrjrrnfl'i.b / aotor, fax, euba belli,
rurbarum.fcdicionis. Unfrieb/altercatio, liti-
£atio,jurgiumS9> bellum, grieb trnehrt / Un
fficb Perjfbrt / concordii res parva: crefeunt,
difcordia maximx dilabuntur. Muli* etiam
nomina propriajunt , a SviiXf / ut : ^tltCnfriCD/
f tu ^ermanfuet» / pax Duck. ttlannfTtet»/
vir pack. 0!€CjfcieO/ fvoJ etiam CScyfilCÖ K»
C*yt^i't apptuant , viSoria pacem reßitueiu.
ölfifricO / firmt pacH homo , 0lf< tnim antiqvi
rß firmtu , canjiaiu. JflPdrnfrtCO / pramonent ad
Vicfr a, &c.
Sric^cti / &frtfixntüu befrteOrn / ac bffri^i^cn/
frepr. paciäcare, pacem conikere, propman,
pacare, placarc, £fT muoire. Htm ein bef richtet
@artcu/ befriebeter ^>of/ bonus rcpibu« c«-
cumdacus, arca planen munica. Sed bcfViftttt/
h ' bci"vifi>i ;;n fceqvcutiinmc nocac , compone-
re, cxpiarc,complacarc,ibWcrc debica. vi i bat
und) bcincbikJC. / pecunum mihi dcbitam cxfol-
vir. (Sinai ■nberrti'Di.ict l"ßiu < non facisfacerc
alicui de re qvädam. Ulibetricbtt/ inpacarut.
^rtf blOJino,/ DlC/ ftmplex non cfi ui ufu.fed comp. '
fritbiijuna, / paeiheatio, mingacio,componcio,
(auifaüio. & bat unic g^friebtjuug erlanget/
contenrus eft de foluiionc debici. ^efrit'bigung
etutm dtcüur munitio, cuflodja, feeucitas.
$c trieber y ^efriebiger/ Oer/ paetficacor, arbiter.
wfrieberin/ Jeu ijefriebig.riu Du/ «onettitms
conuovcifiic v- i liuum. $5efriebiger ttiam eß
profe iticni arca» vcl hör cos.
SrieMirj)/ friebfam/ w friebfamlief) t ^Uu &*Jverb.
uaaqvillu»,fcdamt, pacatui, pacificm , placi»
dus, qvictuc, pacificc, rraoqville , qvicce,
placide. grieblid) ^abr l t annus tranqvillus,
inturbnlus. '.\\ i.i lidni Aiin: prineeps muis,
pacificiu. ^r icD l icb c Reiten / ihr frieb|aine 3 fi-
ten / balcyoma. er i|i cm fricb/ainer 5)eiiifd)/
pacit ftudioius e(L Das tanb i|t frieblid)/ pro-
vinciaeft pacatuiima. (£5 gebt gan} friebfam
inber Srbfcfyaft |U/ coberede» pacaeö erga fe
funt animo.
griebfamFeU . 0. e / SricM tcbFei t / cupidicas oeü,
xqvaniroicas , maofvetudo , dementia . lenuas»
indulgcnria. i£r i|t aOerbmg^ jur friebfam«
feit geneigt/ nihil mavult, qväm pacem , aman-
cisfimus tranqvillicatii eft.
3ufricbcn/«/«^*t/«rp/riM>B^, aJjeÜtve^ &exponitmr
contentu», pacatus,reconciiiatu$ , moderatus,
qvic:us. yufli;bcil fepn / acoTtefcere , aeqv«
animo ferre , non rehdere. (£t t|l mit rociliai 'Ii
tufrieben/ parvö, modicö contentut eft. jd)
bin infrieben / placct, efte, per me licet, accipio
conditionem. Sciemanb i|t mit ben feinigen in -
f rieben/ nemo A16 contentus vivit. Sßcljufrie»
ben fepn / xqvo ammo ferrc. Übel iufnrbrn
fern / ;c;',re, molcftc, fubmolcftc ferre. Rillen
jufrieben (iellen / animum alicui explerc, fatis-
faccic alicui. ^ d; bin bef en juf rieben / non rc-
cuio.
565
cu(o. 2Bir jinb mit uni fclber mdjt jufriebcn/
noftri noimcc pacnttcr.
5cicr/ tf-Jreur/ frieren/ 5**™. freren/
fngere, algere, frigus pari , frigefeere, rigere.
Stjiffme etum dtätur gefrieren / Uch gefrieren
propr./J/congclarc, congelafccrc , conglaciarc.
Kl lCWl rßanomäton: 30) friere/ bufreurft/ CT
frrurf/ freuft/ 8" friert / wir frieren / id) fror/ icfc
fröre / gefroren. Ufurpatur etiam imptrfonalitrr
öf rtdproci. <£$ frruerf / jlw gefreierf mieb/ mid)
frieret / frigeo. <£$ fteuert mid) an bie $upe/
frigeo pctlibut. (Einem ieben frcu'l / naepbem
CrÄleiPer böt/ P r ° rarione Dcusdifpcrut fri-
gora vcftn. «flad? bem (5onncnfcf)fin wirb bieb
U0(^lt>0l frieren / nonfemper »rftaserit, venu
brems. fre«rtbrau&en/ gelat fori». £>atf
SÖaper gefrenref / aqra frigonbui tegirur , fn-
gore conftringitur , induratur , riget. 2ßa§cr
»On Jf jltC gefroren / aqva frigorc concreta.
(Steinhart gefroren feon/ rigere gelu. <&r ijl
gefroren/ dteitur etiam de eo , fvi amuletis vet car-
mioc magico induratus elf, 4.'»A/, tft fette.
®cNr/ *o*7 MeOefriere/ «/ii/©efrörne/ Me
gricrung / ©efrierung/ &X>m grieren / gehä-
diurn , gelu, gclatto, congelario. Ufttatiffimum
fr* hu omtribta tarnen rfl : htt groft / frigus , al-
gor. Der grofi (übt ben ©irbern webe/ fngus
urit membra, membra frigore langvefeunt, tor-
p«nt. ©ie3Baj?er flehen oom grt>ft/ flumina
gelu confiftunr, concrcfcunt. (Ein arailfaner
*rofl / gelu rigidisfimum, acurisfimum, faevim,
immodicum. (E* jfjj ein gr oft braufren/ bie SRÄ ■
gel motten planen / adeö pcnetrabilc frigus eft,
ut ferrum ipfum disrumperc potis fir.
ftulfrieren / congelari , gelu durari. 5£enn bie
€rbe wo! aiiSfreurrf / fo ift jicfraebf barer / hu-
nun i ni C concreto frigore rorprac , fruftu» non
»eae produar. SBenn Wf wttty anfrieret/
fo pflegt fte meiner jirroerben/lincea fVieoce can-
dicant. 2ttenn bcrtfobl etwa* autfgefroren iftv
foebeter am bfften/ olera frigore tacta optime
mollefcunt. Slueffrierung / Die/ congclatio.
5lu&jefrorrn / egclidu».
gefrieren/ ö> Uberfrieren/ in giaciem murari , ege-
lidum fieri, frigorc concrefeere. (Ein befror
ner/ ot>ee nberfrorner glu§ / fluv iui giacie con-
ftriftus. X)ie 5Betnc Defrieren nicfjt IcidKlidy
gelu rina rareoter congelafcunt. J£kuc unb
feartfinb t'bmganj befrcrrB / giacie fonanc-ca-
pilli, * oitet indu^Q Candida barba gelu.
$t y66
(Entfrieren / poet. iß , egehdum fieri , rcgclare , ege-
lidari. t>Ai <£i^ CUtfriertf / giacies calorcÜ-
o vefada difFundamr. ©je £4l( C entfrieret / geh«
lolvicur.
(Erfrieren / frigore Izdi , frigiditate afltdul necari.
Jfcb CTfricre f fd)icr / trigore totus obrigefco.
CfftfUM Blüten / ßcrminar icncs frigonbut ex-
uftac €rfrorneguBcunbJf)tJnbc/ pernione».
3ufamnienfricren / con^elare. Z>ü 2Ba§er ifi
burö> ben befngen grofl jufammen^efroren/
acuto gelu flumina conftiterunt. 2)ie€rbeU<
flr3§c frieren jufammen/gicbx rerrac ngentcoa-
cretö gelu.
grierli* / grofh'g / Ö'grofHiebt f *Ajt8. frigidul«.
üibfrigidiu, aliqvanrulum gclidua, rigidus. ^| i
ifl gar ein froftiaer SWenfcb / repent* Ixdimr fVi- '
Sore , alfiofus cO. Vottmm ultt Fritidulot etUun
roftctc^rofUler. ©er groftirjte hinter/
gbciahs hyems. ©je froftldjfe Uft I aer aHiu.
DagfroftigeSieber/ horrida febrü. d tciturqve
bomr ifle jrhrihi nonnuUis qvrq. X>it grfof.
horrerc ■ ineutirc« ai«
gere, frigorc centari, fennre frigora, &,mfr-
briumptrcxifmu : Qvc rqvcro qvaci. & fV0]\dt
immerfort / perpetuö alget frigore , membra al-
gorcditlnngunrur. Ab hec rfi grofieluiig / X>W
norror, rigor , algor , qverqvcru».
prepr. rß : algidus, frigi-
dulus } fed fiourate exponitur : Recens, novus»
juvenis, ü. vividut , regetut , alacer , integer, (a-
nui , r6 diBum , qvod frigtu certuptitntem prihibtat,
Cälor autrm Putredinrm JätiTt induCMt. grifd)C
©utter/ frifd) 95rof/ ftifö gleif* / butjr rum,
panii , caro recem. grifepe (rper / ova recentra.
griffe üRileb / 'ac mufteum. grifcb Oel / larex
olei. griffe ^ Ii nbc / vulnut receat , crudum.
grifefic i J^emb / munda fubueula. 2 n frifebem
0eb(J(btnf!§/mcmoria recentiore. $lUfrifcbtT
Jaht /fivr auf frifebem ftuj? / recenti opere , fla-
giri6 nuneprimum perperrato, in coneinenri«
manifcfrö. grifcb auf! age, agile ! Gallk:Cou-
■ grifeb gewagt/ ift halb aemonnen / auden.
ceifortunajuvac. grifd) oen Ratten geben/ cito,
ecleriter, numero evenire, effid. ^rifd) nnb
frr?lid) fei)« / xgritudinc vacarc. grifft unb (ttC
fimb fepn/ optime , refte valere , vegetum efle.
grifcj) unbgefunb juben Peinigen fommrn / in-
columenfcad (uot recipere. Qfiu frifd)er
bat/ milei gcaerofut. (fin frifeber 2elb/ cor-
pus integrum , fanum & fTrmum. grifcher
9tii ü QBein/
567
Sr
568
*3Q5dn / vinum lufttrum. «gnfd)C ^wft / «rlum
rccens * fpirabdc. gnfdjft $>tn«n /fonsfrigi-
dus , amcnnut, egcUdus.
griffen / &frtqvaOwi (frfrifdjC« / p^pr. frigeft.
<ere, refngerar«, focillarc, recreare, it. vc«c-
tarc , refiecre , dekßare. (Jinen »icDcr enu-
MMN fcfovcrc aliqvem. (Eine* ©emnt erfri-
jenen/ confpcrgereahqwn hiiarirarc, delefta-
tioncm alicui afterrc. 9-mmen frifchen/ /rw
€rfriid)fn/ ircünr r/i*m 9ln6|rifehcn & (fiafn«
(eben/ florcs ofciranresfrigidi afpergere , herbat
maef rare ■ reficere aqvi » rcfirigcrare confper-
gendo. £r i}l oc-n feiner tfranfbeit tweberum
• ttfviföttf «ercatw eft c raorbd.
grifther/ t>et/ homogenerofus, vigorofus, valU
dus , fun is, audax , iinw: hcros. £rfrifd)CV
»crö, reercam, rcfc£Vor,rcfocillaof.
gvifd)bcit/ OW/ vigor , robur, integritas corporis,
item : forcirado, audacia, alacricas.
Crfrifehung / Dil/ rcdmrcgraiio, renovario , re-
ercatio, vegetatio. ©K Crfrifchuno. be$ @C*
tniitrt / remisfio aniroi » rcfrigerium mencis.
28a* feine (Erfrifchung ba 1 1 trimmet ball) ein €u.
t>f / qvod care: alcernä reqvie , durabile non
Srifeili* / «4 lim jW StitxiiQ tfrofctietH.
Eß tiiam audaculus, fuWiigidus,
StifCblinc)/ ^zg/dUüur: vervcxÖariescafrra-
tus, Um porculus, porcus anniculus fylvefter.
Jrofd)/ t*t/ p<«r. Stoffe/ rana, ajtlu Stait/
qvodfrigidtQimum ßt tmphibium : Oed grDW) etia»t
tß tumarfub hngva rrumpem jonaam r*rut tX-
hbens, calamita, raouoculus: licet ranunculus
ttiam ßt eilt gröfcMeiB / dhain. etiam raoula. Den
grown lUtrinfen «»eben/ ramsaqrarn fubmi-
niftrare., pro*», de dbßirdu & prdpofltrii : eß aiim
darr um gr*ttflim*m. Sßaumfrofd) / five £jllb
frofeb/ rana »iridis, arborca. <£rtr tenfTöfch/)H*
©rafefrofej)/ rana hortend«, tyfiilfrofd)/ rana
Juta/ia, hufo paluftris. ftco/nfrOfchlein / 25et<
terfr6fd)Iein / rana diopetcs, ranunculus calö
dclapfus, rana temporaria. Öiorfrofchleill / ra-
na calamttcj. SBofetfr üfd>/ «na aq»atilis . pa-
luftris. ©clblicbtcr «ißrtserfrefcj/ ranaaqva-
ti<a <itrina. ©inner ©iiperrrcKP/ P* 1 "-
ftris vicidi«. 3umje ^rpjehe/ pulh ranamm
grpfd) flm ^irMbiuicn/ jugum pcainisÖ' ranu-
la. äfcnn tritt Irtn gref*/ folange biier qt>acf ci/
furor fit 1*6 ücpms pacicnwa.
i\n€^ / ©er/ pannai crifpatus , ita dßw h find-
Htudifte pruin* exajfnanfo tollet &cätnpos fiocculk
Juk cmrntibw ^fmvjlibw ;■ Ttluq i pannut eß
»of / Äwpon ' & Rettin.
V id'irc n / crifpare, refricare. (Jia ^ ueft friefiren/
inducerc pannis ? illos. (Sine .3>arncf i friejiren/
capiliitium /ru caUcodrum crifpare , vulgb fii-
ftre.
StiefÜrCt/ •«/ crirparu, refricanspannos, iw/gi
cnßator , frifttor.
jftfcfaNM/ 1>»</ crifpatio, rcfxicacio.
griefiflicb/ yi-w|cfriejirrt/ «4 crij>us , crifpulus,
fubcui'pus , ernpatui. föftricfirte £arc mit
btm ÄteufeleifCtt/.vibraci crine&fcrrdcalidö.
Jrtfa&itm/ friger«, torrer«, idir* ifU cri-
frttior* fru fruMtune diBum t Cmtmu enim , dum m
patinii frigrntur , buüat ejiciunt miltum. gtif a^it»
ta- ,^ln|\h . v.ir«. t:,xj.
SCOb/frOÖCn/ gCfrO^t/ fapcre.aacnc«
judicare , fibi confulere , txttu vocabultan Sax*~
nicum , fortaflis a Germanorum idoh CroJo , gwi
fapientemnot&t,it. frufrifcrum, benignum, ju-
ftum. A groDen eß fitobt I *d). attenrus ad rem,
fua curans , (Ibi ipu confulcns. Hmc ^rot>»
ftau / obßttrix , . ST $ro&fra»«nlc>rjn / m4ra-
/ruin.
gromm/ frömmer / frömmfter / ad,. q ^fi
grpl>em/ contrAB'e^tom/ propri} : rrudcns,frO-
gifcr, induftrius j nodii ußtifotur pro Pio ,pro-
bo, bono, integro, jufto, rdigiofo» fincero.
Ntc opus rfi , qvod £romm dtdutamui k G>*co
<p# /umO , prudens , <ui A Laiüio Probus , rttm in
tdlibud vecibiu antip h, nihil Jebeamm ftveGr*-.
at , /ivf Lotto , ftd tpfoivm ptnuruun ntftrii potius
MvitikfublnattDofimut. frommer 3()?ann/ vi»
integer, homo trugt, fromme v -Sater / patex
nitis. groinme hinter / bberi obedientes,
probi. Stemme Scutr / boni , it. placidi , fim-
pliccs 1 moribus agninit. $et) At i nuiu n \v\:t>
man fl'Omm / proborum commercio probus
evades. J^>alte oi(b |ii frommen beuten/ bonis
convctfai c €ln frommei 2Ucib/ uxor mori-
gcra. vi in SBcib tvitt) 4?erj int J^aufc turch
SrömmigFett / cafta ad vir um matrona parendo
imperar. «Der Srömmlie toill ieöermann ftwi/
optimutqvihber «ideri vult.fcd non efle. (£inc5
frommen gcticuft iebermann/ bonuavir com-
munebonura. ^t frommer SKenfcb/ k^r^er
4rtu|/
569 fr Sr 57°
j\ r . Ii; / virrutisfpcftar« durior conditio, grom
fc»n fleht Atteln / jufti»fimus efl'c qri cupit ,exi-
«uai femper lubebu opes. gromm unb fromm
iilfiimiTKH/ inrxr bonos benevolcntia cft. ^rrrii
fern / rede t.u c rc. gromm rot rben / refipifcer«.
glomm madjcn / juftificare , in gy mm reöae ra-
Cionisaiiqvcm duecre, mehorem facerr. £Mc
Soebter nmcht die Butter fromm / pesfima m*-
cer mix pejoh famam minorem deber. 21lljil<
fromm / probin in exceflu. 9iO|Ufromm unn\
luclH / qvi ad omnia connivec , nihil agit. (£r
h'inftfia) aüjuftomin fron/ ipsä probirate pro-
biorem fe pucau OlUfromm/ irifigniter pius,
bonitakipusfima. ©eltenfromm/ raröbonut.
Oebrtnfromm/ probiracemfimulan», .1/1.1» 53n#
benfromm / lupus pelle ovjnätc&us. -fuubt
frvt ÜßalfrDinni / bonorum prineeps, primarius,
apex , gemma , nuclcus. Unf roiüitt/ improbus,
iniqvus , tmpiu», malus.
Stömtucn/flefrominct/ prodc/Tc, proficerc,
er cüere 1 expedire , conducere. Qai frominct
nidbt ju meiner (Sefunbbetf / non confaiit hoc
valctuduM mc*. Sin treuer Kaht frommet viel-
fidum confihum ingenscroolumeneum. ^mu
meß ba nidht / fb binbere meht / ne obfis, tl pro-
defle noli*. Compof. rfi SKrffrommen/ obefle,
nocerc , malum inurcre , afferre pcrnioem.
Sfcofer Kobt rnisfrommet oft bera SXabtörber/
perridia f*pe aufto r 1 fraudi eflet tolec.
gronmenv ©aoy unlita«, emokimentu«. ©ae"
gemeine frommen / utüius publica. Jtnafl
bringt Dremmen / magna praemiahtempropo-
fita ftim. 3>a* bienet nic&t in meinen grommen/
hoc non conducic rationibus meis. l£*tf tDtrb
im* beoben jnm frommen ciebeocn / e rc uuius-
qyc noftmm crir. £ in fleiner (re&abe bnuai
oft cjrof en grommen mit fteh / pecuniam in loco
negligerc maximum interdum ert lucrum.
grdmmifJbc n / grtfmmlein / x>a* / dimin. pctijp.mum
ironiee fumitur pro malodrpcrvriTo. ©>1$ War
ein rcejjf gr^mmd^en/ flagitsofisumu« omnium
erat # nihil e o levius aur inaniut , fcclus homi-
nii. Eß etiam nebulo probitatem (imulani,
hypoenra , fimulator,fraudumartifex. v£ r i|t
ein '^römdjcn/ aliud clauAim in pcäorc, aliud
lingvi promrum habet.
ffrrJmmiurft / ow / &<w Sromm fVvii / bom-
cai , probirai , piccai, dextericas. $}ergrom
mmfeit nnebtrad)fen/ pictatem colcre, vircutem
kam. 2)<r gv4nimia.reit gute 3^a4>t fageru
valedicerc probirari. flßp fteeft bellt • u $age
bie grömmirtf eit V Heu Dieras : heu prifca fidet '
QKan lobt §rdmmiatot / aber man gibt ihr
nicht*/ picias laudacur * algec. ^um fromm
(COR <JC()Ört ein <jro§tf/ innumera Ainc icqvi-
fita prcbit.nn. ^romm fenn iKbirt niebt nacb
J^oftf / excac aulä qvi volet eile piui. II lirrtMH
micjfeit/ improbitat, naaluia.
^rcmmhdv fr^mmiglich/ frömmia' ai,.&aivah.
probu«, dexter. inreger, t'rugi, honemis, virtuo-
iu«, Ö 1 .- pie, probe, dextre. Unfrdmmüeh / im-
probe, iniqve.
tdftü. prupr. eß face», fanAus , fummus,
praeciouut: uiuie $tOtÜii<bnam/ corput Dvmtm
Augujtum> venerandum. Poßea gron de opetkpu-
hlick Jici confvevit , fvoi ab initio ttlef Optra exige-
btntur tantum ad rrßiienJa loia facra , ut ad muroi
urbtumexßruta.iot ac tdtficandai *<4h foerat : ]om
wro , fif grone / die itm q vaelibct opeea gratuita
€^ ruftica , tön £cr)nbienft/ 5ronbicn]t. Sed
career cußodu magjlratüt ttuxmnum appeüatui
£roney ^rimt« S5 Stoacwy .
grone/ t>et/ aJiit ^ronbot/ pr?sco,(raror,appi>
ritor, accenfus, miuillcr publicus, ideb dittut,
nv : j.i juramenlum oflktale praßtt 1$ vmdtxfulei um
fit, ipjafi facer nuncius.
SroitC / / «t di3um,rß opera fervorum dominia
debuj, .T^tOtl/ Jacer , qvafifao * Ii6rr(atit , 91*
per manumtßlonem eonhgit , remunetatio, vel ex J'ub-
jtüionü jure ob pt oltütonem. föcmcgenc ^l'ÜHC U,
fervitta ad certum tempus de aJias drcumAan-
tiasdctcrminataacre/lriela. llinniutiaic Ä'vo
nen/ operaein«.crue, indiftmäscindcteinnna.
tat. Qhfer/roneil/opexxaf jtorum, fcj-vitiaru-
xicalia. ^Allfroiie / ad exftruenda sdificia.
^SittlTOiien / opene prcrario * ex caufa officii
ediraa. öictlflfVonen / omnu »tucnt Tervuia.
guhrfronen / veaura officia. ßrnbefronen/
opene mesils. Jf)anbfrrnen ( oper* oflScialcs,
manualia fenritia. J^)cufrone / fccnifcciiun.
Jpermfrone/ opera domnns debita. JÖpljfroiif /
lignario. ^b)gbfr01ie/ opera venatica.
frone/ opera curfona. ^>i'cr bfvvnc / opera cum
eqvi», ofMcia vecrurae. ^Jfiufjfrone/ operaru-
ralis. Itnijfronen / opera* ad certos dies refth-
Aae, officia diurnat
gr6lien/ operamgratuitampneflare, ferritiado-
minii exbiberc. Z^u* Touren mn§en fronen/
' wen» ti ber^er) haben toifl/ tgarnnmeoam
9U Üj ex
*7i
5t
572
cx «iomiuoruin arbuno pcndcnt , Ar toties prae-
ftari dcbenc , qvotics cxiguntur. ©on '^ni nit n
güfcin illUH m.lll fronen / bona ruftica icrviciu *
oncribus funt obnoxia.
5 i'i' ii'' i' / &<t / operarius rufticus, homo proprius,
adferiptuius, fubJirus.
grrJuiing/ Die/ cfT Ordnen / fiW^toite/
opera ruftica. l£id}P0H groiten loöf aii'cu rc-
dimcrcopcrat. tgid) üb« basgronen bcfc!)roe>
t ili / conqvcri de operis durionbus. Qu Uli
betrauen icQcn mit ben gronen < über ba$£et'
fommen nitfrt bcTdbrocret tverben / ruftici non
gravan Jcbent icrvuns conrra confvetudincm
rcgionii. QU grtfnung / mit vor Cllicrt? ge<
Im euch! 1 h wrnd)\ ii ' ferritia fecundum anu-
qvam formam de modum conferre. Qnt ge»
brcttd>lidP>c fronen / oper« coifvcuc A fo-
Rttfc
griMlbar/ froilb^ft / **7- fervieiis* oneribus obno-
xius, oncra fumnen». grc-ribart ©itfCT/ bona
paganica.
Skfrtftien/ manm injicere, vadari , radimonid ob-
ßnngere , vulgh «rtßste. $\-\xv'M\in\ / inhibi-
tiowl rcrencio rcrum aut perfonat um, nemo'
"VtMtnr dt loco in locum^v >.i.i tri tum yvuifiat.
<Pfrunöe/ x>it/ piur. ^frunben/ pr*bcnda,
facerdotium, canonicacus. dicitur a $ton / ipna
facra rfiy &ob Uborrm fäcrttm dätur : alias <J) jrnnbc
idrm rfi <jvcd Stiftung / ftipendium , (ubfidium,
benchcium, donatio, dotatio, legatum. <pfnW'
t)( ttiam tß contractu! emtionis anRui reditui ad
vitam 1 4/14/ ein JLcibejcDineje.
<J>fr UltDncr / OCt / tpn factrdotio pr<rrß , facerdm , ca-
nonicus, ol'm eafattu , clrricute cäsi Dri , am
©otteßbiiufc / hoMe Domben / öf ^frunbner
tlui fiimficAlhne dicitur : annuos redirus a>l ritam
cmcns.fii'f alimenrarius.
Jrft / fräfte / feübec / fröbeftec/ «4M*.
&adv. &avidtm*b advrrbio frÜ ÖffrilbC/ manc,
tempert 1 ve , iruuire . diligenter» adjeilivum fx\l>
l)f r macutinus , tempeftivus , maturus, diligens,
drducitur, £jnc fx\\\)C 3unicf fmif r 1 maturus
reditui. ^riiht? Öbfl 1 marura poma. Q\t
fnibc 90?0igen$jcit / temput matutinum. 2111 ;ti
friibc / praecox , prarrnaiurus. QU frühe $Xe<
jjen / primores pluviat. &i( fv\\\)C ®at/ fefti-
nata fementii. ^riihi v? uii^ai Horas matu-
tinr. grnhmoriji \\M Krnrt fiel) ; am tuil ni / au-
toza mufis armea. ^ti aller grabe/ u bi primum
diluxcric. (&n früher biMTc n ^inb / lucms , pri-
ma luccnamt. grul>C@fburt/ partu» imma-
turu». Sni acbiSl'cn / partum cjicere. (3d)r<n
niiht iiifni' jlurf) ! nc criumphaance viaoriam.
^kDcnr frftb an Den alten Wann / mature fias
teaex. g r ühmer j cn$ / manc , fub aurorl , an.
tediem. gaft frfi!)c/ frf>r frubf/ pene mani,
pnmä tuet. ftrniK Der ^a.je / cx antclucano
tempore. groiK am $agc / primo diluculdw
€ht früher Wcn''d» / homo marurinus , indu-
ftrim. 2)ic ©ad)c ifl nod> jnfrübe fliiiiiarnfcny
rei non J um maruruic. ifl ni'cb frUQC Ullllj
mit Wt/ adhuc tua mcsH« in herbä eft.
gVÜiid) / grnbig / •»•<>. e^T -i n-, matutinat , tera-
pc rti vu$ , pr.Tpropcrus, praeproperc. tempe-
ftivc 1 multö mane.
,\l ll!l!Ul ver t rempu« Vernum, (^innaßrt
grftlinay ver udum. $ruff ne r Grilling / Aidnm.
iO(9 aniKbcnbcm grülinge/ primo rerc. grl«
ling fenn/ ot>tt roerbrn / vernai t J)cr grulinj
f ommt berbco / w ineipir. 2>er erf?c «Wonat
im gn'lling / ver novum , primum , inicns. ©et
anoere 9)ionat im gröling/ ra adultum.me«
^ium. 2>er britlr ?vfeonat im ^ruling / »er pr»-
cep$ , praecipiram , exien», (f in im griliug ge«
bomet/ Tcrnui. gn'llingc eti^m dicuntur agni
v er n 1 , pecora verna. Sic dicitur ein Grilling cj5*
grÜlinrjKn/ fpurius , aut propr, infam ftatim poft
nuptias editu«.
ddj. & ädv. in»
durttius , diligens , acer , gnarus , impiger , rtre-
nuus, •' concente, ftrenuc, tedulo , leriö. f't.ie-
turtffe, non k Latvnrum frunitus, fr d Tel 4 ft l'lb/
manc , mature , w/ a froDcn / Tapere. grutig tü
rtMS jutiihn / offic lofus , induthiui. grutig Dar«
wn gehen / itet ineeptum cclcrare. Unfrntig/
ignavus, fcgniii cepidus.abjcdui, jacens ant-
mus. Ullfrutig Oom c cbUif / torpidus fomnoW
31m ^eibe nnD töemm unfruttg / animo dt cor-
pore rorpem.
gruttglid)/ «.fo.fcdolo, celericer, gnavirer, im-
pigre. grutialj$ ttmt hanbcln / graviter , tri.
kice a!ia vid faecre. Hilf ViKMlid) / ignave. Un*
frutiglicf) ju Friegcu / miUti»? piger.
SrUCbt/ X>it/ p/«r.grÜ(tte/ fruftus, fextus,
ti.commodum, utilins. Sint dubio tfi a grut
ut propr. fit commoJum ,cx induftria dz Iabori-
bua partum. Alsjotu noßii tnim 4t) / ut aiibi
diüum, non htbununt, id<oq- t grut b? griJC^ t eodem
fonS
»
573
fon6 pronunciabtnt , ntfat ilaqve frrei , ftrildjt
k Mf ■»« detorqvtre velle. Läturum (rudus dutrm
tß k noßro Frucht / mm kfrui , dut fruminr, dut ft-
rrndo. Slllerlen §rud)( Oer (Elben / frumenrom,
fruges, ccrcalia. ©arten r acht olera. C-cha«
lenfruebt/ nux.acrodrya. ftibclfrud)!/ f accus,
prolcs. ft" ruet) t f r um , fivt grill duuntur bei L-
ru . rragemata, dr onine genus meafae fecund;«.
Da« grftt / ot>er bic gruchtc (inb aufqcfrfjt/
menfa fecund« appofica eft. Oui r c / b im f / Cr fte/
fpatc/ Iii :■: - unjaenje/ jeitiae/ trotrenc/ »ilbc/
in IN / roiirmftidjige / abgcfalkne / »erfantte
grucht / bonui , malus . primttivus fruclus , fru
f nnnt. a, fcrotuiui, dulcis, immat urus, macurus,
ficcus/hr d ridus, ivlvcftris, viccus, vcrmiculans,
ffwvermkuioftv , cadivus , Jeu cududUt putridui
»i 11 ctus. #ubrüchifl,e gnicht / frudus *gro-
tans. CllIerhanD gruebte mit 3urfer / öpcc
fonft ciugniiacht / ialgama. j.ibr licht grucht/
proveneus annuut. c i mnia ! iidm / frudus
aeltm. ÜB i tt t er fr tl d? Cr / ferotini, aucumnalcs.
gebenbiae gruÄt/ partus »italu. Jobfe/cmar-
luus. $1cÜlC grÜcbtC / fruges minutae , ntmpe ,
fvt drißA 'dj jiliovJt cuntuttntur. gflicbt brill
(Ii 11/ trudusproducere. ^nicht iJclvilllK 11 fru-
du indui. ?iciri)lid) Aiiicbt fragen/ fundere fru-
ges. Die gruchte tvacpfcrii |d)t>» baber/mtide für-
?;uat fruges. t 3uT ^ruehl aeDeoen / pervenire «d
rogem. gruci)te ClIIHiac|>cn/ coodirc fruges.
5rticf>tlcin / Ort»/ dimm. fruges mmuw , frudus
exiguus. Sed gruchtlcin plerumq^ pro homine
degenere, * penrerfo fumitur. D«« j(l nifr »Ol
ein grfcchtlcin / diiTolutus, perditus, pcrdit.i nc-
qvmi , abundans flagmorum eft , natut dr ac-
commodacus ad ncq viriam
griichtcn / propr. radices agere , frudus ederc , mr-
tapb. dutrm prodclle, cor. rf nccrc, nferv irc , item
adjumcotö c(Te , prxftare, coociliare. promove-
rc . 9Hlc !3<rmanunqcii fruchten nicht bei) ihm/
admoniriones omnes func inaies. fruftra addu-
cun tur, nihil apud cum monitis perfiettur. ftcb
tnochirgern / wenn c« nur roa« fruchten »röte/
vc. lern cq videm , modo frudium meum fruiruo-
fom forcr. <g6 frwt)t(t mchfö mir aH / nihil
omn mö confert ad res noftras, uriliracem haber
aallam. 9Ba£ wirb biö) b<\n (?K|'cfaenf frud)<
teil / qtale reportabis prarmium ex iibcralir.it c
tuä ? X>c r Garten frudjf er feinem J£>rnn ein arof»
fe«/ hortus Ute ubernmos fruftus fundit domi-
no fuo*
§ruehtuna / x>it/ Htm fW Swtyt i J'd raritUy
fruftus, comniodum.cmoln i cnmm.
Srud)tbar/ frm^tftim/ &Wä fruehtiay *du&adv.
icrax, facundus.fcrcilis, frucluofus, fruAifuus,
' frugifer y fg>: coptosc, fcrrilitcr, ubertim, facun-
dc. (£in fruchtbarer 2lcfrr/ agcr frugum fa-
cundus. a nicht bc»X m ü ct)i n / f aecundarc , toc-
cundirarcm dare. gnid)tbar Unn / frudifica-
rc , frudos p roferre , uberare. gnicbfbarcr
JöiJUm / arbor frugifera. grudjtbflr ^)p|j / fy I-
v.i glandiaria. .jnichrtvvtr Ort/ campusfer-
tihs , terra ferax. §rud)tbi*.r >Beib/mulier fot-
cunda. Unfruchtbar/ & unrriichtfain / mfa-
cundus , infrugiferus , infrucluofus , ftcrilis.
Unfruchtbarer CUler / raalignus agcr. Um'ni eh t
bar Jelb/ iners campus. Unfruchtbare (£rbe/
terra macra , dura. Unfruchtbarer S^Uin / ar-
bor infelix. Unfruchtbar 2£eib / foemina fteri-
lis.infcecunda.
gmehtba rf eil/ Die /fircunditas.fertiliras, uberras,
copia. gruchfbarfert be« ifaube« / bonitas foli,
felicins terr«. grtiehtbatfeit bc«^«^«/ bona
rempora anni« abundantia rerum. Uberßitfjiac
Sruchtbarfeit / prodiga fertihras Unmichf«
bdl'feit/ mfeecundtras , ftenliras. orbatio. (Xr
arbeitet mitUnfrucbfbarfrtt/ tentos colir, in-
caflüm labor.u.
^ruchtbarlid) / a.i\. & Adverb, id. tjvcd fruchtbar/
rruditofum, ferttlirer, facundc, cumfruftu.
^Ibfruchtcn / tirm qvoJ fruchten/ facerc, afferre
emolumcntum , c re eilet m rem cfle,u('u:, fui-
Aui effe. 9tbfruchtuu^ / commodum , uuliras t
proTcntus.
Jlusfrucbten / fruclumpcrJere, fterilcfcere, tf.fe-
gcrtbui de frudu indui. & fruchtet (ich alle«
iTCl All«/ fruges hilare furgunr. Da« (Srbreicf)
mirb burch beu U'jerfliip Der grüchte aan) aui*
gefruchtet/ nimiä fcrtilitate ager conAimittir.
^efruchfeil / gravidare , prägnantem facere , con-
ferere. ©efruchtlinij/ confirio , imprargnatio.
Ilm befruchtete« 5Bcib/ muher gravida. (gm
befrachteter Slcfer/ arva confita.
iftaCDfruchtcn / frudumolim ferre» prodefTc pcü
aliqva temporis intervalla , remporis intcrvallo
ufni c :1c. £iefe lürmueruua tOtrb na chfruchteu /
olim memtoifle juvabir. Da« Otubiren %c\)t
hart ein / e« fruchtet aber reichlich nach / ftudio-
rum prineipta Amt amara, f i uclusautcm eorum
jucundisfimi dt uberrimi. Die Üiacbfnicht,'
emolumcntum mfcqvcns, fiudus rutun.
©ieber»
575
576
aßif&crfrilrf)tfn/ novo« fru&usj>ignere, utiliea-
tcm rctr ibuc. c , dcnuö prodcfle. 5i$af flliin
n 11 5 irr cm t / baß frod)tft r-iclraltia Wirten lata
rcddunr frultus ubcrnmos, compcnfaiu labo-
rcs. ©u follft befennen / bdn ourctf J^cri babc
flatf lieft tv<tt>crgrrrud)tt( / iccneracum iftuc be-
nencium tibi pulchredicea.
j$tlCt)6/ X>tV/p!t<r. 5t'lCt)fe/vulpcs. Ridicule
ä Gram mJiwml , arceffn Henifcbius , qvafi verb
£ttd)0 non aqve f)imütvum [it ac u n D/ Pfoft/
W>0lf £5" @d)V(llt. Sri fi ludere etymit lictret,
poterim ego no/t minus ridicule dtcerr , $ixd)ß rßr a
qvoi fit fcribimus t ut 0UCJ6 I qvod etiam
fiu% pingitur : f/imir. qvia •vulpci alacrit , vigi-
laut y 1 atiida tß pra ceterit animAntibm campi. V<\-
letn non exci.uffr taita triroißi de Imgvi najlrdaltas
cplime merüb. Subßßendum jkne cjß in monofiUd-
faf &primogenii{ , ne rti abeat in infnitum.
appltCAtur rt-am ad h mmtm aftutum , vafrum &
vctcratorum. Sic Herodet k Cbrißo vulpe* voca-
' • §U(ft6 porrb , ratiane coloris , ihn ad hominem,
?*ukm ad rqvum rrfertur. &iUfucftj/ eqvus ru-
iu. <£(ftjKiiifueg$/<padix .eqvusexalboiul-
*us. ^raubfU^/rubrrobfciurui. 'C\c ^1111 .v
fcr i|l vT! atsf'udvö puclla eft rufa, i.e. rubra*
alit comam, Sed & monrta hoc nomine infiguitur.
€l* bitf $?ld)fc bei) fieh / feutatis aurc 1 s inftruftus
cft. £cr ©ri>feftcn jjcbf fo rot / wie ein Surft*/
Zi o (1 11s tuber ex cupro. ,'\ 11 (Ii |1 11 /DU/rJl r ulpes
famina. ÖCV fttl$]> Mit / vulpei gannic
5granDfl«d)ö//Jwj{rcUifucr)i/»u!pcinigricani.
j£aHbffueft$/ vulpes decumana. Hilter .\11cb?,
vulpes annota. (Ein ,vid)s läßt jtd) nieftt jivtn
MM fallen / vulpes ! .nj v cö non iicrum capiiur.
Dcr^UCfte Kif;r fiiuc Jüefc inrijf / vulpes pilum
nun a t , non animum. QilUlUt ift H|tta / ßc tömjt
üUcft einen ^nd;? / paupertas fapienttam forma
eft. ^< ift ein fölauer ^iidjs". ■■ aihnam fervar
fub pcJtorc vulptnj • polrpi mentem obtinec.
^ueftfe la^en (Ich mit §ud)fen nid>c fangt» / hoc
eft diflicile vuJpcm cocnptcndcrc vulpe. VIT
tütü Den $ud)5 ni4)t beiden/ vulpcai tnordicarc
recutac. &- Tan ben 3 »djs tvol lireitfyen / auri-
biu blanditi novix»
^ntNiein/Do»/ ^iwm. rulpecula. ^tiwgc gud)^;
(ein / catuli vuipii. l£in lehmeicbienbe^ mid}5<
trin / pcllax vulcxcula. Uuber etnem Ai'dv.<lnu
ftah rft ein Uvrc / pdü« vulf ina fiepe konem
ccgic.
j^UCbfen/ verbitm obfcrmtm nobif eß , 55* pro ufu rti nie-
nerea fumifolel : vulpvnari enim proprie nobif eß Mt
(HQ ünD vetfd)U$cn f«yn / otwi non interpre-
tramar $ud) fcn / qvafi fit caUidum £5* aßutum ejfe.
Poffit Ismen dici : Stfeit S6(bfcn tUf|>ff n / rulpinari
cum vulpibus, cum <[lvm deeipit.
^Iicbfer/ D(C/ Kmm ro/j< rtupracorcmc^cincin-
natum ganconem. €in ^>aubtfurJr>fcT/ bomo
proftmitae libidinis.
gliebferCD/ OU/ pr .jdmp renatio vulpium, /ci, ut
plurtmum pro ipja Jlupratione &*äu venerei capi-
tuu (Jr ift auf ber ö»*fe rev . • u 5 / ambit anc4-
laa inhonetre, inüdiatur jpuclli«.
giiebim/ fjtd^frnt / 85" füeftfiW) / f^t- ^ a^wo. tu!-
pinut,^.- vulpinomore. güd)fin ^Utter/pcl-
lii v ulpma. giid)jVnu - iiln' / micra pelle v ul-
p.:.ä hmbri.ua.
55crnid)jen/ partim boneß'edicitur, eßenim libidini-
bus Jbonorcs dr faculcatei perdere , exui bonis
luxu carnali. (Sin pcrnich'u v JTcrl / perdicis-
iimus ganeo.
^ftlrf/ fUtfCtt/ mercaruram qvldem proprie
per mate navibui exercere. Hi«c r/} fiuücx/
tet I monopola. (Ein r ad) er ^uef er / magna-
rius , folidai iu$ negociator * Der in <25ro^
CeU ^ÄÜifc grosfier. Ab hoc glicf en qvoqve tß
$l)tf e.' 0t</ artemon, i/f/um adprorsm , alias tfli
Vorfer @egd.
fCt^Cll/ gCfftflCt/ aptarc, jüngere,
afluexe, aeconunodarc , applicarc, ordinäre»
Maie a \ungo , ptgum rapitur. gimen ttiam fte-
ciatimpro placcrc, connivere, graciftcari, cedere,
obrcqvi, fumicur. er fugt ihm in allen nieten/
indulget ei in omnibut. :"\d) will bir buruuic
Herne fuflen/ bic in rc impedimenco tibi non
ero. $h&tXl porrh eß accidere , conti ngere, eve-
nire. k.i fUGte fid) cbni alfo / forte fortuna Cc
evemebac. £t Wirb fid) wel lunmurnuhr fh*
qcn/ ba§ id) bi§ cdflH(JC / nunqvam forte contin -
gec, ut rc ifti poriar. (£? \iu\t fid) bi6 weilen
IlHinbedtd)/ multacaduntinrer calicem fupre-
maqvc labra. £13ie$(*)Ort fuqt / fo mir e$ ac«
HU .j f/ qv»» uosf.ua trahunt retrahuntqvc leqva-
«nur. ^al f^t fid; twbf / hoc non convenic,
congruit , q v adrar. ^iu Übl IfVujC ti beliebet bie
Xlinff / caput artis eft ordinc dicerc. di?a£
niebt redjt gefuget Wirb / ba* Lol; uidjt lanrnv
•£ qvid non concuiac coagmenueur * diuuiu
baut hxrebit«
S»9cr/
577 3»
^»>UT ' 'Per/ JinLncor. ordinator , direclor : E£gU-
ii er ■ obfecundans , conni vens , permittens » con-
fentiemv ' , .
guautll/ OlC/ applicatio, accommodatio, ordi-
n.it 10 , Ö^Ugung / gratificatio , concesfio , per-
misfio, conniventia, obfcqvium.
aung / f atum , voluntas di vina. (SlurMfUglMg/
fortuna,cafus,accidcm SBoniV. |Ultg conne-
xro verborum. öicbcfugung / cohaerentia ora-
tionis. 3c«ffHAUng/ occalio commodiias tem-
poii«. ©egenfügung / Die/ B'öegctifng 1 D«/
proportio.
gtig/DCC/potcftas, aeqvitai, aeqvum, potentia,
licentta, occafio , dcccntia. SDvit QUiCMiSug/
opcimö jure. l ^d) habe $üq unD »Kerbt Mt &
fagcU / pro meo")ure dico. .V!) ItlKvAe / Ob Dn
t< mit §Ug MbH mfld)tf |1 / dubito , an commode
faecre poslit. Oer SDecn k1) ift itDt rniaiiiiö gug/
comraodui homoeft ubiqve.
t^thK / Dt«/ compages , commiflura , compago,
conglucinatio , nexüi. $rctcrfllg<ll / compa-
ges cabularum. £irnfd>alfugen / futur»,<om-
mifluraBoranii.' MM / coagmenra, jun-
Ctutn lacus fupprelans. teibsfugen/ conipagci
corporis. 6d)lffäfU!}Cn / naris commifiur».
SBortfUflctl/ junÄura verborum. Sriftugc in
mrte muficA rß e Adern modttlMlo sltrrnatim &ffTvt>
r« drotrßs voeibtu expreß», fu«a dt&a , fVfvox
mn Latin a am noflra ft, aiiorumrßo Judicium.
giigfant / 65* fcftft / fugfamlid) / *dj. &*d-v. de-
cem , conveniens , opportunu», commodus,
apeus , idoneus , concinnus , habilii . fociabili«,
it. artemperarc, appoficc, apee, congruenter,
convenienter, &$üHf*W libenter , facile, in«
dulgenter. <&r i|i bkr»ll aar ffiglid) / aecommo-
datus eft in hoc. ■ Darf nbrioe will id> Dir Jll füg»
liehet 3rif entbieten / cetera appofua tibi man-
dabo, gfigfamlid) fagen linb antworten / con-
venienter dicere , * appofite refpondere.
gfigfamffit/ gugliebfeit i & gugigfrit / Oi«/ oc-
cafio, opportunitas, habilitas , accommodatio.
guafamFcif einem geben/ occafionemalicuiaf-
ferre , anfam , faculutem dare. ©cringiugig'
fr(i/tenuiat.
©efuge/ 040/ idemqvod $ufle/commo :ii ras, com-
modum. «Seiöefug fconr/?«- tttam Jicttur exone-
ratio alvi. ©ein @*fug tu!)H / alvum exoncra-
re t ponere ventris onus . ventrem levare.
5i(ilir/0(f / figora , agalma , forma , fpecies.
Pottß eßek vtrfo fk^ü/dfbetenim figura tjft com-
3u 578
mn,iä t convtniftu gfconformit rationi.arti ät
»pß xci. <£ilic fd^ne Siaur / figura eleganris-
lima. (giucgl.iiir madjfil/ cftngere.pingere
atiqvam forma m. i£int »fpffnniHif^cSigur/
figura mathemarica. ^tinfcdf id^rc ^igtir / pen-
cagooon. «5c(t)^CCh(ptr/ hexagonon. ^cbciu
rchdjtC / decagonon. Oivuctli^fi 1 / txiangulus.
®c»tcrte/ qvadratum. U!!g1cläi]f»ictte Siaur/
rbomboides. ^irfrlfigur / figura orbiculata,
globofa.
Sigurircrt / efftngere , plafmare. F.ß rtiäm fjguri«
X<n I fymphonia canere.
Sfgltral / Oer/ concentus , fyrophonia. ladf^w
rillen fo oert Sigurd mit etn^orce fingen/
ff mphoniaci.
StjUi'lict)/ ddjtU.^ sAvtrb. rranslams.figuratuf»
cropicus > £j';translatc l figuratc l tropica. ,^1 ;iir «
Iid;e9ii't>cn finb runfd /un& bedeuten ticl/trans-
tata funt obfeura, & plura tepe intelleclui no-
ftroreprxfcnunc.
tiip / oij. c5* adverb. fixutt firmus , r.uui , p> -f.
aptus» idoneus . conveniens. irhabilis, agihs*
celer- Nontß ä Latinorum fixus, ßd k füg?/ ut
fiu% a flog* / nie 4 nid; tf0 fivt md? te. i|t
CHI ftrrr Äcrl/alacrij, cxpeditus.agilis homo
eft. ei' i i fit in Sieben / volubdis lingvä cd.
§inni( tott At'uT fur.t illi cclcres arriculi in
feribendo , expeditus calamo cft. (£r ift fit mit
DtmOtgcn betaut /ftrcnuus eft pugnator.ex-
ploraias virturis. tvirb feinen girem na.
Den / al^ibn/ valct vclocitatc. ommbusaccele-
ratione pratftac.
5t tiren / mtdUU vel chytrici» eß, volatüe flxum red-
derc. DhttrriUh fixare , coagularc , Jeu evapo-
rando infpinare.
Sitimng/ Dl«/ fixatio. ^v^prrfefcilketileratis de-
ßiÜAtiombui , ftf/ublimAiionibut, vel additi alii tli-
tfiii \efii , ij V* ornnia ibsqve commijjuid, coAgmniii
Öf cotnfofitionr fie>i neaveunt.
2lnfllgen/ adjunzere, fubjun«crc, conc'mnarc. enn-
jugare. an einen joauin ffigen / ad arbo-
rem fe applicare. OlnffujIMg/ connexio, ad-
junaio. SRtf ^Inftigung meinet frennblid^en
C^rtipf^ / praevia 1 feu prxmifsä Talute , faluratio-
ne. ^d) ijabe Dit bat lvodcrt anfügen/ hoc te
ceiare nolui.
ülncinanbcr lugen / aecommodare, applicare, co-
agmentare. Idem eß 3ufammenf(!gcn / copula-
re. 3mV.tnmen five 2lueinanberfii»iiing / coag.
mcnutiOi coagmeneum, äliKinanbergcfüget/
O 0 9MOß
579
58°
attiguus, afluuis, fcrruminatus , compa&ut,
conncxus. 3iifammcntuQuo»i ber greine mit
StiltV coagmcnta.commiüuraelapidum.
S&f&atB / juriscfie. Srdvnbum in ufu vlx eß , pro
qiH) .iuimiu befugt [Cfrt/ faaionem alictijus rci
habere , facultatcm pcnes aliqvcm efle. (*V i|t
bcfjcn nicbt befuat / jui ei deficit. 3d) begebre
meijr nid)t t ate wfe« ic& befugt bin / ml expeto,
mfiqtod mihi debetur, q»od ipfo juremeum
cft. iMuafarofett/ licemia, facultas , )us, po-
teftas. Dicüm etiam ^cflianflf / $0« / SXfd)tU>
Ad $cfuajlü{j/ intentio jufta, aaio legitima.
GinlmifülCtt/ appücare, adjungerc.intcrjungcre.
€i»bin|UdUnd/ junaura, imerpolitio, imprcs-
ß°« IG
©caeuffiacit/ contraponcre , opponere. <*>C0Cn
ClB '.llbct fÜ^CO/ e regionc, ex advertdcollocaic.
^CntltfU^/ta proportib, refponfut.
fftiifiiacn/ iiebenffiiKit / neben cinanberfugen/ jux-
tacollocarc , una applicarc, Iatcri aecommoda-
re. SRfbenffignngappofitio.commiflura.col-
locatio ad latus aheujus rci. confeÜiis.
Sßad)fHQ<rt / poltponcre, in locom pofteriorem
collocare.adjungere. fflathfiiautlg / vulg&p°ß'
fcrjptum, connexio priorum.
55crffl3Ctt/ effiecre , petfiecre, concinnare. ^fcp
WCrbC rtfd^on babill Wr fugen / operam in rc
ponAua omoem , procurabo ha?c pro viribus.
Q3er (stall/ mandatum, negotium, praseeptum,
dciretum, ordinatio. 93crfU4,ung rufen / man-
dare, ordinäre.
gScnfainmen« f™ tjonciuanbcnuacn f disjungere,
dejungete , diitrahcre, feparare. ©onfammcn-
fftauna, / feparatio , disjunäio , difeeffus , difecs-
lio , fejunftio.
Unfu.jen / fn* iniffugen / difcordare, tnconvenien-
rem, incongruentem, inconcinoum eiTc > male
aptare. Ünfn$/b*«V'ncommodira*, difficul-
läs, offenrio , infortumum. Uufuohch / & tt*
ruafatu' incommodus, inconvenieu»: importu-
nr, incommode. 2lnfug amiC&tCIl/ l«tes movere,
lllifu t rnlt(&/ »nfociabilii,
SEBict eiffiqen / denub aecommodare , denovo, i tc-
xum committcre , it. contrarias i. 23tebcrfmy
contrarietas. «ffitrbrrfuOCT/ adrer fätor. 53iC>
berfugcrül/ advertätrix.
3liefuiKtt/ ad jüngere, it. inferre. (rfof m^C&abCjt
lucfwutt/ detrimentum altem inferrc. Cid)
ein Kebe€ SBeiMucfngrn/ adjungere tibi left» Co-
oam. fclbfi Ungemad) suetugerj/ <u»iu-
mento fibi malum acccrfcre. 3«ff"iJU n 3 / a P-
plicatio ,'inclräatio.
3tl|>mmenf{»gen/ componcre, connefterc, foeiäre,
copulfte , compingere. Ureter inf immenfl'
xn/ tabulas coaxarc. 5Ba$ (frDtt iufrttmuen
>/ foU&CTSJienfd) niArfcheibcn q*o&n r. ui
conjunxir , homo ne (cpaiet. £tt)'inimtflfU'
ÖUnj / cohaerentia , unio , nniras,fotura, coaj-
menratio , commi/Iura , conribtilatio. 3uf;.in»
mcnffujIidV compaftilii.
Jfll/ fÜUn/9«f&Ut/ fenti,e,palpare.cx.
plorarc, contrettarc , lub fentum caileic , fenfi-
bus aliqvid pereipere. £*c Ä rar t \n ftilcii I fa-
cultas leimen ii. ^d) lülc CS Ain DtiU II i Pr«
omnibus aJtis iptb fenfu capio , accurausümc,
cognofco. & fttlf fidj WW pulchre libi placct,
bene eft Uli, egregie contentus vi vit. j&cn
fillen; venam tenrarc, pulfum arten* explotarc.
^e wirb bic v^cbliiae wul fülen/ vim aut gravia-
tem iduum ipfo fenfu expenetur. ^d) fillc Fei
nc Achmer jen mehr / omnu dolor dcpuiius de
abjeaus cft. i roft in feinem vi jeub fiilen / con-
folatione levari» engere & confirmarc fc.
'5nlCT/ l»er/ contreöans, manibustencans, fen-
fu pereipiens. gülciill / Olf/ Mcm "» fo*in. gi-
riert, ,
Min t bas/nom. merk bös ©eftile/ »r*rt tue ftn>
Üina / uÄus, taöio, fenfus taÄilis. (£m bfinili:
ehes gulen im J^a,en/ prxfagmm. £>a$ gnleu
i|t ber ^irunb aller ir innen/ taftus ommum (cn-
fuumbalTs de tundamentum c(r. Darl^'11«
len aufbrjrtv ba ift ber $rb nicht ferne / ituporem
mors proximc fcqvitur. £>ic ^ulnnn i|l bem
<0irnfd)en mit ben Bieren ticmcih / fenfus utiü*
homini cum brutis communis eO. SDnrd) biltf
#iilcn glaube niemanb / fides cft ejus , q*od non
gUto/ fulfat' fffilic^* / fnlfani/fulbaft/ E^rnlenb/
05" a^i/. fentilis, fcnfibilis , & not** vocdulk :
fenfilicer, fenfibiliter , contreftabihter. X)et
ffilichfc v3inn leibet fowcl tpn iibermaBiaer Äi^c
ab' unleiblieher ^Ältc (gebabcu/ fenfus taÄilia
tama nimib calore,q»am a nimiofrtgoxe L*-
ditur.
^Inffllen/ idtm qvod Rillen / explorarcattingexc
5>i^ rühret bte 6a<he nicht an/ haec mbrl ad rem
attingunt. 3d> begebrt fic wol Bimmermebr
anmfulcn/ ncqve unqvara illam attingetc ani-
musefr. 9UifulUua7W«/ttia£tus,
;8i
Sil
582
'Sffulcn/ palparc , tangcrc, comingerc. f SD?«t
-O.itiben lu 1 11 lc 11 manu tentarc. DK f 11 Iii 111
contaclus. £in iikIh; ulrct- ^lUaDKiu / virgo
inraOa. ©ie tuft ift Ullbefüll'am/ acr cft inca-
©urebfülen / excutere , palpando pervcftigare.
^lll'd)|lllllll^/ OK/ pcrvcftigatio, cxcusHo ,
uüu fit. 3cb hak Den ©ebrecien Duvct) iitib
burd) gefület/ prae confteroauonc oninia mca
membra dcbilitata func , horror perfudit mc to-
cum , animus de omnes corporis arrus pervaga-
tuseft.
«£r ;n U n fcniu canetc, pereipere. Fall Ii nicht
erfTilen / ob cö M t eher toarm fci> / ia a u (rigor u
4c calorii diflFercnriam drg nofecre ncq vre. 0 1 t"
(grfuliint) / Judicium es tadu. £u- (Srfülung
Der fceibesbcfcbaffrnbeit bureb bentyuhl/ cogm-
cioconftirucionis corporis tentauone arten«»
Jßin unt) l)f v fülen / palpirarc , manui pasfim ad-
movere, diifundcre caduo». £>ie -£ 11t unt» ()cr
flllling/ percurfio digiromm , percurtatio cor-
poraliscontredartonc facta.
9W Kfllldl Jeq v c radu peu : 1 per c. ^ff) fllU ClDf bei
OC V*d>mcritn mit / omnium dolorum tuorum
particcpi lum . comrnunia mihi tecurn funt ma-
la. tMc ?D?itfÜlling / fenfut communis , fympa-
chia 1 & anripathia, contaclus,
3eatf)fllfeR / ex intervallo pctfciu ifer rc °t,d) habf
Den 3orn erfi iMdwefnlef . mc uh muh £jufe
rommCR bin/ cum demum pcrfenfi , qyid ira
pofTir, cum domum repetcrem. ^iidpfiilnnoy
bfC/ dolor infeqvens.
3crf&lfH/contreciandoinftare, perrentare. 3 U '
OOlbcrfulcn/ prxtciirirc.prarfcntifcerc.
^Ütlf/ '••■'"»rr. ir. irci. Q\ inijvc , r.v i >0 güllf mj.f
dtduettur , mfifvii AiajorU noßros jungtu ptni-
tif munlbmos bdbrn vritt , frrtmue Ante Rom am
tondtivn ätwci. <£t fall HC-d) twl fÜRfC Jf bliH;
adcovciors non cft, ut qvinqvc numerarenc-
fciac , prm i. f. Uttum labet in ptQort. ^Ullfe
I.-.Hiii acrati* hnn / ailientiri, tempon cedere,
icrvuc fecnsr, foro Uli, nccefliiati parcre, ad
voluntatcm altcnus Joqvi , mintfhum alienas
volunrans efle , if. acqvö auimö clTc, omnibus
rebus acq vidiere. Cr am fünf Irinnen laben
vropr. fenfibus inllr uchim ede , poliere , icnfum
habere , prvv. fro : Stkt tonjiarr , non AmnrtrM,jrJ
mtxtme inUliigemtem ttitffe. &<c fünf iBinnrtl
ÜnD fc« vseckn Äunl»f<fa/frr / qvinqve /enius
cxrerni inrernorum fcnTuum cxploratores funt*
& H n limi miniilh. \.u tan ci mit meinen
fünf (E innen niö)t beu-auu / racrone humanä
aflcqvi ncqvco. 3 C funfe/qvini. gunfttbalb/
qvatuor de dimidium , qvinqvc minus dimidift.
ift b^liwcg fünft/ fiie j^albfünfe / mcdi^
qvinu fonuic, fcsqviqvartxiignum darum cft.
^illC SÜnff/qvinio .numerus qvinarius. <Sl cl)
fmifiiigcil/ qvintanis,/«7.ii>is«. gfinf VC»
bunkert / ufura qvineunx. 3 ,,ncr ^ a ^.f ,,u '
am / qvinqvc abhinc diebus. '.yinif -a;; iu r
foWcT/ qtringenarius. gt'infbuntXrt qvingem,
fünfmal /qvmqvie».
^ÜnftCf / Adj. ü vi nrus. ©if fünfte 3al / numerut
qvinarius. ^inn flinftrninäl/ qvintum. (£i ift
beute Der fünfte £ag / nudms qvintus. ©ca
fünften Jeil nehmen / qvintarc, qvintam par-
rem exigerc. ©er fünfte 50?rnat / qvimilis,/n*
Julius, 1. e. qvüitw k Alartto menfu. (£ine $C'
ftinfte^abrjeir/ qvimatusy?Trluftrum. (Singt»
(llUftce / qvinanum , qvinruplci. ^(mferUt}/
qvintuplcx. , yi n f'ci'l 1 IM / Der / q v ineunx .
Sündig & fuf|ig / qvinqvaginta- .yiii'iiauul/
qvinqvagics. je liiiifjiii / qvinqvagcni. (Ein
funftiajähriacr 1^ .11111 / qvinqvagcnarius. ©CT
Qunftiqrtc / qvmqvagcfimus. gunfjtaerleo/
qvinqvaginca res divertae. *iin Sonb ihm» fünf«
ItqtBcbuben/arura,
Junf / Junfe / we/ p/«r. ^unfen/
ü un: Ha , ftri Aura, cum maffj frtri taniimiwinsU
Uis euditur, emicant. Clus einen flehten gunfe
fan ein are§ ^etier rreretn / ex parva fcintilll
incendium onrur, prov. alias : Aimutul* pluvi*
imbrtm p*rit. <r cpmirt vrebu aduet bcr$un*
fenilifJ)t/ natis fabrorum Tcinrilla minus nocet
illa. QlucbbiefKincjicSunfeleuebfet imfin|lern/
minima (cinulla in tenebris lucet. vfikt Vtfm
fteiirr bleibet / bem fpriuqen t>ie f^nnfen niebt ini
(Bejtd)t/ procul j Jove , proeul a fulminc. ^un<
f en aufHflfen / fufflare cinercs , ansleKbcn / ex-
cingvere. ©ie gmiFen glimmen irnber ber 51fd)e/
ignisfubcincTcglifcit. ^rieg^fimfcil/ foncillx
belli. 93er|lanbr$funfen/ingcnii. ^menbfun«
fen/ vinutis. 9<eibfiinfcn/ mvidi». g^nrjfiii
fen/ nuenmencairae. §unfertüuHiici/«rhomo
argutus , callidus. (£5 ijt ein 2aufi ntfunf e/ miU
lc artifcx eft, verfunsfimus , vaferrimuseft.
$HllHein /f»jq 1 dim. fcintillula Sc funuüa. tBanft
^iobannesfünFlein / lampyn», cicindcla. vis 4
i\ nicht
583
Su
584
llkftt eilt gftnf lein ivirmln-rjuffif bco iOm/ ne
mica humanitatis ci iupcreft , a mitcricordiä
plane dcrclidus cft\ in gmiFIcill Oerbrennet
Oft (inctl gaitjen 53alb7 cx parvo iaitio nuxima
far^c mala excitantur. ^
f unfcR/ S^glHiFciCn/ fcinrillar«, fplcndcrc, fulgo
rem ederc. 30} it ben Singen fiinfclcn / aeucre
in aliqvem oculos. JDic üternen fimfeln/ ftel-
k« fcintilbnr. fuiiFclr / bajj einem tariere,
fdpt »ergebt/ fulgor pcrcdlit oculos. <£$* ijl
nicht alles CHclD' loa* rnnfelt/ aurea necredas,
qvaecunqve meckere ccrnis. ©06 f tllltcf / &OC
placcc, oculos ferit.
Junfdling/ Oie/ fplcndor, fulgor, niror, candor,
Uem : efeganria, pulchrieudo, pompa.
§linf ld)t/ fünf dnb/ mA). & adv. fplendidus, nitidus,
fulgidus, corufeus, 13 : dare, lucidc, luculcnccr,
fptendide
SfcnFeln / ctfgnnfern / Um avod SunMn/ B gwn»
Fetiing/ fiimt e ruitQ/ Um <pW ^unf düng. lu
3iniFclicT)t / ^günferiebt / Uem pi ^unfidjr.
Pük £ltnfen fc> $UnJ eren /uprä , yv* «/»um s 1
rifffi cumhif funt.
'^Üt / prffof.folum accufativimrtgfns, cum econtrk
53 / 1 V0 ^ u ** m ' Mctl f^ vum "todo , «10-
do abuttvtm admittat. l'ix, pro, ante, ob. £)it$"
ift für lliul) / Ii pro mc cd. ^HV l,u & ^ c
€Dt ciiuii / pro mcmeisqvc. (£in;m für fingen
flMllincn/ in confpeftum alicujus venire. (£ö ift
VIT Üilßcn/ non: föt 2U»Cjen/ palam , in propa-
uiio eft. Sorot 3*br' U*ß . vorfcem^arjr/
ante annum , anno pncterlapsö. 33or £agCi
ante diluculumjuccfccnte die. Borbet gautf/
in duello. gnjj für gtl§ / fcnfim . pederenttm,
■edatim. «Bortfgieber/^ftirtfgieber/ contra
tcbr'cm. SBiMT breoeit Sagen/ nudms terriut, die
tertioabhinc. 23or Ctr Ärrtfcf n / protemplis.
58er ©Oft nnb Den $frnfd>(n / coram Dio ft
hominibu». SSorm 21ngc|icbt / ante factem.
gür* Stagejtöt / «n afpeaum. gfir einen Jag/
m diem öor einem Jag/ heri, uno dieabhinc.
(finen für einen Starre n baltcn / pro ridiculo ac
dclcAamento aliqvcm putare. Star andern/
anrcaJios, praealitt, praeter casteros. gftr an*
bere/ pofth.ibitrs ceteris, princtpaliter, maximc,
cumprimi«. ^ gili" •?! !••,•• r; coram, pr*rem, ob
•culos. güt vlllfleit Drtben / habere in confpe-
ftu. €r bat mld) »or ien / mc fibi habet pro-
' pofitum, in ocuÜi mc jjetit , colic, venerum r,
Sunt ehMtt compofita k TOot ö' ^Ör / f tx confundi
netjveunt , fic dico : ^afnr & DaPOr / pro hoe, in
vicem ejus rei. Srd non dico : Q
betör/ cum mtximc. Su dico: J^)in;üro/ poft
hinc; non : ^tttvor/ nec ^iltvoro. U* 0(lll>rr/
praemitrendo, preeipue , imprimis. Qillrpr/
enram maxime. ^eoor/ anteqvam, priusqram.
jpiebrVOr /olim, remporcanriqvöt nuper. Tupe-
rforibus temponbus. 3 nr-or a ntc, pr*. olim.
ftOtbtt / fcrtbUur cum $ / Mit fit k Vct f cum
Mtifve & ädbuc hodii in Behii & SaxmiM fer\)
faihijoltat. fjorber tfi adjttl. dicitur d am X>tt
gr}rt*cre. gerberer / gorbefler/ S^^6ri\rer/
grJrbeftCT/ primus, prior, antecedens, prima-
rrus, primipiluf , dignior, pra?ftan<, egregius»
eximius. «rr if! aöeraal ber förbere f^rbrr»
ftf im <?Pfd/ antefignanus femper eft dr vcxil-
iifer , aucior eV primanu«. 5!lft>ürberen / majo-
res , antecdlbres , patres noftri. ©er förberfie
friegt baö55eflr/ <j*i primas tenet, primasca«
pit.
Q3oriß/ »ortcier / »ortae / ttoriew* / ^tc-
rlor, prior, fupenor, priftinus. üfi?iebertini \\X
OoricjerSBürbeiKlangert/ priftinamd gnitatem
conteqvi. 3 n Poriqe jtrnnfbeif fallen/ mmor-
bum recidere, denuo, de inregro incidere. 34
»u'u'ufcuii bie vorige Seiten / recordor praeter i-
tm um ?0t eine oori^c ißnefe / dipenores mc«
litene. .^ie Vorige Xage/ Ajpcriohbus diebus.
Surft / i>«r/ viur. gürjlen / utvp* & hodii in
Sa.xcn. 5Br3r|t. Eß conti ailum k gorbcrft ftu 93or»
berft/ pfopi. Ftimus , primiccps, dux, pr*(cs,
Imperator : hod'tc principem , principali ttfl du-
caü dignitate fulgencem, dtfiznat. Std gurfl
per rxcr 'doiuam pro Monarchi , tfvalt* J'unt : Im-
perator« , Cwiares, Reges cV Oomini terrarum
majeirarem habentes , neminiqve niti Deo 9c
gladio fubjccli , qvos G*Ui Souvcrains , i. f. Su-
premos * -vuigb indrpendtntti vocint , fumtur.
(fin toeifer gür|t / Princep« intelligent , Prü-
den«, grpmmergtirft/bonus. tapferer ^ürft/
magnanimus. OklebOter /eruditus. Unadcbr*
tenrudu, mdoAus. QJlöbrr/ ftolidus. Vwvvi
gdcbrter/nimius in Iltens. OUnKfCilter/apenna-
g.atus. SKegierenber / davum regimmis tenens,
imperans. ciftlimer / ecclciiaftKUS. $3clt'
lieber / politicus. Sblntbirfliger gftrft / fangvi-
nanut princcpi, tyrannut. O^if ,MH'Hctnmi(i
man (iebniebttfemeiumacben/ cumrnncijnbui
mm*
585 gu
ramiliarirer agcndum non eft. 5Bie Der Aiii'ft
Iii / fo finö feine .pofleute / qvalii Prince pa , raJcs
aulicr , qvalis Rex , ralis grex. £)er febonen 1 n t (
mib lad>enbcn Junten fou mau nicht trauen / au-
rac ferenx 6c Principi ridenti non credas.
5ßubcreofur|f / prineeps neqvitiarum. £ef telfTirft/
prineeps paupcrrimiu , extorris - de^pauperatus.
€i)Urfür(l/ Pnnccps Elcftor . Scpteftivir. f ich
terfurjt/ prineeps Poetarum, ijvaIh : Homtiui
Viwlitu* noßertfr Opittut. ehmifuni / five
Suacubfurtf / virtuofus , honeftatis prineeps.
Crjfurfl / archidux. griepefurtf / pacificui , pa-
cis prineeps. (*)f|d)U(bt8fiirÜ/ Dux & major
familiae. ®Ottesfnr|t / Dux exercitus Dei.
©ro§fur|l / magnus Dux. Jg)eerfur|t / archi-
ßrategus, gcneralisfimus , Dux exercitus /Iw
popuh , ut : Aiofa in eremo * & Grand Vißtr
^ dwtj t rH / Lucifer. Rimmels»
furft/ Reftor ecelorum. ^JU3CH&furfl/ prineeps
juvenilis. 5Com6t>tcnflir|t / Rex feenicus.
Saienförfl / prineeps Uicus. tmMfurW Dux
pro vineiie. 8umpcnfur|f / prineeps vilii, con-
temtus , nullius exifrimationis , imlgbiwonfidr-
robüis. S&ijenfnrf} / prineeps & pater mcndacii,
diabolus. Martere l'ffirfl / protomarryr , mmi-
TumStctf)*mu. $amen$f&rfl/ nomine tantum
prineeps non rc. Öbtrfürjl/ prineeps fuperior.
ißfaffctlflirfl / fic nobilu olim apprÜAbant Epifeo-
pum , <ß rtiam prineeps a Clcncorum nutu de-
pendens. KePefttrft / prineeps eloqvcnci* , <p>a-
Iii f totmcflhrnct in Grjtcta & Cicero in Laiio , ttti-
rUUrt in Germani» tu lern ftttf, tititrt pnffrmta.
SXficböfurft/ prineeps Imperii. £ef)alf6fnrfl/
prineeps verfipelli*. «Sc^altffirft / Trodux, v i
cariui prineipis , loeum renens , legatus , ^vul-
go: Vitt- frinerns. *3cbcftl fftrft/ prineeps limu-
latus , falfus. flCilM rftirfl / archipiraea , Dux
prxdonum. Äictjetffnrft/ viaor, triumpha-
tor. ©ierfttrff/ terrarcha. Unprrfurfi.' prin-
eeps inferior , vafallus prineeps. üStllbft'trft/
prineeps fylvaricua, ut : ^crqfurit / montanus.
qvMltmfr ploriaturQtt R6b«*4l/ $bt\K fillf Dem
KieTcncjebirej« / w SUefiL SBe^beiffürlt/
prineeps fapienriae Dlvinat, ut: Sdhmo; huma-
m , ut : Pia Co & jtrißoteltt.
fjürflin /©IC/ prineeps feemi na, domina, bodiett-
Um Prmcipiffi Dttuffa. gurftleiU/ £66/ .hmw.
rcgulus, parvus * impotent prineeps.
Jfuftcn / erearc in prineipem, principali dignitate
aliqrcm ornarc. JD<r £cn \\\ »jefufftet im.
Su 586
Den/ donatus cfl ticulo Prineipis. (Sin (jefurfie*
(er 9U>t / abbas principali dignicacc corufeans.
OU'hii ■ififiT @raf/ comes- prineeps , in numc-
rum Principum reeeptus.
fturftlitf) / udj. & Adverb, principalis» bafilicus, du«
calis , item: Principaliter, magnifice. gurfii
Hd)er ^iMchr püir.p.i. appararus ducali», fplcn»
didisfimus. gfirfllicber Q3efef)l t referiptum
prineipis. g ir f Ul t|icr palatium , regia»
jedes prineipis , bodie Rrfidentia , ^NCftDen».
^ur|(lid)e piener / palarini , aulici. fturfietl
feilen §ur((lld)reDen/ prineeps principe digna
loavatur. €in gurft fi>U gurftliche C*>cDanfeu
haben / nobslii nobiha decernac. <5«d) §Ül |b
lid) halten/ exerecre, praeftare prineipem.
3tir|lenrum/Da6/dueatus,principatus, imperium.
&a$ lnubirc §ur|ientum im Üanbe / monarchia«
fumma rerum poteftat. Dil' 1i.<tn; ; hcit höl)d7
nl- ein 5'ürftcutum galten/ Cipientiam fccptrisA
foliis anteponerc.
S»rfl / fcribüur mm ftirft & Sierf! / ut/
culmen, pinnaculum , faltigium , it. fupremum,
maximc confpieuum, avod a Vor/ qvafi
S&tbitft duatur , duhum tß nullum. Eft enhm
prior &altiorf*rtdomüf, fcerfurtfc five forbft^
\U Zeil ref» Kaufes/ indt ein gefivftcs I>acb , tc-
clum taAigiatum.
S6rber<n/ &»ormuüv: gfirteren/ gffÄrbertö'
rtcüu^a t / promoverc . maturare , adjuvare.
£>eu gemeinen 9tii$ f^rtrrn / afterre aliqvid ad
rcmpublkam. <£inrn jii vf hri-n f tfrbcren t pro-
veherc jliqvemad hohores, digniratem 4rdf>
cus alicui adjungerc. &ir ^auun^ f6rDern/
concoAtonem adjuvare. £en $i)t> ünDem/
approperare mortem.
^prDerer/ Oer / promoror,parronus* evergeres.
^d) tuitc / er tooUe nefl an' 6er görbercr iMcriiti
nen fei)tl/ rogo, unlirati mc.c commodare , pro-
deftc, confulere vclts. ^ mangelt Ull£anti'
tiem g^rperer/ dux A auclor nobis opus eft.
SÖrbenina/ Bf fl t k 6 *1 *1 0/ promotio, laudatio
commendatio , accclerario, maturatio. ^ic
S^roerunq Der (5arJ>en ifl MfWtfl r propera-
cio rei maximo ufui nobis cft. (f ? t><irf reiner
g^rbertnifl/ wenn t>rr «Kann auf i|t/ commenda-
cione opus cft millä , fi perfona k iptam com-
mendet. fem glei§ toivb bit AOitrnma aenu«)
briltaen / labor tuus commoditatem tibi creabit
ubetrimam.
Oo lij $txUx>
$87 Su Ju 588
görberlid) » Sdrberbar/ ö'^orbcrbaft / «4. # *tv.
conducibihs , adjuvant , matürans , accclcrans,
premovcns, y . inaturc, marurate, efKcaciter.
hinein f6ri>rrlid> feon/ utilirare ftcommodisali-
qvcm afficcrc. glroad fr»rbrrlid) au£rid)tcn/
maturare negotium, S$örberliet)it/ celerrime,
citisfimc, maturistimc. Üufff rtUtrf örbcrheblie
Ktnai fartfeQen / omni fcftinatione , ventit re-
nn ttqvc properere.
tPxftvbtrn/unum&iJent rÄ cum S&tbettl/ promo-
vcrc.accclerarc, &mde: 95eft3rt»crer / 95cft>rbe«
ruw ^cfirDcrm'ip/ bffidrberlidj. ?ttmpenhunr:e
werben vor cbrlidxn Peutenbeftfrbert / immenti
• eumulanrur hononbus , viri boni repulfom pa-
tmnrur.
50te / & Soreüe / fci«/ trutta. Immerith k La-
tin€ Variut, deduatur, tjvu nimintm variif rubi-
cundu maculk in cute confpiciatur. Aitluii Jküur
h prvrogariva 1 tjvipr* omnibta alik ptfetbus giu-
dti , exteptd forte Salmone , hhtc prwrrbium ca-
fthßtm . i&<bt / bmben unb rVru finb bie hefte
©CT id)fC/ falmoncs , hinnuli * nyroes , five trut-
rse.fercula nobilisfima. ©le^PrcUfH auf Mail
flebctl/ truttas colhirä veneta clixare. $}ad)>
fori' / Crotta rivalis , flurialis. Kranit ©olb
Oöer fXorfcrc / aurcola , auraca. ©runb OtMt
trtcbSfVl'C / trutta falmonata. Oeefcre / rrurta
lacuftris. 6<^R>arv ofcer SBalbforc/ melano-
pvrus, trutta nigricans. £eich:Vre / trutta pi-
feinaria. ÖUeijje 3e<re / trutta lucidior in moh-
tiumri vuli«.
görebt/ f&rcbten/ gefürchtet/
S3rccfen. Scribitur ttiam grirejjfcn / prxt. ^cf)
fmbre fffrebte/ fdrc&tecc / p«rnc. ©cfbrefjt
0$Cfikt&f/ metuere, paverc, vereri, nunc
horrere , hör k Teere , terrcri. £ief) balb }ll tobe
furzten t timoris magnitudine ftupe ficri A fere
«xammari. ©ebrant 5TinD fnrd)tet ba$ gelier/
infam aduftus enem rimet, pro*». PifcatoriBm
fapit. CEÖer reent ruht / barf |Td) vor niemanb
|in dUen neminem metuit innocens. ojr furcht
fldb »or einem raufd)cnbrn QM.it/ thriorum ^ue.
fieuhorttm Miorum , ftrepitum timet. (£rfurd)<
f :r nd) llbe! Vor ihm • ma.e Tibi meruitab eo. €t
fiirdjrer fiep cor feinem eigenen Debatten/ um-
braus Aum metuit. «Jjjnn fnrdjtet jtd) MX
fcfjrcciliebcn DilHcn Uicbtlicb / facile timemui
ca. qTae formidoloiä funt. ^d) furd)Ce / ber
£34(cr n>crbe innen roevben/ »mco , ue patcr I
refeifeat. Milien brd) uub mit «fhrerbietöng
Hl 1 ehren / Talde xliqvem veren , fumma cum vc-
ncratione aliqvcm metucre.
^nr(i)f<r/ l><r/ timidu« , pavens , nonadebeß in vfu ;
Jed gurtfttfamer / de <p>d ßatm.
5ur<I)t/ Ö'5P r ^ r/ t>iC/p/ur.c4r.metu$, pavor,
formtdo 1 timor , horror , trepidatio. 1£bl*
fureJt)t/»encratio. (Se^cmfurett/ timor fimu-
latut. >Uei<uHid\- ^lüdlt; metus vanu«. $0»
MfvrAC / formido mortis. (Jeelenfur eJ)t / (b-
Ikitudo de aniraa fervanda. hinein RurAt
in . (bi n / ineutere metum alieui. ^Die ^urept
leite!' nun / eximerc. Jindx haben / timetc,
tercri. vriebuiw ine /jurd)t ilnaftiaen/ timo-
ris cruciacu angi , perceili rimorc 'StMt Surd)t
erblapen/ pallcrc metu. gurd)t farcnlafen/
abjicere timorem. üiebebeejct gurdjt/ res cd
foliciti plena timoris amor. äUo gurefet/ bfl
vrd> k im . nw vf efr.m ■ b.iv^lirc, nbitimor, ibi
pudor, ubi pudor, ibihonor. £itbKrmifd)re
^nrd)r / timor revcrcntialis. 0)otfe5|*nrdjt/
pictas , timor Domini. Unfurdjt / Ol« / fecun-
tas «confldcntia.
NüubnV.tn f'nrebti.Miilid) timidus, pavidus,
diftidcns ,i- :j.ii>. fotnudolosc, timuic. Aliud rfi
gnrer)tbarE5'5urd)tlid)/ formidabilis, taribi-
bs. Sltrd)r|\ini |eim *mmo dcmmi.timidum
cfl'e. ^urd)tfam mad;en/ terrerc. gurd)tfeim
heuibelii / timideagerc. d)r|\nue haben fem
(Hlüct }U lU'IOiirteil / timidos fortuna repeUic.
& i|t furd)tfeimer / als ein J&>afe/ Icporctimi-
dior cft. ^urdjtfame Jpunbe bellen am meiden/
canestimidi Tchcmcntiüs latranc. Uufurcfyt*
fan / •-' ; ;- expers timoris , vacuus mctu.
frird)tfamrci t/ oie / Utm qvod £t*rd)t / timiditas,
ammus pufillus, abjcclus, dcmiHus, infumitat
animi. gurd)tbtU'feit / autem cd terrefadio,
tcrribtlitas.formidabilius, horribilitas 1 ftd bete
mmiit funt Latina.
Oll' im ehren meruconfici, debilirari.exanimari.
i&CD äel^erunaen nivdMen mb Diel lerne ab/
bajj fir nimmer »icber fro werben / in oppugna-
tionibusurbium multi adeo ftupcfiunr timore«
uc animum rccolligcrc nunqvam posfint. QliicT«
fneebten / ccifrrc a nmcndo , dimntcre metum.
€r bar lief) an^ejeinrebfet / refpiravit a m<tu, de-
pofuit timorem. SBefl'ird)ten/ idem qvod £urefr#
ten. ^eUtMllcbteil conti nnarcmc(um. $<Xi
fürdjtcn/ idtm yvod abfftre^ wn.
graii/
589
59o
Stättf / M"«/ jurisdic'rio crrminalis. f.'/? *6 <w-
i^w fcodi*r»4 Belg. 55tcfe/ »?urdn.
enimnonterreat fangymariaijlapotrßaigladti? Ab
et dem hcrtore ÖJ trrtort ^rül? r/I woiiw üVr _/*crt-,
^o-t yT - ^ r f ö mentem fenJiutfoomKtt tnteritpU , morbu»
Bromr/m caducut, commalu, bcrculcus » lunati-
cus, &uni voce epilepfia , analcpfi» , catalepfit,
phrcncfu $5" phreniti».
l^rciÜIld)/ .1 1\ piopr. nmendus, forraidabil>s,fcrox.
Scculansj [irciMun ivii; Crirninalu. Hincbif
r<iflliÖ)< jObriCjfcit / magtftratus merum >nv
penum fru ctiminalcm habcns jucisdidio-
ncm.
3 U 6 / Dcr / f hr ' 8W</ P M « V rc t r 'f uktum
corporis , ^fii onimoha fußinentur & incedunt ; Jed
wutopbor. multU juk rebiu tribuitur, mt : £ic
an CStulrn/ 95anfen/ Sifdxn/ SBcttcn/ pede$ fub-
fclliorum, fcamnorum . menlarum , leftomm.
55115 tri sfcercjc*/ radix monti«. Sjm) einer i?eu
Ii fpirula, bafi». §up r/mm r/1 tundamcntum
rei, menfura, deftgnario, reeula, rcpartiiio.
9liift>cn alten §up (teilen/ inßftcre rcgulat anti-
3v.e , juxta rationes anteriore« ftatuere , feeun-
um vc t crem difpofinonem Judicare. 9> 1 11
JMiibt in -ivip l a vernce ad calcem. 3» §ujl
aebeti / pedibuaire 3u fi»B eingreifen/ ©See
(d)lafltn/ pedibut praeliari. §U ^llp Dielten/ pc-
deftria ftipendia »acerc. (£v ift lina. < ce-
ler, expedituseft pcdibus. <Rtd)t wcl jll AUfl/
parüm pedibut valcre. (Sitten ffi 5tiB (ÄW
abjicere , profternere , projicere Ic ad pedetalU
<uju». (Einen un&er Die mipr treten / coneal-
care, protercre aliqvcm. 3>epcr mit Den ^«(ien
oW mit Der 3iinocn ftr etlichem/ faciu« eft pedibut,
ovam lingv ä »ab). €r hat Den eine a 5^115 feften
im CSrabC / altemmpcdem in cymba Charontit
habet, fttif ftir 5mj/ pedetentim. £>cn gujt
am* fcanb feiert/ tangere provinciaro. tr iff) »uir
Die ftnic matten/ pedet proferre. 21uf frifdjcm
gilt?/ c veftigiö. t)«e gugC tinfprcd)(n/ m f ugam
fc conjicere. 91uf Dem ftUßC tiü d) ein 11 / vc Ai-
gin coiiic] vi.
flrpfu$/Ävr2)rutrnfu§/ P«» r>ru»d*» fignum Py.
thagoricum
f u p/ nudipet,difcalceatu». $enfllB t arteonifia.
5?luifllS / aeeipiter fttllarii . falco coerulcuc,
eyanopus 95rettfii6/ /»w ^ladH'uB/ plancui,
panü, palmipo. Ärrpfuj/ tnpm ^ u.pct,
| chjrtropns , ollae fwfrcnucttlum s S'ßistc* eii*m
äpptlbmtZxtbt. ©jufefuf/ pc$an(ennut ©eig»
fuß / vedu lerrcui. J^anenfup/ ranuncului t
planta. J^afcnfllf lagopus. Jf)ornfup/comi-
pe». (ÜlBftlp/ lcnipcs,moll>gradut, 4/uiieitt
üx t|caänc\cr ßleBtiarius.pcnculifta. Ävd)^
oDervrd)lcnfeitiip/alier6pcdcvarus. i^rumnw
f:if; loripet , diftortis cruribus , myfcelu*. .V fit
bcitfllB/ planta, lycopodium, mufcuiterrcftris,
rCl^Btllß 1 '^ «l v >ni pedes anteriores & poftenorc*.
SdUbenfllp/ planta, gctann genut. ii|'d)!l^
pet menfx. v^djlnrffiip/ atta. Cdjrüitrjfu)/
mclampus. (?culcnfllp/ bafii columnae. SBolf£>
HIB, lycopodium, fpica Celtica. 2£olknfujr
laocus pcii de qvo prov. DiHratt lanms babtnt pe-
dti , wenn v^<Dtt (trafen veül/fb u*ucht tßr
trollen c Öoefcn an. 3ebnftl§ / decempeda.
3if tjenf IIP / v c a 1 s ferreus. SippcrrtlÜ / podagri-
eus. 3n?ei)fllß/bipe«.
AUHliiii 005/ dimin. parva» pet.pediculos, pc>
diolus , pedufculus. J^afenfttple / pedioli lepo-
rini.
Sljtl / »Kfu§e< / propr. pede prehendere , pereipe-
ic , cognofeere » metaphar. autem : Nitt, confi-
dere ♦ fufteniari re aliqva. CDiAU füll ntd)t %<>
tviS Dafituf ftlpXil / nimium huic rei non eft ti-
dendum , non poteft aliqvis eö ptcL Ülllf &£)U
iti Üüortfan man aUc 9 t\t ft eher fupen/ Tccurcin
«croo Divmo (pes noftra ponitur. Cornnpofita
ejm : «üiinupcn i tünfupen / Srouffofes / idm
ifvcd ßmpUx ß^nificattt , niti , tu fr er. rare fc » iulci-
r 1 , ailjumc tuo fubic var 1 , pedem figerc , funda.
menta jacerc.
3'lt;iT/ Der / pedem figen», conrtden«, fperant,
praefldium in realiqvä collocani , fidc dt adju-
meuto aiterius niten», ftrmamentum de refu-
gium in alicjva re ponens : qy* ttiam in faminmo
gmrreajplicari poßttnt aJ : gUßiTil!/ t>it,
^uiiimit.' Die/ fun^atnentum,fpef,fiducia,confi-
Uq, ftrmamentum , Htm reguia, -vuho : irguldti-
vmm, QaUict: Reglement &mrfiirtl.
8ttf Hj /ajj.& adv. pedulis, pedahs, <px>d ptdv tmüu
menfuram contmet , ttem pedea , pedibut , tn/lzl :
fer pedu. J^ufuPia/ excalceatus. $rritfn|üj/
plancus. 2)rcofH§ia / tribuipedibu« conftant.
J^unber (fu§ia / ccntipeda. 93ierf6§igy q*adm-
pe«. itbwivm 1 dcccm p^ 1 "«- ■Wnp'fty
duuniur eqvi, irvorutn aUiot eßungula & infignii
utvitae ftdk , altipcdes : Qvibm duttm p'.unon-
fr*
59i
©a
©a
592
tra fe habtnt , dicuntur Wdfrfujig / planipedes.l agrij>pa. giiBlinfl* / adv. autem idem valrt,
£an§fH§itj/pedo,longip«t. tfriimnifHfiia/va-l *u£uf] > pedibus.
^iinafiiji'j / Icnipc«, (St$nellfu|jit}/ ccle- {^ufte / fcie/ navi» fpeculatoria , cxploratoria.
rus.
npe*. catafcopium, myoparo • alias ein Öpibif^'fTs
gllfjUlKV t>«T/ £5* 3ft§ling< / propr. dicitur de j 4iigKror f/e 4 £tf# / fwäßtpiffmrfubfißti fori Ja.
infantibtu , f vi pfirtw «ignuntur , non capite : ob- xa ö* fcopulos circ* crrpiauim , ut ei attentiiu
ßetricti appeüant : ifcine unrMtfollcrjC Geburt/ 1 /romu* /^cw/*ri f a/jil nav« / » anyuntu.
o&ara Gcrmanorum licera , ingen-
tcm aflinicarcm Habens cum <£/ Vifv
6t St I >t* » ut promifeue fcribanc :
©lodc & fflotfe) ©Utf4c*#lirf4K/ $illig *
QjlUid) / 3?ettt * 5)(tf. Mutatur triam fiepe in
3/ ut; ^^©fl^^^CIl&föircn: rarö du-
plicaturin: (£g,4,C / Slrtrtije !C. Amer/i/ii 1
* it (<■ :c ut (£(); ante a /0 4t u autem aliqvantö
rc nullius , qvam \ . fonat.
©ab / ©ae/ Belg, ©at/ tfifl* füm- Fo-
ramen , fbramentum , & c\ vamvis anguftiam
ftu rem arclam , itrm contignationem , januam,
£5* portam } mbii autem prtttrea : Tabernam
fignificat, ubi meret* venalei funt, alias ©afrclll
pfur. ©jt*en. ©ab Ö* ©abfn" nobU qvoqve eß
arm an um. promtuanum , Ö* @4t>Ctl / tabulata,
Totaria. € 1 n .Cu ii« t>on breoen ©fa c n / Soften/
oOCC Vr CPttiverf eil / domus trium contignatio-
num , triftega. ©Äbetl in ©djjiffcn/ tabulata
»avium. gleifd^abcn/canurium. 2irKtut)>
gaben / pharmacopolium. ©< ivur yUCU'ii / of-
ficina aromataria t aromatopolium. Ob|ta>1<'
Den / oporotheca. Such . öfter ^CHggabW / ta-
berna > ubi panrti Sc lintea vcnalia Amt. A ©ii
btm/ taberna, r/l ©<$bcmcr/ Ölt/ operarius,
' munieipium inhabitam abiqve jure Civitatis de
tlneanimodomiciliumibi contrahendo
Silber / tXT / fepes • non adei in ufu hodieeß , cum
pro eb eilt SrtUlt dicamm : Communiut etiamferi-
bitur ©aitCT / dathrum , ^©It tCT ßve ©<0.ittfr/
cjathri , clathra , tranfenna. (gcbufägatfCT / Ca-
taracta * porta penftlit. (f ifer» ©ittCC / /xt <•
0>;-li r :c v / clathrum ex ferro , cancclli ferrei.
atqitttr/ reticulum ferrcum. gcttjicrgittcT
Vor ©cfAnqnuf cn/ obex datbratus.
@itf <Ti1 / ^preqvrTttiur^ßcx^itt(Xn dathrare , re-
ticularc. $Ctt\Ut mit <£lf(R öfter ^>0l} VOM ;r •
tevt / feneftrae tcr.16 out matcrift dacbxatse.
Zw^i aSergiffcrtc ßve^ititx gücfrn / afpicere
per fencftrcllas , per cancclloi Auf rimasfpccu*
Iatorias.
1&'tttCTi<i)t/aJi. &adv. idrmqvod X>* rgtttfrt / cta-
thratus, canccllatut, Ö'.- canceilatim. ©ittCTK^I
gfnjkr / feneftra clathrata.
Ö50t><n / aninjvum ; bodu ©rttlf 11 / Ö" Br/^. ©0<
tern/ placcrcaflbciare.cogerCtaggregare, in
unum locum colligcrc. Hinc Beiga dicunt :
SBcrtjoftcrn/ eongregare , convocare. -Berga»
Dtruiig/ cacnmtrcqvcnria, congrcgatio. ©a*
brr «ufern sfe iMi/rf focium £y una al tc ©aDcr/
omnia conjtmc*hm > yvoi ©aöf r tttam J'crtbunt
demtoperS*imvIocent>f ©atr/ undenoßnim(&&Xt
de ovb infra Ju6 loci. ©0t((lt igitur adbtU mbit
[ignificat : Confociare , paria conjugare. (£f
mattet |'id)/ aptat» confcntancumcft. (£[Iid?e
Xicrc aatten (icJ) / tvic oic 33? ciiidjcn / bruta qvx-
dam fociantur invicem non t'ccus, achomincs.
©il(((n eitam nonnunqvam : Formarc, confor-
mare , figurare potrß exponi. £in Kaufmann
mu§ Mc ©uter nad) otm 9Rarf i gatten / mexca-
torem oportet cligerc pannos pro raüonc fori.
Ter 2Ralcr gattcr feiu ©ema^c auf t>aä Ori<
ailtät/ pictor cxcmplum fuum prototypo coa-
Format.
0)ClttUng / tit/ primarib confociationem , foda-
littum, conjunftioncm , drinde propagattonem
beneficio coitionii ipfamqve vencrem de coi-
tum»porroformam , qvalitatem» genus, & ie-
mum farraginem ac varietatem qvandam de-
fignat. (£incrlit> ©attiillg un,ul % e nerit
pifee«. tyilcrbanl) ©artuiit] i5ud}cr / libn varii
argumcnti. QlnWrr DtiflUlOji» ©attumj / alia
qusdem gencrii. 91uf Die alte ©attunaf/ pri-
fco cx morc (Eine neue ©arruna, im schrei«
ben gdCI Ud;ftl / nev« litaarum charaAere
uti.
©attiü)*/
593 ©a ©a 594
®ntti<f)V&®&t\i<h/*dj ccnvcmrns, refrondens,
congruens , dccent ,aptnt , accommo Ja tut, ap-
pofitus, it. deccnter»Gongnienccr t apte,appo-
fitc, commodi. £3 fdjkh't |id) über Cic magen
qdtlicf) / pcrcommo Je qvadrat , aecoramodatis-
um um clrad hanc rem.
$5egflttcn/ in confvetudincmTcnire, canjun^l o-
oem conciliare, applicarefe adaliqvcm (Eid)
bc gatf cn / eoire .coojungi , mifceri. Q\< £tiu
ben wellen ji$ nidjt lu-.^urcn / columbui abhor-
r er , fugit focietarem coiumbae » conff etndinem
cum ei habere reeufae S&cgathlfti) / t>i< / con-
IVcrudo. veneria »cohabitanoconjugalis.. Indt
rtiam diotur «in <£j)($attt I canjux. <0AU mim
eflfixüa.
3ufammtngaftcll/ commodare , aecommodarc,
par pari jüngere » Ö* fraierts idtm valtt qvoJ
Regatten.
©(UtCrn / Prepr. per tranfennam ftrictim pei-fpi-
c er c , per feneftram cancellacam feu reticulacam
aliqvid obfervare. Detr.it idem tflqvod obier
vijc , ferutan , mdagarc, intvftigare» Ey maxi-
rar m cvmfofitii tltganter ufitrpAtur.
(Sattcrung/Dif/ obfcrvatio-i mdagatiosperferu-
catio, inveftigario. I&attttttautrmeßcruiofut
obter varor , fpeculaior , infidiator.
&rauf<jatteTO / fariimintuen , per cancellos*ri.
mai clathratas fpe&are, clanculum conccmplari»
oculis interna luftratc , obtueura in aliqvam
rem figere. €r qattert Darauf/ Jute ein SÖoael
cuf fcte 3<U5 / cur. ose oculis rem profcqvuur, ur
parasnucem.
Cfraaftern/ ex infidü« aliqvid tenere, confeqvi,
aftute infiliendo aifcqvi, cognofccre diftmfte
per rimulas. £r bat et qleiefmn'l feinem SBunfd)
nad) erqatferf/ von tandem compoi latenter
fafhit cO. <£x |>ar ergattert/ »a$ man triDer ibn
gcfdjmietff / aueuparu» eft ex infidiii machi-
nationa omnet , qv» contra cum intenra-
bannrr.
tßad?d,atfeni/ acutisfimfcindagaTe, mirum in mo-
dum perveftigare. & batmit fwrt>erbarer©ci
fd)icfticf>frif Der 33erritereu nat&geaartert/ la-
rxmem conjurarionem fingulan Providentia
deprebendiederexir, fubodoratuseft.
8a y &qvunu clamor tnßrum , gingrir«, gloc 1 ra-
re, fid Taue fetibitur: Sonmint/yam rnjm !
fleleit/ nonnunqyxm ($MKH/ nomunqvani ©ti< I
fen / 85" ©d ffll rflutindt Hümt pronanciatut
(ßioaqeu : Wm»c yjr i/^wor ««dfur &ct (Hljna/
gingritus. / n :<m ($iQagetl accuraims afinivox
tft , ö rudere txumdur. @iqaQ ffcrrocn /Ibfe
be$ 5Rniler5 €fe|/ edere ruduum inftar a£ni
moluotum. I^c^'B^tV.Mef Wa-ia*
fet/ anfer ftrepic v£i fiM »rciVr qaijfe» iu vi
i^Dcl' teqen? p'oi». aeqvc natarekir, neqvc lice«
rat i 1. r. Homo muüm prttit tß , emnium rertm
igturus , ö* jvi nrf, je • ntq.fi/ot akrt novit. © II
toeod roeDcr ^iiji noeö (&ao,6 uaroon / haue rem
aon capis , non iotclligis , nibii unqram bac, de
de re didtcifti, nr gr^qniHtm.
(£tifen / friocuetre , ab hoc anferum ßrrfitu diotur
■JVi©dfeo rliitm ftgmficat acute 9 minute loarf.
SUer fldfetfo kaufen? Qytiefrhomo, qvicam
impu Jen ter torrs garrit ßve damitat ?
©dcOSCn / Ö* ^dreil / gaÜmaivmeß, glocitar?.
gloeir«. ©ie ^»ftner ren n>o! / ober jie leaei
nid)t/ clamitam, fed non ova partum, prov. eon-
xordat cum iü6 Vox cd, praetereaqTC nihil,
©ef fen/ i» /Jvc« naufearc tfl, &drnaufta*tiuM Ja-
mtu dicitur, cum vomäant fjy vomunt,
£df er, 0(r / garto, dica x , loq vax ; fKminM Autm
loqvacula wcatur: itmi&äU/ qvod voeahu-
lumporri tramferiur aJ gracnlum out monedu-
lam avtnu qv*. vocatur : Qi&h/aut Qä)fUC$tlft.
! Uferen/ öärun«)/ We/yoaeOÄfen/ garruiua«,
loqvacuas.ioani« profluentia lingv«. (E^iÜ
eine btojitf ißcibenidferen/ tuivihtia funt, ple-
ax fudlitatis, nugz ex muliercularum tabtdii
ort*, gftiin miiB fid) an aüe @äfera>en r.idu
febrcil/ non ad qvaccunqve fcurrilia di£ta re-
(pondenduraeft.
©ififeb / ©dferifd^ / *dn8.& Ahrrb. multilo.
qvus i vawi ioqvus , loculejns , verbofu» , frivo-
lui 1 y. - loqvaciter , nu«»aione , verböte. Du«-
<«rrti/r«i ©dfruWtia#(Sdflcrifd).
Ö5f f ffC / S«r/ vomitor , naufeator. Iwi«- Ml CkF»
fllHg/ tomuio, vomitus, naufea, y^cffidjt/
«i/. vomitorius , naufeoAw, k w»M CXfef fert/ »0-
me rr , wmitare , y W »p/ß fon6fattum rß.
©Ol^en ^ montdularum <£gaüm*rtm vox , & idtm
fiW<0tfen#0a3en»/S loc,tare • frinculire,
acute clamare , y mrfapf; «»arrite , blatirc, Warf
tcrare. StA ©a^qcn r /m, f j? ^ ivi^ifpcfen / baU
butire , hjcfitarclirigYa.
(3i\r}( l Vi* I feemina acute loqvens , licgvix , va»
ni 1 loq v« , inaniloq va , verbofa , latrans.
9; p ©4fiei
595
596
Ü'r PtfO/ OÜ/glooucio, fucilicat, ftultiloqven-
U* >idemqwd(Bk£iitCf. Et ©ü(Jld)t/ id.fvod
GJdEifdi.
jftl fCU 1 f ß al> fcof <B*&n &<Bhttn five <B4ff«v
pt oprit corvorum vox , noiant : crocire & croci-
tacc. Goaren auttm &Qt><tFfctl ranarumeß , co-
axare, Ainc no«. wi.öae&arenÖ Goaren /f"
ÖOaFfcit / craci(us,croCica<io&coaxaiio.
©(IjCttCn / qvod Cialli Gazettu etiam dicunt , noi
Scitancjen/ rdationcs, nova nuncia, qvinab
boc verbo <!5rtf)<rl deducamtu t impnart nobif r.e-
Mvimtu ,poßqvam nova ißa nuncia plexurnft inepti*
maximal , nugamerd , £5 fabula tjft folent,
©ifm/ @icfe«n ejtudemfoni rß,& gaüwa-
rum putiu proprio competit , Laune : pipillarc, .S t i
&paßirum vox rß fritinnirc. Hwc affine eß:
cachinnari, effusede
cum fonö ndere : ro<&t>A8©acJ)elri/cachinnus >
cachionatio, y : £in ©ad) der / cachinno,
•tu üi^rmtftjf tremulos nast cnfbante ctchinnoi.
Cül C?3v-tf)cl:i auffd)logca / cachinnum fuftol-
lcrc
föäi/gälcr/ qalctfcr/^a. E r@clb/
gelber / (jelbtjrer/ lutcut, flamt, giivut.
Scribunt nonnuüi tÜM ©eel / 63" @>cf)| / ^w-
Sltx tt nunqyampionvnciatur , ut t apertum fl\
}a$@4le/ /»«©dbe im<&>/ luteum, tirclius
ed. ©elbe Kuben/ carotta. ©elbefucJjt/ iücr
ruf , morbus regius. (£r Mi'iu'f i\:m\ ,1 i 1 t ©e<
f{d)t facie» ein« lutcola eft,. liver» ©laugelb;
lividut. V^lcuh \flbf/ x.uuhus, fdbflavus. <£r£>
« c 1 b c / »neut. ©rttngetbe / prafinus , galbut.
©olbgelbe / aureui. ©olbgclbc -öare haben/
carfaricmaurcam alere. .p« wa.U'lbc • rnelleut.
j Cef ff rgelbe / Juccolus. (Safrangelbe / cro-
ccu* 1 crocinui. Sd)HMriaclbe/ ravus, luridus.
cf?^tirlbc / cereu«. ©eftroefelgelbe / fuNus.
Kof cVit ©raungi Ibc / rufut. ^ 1 trnif naclbc-
cicrinui. ©fl*l fcon/ fiavere. ©<H macf)en/ rufä-
r c . Eß etiam terra- lutea nativa t ova dicitur f&tXty
fl^l Ö'vlcfcro^f / ochr», ochra racWi«/«i plumw
baria > wcator 3Mct)<ia~ f. SXcil?q4l ./ Undaraca.
(?U'lbld)f ■ fla vc ftens, lutco! U5.
tMcn / fTavefcCTc , fTavcre. ©rr ©afrair adlet
nldjt iwf / crocui iffe non facis rufat. ^( feft^
m to< jf ranFcti gctwfrn (tnl> / U mrbr galen jic/
qvö pulchriores ?cgroti fucrunr , eö magii fla*
Tfbc , cö Uuidiotc» fiuac tyhlm dmtur eti*m
(Selben E5 ©ilb« 11. edw $&tibe (inb gan} »tf»
gilbet/ manus ejus lurorc intcä« Ainr»
etfhma/ ©dbuoa/ ©abung / We/ color luteut,
flavus, gilfui, furor. Uem rß ©(Jliijf city ÖT©cl»
bicjfeiL
©aü/ @oöc/ we/ p/«r. ©aaen/
bi ! 1$. cholcra. Dicitur k ^.Jl/ p; eptt 1 colorem ru~
funu (£c$toarjc©an</atrabili». © ( lb«©aHf/
flava bili«. gifc^g.lOc/ &1 pifeium. ^»ointlt
gallC / <cl gallinarura. SBa^ta^IIe *utem Jui-
tur venä aqv» w/ puteL SB.'BergaU etum tß
cxcrefccncia in modiuo vcticula; , humorcalb»
ft aqvofo rc plcrac , palpcbcit adnata. Detter»
gall/ repetcusfio iridis, ^nf juiibuiuj ber ©alle/
cholcra. Überlauf ber ©aDe/ cffcrvcfccncia bi-
lis. SjcO\.lu'leil'*tnber. bilisicdundar. F»a-
verb. t>i( ©aBc ifl tbtn uberadaufen/ Uem eß m t
Ad iram coramovetur. JponiB im SRllBtXY
©aü ilir Jg)crjcn./ mefia orc, fcl in cordc.
bat Feine ©alle bco fid> / int exper», micis *
manfvciiw cft. ©all etiam pro ipja anuriiudinc
poni fiiec. Unfcr Keben ift mebreneeite mit ©alle
Verbittert/ vieahomiaum plus Aloe» , qvam
mellishabcr.
©allen / -verb, rarum eß, fiomfiuou : amarefeere 4
amarulenrum faecre. jben ^tfc^ galltn eß cx-
entcrarc pifeem at^ fcl cxcraherc Vergället/
iracundus t amarutv
©allung / T)it i poek.eßydenotam : amaritiem , iram
«c irat eScrvcfcentiamv
©tiüig / ©aUifcfr/ 6^ ©a Deftig/ adj. fcllcu* , bilio-
Ait» amarulcnrut, iratut. Rauben [\nt> md)t
gallig / columbsc feile carenr.
^5(llbd!T/ Cer / galBanum , gummi ocToratum»
Syriacum , kfiavedirte fi non diäum, nobif tarnen
fic Kceptum ar mlelltBum.
©olime / ©allerer; &®a[lxtt/
I latum, oxrgarum , a coloreßavo itidem diHum.
^alb^gaHerte/ gclatina vimlina. (Bdjirdn^
gallerte / gclatina feilla..
©aümeO/ We l a eHr cadmea, nil album»
pompholyx , tucia. Ca4tme£n*mq i orifbaJcuM&
aha metalia tinguntur,
©all/ X>tt I piur.car. Tbnut arutisAmut , plan.
gor,clamorv Intieeß: gmibengall/ plaufut
darus, jubilUm r 6? : SRttc^ttgaO / philomda,
aedon , acredula, qvod ncHu canttt. (Seegall/
gavualb-, ^teinflaU/ unnunculu»«w. Sed&
Quito
597
65a
G>a
598
(gtciltijafl / morbtu rß tfxnrum. (Einen grojjcn
CS.i 11 ruh» / cxdamaxe , ciacisfimc clamarc , tol-
lere vocem.
©allen/ Öf ©eilen/ ejulare, <rociferari, clami ra-
re, implcrc clamoribus aurai , tinnire. <Jd)reD'
tW i' a i: (inem t>iC Oren gellen /damirare , ut au-
res tinnianc. Compoßtum rß : ÜPiclWiJCÜt.'n/ rc-
fonarc , rcfultare , reboa re , rebotnbirc.
@fD/ *«x/c*5BicbergaJl/ tf-S* da» ©eilen/ fo-
nut rcfultans , Echo ! tox refona , clamor r e fo -
rub .hs. Dicitur etiam Da* ©alm / repercutfio
vocis.
©almen / &®t\mtn/ iav« jw awun/rc
fonarecum ftiep tu.
©aßic&t / ©almldäc/ tf@<üi*f i*Jj : &äJv. rdo-
nabilis, reConus, fonorus , fonabibs, cum l'o-
norc acutiiAmo, cum fonorefuhanu.
©dlliOrt) / Dl</ (/I grnut tantionit ad faltum compo-
fitr , chorca lepida , tripudium agüius , a <&aI\
fenoacuta. ®a\Li&rb etiam efladje8.\3UUi,hi\i-
ris, ad faltandum habilts , compoficus. €me
©alliarD Mnjcn/ tnpudiarc, /alcarcaJxncflfu-
ram illius chorcac.
©aum / Der '(>.(!.) tum , f.uicrs , oritmtfriorffffu-
prrtor pars coneava , mnvd maxtme fenftu gv flatus
rß. Goth. ©um / 8» fine dubio rß ab hoc ©am / de-
liciat, Ufa via, cum luxta prlmaitb gula mjerviat.
©aillllttl / lüere , vcibis parecre. otiofum die, in-
anibuscogicatiombus&mcdirationibus ineptis
occupatum efle. //. domum cuftodire.
föauiucr / o« / & Di« ©aumerin / <ufto$ , m* &
©11111111111*1 / Die/ cuflodia, confervatio,* ofeitan-
<ia , cum qvk tatet atqvefibi in otio dornt pläcet.
©fltl / gällCn / firibitur etiam )hm I (cd re.
tenbus erat gönnen gaunen/fopri*e/!ofcira-
r i , hiare t <um maxiüd infrrioru ,proptrr ftirituvm
vaporrum in mujculh tonltMtum , dedueuntur. Ale-
tapb. pigere, torpere , dcfidcm.rardum & igna-
vum die» ut ofataniu folrni , qvifomnum Juvm
nunqvam edormijcunt , J'rd petprtub pandieulantur
fcf ofatant. (Sailen ahA dialtüi rffertur ©ie*
Tien / undr ©tenfncrjt / ofeedo. Srd hoc uidttut
eßr a (Bityen / qvod patrt expbrafi : £) je Alumni
ofencii/«. t. geben auf »on&cr (gönne/ Horum
folia ad folem ofeitant.
Orflei / dü / ff«r. Orßctn / tfrödi/,©*«" i ST 7 ° rc » tator ' pi«i« for^, , defid,«,
»»eil fte m Di« <Pr«n cj«n«i/ fcJcprr ift^mr ot.o d^uem, pandiculan»,^©iener.
Gr^m^. OrganXpnevmaticum. ^Aoc m.nov ofc.tat.o , h.atu. om. //..gnavuaf^
^Or4ani!i/D«%rganicu«,OTgan«riu,. Ä f?" t,a fflTÄT« :
Ql|Ur^er Ü>r<)el/ //w<!>rcjelregi|lcr/plcuriri- ©dmd)f/c^ gdneno/ «ij. ofcirani. f< otiofui, m-
dc«rcgul». Älamrin ber öra/l/ ^w<I>rej«U| er$,fcgni«,dcfes,focor$,pandiculanf,Ö'«i».
X \.TVIX I manubria epironiorum t fru q>iftomio- 1 ofcttantCT , ouosc , lenre , ignavi t er.
rum. Orgelpfeifen/ fiftulaeotgani mufici. Od ©Hllö / tit/ plw. ©fitlft / occa , anfer. Olim
aeln machen / fabrcfaccrc Organa pnevmatica
$luf Der £)rgel fefclaqen / pulüre organa. £>r»
gelraacjjer/ organopaui. Orgelfpieler/ Or»
adifl / organadu*. Orgeln id. rß qvod Ocgel*
(pielen/ organaxu Or^elliniV Di« / canrus i ri
1 uius organi mufici. OradiCDt / ti/- 8^ a^v. ad
modtun td fonum organi. Orgel t r ; r tu tol-
les dilatare. Orgeltre(er / a/ia^ juifant/ Der/
manubria follium calcans, vulgbcakttor.
@ö!Tl / Ol«/ antujfh lufus, deliciae. >fng/i> ©di
me aibwr fcoi»e lufus dicitur. ©amelicf) Ji'.'em
lafcivus, & advrrb. petulantex. ©amelicfyfdt/
lafcivia. ©amelic^en <ti*m rß gernma : huja,
charcedonitu. sliks 0pctf |tcm A ©am >ß
2&reUtigom / Tponfus , qxafi lufut £y driieit nerv*
nvptt, Cfottiann müh antupft ntatitum, notabat*
föep/ @n(e/ ©anfe* ^»/«- tttam 0awri i«
Svrvii , vocatur. In Tluhngii ©ani/ Jiifi/« r
Y£uf< / tfaVulclrVti*^ SJaum^anÖ / anas ar-
borea, anfer arboteus, ft4i, ut ertditum rß , <w
trboribw naßtrttur. 5&ranlH}an$ / anfec peclo-
r« amhracino. ©rauaan^ / anfer cincreus ma-
jor. Magere öani / five (Scr>necgan^ / mtot
@an</ anfer fylveitcr, fulica. Jr>au<«oD«t4a»
mc ©an* / anfer domdHcus. Acer aon$ / *!**'
SXeiger / ar<ka. Ärcpfgo««/ fr» £0<ecrgan</
onocrotalus. fslQfgffltf / anfer ora parierrs.
?6ndgantf / pelecanus , platea. ^artra^v.ni/
anfer maninalis SSoi|M >nfcr akilis. igatf«
gan< / idm <rvod ftropfgan». Sdinecgan^
onocrotalus, anfer fjrlvcftirs.nivcus Sc grandi-
nis, a/üb rfiam J^agelgaiU / & tvoaTXtMl
$9 i) fl<mfc
599
600
gerne. (Sd)HKlllinctqJH</phalacrlxor»«.cor- Q5flIU/ «4 Comfir. flirr,« raru. eß.pto 4*0 di-
vus ..qvacicus. v£ Cialis , chcncrotcs Xrapp
■9 fl n i / f Tgargu» , teir Jon , tetrax »t dt. QSeibf >
| anrf/anfcr bcrbilu. ©dinfe rupfen /depluma-
xc , v c llcrc an leres. nfe \mfun I opimarc , fe-
gt narc^arcire anferes.
©.in^ ttitm dicüur ran* fcirpea , fäfisculiu ex fuw'n,
m fv6 fuerinttArt dtfctmt. ©011$ ttuunpro mem-
bro tinli capitur. ©anferid) I *ß anfexmav , rt-
utm ©ftflrtr Ö' ©0#fcrt <*«Sa«. iei ©an* /
Amttuü fpnflcx fcy ßupidum eß , duilur dt nftN /)c-
rrw.r ßmfhti, injulfo&tgnßi, unprimisde mutiert*
tut cküAnUbu; t 6ic i'3 eine vcdjff ©ans / im-
prudens , incaihda , ftupida ett. £)ic ©an$ lägt
lfcr XrtttCTIl nitfyt/fpv Antiqvum obtwii , natu-
tam i 1 ex pdl js furo* tarnen utqvc recurrat. vir
lebt mit ber rt>ilben@ane in bie tßtttt/non fäum
Jicitur dt vitäm langt ptotiahtnitbiu t ßdne°\\^xn-
ttx ttUtm viventibus , atqvt huc qvaArat provtr-
kium : cornicc vivacior : tnaximum camp um
Icvsiimo faltu trantvolar. ffog eine ©an$
«bernSKnu/ uub fam ein ©ifgaf tvicDcr beim/
ftmwi mebr cjmij; g^n^rfTcr / fifvl tj.iß.mta,
n:ß 'orli tpud poelas , cotus, plcnu«, integer, per-
fectufr, omni», univerfm. Eßetitvtadv. peni-
lüst proridit omnimodö, folidc. ©dlli Safe
(jat/ in totum. C'V.HJ unb gar tlidjt / neun-
qvam , minime gentium. ©.inj an einem bin/
fontuiuc , interrupte. (£id)Cl4anj / integex.
©Itebganj/ perreftu». -©ait|. aurtnanber / cem
cinuus. £ 11 irrc|l a ■ r j imb gar / totä erxaj vi*.
€r fan ganj nid)t febwr ntn / prortu» cacerc ne-
qvic. vir Uu ;ü;f t'^ ijäR|/ prmegat, ommnö
negae 3" i*üt tuwnicr 3t.it / in tempore,
peropportunc. (3un) aufcßdt/ adedere, totum
confumcrc. ?RU iliUJj; in \ I-:: xxam ftudicu
ßiefe jtunil will citu-ii .u-.ujcn ^cnt'chcn baben/
art ifta totum hcHnuiem reqviru. DvlSiriCi^cl
! Jt gani / lalvum eft ilgnum. 3>tis l|t lli'db
naili/ vitrum adhui: integrum eft. ©C--
ivini / aromata folida. <jctjr5rf ein ganjf V
Xaa bariU/ dici unus vi» ürfficu. ©jn,cr juh»
^ilOr/ biciiniumpcrpetuum.
<oclum non ammmn mutant , qv. «ans marc @^ nJf /t)Ä9 , t0 tam, omrr«. ifl goitiC/
«uxrunr. ^c&C ©OJl^ b*t irjrcn ÄPpf / qvot ca
pira,totienrus.
tßAüflctn / SM / ^'wn. anferculut , anfctului.
*^lin»jt©^n^lcin/ pulli anferini, cerei.
(r3^nft'm / anferum morc fc gercre: üem , v£rwu£m
appetcre , ftd 1 a» L vfurpatur.
©aniid)t/ ©<infcrici)t / B'©i.iijin / *dj. &aJv. anfe-
rinus, fcjj morc an :"er um. l^.illfa uf) gctl. c? •
Ii«; (9^nft'fcrt/ adeps anfertnus.
agrimonia fy lveltris, argemo-
ne 1 nniigo änftrins. ©t^nfcfrilUt ttiam dicüur
Galleja» 0 ruta capraria.
(50Ut/ fubhaitatto, audio publica ,-vcn-
ditio bonorum (üb hafta. ^n cffrncv t s v>iu
failfcil el>Ct rrrfauffl./ ia aufttone jfiTe per p.ra:.
conem emetc, »endete. 3urpjfmcn@anf / ad
pubiicam auÄionem. ©rtnt f'ürw die Hur lot tu,
ubi auHip fv, atrium au&iorurium.
Ißantcn/ r/pergantm/ auftionari, attexionemfa-
cere. fubhaftare, bonahafhr fübjicere,iub coro-
oä rendeut. "Std wrQantÜl ttUmfrtqver.tüßmr
ufitipatur , pro dila pidare > luxu perdet c , alikf
VergcxiOrn/ rcr tur>n.
?3cvtMiuinur tu* / auftio, publicatio bonorum,
fubhatiatio » inferiptio bonoriutu »iiCt'yO.ii
twng? WtilV/ peraoftioaejn,
Jbabej omnem rem. SBenn id) t\U- ©vlll}( nid)t
t)nbniftfB"/ fomagl<f)^grtr ni(f)t/ nilvoio, mß
totum mihi detur. ?u aanjcii iinb halben friu-
fen / plcnis dt fcmiplenis poculi« pergnecari.
©ai ©anj( tUamdicttut mundus , boc untver-
fum. ©atf grof e ©anje yiid)t$/ magnum iftud
nihilumi i. e. glubw munM l*btlü, ftüax, inrnik.
©Milien/ &.frrqvtntiuj (frgiSnjcn/ tf,2lu$ginjtn/
tDitta CigAnien/ integrarc, Tolidarc, rerkerc.
repararc , reftitucre ju integrum, ^radnjet/
fo hdatus , reit 1 tu t us. ©£)t( fan bdl «C djabf U
I ilb wieber ergün)en/ Diut adveriä rccundi»
n.o x pc n lare potent, sj^an inii^ ergdnjen/ n?a<
fehlet/ qvx deiidexantur, fupplenda iunc Sin
UTn[;ciJf5 iHcib ergimen/ *etr«m laceram re-
concinnarc. 3fl bic €b>"( einmal vcrlprcn / ftc
loirb md)t leid)! »rieber ergänzt / fama femel 1»-
fadiirtcuUer corrieitur^verepaxatur. i£i\witi;te
Sxiu\< nalten ntept langt / cefta coagmentara
ficikfrangitur.
©änie/t>tf/ (ohdrra«,integriras, pcrfeÄio. ^ie
©<5njc btr^mtafranfebatt/ inraOa, iil*fa ▼irgi-
«itaa. TT.? ift niebt bie ©anie / nus befubelt
unb jerfllillet ift/ rftud pro folida, faeco cecro
nun habetur, qvod conipurcatum , corrugatuna
• Attt cwövis alio modo cotiuptum cß. Qie
©4lUt
601
föflnK bti £cpftf bortt mai am tflauge/ foii.
dicas ollae c fono judicacur.
(£.1ll)lld) adverb. integre , omni nö, prorfus, in ro-
tum, -uuigbMaiiUr. <gv beliebet gänjlid) Darauf/
hoc unico innicur funrfamcnto eontunuciter,
pcrtiiucittr , cum pcrvicaciä. (£r i t bd -£>an.
ht\t lUiiijlich knüpfet novit xaufcm funditus,
penirus, ad plcnum. ©ir futbqanilid) ber 3Rct
Mim.) / hoc omnino oobis pcrfvafum cft. < ^d)
babe und) ihme ginjlid) ergebe!/ coturoci mc
tradidi. (£ mein alle greuubicbafr aaiijiid) auf-
faqen/ jus omne conjun&ionu tollere, deirre,
amiciriam prorfus diflblvere , everterc. (£4
bteibrt gdnilieb turbro / fiat fentenria , nihil
omnino mutabitur.
©ÄnjdeH/ <£rg3njdm/ anWe, confuerc , reficien-
do dt confarcinando defarigari , oleum & ope-
ram in confolidandi ffeperderc. lOuiit fud)t
fcen grieben »ieber jii erg<nicUn/occ»pati mm
in reftituenda pace , reconciliatio , compofitio,
paciricatio omnibus modis tentarur, frcqven-
rkfime de pace agitux. (ErgÄnjdung / Öl*/ #*•
feAio, renovatio, Aitura.
€rgo^ien/Ö , 3tf(^ n KB/ frtn g« e » diripere, per-
dere, dcftxucrc , corrumpere, violarc, in partes
furniere. 3erganjung / comiptio, tiolaxlo,
difTolutio, disiipano.
@ap/ gapen/ gegapet / ^ Wappen
ÖffeapfCfl/p'opr. c/f; aerem caprarc, utvifee* tx-
trt Mfvsm ringunt ; Hrmcrps : Hi forte, fatifctvc,
o&iraxe , inhiarc fpeöando. X^u* %v t d)e q jpni
Bad) ber £uft/ pifees aerem caprant. 2ßds ftf
beflu birr unDgapctf? Qvidhieu«? ^nbctmd)
bicr <i*>pc/i|lcruDcrfluc^craf dumhieio, ii: c
üefubduxit. gilt triebt gapfit/ rpe inanarbei
ten foO / ofiüun non dcccc , cum 'uborc opus
eft.
©aper / tf®apert/ Ö€t / inhiaror, hiulcans, otio-
ins, iners, langvidus.ofcitan», homo mfulius,
capuLridkuluro- Dteiiur i/tkj. ein vSabbert.
©.lpcTtt- Die/ hiarns, illufio, ofvitauo, negli-
gentia . ineuria. *ii iii fcur mir ©aperen uid?t
a lltfijcr idjtCt/ anisncVremifso, ofciuuonc. suc
cun&uionc hic nihil cßiuiur , ncjjouiun haut
procedit.
^iapiebf/ *di.&*dv. captani, hiteent, hiulcan*.
o(citani,incurtofus, dulolutus , dormaans, Tu-
rm us , if.': ofutantcr, ncgligcmcx, ouost, tc-
mihc, teiiö adL;uicb Audio.
©a 602
Qfaffm /proprir idem y WGTapcri / ac rtiam 0at
freit & (Elften pronuncistuf. Se.i ©äffe« com-
muniterexfjnit'fr: apertoore üitueri , rtult« cir-
curnfpiccrc, ammum i« aliqvl reoccupare» fi^
fnnpn in mslam partrm funätur. Inde phraüs :
©CJlSa/fpfcjlHiiJ geben/ detineri foeftaado, huc
atqve illuc rircnmvidendo fruftra occupari.
thJa* baflubajuaa/fen? QvaeRictibi fpcftatici
eft; ©jffetiBni) klaffen ift aüer faulen 3)i4(jbc
^)anDtrerr/ ignav;cancillx,dura undiqvc cir-
cumfpeftant dtgarriunt.diem perdunt.
!@.lff(T t«/captaror, inhiator, fpcclator , Ucm
rvad rXfapct. ©ajfeilll / Ol« / ipcfocrix , vaga
oculi«. ©cnföarTernöefcbieljefrecbt/ toctin mc
«ine klappe barrpntraajrn/ dignum inhianti-
bus prxmiumclr oncrarijnalis>
©a rTunq / üie/ ^tws Raffen / Umt qvodiSapcrqt
fptämo oriofa , inturtui curiofus : >/4 föafTid)f/
Uaupvöd QSapidhU Ö"qvi oculis vagaiur.
Stnqaften/ TpeÄaculum oculis capciTere,oculos in
vulru alicujus defigexe, in aliqvid in^mlltcf«^
&m freie, torvum intueri. Hßa^qafTe|lu mi*
fb Icunffcb an ? Q»id ut noverca mc intucris ?
5>ie 2JtO*i;bkln fümoien pfttn bie^ircbeblojiu
gaffen unb an L ;eqaffet jii »erben / focelatum vc-
niunt , terüm 1 ju etc n 1 u r d- ipfas. 2lnbcr^TP0l)in
gaffen / dctorqrere vultum. «begaffen / hianu-
*ns oculis contueri. j£>üi nnb fjer gaffen / ocu-
Hs vagari. IRaehaaffcn/ vulru aliqvid profe-
Jfri' id) Pirqaffen//rve jergaffdl / Perire per
oculo». Sic Jki mm : 2lngiiffer/9?cga(ter. Wafy
aaffer ' *Sfraaffer/ B" 2Inqaffunq/ 5?egaffung/
Siaebqaffunq Ö 9?erg»Tffung / av* omnu ex fm-
jiiicihm igfuk verti$ fatUe mttÜiguntmr.
,carnarium , per-
sica turcata. Efi k <5ap<n five <8affm Ifatiftc
re, pdtetr, fin.it : hifcutU rtumfun* atqve tndttSS
pltTtMfy tortu finduntur* (&ab<\ 'tUm dkitur:
iiuca. preli jhvcornu prcli. jpciiqabel c-J jiOt'U'
vJilbvl / mrrg? , per tica f urcara , utßmtr.tntum > u-
ßictan, otv ßr^notta^ frugum mantpuli etrvmt-
*«•• Steifcf^abd / a<m ^ifcbavalnl / «vi an-
g vi&ujerüott., tufi.ina,«eagra. ?ÄJ(lgaDel / nri-
dens , furca ftmaria. !ReQgabdn / valh J< u für-
culae 1 qvibus retia feris exiguntur, tibicinet [ 1 .1
giani. Ofeugabtl/ rutabulum. Ofecbqabrl/ fiu-
kina venatica. (Btrcugabcl / hifcina ruOica ad
Ipargcndum delllnata. 3mff>fpifjigc ©aM / bi-
dcii*. .©replD^iqeöabcU ttjdcoi. föabcLiu
603
604
Den Suaelgarnrn / ames. ©abeleu ju ben $u-
ben / bu ii »1 d>f r barmit aufiubcben/ furc* bi-
coi 11 c$. A (ftabcl / qvalcam pertitAm natu , ve-
niunt T>ie &A f\(\& / propr. über 1:4c & tentoria tntr-
catorum tfopificum in foro , per tick & fureif fußenti
Ofexkrtfa: ufurpah pßmodum tapit pro fodalica-
ribus drcollegiu op iticum, nrx r/rJviS&nftC V)
<5ilbttl duuntur , unJe Ö.iRcImci|Ur / "ibunus
opificuro.
©abelein / öJ'öa'fddn / ©as/iimw.furcula , furcil-
U, f ui'ci nula. glrifdjO, ibdeill / ercagra, fufei-
nula , qrä carncs cx ahenö extrahuntur. QS(in<
ofer :\ebenoabilcm / davicula , caprcolui» vui-
cula.bclix, *
©ilbfUll/ ST@abdiren / furcä attrahere , fufcinuUi
in menfa uti , im 1 9ct ® »bei c|:ei>. linde ©u<
bder /ber / qvi furcinulä edendo ucitur. StA
©ablerrtwm r/7pifcisIyriformisarmatus» 4 ro-
flrd bifurcAto jlaut. ItA f ullo , cujut cAuda in bv-
furcummucronemtxitt iin®\)XV0UU\\ / appella-
tur ©abellang.
©ala^It/ Oft/ 4n/ifD* ©alfl/ tß per metAthef.
k (Jyabcl ' ideoqve furca utrumave , £ffpacibulum
iy t urcinulam figmficat. ExponUur , praeter pa-
tibulum& ßircam etam : Crux» arbor , lignum
. infelix , gabalui. <£inen an ©algcu 1)0*11
gen/ fufpenJcrc aUqvcm c paeibulo. SilietU
riiicn ©algen bauen / figerc aucem aliau. Sin
©algen banqen/ pendere cx, & de paeibulö. Üln
©algcit gCMRgl »erben/ patibuloafligi , in cru-
cem agi. 2lu ©algen bringen / crucem aueui
compararc. '"Dem ©algeil entlaufen/ dedinarc,
evicare laavcum. gefoft alles an ©algen/
peftis adeft rcrum omnium , omnia percune
t und 1 tus. (Huf ©alaen nnb ?iab wagen / auda-
cius pericula inirc , fubirc alcam , periculo mor-
ci* fe committere. ©et) an ©algen / fn* ba§
t»fd> bft ©algm boff / *bi in malam crucem» in
malam peftem , malum cruciarum , ad corvos.
€r lieber/ all reite er »on ©algen gefaQeu / fimi-
Ii« capeivis CX Pylo videtur. (f i jinb aflejeit
inebr Z)»cbe/ benn ©algen / copia für um nunc-
rum furcarum longe fuperar. (£inc$ Manien
an ©algen fragen / nomen alieujus crud af-
figere.
Sßrnnngalgen/ jugum putei. £ieb$galgcn / furca
cret\.\ in fupplicium furum dclinqventium.
^orfaalgen/ furca vülatica, pagana. ©rucFcr.
galgetl/ jugum preli, $nf cgalacil/ obfeene fum-
tur , pro extreitio vtnereo , qrafi ditoi furca carna*
Iii. Arelvnut appellst hbrum , qvi genuum ope-
rl aperirur. ^folgolgen / percica furcaca,
cl) 1 1 eil ■ fixe SBippqalgcn / collcno. OtabrgaU
gen/carnifteina urbica , locus fupplicii, civitatis
alieujus. QBolf^gakjenvfurcaudeqvllupi intex-
rorcmaliorum ä venacortbus fufpcndi folent.
03a (i)a II / Der / etiam Qjd\Qa\\t I ob r Adicts für-
cAtu dicütir, galanga. iXed&ter o^tt Wahret
©algan / cyperus babylonicus. SBitber ©al<
tan/ curcuma, cyperus, juncus q vadratus. £ (jf<
fer vilber ©algan/ cyperus dulcix,
(3aC / Adverb, prorfus, prorium, omni nö, adeö,
nimium , reipsi , fed nominaiiter utAdjeBivum
pomtur , pro purus , finecrus, bene co&us. ©al
gleitet) ift gar/carobene cotta eft: 3|? nicj)t gor/
crudaclt. ©AC UM Cbeil' pcrcoqvcre, pcdiccrc.
2)te Arbeit iü gor / labor pcrfeclus, ad finem
perdudus cQ. 3$ bin noeb nicht gar mit ibm/
nondum abloUinomincra. Vr uga r ■ usq *e ed.
Sllfogar/usqveadcö. ?iidK gar non prorfus.
©ariuviel/ nimiüm. ®ar angenehm/ gratis-
fmtus. ©aralt/pervccus. ©.irarm perpau-
pcr. ©arbalb/propccliern. ©argui/bcne;
©ar bfe / pesfunus , it. laxe , IcTttcr. t^te^t fo
gar alt/ non icaanciqvus. Grift md)t fo gat
lange ben mir gewefen / non iu mulcümmecum
fuir.
©arbe / tie/pJur. Farben / manipu1as,mer-
ges, fafeis t picpne fafeis fpicarum grano non«
dum cxcufiö , ta €5 gar urtD noeb all» bepi
faittmcri xfl / 85* ideb dedueimtu a ©ar ; qvand*
verb grAttä excaßa funt , tum tslti fafeti non am-
plim AppeJUtur <Sax\>* / fed (in Ä»unb/ ob«
0<fctute &ttQp/fAfciculusflraminum. ÄOrili
garb< / fafeis fpicarum , ßve trurnemi. J^)afCD
garbe/ fafciculusavenar. £anbgarb( tß certut
annuus redicus ex fundo. unde tanfga vber / co-
lonut partiaxius. €cr)afgarbf / berbA eß , mille-
folium. myriophyllum , fydericis, ö achille*
diUa. Qtodqaxbt/frve gorltgarbe/manipuiu«
deeimus in recompenfam detrimenci, qvod.ve>
nationi per arborum eradicarionem accidir^
domino exhibendus. 3BriBcngarbe/ mampu-
lus triticeus. ©fbaiifd)te ©arben / frumenta
femirrita. ©arben btnbeil / manioulos colli,
gere , facere fafees. 3el)i^e ©arte / deeimas
manipulorumi merges decumana.
©ärblein/ X>a*/ dimm. fafciculus» parva merges,
cxiguusmanipulus»
6o$
©arbid)t/ *dj.&adv. manipulariui.gj-- manipu-
lacim, morc fafciculorum, per martipulos.
©drft/ @<rfr/ er ©crjlcn/ t>te/ hordeum,
k (Bat / qyia plertue eßfrumrntum fitigine. Dici-
tur etiam grando lapidofä e marginc palpcbrac
tuperioris crumpens ©crflctr * ©ertfcnfortl/
tatmr hordeolum. ©etren&clfC / gcruHtC five
flefc&lTtmc ©erftenv prifana T hordeum decor-
cuatum. ^Dinfcratrjl / hordeum hremalc.
StwofehioVigc (StrfteB/ irffc ^iitfcrtjerttcir / cu-
jus fpicae duos ordines habene ^echtffehid>
tu\c (*><l"!f c / hcxaftichum , hordeum ca ruhen -
»um, Mlnu- Ou'ilii Ii / hordeum gallaticum,
frefura, diftichonv ff^crgcrfte/ ali**ß(tfa\)X'
IU'5/ o va in Jufculo carnco minueim diftoiuta.
föiTiiicht ■ & ©rrfttn /*4 hordcaccus. ©erflidj tei
33rüf/panis hordcaccus..
©ar/ Smö / <5t j{ il V . Sit c.'i'fi cor i um appilla-
t um rß , fme dubio apracrdenU vocabulo gar / per-
feftur, w«Vr ff!am tfarDllätl twstfi atma r co-
rium hifpanicuni r W^ö Corduxnum. Nrc opui
eß ab urbe CorduM tt obere p cum cot tum ßud etiam
aliunde magnScopid provenutt : frd kfftt/ qvod co-
rittm tß bene fubaftum. Ab hoc ©U C five lül/rß
tntifvum ©arumen/ hodit .-
mot vivaluit ut ßribatur QStXbt fj/
praepararc» adornare, connccrc aliqvid, & m
i\r. .i . cmiapcrficcre.maccrarctf fpiftarc, 2e>
OCX gerbctl / tergora depfere , cona fubigerc.
D/co etiam ©ittfefge rtetl/ far dcglubcre, (Einem
MC J^OUt gerteil/ metapb. notat r verbenbus cx-
dere aliqvcm. ©COfrbt fttXX I corium fub-
aäurn. ©cgcrttcr^ßdfceir/ rriricumrepurga-
cum, eglumis exrritum. ^{eb miö bix bcnjS.it.
den fo h>cid) flfrl'f Hills bcnlSaucJj/dorfum *-
q»c molic eib» reddam ac verirren*.
©crbtT /^Cr/ coriariufc. feDeTgCTOciV corii fub-
aftarim. DiotgerbcT/ five Sohqerbcr/ cerdo.
SBeifeerber/ alutarius. ©erberin/ toic/ co-
riana.
©trbf XtXfl X>(t I officina coriaribrum. Srd ^©ep
leren metapb. rß percutfio r verberario, plaga,
atqve rtxam Sie ©eiblin.y ©er betl dicitur,
tegerbetr/ five ©urehgerbeir/ MrnrgvoJ yl*j>/rx
flcrtxrr. ©a* SeDer nml öiirc^fjcrt>ciT / coria
probe depfere dr concirmarc. wScnnbtX nicht
rechtfehaften burd^etbet ift / fo niinrnf micjtf
5i?nnbcr/ ß hujui cor mm concihim virgis/i t r
Jußibiu non eft , nullius unqvam cd.
©0 606
/&prrmttath. tfruft / ejj 1 ^TUf»^ X>(t/pl.
X'rUftCtT/ crufta, Br/^w ttiamnumtß &orffe/
<Bar / errio , <prid crufta corium rrfrrt t L Hn
ipfum corium & tegamentum arborum rß. & ul ,
Xrulk gemimten/ cruftam inducere. irrere
XX\\\\C/ amaruscortex. ©iefe jfru(ic/ cortex
craflus. t£inc rnuhe iprnfte / correx afptra.
SÖntnnfru(ien/ arborum conices. SÜXQtU wU/
crufta pams, ^
^i'iHtlciit; ta»t dimin. cru(ruIa v corticufa. ff in
Jtni|tlem ^rü W / cruftula panis.
Mnt / incruftarc, peftic.eß. ©efruffet/ 8^
fiberfnt|let/ conieofus, cortkarus, qvod etiam
ÄTllOid;t dicitur. w
^Uta§/ öTÄUrig/ OCt / thorax chalybeut,
gravis armatora. Q™d*maMht<n/rligne,tr*-
hunt , Q-vbd catapbraHi mlüet pr* ahn eügäntur,
Vtrum non kfrleUa t fed k lortei, qttclim e coria
<&OX I five Hat I fubat , reBitu du u tur. jfecirrit
nobif ipfavox loric* t k loro five onodtHa , qvewu
admoaum etiam feutum a exir^ ' ptHn £5 <oi,-
ai» nfpt t pelle nimirum caprmA veniunl, fiett
dein de bte »nmtminacorpottf tnra faBa fmt.
Xuvavixex / five Äürttt'rer/ ö«t/ rittet chalybed
thoracc induclus, caraphraclus , unovrrbo: C a-
taphradarius. injfegintent Äffrafirfr/ fcg.ö
cataphraclorum , fegiuncula lorrcatorurn.
^ürfetner/ / &Mi JWrWnerV peiiio:
1/1/rm rß a Rftr feu&Ot / fupra&at flvr iBüt/
corium. Srd prüio coria niSoJa & p tliicea traftal
Ättrfd)nertn/i>(c/penioni»oxor.
ÄtirfcfoltereiV&fe/ officina pellionis, it. ipß m opi-
ficium pcllionum. €r treibt he Äurfefineret)/
hat bat Änrf"cfinerl)iint)fDerf ijeFernt / exercer ar-
tem pcllionum qvam didicir.
Äftrfehirericht/ *A\. tfadverb. qvod ad opificium
pcllionum fpeclar, more pcllionum.
©ac / garen/ vqkvf m'erm/ nen^,-,
ß d male, feribunt : Jatcn. jeh g<^re / ^u gierf!/
er giert/ irtr giren jc. 3* gor / * gur/ ich gdrr/
gegt>rctl/ in fecem conniu, effervere, digcri,
condituram fecis reeipere. ©tr $$cin giert/
vmumerTervefcir, egerirfeces, ^atf5Jier hat
gegrrett / cercrifia defecara eft. 53utc / lit
girca/ bnben»ierJ^efriT/ ceTCTifiaemuItaifeces
cjicienresfeculcnrioTCS funt, piov. de bomimbut
fordidkf ut y fldicat: e cantu dignofeitur avU, vel
caudm dt vuipt teßatur, £ic %mbt gieret mit
£UCI7
6o 9 ©a
£tfcT/ vulnus purulcnuim <ft, lanicort cgcrit.
^rrn rttom qxandoqve fignificAl; invchctc in
aliqvcm v et bis contumeliofis» increpare » ar>
gurre aliqvem, reprehe ndere qvid , onrnfÄ tarnen
mujJit*ndo , tf*» ulrtprehrnfionviißt , exIevijjßmA
occaftor.e atrept* tjvkm ftp tfme repetmtur % fum-
taj, ntrtqphora rßaftumA orif talium fubmvjjvrvm.
<£r bdrt ben ganjen Jag nid^C auf lugdreit/ in-
tegrum diem muflando Ar reprehendendo terit.
OJiKfty »» hictropici fignificatlonett prehenfo-
rem , vuuperatorem . et iconcm flr fubmuflum
norat. & ift nicht ju befetyreiben/ »a* er vor
dü fötker fft / imposfibile di&ueft, qvaminvi-
dioic omnia carpat , qvam maledicus cerrfor
atqrc uxaeor fit» haut facile expofitu cft.
©ärung/ &W/ cbullauo, seftus.certuatio v i m vel
cere vifi«. Diaturrium VU ©i« &OÜ ©UT.
£)cm SÖicr eine ante ©a* rc geben / optmum fccis
conditHramccrcvifias inderc.
CMridjf / ©arfcaft / * a^rctU*/ ädj. &*dvnb. erTcr-
vefeens. fpumeus, fpumacus. fpumofus, fcculen-
cu$. ©atf 3?ier i|i febr a»irW)t / cerevifia nimi«
foculenta eft. (gjncgä'ricfote *3unt* / vulnus
purulenturn. (Jm gjridjter SföenfuV alrcrca-
tor, reprehenfor» carptor.
ftli?(Jikett / defpumare feces, emirtere, cjicere fpu-
roas & feculai. &at 35icr hat ganj au$gego>
feil/ cerevifia cx conditurafecis roeracior facta
cft * purior. ^lUlJgchnng / defecatio , depu.
ratio.
©erart'rcn/ extra ebullationem poficumefle, qvi-
efeere, -Iii. 7 v od AUßgitCtt. Sic inToai ihm / id.
yvo.i JtuegÄrungy ejectio fordium, ebnllatio.
Urttvll'cn/ in ujunonrßyduimiu tarnen, Uligegorne£
föier / cererifia fcculema. U uver go r ne r ußein/
tappa, vinum non fatis dcfccacum.
©(ritt / Ütt/plur. caret, eß .t (D^rctl/ fcTmentum.
S5rot Ohne ©CHIl / panis aiymu», inir eß ©er.
men/ & »ÜufgcrmCB / fermento tumefien. ©er»
mung/ t>ie7 fermentatio, 5£ ©ermißt /
mdv fermcntatui, fermento tumefaßus, intu-
mefecns, tumidus.
©artfta/ «4 ßarflmer / flarfftfllt«/ fw/i
gircfliCj/ feculentus> fpumeus. fpurcus, fordi-
dus, rancidus, corruptui. ©arftig madjen'/ in-
Svinare , feedare, fordidare. ©arflig fenn/ for-
cre, rancere. ©arflig Werfen/ fordefeere, ran-
cefeerc. ©aiflifler Spcef / lardum rancidum.
Gm oar|]ik}ci mulicr fixda, fpurca, fpin-
6ro
tuinicium , üalin tham garec. ©ar flige Sef <W
oratio putida. 0viV't(>it5 (Sd^anbliet) / cantio
cmx Jica. ©.Uitigf Jpuretl/ fehönieuias, upt»>
px. Sin gan'tiger ^unD/ improbuscincedus,
ipurcidicus. ©arjtiiÖ rtiam k nonnuäh fcnbitur
©arf( / Oer/ rancor , corrupccfa , Tordei , fordrru«
do. Sed hoc ©iir|( in ufu adtb non tß , d*amwsm*
Um »pro to ©ar liigFcit i M C / fadiras.
©arllea/urrott« p9fricum,<irmaTWg»irflt0 m»K
C^Ctt / inqvinare , fordidare , teedare. Ejm com-
pofitä funt begafften »erharrten < lergariienv
^v<e iin« i;4/fn/, qvUßmfltx (BAtfitnl pollucre,
contaminarc , coinqvinare» tnficere, comma-
cutare. ^ntgai'den / purgare, elucre , g:rtuv-?t
cß.
©arfügfdt/ *it/rß , «I i«fI«m,ürm9'DaV<5arjV
fqvalor , firditas» fpurcitia, immundttia, illu»
Tics. &ie ©arfrigfeit im Bieben / procaau»
linevae» vciba protetva» turpisfima» perulan«
tiiürna.
©avllccbtig/ WV/*T;5.fubrancidus t fordtdu«
las, maculatus, (ordibut afperfui, fordide.
@ef*t/ Ö'w4/r3ef*t/0CT/rpuma,fei.
item fanies , craAamen. cradamentum, äoattn/
tä VUft k nebren / Roß .t ruben. e «Iben
gefd>t / fpuma argenti. 9!Ba jergefd!)t / fpum*
* aq v». Stc Q5ieTgefd)f / fpuma , flos, fputum ce-
tcviliar. QlVttigefrfK / fex Tini. fionnuüi rt-
Umprcnunciant ©etf<&t / fvod propiitt mA (Ditttt
(5ar(l acetdtt.
©i|"d)en / fpumarc , fertete , &ab hoc Cjttfdicn p/i4w
" ÖJefeJjt ^irüur ©i(l. £>a* SBier gifebet im ge»
ringtlen Hiebt / omni penitüs fpuma hic porös
earet , inftar olei qvieta eft cere vifia. £)ai J^aC
giftet t>en ber^eife/ capillu» fpumefeit in lo-
tionc cx fapone ft fordibus. J>a^ ^Jjatll gü
fd>et tbm »pr ^t>xn/ fpumat ore pr* irl.
©efebung/ e?@i|d)iing/ Mc / u aW (Bef<t»t/ fpu-
natu«, flos, fecula. ©efd)idu/ c?aif<!>icf>( / a:;.
&aJv. feculentus, fpumofus.
?lbgifd>en Adcfpumare. 9lufgifd)en / fpumefcereJ
Söcrgi'djen / q^vicfccrca defpumando. 2Bieber*
gifd^en/ denuo fpuraefeere.
/ fcae / p lur - caret. Vbiunt r(fe k wirren/
qvodfacili turbetur& involvatur » propr. filum rj!
rx linonendo duSum» Hnum ncrum. ftifcbgant/
(agcna > rctiapifctutn. ^laebfin ©arn/mumli*
nciun. 3veßtl.]aVli Urtica neu, i:i um un^e um.
6n
©a
612
Piobe ©am / linum crudum. 9S?irFin ©am/
itupa neu , filum ftupeum. SßollCB ©am/
tcjponncnetfOoUf^ana ncra. 23aunifDPHeii
>am / goflypium nciura , filum xylinum
SSungam / jaculum , funda. 31141) l1 rn ■ v c r ri
culum,fagena. ©am fpiilllCIl / nere fila. ©am
anfbafpele« ( filum in otbc» glomerare. ©am
ficDcii/ clixare linum netum. ©am bleiben / Ii
num in filo polire. (£iu 9ii(f o&cr 3afpd ©am$/
orbiifili. (£inÄ»CUCl©vUII/glomuslini. &Bie
©am/ fO £uufy par labori praemium.
©am / &0«/ etiam dicuniur retia , plag« > laqvei,
qvibus ferae capiuntur. ©arn auffpannen/ pan-
dere retia , tenderc laqveos. ©am ftrief cn/ fi-ve
brerten/rexere retia ©a$ SBilb tft in mein ©am
Gefallen / decidir praeda in cafles meos. 3ft im
©am ajehana^u /oDctflcfanqeii / impeditacasfi-
bui. 2D£tt bnil ©am UVmiticlt/ circumretita.
°U\t ©am tretbrn / in plagai conjicere. ^in
©arnfaben/ obrerirc. ©arnmitaio^cnSRn
fc&en / o&cr £tfdjcm / retegrandi macula. 3<i«
aCTOaru/ macula, finui, caifis. ßmFiil'V.n Ii/
/U* sBoqeKjarn 1 c#9Baej>feIi]am/reti<u!a pro
ivibuscapicndis. J£>afenqani / piagas. lYi'Cbcir
gnm / Calles longrufculi. (&licp?en<jain/ rete
ncbulofum. (^prdigam/ ererriculum. QBiri;
gaen/cric». SBilbqarn/indago. 2Bolf$q,arn/
carbafeum feprum. 3u0,q,arn / fagena , verricu-
lum. <?r i|i tool ehr bor tem ©am q,cröc|en/ non
prinuuad retia venit, pijcator täuifapit.
©amm / ÖJHlIKjamen Ipotticx funt , faleus cingere
indagme,fcrasplagii indudere ,pandercdrtcn>
dere calTes » Ainc gamid)t / 55* rctkula-
tus,cin£rusplagi* , in modum retium.
©irt/ fr* ©erte / *tz i pw. ©arten/
virga, fcrola, ftimuius , incitabulum , pertica,
parsrami. ©fatenrtom^'B/ttr.faice*. <3pie&
0,Ärfe / virga longior. vr (Öd qÄrte / fuftis, per-
tica. <£in$anf ron©ttrten/vimen. (£incninit
©Arten bauen/ virgu aliqmn caedere. (gidj
eine ©a*rte abfc&neiDcn / deiccare fibi ferularn,
fTimulum, incitabulum.
^ixt\<in/X>aB/.ümm. virgula , fcrula.
©OTtieht/ in modum fcrula:. ©n ufatllfyttT
JÖH I ▼irgeium. ©iSrtie&te* ©e|ieuDe / vir-
gultum.
© art/ ©arte/ ©arten / t>er/p/. ©arten/
hortus, antkfvijfimum vocabuhm k <Bhttt / pars
ranti jfive pertic*. Propr, mim ©arte rß fepi-
mentum, fr/ locus, fepibus, virgitaut peteuis
munitui , bübilaculum mxjoum nnßiorum, unde
CaüU ö* Angtii : Court! luüu & Hißanit :
Corte. Latinif verb : Curia * Ö* /icef Swlf &
Golbu ©orD/ arcam, villamdrdomumbodic-
num fignificet , nobis Germanif Unten ftecislis bot Ii
drfignatiofuperfß, utnvi plerum^ fepimcntd ron-
ßtt , 7T.1// /ocu« plantarum circumfeptw. ©arte
t Anten pneler hör tum £5* frpimenlum jjm olim etiam
vi Harn, oppidum dr caucHutn notaffe, palrt ex
mullii pagorum & urbium in üQXt defwentium' no-
mimbiu,qvAli*funt : fflirtiptigätt/ &tT«r:$Mrr/
0tntej4tr/ ttiXtnejött/ ^opfetart k. See uer
©arten / hortus novali«. $Öerf<blpijcner ©ar<
(eil/ hornu daufus. £111 ht'k! ut a - ©arten/ h«r>
tui invenuftus. £)r&enMicf>cr rorlerbanfet
©arfen/ cxcuinn. fpeciofui. ^ruclribar er ©ar*
ten/felix. Mßeriger/irriguus. ©rfinrr / vi-
ridan«. ©clmufCV / confirus, obfitus. SlmiCl*
©arten / flonbus* fructibus exhaufttrs. (£in
©arfen ffl ber Sinnen <SpeifeniarF/ hortut eft
maeeilum pauperis. ©ebulb iv^tblt nicf)t in
iebermann* ©arten / non uniu«euju$qve«ir pa-
ri , patiemia rara •»irtui. Äein prallt im ©ar»
ffn i|t Wiber ben 5 Cb/ contra vim mortis non eft
medicamen inhortis. (Sin©arfninmJbaufe/
hortui cum domo junftus. ©artm anleaeii/
hör cum inftiruerc. QB^fem/ o^et bcgieBen/
ngare. ©raben/ pafrinare. «Ofit einem lebem
biqcn 3 fl un ocrmad)en/ repimentö Yit6 tueri.
JDen ©arten einteilen / horcumautaxboresme-
tart.
^5aumanrten/ arboretum, arbuftum. 53cbfi]^r-
ten/ hortus (ätivtis. j^lumcit^arti'U/ hortut
odorifer, floricomus. £)Att<\QaU<nt palmerum.
Cfifinaarten/ «vh r/2, alcedo dicla. geigenaar*
ten/fiectum. ^clbaarten/ hortus campeitrit.
©rabo/f-w^rautgarte/ hortus olitorius. £u(t»
qarten/ viridarium. ObfigaYfeit/pomarium.
^>araDi^artcn / paradifus. 9)|lan^ar ten / fn-e
vceQgarten/ nlantarium. DCpfengarrm/ rofe-
tum. SDoejelcjtirtexi / aviarium. ^iergarfen/
vi varium , vulou barchum. QycitlQartcn/ vinca»
vinetum. iBiif6ijartt"n/ fi^ VColfegrubcn/
fovc.r aiTcnbut, virgultis aut palit tedx » in
qvas fpe« praedx lupum trahit. SBnr^artcn/
horti imaginarii, Aoonidis.
^rtlcin/ dtmin. horrulns. ©eroih'irtM;
Idn / hortuli» coronatius, achengjrtlein/
arcola oliroria.
61 3 g3a © q 614
©artCrt / <^ ftipcm qv*rere , vagari , furan,
eptod in hortifftetjvtnUßime acculert folet. linde
ttutm boc fenfu dictmut eilt ©JttC r / ©attner /
©arrenfnecfot / Der garten ejefoet/ milcs va-
Cabundus , pratdo » mendicui validus. Li
jvU'tUltß/ DU / vagauo militum , mendica-
cto.
fJÄrfncr/ Der/ hortulanus, viridarius, horti cuftos.
StWKfomi ncr/ topiarius. SBaumgo'rrnerv arbo-
raior. Jfcüdt)tngartnflr/ olitor. ©<Jrtner
tMoram tauen, fcylla i»H«#. 5>en S<>0(f )um
irfnet M.UrM; / diabolo animam exedere, für»
cruraenam fcrTajidam dar« , agninis laßibus ca-
nem allig«ic.
j^'lirt / Dlf / anliqva vox Gothic* &Runica, mo-
rum cmhuicm figmficant. Ssne dubio a vettre
(Start vei <0orD / 1. 1. locc confepto &munito d&a,
kfvovrntt Grrmantcum j?UTtei$/ modeftia, &
Mdjrfi. monbus praaOans: undtGaUi fuumhabent
com t . ii , ifvod qvidem iQt a cour, curia , aula , älti
etütmk cohor» traJunt, de qvo poru) £iHirtifan/
civi'is, aulkus homo, Ö?rn (f"c ir amator, itemqve
Pnrttfircn / agere.loqvicivilitcr, q-uod Urnen ho-
dtejrre dt coüoqviif umatorik ufurpatur. Lote in
LL. aatiqvH multa mentio vocis Con c fil.
©a)l / DCT/ p/«r. ©äfle / 'if vetußißimum V»
cabutum Grrmamcum , virum rortenv, pruden-
tem, indtühium, promtum , lubiktn S^pcripi-
cacem , ii. juvenem fignificant. Sed varie jeri-
ptummvenimut, modornim&i^/ modo &,\$/ modo"
effeiebatur. linde nana . nomin» proprta :
WMtfb ^'JtbdttOfl / nobilitatc forti*. $anD€«
gi{? / & 3Ul&CQa(f / manu promrut. 9)?af d)C§/
ad defarigandum fbrtis. fu^i'a • conti lid
ftrenuus. J^ilDegafi/ gratiosepcrfpicax, Vr-ö»
If - in curia clarus. £ ießd |t ü wtR0flfl/ rit
Aoriil inelyrus,
©flft / Der/ p/r/r. / conriT» , diverfor,
heftet paßtwu vocattu, Ai ticulum qvidem m*fcu~
Ünurn DCt frntper Habel , frd tarnen etiam fiemintt
lomprebendtt. Sie errim de faminA dico taue ai de
mafcult: 3<h habe einen ttcbcn ^afl brremmen/
con vi vam grarisHmum nacrus fum * hofpeg rni-
ki obtigir acccptisßmut. ^ic ait.u foll mdn
Ctaftfctyft/ convivamihi crithaec mnlirn / 0-
htni.bot vcdbulum ©ajl rjp A (jali / grf)Ctl/
^iw.V profrie&sft vocettn % qviptregre*£cedit :
futo Urnen unum & idew efie cum m*U(pH> @a(l/
jUTCMU, fyiAjentt fitrum^y: ditm dtlärfetml , ju-
vrniW^ «i fr venientibia deleUantur , qvin fjf ab
ipsA promtitudine pnjlicacia ©aft cp/imc üri
polf/r , ci/rn peregre venientet heminu mdußr'ü
animofi tjfe %'idtdntur , hmc phrafit : 1£X i]t f fll
fdjla u er Ki ff , liomo aftueus & callidut cf> ^ff
ein ©ajt Uber aBt Om Ic / prudentior, (ägaciot
eft rdiqvts ommbus. 3ö ©sff / ad c<b-
namvocare, io conviviuna acccriTte. 3u©^lt
geben / inire con vi vi um , forii coenicaxe. 3°
©tlfl fetjn / convivari , forii coenarc (SitltK
©a|i flllfncf)mCB/ aeeipere ho/pitem. X)m ©i»
flen (tttfrodtten / miniftrarc conTirii. vi'ir.eiH
fein ©a|i ;it fecn verfprecoen / c<rnam alicui con-
dicere. inen (Saft fufjren / /rw mitbringen/
adducerc fibt aliqvem convivani. &ie (?\v\t
wnfuS) l.i pen folverc con v 1 \ a». (5in im^rberc-
ner ^ ; n l umbra , hofpes invocatus. (rai ijr c*.
ber Qafi / immodeihu , inävilii hofpes : item
Baocictu«ruilicus,paganuf. p»it er CHiift; ho-
fpes vcTpcrt-nus fefetet ©flft/ frtqycns coa-
viva. SJremDe Onvif excerni hofpites.
^benbcjafr/ hofpes canaricus. tÜüieircjall/ perpe-
cuui. JBen'/rwSftbcngaft/conTiracor. ^Sjfbi,
ajl/ fociutfunimi hofpes furax. £f)rencjafl/
oneftus, honorificus, ^rcill^cngafi / fcKivu*.
^riiöitiviuvr caduceator. (S«ri 1:^.11] • coeni-
peta. J6ai!^cja|l/canacularius. Aerjcnfijafl/
/»tv ©eelengafl / hofpe« anjmas. Jpoffjafl / ca-
ms, parafltus aulicus. J; i'ct'i'.'it ' Vi ' conviva
nuprulit. J£>lli*enrjafl / ganco cincinnatut.
5dn^fcl1lfgnft / convira luftncus. ^irmeftjdff/
encamionim afleda. Jfe ibrtgfl|? / amma, hofpes
. corporis, ftimpenqatf/ hofpes vilis , ingratui.
£i:U»M!r/ concoenaror. QJ? iffjaf?/ foHalis, com-
potor. so?nMi^i|fl|l/pMnfor. 2Rorgena.aft/
hofpes matutinu», QJiUbl4a(r/molcndinan»rt
hofpes. $ftiid)fui)t / hofpes irrotinus. OvJiü*
mer<w|l / fn* ^eUeilgart / inhofpiialis .Timo«.
VrpicKr/tJt •• coüufor. Sifc^ iaft/ commcnfalis.
tviaUaft/ ßvtSttfatf/ comb.bo. Zu%tTto>
ga(i /. virtueum ailecU. Ullglud^jaH / nuneiw-
crtir'is. SBeiberga|l / convidor mulicxarius.
OßelfgaiC/ hofpes rnundi. Qßiltga({ / vagabuo-
dus, erro. QSuilDertja({ / hofpes admirabili»,
ut Cbrißue in carne.
©.".fien/ £5* ©»Ijliren/ convivat vocare, convivia
adornace, ; n w 1 1 uet c . apparare, convivari , con-
v 1 via agiure, cetebrare, fäcere canulas. C m-
pofitumeß: %><<\Cl#W &&«\b\}(W convivioali-
qvcffl auipcre , conuai ali«ui daxe, adhibere
aii-
6i$ ®<t 6r5
aiiqvem convivio, libcralitcr, honorificc Ic pro-
<5a(lcrcp /yöflflung/^tt/cpulum, cpulario, fym-
pofium , concanatio, compocacio. Ö.lftcret)/
/rw(5äfrunq baltetl / convivia agcre. cclebrare.
€tn ber.üt&e vornehme ©alleren/ pontificalis,
<ercalit , auguralis <omn , apparatus Pcrficiit.
3ufainfflCiiqele>tfe(9,i|iereo/ <ollcÄa,cccna col-
Ic&icia t qvtnAo defymbvtu ejlur. %\bv\i<bt ©rt»
{lercü / cpulum annivcrfanum, folcnnc. &ßcd)<
el 'ic;' CO ciscumpocario. Oröeilfclidje Cna-
flung / cacna refta. £i« erotirt m<itime @a|te<
r:ij ' modcraium, t'obrium % pudicum couvi-
vium. (Sine i<fuFif<$(/ feiufdtx (bafterep / con vi-
viiim icmulentum , compotationcs imempe-
carisfimic , Lapitharum , Ccnrauroruna comcs-
fationet, XüT\C 0 iflereo / convrvium expcdi-
Cum. ©rille/ Harpocracicum. 2an«jaine/ Icn-
tum t rncempefti vum , anrelucanum , ». t. V ' n \t
todreitbe. ftfübc / rempeftiruBi con»mum.
'i'hl\U\ plrrumq. ipfum di verforuim £3* ho *pi-
cium publicum denotat , u; r 0' "f ihm !)•!'•. :r
cauponari, agcre, faecre , cxerccrc caupona-
r i am . (Sinei* DlC örttflin auffagCA / hofpi 1 1 u m
alicuirenanciare.
Q5a!tbar / 4.//. /r. Hofpiralrs » liberal is , comis,
huinamn , berrigua« in excipiendit & träflandii
4M m Mnt trnnrt hofiitslüaHi nunurot expiens. (Haft<
bar ift #0|tbflr / crebrö coavivans , crebrd Jc-
pauperatur. Aüuiunt qvi.lam *d hoc vocab.
©aftbitr rn ucwi/tr proprio : £afpar/ Calpar qvod
ttiäm (5m i'ua r /: ' ibttia , f tu/i hofpuatem defignet ;
Jed HrbtJica vex eß , qvtßotem ^thrfsurgrium de-
fignAM , «£4l« , thefaurw , ytKxum tarnen rujlrum
CermäM. Crfatt orik« «>n$u*t. Ungaftbar/ in-
hoJpitalia»
lc, pororio. Epulamut rrtim m conviviU f*ptl*r-
füa Igplitt fvkm Jecet. *Xn Qtat udD ^ra§ le»
(fl/epulan, heHuari, abligurire, profanderc
bona. DW/itrfl<irfnQMfcrci)/Oli/cpulaipro-
iufx , proJigal itai , luxus , popinatio.
X^tafcn/ hclluari, acbiö convi?ari, pergrajeari,
popinari.
XiMfcf /0tc/bcl!uo ,popino, cpulo, luxco,ba
rathro, afocuf.crapulofuc.dcco^tor.
,Qoon4)t/ dißtunt, prodiguj, Tino-
lentut , tcmulcnxui, cbxiofus , lotcmpcrjn-
«ex , luxutioac.
@aucO/t>«/p/«».@cud)e/ popr. cucuiu»
«mpiumis» meUpb.ätiiem tfi ,v: berbis, pobefeens,
juvemt, it. iaeuus i ilolidut , inrptui* moriode
bardua.Aipcs. öcrcrflc©aud) /prima lanugo,
pubes.
05 k nj.v,iu S'CS.lllrfjdfU -tp/s-i&aliA Jialetlv . {$m.
Ii' HI prcttuncialur : joculari , ineptire , nugari*
geibeulari > hiirrioncn * numum agcre. &
9<llicb<:f litt» / de I ioa», ludos facitt Auluciam rin-
gic. ibaufden ettani nutarc, vaolJarc,cuubarc,
Juuti fuiutmbtili pttaunß* vmüUnt , denolfit.
Xtttber folt man luqt In^cn mit i cm üid)t I a:i m
gOllfdlt/ pucri cum igne nc Airuun dcoiAim
curfitent. Compofitum : i&CgtlUfcIn inprimkfu-
mttm rpro: laümarc , incantaie. (£r Mt bv'UaU*
ic\t ftorbcu/ malcficium ci illarmn c(t. £^6
fa!|'d^c (3lncf hc^aufcli niaii(bcn } u feinem lliv-
bcltjüRi}/ fortuna novercalri multorum oculoi
& mcnccmpcrirringu adcxtrcmampcrnicicrrK
Cüba.lllfcln rtum exponitur; perperam derivare
verba.
©aHt^cv / 0*r / lim efqwA GSfiuä). ©Jttctuicr
autem 8^®,1Uf der fw;t: Circulatorcs, cybifterc»,
gefticulatore», veatilator«, ludtones, fuuam>
bnli, pr«ftigiarorcB. (Eine G^UiFUvilW ludia,
geiticularia.circuUmx , mnna , item: iocanra-
irix, roalcfica, (aga, lamia. (Rauftet eluundi-
citur longurio, homo inconcinnac proecritatif.
^>atlbiia«ncr / chironomut.
©AUdf)creo/ OK/ ineptix, nugae. ©auflerfl) tli*m
res ludicra , joeuiaria, cybiitema, & infuper :
proeAigiaa» delufione« , A fafeinationcs
©auFtcrci) treiben / intuenrmm oculos falkrc
prarftigium faecre, biirrioncm, tu-.mum agcre.
^XilUigaiifleret) / chironomu.
©i3Ucf)i|d) / aJj. $$&dv. ineptus.amcni, delirus, r & :
inepte, ftuke, nugacorii. ©aucf)leriff|>/ &
C^vinPlenj'ef) ^.V'M, gcftuoftu.circulacoriui, lu-
dlCHM'ß.
©aUl/ XHX/Vlur. ©CUlC/ cqvai, wie U.
tinerum caballus eß. (gilt Dfirver O^uil / cqvut
macilentus, (Irigofus. ein ll ~» f tiicf>cr CS.llll/
gcneroAts, nobilif eqvui. v£e i\\ 0UIV al? ©aul/
malt cripet, mali ipn. 35 1 IIa @4Ul fprin^t/
Tina paranc ammus. €0?it br?fen (beulen bnebt
man bU5 (£i^/ cum ftulcis ubi r«, idcnafluhcfcar.
oportet , prov. qvod rteootis pniculofn non commiU
tenda futt imperitit. ©ebiiuif er @aül maebt Furjc
vDitUen/ cqvut coaduäuabxevia zcddic millia*
&Q Ü ria,
6i 7
618
na. Qtcf crgaul / eqnis rufticus. Sil r er 05a ul/
vetului, cafeut. j£>ofgnul/ auhcui. jfarnoaul/
vertan us. ciuarius. Dfeifcganl/ cqvus uaio-
i . 11 5 , 1 1 mc u b us deftinatut. <£ cI>tllt N A d ll I / P>g cr >
. aoorcicinum. €<J}nelIer ©aul / alci cqvus.
£arttrabcnt*r ©aul/ fuceufläcor. Vtd. pfeto.
©etlichen/ Oft* / dim. cqvuluf, pullus eq v i .
5C0bCl / &l« / cqva, tf. eqvui detcrior, vili<s, tetf r .
JVc n r/2 j caballus, /<• J extenfio vocu <£tout. T\>V
fc» All iwirm f]Jr <voc/m Teuf omi'4m , ^J 1 baüenvi cum
Grtcö >&.Ga».m , yTcJ eß cqvus clitcllariui ,cwi-
•venire , frubant LL. AlemAmn. & fmpMmtf SshcA,
hj-L't bAcvoce aha piura vocabuia originemkAberi,
Ht:
$$oq\\x I *tt/ eqves. (Ein vornehmer jfavalir/
gvrmGiüiChcvalier T0£7t;,f,cqvcs torqvatus,n.'f^i
ein J>mcr.(£ni frbledjf er Jcavaltr/mile« pavidus.
€in brafer Kavalir/fonu, animofus. €in ircbr <
Softer ^aP.llir/ mUcspugnax, hcros* (ginge«
IXKipncfcr X »UM luv carapbractus , eqves ar ma-
nn. £m J^pffaQfllir/aobilisaiUicus. jun.;
frrCavalir / amator , amaüus , milet in caftris
Veacr« mihrans.
JtawBtrrt»/ti€/cqritatin. ©eueral fiberbfe Xa>
VAUrrei)/ Dux ccivitum , generalis cqviracus.
Oberficriiber bie Kavalieren/ chiharchus cqvi-
tum. ©ie Kavalieren ttf gcfdjlflfjcn/ cqvicarus
profii"arus, fufus, virtus, in fugam. conjertus
cft. j&tf Äcpfcr h r eine rri-.iuj-: Kavalieren/
Cküi nVmui cit ab cqviracu , cqvicaxu pluri-
■tum vaktv
Kavaliiifef)/ *df. 65* (henuus ,exerckarus,'*ir-
tute prefrans, ftrenue , fonucr. KaValt>
T ifd) ombcln / generöse ajerc.
cxcurfio^eqviiia , hidui eqvc-
fii :s. €inc Kavalfa&e tubn / cxcurrcrc* prx-
dam agcic, m caradiorao dccufrerc*ludiicqvc-
fttlbui fc cxcrccrc
^Obdt / tcr / fpiritus qvidam famitiaris& das-
mon dorrteft cus , vropr.q<vi in jbteie tqvi aul afmi
ApVAret 5 fed Kibelt etiam dicitur dxrnon metallu
cus . alias fCC tnÄltd? / in cunicttlk monlium circa
vtnAS mrtallicai obetrmu , impriniu oirca cAimiam
nutätoemm , fvAm rüam ftobclt fivt S ob all Bar-
Bäli « cchs.lt um , vot&vl.
*^Ci\lCiifo / QvaftQoMlS / prr trantpoßtionrm
pylhtbarum c. KaDilU / Itcttfint^ ejtntx Vallachii
dtrrvMby. mrprimi* cwnGaüis Aicaiur : uabongre,
A-vjfi r^vm Hun^srus, Std. 2B«lt ad)C in QtrnuL-
mi futrunt Ante, y-vam Gtrmam >; U'judcbiA.-fuiiO.
cAbA'du cmttntitAtq^ caftrAt'h eqvtt inßruSt. Eß
tnin: äßtlllcch canteriu«» f. «. rqvu \ adußkm
AmpuUti fuat. Indt 2&ttUad}Cn / caftxarc cqvum,
r ^v.iH.'cb'-n / caftrario.
^3at» j / gaU^eU / vex r4«u<m r/I . Baubari . I«.
trarc , ut : 0^.1 UCU ftluim , dum dhospttunt , glau-
citare. Iftie latratus , ein 0>fjauie / iy glauctca-
tio.rtn (Staswtfive ,Äa^fni;egaue/ifci/«r. JUuJ
cß 0?lBCtl » @l<JCjcn/ qvoA ramirc . muDuc . &
musdrarc noUl , fl/iiu muefftn / nsil DCC 0ptA#
cW n : dir beroue trollen '|lur>t-n & floef en.
«i;. Ixtus, hilaris, amanus.
promtus, expcdjius: undcBclgarum 0)d#inae/
voluptas, äc Ciuüorurn Gay , bilaris ,gaye(c,bi-
laritac , dr gayemene , alacritcr :• de forcailc cuam
Galhard , ntfi a 0>aD / camus , fonus , uc nos f c-
eimus» pofius dedudtucn vdis. Ccrre a
dicitur Vapagep / pHtcacus, qvaH duras: kfm lu*
fKo, VWrftnH i aut Vfa/fenluff. ©an Saxon. H-
goat conjugem Sc fociam, undc nomina yto-
prii : Gaidoaldus , conjugi imperans » GaidoU
phus , conjugi auxttiacor , de conjugem
aoians Hvc deperiens.
Ö<ilcr / qtcilefter / aa\. ufcivus^procax.fiiJax»
prtiricns,itpisg«is , opimus. ©eil ?SSeib/ mu-
licr virofa. ©eÜlT 9J?euf(Ö / homo prenax.
©eilev aßiber/ atiespctuicus. ©ciler ^engft/
eqvus ubidtnofus. 0>eilc Qat/ fegetes luxu-
nautes. föerier 5Kf et / agcr opimus , folum pin-
cve. ©eil rnerben/ ferodrew vEr i(l über bie maf»
fengeit/paflerc falacitteft. ©eilftnn/ la/ci»i-
rc. ©eifried)en/hircttmoleKe fc ©eile Dieben/
vititluxucians.
©eiltTl t W< / yl. terriculi , reftes, colei. £)U ©eilen
aiI5i'd)itciDcn/ caftrarc, cmafcularc.cvirarc»cx-
fccarcv S^icbercjeif / caAoccum , tefticulu« caTto-
ris. Qytiiin cuam dicitur vulva cqvx.
©tüea/ vropr.tß: La/civirc > übidinc ftagrare.ad
interoperantiam proclivem eile» furerc» effre^
nacum rieri libidiae : Drinccpt rß . f bgi-
tarc, impotuinc, invcrccundc peterc, dem iu-
dificare , falkre. Um ein ^ntt Oeilen / honore»
muUis fla^itationibus expctcrc,calide depofec-
re , ioverecundeambire , ordincm precio äc fup-
pliciis mcfcaii» (gr <\aki fm einen tfu§ / Md>
i vibundus- oftularamcndKar. Qn$ QßcibgCiler
hin
619 ©e 620
fiui-OÜlfc/ muhialacrymisiinploratopem judi-
cishxc facmtna.
©eilen/ t>«s/ now. vtrbd.u. t>t'e©eiligFcit/&©eil'
hcit/ laiciviajibido, fa]aciia*»iaicrnpcrantia»
Incontinentia, infolcntia, immodcftia. £ic
(*)eilbrit ÖC6 Janbcs/ pingvedo , luxuria agn.
£>ie ©vtlbcit nni§ g^brDc&en o&« geircuBacn
nxrixn / rcfrcnanda cft luxuria, (cid) tu PCt
Sogen!) jur Qxifbeü gegebnen/ dcfctrc actatu-
mad hbidine*. puctitiam inreuiperaatiae ad-
diere. €r hat jtd) ganj ber föeifoeit ergeben/
corum fc dedit hbäduii. £ einer fcj i'ilbeit Retinae
tnf)n / cxplcrc , fetiare libidmcm. Otiten |lir
©eilheit verleiten / corruptdarum illeccbriaali-
qvcin .iretuc. (£ftieu wn Dcv Öeilbcit abbat
teit / a libidinibus aliqvcm aracarc , ateerc.
©eilen bringet grc^eH iBerbruji / effljgiu-
tionet iroporMinas molcfrufimoe funt.
©Ciler /ÖOt/ftagitator, impuden* peccator, ro-
Sacor impoccunus , asfiduus pctüor. (Jineill
kilet ifi iebertnanu feinfc/ parafitus orombui
honcfti $ od »oi 115 eft.
©eilitJ/£^@cÜif4)/^;.Ü'^v.iif»fl*eiCyelI/ ve-
nercus, protcrviu, impuditus, £5*. libiduio*c,
immodefte, petubnter, Ikcntcr, c rt 1 cn.i ic
Jlb.U'llcu / importunc petendo irnpetrare , aflTdiai
xogatibus cxtorqvcrc , obüncrc intcrecundis
poftulacionibus. (fr b»u thnie enMicf) bie £ocJ)»
tcT abO/O/llft / inGgnker procandoft fexviliter
urccaodi» fiiiam tan dem impetravit. -Ib a
litna tue/ impetraiio per preeet adjduas , aeqvi-
Gtio per verba fupplicia.
©<f tfc!> / ft>4/i <54fffd> / Adj, tirm rß * <ptod <£>ctf/
pctu!ans, lal*civut,y i <3afj proerdit.
©alfln/ OCT/ y**/? öfOtlan / propr. flagirafor
•»•/ deprecaroi f/K ujurpätur tmnm pro amafto,
ptoco,amatoTe,4f^ftbTCf/?*<f;. ©alantV iepi-
dus.ornatus , comeus, betius. e feg an». Tmu
mm fimtproci &aiti*tort*. Et ©alantcTf 0 / de-
gam u. orrurus , tn !udicr;c . bdlaria. (fr l|l
em© .ilanfer Äct!/rcitu»,Tf »uftus » degaas Ik>-
ito eft. 9alaiUercDCn rtom dicuntur donatio-
ne» rerttna minurarum , deganeium tarnen,
itrm : J oc ulana» xw/go jacslij.
®ÖttKf/£S'©amelicft/ 44 lafeivi» inß*rt<pn
Mitmtuli. Std <BkmtUd>rtia»> expottüur : Mo-
»OUK, faftidiofus ► diÄeili«, prr mffan^w.elfffl.c^
tfi k &Of/ niß mal* 4 0**»/ urult<8an¥iUä)/
itduerrt*
®t\$e/*it/ pandura. Paffii * fon6 Ac hat ; ve.
rumqiiärß inßntmtntvm üA rxctt*ndum g/tudium
tnvenium , fi 4 <B(tfJ Utta, M«rü t drduc/irmo , ne-
tte nr/ji«, tttfyrrtmui, vUiovnttt. QJtlf &cr (^cii\f
fpulen/ ludere pandorä, caoere nerv | S £j fid ibus.
Ab hoc r/?(i)£ialcill/ rrt5/ inmn.rtdicuta, parva
pandura. 9Uracia,c/ ^Bafgcigr / S&rrtgrigc/
löwfantgeigc/ Äniega'ue/ ^toefgeieje / ienor*
gCI'lC / vt^Voj iH>t«i. ^iDd. Sunt tmm(5tiQt
tf^iod^nownfnu. Sluf eine r ©«ige bleiben/
unä dtorda oberrarc, candera cantilcaara wnc-
rc. (EfetCje rfuw av$dJam pa narum gtmu eß prt
nerii t&tüm &mulieribta tx trivio 'b lingvtvoiu-
ihtJtrm, aito>q ] exttffw Irviores mpofttum , ut , n u-
mdla , frftciiciaad truneum . columbar, boja,
manicalignea. 0)tnu' nur ncr vfaifcn rcrr.i
thor dum. C5ct^f mit ftmff <f »i itcu pentaebor-
- dum.
®rrg?n7 l»dtrc fidibus. ©fl<|fr/D*r/ panduriffa»
©ligerin/ 0«/ wndunßria. föeiqunq / bit'
öeigbaft/ geiacrfiff;/ U. Junt^vod güSdung / §»'
Dflbaff/ SlbCiid)t/«& tndtnd**
/ eß prepof. inßpar. tim congrtgmdi out cvmi^
iaiJt l-ai-r ns, drnotatq^ copiam , fratum , qvalitaV
i ton » modutn noanunipjam fraßrk prgpomtttr,
nonnunqvam inrptv „ut in ThurmgiA. Oxfubll/
gefrben/ grfagtn/ pro. ^ubn/ febtn/ fagen/ft-
i cre , videre, cHcerc. Necrfftnio eutrm prtpnni»
! lar w rWf ^partkipiu prxteriti ttnipm'* , @<»
l*rnd)L' qct>ad)t / gefragt / gefefrn / genefen / qo
, rodKtt/ geroeinttC (^ATtdo<^omttiturt/ ut in
©nabe/pro (Uknatw ©nin]/ pro (3cnug k»
fiultas, fatuuiyflcr*
lidus, ftuptdut , infulius, iimplcx. Sunt, qvl
(Bidavoceja unde'Jadfitn/ fvodid.fß tcbti
jab<rt I affirmart , dtdueunt , tdroq^ttf Jcribunt,
<:•■■.•■ ßultvu ptrptiub confrntiat , nec ulitut confila tut
dtfcrthonii fit. Noi autem Cid pro pnmtinn
agnofetmm, mß rpm Delü ä <5Aüd) drrivarr, Imu-
go mim medoduitur <Baud)\)Qt/ medb <Bt&\)AXf
ittut <Bt& protnirfU : infam, pucr.juTenii , ia-
cx rxrtus, rudii^nfcientvignarus , imperrtu« al>
ufu rerum: Srd h*c obtter. (Meri etutm jocum
fignific*t>bmc 3™ fagtn/ joeö dicerc.
Scnfötcfcn mit einem fpirleir/ jocan cumati-
q vo. ©tff tiieubi rß ttiam fignuin Tcaaiif cero
Yidae , qvod cnupor.es fupra fores fiifpcndere
Colcnt , aiih ein ßlCtjöCljeil, Port 6 <Bidt in
Üi ff"*
i
621 &t
capite vitulitn vocthcr oß\eutom qvfifam cranii pc-
nenttAtr.fa Amern, qvod menfie jlrutlarH artifichsr
folvtif mrunt t & hoc dkditr: ©(fl ©etten ffa'
<^<tt. Sed ©etfen Ifi'Cbeit rxponitur : medium
digttum, xW polliccm ofle ndere , aut manum in
ciconiam curvare. Potiffimg fignificMtio "vocabult
(5$(S tß: Morio, ludio, fannto. Itd dicilmr:
2)cr ©ecf im (Spiel/ &Ht» Supp/ Gaü.Jt*»
p;M y. $e§er ein nuu.a- ©ecf / ald cm alter/
praeftac in ju venture laüivuc, qväm in femo
de mentedejici. ©etfen baben feinen j£mn.
verat habet nusqvam terrarum morio leges,
5fm ?cr i! lernet man ben ©eefen fttanen / ttt-
cundia levis atq; infirmi animi argumentum eil.
^e alfer/ ic©ecfer / qvdaetateprovcÄior, hoc
Solidior. $lnniengetf / florumad fuperftirio-
nem cultor i irrster etiam nu'i! n n r .
t>ecfin/Die/ mora.tatua.ftulta. ©erHein Cmp
dimin, fubinfulfus, aliqvatenus limplex , vulgi
ftmplicißa &monuncuku.
©fCf Ctl/ ridere , ludere , jocari , ludificare. <£v
Idpet lieft nicht qeef ett/ contemnere fe non pati-
cur. ©er ijt nicf)f ftcM ©ecf/ ber btfroeilcn mit
gieret/ ftultuiamfimularelocö, prudentia fuin-
T. na cft. getf et |id) oft mit Suß / dulcc eft in
loco defiperc. aüitf ©ecf C|t bu lange / q*id jo-
caris ?
©CtFrr < tut/ idem tjvod GStcJ/ üriJbx , fuölännator,
vavillator , nugtvcmlulus.
(freieren / fcu/jocus, ftaili cavillum, iftifio.
©ctfriaj treiben/ dicere ridicula. iOfcit einem
©tttcreo trcibvll; prodclcclamcruo aliqvcm La
bere. 2tu$ ©ecleret) ßm(l moe&en / a faonis ad
fanitatem revocari.
•eefifd) /©eeferifö/ »©eeflidf)/ Adj.&aJv.tidi-
culin, jocularis, joculatorius, fcftivus.SS? : Joco-
se, joculariter, ridicule.
Jlutfgetfen/£egecfen/ &3wtfnt/ Cfm P°/' /4 » figm-
fiettiotte cum fmphei Cfeefcn frri conveniunt , in-
fatuare , oaaö futpendere ludificarc aliqvcm.
I/« 2lu*gerf ung/ fcegetf ung/ 3ergecf ung / td.funt,
<jxod (Btd iXCf.
©cet » ©efcr/ ix«/ ffHr. ® ctren er ©eft*
t Cll / Ürknter plicae , ftrigae , r ugae , lacinias vc-
ftium. €to Kot! mit ©eerftt/ cunica striata,
binctfl s.ii. ©ccrieJjt / finuofus , laciniart».
@Cf) / QCfKIt/ ottm <Ban fst <5*«/ t*** «*
üüng^iintf/ f ari. ©egan jen / aanjai s>c/»«
©e 622
<9C0nif / irt , vadere , gradi , procedere. 2üie
(jrbW ? "Qvid agirur ? ^ toiu niebf aebttt/ tc§
non i'ucccdir. (gg vjchettbm n*,eh Hillen / ex
ienrenria ei evenic- €r bflt ihn geben Ulfen/
amifir illum ä fe. 3" ^U§ geben / pedircm pro-
fieifei. 3tt t^ehjff gerjen/navem confeendere,
3u$ifeh geben / accumbere, a»fidcre. 3u«S>cr*
§en geben ' foücitumefle. 3n Prummern gebetw
rumam minitan,funditus perirc. ^tt bic »ctbule
geben ' fcholam freqventare. 3ur rriebe geben/
in tun tu prodire. 3»r StiXlt)t »jcbcn / »aens ad-
efle. 3" Äireben geben / ^iritur de putrpnu,
avandoßnitu ditbut purificatiotm loc* ftcräprimkm
tirttnt 1 prxfcntare fe eccleil». 3uT JpfKbjetf
geben/ täcrii napnalibui inrerefle, venire in con-
vivium mtptiak. 3»m Jr>rtUsjcn 5ibcncwiGl ge«
ben/ facti cama ubi, facrx fynaxi vrt commu-
nioni adefle. ^n ^»ölgnt geben / ad cor*« , ia
malam peftem abire. (S^afen geben / leltum
perere, qvieri fe craderc. 3 ra ^e&roanae %t*
heil / tiorcre , u(i tattim eile. <9uf ber ©rube ge#
bcn/jaminftareeapulo. 3 u ©n fl ben gebeit/ad-
ular i. (Ii gebet ihm nneb Hillen / ex fentenna
ei evenit , forrnna ejtu rebus arridetfcliciirs <£*5
?fbet ibmfibel/ male cedit ei. €4gehtmif bK
CQte / vcnttim eft ad extrema.
©eher/ Xxt/poet. Ö*««» ufitatum (fl> iens, Tadens,'
abiens. Itaetiäm ©ebung/Oil/ itio , r*rb tnre-
«iter, nec ©el)Clid)/gradiens voldi vtufatß,di-
co tarnen: Derffieg itt npeh gehelieb genng / fa-
tis ttiu cft h*c via. Ungchelich / rranticum cx-
dudeni. ©er 2ßegiftUngeb<li(&/ iter eft m-
culcum.
@mtg/ ©et / pl. ©4nge / i ©4« / propr* : Grad u»,
g r eflus , incedus , am bulat 10 , paflus, via. Dem-
Jt: ambuiacKuni« pergula, xyftus « iL vena
meauis in fodims. €in ©nng / ber ©olb uno
tBilberb^lt/ y cn* au«i& argenti. (Eilt 9MeO<
gang/ plumbago. ©ang unber ber (Erbin/
cumculus, mcatus fubterraneus • dicitur ettAim
jF>eimli(ber ©ang. ©aog unbern freoen .^iiru
mel/ hypaetrum, (ubdialis ambulatio. (^)an{
mit Sehnen / penboius. jT>angenber ©ang/
ambulacrem penftle. ©runer©ang / pcrgula.
(f naer ©ang/ angiporms. Cinen ©ang ent»
bl6fen / »«am aperirc. (£i ift im ©ange / mom
cft. 3n©angfomraen/ aiTvefccrcUbori. vfü
nen itim ©ange bringen 1 reddere aüqvem indu.
ftiium , gnavum, incitare aliqvcm. <£"itU*B
©anamtt einem wagen / expairi <wn ahqvo.
62j
624.
(Einen piddjtiflcn ©ang baben/ grayirer ince-
derc.
©ang / metälluk' hdc efitbttä bätet : (Ein armer
©ang / vena ftcrilit. (&rireid>er ©ang/ divei
«ncuüoium giarherÖang/obhqra. Sebma
fer ©ang/ vena angufta. gebtttfbrnber / dila-
cata. Qjiclf luftiger ©ang/ Ycnaramofa. ge*
ftcr ©ang / *ena dura. <Sd)rietiger ©gng/
»oliu , pum«. ©«mg / t>er in ru 1 $ ieffe fallet/
ven i io protundum rendens.
Ältenufnnrrgang / gradus fcnilis,rardus, tcftuJi-
neus ,aiihs fdjroerer * langfamer ©ang. $lut
gang / hrmorrhois, fluxus fangvinis , menle»
A menftrua mnlicrum. ©egengang / commu-
£0, commiffura armorum, dtatur rtiam : ^nfain.
inengang / coitio. gec&tergaag / compoficio
gladiatorum. tfrbgang/ fucceflio herediraria.
©iirtengang / ambulacrum horci , atnbulatio
fubdiali». jparngjnge/urecercf. J^aubtgang/
vc na principalis. 3 1 1 n. ) g c fr Ikti ot»cr fd) nrDcr
©ang I gradus citatus , juvenilis, jjaminer 1
gang dititur pudice profluvium alvi. X irdjgang/
usus paroch ix, proceftüi in remplum , TulgbX>it
Proctßion : in CMtnph gutem vocatur X>tt §elbgang/
$*XOfrocrßlon , luftratk) agrorum , ambarvalc.
^rrgang / labyrinthus. Jtnirjgaug oöet tau-
Felnbcr ©ang / inccfl'us fiaftus. tfrebSgang/
cancri treflus. (g i gebet mit mir ben .H rebs
gang / forruni adversi utor. .ftrebsg^ngia
adverius. jfreujgang/ petiftylium , circuitus
eenipU. .JfupfcrgÄnge/vcnaccupn. Snftgang/
pergula , periftylium. ftltfdjgang / grcfl'us rali-
pcdaoi. -Dculengang/ molar circinacio.verfa-
rio. 3JJu§iggang/Qtium. ^njHggiTOger/orio-
fus , negtigens. *ÜJu§4ggiugerep / defidia. wd.
tTJu§e. g^atnrgrtlig / curfus natur*. ,Q*cr-
gang/vena eransver ta in montibut. vr cbi/ramia /
agea, fori, tabulara narium. »3eJ)!ürfgang/
areflut attarum. (Bpairergang / ambutauo.
(trpauergang unber ber (rrben / ctyptöporticu*.
(*rulgang/fe!Ia,Hcjc&io,alvi!axatio. Aarter
<£;ulgang / re'nefmus. 2?prgang / procertnum.
^Milfgnng/ viafylvofa. ©eibgang/ acluspc-
cudis. SGalgang / ambulacrum vaJi. 'feif ;'f-
Qana / gradus tolutilis.
tfängclfin / tv.ß dvmrn. pergula , ambulatiuncula,
pnifik. tlbg^nglein/rcciramcnta, peripfema-
ca. €itt ©langhin mit einen tuhn / coneurrcre
alicui . cominirrcre fe cum aliqvo*
©aU^CiCn/ duüaic, fcaGm dcdutcic, taue
ambularc. Sin JTtnb gdngefo / ba§ rtf laofen
lernet/ infanrem leniter duclare, donce greflu
affVcfcat. ©Ott bat mieb, gegtJngelt »on meiner
^ligeub aof/ Deu $ mihi Düx drcomci fmt 4
ju venture mea.
©4nge/©nngbar/e$'©angbarTic$er/ *i\.&*j-» t
mcabilu, perviu5, rregvenf. ©d*nger SBeg/Tia
rrira. ©jnge$ ^1.1 Iii homoloqvax, garrulus.
©tätige Stiefeln/ oereas ampla, lakat, facilei.
©angbar ©elt/ Das ©dnge unb ©4bc ifti monc-
ca pruba, nummus ufuali«. ©angbarc 2öabfC/
merx »encübilis. Unginge/ innu$, infreq^ent,
anguftus. Ungjnger Ort / locus inaccciTus.
Ungdngig/ »Ungangbar/ idrm.
©änger/0<r/ viator. gufcgänger/ pedes. ©«•
merbengdnger / oriofus. Äofigdnger/ conri-
Ctov , conlälaneus , confalinus. vf d)Ki fggng er/
nodambulo ,t.iemfere eß qvod tnonficj^tiacv/
lunattcut.
©angbaff/ ^©angbaftig / «4 idem qwd Oäncjig
yC^ötiCjbrtt/ intus, ufitacuf.obvius.
©angbaftigfeit/&'©angbarreit/ Dw/ ufus, obfex-
vantia, mos, confvetudo;
^anfer/ x><xt& @änferleinv w»/ 1. «m
2i!ttacj&Korr7 fdilcdncrK&ttel/ Tupparus^
Aipparum vilc, runica crica, qvoridiana, palla.
Abgeben/ abire: rcccdcrc, y metapbor. damnum
faccrcconrrahcrc, incommodum fentire , jaftu-
ram pari. Abgang / decrimenrum, damnum,
jalhira, clades, noxa. 3d) () 4 ihf Abgang an
meiner ^abrung gelitten/ naufragium fcci rci
ramiliahs. .^fi Abgeben f/i<m lucrari famfutt.
<^eiue 3U arm gefien ihm ivol ab / mulrumlucra.
turex vcnditioncmcrcium Atarum, frcqrcnccs
adfuneciemrorcs Abgang/ tfr/ renditio. Eß
f.*;jv;obitusÖJ'mors*c qvilibcr defctüus, demi-
nutio, vulgb dtleriirdtio ,propr. detrimenrum.
^Ingelxn/ aggredi , conficri , invadere, appropin*
cparc, tt. arrinere. <g$ gebet mtcr) nfct>r an/ ni-
hil adme artinet. £|fr -Oatibel gebet bid) n«/
tibi ludirur, ad re pertincr. (Rillen mirÜJi i
ten angeben / jurgio afiqrcm adoriri. vft' iu ;
bet an/ rrie id) baebte/ confit, qvod volo. ^at^
^ani* gebet an / domus arder, flagrat , igne dc-
pafeirar. J>a«<3fuer rciO tmOtcn nid>f önge
Den / ligna Äammasconcipcrc nolunt , ignfi cA
langvidus in fornac«. (fr g ( b« llllü flUe «TT/
omnium intereft.
Aufgeben / ohri, afcendere; ©jf i3t(rnen geben
aof/ Aclfc furgunc , die» ioslittuuc. £te
VW
„fi iSää, w «ptartfi,«, / pUn.H«-| g'jpg- 3» ^ -"*-*H
JaiiafiiBt.i/pc'io.long'P«- «nirarafiiw»«-! »«4»»^ pw'"* . ■
o&ara Germanorum licera , ingcn-
tem amnitarcm haben» cum <£/ (£&/
& Ä / » ul P">mifcue i«>bant :
©locfc * Älocfe/ ©utf<he*£utfcl>e/ fiWK« *
9>tUid> / $cV4. & $erf. Mutatur etiam fiepe in
3 / ut ; 3o>/ ©ä>/ 3«fai & ©ton : raro au-
plkatur in : €gge ' ftl*Mt JC Ante e / 1/ Ä / 0/
* U fere ut §b J ante a / 0 * I autem aliqvanto
rcin.il ins , qvim T/ fonat.
©ab / / Br/ 5 . ©at / » ; r °-
ramen . foramentum , qYamvu anguftiam
(tu rem arftam, iirmcontignationem , januam,
portam j nobU autem prseterea : Tabernam
fmifatf« «6i mercet venalet funt, äliht ®ati<m'
vtur. ©a>cn. ©aD 8* ©atxn no6k oi^Tf r/r
«rmariura, promtuarium, & ©ODCn / tabulata,
folaria. €in $&üi von Dreoen ©Men / $6t>cit/
oOCC ^totftwrfen / domus trium contignatio-
num , triftega. ©Ät>en ill e*iffcn/ tabulaca
navium. ffäfotiX* I carnarium. SlrjcncOi
oafccn / pharmacopolium. ©croürjgata" > ofm
fkina aromacaria, aromatopolium. OblW
t>cn / oporotheca. £ud)» o&et 3cnggat>en / ta.
berna , ubi parmi & lintea venalia funt. A ©a
Dem / taberna.r/? ©4btmcr/ Oft / operarius,
1 munieipium inhabitani absqve jure CiYitatu de
fine animo domicilium ibi contrahendi.
@aDet / tXt / fep« t »o» *M *» » J?""
pro f6 dn SilUrt iArtmi« ; Communitu etiam ferü
luur (^atttt I clathrum, glittet /irr ©Rittet/
elathri , clathra , tranfennsu e^U^attCt / Ca-
taracta , porta penfili». <ÜitX\\ ©ittCt / fi**
©cgittcr / clathrum ex ferro, cancelli tcrrci.
5>rnti]ittfr/ reticulum ferrcum. §CU|lfr^lt(Ct
»or ©efrtngnüjjcn/ obex dathratus.
©itttTtl / e^frrf»f»H«f95ct<jitternclathrare,re-
ticulare. gentfer mit €i|Vn oöer £oli KW»
tert / feneftr* fead ««* matcril clathrai*.
Dur** SBergWertc /n* ©Itter guefrn / afpicere
Der fcneftrellas , per cancelloi out nmas fpecu-
Iatorias.
©ittcr iü)t i ÖT^. rir« qvoi V«Ö<tmtAcU.
thratu«, canccllatui, Ö": cancellattm. ©ittfTIQt
gcnjtcr / feneflra clathrata,
(55ab<lt/ antürvum; boAit ©flttCH / & Belg. ©0*
Dem/ placere,aflbciare,cogere,aggrcgare, la
unum locum colligere. Wnc oüg* dicunt :
Scnjabfril/ congregare, convocare. BMMj
Öcruiig/ cccru»,trcq»cnria,congregatio. ©0*
Der ««ton U* Wr( focium £5* una at t< ©aOfr/
omnia conjünftim . qi^ ©aöct etum jeribunt
demto per S^mflocrn 0/ ®«r / «»^ ©OT/
de qvt inpa fub loci, ©üttctl igitur adhuc noWj
fign^cat: Confociare, paria conjugare. ^«
aattCt jieft / aptat , confentaneum cft. (gtliCIX
Xicrc aatten pd) / tvic Die 8Rcn|*cn / bruta qv»-
dam Tociantur inticem non fecus, ac homine*.
©att(tl r<wi« nomwnqvam : Formare, confor-
mare , ögurare potefl exfoni. €in Kaufmann
muB&tc©ütcrnad) DcmgRarftgattcn/ merca-
torem oportet eligere pannos pro ratione fori.
2)cr Sftalcr gattet fein ©cmalDc nut oas Oxv
miläl / piftor excmplura fuum prototypo coa-
format.
Gattung / Vit/ primarii confociationem , foda-
litium, conjunaioncm , drinde propagationem
beneficio eoitionil ipfamqve venerem
tum» porro i ormam, q»an Ute m, genu», »«-
mum farraginem ac varietatem qvandam dt-
[mal. Einerlei) ©flttumj §if*ey un»u* genem
plfc«. SiBerlwnl» Gattung 5n(f)er / hon vam
argumenti. ^l^^tl•C DcvalcidKU ©attumi / a»>a
ejusdem gencru. Qluf Die flltC ©attun^/ pri-
fco ex more. €inc neue ©aftuiK, im schrei,
ben geblauten / novo liccrarum charaftere
593 ©a
©flttidjf/ y©4Mid> l*d\. conTcntrm, rcfrondens,
congruens , dcccnt ,aptut , ,1 ccommo.i a t us, ap-
pofitu» , it. dcccntcr , congrucneer , apte , appo-
fire, u.mmo :c. (Es fäkttt |ich Übet OtC ma&CB
qcWicb / pcrcommo Je qvadrat , aecornmodam
iiinum eftad hanc rem.
^CflfltfCH/ in confvctudincmTcnire, conjunßio-
oem conciliarc.appticarefe adaliqvem v? id)
begatten / eoire .conjungi , mifccri. 'Du £«UI>
ben wollen ftd) nid>t blatten t columbu» abhor-
t er , t'ugic focicraccm coJunibx , conf-erudinem
cum ea habere reeufar. SJ3cQrt tftllltj / öt</con-
fTCtuda veneria »cohabitarioconjugalis.. Indt
rtiam diettur gm ^CvjattC / com ux. <S(t\t tnim
eftjeeim.
3uf<ttnmetlgaKeil/ cemmodare , aecommodare,
par pari jüngere » E5* pradtrra u»V» Wr/ fTfii
begatten.
©attern/p repr. per tranfennam ftriclim perfpi«
cerc , per feneftram canccllatam fiu reticulatam
aliqvid obfervarc. Da*de tdrrn rflyvod obicr
voj c , ferutan , indagarc, inwftigare* jy mxv».
rse ui cemjnfitii elrganter ufuipatur.
©attcruncj/OiC/ obfervatio*. indagati<r,perfcru-
cario, invcftigatio. ^attvxtautrmeß^riofat
obicr vator , fpeculator , inftdtator.
j^rauffjatcerit / fanim intueri , per cancellot * ri-
nnt clathratas fpc&are, clanculum conceroplari,
oculit interna luftrate , obruturn in altqvam
rem figere. €r oattert Darauf/ wfcemSyogel
Cllf bi< 3?U£ ■ cui : ose ocults rem profcqvitur, ur
parnsnucem.
€ri]flttcrn/ ex inGdiis aliqvid tenerc, confeqvi,
aftute infiliendo aifcqvi , cognofecre diftin&c
per rimulas. €r hat d ajeidjnni feinem Sßunfcf)
nach ergattert/ vou randem compoi latenter
faftui cft. <£x bat f rn. a t ti 1 t «al uiun nuDer
gefd)tnieDef / aueuparus eft ex infidii» maebi-
nationes omnea , qvas contra cum intenra-
banror.
tßadj^ntfern / acutisfimc indagare , mirum In mo-
dum per vefti gare £r bat mit |YniVvluviT (?V
frj)icflicf)fnr Der «Serräteren nac&qetjftfftrt / la-
tentem conjurationcm fingulari providcntiä
deprehendit , der ex 1 1 , tubodoratus eft.
Öag/ 9«9cn/ gegast / rji wx^jw/i-
84, &<jvidtmcl*mor*nfr>um, gingrire, glocira-
rci /rd vorH feribitur : Nen.tunqr<am tnim ©a<
fClfH/ nöWMun^tMw ©a<jf(B/ notmunqvam ©0.» I
®0i 59+
ffn / & © jfeil ; ptutinti* Hiam prontmctalut
(jjujilUrU : Hwc »£/r (/«mor d-.atur Vit ®\ JiljJ/
gingntus. Jr). ; <m0ujaü,eM accvratius tftniwx
fft y & rudete rxwmdur. ©ifl«(j f^reven /Ibl*
bC5 iOJiiila» d£f(l/ edere ruduum inftar afini
moluotum. Die 03 •rtf <\u< t i^aaclct b> no#
fV t anfer ftrepic <£r Fan tod)er ijaijfeu tW(|
£i)cV U*a,in / p><n>. neqve nafarefcit, neqve Ute-
ras i «. r. Homo muüm prttü tß , emnium rtrum
igMTiu , qvi nr<fffi , ntqjuot alert novit,
töcnfi ivct»c r <2>» V5 noefr (äaqe öaroon / haue rem
. aon capis , non iorclligu , oihil unq vam bac, de
de rc didicifti, nrgr<ygi>i7/rw.
©dfen / frincucire , ah hoc anfnum ßrepitu dtettur.
Sfd^Sn rtiam ftMißcat acute c9 niinutc loarf.
^üergdfeffo Drau|en? Qvucfrhomo, qvitam
impnJenter fbrrs garrit fivr clamitat?
@dc!);cn / & ^dren / gaUmarumtß, glocitare.
glocire. ^ie J^ftner g^ren wo! / aber fielegei
mc^t/ clamitam, ted non ova pariunt , prov. con-
tordat cum tlid • Vox eft, prxrereaqrc nihil.
Neffen/ in freie naurearc rß,&dr naufeamtium fo-
n tu dicitur, cum vomitant cjf vomunt,
fcjifer/ Oer / ganro t dicax , k>qrax \ ftemina aufm
loqvacula vocaiur : iCine &äfe/ qvod vocabu-
lumporri tratufertur Ad gracutum Mut monedu-
lam jvem, avA vecatur : Qj)&l</aut vcd)lUT0V.L'.
63ÄfercD/ öwunq / Vit/ 8^oa»©iVen/ garruiwai,
loqvacitat.inanis proBuentia lingvic. (£jtft
tineblo§< SQeibergjfrreo/iimihcia Amt, ple-
nx fucüitatit, nugz ex mulicrculaxuai tahwii
ort». (Bian mutt ficb an alle (SaFercoen nicht
Fehlen- non ad qvatcunqve fcurrilia diwla rc«
rpondendum cft.
@5Fif(b/ & ©dFerif<& / idtf. &aJvnh. multik».
qvu-, . va;:: ioq vus, loculejut , Tcrbofu» , frivo-
luStS*.* loo»aciter , nusatorie, verböte. D%ci'
turetism ©lFdbaftia^©4flcrifd).
fet / Ofr/ vomitOT, naufeator. lndt \>U®(h
fltncj/ voraitio, Tomitu», naulea» £^©cF|ic^t/
aJj. ▼omitoritw , naufeofu«, * W (Treffen/ «0-
mtrt , vomitjrf , ifvod *b ip/eJ fonifahlum tß.
©flfjjCn' monedularttm *ggaüm*rum vox , & idtm
flW0if«nS'®fl3«tn /glocuarc , frineulire,
acute clamare , E5* mttapb. garrire , Watire , bla^
terare. St.i^a^tni drm tß v >:J£\ftKlm / baU
butire , hxfitatelingvä.
©a^c / Ot« / famina acute loqven» , lic^ax , va-
mloq v« , inaniloqva , rerbofa , latians.
* 5P P ©0#l
595
©r.fcerei)/ Wf / glociiario, funlira* , ftultiloqven-
tia »iJrmyW (ßittercy. £i ©dljid)t/ uLyvod
jftxcn / rjf *i> fcof (Efacjen # Opfert five <&ht fen/
proprie corvorum vox , nvuats: crociredr croew
face, ftoaren firm Ö> Qooffcn ranarumeß , co-
axarc, Atnc »om. rrrf . t>MßÜ,UCIU; ' tfOdrCtl /rtf
ßöClffeil / crocicut,crociutio&coaxatio.
©OJCttCn/ fvoi G*Äi Gazettet etiam .iicunt , wo*
Seulingen / relationcs, nova nuncia, qvinab
boc verbo <£frtt$<n deducamta, imprrare nuhis nt-
yvtmu* ,poßqvam novatßa nuncia plerumq^ntpti*
maximal » nugdmtr* , Sfffabul* tjfe filmt.
t£if<n/ e?@icferen ejutdemfom eß t & g aünu-
rumpulüi piopri'ccvmpeid , Latmr . pipillarc, .Vt ;
&pa(ptumvox<ß fntinnirc. Huicaßneeß:
nnari, cftusc&
cum fonö ridere : imdi ^»(S.uJjcln/caclunnus,
cachinnatio, •• £m ©adjeler / cacliinno,
Jvi initminat ti emulos nast crifcante cachinnos.
frl ©schein rtHfidjUjiii i cadiinntim fuflol-
lere.
©äl/ g&lcr/ qulcflct/^a. £f @eib/
gelber / (jclbijrer / lutcus, ftm«, girvu».
Scribunt nonnuüi etiatn ©eel I 63" ©efol/ Jm
p/»x Ct nunqvam premwe iatur , ut t apertum <J.
© fltf ©Älc / fa - ©dbe €\> / luteum. , vircllus
«vi. ©elbcPJubeO/carotta» @flbcfud)t/ iöc-
rm, morbus rcgiut. £f ftebetganj (Stint ©e
fid)f / facics ejuslurcola eft, livcr. S&faiigtlb/
lividuf. Qjfoiclwelbe/ xanchus, fubflavus. v£i"i
gffbf / »neus. ©rftngetbc / pra/inus , galbus.
©olbgelbe / aureus, ©dbgclbc Jbart haben/
catfaricmaurcam alere. J&pnidgetDC/ rnelltus.
CwtcHKlbc / luceolut. ©aprangelbe / cro-
ccus i crocinus. <? chiua Vv'cllu - . ravus, luridus.
5BacJ)$gelbc/ cereus. (gdjroe ff Iqelbe / futVus.
5votoö«r55raunijilbe/ rufus. ^irroncngelbc/
citrinut. ©dlfeon fixere. Onil madnii rufä-
r c. Eß etiam Una lutea nativa t qv* dicitur S&er<J <
flÄ&ftifcrgiH/ ochr»» ochra ra^itia/fK plum-
baria . vocatur $let)g(«l. fR<U$%<\\ / fandaraca.
^ulbichf J >;. flaveficns, lutco.'ir.
U4lcn/ ffavefecre, ffarerc. J)<t ©flfrfllt flilet
nicht im I ' crocutiftcnonfacis rufar. fcfto
ncr bie jf rctrtfcti ge mefen ftn^ / f< ntfbt geilen fe /
qyö pulchriorcs xgroti fuesunr , cö magis na-
Y«'nt > CÖ Uuidiocc» fiunt. fejälcn Ju:/«/ r/i4m
©elben ö ©itecn. 6f »ne ^>4n^e finb ganj üei#
gilbet/ manus ejus lurorcintcd« Ainr.
©^fimgy ©elbuBo/ ö" ©flbung / We/ color lutem,
flavus, gilvu^üiror. Htm eß ©dlitjf cit/ ££T©cl*
bigfetL
©aü/ ©äffe / du / P /«r. ©allen/ fc*
bilii.cholera. Dicitur a<&to, propitt colovem tu»
funu (£(f)rcjric(^nc/ atrabih». ©clbe^aHe/
flava bilis. gifdbg.illc/ rxl pifeiun». ^>cnnni
gaOe / fd gallinaxum. SBa^r^Oe 4ü/rmüe<-
tur vena aqvae w/ puteu 23.:fcergall etum rfl
excrcfccntia in modum vcIkuIa: , humorealbo
ft aqvofo rcplcwc , palpebri« adnara. Settel'*
sali/ repetcusfio iridii. ^nfjuiiDutu) ötr (Halle/
cholcra. llberhllif Deröaüe/ cffcrvcfccntiabi-
lit. IDieQxiUelcnftuter/bilisrcdundac P>o-
verb. ©ie önBe i|t ibm Mberdelfliifen/^f m tß ac :
Ad iram conamovetur. Jnontg im ^Kuafcf/
©aö inr^)crjea/ «et in orc, fei in cordc. £r
bat feine ©alle beo |id) / irac
manfverus cft. ©aü riw« pro i^i amaritadinc
po«/o/rr. UHfertebeufflmcbreiKei(ötn«t©ane
KVbittett/ vicav honinum plus Aloe» , qvam
nie Iiis habe r.
©allen/ verk rarum eß, finnificarts : amarefeere äc
amarulentum faecre. ©en gtfef; gaü\n eß cx-
entcrare piücm fei exuahere SBergallet/
j iracundus, amaru*.
©allung / t>it / pect. eß t demtam . amari tiem , iraro
ac trat e ff er v c feen ciamv
©allig /©aüiftf;/ &©aUcd).fg/a4.fcHeu*, bilio-
fus. amarulcnrus, iratus. Rauben (int> nidfjt
gallig / columb» feile carenr,
©albait/t>«/galbanum f gummi odoraturtv
Syriacum , a flavedine fi non JiBum, nobit tarnen
fic aeeeptüm ac mtelie&tmt.
Vit/ jutge-
r latum , oxvgarum , a coloreßavo itidtm dittum,
ÄiilbsMlIcrte/ gclatina vitulina. vrdjircin^
gaOCTtC / gclatina fuilla.
©aümCO/ Oie / 4 <DÜ/ cadmea r nil album»
pompholyx t tucia. Cadmeinamq^orubalcum &
alia metaüa tinguntur*
X>ttl plur.car. Tonus axutitumut , plan-
gor, clamor, inäteß: grcubengaff/ plaufu«
c l.uiis, jubilUm^Ö" : üiac^tigaD/ philomda,
aedon , acredula , fvod noHu canttt. ^eegaQV
i gavualba. ^(Ctnfldlh liinajnculuj axn. $rd&
597
598
^rteingaü / morbiu rß tqwum. (£mcn großen
©all tut) II / cxclajuai c , ciatislimc cLamarc , tol-
lere vovcm.
©rtHen/ & CMkK/ «julare, ▼oeiferari, clamita-
re, implcre clamonbus aurai, cinnire. <?d)re 0'
tW baf einem Die Orcn gellen / damit* rc , uc au-
res tinniant. Compofitum rß : SBieDergcDen / re-
fonarc > rcfulcare , reboarc , rebombirc.
©eil / t>er / £*5Biet>ergall / u. #d*» ©eilen / Co
/ Detv palacum, fauert , orit mttrtorf&fu-
ptrtor pars caneavt , in qua' tmtximt frnfru gufUlm
rß. Gotb. ©0fll / &finr dubio rflabboc ©am /de-
liciat, lafci v ia, cum luxta prfmaiti gult mjtrvutt.
©aUtncfl / filcrc, vc« bis parecre , otiolum ctlc , m-
anibuscogicatiombus drmediracionibus ineptis
occupa tum efle. /.'. domum cuftodirc.
©nuniet / öcc / y Die ©aumerin / cuftoi , m*
famutM.
nus rcfultans, Echo! vox refona, clamor reib- ©ailinilliq / MC/ cuftodia, confervatio ,* ofeitan
rvab.lis. Dicitur rttam DCE ©alöl / repercusfio
▼ocis.
QJalmcn / es^elmen/ idcm $w awieti/rc-
fonarecum ftrcp cu.
©attiebt / ©almlc&t / c*©rü"id;f /*dj.&*dv. refo-
nabilis. refonus, fonorui , fonabilis, cum Co-
norcaeucisiuno, cum fono rciultanti.
Q5 ftlliCUt) / X>Uf rß gmuttäntionkadfrltum compo-
ßu , -choxca Icptda , tripudium agdius , k <B*ll
fono ttcuto. ©alliarMäu» 'fl *d)m, '«« » Ma-
ris , ad falrandum habilit , compoficui. £me
©alltarD Milien / cnpudiarc,lalcareadmcn(u-
ram Ulms chorcac.
weil (ie in Diesten gellet / hdcptr #SLff°^»HfeÄ JSS
rfc Orgamim pnevmaticum. AbXc «"nq / olcrtat.o , h.atu« om. lt. ,utm «9«
r/i Orqan.lt/ Dct/or & anicu«,OTganariui. ptgni.a.torpor t«ternu.,pand,cuTauo ^
qiikr^Orqcl/yt'w^röelregiflcr/plcuriri- ©amd)f /tfqdnent)/ «4oicirajjt. I« onoiui.rn-
det rcguLc. tflaririn i»cr£)rqrl/ fn>rOtQlV\ er$,fegni$,defCT,focori,pamhcuUni,c5«i».
UaVit I manubria epironiorum , feu qjiftomio- ( ofehamex , otioic , lenre , tgnavt cer.-
rum. Orqclpffifcn/fithilÄOtganiinufici. £/[$ ©attÖ / Die/ p/w. ©ötlft / occa , aofer. Olim
(ia , cum qvi» latrt atqvc fibi in otio iomi pläert.
©fln / gältCtl / fotem mom j^nen/ Ccd re-
teribusetatgaunrn ö* gquiim /proprii ^Jofcira-
ri 1 hUre ,tww maxtlU infrriortt ,propttr(ftrttuvm
■vaportum in mujeulis tontentum , Atiucuntur. Ait'
Upb. pigere, torpcre , dcCdcaa,tardum 9c igna-
▼um efle, ut ojertanttt foltnt , <pn fommtm fuum
nunqrvam edormtfeunt , ftd ptrpttub pandicuUntur
& ofeitant. ahi dtaltUi rgtrtur ©IC»
nm / cm^r ©if nfi»(5)t / ofeedo. Std boevidttur
tßia<Btt)Cn/qvod pairt txphrafi : &ic3MumC11
aienen/i. ger>en auf »cn&cr €onnc/ florum
foha ad folem ofeitant.
Cjeln mad)tn/ fabrefaecre Organa pnevmatica.
tluf t(X /Orgel f(hlaqen / pulläre Organa. £)r»
qeluKid>cr. organopceui. Orqclfpieler/ £>r»
flflijl / organaeduj. Orqdu y f 1 ' 0 ^ Otßcl*
fpiclen/ organari. Otqellinq/Dte/ canru» x«/
luun organi mufici. £)rqeliet>t / aJj. & adv. ad
modum vcl fonum organi. örgcf tretet!/ fol-
1 es dilatare. Orgeltreter / *tiki RAlfatit/ Der/
mannbria follium calcans, vulgbcalcator»
©Clltl / OK/ antupk lufus, ddicias. ^ng/H ©a»
me tfibur W;r lutus Jicitur. ©atltelicb J.-.'rm
lafciTUs, & advtrb. pctulantex. ©ameliQ*)Fcit/
la&ivia. ©amelid^en *tiam rß gtmma : huja,
charcedoniua. alias 0pcrf jlein. A ©am r/I
©r eiltiqam / tpontut , qvaji mfm S5* ir/irür nenj«
fiKp/tf • 00111 ßnn r^im »ntiqyt maritum, nottbal.
©eü/ ©ufe / ©nnte« ^»/w mu ttism (Baut* m
SvrviA , vocMur. in TburmgxA ©an^/ dtcitur
XOufi l e'iVufcIömw. SBaüraqa«^ / anai ar-
borc.i ., .111 . :: arboxeus , qvid-, utcrtiüumtß , m
Mrboribm najetrttur. 5&ranfcgan< / anfe* pcÄo-
re antluacino. ©rauqaiW / anfar cinercus ma-
jor. Magere ©anti / fivt ^c^ecqan^ / wiloe
@an</ anfer fylveirer, fulica. ^>au«< oD<tia»
ruc0an</anfcr domefticua. «öcerqantf / älikt
«Keiger / artka. ^repfgan« / m* ÜReergan«/
onocrotalus. Jctt/gaili / anfer ova pariena.
^6ndgani/ pclecanw .platea. gRartw^nJ/
anfcriraninalij. SföaftgiTni/ anfer ahilis. eaef.
gani / idtm qvod Aropfcjan». ^(ftneegan^/
onocrotalui, anfer fyivcftri«,niv«us dt grandi-
nis , *liks ttum JP>ngelgaiK / 55" idtm ^roiHlkctt
$1 ij San*
599
600
fione. e*i»tmmrt9Jirt/phalaa<xota«.cor- (HCIIU/ «4 Ccmw. ahlin
*Utaq»ac.cu*. .£«*.■*/ chcncrotev 2r«PP' f jw , ° mcljr cjAnj ; , _/j / trL rAi fo^
Qatli I pygargu« , tctrjon , tetrax , < ti«. Qßeibc
fantf/anferhcrbilit. ©4nfc rupfen / dcpluma-
it, v clicrc an : er es. ©<inf< lllijun / opinurc , 6*
ginare>farcire anfarcs.
©an? ttiam die Uur rat* fcirpra , faß.cultu tx turnt;,
in 9i>6 futrinttart dtfeunt. ©ans" ttuunpro mem-
bro Tirili capuur. ©<$nfei* id) / r/? anjermai , r/-
t*m43aurtr B 'Lanfert ^Sj«. 3*4 &*r4 /$->•**
4tnim*l ßmpicx k$ßupidum tß , dtciiur dt qvovh Ao-
tränt ßmpltti, inJulfo&Mprtßi, tmpnmtsdt mulierü
bui tßiUntibui , 6ie i'3 eine recJjfc ©-An» / im-
■ ruefen» , incalhda , ftupida cft. £ic ©ün-c latft
ll)V JftttCTn nid)t/f»f anhqvuni obtinrt , natu-
tam H c x pell js f uro* t.imcn usqvc recurrat. vit
Übt mit ber ir-ilbcn ©antf m bic 2Bet f c / »i«
ixtiiur dt vitam longt pi otrahtntibtu,frd ncgligcn-
cer ttism vi-vtntibui , «?/^it Amc qvadrai pro w-
kium : cornice vivacior : o maximum camp um
Icv^fimo fa'.tu transvolar. (£s flog, cüu* ©ans
«bcruSKcüi/ mit f. im ein ©ifgaf »ieber beim/
«rlum non arrinntm mutant , qvi trani marc
«urrunt. ^Jc&c ©an* fjat ihren ÄPpf / qvot ca
pira , totftnfus.
^tW^ti'tn / &60 / anfcrculus , anfcrulus.
3un»Jt "©iin^ldü/ pulli anferini, cerei.
4r3fTltftfrn / an ferum morc te gercre : üem , vxnoxm
appetcre r4/ c i'ßtrpjlur. i
©anjid)t/ ©anferitfct / ^©mifin / *& S'«^*. anfe-
rinus, 8» more anferum. ©..nferjcr) gcM/ c' w-
lüts (San fite rt.' adeps anferinus.
agrimonia fylvettris, argemo-
ne i wigd tnfrrin*. ©änfefraut tkam dkHur
Gallcja, 65 ruta caprar ia.
©Gilt/ tu/ fubhattatio, auftio publica , -ren-
ditio bonorum iub hafta. 3« effrner ©ant
faufcn«&«t rfl'frtUffn/ mauftione/ifeperrirae-
concmcmerc wndere. ^«Ptffncnfoant/ad
pubJicam auftionem. ©ant^üns dkttur tottu,
ubi MuSirft, arr ium au&ionar ium.
«©anten/ c^Öfrgantfn/ auÄionari, aufHoncmfa-
cere» fubhaftarc, bona hafbe fubiieere , fub co\o-
oa vcnJcrc. "Std WrgOlttfn rtiamfrtq-vtr.Uffmt
ufuipatur , pto diiapidare* luxu perdcic , <a/tA/
Vergotten/ rcrtnbn.
^fiaiintnua ^e/ auclto, publicatro bonorum,
fubbaitatio > inferiptio bonorum. SJcrgan
Jjinaettrtfe/ pcrauftjonaiu.
«j/i f«r/f Aptidpoilas , totus, plenus, integer, per-
i/. pcni-
feciu», omuit, univcrfui. Eßetiganu
tut, ptor&iu» omnimodo, folide. Unb
Aar / in totum. @an| unb nidjt / qcvh
qvam , minimc gentium. Ö.;nj an einem bin/
conunuc , interrupte. (iicbcl.iiinj / integex.
Olt^ganj/pcrteftut. ^anj .atirinanbcr/ con
cinuus. 2 r. irret <)iini imbgatv tota erras vÜ
Ü v f an aan) ntcr)t fcbmrMcn / prortüs acert ne-
qvit. (er leugnet ganj/ prmegat, omninö
«egat. "Sn «Sfllrf bequem« 3cif / »n tempore,
pei opportune. {f>.\\\\ ajlff|Jtll/ adedere, totum
confumere. 5Rit fltUtiCm Slfifi/ e>«ni ßud;ö.
ßiefe jctnuljvill iiMBaonicu ^CAfchcn haben/
ars ifla totutn homiucm rtqvirü. £vo vriiiU'l
ijl ganj / faUum elt llgnum. ^as (*sias i|t uodj
gOJli/ viuumadhuc integrum cft. ■öaujci©<.
wiuj / aromata folida. gebart ein gan|er
Xaa bar 4 H/ di« unus m tuflG^it. ©,injcr jnxf
5% I>r. biULniumpcrpctuutn.
jf /^aS / totani, omne. ift tat gait)(/
Jbabej omnem rem. 2in im ich bJ^ ©an je md>(
^abcnftfHv fomagi^gar niebt/ nüvoio, mfi
totum mihi detur. ?u artnjen unb halben frin-
fen / plcnis dt fcmiplenis poculis pergraecari.
£a^ ©an^e ttiamdUitur mundus , hoc uni ver-
film. &a* grof c ©anje ^JeiebW/ magnum i-ftud
n ilu Ium, i. e. ^/o^i« mundi tabdU, fglUx, mann.
©mtjen/ &.frrfvtntwj £rg<$n|cn/ i/, Slu^ginjcn/
&)i(ba erg^men/ integrare, folidarc, rc Heere,
reparaic , refticuerc in integrum. <üradnjct/
iblidaras , xcititutua. ©Ott fan ben 6 ü)abi n
Wbroieber rrgüiiien/ Dius adverfa fecund.»
mox pen laxe potent, ^»in izill^ tTgänutl/ ltM$
fehlet/ q vre defi Jexantur, fupplenda funt. Sin
jcrri$ene< ifleib ergmnen/ ^ett«m laceram re-
concinnarc. 2$ Wc €trc einmal r-erlrren / fit
jsirb md)t kid)t triebt? ergänzt / fama femel l*-
ta dirfieuiter corrisitur fivt reparatur. laau j t e
5 riiae halten nidjt lange / ccAa coagmenura
{acik'frangitur.
©anu/ btc/ rolidrm,intc^rira»,perre4rio, J>if
©änjf bfr^imgfraufe^ajt' intafta , illarfa virgi-
. -nitaa. Qai ift nicht jbte ©»i n^' / was befubett
unb ; er f lullet ift fltud pro fblido, facto teero
non habetur, qvod confpurcatum , corrugatuua.
i ftttt qvüvu aliö 4&0dÖ COUHptlUB cit. C^IC
6oi ©a
©nnje M Jppfes bpref man am Älange/ foli-
dicas oll» c ioi. o judicacur.
(^lljlid)/ tivrrb. integre , omninö, prorfus, in ro-
cum, vulgltotsliter.^<£x be ftebe f <janjlid> Darauf/
Jioc unico innicur für. da memo eonturrucitcr,
pcrn'naciter , cum pervicaeiä. (£r i|t t>ed n.
bi\9 Manjlicb beliebtet novit xauCam funditus,
penitus, ad pJenum. 2Sir finb wn ,1 idj Der CDiCt
11 ii n \ / hoc omninö nobisperfvafum cfr. ^ch
fcabe mich thme giniliefc ergeben/ touimei me
tradidi. (gmem alle 3i'i'iniD|ü),ift aa» jlicb auf
faactl / jus omne conjunclionis tollere, achtre,
amiciriam prorfus diflblvere , everterc. (£i
bleibet odn jlieb barbco / ßat fcotenria , nihil
omninö mutabitur.
©dn|f Iffl/ (fliji^njdf W alTuere, confuere , refkien-
do * conforcinando defarigar i . oleum & ope-
ram in confolidanda reperderc. $D?an fu<i)t
ten grieDen »ieber jii ergingen /oceupan fum
in rcftitucndä pace , reconciliatio , compofitio,
paoficatio ommbuimodis tentarur, frcqven-
t isfimc de pace agitur. £ rgölljf (ung / Die i e
fc&io, renovatio, futura.
CrgÄnifD/WScr^njcn/frangete, diripere, per-
derc, deftrucre .corrumperc, violarc, in partes
leindete. Srrgat^ung / eozroptio , violario,
diffolutio, disfipario.
(Sap/ gapen/ gegapet / ©appen
S'&apfeit/p' oft. tjF; acrem caprarc, id vifct*ex~
ti t .tp jm ringunt; Aemtept : Hifcetc. tatifccfc,
ofeitaxe , inhiarc fpeöanuo. £>it 5i;£&e gap.en
joad) ber falft/ pifecs acrem captant. 5Bag jtf
heftu bttr untxtapcß? Qvidhicus? pnbemid)
biet aape/ itf er über «De $erge / dum meto » die
je fubduxit. Ss iiilt ittcf>r gapfiL rpc lnanarbri
Un foD / oil i tan oon deeet , cum labore opus
elr.
©aper / ^©apert/ fc<t/ »nhiator, hiulcans, otio-
ius» inert, langvidus, ofeitana, homo infoKus,
caputridiculura- D a'.ur fvixfa ctfl vS.ibberr.
^.ipCTC9/ ©l*/ hiarus, illuflo* olcitatio, negli-
gentia . ineuxia. (£5 iil hier nw ©aperen uid?t
autfaericbfet/ aniin©>remifs6, oicitauqnc, auc
cundatiooc hicoiiül cßkitux, ncgotiumhaur
procedit.
triebt/ *Jt.&*dv. captant . hifecns, hiulcans,
ofeitans , incuriofut , difiölutus , dornutans , fu-
pinuj, ofutanter, negltgcmcr , 0:1c sc ; re-
in ;ßc | fittliö adhibuö ftudto*-
0
©0 602
©flffftt / proptu- Uttn ijvod 0t}pen / ac eüam 0at
ß)<fl ST (fftften promtnci*u*. Se i Q)aftcH com-
MrifUerrxp- m'"': apcr:6 orc inrucn , ftuJte cir-
cnmfpiccrc, animum in ahqvl rcoccupare, &
fonpo bt mälam partem funntor. lnde phrafis :
^CJl 6>.lffl»fcfllli^ gcbftl/ detineri foeaando, huc
atqvc illuc rircnmvidcndo fruitra occupari.
(SM bafllt b»l }U flflffrn? Q\x hic tibi ipeftatio
eft> © jfTni anD jlljffcn i|t attcr faulen SO? äabt
J^)a!1&U?frF / ignav^ancillie > dum undicjvc cu-
c umij'c a a n t de garriunt , dietn perdunt.
@.1fTfr t *>it 1 captator , inhiator » ipeclator , Urm
f-wd e3,:pet. ©ajferm / OK / fpeftacrix , tag»
oculis. ©en ©affern gefcfriebet re<j>t/ roenn \\t
eine &!appe Darppn tragro/ digaum inhianti-
bus pracmium eft oncrartmaJis.
©ti ff ung / We/ ert^B ©äffen / Utmtpnd (EFopcuf /
tpeäatio otiofa »inturtuicuriofus: i/a ©affifj)t/
lienißvöd <Bapiä)U Ö"tjvi oculis vagatur.
Slnaaffen/ Tpeftaculum oculis capciTerc a ociilos ia
vulru aiieujus defigere, in aliqvid immittcre:.
& m fade , corvum iotucri. Sßa^ «affefrii micö
fp leunifef) iin ? Qyid ut noverca me intucria ?
!Dit3R4#in füinuien eft in bietfiref)eblc$iii
qajkn unD ernaetiaffetjn rperDen/ fbeftatum vc-
niunt , rerum fpclrcntur dt ipf*. 2lnbtH'^roPl)in
gaffeil / dctorqrere vultum. S&egaffen / hianti-
biis oculis contueri. jF)in unb ber gnffen / ocu-
lis vagari Scaehaaffen/ rulru aliqvid prole-
qvi. t<fi»erganen;/iT'e jerga/fen / perireper
oculos. SicMcimw : SlngafTer/^egafttr/JTciicft«
odkt 'SeraarTer/ 5Ingaffung/ SSegiiffung/
9lad>»jai!iin^ &5ü?ergirffung/ ommstx fim-
fliähw &fi/it vrrtkfKitt inttliiguntmr.
, carnarium , per-
tica iurcara. Eft* Qfapcn fn* (Soffen /fat liie-
re t pättre , fia.ü :. htfeunt enm fitruc attjvt m dnas
pierumfa pjrtti fw.duntur. ©ab<l et Ulm Äcitnr:
ttuca.prcli)h» cornu prcli. jpciiaabel Xont
aabt.l / merga , pertica fuccara, uyttumtntum t u-
flu um , qvii ßrootoUa- SStfueum mAnipuli elrvan~
tu*- 3(eifa)i)abel / ittm # it'dxivalul / avi «1.
gviäMferiuMt.t Tufcina .«eagra. ?Dii|lgabel / nri-
dens ,furca flmaria. 9<ef|gabeln / vallijfa fur-
culae ,qvibus retia fem caiguntur, ttbicinespla^
giarc Ofeugabel/ rutabulum. (ctedjqabel/bi-
icina venatica- (Streugabel / fufeina ruftica ad
fpargendum deftmatah 3tWfpÜjige ©abel / bi-
dcu». &re»fpif}ige©4btL mduis. ©abeUu
99 «1 ren
603
604
Den iuMclaar neu / ames. ©abelen ju De«
ben/ Du $ad>er ftatmit aufjubebeu/ furc*W-
corncj. ^ (Babel / qvAUnm pertteam not AI , ve-
niunl DU' 0>.l fftlll / propr. i Abtrat y Irntoria mer-
cdtorum &opificum in foro , per tick fäfurck fußrats
itfextenfa: ufurpari pßmodum capit pro CodiYxtA-
eibus Acollegits opirkum, qv* etiamZ&nflt iv
(0ilt>cn dkunlur , ur.it ©aftelme»|ter / mbunus
opiScum,
©abelein / öf©<$ fdrin / tfl»/ Anw. furcula , furcil-
la , f ufeinula. gleifd)0,iSbelcin / creagra , fufei-
nula , qvi carncs exahenö exerahuntur. JBein
oX>ct :\ eben .>a bele 111 / clavicula , capeeolus , vin-
cula.bclix. *
©O&elcn/ STQabcliren/ furcäactrahcrc, fufctnulä
in menfa uri , mit Oer (Babel ef?tn. Unit ©a<
btlcr / t>er / qvi furcinulä edrodo ucicur. Sei
©ablcr ttiam f/?pifcislyriformisarma:ui , * ro-
firi bifiircato dülut. lta. f ul I o , cujiv cauda in /»-
fitreummucronemexit, Sin <D\)tXVUtlt\ / AppelU-
tur ©abellang.
©alaen/ oet/ ©alg,/ */i p«- m^r/
4 <J5*?bcl/ ideoqve furca ulrumqve , Üf pacibulum
85" f urcinulam ßgnifreat. Exponitur , j>r«t<rr p«.
tibultm& ßircam ttiam: Crux, arbor, ligoum
. infelix , gabalus. Milien Oll ©algcil tf*
gClt/ fufpendere aliqvem e patibulo. (Einem
CÜUnSalgCÜ bauen/ figere crucem alieui. 2ln
©tllacn banqen/ penderc cx, & de paeibulo. Olli
©algen geengt »erben/ paeibuld afKgi , in cru-
cem agi. 2ln ©alaen bringen / crucem alicui
comparare. Seilt ©algcil entlaufe 11/ dedinarc,
evitare laqvcum. £5 gebet alle? an ©algen/
peftis adeft rcrum omnium , omnia pereunc
tuaditüi. Stuf ©algen nnb &ab nagen / auda-
cius pericula inirc , fubirc alcam , pericnlo mor-
tis fc commi t icrc. ©eb an ©algen / five &ajj
Md)ber ©algen \}0\tf abiinmalam crucem • in
malam pcltcm , malum cruciatum . ad corvos.
€r jieber/ auf märe er »on ©algen gefallen / fimi-
lis captif ii ex Pylo viderur. (f 0 finb allejeit
mebr Stiebe/ benn ©algen / copia furum nume-
rum furcarum longe fuperar. (£ine£ Sßamen
an ©algen fcblagen / nomen alieujus crud af-
figere.
SBrnnngalqcn/ jugum purci. SicbSgalgeu / furca
erecta in fupplicium furum dclioqvenrium.
©prf \alaen farca villacica, pagana. ©nicFer
galgen/ jugum preli. tfnifgalgen/ obßtnt fumi-
tur, pro extreitio ve netto , qvafi dictu furca carna-
Iii. Autmtu appr'Jxt hbrum , qvi genuum ope-
ri apericur. ^folgolgen / percica furcaca,
cf (I) 1 1 e II five SBippgalgen / tolleno. Q tabt gaU
gen/earaificina urbica , locus fupplicii, civiatit
alieujus. Qjl3iMftfgakjen/furca,deqvalupi intet*
rorem aliorum ä venacoribus fufpendi folent.
®alöan / tet / en*m ©alaant/ ob r*d%M für-
cAt« Arthur, gatanga. ^edjtcr oDec toanret
©algan / cyperus babrlonicus. Silber ©al»
!|a n curcuma, cyperus, juneus q vadracus. Qhf»
er HHlber ©algan / cyperus dulcis.
Q3CIC / Adverb, proxfus, proruun, omninö, adeö,
nimiüm » reipta , ftd & ' nomin aüttr utaJjtBivum
pomtwr , pro purus , finceru s, bene coclu». &a#
gleifeb ilt gar/caro bene coöa eft : f$fl ntcf>t gar/
ciudae(i ©ar niaeben/ percoqvere, pcrrlcerc.
Die 91rbeft \\\ gar / labor perfeelus, ad finera
perdudus cfi. 3 tb bin noo) nio)t gar mit ibm/
nondumabtolvibomincra. (Sogar/ usqveeo.
Sllfo gar/ usqve adeö. 3iid)t ijar: non prorfus.
©artuviel/ nimiüm. ©arajtgcnebnt/ gratis«
fimus. ©aralt/pervetus. ©ar arm pcrpau>
per. ©ar baU) / propediem. ©ar gut / bene«
fear löfc / pcifimus , it. laxe , letiter. SRiebt fo
Aar alt/ non iraantiqvus. Cfriii nid;t fo gni
lange beo mir geroefen / non ita multum mecum
fuir.
0arbe / Ut/pinr. (Farben / mantpulas, mer-
ges, hfci% 9 ftoprü fafeis fpicarum grano non-
.üim excuf&o , Da es ejae unD noch altes bey#
Tammcn ijl/ Ö5 1 ideb dtduc'mut a ©ar; oyando
Dtrh orAna excujfx funt, tunc Ulk fifcti non Am-
pliut AppcllAtur gfarbc/ fed ein &nnd/ oDec
43d)&ttC &tVQ\)/fAfciculu:ßraminum. ÄPrtti
garbe / fafeis fpicarum , f; vt f rumen t i. .£»afcr ■■
garbe/ fafctcuiusarenar. Sanbgarbe ff ccrtui
annuus redicus ex fundo. unde Uanbga Iber / co-
lonus partiarius. ^cbafgarbe/ herbA eß , mülc-
folium, myriophyllum , fy dentis, Sj achillea
dßA. ©f oef garbe/ five Serltgarbe/ manipulus
deeimos in recompenfamdecrimenri» qvod ve.
nationi per arborum eraduationem accidir^
domino exhibendus. üßeiöengarbe/ manipu.
lus criciccus. ©ebaufd)te ©arben / frumenta
femicrita. ©arben binben / manipulos colli-
gerc , faecre fafees. ^ebenbe ©aroe / deeima
manipulorum, merges decumana.
©ärbleiu/ Das/ dimin. fafeiculus, parva merges,
exiguus manipulus,
©ai>
606
©arbid)f / adj.^tdv. manipulariui,&.' manipu-
lacim, morc fafciculorum, per manipulos,
©drft / ©crft/ # ©erften/ Die/ hordcum,
i (5 AK/ qvia pltnitc efifrumentum fitiginr. Dici-
iur tttam grando lapidotä e marginc palpcbrx
fupcnori» crumpcns ©crftCIt * ©erjrcnforn/
Ulme hordeolum. ©etrenbclfe / (JtTDÜtf ftve
flefdjrotenc C*5crf?cir/ prifana, hordcum dccor-
ticacum. CSintcrgerj? / hordcom hremalc.
3»wnfd)id)ti4c ©rrjtcH/ ahas ftntrergcrftenv cw-
jus fpica: duo« ordinci habcnr. ^cct)6|"cf)id>
tun ©ertfe/ hexaftichum , hordeum canthcn
mim. Xirne (Bellten / hordcum gaTlaucnin
frcfum» difticboitr v£i)ergerfte/ a'»i>3erfabr
1IC$/ m\i in jufculo carnco minucim difloluta.
föt rfhcfl r ■ & ©erfhn / ad), hordcaccus. fötrlhdj tcu
"?iTf ' panis hör Jc.icc us,
©ÜC / DO» / * ifar» Sic o/im coriam «pprfla-
tum eß , fme dubio a prdcedente vocabuh ijar / per
fcfhir? undt ttam j£arbuail Ttr.it , alurj, co
riam hiiparricum , vuigb Corduanunt. Nec cpui
eß ab urbe Cor du A trahtre, cumcotium sjlud etiam
j — — - y — — — • - r -v ' er j TT
•Hundt magnAcopid proveniat : ftdkfttt/ qvod co
tium tßbenefubaftum. Ab hoc ©ar ßw far/ rfi
tmtiqvum (JJaruroen/ hodutr
i mos tnvahat ul ßribatur @Ctb? TU
praeparare, adomarc, confkcre aliqvid, & m
fotcu.- coru pcrriccre,maccrarc£$Ypiflärc, £c»
ber gerben/ icrzora depfcre , cor« fubigCTC.
Dicoftiam&inMqf.rbtn/ fardeglubcrc, (Einem
tWC -fpatlt gerben/ metipb. notat, verbenbus ex-
derc aliqvcm. ©eorrbt 2ÜXT I corium fub-
aäura ©Cgcrl tfr5ßii^en/ rriricum repurga.
cum, cplum.s exrritum. 3^ WiD Dir bcn£?ff.
efen fu iiuich gerben als tun $»iuicf; ( Jonum x-
<\ vc molle tibi reddam ac temrem».
f3<rbCT/0cr/ conariui, geDCTgeTber/' corii fub-
aftanu*. JKotaerber/ /iw Sofjtjfrberv cerdo.
SBeifaerber/ alucariun ©erberin/ Die/ co-
riana.
Ccrbeven / MC / officioa coriariorum. Srd ©er*
berety metaph. tß percusfio- r rcrbcratio, plag«,
#r^w rti4m Die ©erbnn.j/ &x>a& ©erben tacUur.
9lU^ei'beir / ßve Durcfeflcrbcrf/ idem tpnd fimpStX
fletberr. &a# £eDer rwl öirrcbflerbeiT / coria
probe- depfcre de concinnarc ?ÖJennbernicf)r
rcdjifdbaffen burd^gerbet ift t fo nimmt m\d)i
5I?linbcr/ fi hujut corium coneifurrt Virgil ßve
Jußibut Aon eft , aulliiu una^vam cd«
XmR /&p<rm,tath. tfruft / er ^tuf»«; we/ f /.
xrilftetT/ crufta r Brlgti ttiamnum tß Rotß e /
<Sflr / corio , crufia corium refert , fl Tin
Sfum corium & ttgumentum arborum tß. mim
ruliegefmnnen/ eniftam inducerc. bittet
Trufte / amaruicorcex. £>idt Stufte. / COrtcx
craflui. ©ne muIk ^rniie / cortex afpera
iStimnrrujjrn/ arborum conicta, ^6t9mmt/
^l UKlcii!/ ta» t dimw. cru(ruIa y corricu!a. ff/n
Jtni|iltin ^ri)W / cruftula pni$.
Ärnjlcn / inciuftarc , ptihe. tß. ©cfril/fff /
uberfruitet/ comeedus , corckatu», qvod ttuim
9iWm dititur '
^Ura§/r^ÄUrig/Oet/ »horax cha! y bcuf,
gravifarmatora. Qvtdtm i fhttn/rligrrr, tra-
hunt , qvbd catapbraHi mtlilet pr* a/ik tlhantur
Vtrum non a ßltU* y fed k lorhi, tp* olim % corio'
<&At I ßvt SUir / fulat , rtüiia duätur. jfccim't
nobk ib/4 vux lorict , a loro five anodiBa , qvewu
ädmodum ttxam ßutum k exCr®* ' p^/ßj 40U
^»» -ric "fP<t p*Rt nimirum cAprmi ■oeniuni, l ict \
Heinde btc ntunimtr.a 01 poi U jtnra falla fmt,
ÄürnpjriT/yiTr Äüri§ircr/ Der/ mite cfulybed
thoracc induc)us t caraphraclus, unovrrbo: ca-
taphradarius. €in?vcgimenf Äfrrafirer/ legi©
caraphr aclorum , fegmncula lorrcatorum.
^ürfiner/ Der / sra/,ir tfärfefmer/ pdn 0:
iti üm tß a &Ar ftu&Ot/fupraliatflv, ^(jj/
corium. Sed prüio coria iriUofa & ptlltctg trtflat
^Hrfd^ncrin/Dte/pcIIionituxor.
Änrfc^ncrcn/Drt/ ofKcina pellionh, it. ipßtm opi-
ficinm pcllionum, €r treibt Dir Äör'fdjnereo/
bnt tat Änrfdjncr&anbnx rf ijcUrnt / exere« ar-
rem pcllionum epram didietc.
fnrfdjnrriö^t/ Ö> adwrb. qvod ad opificium
pcllionum fpeäar, morc pcllionum.
&at ! gären/ & gier / m'ercn/ um«,
ßdmAle t ßnbimt : "Jatcn. 3o> flrtrc / bu gierfl/
er giert/ tptr gdren ic. 3* gor / <* gur/ iä) q6x(/
gegrren/ in fecem connuucifcnrcrc, digcri,
condituram feci» reeiperr. ©er %Rcit\ giert/
vinumcffcrvefcir, egerirfccct. ©il^SJier bilf
gegoren / cererifia defecara eft. QJifre / bie rtel
g4rcn/ haben »ictJ^efen/ cercTiGaemuitasfcccs
ejicienr« feculenriorcs funt t prov. de bomimbiu
fordidk, ut , fiduai: r cantu dignofeitur av'u, tel
uutdsj dt vuipt ußatur, ©ic 2ßimbc gieret mit
£iter/
6n
©a
612
?lOb< ©arn / ünum crudum. SBirfil! ©am/
ftupa neu , filum ftupeum. aßoüeO ©am/
tcfpernrnncXCollf^ana neta. iSauniroolieii
>ar tt / goflypium netara > filum xylmum.
Siöumjar n / jaculum , f un Ja. 3 iiao,a r n / verr i-
culum.fagena. ©am fpillltcn / nere fila. ©am
OUfb^fpcft'll / filum in 01 bes glomcrare. ©.im
fieben/ clixare Ünum netum. tfvirn bleiben / Ii«
num in filo polirc. (Ein SKicf oOcr 3afpe 1 ©arn*/
orbufili. £in £neud©am/g!omuslini. SBie
© 1 ru / fo Sud)/ par labori pratmium.
G5.U'tl / DA»/ f 'M"> dicuniur retia, plag« , laqvci,
qvibut ferac capiunrur. ©am auffpannen/ pan-
dere retia , tendere laqvcos. ©am ftrief cn/ /iw
bretten eexere retia ©a$2Bilb t|l in meiu©arn
gefallen / decidic praeda in cafles mcos. 3ft im
©am qehaiujcu / o&ct gefangen / impcdiiacasfi-
bus. $jlit bem ©arn perroiefrit / circumredta.
3[n< ©arn treiben/ in piagas conjkcrc.
Öamfaben/ obredre. ©iirn mit arof cn a
fc&en/ oOcr&fäcrn/ retegraridimacula.
gern, am/ macula, (inus, caiils. ^rnfcngam/
jh* ©oqeltjarn / ö^QBa^tlgarn/recicula pro
•vibuscapicndis. j£>afena,am / plag». Streben-
gnrn / cafle« longrufculi. ec&ncpfeiujarn/ rete
nebulofum. (3prcÜ<jam / ererriculum. QBin>
aarn/tdc». SBilbgarn/indago. 5Bolf$qarn/
carbafeum feprum. 3 110,0,0 m / fagena > Terricu-
lum. Gr i|l ipol ebr Der bem ©am geroefen/ nem
primiuad teiia venit, pijcatonütu fapit.
©arnen / öfHuio,arnen / MWM ff«. » falwt cingere
indagme,fcrasplagis indudere »panderedrten-
decc cafles t hinc qarnid)t / aJj. &m4v. rcticula-
tut 1 c metus plagis « in raodum recium.
©ärt/ ©erte/ t>te / P w. ©atten/
virga> Perala, ftimulm , incitabulum ,pcrcica,
partrami. (S&TtClittutm Jkunturjifca. <5pic$»
gÄrte / virga longior. vjtucf t)ifrrc / fuiris, per-
tica. €inQ3anftün©»ktcn/»imcn. (fineninit
©Ärtcn bauen/ virgis aliqftm caedere. <Sic^
rinc ©arte obfctntiDcn / defecarc fibi ferulam,
/timulum « incitabulum.
fvh rU'üi Ems iimm virgula , fcrula.
fcjrtTt ld)t / * f). »n roodum ferulae. ©n OtJrf it&tcT
jOrt / virgerum. ©tSrti(&tC* ©e|Ullbe / vir-
gultum.
©art/ ©arte/ & ©artm/ t>cr/p/. Marren/
hortui , antiqvijfimum vocabulum k <&httt / vars
mmi ftvt ftrticd. Vrtfr, mim ©arte rjl fepi-
mentum, vd iovus, fcpibus, virgitaut p'ercuit
munitus 1 habitaculum maje>um nnßiorum, unde
Call'» &> jlnglk : Courc. Italu Hißsnk :
Corte. Latirdf veri : Curia > Swcls &
GolbU ©prD/ arcam« villamdr domumhodie-
num fignijicrt, mbU Gtrmanis tarnt rt ftecialif botli
drft'nAtiofupertß, utqviplrrumfyCcpitntncb eott-
ßtt , locu» plantarum circumfeptui. ©ai'{(
tarnen prtter hortum ftpimentum jam ohm tlittm
villam f oppidum de caftcHum notaffe, palet ex
multii fagOTum &urbium in üütt dfjtntnlium no~
minibui t fvali*funt : IHimpclß^rt/ ®t»W0art/
0tntgart/ lOPcingd«/ 4opfg<jrt k. tRrurt
©arten / hortus novali«. S5f rfc^lo^cnf r ©ar»
teil/ horrus daufus. <?HI t)<$\id)( t ©a«<W/ W-
rui invenuftu«. jDrbmblitbcr wplcrbanfet
©arfrn/ cxcuinn, rpccioAis. ftxufybAxec ©ar*
tcn/fdix. •jy^rrjgrr/irrigMus. ©rnncr/»i-
ridam. ©cbaufiT / confitus, obfirus. 5lrnifl
©arten / floribus & fruelibus exhauftas. ^ m
©arten Ift brr SIrmrn <?peifemarP/ hortui eft
macellum pauperis. ©t"0»lD nn^cblt nicht in
Mcrmann* ©arten / non uniuimjusqvetit pa-
ri > patientia rara virtus. Ran ^raut im ©ar*
tfn i|t Wibet ben Job/ contra viro mortis non eft
medicamen inhortis. (rm ©arten .-.in .i.v.ii!-:
Hot tus cum domo jun£tus. ©arten anlegen/
hortum iniriruere. Olingen! / ot»ct bcqiet'cn/
ngare. ©raben/ pamnare. SRit finem leben«
biqen 3aun Dermalen/ fepimento vi»6 tueri.
I^eu ©arten einteilen / hortum autarboresme-
tari.
^aumanrten/ arboretum, arbuftum. ^efcta.v;.
reu / hortus fativus. Blumengarten/ hortu«
odorifer,rloricomus.^attelaarfen/palmetum.
d'fenqarten/ 4vk fß t alcedodicla. geiqen|ar'
ten/ fiectum. ^elbaarttn/ hortus campeitrit.
©rabC'/»w^raut8arte/ hortus ohtorius. Jujl»
Oartm / viridarium. Obfl^AYtn!/ pomarium.
$arabij;a,artcn / paxadifus. ^flau^ar tut / J> «
vSeQgarten/ plantarium. Dicfengartm/ ioie-
tum. 3?iMilaartOI / aviarium. $icrflar/eny
vi varium , xulob barchum. ^etUtjar teil/ vinca»
vinccum. *üji?|f6qarten/ fiw VColf^nibcn/
fovc.T atfertbu«, virgultis aut pahs tedx , in
epras fpes prxdae laipum rrahir. SiBür^ejarCCTI/
horti imaginarii T Adonidis.
©4^rflein / DäI / dmin. horrulns. ©crcni'iijÄrtJ
Inn / hortulus coronatius, Äticheiujavilcin;
arcola olitoria.
613
©a
614
®QKttt\ I tß ft.pem qv*rere , vagari , # furan, |
avod in horlH 'fittpitntifivrie accidtre foltt, Undt
ttiam hoc fenfi diämut ein ©ur tcr / (8axtt\a l &
©artenfnedot / Oer garten ejel)«t/ milcs va-
cabundus , praedo, mendwus validus. Lt
fcartlTOfl/ Ol«/ vagauo militum , mcndica-
tio.
CiifnCT/ D«t/ hortulanus, viridarius, horti cuftos.
Ännfl jÄrf netv copiarius. 55aumatUf ncr; arbo*
rator. & Ü^intjartlKT/ olitor. '(Gärtner rüMi
Wt wow» lAiicn, fcvlla ifSttr. £en S£>©(f |ltm
fbirtlKT machen / diabolo animam cxcdcrc, fürt
exuraenam fervaadam dar« , agninis laftibui ca-
nem alligacc
SfUtt/ toit/ antifvAvoxG»tkicM tfRunica, mo-
rum ci vjl:u«em figntficans. Sine dubio ä feiere
<B>\tt v ei <2$ort> / i.t.lococonftpto&munitodiBa,
kqvovcntt Germanicum £urt<t6/ modeftia, i£
mdjrfl. moribus prasftans: undeGaüi fuumhabent
uiurtoH , <y v 0 i qvi.Um iSl J conr, curia , aula , 4/it
s#M 4 cohors tra'ufft, dt </vo porti jfourtifa«/
civilis, aulicus hom o. Öfrn // - c fr amator, ittmqi*
fnctlfiri'lt / agere.leqviciviliier, qnod tarnen bo-
dufert dt coüoqviii amatvii'h ufurpatur. Leite in
LL. antiqvH multa mtntio voe'u Cot 1 c fil.
©rtfl / 0<t/p/«r. ©äflC / tß vttußißmum i/o-
cabulum Germanicum, virum forcem-, prüden
tem, indulrrium, promeum , Uabilcm Sjfpcripi
cacem , U. juvenem ßgnificans. Sed varie feri
ftum mxxmmut, modo enim @if/ meJ6&,i$/ mod6
€f)C& rffeitbatur. Undt varia nomina propria
Wm%ty 'Jlbelfjcrft / nobiliiac* fortii. Qlnt»e
flip / 55* 3Utbcgaft / manu prormus. SD?af d)C§/
ad defarigandum fbrtit. Kcttgaft/ conti liö
ftrenuus. J^ilDcqa|t / gratio*c pcrTpicax.
Ifgaflv m corii clarus. (£ ifÖ«|t Ö ^inflvift/ vi*
ftoriis inclyius,
/ Der / p/wr. ©äff« / conviva , diverfor,
heftet patfiv'M TocAtui. jirtxcnium qvidtm mafcu~
knt<n; Der fimptr hat et , ftd tarnen etiam fttminot
tomtrebtndtf. Sic enim dt famini dico tqrSt «t de
mafculö: 3d)fwibc einen hoben (Sut bercinmen/
con vi vjm grarisiimum naexus fum , hofpes mi-
hi obrigir acccpiitfimut. Qic $rnu fcQ mein
CllifeiMW convivamihi erith«c mulim
hni.btx vcäbulum <5fl|t rfje k-^Wf frvt geften/
myoi ialit propri'rQift voettur , qviptrtgretiectdit :
puto Urnen unum & idem tfft cum *ntiqi>o ©ilft/
,«YCAi$, qyjtjtnti pltrumyy: dwn dtlütfcunl , ju-
venibwtfo *d fe vtnientibus dtltHdntur , qvin ab
tpst promiUudine & ptrßkacia ©afl eptimi dici
poieß , tum ptregte vtmtntti bemintt indußrü gj?
animofi efft vidtantur , hinc phrafts : (£r ||] ffn
fcbl<iucr t^aff/ bomo aftutus de callidui ei>. %k
cmOMfUibiT alle CSrte/ prudentior, (ägacior
clt reliqvit omnibus. 3» 0>ifl Ij^(n / ad ct§-
nam rocare , in conTiviura aa-crllre. 3» ($afl
qeben/ inire con v i vi um , foris caenitare. 3 U
©a|l feun / convivari , forii cecnarc (SülCK
©aliflllfnebmcn/accipcreborpitem. jDm©d»
Ücn nnfnurren / miniftrare conTivii. Einern
fem ;n fron rev fpr ed)cn / c er na m alicui con-
dicer«. <fioen fübten / fi™ mirbringew
adduecre ftbi aiiqvcm convivam. Qif i^üflt
»on fid) laf en/ folvcrc convivai.. (Ein im<iebcte«
na C^ift umbra, hofpes invocatut. ^jngro«
ber ©aft / immodertui, incirilis hofpes : tinm
Baoricnst rudicui, paganu». (Jp v iter 0>ii|t/ ho-
rpcsyefpcrrinut. fefftfröflfly freqyenscoa-
*iva. ,y füiit O^i'ie excerni hofpites.
ClbenbiMlf ho/pet caenaricus. 2IUjeiri]aft perpe-
cuut. SRfni/ivfgcebfngafi/ conti rator. fcifbi»
ao(l/ fociuirurum. hofpes furax. ^fyrrnqaft/
honeftus, honorificu». 3 r ^n&cnga(i/ fcftiTu*.
Sricbrn^qafl/ caduceator. @erneaofi/ cani.
neu. Aan^ojl/canacularius, ^erjcm'cjafl/
yJt*©cclengnfl/ hofpc« aojmae. JpofGQfi/ca-
nis, parafirus aulicus. .»"^cf^dt Jflff ' conviva
nupcialit. J£>lirctt(jafl / ganco cincinnatus.
5c?t^^^a1lfg(1f^/ convtra luftricus. Ä irmepgnff/
encaeniorum afTecla. teibrtgafr/amma, hofpes
corporis. Jriirr: |*i'inni|i/ hofpes vilit , ingratus.
£uftg<lfl/ concoenaror. 9P?irgaf?/ fodalis, com.
poror. 9ftttaa,6ga|l/pranfor. fj^crgtngäfi/
hofpes matiitinu*. CDIutliioft/molendinärr«
hofpes. 9?t]d)4oß / hofpes /crotinui. Seift«
merftflff / /?if ^CUeilgiJjl / inhofpitalis , Ti mos,
collufor. 2j|(4) iült / commcnfalii«
SvtoUafi/ fivt combibo. Üugcnp*
gaft/.vmutum sü'ecia. Ullgluci&jaß / nunems
tnft'is. SBdbtrgA^ .' conviäor mulicratiut.
•IBel f giiK / hofpes mundi. SBi^gafi / vagabun*
dui, erro. SBuilt^rtjafl / hufpes admirabilis,
ut Chrißw in tarnt,
(5:.fiCB7 ©tljlircn/ contivas vocare, convivia
adoraace, inthtucre »apparare, convivari, con-
vivia agitarc, celebrarc, facerecanulas. Com-
pofitttmtß : S5Mflffen/ EfS'^Cgiflen/ eonri*idali-
qyem auipcre, cosaani ali«ui darc, adhibere
all-
aliqvcm conti viö, libcraliter, honorificc Ic pro-
lixc traQarc.
©alteret) / y©nfhmg/ Mi/ cpulum, cpulario, fy m-
pofium , concanatio, compocatfo. ©aßcreö/
/rw©a(hin<| galten/ convivia agere» eclebrare.
€m lier.licfee Mrnefjme ©atfereo/ pomificalis,
«crealis , auguralii cartn , apparatus Perficus.
3u fautntcu«tdc^tc © .1 liereo / cal IcÄa . «xru co U
Ic Ji ; »a , qvando de frmbolti xjlur. 9tytycUAj| ©a»
fterCD/ cpulum annivcrfanum,fokwie. QiStd)-
feKjafiereo/ citcumpotario. £U'Dfi!t l !uI)C fra*
liuna, / «xna reda. vf üu* er bare/ ma^me ©a|te«
r:i) ' modcraium, fobrium % pubicum coivri-
vium. (Eine j^iif ifd)c/ feiufcfoe ©uftera) / «>u vi-
vium temulcruum , compotariones imerape-
rttisOmJe.Lapitharum, Ccnrauronira comes-
(äcioney. Stur\c ©jfierei) / coavtrimn expedi-
cun. ©ttfle/Harpocraticum. gangfailte/ len-
tum , rncempefti vum , antclucanum , i. e. \" r: 1 1"
ftdrenDe. l^TÜbC / tempert» rusn convmntTt.
P> iftimq flrrumtfr ipfum divcrforinm £3* hoipi-
t um publicum denotai , uf : © ''IlMM f) Hfv 11/
cauponari t agere , facere , exercere caupona-
xiam. Gütern tn'c ©atfuno, auffagen / horpitium
alieuirenunciarc.
(haftbar / *<-)". £v Hofpiralrs . liberal i$ , conrit ,
hu tri am» • berrrguus in rxcipiendü & traftandii
«onviTitf cum« hoftitaltiati» numtrot expient. ©»i|i;
fcar tfl .*? OJtbar / crebrö convivani , crebrö de*
pauperatur. Aüuiunt qviiam ad boc vocab.
haftbar tu nemtneproprio : ÄafpaiV Cafpar qvod
ttism Qfljfctl feribttur , qvafi hofpitalcm drfignet ;
Jed Hebraua uex tß , qvJtfloiem &lhefaurartum de-
fionant i kgaza , tbejaurtm , yvocum Urnen njßrum
German, (gf Ott conJbtraL Ullgaftbat / in-
hotpicalifc,
«QtNHJ/ O€t/«<5ilfl£5'0a|Tcil/l>enuatio,epu-
1c, poratio. Epulamur er.im m conviviU fiepelar-
owt Splitt yvkm deteU ^tt .Qva t UU& ftrafc Ic»
bfn/epular», hclluari, abligurirt, profandere
bona. Diri/iirrtiamQrflfcrfO/WC/epulaBpfX)-
<uf* , prodigaliras , luxus , popinat io.
jQtafen/ hclluari, crebrö convivari, pergrascari,
popinari.
Xi»afcr / Wf /he!!uo ,popino. epulo , lurco,ba-
rarluo , afotus ,crapulo!i*5,dccodor.
Qoand)t / *Jj.&*dv. diifiucns, prodigui, Tino-
lentui , temulentui , cbnofus , £5". üuemperan-
«ex , luxuriöse.
©Uli Cl) / t>«r / plut . @C «d)C / popr. cueulu»
«ruplumitt metaph.autfmcfl at.bf rbit, pubefe«!».
juvcniSirr. (aeuus , ilohaus , meptut, mono*
bardus, Aipet . &cr CV|IC föaud) / prima lanugo.
ptibct.
®<X\\6)a/&®ClUfy\eüfrvod&aliAdi4l&6:
fdtCII pununciatur : Joculan , inepeire , uugari,
gcjli.ulari , birtrioncas » numum agere. &
gailuVr |1<$ / delkiat, ludos facir, Aulticiam fin-
git. ©iiufdi'nr/.J^ nutaro, vacillare.citr>bare,
JtcuU funambuli y pt tauriß* xaeiüant , denoUU
Stinto foll in »ii md.u lagen mit Um lieh: Uriim
gatlfcln/ puch cum igne oe AirAun dcorrum
c urfucn t. Gmtpofitum : ^egauf ein inprimk fu-
miturfro: laümarc, incantaxe. (£r Iii iH\UUr
ü'lt lViU'i\'U, malcrtcium ei i Ilarum c(t. £ü$
fällte (3lncf bcaaufdt mannen }ii feinem Uit
fcr.;»iit i l'onuna novcrcalrs multorum oculoi
& rnentem pcrOringit ad extremam peraicierrw
^Ibaailfeln etiam exponitur T - perperam derivare
verba.
®au4)ev / oct / iirw w.i cSaudj. @aud)clcr
Ji'.'rmc^(5.iufcler /)< <• Circulatorca, cybifteret,
gcfticulatorcs , veatilatores , ludiones , funanv*
bnli , prAiiligiacores. (Eine ©auf IcrUl / ludia,
gcfticularia.circulatrix , mnna , iUm: iocanta-
trix. malcfica. faga, lamia. ©auHcC eliarnd*
citur longurio» homo inconcinrucproccritatii.
«S>aiiöaauf!er/ chironomut.
©.fudf>erei)/ t>w/ ineptix, nugx. ©auflereo eiuut
res ludicra, jocularia, cybiftema, fffwfuper:
prxAigias» dcluHoaesi * tfarcinahones notak
©auflerci) treiben/ incuencium oculos fallere.
przftigium facere. hiftrionem, mimum agere.
^andgaufleret) / chironomia.
©aud)i|'dj / -tii- &adv. ineptus.ameni, delirus,
inepte, ftulce, nugarorii. ©auet>lerif r d) /
©ailflcrifd^au/rm^ geftuofKS.circuLacorius, lu
dterus iß.
©Ulli / rsec/plur. ©CtllC/ cqvas. unde La.
tincrum caballus rft. (gilt irfirrer ©aul/ eqvus
tnacilencus, ftrigofus. din llutltdjor ©.Uli/
generofus, nobilis cqvus. ^6 i|i ©UIV als ©nul/
malt tnpes, mali tpes. SßvUcx ©aul fprinqt/
vinn parant animot. £D?it bdjVn ©eudn bnd)£
Uta n 6ä5 &ä l cum Aul tis ubi res. idere ftulccfcac
oportec. pr<yv. qvod neootia prriculofa non (ommiU
tenda fmt impenik. ©ettnijter ©aul ma d? 1 1 »HC
Steilen / eqvus cooduftusbrevia rcddic «illia«
iQq W ria.
6i 7
na. QlfJergaul/ eqvm rufticus. üüter ©aul/
vc : uins, cai, us. jfjof^nul/ auhcus. jfarngaul/
vcftanus, cifiarius. OifilcgiUif / cqvus viaco-
fiuMcinctibutdcftiDatui. <3d)inbgaul/pigcT,
, norricinum» £d)nelJer ©aul / alc« cqvus.
«Oartf rabenfcer ©aul/ fuccuflätor. Vid. pfero.
©CtltdjCR t>ae i dim. cqvulus, pullus cqvu
q va, ü. eqvui dctcrior, vilis»me r ;
JVon r/2 j caballu s, /> J rxttnfto vocv (Üfoul.
ball au lern eße vocem TeutonicAm , ^baBenui cum
Gracd q>G**m t qvod eß cqvus clucllarius.f'wi-
vrnü-r , prubant LL. AU mann, tmprimis Sähet,
kyvt bäc voce alia plura vtxabuiA originemh Abtritt
trt:
SiXoatit I *tt/ eqvcs. £in wnebmer tfatjaltr'
^a/rmü«ü:Chcvalier Toom/.cqvcstorqvatus^'iü/
«in &ttttr.(£in fdjle(f)ter#a»alir/rnile» pavidus.
€tnbrafcr&avafir/rortu^animo<us* <£in twbr»
Raffer .; r.ilir / milcspugaax , herot« Ol in gd
TüitpnCtCf XiUMlil / caraphractus , cqvcs arma-
tus. &n J^OffaQaltr/nobjlisaulicus. ju:i>;
KiCawlir / amator , aroaGus , milet in caftrn
Vcncr is militant.
Äawfff rtD/ X>it i cqvitatiw. ©cBeral fiber bie Xa>
»alleren/ Du« eavitom , generalis cqviracus.
X^bcrficr »ber bic jTavaUcrco/ chiliarchus cqvi-
tum. ©if j?rt»aflerei) t|? gefd)lagen/ cqvitaxus
proHi^arus, fufus, viOus, in figam conjectus
ct. ©er Äcpfcr bat eine trefft Äa»aUfrcD/
Oedt turmus eft ab cqviracu, cqvitaiu pluri-
a»um valcu
j^avaliliief)/ *di &adv ihenuus .exercitatus , vir-
turc praeftans, ÖT: ftrenue, foitticr. j?a&ali>
fifeJ) 0 inbcül/ generöse agcre.
^aiPUlf Ot>e / 0(e/ cxcurfio, eqvina , Mut eqvc-
ftris. ^int jfaüfllffl&f tUf)H / excurrcre > prx-
dam agere, in catadiorao dcciurcrc, ludis cqvc-
f tlbui fc cxcrccic.
^DbClt / tCt/ fpiritus qvidam familiaris&das-
mon domeft cus , propr.fi/i in J^rie ffi/J «uf a/wi
AppAre / * hobelt etiAmdicitur dxnaon mctalli-
eus , «/<Aj t Cr fcHÄlld? / in cuniculk montium circa
itnas meUHicat ober ran J » rmprtmtf etred CA>imiam
tnrtaäic*m,ivamrttam,'&Q]zt\Xftv* Stobalt; Bai-
laie , cehaltum , vecani.
5J3alIad) / fcfr/ a™//S5aU*üe? / p<r trantpoßlionem
[yiitbtrttm iL StamU t licet fint ,. ipirx Vallaclna
dfirvunt*. imprimif cum Gallis Aicatur : unbongre,
^•wi/i rjvia Hungarta, Std. SBaHatfr« * w Genn4-
nii fiterunt Ante, q*vkm Germam inM'aÜAcbUi :fuisq x
c ab alli< cniitr.it, n:q x cafnath t<pM inßruSt. Eft
enirt: SBallad) canteriui« I. r. tipttu, cuittflicuH
AmpuUtiJ'unt, /n^r2BalIfl(fecn/caftsarccqvum.
ÖQlliCll/ voxcarutmell: Baubari ,1a.
trarCfüt; (Haucnjt/iwm , ^«n aboipefunt , glau-
cicarc. Inie latracus , ein iauje / ö" glaucKa-
1 1 o , ein Qraaue five ${ a rc iiiu'^aue dfätur. Aliud
eß ^t^en ö ©l^qcn / ^to.^ 'mueire , muftare , £5T
muslitare nofei , ß/iir ItlUcffcti / mit &€r ^5pt<W
dicmdjtbciv,iißtroUcn/|tüi)«n c \1oct cn.
Ixtus, hilaris, amaous,
promrus,cxpedjtus: undeBelgarum födtinflC/
volupust & GalloruraGay , bilaris , gat cec ,hi-
laritas , 4c gayement , alacr i tcr : & forcaHc cum
Galhard , niü i t >- » Ii / canxus , Tonus , ut nos fc-
eimut , pofius dedudunn vchs. Ccrre a
dicirur VäpiigCQ / pfiteacus , qvaH dicas : (f in hl*
ft«4 WÄÄ'fin / aut <pfaffrn!ufr. (Öan Saxon. (i-
gnat conjugem ix fociam. unde nooiina ^ro-
prii: Gaidoaldus» conjugi imperans i Gaidol-
phus , conjugi auxiliator , Sc (*>dil«lf / conjugem.
amans ßve deperiens.
&at)t[ I conir. &at\ / qvod jAtn fcribilur : @5cH/
geile? / <! C I lC 1 1 C r / ad). UfcWus , pro cax , fchx ,
pmricns,ii.piB"vis , opimus. ©eil 5ß«b / mu-
het viro / homo procax.
©eiler üßiött/ atiespetulcu». ©ciler ^en^fi/
cqvus bbidinoCus. ^t'ilc <^i)t/ fegetes luxu-
naates. ©frier 3Kfet / agcr opimus , folum pin-
cve. ©eil werben; fcrocirft €r i(ruberbiemaf»
Jen geil /paficre falaciw eft» ©eil frnn / lafci»)-
re. ©eil ried)en;bircttmoicie^ ©eile &tebeu/
vicis luxurian*.
©eilvn / Ort / yl. ceftieuii , teftes, colei. Die ©eilen
öHSi'd/iiciDcn / caftrarc, emafeularc , evirare , ex-
fecarc ^ieber^eit/ caftoieum , tcilicuUu cafto-
iis. ©eilin eUamdicitur vulva cqvae.
©eilen./ propr.eß: Lafcivire , Iibidinc ßagrare.ad
inccmpcrantiam prcKlivcm eile , furcre, cÄrev
natum fieri libidtsc : Drincrps yveq. eß : f bgi-
tarc , importune, inverecunde pecerc, dem ut-
dificare , falkrc. Um ein 2lmf geilen / honote»
multis flagitationibus cxpcccrc»caiide depofee»
re , invcrcoindcambirc , ordincm precio &. Aip>
plieiis m c rcari. (fr geilet Üm einen U§ / la fei-
I vibundus-ofculammcndKar, Qa$38ctbgctlet
nm
6i9 ®<*
i\u -ÖillfC ■' muhisUcrymisimploratopcm judi-
cishxc form i na.
©Clltn/ ÖÖS/ nom. verbal.it. fctC©Cilit]rcit/ *©£&
()tit/ laicivia , hbido » falacita* .lotcmpcrantia,
Incontinentia» infblcntia* immodcftia. Tu
©cilbrit b(6 InnbcS/ pinevedo , luxuria agri.
©ic ©cflbat wiifc ftCDroc&cn o&er grjwiiRacn
IVtTi>< tt / refrenanda eft luxuria, (cid) in i er
engettb |irr ©eifbeit geroebnen/ riefene xcaxu-
mad libidinc* , pucutiam mteoiperanci« ad-
duerc. (fr bat ft$ ganj tcr ©e ilrieit ergeben;
10 tum fc dedit hbidm i. einer fcj ;ii neir ©enüqe
tnbn ' cxplcre » tatiare libidinem. (filtert JUT
Ck»lb«t OCrlCÜen / ccrruptclarurn illeccbri* aü-
qvcmiiretüe. (gtnru wn Der ©cilbcit iiMj.il
tCtt / a libidinibus aliqycm ar*carc , axecre.
©a$ ©eilen bringet großen Sjnfaaf / eöLagua-
tior.ci impor»un.c molcftufinia: func.
©Ciltr /txt/fiagirator, impuderu precator» ro-
gator impottunus , asfiduus petitor. hinein
heiler if( ircvim.wn feinö/ paraGtus oranibus
honcßis odioi'us cd.
©Cllig/ ^'©CÜiftbv *4 &adv. Htm <pxd (Seil/ vc-
ncrais,protcrvus, irapudicus, libidtno*c,
irnmodefte, pcrulancer, Ikencer, c tt 1 cn.uc.
?lb;eileu importunc petendo irnpetrare , aiCduis
xogatibus cxtorqvcrc , obtincre inverecundis
portulaciemibus. (fr bat ibmc enMicf) Die £od>
ti'V abheilet / infigniter procandoA fcrviliter
precando fiüaxn tan dem impetravir. CIL»- Ci
lliney Die/ impetratio per rxcccta(Hdua»>a<qvi-
ü t in per verba fupphcia.
©dtfcb / ?w0 Ooftfeb / «4 Uem fß , <p*d (SaXJ
pctulatu, laifci vus, $5" * <3of / procediU
©alail/ Der/ Gfaiian / propr. flagitator
Tt. ticprcc.iror ^/r , ujurpatur tarnen pro amafio,
ptoco, amatore»<t/^jAr»r efladj. ©dlanf/ lepi-
dus.ornatus . comtus, betfus, ekgans» Tale*
twm ßmtproct &am*tort*. Et ©alvinterep / c!c-
gamia,ornarttt , tetludicra?, bcllana. (fr Ut
ciit©alanfrr5trrl/fcicu»,Ttiiuftu$ > elcgarwbo-
«k> eft. ©alanferepen etiam dicuntur douatio-
net rerura minararum , eleganeium ramen,
item : Joculariay zulgh jocdlim.
©ariKt/tf©ämdicb/ ad]. Urtivit* inßärtoyi
dutvüuli. SfdGkm<lid>ttiamrxpmitur: Mo-^
rotus, fartidiofut , diffkilis, prr mrteni>m.rfrS.
Wr < <5af 1 mßmälis kQiimf *rJt<8ättVhä)/
Jeducere.
fbt 620
@etgC/t>iC/ pandura. Poßit k fom) deduci ; it.
tumtf^Ueß mßrttmenhtm ad excitändum gstudtum
mventum ; fth 05<jy / /rffor, hiltrit, dfdacamta , nr-
no jio6*c, utfrerMmirtr tMioVfrttt. QJuf der töci.)f
fpicletl/ liiv!u-c paiuiuri. canerc ncrvis&Jfidibus.
Ai>b>crß{$i\c\i\\\/ tASß ftciicula , parva
pandura. l ?llr.KMC ' s ^o«'.teiiie / ^rttqeigc/
^1: r.irrni.u- Stnkqdc^t/ vrtocjqi'inr / Jenor.
flCi.ie / i'iAtinvocab. ^lOtl* 5w>// f«im (BttQt
üStotifinonfTtta. 9luf einer ©<<ge bleiben/
unä cltorda oberrare, candem cantileoaro «ane-
r c. (Bi\QC etuon qvtddam pa narum gemu rfl prt
vunii tJtotüm ^muiteribut ex ttivto ob lingv* vclti-
büitatem, aiios^ exteffiu leviores impofttum ,ut, nu~
mdJa , fuleutiaad cruneum , columbar, boja,
manicalignta. ©eigettlit Vier &ait<n/ tetra-
cberrium. ©(igt mit ftm/f *f n« ten ' penraebor-
dum.
©eigen/ ludere fidibus ©fl^f r/ / panduri ffa '
©liqerifl/ Wf / paudarifiria. ©eiquuo, / tit'
©eiqbaft/ qcMcrlüf)/ U.ftmt>nvod g^cliina. / gi-'
Mffaft/ gitcRcbt/ttii vUrnds»
/ rftprxprf. infepar. tim cortgregtmdt out cumi^
ImJi habens,denotat ftcopiim, frattrm, qvalita^
tön y modum ^nonnuntpiam frußrk prtponitur,
mnmutup/am irtrpte „ut in Thurmgit. Ou* t llhll /
qrfeben/ qefatjtn/ k, pro. Subn/ febtn/ fagm/ fa-
cere^ videre, dteerc. Neceffkrio autrm prtprmi-
' tur verbüß partkipiUprxtenn temfteh» ut: ©^/
bVMbi act>ad)t / ejrfraett / aelel'eu / neneien /
rpcj)«» / geWCinttC* C&*ndo% omittxiur tf ut in
©nat)c/ pro ©cnäff/ ©nuq/ pro ©enuq
uui , flo
lrdui, fiapidas , miulius, Cmplcx. Sunt , qvi
(Bett a voce Ja undeja^itn/fvodtd.eßacbti
iöl)Ctt / affxrmare , dedvcunl , idtoq x Jt& Jcribum?,
{jvia ßulttu prr petita confentiat , nrt ulitut confilü Out
Jtfcretumti fit. Not autrm Cttf pro primtUfu»
etgnofnmut, mfi f\<U n)elü a ©Äudj derrvare, lanu-
go enxm mcdodtcitur <Bau4)t)<tt/ medb Qft&lyOtf
itaut ®<cf prottri'efU : infam, pucr, juvenil, ia-
expercut, rudif , infeieaf »ignoTUs , imperftut ab
ufu rerum; Sed hec ohter. ©CtJ ttiam jocum
fewficätrktHc 3m ©eeffagen/ joeö dicerc.
©tn@icfen mit einem fpietor/ jocan cumali-
qvo. ©Uff aiiciiht rß etiom (Tgnuin vcnalis cetc
v <Ux , qvod ciupor.es fupra f ores ftifpendere
Iblcnt » ahh titt Bierjac^irt. Porti <Bi& in
Iii f«p^
621 &t
capite vitaliin voathtr cßietttum fm.Ham cranii po-
t&ttträmfy unt em, <p>od menfie ßrtiSart* artißchse
fdverf mrunt , & hoc dkiiur: (Seelen ffa»
eben. Srd (Heeren 'rechen exponiiur : medium
digiram, w/ polliccm ofrendere , aut man um in
«iconiam currare. Petiffma ftanißegtio vvcabult
G5cct tft: Mono, ludio, fanmo. ItäMeitmr:
SDcr ©ccf im ©piei' 4<m» öwpp/ Goü.Jtan
ptäzr. SJtft* cm um. er ©ecl / »iU* etil «Wer
prasirac m jurentute lafci vire, qvam in Inno
de mentedejici. ©fffctl babrn feinen JfrttUU
vera« habet nusqvam terrarum morio leges,
$(m 3orn lernet man ben (Herfen fwinen/ ua-
cundia levis atq; infirmi ammi argumentum cft.
3<5Uft/ iCÖrcfCT / qvd »rare pro veftior, hoc
trolidior. ^iimengetf / florumad fupernStio-
nem culcor i dxcitur rtiom \Hlmiieinu IT.
©e(fin/&tf/ mora.tatua.fhilta. 0erNcin/Ö4f /
dimin. fubinfulfus» aliqvaccnus fimplcx, vulgb
fmplieißa &m<muncukti.
©ftf Ctl/ ridere , ludere , jocari , ludifkare. Cr
XilKCt fiel) nicht iiectat / contemnere fe nonpari-
cur. ©er i|t mcf) f ffer« (See? / ber btiroeilcn mit»
gecFe t ftultitiam fimulare locö , prudencia fum-
I na cft. £4 geefet (ld) a>ft mit l Ii |i / dulcc cu i n
loco defiperc. 2tf a$ (Settel! bu lange / qrid jo-
carii i
(BiiUx ' &Ct/ tdem qvod <Dcd / iirifor , fub&naator,
cavillacor »nugivendulut.
CkcicTCT)/ OlC/jocus, üana , cavillum , iruHo.
CSecferc» treiben/ dkere ridicula. sfleit einem
(gkctcrco treiben/ prodelctbmento aliqvcm ha-
bere. äu$ ©ecf c«D grnft mo^en / a unnis ad
fanitatem revocari.
•etfifd) / ©etferifej)/ aJj.&adv.wid*
cului, jocularis, joculatorius, fcftivu»,£$: Joco-
se, jocularicer, ridicule.
8u$gcrfen/$cgecfe«7 &3twö<M*»Tf ,t4 ' h nu
fiattione cumftmplici 0 cd? tri fere conveniunt , in-
fatuarc , naso Alfpendcrc ludificarc aliqvcm.
It* aiutfgetfung/ SBegccf ung/ 3erge cf ung i ti.funt,
cW<0ccf<rcf.
CCtt / dicuntur plicx , fing* , rugat , lacinia: vc-
ftium. <?fn Kccf mit (Herren / cunica ftriaca,
binc rfi s.ii. ©cendjf / Ii nuolus , laciniarut.
©Cr) / flC^tll/ <B,m £jf <9*n/ pr</. ich
ajtna^ajnd,/ f->*.föegandc»/ tjanaai &olm
©e 622
(ÜFegätf / ire , rädere , gradi , procedere. 9i3ic
geh« ? Qviö a^irur ? rm« nicf)r arben/ r«
non fucccdic. gehet ihm narr>5Öinen/ zx
fententia ei evenir. (fr bat ihn gehen la§en/
amifit illum a fe. 3" ^n§ geben / pedirem pro«
fieifei. 3fl <£cbift geljen/navem confccnderc
3u Xifd) geben / accumbere , asfidere 3u Är#
|en ger)rn / fblicitum efle. 3n 5rumniern aebew
rumam minrtari,funditus perirc. ^11 bie(c<QUU
geben ' fcholam freq ventare. 3ut ^l^ c gehen/
in funui prodire. 3ur Äirdje geben / öcri$ äd-
erte. 3" Treben geben / .netter dt puerperü,
qvAn.io fimlü diebut purificKtionk loca Jacrä Diimim
Mdntnt • prxfentare fe eecled». 3uT Jpccbjetf
gehen, iacris naptialibui mterefle, venire in con-
vivium mrptia^e. 3"m «^eiligen 5lbentnncl ge-
ben/ facrä cara& übt, faene fynaxi vrl commu-
n ioni adefle. Balgen geben / ad corvo« 1 ta
malampeftemabire. vreblafen geben / leltum
perere, qvieti fe cradere. 3m (Eehroange %U
heil /florere ,ufitatum eile. <3uf ber ©niDt ge#
oen/iaminfrareoputo. 3" Knaben geben/ ad-
ulari. € i gehet ihm liact) Willen / ex fentenna
ci evenir« fortuna ejti« rebus arridetfelieürs. <£i
nebet ibm fibc! / male cedit ei. (£i gebt auf t»K
liiffe ventum cft ad extrema.
©eher/ \>tt/vott. &miMutiftt*tum ejly ieni, vaden»«'
abien«. Ita etum ©ebnng/ Vit/ itio , räri twoe-
«i/«r,«ff (?>el)clicb/g r *diens valde in ufu tft, di~
cotamtn: ©er SBeg itt nper) gehelieb genng / fa-
tistritaefthaecvia. UngebellCh/ rranfitumex-
cJudem. ©er 2Beg i|l Ungeb<li<& / iter cft m-
cultum.
©ong/tet/p/.©4nge/ k(Ban/ proptu: Gradua,
greflus, inccftui , ambulatio , paflus, via. Dm«
Je: ambulacsum> pereula, xyftus * 1/. vena &
meatui in Codinia. (Ein (Hang / ber @olb uno
Silber \)äU/ *ena aucidr argenti. Ciu 9^!eo«
gong/ plumbago. &anq unber ber (Erben/
euniculus, mcacus fubrerraneus f diatur etum
.Heimlicher (Sang. (Saug unbern frepen .ö im.
mel/ hypaetium, (ubdialic ambulatio. (Ban^
mit £cbnen / peribolu«. J^angeisber C^ang/
ambulacrem pcnille. (Gruner (*jang / pergula.
(gnaer ®ang/ angiporru«. (Einen ©ang ent»
h!r;e 11 / viam aperire. vr? 1 ff im (tätige / morit
eft. 3ll ©ang fommen / alTrefcercUbori. (Jü
nen jum ©onge bringen 1 rcddereaüqvem indu-
ftrium , enavum, incicare aliqvcm. (fmert
©ang mit cinnn n?agen / cxpairi cum aliqvo.
62?
©f
624.
(Einen prddjtüjen ©ang bat*«/ grayircr ince-
derc.
GatlQ/ in mtt*Hicii'h*c qithets habet: <gin armer
©ang / »ena ftcrilii, (Erireit&er ©ang / dives
mcuüoium. glaeber ©ang/ obliqva. ©cbma
{er ©ana / *ena angufta. Pd >U KP Cab rt / dila-
tara. OSidfluftigcr ©ang/ venaramofa. ge>
jler ©ang / vena dura, ^ebrietiger ©ang/
»Olli« , purr». ©ang / ber in Du- Siefie fettet/
ven ä in protundum rendens.
SUtenufnnergang / gradus fcnilis , rardus , teftudi-
neus ,*hks febmerer * langfamer ©ang. 35lut.
gang / ha?morrhois,fluxus fangvinis , menfet
* menfoua mullcrum. ©egengang / comnus-
fio, commiflura armorum, Jin.'i.j eliam : ^vS.UU-
tnengang / coitio. gec&tergang / compofirio
sladiatorum. (£rbgang/ fucceflio hcrediraria.
tfJartengang / ambulacrum horti , ambulatia
fubdiaüa. £arngdngc/urcrcrcs. J^aubtgaug/
vena princtpalif. ^fan^rfcHrn ofcer fcbneHer
©ang / gradus ciratus , juvenilis. jfammer
gang diätur puAce profiufium aivi. jrdjgana/
usus paroohuc, proceftüs in rcmplum , "»ulgoMt
Proctjfun : incAtnf 'u Mutrm -vocatur Der ^clDgaiia '
Sttbprocejfion , luftrario agrorum , ambarvale.
^rrgang / labyrinthus. 5tni(fgana oöet ma<
relnbcr ©ang / inceflus fiaftu«. jwbägattg/
cancri greflus. igi gebet mit mir ben flrebs
gang / toriun.t advfrsä utor. $rebsgdngtg/
adverfua. jfreujgang/ periftylium , circuttus
pli. Jtupferg«Jnge/vcnxcupri. £mrgang/
pcrgula , periityliuai. £ atfebgang / greflus cali-
pedans. Säulengang/ mol*circuiario,verfa-
00. SRufiggang/Qtjuin. ^nin^gnitgeT/otio-
fus , ncgligcns. trötifugga' tigere« / defidia. vid.
tnuge. Slafurgang / curfus natura;. Over*
gang/venacransverta in monribus. l~d)i/fgang /
agca, fori, cabulara navium. (^eblürfgang/
grcllus attarum. CPOJrrrgamj / ambulatio,
(tpaiiergangunber ber (Erfreu / ayptöporcicui.
(^rillgang / fclla , dejcclio , aivi laxatio. J£>art er
<£:ulgang / te'ncfmus. Sergang / procertnum.
Sünlbgaing/viafylvofa. aßeifrgang/ acluspc-
eudie SBalgang / ambulacrum valli. 3clr w
nana / gradus tolutilis.
IB^nacIcin / tAB dintm. pcrgula, ambulatiuncula,
pendle. 31bgdnglein/recifamcnta, peripfema-
ca. Sin ©dngU'tn mit einen tu! n / coneurrej-e
xlicui , commitmc fe cum aliqvo.
^ätl^CiCn/ duQarc, fcaüjn dcduccrc , faeexe
ambulare. ©n £iufr gdngefn / baj; ti laufen
lernet/ mfantem leniterduftare, donce grefTu
affVcfcat. ©Ott bafmid; gegängelt »on meiner
^ugeiifraaf/ pEus mihi Düx dreomes tun &
juventucc mcä.
©dnge / ©angbar ' ©angbarlu&e r / Mdijgcdv.
mcabi 1 1 s, per vi us , freqvens. ©0* rt ger Üßeg/ via
rrira. ©änge^ ^am/ homoloqvax, garrulus.
©tkge Stiefeln/ oereas ampla, lax», tacilet.
©angbar ©elf/ Da$ ©a , ngeun^ ©4be ifti mone-
ta proba, nummus ufuahs. ©angbarc Söabre/
merx vcndibilis. Ungingc/ invius, infrcqvcnt,
anguftiu. Ung^ttger Ort / locus inaccciTus.
Ungdngig ■ ^Ungangbar/ idem.
©änger/Dcc/ viator. gufgonger/ pedet. ©«*
meffrengdnget / oriofus. Äoftgdnaer/ convi-
doT , con&tanetu , confalinus. df)lafgange xi
noftambulOji.km/rrr rß (jvod Vßonflä)tlQQt/
lunatteta.
©anabaft/ ^©angbaftig / *d). dem qvod Oancjtg
;-. if>s.t\Qbax/ tntus, ufitatus, ob v us.
©angbaffigfeit/ö5'©ingbarfeit/ Ow/ urut,obfcx-
vantia, mos, confvetudo;
05anfer/ txxi& ©anfcrlein / tat/ 1. e. an
altrage Kort' / fd)lcdncrR&tt«l/ Tupparus^
Aippamm vile.runica uica, qvoridiana, palla.
'^ibaeben/ abire: rcccdcrc» & mrtäpbor, dammim
raccrc.contrahere, incommodum fentire , ja du-
ram pari. Abgang / detrimentum, damnum,
jafhiia, clades, noxa. ^dj babf Slbgaiig au
meiner Gablung gelitten/ naufragium feci rei
familiaris. Uta Abgeben rti*m lucrari fignijicti.
Oetite Staren aeben ihm n>pt ab / mulrum bera.
cur ex venditionemerciura Aiarum , freqvente«
adfunteiemroret *Sbgang/t>€r/ venduio. Eß'
ttidmobhui&monMc qvilibcr defedus, demi-
nutio, vulgo dtltrvtrtiio ,p> opr. detrimentum.
?!ngefxn/ aggredi , co ji h er i , invadere , appropin-
cfvare.rl. arrinere: (Ergebet rtltcf) nic()f an/ ni-
hil adme aitiner. ©er ^arUxl gebet Mtb au/
tibi ludirur, ad tc pertinet. <i\iun mit 5J?f>r»
ten angeben / jurgio afiqvem adonri. (f i qc
bet an/ trie id) baebte/ confir, qvod volo. Qai
^»anstgebef an / domus arder, flagrac , igne de-
pafeuur. ©a^^euer will im£^en nid>t anae
Den / ligna flanimasconcipcrcnolum , ignft ett
langvidus in fomacc. gebet llltf aUC Äff/
omniumintereft.
Aufgeben / onri, afeendere; ©ic (Sternen geben
auf/ ftclbc furgunt , dies imluwiu*. Z^fe Siefc
geljir
«
625
©C
©c
626
gebet auf / rofa induittc in florcm , flos ofcitat.
Aufgang Der £onnc / foli» ortui. Aufgang Der
J iir / hiacus jamue. (Segen Slufgaug/ ad orien-
tem , orientall«. Aufgeben / Stf Aufgang ttiam
expenfainoMnf. <£t gebet viel auf / multwn pe-
cuniai expenditur , dirfunditur , d isfipatur. ©er
9tUfgangi|Uugro(i/ expenfatfuneuimiae. 9luf
tfolen gehen/ fuper prunas ambulare, calcare
fpinat. 5luf Den ^ bell geben / incedere fummii
pcdibui. Oer Xeig gebet auf / mafla cumefeir,
qyodfttim mtUphor. dicvrnu de fttminA prägnante,
Jeu Hierum ftrtnit. Qid) Ü UfgebeU 1 vofy tdem eß
qvod tt)unb geben / exulcerat e pedem eundo.
$1 uneben / exize , egredi , ab 1 r c , commeare. D A &
£ar gebet aui / capilli defluunt. 2Ber gebet au$
meinem J&aufc/qviinam a me cxicforai ? (£r
gebet feiten anl / raro in publicum prodic. greo
unb lebig ausgeben / impuoe abirc. ©ie Solafe
gebet aui I reUca fpiritum emiteic. ©ie j?anne
gebet Aüi t cantharu» dehifcic , fatifeic. v ?lii5-
«ang einer ülber/ caput vcn*. SMgang De* Sei'
betf / prociduafcdc$,ani procidentia. Sluägang
eß ttiam exitui , e? cnrui rei. £M ^ik'o ifl Die|e
sfliejjc ausgegangen / Uber hoc mcicacu editu»
ca.
gegeben /circumire , it. facere , commiccere. (Eine
Übeltat begeben/ defignare flagitium, patrare
facinus. (*eblirt$tag begeben luta'.cm celebra-
rc. Die (Sbcgatfcn begeben fieb ubrl mifeinam
Der/ dikordd incerfe Cum conjuges. 3Birbe>
geben wnS tool / apprimc confentimus. $ea«Jng<
nh§ / congreflus , convenrus , eclebritas. Vi' uh
begAngnu!? / funeralia . pompa funebris. XoD>
tenbeg\wgimg/ excqvitc, inferiae, fuoerum fo-
lennia. Sobtenbegangnfif hatten/ jufta facere.
jfceo» ö Darbet) geben / adirt, accedere. 2Ber ef en
Will/ mtl§ bet)g#ben / comedere qvi iulr , ad men-
fam accedac. ©arjllgebcn / idtm eß.
IT eingebe n/capcie. ^ieöiel gilbet wein? qvan-
cum capit?
©abingeben / difcedere , abirc. ©ie 3«t gebet
Dabin/ rempuilabitur, tranfit* abit hora» fugit
»tas. ©abingeben/ ^«w^rnon.
©ation acben/ difcedere, pergere. <£r nufejjte Da$
SKaul nnD gieng Dar»on/cib6potaqvcrcfcftus
diieesfic.
©rauf geben/ incedere fuper rcaliqva, «7. perire.
©rauf geben la&tWfumtumimpcndcre.Öi fa<*-
rc. in QBea/ Drauf man tiiebt geben Fan / via
kominibus impervia. ©er. 5Bein gebet alle
Drauf/ orane vinum confumitur. ©er jfranfe
toixt Drauf geben / non rcconvalcfcct «egrotus.
©rauf geben / et tarn exponitur inftarc , penecrarc
(*?eb be^er Drauf/ cu contra audencior ito.
^urd)geben/ penetrare, percranfirc . perradere.
©ttreb D.ts UBaßer geben/ crajicere flu v mm , ta-
darc. ©ie ©olDaxen |lnD Durebgangen / exer-
ciros defeivit» uranfiic ad cafrra hoftium , milkea
dilabunturi fignis. ©Ul'ebg^Uger / defertor,
fugitivus. ©urebgang/ cranllrus.
Eingeben/ ^ineingeben / inrrare, introire, t/.ag*
ercditconfcntirc. <£itlgebctt/ etutmponitur pr*
diminui , ineiinari , fngere , anguftari. © Ji
Xud) gebet ein/ panaus inficcatur , conrrahicur.
3»e dveepten Sur eingeben/ initia rc£tc mchoa-
rc » non aberrarc ä jan uä . 2Bo Üßeiu eingebet/
gebet ^ßl<} aui/ fapiencia vm6 obumbrarur.
Cr will Den Vertrag niebt eingeben / uansadio-
ni fubferibere haut vulc. Eingang/ Des/ in-
troitUMngrcsfio. (Eingang/ primö» primum
primitus,aprimo. (£iNgan4ä eetpebnt / i'upra
mcmoratai. Sin Den ?,ni'cfolagen gebt oiel ein/
nontätisad fententiam eveutus procedit. co-
guata ca*1unt.
Sllf^egcn geben /obviam,advcrfumire. ©emUn«
glucf nurgetrofi entgegengegangen/ tunc cede
malit , fed contra audencior ito. (Einem mit
guten (Sorten entgegen geben / verbis blandit
ddinire. ?Kit vSljrerbiefung eutgeaen geben/
venerari aliqvem. ^Rtgegengang/ X>€V/ occur-
i'us, ob v um itio , occupatio. Entgegen geben/
eß ttiam in curfu obftarc, offene fc aheui tuoci-
ter.
(Sntgeben / fugere , evitarc , evadere. ©em Un«
gluef i|i niebt iu eingeben / hoc malum etlineTi-
rabile. (fr ift Der SearbileHung entgangen/
evolavitex infidiis. (gtlfgebung/ evitatio, cf
fugium, fuga, dcclinatio.
(fl'geben/ cvcnirCtCoutiugcre, cadere. Iri'iftri
* ergangen/ wie er getagt bat/ evemus compro-
ba»it diüa cjut. ©er €rgang Der eej(be / fta-
tfti cautä: , fadum iofum. Orcb na eb Dem (Eyen
ergeben / motu poft prandium fe rcficcrc. VrO
ergingt tbni/hsec obugerunt ei, confcqveban-
mr.
görtgebeU / procedere, progredi , celerarc gra-
dum. v£--; tviO uid)t^ mit ihn furtgeben / nihil
agit, proficic, tS'be fuvr . <i ivirD 3cad)i/
feftina 1 qvia nox ingruit. gor tgatlg/' progrei-
fus , exitut , conti nuatio rei«
rür-
627
©e
62%
JÜrgeben/ fit SBCtgcbcn / cvcairc, fummo locö
ftarc , praecedcrc , aiuccclierc . fuperare. l 2£ : l*
gebet Dafür jf Qyidrcicft? ©cor »or/id)i»ilI
folgen / i pr« , fcq var. #uit(i gebet »or Starre/
an (upcrar robur. S3or geber / prxcurfor . ante-
ambulo . Dux. 93orgaug / t>er/ cafus, acci-
dem, factum. (Ergebet alle$t»pl»pr fieb/omnia
ex fenceneiä procedunc. SBprangeben / pr«-
fredi , praecurrerc alicui , antecedere. D<r
>oef (JtbtDOran/ hircus gregi praegredirur.
garilbergeben/ /i™ -3PTbeogebtn/ pra-terire, Dr»s-
tergre.1t, trandre.^ 5ßP t>U lange J*uber|t / fO
geben bie^abr »o ruber/ ru II tardus er«, errabis,
rranHir «tat. 2ßa$ tnd) niebt anhebet / Da* laf
flrübcr^eben/ fac rua , qv» tuafunc,qva» func
aheoa rchnqve. v~ ie futD niidj mit bem ©lafe
furbeugangen / pratencrunt me vitro. tßin - .
beugang/ contemtus , drfpicicntia , afpernatio,
tranfitui , tranfiuo. IJftit Werben »prbeogeben/
paetcreqvtrare. SDfit (Scbofen »prbeogeben/
dafle praetervehi , navigando locum pr«-
legcrc
ftreo<tu$< ftvt ftre» biugeben/ judiciäelabi.effu-
gere Judicium , peen! eximi , fine paena dimicti.
ix b*tfie freobürgebeu h§en / peccatorumim-
puniratem eis dedir , condonavit eulpam a Jmis-
(am. "Du n?ir|t md) t fö ire» anheben / fic non
abibif. i. * I
j£xrgel)eu/»iKcdctc,acccderc gebehpunber.
I üb in Der SBelt ber / miranda in hoc icculo acci*
dum. hereingeben ^f»»fTo.iJ3cr(jtben/ »»'.in-
noire, inrrare. l£iner > ber f nimm beremge ber/
clumb« , cui lumbi ira^ti auc convulG funr.
■herausgeben / exirc foras. hmimgeben/ arcum-
iie. Die vSimne gebet berüm / fol arcumvol-
-/itur. jb(t'lini)eraebeQ / defeendere > ima pete-
re. J^craOöCben/ dcfccndcrc.
Pinache u abirc , dilabi. 2ßie et f pmmef / fp gebet
C$ roieber bin / male partum male difperit.
um b bir ntdjt fp hingeben/ hoc nbi nou fic abvbu.
(Einmal gebet btU / impunc peceat , fi qVis errat
ranuff. Der JÖingang/ abitut. mors £5* ob i-
tus. J?i!KMtialub / impunitus , venialif.
.tunaiis'ijeben / ex««, uOie wirb Da? Diuq binani
geben/ qv« harum rcrum finit er«? .piueur
geben / introire. 3um häufe hineingehen / recc-
ptarefcin tcxhim. Jfrinbllt'ebgeben / penetrarc,
ttarifire. -f)Ül Ullb töieber (jebert/ uar c, com in ra-
re, hinübergehen/ tranurc. ^imuibcrgeben/
ad ünam parcem degredi , demearc.
•pinDer jict> gehen / rciroireccllim , receftim redire.
Öie ^>pebjeit gebet bmber fiel)/ rerrahuntur nu-
peiae i ruropunrur» folvuntur pada. Üüu^ rtb,
anfange/ batl gebet bmberitd) •• qv.-cam.v .....
'cipio , concrarium (omuocur exicam. JpulDiT •
geben vrr6tfi fallere,dcciperc, rruftrarj. (St
bat mief) biubergangen/ fcfelhr me. fyiwt. v.
gang/ riraut, dolus, deeeptio. .OiuDeryrtug.tv
dccepior , fubdolui.
^inrpeggeben / difeedere , abire. 5lu# fcf m Jg>aufe
lutirpcg geben/ proriperefeforas, domöpedem
cfFcrrc. J^ntroeggang/ abitut, abfcctfio, fc-
cesfio.
DJeitgeben / uni ire , comitari. IRäcbgeben / feqvi
euntem. 3^ad>cjdn<ifT / gcaebi)^ ngerin / ped«-
«qvui , pcdiifcqva. Dem Sttmnggangc naeb»
gepen / ad porrum inertiae vtl deiidtat confuge-
re. Den 3llligfern nachgeben / ambire virgine«.
t^aebgattg / feqvcla , obfervacio.
iJ^cbengeben / pont feqti , ad latus älicujus ire.
Sftieotrgeben / occidere. SRiebcrgflng / occafus.
,Q»er»]Cb<n/ obliqve incederc. Qflcrodng/ ▼«na
rransverfa , mecallica. ?ve(f)tgeben I rcft ^ P ra "
gredi. 3u SXabt geben / delibetare, «mful-
tnre.
Übergeben/ pnererire, cundo relinqvere s //. redun>
darc , abundare, effluere. ^Bafer gebet
übern Damm/riuvius extra ripas diffluit. Die
fingen geben ibm ftber / cfFundir, profundit la-
crymai. Die (Stabt ffr fibergangen / urbs cx-
pngnara eft. ?0}it (ctiBfcbraei.^'n übergebe«/
filentiö prwrerm irrere, tacitum aliqrod relia«
qverc. Übergang ber <5faot / cxpugnatio ur-
bis. & \\\ niir ein Ubergang/ fagr DerSucbtf/
nubecula eft , mox rrantibir. llbergänger/
transfuga. Übergebung/ Die/ pr*tcrmo.
Uerg.'hcn/ abire, rcccdcre , difeedere, <äi$ \)tX*
geben / aberrare , peccarc , dclmai-crt. Da#
SKagbleiii bat fio) »ergangen/ pueiu violataVft.
corporis fui copiam recic. Jpimmel unbCfrbe
rer-iebm.' calumft terra rranfibunr. <£r »er«
gebet t)pr Unmut / curis confieuur. Der
v^eblncfen idiU mieb niebt »ergeben/ fingultus
(>ei petim me vexat. SDJit ber 3eit »ergebet aW
($/ omniadclctdies. *3eVt)i1ngl k cb/ tranfibi-
lis.caducus. Un»erg^ngl(d) / durabüis, «tcr-
nus. ^SergtStiglicbFett / fragtliras , intcritus
cxcidium. lllt»erg(ilig(id)fei( / immortaikas,
duratio,pcrcnnitas.
tXr tlm,
629 Gk &t 630
ttttfCtyCl/Jh* Umhergehen/ obire, circumire. 34)
fau c? iud)t umgeben/ nid>c Umgang nehmen/
inrerrairtcre non polTum, non poflum mihi im-
perare. §fir Dm Bliacn UllUjehen / obverfari
ocuiu. Den Söecber umgeben/ obambulcc
poculum. Sinbe mit einem fungeben / le ?iter
aliqvcm tra&are, clementer excipere. (£6 »U*.
hi'nö>eft)en>tcrimJ£)aiife 11111 / fpeftra inedibus
oberranr , iarria infeftatur domus. II ni ga im '
ambages, proccfliri: it. converfatio.Ö'obicrtum
arcis acfcicntiatum. Umgang um Die Setter/
ambarvalia.
Unbergebcu/ interire, extingvi, occiderc , occum-
berc. ©icWfbe gebet imber|ieJ)/nid)t überfiel/
amor defeendit , non afeendie Untergang/
inreritus, ruina, ftrages. Sftatb Untergang Der
Tonnen / poft occafum fol». UnDe rgänger fivr
Umgänger / tltkt Äauridnet / ej«fd?u>onic
^elomcflct & ©teinfeijer: / viri terminales,
a°i imcnforcs , caufae fummaria: cogrwcores :
jHui Unbergjngcr / fumitur pro procuracore in
judicio liac proccilu juris.
Ößcggeben/ Uem avoJ £imvcgejet)tn / abire.
•28eitergcbcn / ihm y vod fortgeben/ pergere,
contendere , longisfime progredi. 2Bct im
<£bri|tentura mebt weiter gebet / Der gebt hinter
jid)/ in Chriftianifmoqvi non progredi cur, rc-
creditur.
QßieDevgebCU / abire , herum recedere. lieber
abgeben / turtum abteedere. äßteber eingeben/
de nuo incrare. SßirDcr begeben / iterum fe
pronperc. 2ßieber binunöcrgebeu / denuö dc-
ficndcre.
^ergeben / iitm l vod Vergeben, ©a* €tf «nb
Der £ebnee »ergebet / glacies foNitur , nix liqvc-
feit. SueOCben / «cidere , contingere , fieri.
Üßie ti Pflegt j umgehen / ut fieri fol«. ^d)
tpeoff etf niebt/ Wie e^juegebet/ de hacre nihil
certi conlritucre pofTum. <£$ gebet niebt recht
JU Daheim / non refte procedunr omnia domi.
SJiii ihm gieng . ? mol / mit mir aber fibet |u7
cum illö qvidem altum eft optimc , mecum in-
commodius.
3urueFgcl)Cn / recroirc , retrogredi. (£r fallet (td)/
atä wollte er surftet gehen /reditumfingit,fimu-
Ut. (Er gebet wieber jurficf nad) ßaue' / domum
repecic. Slientanb füll »on feinem Qkntff jurnef
gehen/ nemo vocationem fuam deferar. %ll
ruefgang / reditui , regreflus. (£5 i|t alle JreuDe
burd) Deu 2: c befall »wutf gegangen / omni» I*-
üria per mortem cjui fublata , deftrufta efr.
SXuef gangig werben / confilmm mutarc. SKucf >
ganger / homo inconftani , fluftuans , mobilu ,
ingenium aneept , tarium. Atulta adhuc de-
compofita hlc Jefidertntur ,yv* tämenftcile ex JiBk
fufperi fveunt , fvdiia funt : Sinbers wobin geben/
aüo feconferre. 9lu^ unb eingeben / locum ah-
qvem farpiüt freqvcntarc , habitarc apud alt-
qyem , vertäri cum aliq vo. 3?epbergeben/ pone
ire.dicit cauiaadcfle. Dabergeben / ifthic ab-
ire. <i$ gebet glfirtlieb Daher/ vot& fuccedit.
JDabil» geben / eftugere , abire a locö. ©arjiu
geben / accedere , tranfire. ©ort» ©urtbin*
geben / concedere aliq vö, in itram partem. J^)cr*
abgeben / itione huc defeendere. J^erangenen/
ad nosaccedere, in locum emtnenriorem. J^er«
anheben / foras exire. ^)inabgeben / defc ende-
te cundo. />iuangebett/ eö curfu afccndcrc.
& gebet trifeh binan/adoritur, aggreditur . ir-
ruit ftrenue in hoftem. €nfjWepgebcn / di$-
nimpi, crepare. fOiiteinaiibergchen/ una irc.
SÜOlgcben / bene alicui erte, refte procedere,
SBoIergeben/ ta0/bonavaletudo,falus. Ubeli
geben / calamitate premi , miferu 11 cHTe. 93or<
angeben / pr»vium efle. Soneinaubergeben/
digredi , distlpari , feparari , i£ü.
@inn/ ©innen / k Gi^tn/ <p>oJi» Six™*,
TburingiJi t & alih locU @>jn pronumiatur , Ordiri.
Simplex tarnen ©innen in uju nonefljfed t'nu cem-
poyj/am95(flinn<n/inchoare, oriri, aggredi»
aufpicaritinfrirucre, oeeipere, i/. audereÖJ" pa-
trare. Qvd omni* motttm reqvirunt proptereä
ä <Bi\)ttlnon immeritb onginem & analogiam tßam
tuentur. Eß autem beginnen anomahn , prat.
3d)began/ begonfe cVbegunte/ Dubeganft/ bc^
gen teft 15 "begunt e}t . er began / begonfe & begurw
Xtt wir begonfrn & begunten ic ConjunS. pcb
beaunte/ r^begönte : pArtu. S33egonuen / begont/
fjfbcgimf . v£8ol beginnen / feliatcr , bonic ist«
tiit cxordiri. Übel beginnen / initium male po-
ncre , in limine offendere. S5on neuem begin«
neu/ repetere ab initio , inchoare ab integiö.
^ol heginnen ift halb gewonnen / dimidium fa-
«i.qvi bene cap it, hab«. 5ßcr rtel beginnet/
enbet Wenig/ plurima qri aggreditur, nihil apte
perficit unqvam. beginnet ihm Der £art
iUWaebfen/ primam emittit lanuginem. ^e<
oinnen jn lefen ; lecliones aufbicari. 3u febwet*
I (cn beginnen/ tumcfccrc. ©ie^aeJbe beginnet
beper
631
Mor fbrt,itgebcn/ als icb gebuchte/ inctoic res
melius itc , qväm pucaram. £)ie jf lllber bcgill ■■
nenberauftuwacblru/libcrigrandci'cunr. ©er
(Stubent beginnet Qatyn jufuhren / ifte Studio-
sus ad cauCu fe confert. gönnen /patracum.
Uilbegonnen / omiiTum , haut comnufltim.
beginnet/ Ott/ ineeptor, princcps.procrcator,
piincipalu, auQor. SScginneTinn/ Die/ pro-
ercatnx , fceroina principalii, au&ix. (Streit»
IfiVlinfV/auftor litis.
Seginnung / x>it / da» ^ginnen / SSeginfel / in-
ccptio.inftitumra, origo, prineipium, primor-
dium , orfus, caput, causa, iagrciTus. S&Ci
flinfclw freie ekrfentum rxpomtur, ac in fri-
gid pro Uli ufttätijimum rfl. ©j< 0 | fr $eginfcl/
qvatuor elementa. ©a$ $eginfel Der mti
faniFcit fu§ct auf tcr epratti QScruunfti unb SXc»
t>cfim|i / dement j etuditionis funt Grammati-
ca , Logica & Rhetorica. ©a$ SB< ginnen in fr-
eie aufum.nifum, conatum , molmoncm.ma-
chinationcin figmfiett. £m gro$ ce* tteffiicbe*
beginnen / conatus praeclaristunui, optimus,
ingen«, maximut. €in befolge* beginnen/ con-
eentio veliementiifima , acerrima. Qnnem an
feinem beginnen in Siebten fteben / conanbus
ftlicujus refiftere, obviam ire,reprimere cona-
mma. ©ie $eginnung Der SBep^eit itf Die
frircbt^Ofte*/ initium fa piencix, timor do-
rr inj . 5}cn feinem beginnen abgeben / defiftere
capto, kodte dutmt t Von Der &art)c ab|tM*
t)\ten.
£eginftigung / Dk / vec ab. Juris eß , $3*aufum , f a.
cinus, factum, commiflum , delidum notot.
SBirb wegen folchcr $r<jinfttgung mit io.«Xeid)&
tbalern billig in £ träfe genommen / propter
iftud coramiiTum mutet am duodeeim Imperia-
hum foltere jure tenetur. £ine frefelbafte 23e<
ginjtigung / frirolum , temerarium attentatum,
facinus audax.
8lnbeginn/ t><t/ initium, prineipium, exordium.
3 cn Anbeginn ber 2Belt / ab ineunabulis mun-
di. pii 91ubf ginn Des Zmt / albefcenre calo,
primoerepufeulu, morru folis. (is i|i »CU^lili
beginn alfo genxfen/ olim ab infimto tempore
stafuic Sunt &alia compofita a Beginn: £ie«
betfbeginn / impetut amoru. grefelbeginn/
aufus deliberatui , factum voluetartum. iufb
beginn/ reercatio, caeptum hilare , fertivum.
«Öalbbcgin u / factum imperfeclum , eeeprum cui
■uaui uluma deeft. 3iigenfcbcflin« / dcüaum
©e
632
juteotuuf. <Sct)Anöbeginn/ machinatioTceJc-
rofa faaum turpe. SugcuD&eginn / opus lau.
dabile, res virruota. 2Jorbeginn/ apparatus,
progyronafma, tentamen. 3ornbegmn/ eftc-
«us iras. Urbeginn/ prineipium , primordium.
2Dicberbeginnen / tedaufoicare, iterare, redinte,
grare , repetere. 9ßicberbeginftiguitg / Mf/
continuatio facinons, dcl«£tum rcpeütum, pec-
catumreiceratum.
®tn/pr4tyof.eumaccuf.&abfolutt: Eö,ad, »er-
tus. Vtmi a <EM}1t / locum enim * d q-vtm figmfic*t.
(3en Gimmel/ ad ccelum , verfu« aftra , fursüm
corda. ©engeipjig/ Lipfiam. SieJP>arefle«
ben mir gen 55ergc / comae ngent terrore , juxt*
iüud: Obflt/puiißrUrwttq. com« & vok faueibm
bdß. QvAndotk ®tnfcribitur pw 3 / jen / adAtti
-vtxabulöjtiti 1 & dltum locum defignat: ^(enfeitl
Dem gluije/ trans fluvium. °tcnjci ti Dt* r ißerge/
trans montes. Ab hoc Jtn Tjl pronomen :
3*ncr / i'ene / jtntt / r /«r. 3cn</ iiie , uu,
ift« . ifti. XDtcfcr i\i d niebt / fonbern jener / non
eftiftc.fcd alter. $ene mögen feben/roiefiriii«
recbtC Fommen/ cctcri,qv6 fc reeipiant, tide-
ane. jnu* mar ein anbtri/ longe di*#erfum
iftud erat, .©er i|l grofc / fener griJfer / unb jener
ber allergrößte / hie magnus, alter major, <Sc
tenius maximm. fjn jenem ©orf mobnen aud)
£eute / in altero pago non minus feritur ac mc-
titur. Jttltt notmuntrvam pro »ternitate fumi-
tur , f.gr. 9Bcnn tvtr an jenen Ört gefangen/
qvando ad illum alrerum locum , L f. jedem tthe-
team appellimut. fjn biefem unb jenem ?eben/
in hac * alterl , i. e. tterni, ti'm. §u btefer unb
jener 3fif/ hoepnefenti irfuturoillo tempore.
«J^3en etitm pro pretcrito aliqro fumüur , ut,
3ene^maW / olim. 3n jenen Xaaen / in ilüs,
prtttritis ntmpt , diebui. 3u jenen Seifen afen
unb trunfen / freoeten jie/unb liefen (iebfreoen;
iftis tcmpuribus , nempe Ante düuvium, mandn-
cabant , bibebant , A völupratibus inhiabanr.
^enig/^Sfniöcr/ jenigr/ jenige* /pronomen nom
rß ,f<d nomtn adjeB. atqjemper articul. ©er / bie/
6afi / prafixum habet, ©erjenigc/hicipfe. ©ic
jenige/ haeeipta. ©a* jenige /hoc ipfum. ©a*
ifi Derjenige/ wortton wir rebeten/ hic eft Uk ipte.
cujus mentionem feeimus. Sßir finb Diejenige
nicht/ worfür ibr uns haltet / calesnon fum US#
qvales not efle opinamini. ©.i jenige Wirt)
niebt feelig/ Der nicr>t glaubet/ non fclvabitur
%t Ü ifte,
633
©e
©e
654
ifte , au iiwredului eft. Dasjenige fan wo!
{fön / jßnd i mpoinbilc 000 cft, wmpc , <p>od tu
cdnunemorabm. Eß^ernm-vncabutum ^ i'trigetf «0»
Jö/«w demottßtativum, verum eüamßmper relatio-
nemadtdupd , deqwfermoeß,habtt.
Q£tt / p«>*P dativum rrgttu : Contra, coram,
tirca, terfus, t^nrAui» mutuum wMcat , f/fyvc
rcduplicstii'um k gtt» I • ©CltgCU /
4mi4 Mfiii Uteri n ^«copr» , fit gegen,
©igen ben€fti>m fd)lÄeil/ contra amnis
airfumeysnbam agere. ©CiUn Slbenb / ad oc-
ctdcntem , «rca vcfpcram. ÖÄan fan gCßfll ai<
!cn «Kenft&eii |id) niübe etnxifeu / ubuunqve
homocft , ibi bcncficio locus cft. ©cgeil bet
eonitC / adver Am folcro. ©egen anbeill fceute«/
ad al 1©*. €r bat c# gegen *u & üt * ' PJL°"
palam , coram umvcrus h*c clocutus cft. ©e«
üi-H brtte gkHfclMg / P r0 P Kttaia numcran.
5ßa$ fifl einet gegen jroen macben/ nc Hercules
advcrfusduos. fcr i|t niebttw« ibm / ab illo
triget- JD»Uacgni7 contra, econtranö. <£t
ntutmt 3nid)t bargcgctl/ frumentum vicisfim
accipit. (Entgegen/ advcrfum. Entgegen ge»
bffl/ fivt fpiinnül/ obviam fieri , venire, obviam )
U alicui ferre. £em gcinD entgegen rtTöDCII/
hpfrium cuniculos cumcuUi exciperc. €i«CtU
55ifcl)l entgegen lebm/ adverfus Ediflum facere.
Jh -t gegen hingegen / contra , cconrrarict, ex
ad'v« fix £etge gen mnfto and) roijjen / econtra
d4.endum.tibi cft.' 3«9egell/ coram, in con-
fpcdru , item contrarius. <ix tft ihm afltjeit SB*
gegen / lernper ci contrarius er?', perperuc» ob.
foqvinir , disGdet. <£ i war Der ganje $ta\)t ja»
gegen » prarfent cratScnatus 1 omnes patres con -
fcriptiadcrani.
ffleaenen/ conurariari, diflidere , ahenum eile ; Sed
miniuu ßtattem rß fineplex, pro qvo diemw J>ege*
AUtnfqvodfrppnenotati contra confiftere 1 tepu-
onare, obfiftefe , op ponere ginetn mit einet
SntWürt begegnen/ refponder« afitui refutando,
regerere , contra objicrn , reponere. ?0iif
©(reit begegutnv aunia oeeuwere. $D?it tofrn
SßpVhn begegnen, objurgare, vetbif acetbh 1 in
aliqvcm in»chere , oblacrare.ogganntre. Sed
begegnen / -eüam medrßüu aedpit:nr t nw& erim
. /^«jaoödcrt,obtingerc. (g<i|l mir ein €>! M
begegnet/ forruni prolpcil »liu fum, accidit hoc
fingul«i fato, exanimi fentenria. 5U3*liClücm
begegnet/ fan aOcnbcgegncn / qvo^ani coacin*
jj t , omnüxu jucixkfc potelV i wwdi idtm iß» qvd
obviam venire, obviare, offenere (Et btgci
gneft mir t fad>us eft mihi obviam. ©rif bt gc<
gnet manchem / »et ibu gtüften f6nfe / occurm
cui cu n qv e Deus, panciqvefalutant:orrcrt i'rrpfe
Deus, jelixqvicunqvereceprat. Tan iem btge»
gnen/tijm/ic« averrcre , propulfarc, pnevcniic,
amovere. 1>et ©vfabt begegnen/ penculum
pr<ccavcrc, prv>vidcrc. £um lliwlncf bege»inen7
malam propulfare. (rnuni Qlttfcblage \\\\\\\\\
begegnen/ conChumatra providere.
@kgnet l^ttl contrarius, antagonilra,iniminrt»
©egnerhl/Oie/ inimica, contraria , cositradi-
censtopponensfamina. Grill mein Segnet/
cft pars ad verfa. altera parsY SJegeguet/ obvius,
obviarnflcns.
S5egegnimg/0ie/ accidem, cafus , fortuna.- <£int
twebenprirrige Begegnung/ cafus accibus, tr iftis.
adTcrfus. fortuna gravis, infefta, dürior. fölnef 1
liCtjc Begegnung/ cafus pr*clarus , fortuna pro-
fpera,ampliHmu. 3icinlid>c Q^gcgnnng
medioens, fortuna acqvabilii. Dicitur ettam
Segeöinif . .
^iQ£twJ a.{j.pa>thip. ptoPrtf iAemqvod praffena,
inconfpcÄn. ©egcnb.fenniadciTc.coinparcrc.
fiftcre, in confpcctumTc darc, inprae(entia eile.
Std ©egetlb/ l^nidtm £9 JtptQime , resi^nem,
oram, iractum, finum,pjagara nit*t,*c eliam X>lt
©egene promuncialur, eigene gegen
lag/ regio außxaüs. €tne lu|lige föegenl) / terra
amana. J^immcWgCrte^/ regio codi , plaga
caleftis. ^cngrgenD / «Unu terr*. ^uic
gute ßjegent jirb iu läget n/ regio caftris coimno-
da. UnbcfaIinU•(*>cgcU^cn/ nncs iguoti , mvii,
longinavi. ed)limniC©egcilD/ traftus terra-
tum tnftis, vadus , iniqvus , inbabitabilis. (Ii
i(i in bet ßsgenb bei) ^ambutg/ circa traflum
Hambutgi non proculHamburgö , eil. ©£)tt
ift in allen ©egcnDen gewaltig / emer, praeremet
Deus cd & ubiq vc potenter,
©egeniebt/ *dj. Ö> *dv. finiMmu«, vicinus, circa
hunc vel illum traöum, oram , plagam 4 regio-
nem.
©ellern / reffet /-tföeflert / adv.temp. heri,
pnorc, heftet no dir. N<m efl ex Grtto , ne c
txLXiir.i JicOo n\\i ,fedkQtt)tn/ f*t öel>c(lcr/
qvod Wim btßm.w prttnlapjiu fit , & ad prioret
abtnit ; 1A yveJ exmde «Jiigo • f*M Svecif ©Ot
idemtß ac ire , rädere, geben» Unde ©iM-flet/
©otKav öeftet. ©efeeru w Slbcnb/Jitri ve-
fperu
6&
©e
636
fperi. ©cftrTn »uSftaty/ heftcrnauofte. (5a
ttcril frühe / hcn m.inc. £ t i(i Dd !• 1 Ii / »D »id
tailfcnt ©Cflern fittD / dicm cxtremum^ obiir.
fomnö fcmpttcrnö confopitus c(t,ävicadcfci-
vic > difcctfic. (f h< >VC ftf in / nudhn certius , vo>
lunt Urnen tpihiam cbegefleM eflc nudius qvar-
tue t nuiiiut ttrtius Aitttm Vorgehe™. (Üeftern
MlD c:)vilC|t(ril fumitur ttiam pro antchac , du
dum,fcmpcr,indcusqve ä pueritiä. €r tt?Ct)f
mt<f>c einmal / tpadgeftern tuD porgeftern qefd)c>
ben llt / adeöftupidus cd, ut corum qv* hcn ac
■udius certüit facta funt , »gri reminifeatur.
iU rtiMtn ^C|lcrn \jent in ßctitpro tternitate
jumitur. 3 ff fitf €br iffu* gefter n itub beut/ Jefus
Chriftus bzxi&kodtc, üt.idemptipttub^m Atrr-
tutm fuit, rß t &ßituriu rß. £in lltft €l)C|jC|frrn/
fenex garruluf : /o/rn/ mim ftnti narratiunculis
vetui'n föfabulii antiqvif f yv* ,cum'\uvnttt tjfent,
wI/aRa Tel ß3* funi,fe cßrntue.
O'-i-'t :i\ / *dj. hertexou*. ©er grfrrige £ag / dies
Juftcrnut. @e|jrige$£rtqr$ /hefternödsc.
ad . ige Sßegelnubeit / faciura heftemum. r
$C|(riä,C DCaufc()y *rapuJa Jvcßerna feu fuperierii
dtti.
&(f\li$UU/\>itfp<#ticumrfl,&hc(\cTtkiun icmpus
drnotAt. Srd & omuti piAtnitui diu in gtnere.
brtft tar greuren GJeftrigFcit / qvid prodeft
voluptas jaui praererita ?
65id)t / Me/ piur. (Ar. paralyfis . ariJiritil ,morhu
4rtiadAri< , r» ^rrir «ui>m chiragra podagra.
i^r i» 4 (5tft)<n iüii»r , qvbdtotumcmput , imprmn
Autem Ailbnth vAgA, 1»1C UufcntH' <Ihd?t/pr»-
nrrt. vfr./, morbus Q$l<5)t nen tantum rß w-
1 1 :m , I/« «/ pro pArtikus corporit , fr« amvuiflo ilU
UJit, varit apptüHur t v.or. &arUiqidjt/ chor-
danfon, iii os . iliaca pasiio, morbus coeliacus.
^ld)t au JP)ÄHtH:n / aAaitKppCtl«/ chiragra.
©lebt an ^üpin / podagra. ©iety an fürten/
lühias. ?3craid)t / Trit/eßmorbtti Ammi, phrene-
fi- .delirium, manta.furor : wriim rt?aw©icbt
& , ($id)tUUg / tormentum , torturam dr q vkAio-
ttem crrtrunalcm nutonynict drßgnAt t binc:
tMdjtcn / qTjrfhonem, rormentum adhibere.
fftn (ÜHdjten / corqvcrealiqvem. ©icbfcr / tor-
tor , carmfex , ö*: ©i<t)tig artubi» ex torroen-
trf laborans.
©ipfel / ©er/ p/wr. ©tpfcl / A <?ClK». E/?ft«»ri
i« ^/Ttrrr qvodlibrt fummura Sf* alrum , quid tum
Ubsrt AlLngi potrft etaido ,■ jrtprib vrrk mpet ab- \
t ifpta , apex , cornu £y fummus vertex y /uper-
cilium rnontis. (Ölpfd am Ißcrgt. TrAnsfcrtur
poßmedum aJ qvodvk fußtgium £5^ caeuwen. Sic
tCX ©ipfd am J^atl^ / nobis O^tbfl / Cummiras,
eminencia , culnKn domus, pinnaeuhun. &cr
@ipfc( am %aiim / cacumen , ramus (ummus
axboris. CIjTrtTgjpfcl / apexfconons. ^UinCP
HCl' ©rfcfl / cnlmen cx Iapidc.
ÖipfdiCÖt/ &rrßt8udömtuf5\b(\id)t I Ad], rercico-
fus» cacuminarus , faftigiatus , fummus. &ct
S5rrg ifl bPCbgipfdicbt / mons altisßnro I upcrci -
Ji6> verrueä cmincntisfunS extendicur. ©atf
$cumlrin ifi jUH^a il-c! idi t / /hw gipfdidjt / ax-
bufcula hxc duobus cacuminibus faltigiatur.
©ipfdling/ X>Ü/ faftigiatio, extrcmitM. fummi-
tas rci , idem yvvd Q)ipf(( / culmen» lafligium.
cacumen.
<53aßc / x>ü/ piur. @af?en / mdem rß a a$a»/ u e.
0ct)Cn* • Sunt mim (Bafcn/ pr r qvat Amhulamut,
ideoq. duttur : via urbica , via in urbe inrer jn n -
Ääs domos , platea , vicin. 0>ri":":e irciff ©aje/
plarca confularis , militaris. Slu&U'fcbmuritt
©aprn / velac» vi«. <$cpflafUrt*(5a|wi / ftta-
raviarum. £>a^ (CTfce &cr ISafa' ulnma placea.
^rciiiaat'c / comptrura. Aiuita inßepir< fetnt
cotnpofitA <um -ueab. @a§C/ ut : fyjtoXtyrQu
Wtmttt ©rce^^cr« 50?frjger» ^rt»«rr» 5bcdcr»
Vrcbnircv sScbiicibcrgaHv / piatca balncatorum,
facculartorum , torncatorum , laniomon , co-
riariorum , piftorum , lucorum, fartorum , fcjV.
Son einer Öajjc inr andern/ plateatim , vka-
tim. J>aii6 in allen öapen / ardelio , polypra-
gmon. Chi' Der ©afien Iien'mi laufen/ ambu-
l.uc perpJaecas.-
©a^lein/ 046/ ^"»««. viculus. £nge$ ©jplein/
angiporrus. viculus anguilus. 3iPiT(!)ijäsli'HU
via traosverfa. <Sarf »jifjlem/ fimduia, angippr«
tum non per vi um.
(Tapiren/ port.rß, fpaciari per vicos de platea», unde
iß i (&a$atOl geben/ ambulare, difeurrere no&u
perpiateas, ttütt grafl'atores, «orviqve no-
aurni vocantur ©ajjatcn (SikgCV / noftamblllo-
nes. ©aßateugang/M» ß»§ateiigebung/<u<ifm
OOclurna dikurfat 10, IS vocif erat 10.
©UU/ ad{. a 0fAf/ Jru <B<t) I **<p>i : Ptomtum *C
pcrfpicacem/yrwf. (Er ifl gar JU flau / nimif
fedinar, pr»cip4tat,pra«cepscll. Wr^ailig»
ftÜ/pvoimittidOtfteftinatio, pncctprranm, .J
(*jtUl!|'(t) teil 1 na tus, iu*u pi t am, i;. fcftuu f.». le-
<Xr Ür/ ftinate.
637
Q3e
638
fttnate, pnccipitanrcr. Ab boc ©ftü tttitm du:
futo ©auf/ X>tX/voU t cäva pari nunw, qyamtx-
plicarefolent, optu aliovod ferto aggredunttf.
©df)C/ &®&$/*d}.QvodmalefcribUur. :
jticf). Eß emm a <£fet)£rt &propr. accelerationem
in eunJo aenotat , Repentinus, (ubicus.fubi cancus,
ü. proclivis de abruptus, mttaphor. inconfidera-
tus , imprudens, temcxarius , Pracccpa. (S^bcr
£ob/raors citata, fubita. ©Me Sreppe/ f«l*
abrupte, prxcipices. OstI)CV vrc!)vur oD<r
v a u f / gradus feu curfus celer. C^iilH'V du\"
den/ terror panicus. ©Abct ,y M V ruocs abru-
pta. 0>iifnv 3orn/ ira prjeeeps, cxcandcfccntia.
©iShcr Diabt/ confilium caUdum } violcntum.
©M)cr gauV cafus repentinus.
©Me /Dt'«/proclivita<>,dcchvitas. DtVi/ur rrum
©J&töWt/u/; GMbitfeit Dd ©emütrt/ inco-
gitantia , imperus animi , praeeipitantia.
©ttyeftog / adjtüMem oyod <0At)C/ fubitaneut , re-
pentinus, ecler. ®föt\\n$S / ddverb.fß, fubitö,
repente , improvifo , non opinatö , ex abrupto,
acutum , confeirim.
©ei§/ ^©at§/ DA0 I defignabat olim tir-
gultum , undt : ©ei§abcT / tena jugularis , a Ii-
militudtrte nimintm virgulti , itemifr ©aife / vola,
cata pars manus , qvä nimirura tenemus virgu-
las i Etnomtn:
©dfjcl / Die/ proprie tirga, ferula , ex virgult'u
exfajfd : Demde qvodlibet flagrum ßve fiagcllum,
impnmU lorum bactllo appenfum , feutica , ver-
ber , maftix. geberne ©eijjcl 1 lorum , corrigia.
©eijjel ni.u!)ct vrtvinncii/ feutice idut vibicet
facit. Xvm Dlejj eine ©<h)el / Dem Scarren
(inc DCutC/ eqvo fiagcllum» ftultorum tergis
virea.
©CipeTll/ flagellare Iorit , fuftibut, virgis caedere,
cujus tomp-ßu ßmt : ©urchgeiticln / ö> ^ergeif'
feilt / 'p'* vebementiam veroetum & extrjj'mn no~
Utnt: cxcruciarc Ions, implere flagris, difeer-
per e Bagrii larera. (ginen JU UDc ijeipelil / fla-
frit aliq vcm usqve ad necem operirc. £ 11 rotrfl
rafc jcrrjrijiclt werben / bubulis exuviis caiVig*
beris probe: bubuli cottabi in te crebn crepa
bunt.
©ciÜe{er/D«t/ flagellator, lorarius, plagofui, vir
gator.
©eljjelima. / Dfe/ »*. ©urc&acijjeluna / ö'Sergcipc
Uimv flagcllatio, caftigatio, qvae taurea rlc, ver-
beratio aervis bububt fa£ia> c«Ho virgaium.
bot ©eißeluna erlitten/ (eucicam expexras
eft.
©eipclid)t / **jf. & adv. Omne arod ad feutieat
pert:net,iilasqve rcf'crt, i/. cxlim. ^CtfcliC^tC
(Striemctl/vibices ex i&bui virgarum.
Ö5eiß/ Dil / pL&ti^ttl/ älUJgmficatione Capram
r; : r .t : «Hl C 3uge. Capcr ©f j§bO<f / i carpenJ*
vtrgultif, ,jv* rodunt caper dpra. Pullui Cd-
pre dicitur ©jfy ©tr}l(in/ Ö» JTi^lein/ capella , aos>
de ^&M>C / DIC / gtex, prepnr capeUarum : extern-
ditur tarnen rtitm ad ertium y* porcorum gregein.
££l(bC C*>Vlp / ibex , OrjX. ©ci§/ r/um iicilur
ludui puenorem mmine cyndalidnus , »liks D«3i
<9et Herfen y <5cif,rpiel.
©Ctft / X>ttf pL ©CijlCC/ propr. Spiritus.
fubßtntiM incorporea. Non oput eß, ut vxtbuti
bujtu originem vei k Grtco x*£ Hf > b«arc , debitie-
re, velabHebrto: Chajah, derivemm, Primi'
gerann enint eß t licet a 0et/ (Sil)/ qvxtenut motum
drnoUt , fdtif plattfibüiter deducere qream. Quid
enint ftiritui aliud eß , qvam motsu perpetuw ? lin-
de Martinius fpirare derivat k mrmiifp , traho
acra. ßkifi autem nobif non tantum Spirirum,
Dasmonem , Gen i um, verum etiam ingenium
animiqve elationem fignificat. ©eitler ber Cltvie»
fiorbciien / mancs , umbr» defun äorum vagan-
tcs. Ter b6fe©ei|i/ diabolus» malus gcnius,
cacodxmon, tatanas, AlaOor, draco ille mi-
gnus , ferp«is anriqvut. ©uter ©cifl / angclus*
fpiritus eceletris, xuhercus , gcnius fanctvis. ^rü
hfi'.i.]cOnif[ Spiritus fan£tus, paraclctus.
hat einen grefen ©eifl / arrogans eft , fpiritus
tibi fumit. ©er ^eenfc^cn ©ei|l / anima hu-
mana. ©en ©Ct|i aufgeben / animam/rvf tpiri-
rumcfrlare, exfpirare,evitl abirc. t^<V ©cifl
treibt ibn/ imperu mentis moverur. 3c^ f ^ cr
bat feinen eiaenen ©eift / qvisqre fuos paeimus-
mancs. 2Buten&e©ei}fcT /intemperia^ 33cn
©riflem qrplaaetWCrben / inqvietan fpe£tris.
i^auingeijler/ dryades, hamadryades. i^eraaew
flcT / Oreades, \£nferqeif}/ fpiritus obtrefta tor.
(eÜaenaeilf / Tpirttutcontumaciz. (Siiibi^llliaf <
rtCIK/ pbilavtia. ^elDijcifler / Satyri. FaunL
Alatfcv»U'Hr / fanaticus. ©tbiin^jeifi/ Genius.
©ii)c'imai'l|l/ rpinruyfjmiliaris, Jxmon eatnuli
inclufiu. ©clti]ei«t'P!utus,DivaMonera. ©Ot»
ics je ni/ ■ fpiritus Ds 1. J^au^geitlrr/ Lares. S)<b
Dcnaeüt/ fpintut beroicus. Jf:el!eiiaeijr/ fpiri*
cuimfcrnalii. Jicnart^eift/ fpintuituperbiar.
639
Q5e
animui fublatus , alti fpirirus. 3 r *<K'/ l/ fpiri-
tus crrans. jfrftergcifi/ fpiritus hxrcricus. XitU
fccnjfitl/ genius infantum. Jfimjlgcifl/ mille-
artifex. M>en$gei|t/ fpiritus viulif. fcchrgeifl/
vis didadica. tü^cnqrtfl / fpiritus mendax.
9}>ld)t.U'llfiT / fpirirus tcncbraruni . larvae, illu-
fiones nofturnae , ectrae imagines , fpcftra , eo-
rumqvc cumulcus. SRarreHfjeifC / phrenefis,
fpiritus phrenccicui. <pliiae(jei|r / Abfror. <ßp|i
ffrgcijlCT / lemures. tProfcrcoqcift / fpiritus
vatum , faridicus. <£&nc\t)tr%<i\t / fic dtcunt pro
0d)rtat>crgei#/ qvifartore$ contumelicse c apres
vocuant. (gcforoarin/iw (2(fctotnt>elgci|r / lym-
phaticus.ccritus. ^d)Vf(tiUi'i fpiritus terri-
ficus, tcrriculamcntum. ^trafqei|i / fpiritus
difciplin*. argucns. Jrauerqeiff / fpiritus tri-
ftitix. ^rOfitJClfl / folatii. ^rtlhjuü Svlvanus,
Fan. SßanDenjeiftrr / larvat vagantes , errantes
domibus. ^Ba#CV^(t|1 / Ncrcis , Triton , Sircn.
SBcf fergeifi / fpiritus tempeftates excitans , alias
2ßicl>dgrift / q*i »entos cict. SCunDergeifi/ fpi-
ritus confector miraculorum. Jeufelj .»ciff ca-
codaemon, fpirirus diabolicus. stikY^Cfljt/ fpiri-
tus difcordiarum. S^Wift / 0?^ ltu * concita-
tor, rcbellis,^.
©ei|«lein/&a*/ dimin.pl. ©eiftftlfill/ fpiritus rencl-
luli.animula. ©Cinutfgciftcrleül / fcintill* in-
genii.
©elftem/ &frtqyentüts flcqeiftern / fpirirum indere.
©£>ff bat Den SKcufcfien mit Der (Seele kßri*
ftert / Dcusinflavit horaini animam vivenrem.
£(e Ukrfc roer&en toirefc &a$6aitcnfpiel beqd;
fd'l't / ammantur carmina per mclodias. 3jer
sjflcnfd) fenirat mir »or/ aU wenn er beziffert
n^rc/hic homo videtur efle a daemonio obfes-
fus. vi i t|i ganj beonftert unt> rat» f kr r / lar v»
fti mutant homincm . diris maiis agitur, agicatur
furiis. Daturetiimcompofitum(£nt<lci{lm fcW
ceftafi abripf, extra fc rapi , tnente linqvi , it. cx<
animatum eile. £üi enfgcillcrter tfelc&nam/ cor-
pus cxfängvc, mouuum.cadavcr.
©Ciffitj ' *^/- v^aiv. argutus , ingeniofus , acumine
ingenii praeditns » folers, cordatus , pcrfpicax.
£p(b<jeiftiij / divinä menre praedirus.
netltiq' abundans incrcdibili prüden tu. ?lrm»
<\( i ftiq ingenium hiunile .fimplcx. vfmc »um
geiltiqe vr crlr . pauperanjmus, animahumilis,
demifla.moderata , obfecundant. aJvrtb. acute,
intelligenter, prov ldcnuflimc, argutc.
64O
©effiiqFrff/We/ aeumen, acies ingenii, mensfa-
gax, Providentia folers, intclligentia t 'w</p5 Ļi.
tualitts. 6 u
©ei |tlid)/ «i/. etfaaV. fpiritualis , religiofus , facer
eccleliafticus.devotus, pius. {fint griff fiche
9€tm f clericui , perfona ecclcfiaftica. ©eilt.
lid)£iet)/cantiodivina. ©fiftliu^ ©uffr / bo-
na ecclcfiaftica. föcifilicfjc Slcmfov facra munia,
dignitares facr». epröc&f / d.cla
bibl.ca. ©rijir*< 9J«&t/ jus ponrificium
canonicum, ©liltli^c 9BCWtit / fapientia di'
vina. ©cilllicftc glCDbcii* / pri vilegia & immu-
nitates eedefiafticae ©nfflicftc Surften unD
tfrtnPC/ prineipes ecclefiaftici. ÖcffHiAcT
SJiH'bcbnlt/referTationes ccclcfiafticorum. Adv.
fpiritualirer , religiöse, devote, pie.
Ojciftlic^rcit/ Wt/ religio» i/. clerus , facer ordo,
cUorusreligioforumw/eccIefiafticorum.mini'-
ftcrium ecclcnaft.cum. aßcutl l»ic©cill!i(I)fiit
Dariu fDminr/irirW aUct anbcW qvamprimum
clenci fc intermifeucrinr, turbabuntur omnia
Gkifrcro) / t>fc/ fubtilitas , fcrupulofiras , perfvaflo
fanatica , fuperftitio anilis , frivola de rebus di-
vinis opinio. Hi»c vrnit ©elftcrifct)/ fauaticus,
fupcrftitiofus, ÖTfupcrrtiriose.
©ei'5/ Wt/ plur. car. öf©Clt/ avaritia, ftu-
dium habendi .nummorum aviditas , cupiditas
pecuniac, 1/. tenacitas, forditict. Qyam male
©ci| * Gaza ifviktudam deJucatur , judicant heile
ii , ftH rationem analog* nirunt. Muhl tarnen
ineptiort* haberi dtbent , tpn k Juelätdki voli. ni, ut
©Cityii T*?* J^äßuti/mtm twttdtndii
nummk. Benigniw cum iis aotndum , qvt a ©u r /
L f. SBrflltr dedueunt. Si antiphitßs adoHU -viiis
txvhfa non rtfet, formarem ego a gcWn / feu fotius
Mt/fvod asitujvi Qtitfcriptum & ' pronunciaJum
fuit , « vafi a ,var mfit , qvt partim dat , &fempn at-
cipit. Verum nihil obfiat , qyin primitrvum fit,
2lm f H< l j / ambitio , dicituri^ de eo , ovLdignitatet
& munera multa exfetii. €()rgf lj / idem , »im. q vi
honores dr gloriam aueupatur. ©elD(jf jj / f fl
6*r wo/?/ 4 divitias augcnai cupiditas. jiunfi
CJf f J / aviditas difeendi , qyalu liSrorum htUuonet
ejfe folent. gobgcij / cupiditas budis. ^u(lgri|/
procliviras,//Trr»ropenfio ad voluptarero.
mehr ©elf/ iegrr&o* ©dj / crefcit amor nummi
qvantum ipfa pecunia crefcit. ©cm (Jjdj erge»
btn frnn / anentum ad rem cfle, gjpni ©fit ab<
la^cn / ayaritiam coercere.
©Cl*
641
©e
<*5r
£42
©<ijcn Ö>Q{i»ckn/ avarum cflc »auxura firire , ara-
mijededitum«lTc,opej appetere , inbiare diri-
tü«. Die fettige geijen am meilten/ fo roiber ben
prcbigen / 11 maximeftudencavaritiaei cjvi
avaritiam publice dctcftantur. Der gcijt T
geijet i'id) nimmer fatt/ femperataxuteget, 9^
plut funtpotAplui fttiuntur aqv*. Compoßta btt-
jtu verbißatt: üUtfaeijen frenare, frangercara-
ririam. SBenn wirb Oer (Sc&inber einmal au*
CjciiCR / <I V ** Anit crit forditiei penet bunc ei-
nem? l;.lJt::ir.utiuim ^CVi]Cl^t fciilt ' COrrURl-
pi,perditum efl'eavaritiä. Vtrhum ;l^v>u : ICH
tß* ruß forte in hoc: Dcr@tUh]C »CtgC^Ct
$CtbunD@C<l/ äugend* tei grana detenorem
in dietfingulot aniraam avatut fäcu.
©Ctjer/ # ©eiliger/ &cr/araroi»praipar<ui,fordi-
dui,cuminifcäor. ©ei»erili/ Ol« / #©e»iigc<
faemina teftriÄa, impendiö parca, iälem lin-
gens, rorefc \nkcmmore cicad*. &(Ul ©eilt'
aengefc&icbt niebejkr/aWrocnu ibn bet^enfcT
jjolt/ avan , nificummoriunrur, nihil rcöe fa«
ciunc. 2>etn ©euer in* ©Ott felber nubr freu-
flCbig avaru« eft infatiabiht , cut totus
mundut nec obulut cd. Qille filier (ittb $etl
1cr/ramdeeftavato,qvod habec, qvam qvod
nun habet.
©ciiio./ ^'©cijhlrcf) * i».=?'<i<r.avariu, infaiia-
biiit, inexplebiht 8>. avare , iorduic, a .an; ct.
.©cijig auf We SRaninq/ attemw ad rem. €l) r;
gcilig/ambirioft» ©CMiq etfefl/ vorare, de-lu-
urc, ingurgirare. vir frißt fl> <Jf t|ta / IViC ein
SBtflry inftar lupi famcliei vorat. ©ftjig frtufetl/
per potarc, merum plenis faueibus in fc ingurgi«
tare. .©Ciji ie Herren ' domini rapacet. (gri|l
gcijig/ oeenpat cum bonorum cupiditat.
©eiiigfeit/Ö'©ciiercn /fc« / avarnics , rari , # <4
^vo^ <5et5 i'unt , yieiffi # ©cijung. €r midne
tt»r ©Cljigfeit teile Werte n / ardet avaririi. €r
nt ibm wr©ei»errt) fclbtt oram / nummit ade«
inhiat , ur nec libi ipli nmwui tic. vir fall vor
<©ei}ung IMC^tfrcf Cfl/ fraudat genium, utaurum
... <ougerar»
©Clf/ arfV- irf". ^affruitimy bbliqvuVindireAu»,
ttansverAit, non i ccius. lnde.(5(Uctt / abiin va-
re.cnrvare. fjfa^wrb. CHt'Iftfcb/ curvc, obltqve.
©eil/ ^©CltZ/cri^rf/iam eelt/ #©$10/
A.'f. ftcniii. :nt(r. un»iu$, infruAuolus, r^ctn;-
w4i^v< »//;«p^<» f r. ümt.©d(UBa</ ^-^eilcvic«
bc/y/vf ©olle/ föÖlttPitbf/ fumtfccudcs non gra-
vidas faftas. ©DllcfMlK/ •
2)«ÄHb<3ff)rgönc/ non portal fatcum »acca.
indt ffümporca caflrau Jj'majali«,^. Tcrvcaca-
ftratus,Q)aUen/ ©Clitn/ Ö"ÖOU<0/ twc«irtor/i-
rei üwc numrn dem dt ettam ad non cäßraia pttorä
tranilatum (it,ut : (£inc junqeCHcljC/ iut norella.
©djCB/ ö>©0lifn/ i».auiqpU<n<>Jl caftrare, «6
aniiqvo üotbito ©üllfll / «nie Svecicum ©C-lt*T/
•cvnuchuc, fpadot Öf/brfciJ/i/f/iJffiföaiUn/ /rw
@CtlCR/ cefticuli, t> 7 1 i voce i/iif <5oy fupr.
©CltlÖ/oie/f'. (Öfmfcn/rupicapra.capra raoi«
rana , ii. dama , /»er» dama proprie fit ctit ^ontf
bitfö. Die beben 35erac finb Oer (Semf'ro 3«v
findet/ montet ardui damit pcrfugioAinc.
totätfu *df. damicut. ©cmfinfleifd) / damica ca-
ro. ©emfin 3öilbpert/ rupicapnna. (Semjii»»
hallt/ nebrit, nebrina pclht.
* CC/ Xfit/tß vocabulum vetußtßlmum TeutcmeuM,
fmuficans appecitionem« ardorem, propenfi»-
nem . ex ovo multA nomin jproprtajABa funt, *t:
Getberdui, appetent honorem. Gerter >tv t hofpi-
talit, qW luocncer reeipit & occulcat homines.
GrtbtAr.d , amicus galcas, five galearorum.
Q^ranbBljyrentl/ enmtantifve galeam criftatam
notxbat, undr $ronfcnburq diBum , i. r. cafteüum
cataphraclorum. ©ertrut/ Gerrrudis, amte«
fidei, appetent fidclitarem. SicSlIger/ SBCTHgfT/
§riel>e;er/?Cab(ger/ Adalgarmt, Berengariut,
Fruiigcrnuj.Rorgcrui, appetens nobilitAtem t ftlen-
dorrm,pacem*xonji!ium , five amictu nohüüAtH % lu-
©ier / Ofc / dcHder ium. Eß ab hoc fj«7 fed rtru-
ßn-.t in uju, ruß avudpottas , uttmur autem profinspli-
« ©irr / compofiti, ^eaier / ö'^egierbe / tic/
cupiditas,app«tirut»fhidtum, prochvitat, An*,
©rp^e Regierte / flagrantia , cupido ardens,
coneupifeentia mira. 5vreunblid>e ^eqierbe/
amor , defiderium honeilum. Jj>(X\\\<t)t Q5fr«
nierbC/ flagrant, atftuan» defiderium. Uirwr-
fcbiimtc ??egierbe Hbido, inhiationefanda,A:c-
lefta coneupifeentia, defiderium inverecundura,
4/14/ ethanbbegierbe, ^Segicrbe boben / jh*
trage«/ dcfidcrarc, appctcre.concupifci. Jße<
gierbe jÄmen/ cocrcerccupiditaret, domitatha-
•bere hbidinei. SDen S&egierbcu naebbangen/
in Holgere «opiditatibua, appciicui habenat la-
xarc. ©egierbe ei wecfen / entymbeu / inourc,
xxcitafc amorem * änflammarc defiderium.
^ie ^egierbe »erfagen / cupua negare. J)ct
^etfiev
643
644
' S$rgierpebcr3n<jrnb ftcnTen/ juTcnüe« ealorcs
coar&are.
©Icrig/ ©ierighd)/ »"Scgleria / $egierig1id) «4 #
Äit». cvpidot , appeten», «vidut , incenfut , ftudio-
(w% öVcupide.avidc/tudiojc, ardcnrcr, rcrvcn-
icr. $lBtajfrig/fang*incu«. €brqierig/ain-
biriofus. Qre$}icrig/ famelicvs. r l ii n fgieri 1
rixofus. ©clfQKrig/ a»aru« , philargyrus. ©ic>
rig ff« / rride edcre. ©ierigcr QMr / ntfu« fa-
mclicut, Mt a. b*c omni* etiam per begierig £$b<>
qf erlieft/ poflunt efterri. <£r ift begierig bar»
auf / flagrat defidetio ejus rei. UubctUiTM / S5»
nntjieriahd)/dcfideii6 carent, faftidicns , farar.
©ruMnftbcgitriger/ menpeta.
©ierigfeit/$egieriqfeit/ y$egieriqlic&r<it/ W
iaUfvod>oe / i«ftene©icrig<
feie / cft«f*aritia, forde» & irnproba cupiditas.
*&rgicrlid)Fcit/ libido & appetentia. $3e»
gieiliebfctt jnr <£l>rc/ ambmo, ^gjcrlichfcit/
JUCpcn/ aupcmui.
©iCrcil/ ^gicrfen/avide perere , miliare , afte&are,
avcrc,difcupere. Hodieampliwfrtqvent non rß,
utimur aatem pro eo verbö S&egel>rcrt/ de tpn
v.tx. (Er giert Darauf roic die Otfb auf eine
intiiac rei m tnonedula nucibui.
©icrifd)/ ädj. iv.iiem yW (JftcriCJ/ avidot , £5"
avidc, ataim avarc. 5e / <3tcrifct> ttiamolan-
ta c/?,angelica erratica,/ru podagrana.Viff«. ©ier>
Irin qwft *ß fifc' erraticum , rapuneulu», a/t«j
öJcicrlei'n. _
«^CgcfjrC«/ * prwriMvo <5et/ petere, pofeere, poftu-
lare. if.apperere.defiderare, *elle,cupere. £rf'
fi^bc^cbrfn'flagitare.aftcclar«. (Erilftlid) WM
finem CtlDJS begehren/ contenderealiqvid ab
aliqvo. tJiTiniffiq begehren/ ardenter cupere,
uercupere, etiam atqre etiam cupere. S0?ir
fiUit begehren / non medioeriter captarc. Jßf «
Acjjrcn rti*m non rarb rß wönfcbfil/exoptarc.
fatt $0tK* begehren / mortem concupifccrc.
•Jd) begehre eö niety / nolo , nihil poftulo. Ü£cr
feilte bn* nicht begehren / qrutalia demensab-
nuat ? ^nn»i§en begehren / q»?erere. (Er begehrt
nicbttJunbilliae*/ *a»umpoftulat. begeh-
reft* nnt> baflö &pc&/ ton« Gtit.pror.'Der gjjntter
be lehren / infans uberibu» inhiac Sßdtf fönte er
mehr begebW»/ qvid ultra reqTiraus» (fr
mt (cht begebref/ « animi fententia Titit.
€r begehret feiu niejt / aTerfu$ ab eo eft.
SU04t/ Q^e<»ebrcn ' öT^egebruna/ Mj/
petitio > poftulario. jjKfttt^/ trc6iflei«cgeb»
ren /flaguatio. llu»erf<64mte^ $rgrbrni / m-
▼erecunda poftulatio. SöleberveC^tlie^rt 53f
gehren / iniuflum , iniqvum petirum. (i mc»
feegebreit fta(t fi nUen Kifen / pethioni aücujm
locum ehre. üUd) oRe feines J^crjcn^ begehr/
cx voto , prout ci videtur. D^U(b eine ^ ^egdM*
fu&tl / obfeqvi alieujus vol un tat 1. 3in.Uilbe iei>
mng/pluf p«titio.
^egebrer/ ©et / Petitor, implorans , flagitator.
poftulam , afTcclans.
^egebrig / SS^e gcbrli* / *di. in ufu nifi apud prtst
non funt ,ßd utbnur pro tk *Öegterig. Dicimtc U-
mr* , eine bcgehrlicje ^arje / r«* expetenda,«-
optanda. (£ine imbegebrlid)e ©aeftc / ccs dc-
tcAanda, inYcrccundaepcticioni».
©eoer/ ©ct/p/. Di«Q5co«r/ <»em/i<!yttrAui-
cur. Eßemmavkrtyax,w*pr*d4tinbiat,aciU
k nirmä avtdttate diUd. ©cpcr ttUm dicitur de
homint rapace,ut : (gm (Seltner/ honao avarus,
vulturius. €in alter^i'^aeper / fcnexavarui.
eebreoen wie Me ©eoer / pulparc (Ein %t>fii*
jF)afeiign)er/ vultur major, cinereui.aqvila Ic-
poraria. ^ife^gener/ tultur albicans , minor.
bid) her ©ft)Cr &nk/ ut ie Dil perdant !
©eoerlein/ on»/ iiww. t. ein jung«: 0€f«r/
puliu* vuleuris.
Oenerifeb/ *dj.&*dv. mlmrinui, rapax. ©OK*
v i!"d)C J^ällbe / manut rapacet.
J^>Unfl€C/ ©<t/ p/«» 1 . cät. fames, efuririo , inedü«
De ori^ine Aw/w vocäbuli buetuq^ vtldc foüicitut ßtU
haut ignarw , votti in tx finitntti , no/i /ieiie #i
compoftU reduetnds , fed imter fola denvatm numt-
ramdarßr; dorne tntiqva nomin* prop riM : 2*lact7
J\cejCt tC. we monerent, ultima»; faQabam ©er/
appaitum atqve defideriom fignifictrt t itA,ut
jbunger compofitum fit ex ^)uno / yger/ <p»*ß
JpltnDbegteT / appetitu» caninut. /Maxime • cum
rtuüum anim*l *deh vorax&f*melicum fit, aeipfe
canii, ita ,ut & ad vomitum ß exp/eae, ejröafc
rurßu deglutiat. ©elthungcr /jDbilargyria,
amor nummi , auri facra ftmei. Wm*t**%W
bulim« , buümia. J^unaer leiöen / mediam
fuftmere. J^nnger «n / 1 amem depcl lere, fa-
turare , explere , placare latrantcm ventrem.
Der junger töft H* mitSßorten nieht flbfpei.
frtt / renter caret auribui . AimgeT i|t bte bcftC
DttlC / rämc» optimom eibi condimentum.
Kimger unb »arten mnebt einem bie 3nne »«»
fan/ iamcs&mora bilcm in nafum conemnt.
6 4 ?
©c
©<
646
JTiuil'JCl'jfti'rbcn faincabüiini , media enccari,
inteiirc » difcedere, c vita, per inediam. £cn
4>ung« 4fcll//<vf ettt>ecfcn/ famem Lnduccre,
commovere , ftomachmn aeucre '^ü) habe
•£>unget/dcntes mihi pruriunt, inttrtina mihi
cxcpiiant, muxmurant. 34> h abc feilten .£>Un'
qcv / palacum mihi torpefac , friger orexis . £1 -
aen junger* jterben tafien/ fame aliqvem «x-
tinftuerc. X)UUA(l' tDÜI »UA* V«f)fCtf haben/ bc>
gnngt fichnic&t mit <5cb!cr?cr«crf / fames nutri-
menrum fohdius expetie* <E$ i|t «Ucnbbalben
Ctn grailföiwr AURflCr / fames fasva graflarur
per univctlam Gcrmaniam. SSrrfc.n fÜfytUCl
Id $MQtXi <t WbttTi ? Qy i« dr ram fortis , uc
advcifusf.imcm pugnando bellum gerere pos-
fu ? & i(l ein großer junger im Hallte / ingens
ifjnonx difTkultas in regionceft. 3McicJ)pem
.^Ungcr /tabefeen» fame.
jungem / tß vrrb. rtaprec. Sftifh (jimgCTt / üco
Mwr» e/ütm, j(h hungere/ Efurirejientire, tolcrare
fernem, ade(urire,debUirari fame, mediä fcilum
ciTe. (£$ hungert rrrid) itter Nc ma&c/ «xtimulor
appecenti a e Jcndi.^ef) ferne tim ,u esen uub nid)t
ill bimgctn/ Efurio vemo, nofl faturio. (Einen
III %\)trc blWflCm/ i"g«>rare aliqvem inedil, fame
ft1rV0eare.eriec.11x. Jfninac rn f i'flct nxnig; nid)f
bumjern Füfict ' parvö conftat fames ; magno
fäiVdjum. Oöciui einen hundert / fb lernt etal»
ler len multa.doc« fames. ^ungern maehr c 1 n
.£>erj im ietbe / famcs.do£taelt omne pcricuiutn
Aibirc. 3d) hungere nicht gern/ aber rrinfen
mägid)tm)l/ famem dt fuim odi cane pejus de
angue. ^icMnngert nad)5ifu)cu/ F» C1S «to-
xi cur.
jüngerer / fcet / & J^ungcrin./ Sic / cfui icns , fa~
xnelicui, ademuens, nme labcfccns, vir gut
fatnintu
j£>ungern/ txw/non». nah. u. *ß q w jßtutgrr/ «fu«
nes. cfuruio, efurigo. Qa$ tuTfluehte £un (JCTU
malefvadafames. J^unocrn tef>rt maufeu /. fä
mes arrium magiftra. -*>mi ut n »fr ein Teufel
Im £aufe/<rudelis vaeul regnatin «de fames.
JfcMingerig.' *dj. & *dv. famelicus, famelicoius. (£$
ifTrUi hungeriger trüber / «dax, vorax, lupus
e 0 . hungrige ^uefeu beißen nbeJ / non omic-
ric eurem nid plcna cruoris hirudo. ift
heimlid) hungrig 7 fecreta cum fames prenm, at-
qvedomeiriia «^eftat. Sfiüt l)Uligi'i Kn l'euteu
f an mnn nicht viel fcbma|eug machen / non funr
rnterpellcndi famdic». (hinein (jongvigcn 50?a-'
gen fcl;i:iccFt alles rool/ jejunua Acmadiu* rarö
vulgariafpernir.
abbtiugcrn/ «/.5tu^ej'3rrijnnger«/ premere ali.
qvemobfidione f'amit , penuriä edendi adigcTC
ali<]wcm. ^Die Seiiung tfr Durch Ciushimgcrn
gewonnen/ forcalm um fame expugnarum eft,
non armii. ^n bie fer teuren 3m terhungern
bte Seilte gar febr/mhac annonaecaiiraccpopu«
1 us fame tabefeiu
X)Ul*d)bungern ' confici fame , enervart atqve viri-
bus coniumi inedil. £cr arme 2«fci ift ganj
blircbbungert / pauperunus illc exhauftuseft vi-
ribus jcjuniis perpetuis. Curjtbnngcrungy dc-
bilitatiocorporiscx inedil
OÄit'y nebeilljungcrn/una.eiurire, famem cum
a 1 üs colcrare» SBerhuirgein/ Htm qved 5crl;uru
QiKtt/it. fame perire, mori, extingvi.
SBieberlilingeril / graviüt efuüre , uerum , denuo
reifrumentarias inopiacruciari. ^ßerf.Uf ift/
berfoll benfen/ ba§ ibn roieber hungern ftvt er
tvieber hungrig »erben Fan/ de veneuraiame fol-
licirusfir.qfiiarur c(k.
©cm/ Ji/*.ulrrö,fponte ,11henter, lubent me-
ritöqve,« faspe, facilc, fere.plcrumqvc, perpe-
ram. * » gracia» d*M:üum rmd, qvi lingtum
patritm udtrurtt : N&t , fi pro Jaivaio hoevocaba-
lum bsleri Honet,, haberemw mßro e ptnu voctm
©er/ ut (ScTCHp' Cpnefi: ; cum deddrrio , bona
cum grarta, contratli (Bcxn. (Sern babet in com»
parti. (ferner lubent jüs,p>prr/. ouf bal atlerger;
uefiCv lubcntillime. 2Bie t.ern ipcüte ich / aram
vciicm. (Errcas gcru tubn/cupide, itu ' .v.c, de-
dicäopexl aliqrid faecre €r bat C$ Hiebt gei'B
getabn/ imprudeus f ccit. (£r trinf f gern/ biba«
culus clt.amac potum. .pur t gern/ ganeo , lu-
itro cft. £)4{ 4>;<rö pdji nid)t gern jeumen/
eqvusdifficuher fraenum teeipit. iliU'ii/ iv;.5
mall gdn: hört / auribus fervire, ad gratiam lo-
qyi. 6tube4i(eü iiub echueiber fmb gern hh»
fiit]/ farcores de /rudiofiplcrumqve fcabioil. (£ia
^aum/bergern trajt/ axborfdix, facunda,
fercilis.
Ungern/ invitc,xgre,<lifTicultcr. Ungcrner/ in-
vicius. Slmungernfkii/inWiiulme. Scb»! 1 !«
uicbi? iinaernernubn/ anbetteln/ nihil minus
telim, qvim mendicare. fchlagc ungern/
mo'cfte, invicus animadverto in aliqvem. <£t<
Xöai ungern haben; molclte, iniqvoanimo ferre,
indignealiqvid pari, (iitoat gan| ungern b^
ren>
6 4 7
648
rc»/ animdadren 6 aliqvid aufcultare. Ungern
liiiDirrn ifi laurcr 23ert>rujj/ hommam werii
opcram dare coacrorum ditftina miferia eft.
(iin wenig ungern / fubmolefte. (gm «£al>e r*
qcm/ trico, jurgiofa». (Fin £e ffe Ige in / procus,
homo »enereus. <£in Xabelgrro/carpror, Zoi-
i ;is. dtiü Zxmtqcxw fpongia, vinofus.
©CUß BT gic0/ fliegen / 3*gie§c/ t>ugcu|.
fcffr un& giejjejr/ er mä 1 »nt> cjjc^ft/ tuir gief»
KU IC 3^ / gC*JÜ^Cil / frapr. tun-
dere , fpargerc, dt in Je dteitur dt meiallh , igne Ii.
qvefäcerc , fluidum reddere , conrbre. 21u$ grj
fliegen / fundere cx aerc. gfrtäll gießen / con-
flarc mctalla. $üfll&$ Dureb, <£(rob oDet
^infen gießen / ceramper ftramentarei joncos
dcfirfam coiarc. ^H.mien/^fllnt gieüeil/aqvam
afpergere planus dt lactucar. vru' hu Inn eine
jttiHr* über micr> gegoren / confilium miamm
contra mc.
©iefer / Oce / fiifor. sDiciallgicjjer t cooflator
mctallorum. 3>ili>giet;iT / Statin r ms. %ü<f)»
fcrtvjic >cr / fufor tormenrorum, alias <Stucfgfe£>
(ier. Ür.migüper/ «/ubSiwiojcfcr/ rafculanu«,
f lambariu», vulgoßanruhitu. .&lpcfengic|jer/
mur .conflarorcampamrum. ^[flicßcr / fu-
for aeramentorum. £ränettgiejjei / ploraror,
lachrrrrubundns. ^fbriftgieitfr / fufor typo-
rum. CutpO Iii / DlC / hUom uxor. (*)ieycr r/:a?i
die nur hauOrum . & lignum excavatum , qio
naut* ayvam ad irnganda -veU haurumt.
(SicjjuniJ / XfÜ I «t ©Up / / f «i Ii o , f u m r a , co n fl \ •
tio. 9Ceflenflu§/impcrutpiuvia;. 5räncnau§/
firofufio lacbrymarura. V~ril(rgir§Ufig / fulio,
in uta rormentorum. $Q iljtergilp / cluvio , ein-
lies. i>jc (^ietjunt} im (Warfen / adiperfu* , ma-
cerario planrarum. Vf Ml (!)irfe rtiam Jiciturcon-
flatura vitri , coloribus infecti, im de gemmt ad-
vltrritt* famt, (*>iejieret) aulern idem eß qwd
@ie£funff/ arsfuforia.
©Ifjjlid)/ 4 ^iefifl I adfeB. liqvidui, fufilit. Cm
flieplid) Metall/ mcrallum fufilc. Ungieülid)/
qvod fundi nonpoteft, auc difficultcr fundi-
tur.
©ie^lmfl/ fcft/ duitur Tai fufile, tormentum, bom-
bardafufa.
@0§* / &1C / infundibulum, anvarium , fuforium
coqvin». It. conflarorium , fvod loctu tß , uli
mrtaüa conßtntur.
9(b9i iBCll / dcliqvarc , defundere , cransfundere, in
atia vafa trajiccre. 3» em9??Dt>el Ot»et SoriU
eibt)ic|?rn / fundrre in moduium. Ritten \tntt-
1i<b tpgfrjfll / pertundere aliqvcm egrcgie. % •
flUjj / cfHgics , numifnia , Gaük medaiUe. "Eß et-
Um rUbi'Mf clutrio &y rramfudo , alias ftbfluä
fung. €inen 21b» /Hrg^adjguj mfld>en/»erum
chataelcrcm cx nurrnno gentuno rraducerc.
k 2Ingu§en / fropr. confpcrgcrc Ö'affundcrc. Q&t
O.Vci-i angid^cn/ coufpcrgcrc,con(tpare (arioam.
3lno,icliunq / confper uo. Catacbreßtce einen u
flicken eß: deferre, dcnigrare,calumniarc ali-
qrem. Singießumj / calunmia, ddatio. QdU
fliejjer / dclator , ca I u m niacor. Slngic^id^t / <a-
lumniosc.
5lufgic§rn / über rftta£ gießen / fufTundcre, fuper*
fundere, it. infundere. 3(ufgeg&|en/ iniufus.
91llf>m'§uua7 1 n Mio, fufrufio. ' .
^IniJqieteU/crTiindcTC, profundere. Dicitur rtitm
h«nn»eggirtYn. 6ein Jg)er j gegen einem anlief»
fen/ in aiiqvcm fe profundere, credere fe totum
alicui, communicare cum aliqvo , vulgo exptQo-
rarr. 2ln$ einem ini flnl»erc gte§rn/rransfunde-
re. 5lf!#tJuij/cfriifio,Tcfperiio. 2ln^gu§ rliam
idem tß y yvod <EFofJc/ aqvariolum, lavatrii.a,
urnartum.
^cgif^ni t perfimdere. «0ji( Sßafer begießen/
aqvä nerfundere , confperger«. ^egteßUUg/
perfulio, confperfio.
Qttrtyfliffffl / coiarc , wi^fci fyftÜant filtrare.
ÖRftä)$U$fiKrdici /miri.colatura Öffilrrati«.
©ngiefrn/ idem <jvoJ 2Jofgicf^n/ inl'undeTc.QBnfi
ferin ben SBemeingiepen/ mirccrcvinumaqvä,
lympham affundere. ©i<^ mir SSein ini <8\a$/
infundc vinum vitro. <£mem einen (2<f>rtM>i»
ffjjen ^rnnP eingief en/undam fpurcam ingurgi-
tare. donec atvtu mßar t'jmvani ttrrgefc.it , aqvam
vi infundere ircTumqre inllhendo exprimere.
(Srgiefcn/ influcre, it. redundare. £er SfC er»
geu^f tldE>^ lacus redundat. ©a^ 35n^er bat fiel)
allenbbalbrn febr ergof en / aq va undiqve fucerc-
vit, rcftagnavit. (Srgicjnnifl / reftagnatiOTtx-
undatio.
J^inroeil^iC^eU/ profundere, diffundere. S^eberii
füngieren / aberrare fundendo , diffundere.
^adjgte&en/ fundendo fupplere. Ubergtefen/
fuperfundere, ©ergic^iTl/ profundere, ißült«
t>ergic§nng/ profufio fangvinis. Ordnen oei*
fliepen/ effundere lacryrnas.
Um» A y ^'rnmgfe|?eii / dreumf »nderc. Umgicf»
fung/ We/ nansfufio. 2Biei>ergief env tefundt-
vr f ij »«»
649
650
i C , t undcmlo ircrare. W$\)U l\U\l< §CR / uiftillarc,
. tiilYuijdcrc. 3fl<giepCn/ afpcrgcre, pctfundcrc.
Sunt&tlU: t£l\U\U]Cm\C<>(n orTundcre. ©HIU'
iHrgiepen / raifccxc. gorfgiejjeu / refpcrgcre,
fundcndo inftarc. .£>iuei«. Jg)erau6< j£>itlUUber
SEBfttergte&en K.f MHitfer fipatrfcunL
ttcndicus. DiSi 4Mlrm $ffen/««J Reformati
tn Br/*io 46 Hijfän'h , cum /r m litirtAtem wnJica.
Ttr.t, rväfi paupertini , arme wrtriebene £eute/
«t rWfr C4/-wm4m, l>i« ^WjJCnottfil /rx üa;V.i
pigienlti. AM £>£fen J Gocfo /irr Gaesä , «nW
•on n «yiWp4«/u«4«<, deduc voluni. Huceliam . ' cr0 g?no <
ftrlvitt ©fifcl/ re$ nauci , q visqviliar, ritiv ilitia.
6Mb f geben / 34 gebe / fcu gibfi / er gibt / wir
tebciiic. 3$ gab /iebg«^/ gegeben /dare, tri-
iiicrx , tradere , impettire , prxbere, contcdcrc,
ii. largin . donare,munerarc, ruittcre , prxfta-
■C. €in3lmt iJCbCtt/ proipiccrc alitut deoffi-
«io , pro*inciam defetre, traderc. (iunMil fi'ilK
©timme geben/ fuftragarialicui. 3lnleiümgge>
bcil/modum darc, viam ofkndcre. 2Uljeigjttig
gebeU / portender« , indicacc. L'.'.e <£CClU)>c(
uebe»/ excroplöalicui praeirc. $jre!)l>eif gebt'U/
immuni tatem ir ibtrerc. (JüieU Q>vfert>(A ijtbeil/
conutem , ibciuraiiincrtscilc. (*>tllKl>
geben / jueunde olerc. ©eft'ß ijcbctl / legem prse-
fcnbcrc Sie {)anD grbeil/ dextram porrigere.
$rfung geben/ tefleram darc. (BcfcuU) geben/
Mum culpx fäcerc. ^CUPUB »U'l'fü fuö t c fr ijno •
Bio aliqvid docerc. ©age/IDte Willfru es geben/
»ndica» qvam daturus fis minimo ! (Einem ge-
fPCnntn geben/ palmam attcui dcfcrre.vicloriam
afcnbcrc. 2ßet gibt / Der kort geben / darc eft
doecre reddere. Sintbert geben / refponderc.
Ke&iung geben j obfervare. 2luhjj geben/ occa-
fionera darc ^i(b bleS geben / patcre ad pla-
25cn fatu eemen geben / de fc clargiri.
€r gibt ficij / animum abjicic. 2)er £ocb ter c v
neu>9Jcann geben/ *iro fiiiasn collocarc. CSOlt t
(»jeber / D<C / dacor, praebitor, mumficus, beni-
gnus, töcuenil' t»U/ proma conda, übera-
' Iis . fbemirva mumfica, pr«ben», cradens. Vtii
frclicber (Sebcr im am . n.u'nchmücu / dac bene,
dacmulcum.qvidatcummuncrc vulcum. &(l
®tUt fiuD .« II je ii ro er, i er / aU btt 9erhtner / ca-
picutium qvam «Unuum major (emper nutne*
ruseft. Qduroortgeber/ rcipomor. l&tft%§it
bfr/lcgislaror. e^MC^tber / accufaior,'dcla-
«or. Xroflgcber / confolaror. »Kabrrteber/con-
ui'tor. ^aftgeber / & (^afrgeb / tabrrnariut,
vulgo hoftitdior ,fto hofpet. (i)J|lgcbcnil/ bo*
fpua.
tfVntl r/1,
ung / im-
privilcgit crogano. ÖCfflJacbfmg/
Icgislacio, Unüio iegu. föl^nbrn»jebnng/ ap-
probauo (entenm?. '^ahrafbling/ venia«ta-
cia. 9Ri1(f>tgebung / concesito, pcrmisfio . i : ^c-
ras potcftans dano. £ttabtgrbuitg/ confiliom»
praellatio contilii. <^(l7llT>grtuutg / derivario
culpae in aliqvem. ^in^gcbling/ contribucio,
folutio cenfiKim. C^eben / nomrit vrib.
Ürmy-vtf.V @eblllig /<btio>, rributio. (S« i«tgor
gi'p§ unD wel 0>cben^ ief)unb/ trtburorumo«ut
graveeft, intolerabtlia hodic indicunturcribu-
ca. 2)a^9ilmi^fen geben armer nie&r/clcemo<y-
nam darc non depauperat.
®ebig / (Seblff^ / * t*><foiq / «r nonminqvam ^tte/
A öebe /*tf. ö * iv. 9me erging imb a^bt ifv
prout promereale c(r. Dicitw rnim ^jbt/ äc
t^cLn / utualis, comaicrctalts. ©cbi|"fb svtrtn
tfi piopr. dauvus , dabilu : fmfvrKttu, tarnen fw
m-t:tr pio nunjiri>.c», !.uu<) , liberali , bencaeö,
prolixo. Sie Leiber ftuDuicf>t gut nebimVior-
mioat func avar.v , p.iruni gratis daat. .Sri©fj
big nonnunij'UAm ttiam ämtu* i+iübu) I tyod haket
compofittmi vi"V."-.ifl»nv fubmiHusv oiamictrus, mo-
dcraiiu. >Ü ergiebig/ /iir er.iebtfd) / hoc
per fc paret. <£v i\\ |p gieblffl) ltid)t/ tam libet*-
I is non cd. Btdltrtä inxemtur (^eberifet)/ «4.
&sdu. Libcralis, B liberal; ter, munitice, iiini-
tuosc, laute , beni jrue.
geb e« /iaxit Deus. (?tlte 2Borre geben / blande ^reugebig / adu&td-v. Libcralis , benignus .oene-
dicere. Verloren gcleil / d'c/perare de falute.
3um beflen geben / in commune largiri, in fym- 1
bolum , in Tumtum dare. Q>:bcn in ItUrii inJuat J
4\crn,qv6jiript»eßrpiirolM t ^ubifcriptdiß. @k:
len jll Arfurt / OeH i.ÖÄeri/ 4aiu*n Irfurri , ca- '
ittblis Mi;!.:.
ficua, mui, ijuus. ^eiMiebig feim / liberalirare
uci, plurimum benigniratis m altqvcraconfer-
rc , benigne farete. *Srci)gebigmui)eni ?ti?aul/
farg mit Dem iVlltel / largus orc, parcus crume-
" a . (V- 1 i|| |Vi n - freogebig in äi^rten / confidc«-
ici loqticur , liccnuui us icnnenc agir. Vrta
65i
03i
freigebiger 3J? im hat bic annjc T5cl: {tun
j^rc JHÖc / omncs arnia func viromuoiHco,
^rci)4Ci)i«jf CÜ / Di« / hbcralxas , bcncficcc cia , be-
mgnitw, Urgitie. *Berfef)ircn&nn i t|t nid)t
,f cif / prodigahtat hberalitatit laudxm
•on oMrctur. greoaebigf eit gcg« Die brüten/
clccinofyna.crogatioia paupercs. §l'ei)gcbig'
fett vi Der ÜUilftc SettgOItMU / libcraluaialit
Artet.
S^og ebtglid) / »imi oW *rey gebig/ /«-^ *dvtrbu-
tittr ftrt ufurpttur , Urgc, libcralitcr , ptolixc,
effusc.
§rengcben. libcrtatcaliqvcm donarc,cmanciparc.
J '.*;■.; tebung Die/ emaneipatio , manumitde,
hbertas. |£in ^icnafiUbtliti* / Übertut , manu-
ouflu», emaneiparus.
4*)lft / Dil/ i <Ehbt/ geben / propr. munut, dona-
r mm, w.fr SDf KUH t ' Jos. DidturttiMm tTUtQüi
btl £3 2bw|lcur. 3Rttgift au^aleit/ dotem
«t.uc , confkere. Mitgift beneuneu / in do«m
proraitterc. 5ri Gift / Dir/ Die/ DM / rtttm
ßgnst : toxicum , venenum , vitut y diiium k cje*
Den/ qvU pyfberi folti ab bsrmmbu: malvmii *A
mortif SLCrltrattmtm. Hirtc frov. (£ö ift Oft Gift
inter Dem JßüHig perborgot / inipui i'uS dula
jnellc veneria latent. £ onc Ööürte (uiD ©ift
iltlb ©all*/ ambitiitna ejus verba funt. Gegen»
gif; < .tniutotum. alcxipli.tr m.u hui. Rattengift/
arfenicum. Otteru uuD ^dilaugengiff / v «-
oennm afmdit. i?riu:ini nr; / araaearam.
$Mfc%tf ©ij t 1 venenum icibalc, prxüntanc-
m $erbOTgen#ift/ latent. ^ f jft i ft a li iiji
pro evi ftione.
©tftCB ^Sfrtoyrnttut Stiften / propr. tß donare,
dotare. €ine beaiftete $od)ter / doraca filia.
€l« (Alfter / donator. Vtritm (Bergiften / biera
fvod (SFtft eingeben / fß venenum alicui darr,
prxbere^atifcere. & i\t Vermutet / »enenarum
eft (gut »ergiftetet &eqr n / eladiut venenatut,
toxiwö ir.fcftuj. Indr Sjcr^lftcr/ venerieuj, vc-
aeaarius, 55" Vergiftung / veaeficium. ©nrdj
Vergiftung ftinfonuilCI/ perire toxied, excin-
gvi renenö.
©tftio,/ gtftiglid}/ £5* gtftbftft / *4 *dv. öt prppriJ
fi yitjii itwnt non tß m ufa ,/rirxpomf« r : ^'ene^.a-
rui , venenofut, yener. fer , nrulcntui , ^ ao:i.s
&met*pbor. pravtas improbut , iracundut. (£5
i K eilt a ihkut bcVfcr Äcvl dirut, raalignot, pra-
vui aniraut cft. (ftiftitK JfreiK er/ aconira, her-
bat Tcacaacau giftig (Öefd)tt4r / cacoethu.
652
®ifU3, WiatA maiedieu» 01. Adverb, inridio-
t«, aialigoe, improbe, ftomachoie, intempe.
ranter.
(*»abi7 Die/ p/ar.©dbfll/ donum , nurnut, doaa-
tu m , <j bi at um. ©ne 6*abe geben/ ©Der reidjt n/
datc , largiri munut. ©abc mif Gabe oenjc!»
teR / penfare munut muncre. mc t^ilbe em»
pfaben / munui ferr«. gjflt Gaben befted)ci!/
conumpetc doait. £u öcrfebm^beft meine
tü.lbeu/ Tordcnt tibi muncra noftra. X)urd)
bot Mumm mad)CR/ munufculit cliagvar«. ^u.
iettgabe/ dos, donatio propter nuptias, Jkitur
ttutm tnocgeitfj^be / b*rb*ri .- Aforgmuticd.
(£brcnnabe / bonorarium. %hrfir*qabt t con-
gunum. donamum. ^ailtgobe/ paraphe«.
na. ©ei'antcogdbe/ lauua. ?rt)rgnbe/ apmu-
do 4 gracia daccndi , ü. miacrval. V? iegn*be/
h: avium , brabetim. praemium, palma. SS^IIlt
tergobe/ donum muaculorum. ^01 "s.iln.'
gnbe/ ftrma. Qkfun^eicgabe/ foteria ^1
turgnben/ natuulia, dooaaataras. Ü ird>cii»i.;
betv dooaria.
(^)dben / tterbuwt fmplex in ufit non rft , fed comfofi-
tfwjöegflben ' donare, dotare, donö dai e. ^
tun mit oiKuj fpit!id)oi Wcfchcwfe begaben / am-
pltilnnö muncre ahqvcm donarc. $9Jif
ctvigtrag feinet üJcamcn* einen begaben / aterni
täte aliqveni doaare. (£r l)öf fte Über bie m<i|Jtti
rcicLllirb begäbet / multa ei large 4 effutedona
vir. ift mit einem Qimt begäbet »orten/ ma>
giftratu cxornaiut cft.
Abgeben/ offet r«, praefenrare, commodare, fubnu-
mfVrar«, Uem protali efte. £r gibr eilten guten
Soften ob/ landarm, ce'ebr it, fclicitfimus pocta
«ft. 3d> bflbe b»t<0elt beo benijfduftnanne ab.
geben / argentam apud mercarorem depofui,
rcliovi * hi mannt ejus cradidi. Qt?il Ii fiTllf r t n
Den ■üSitbren gar )u otd abgeben/ gravi$fi m * cx
aliionet mereibut impofitar funt. (tmoi '^e.
reutCT abgeben / artem cqvariara (at probe tue-
tut , eqvifonu feu eqvarit artrfteium novit. l$\
gibt einen (Bebreiber ab/ pro fenba eft. {Äbgabe
Dte/folutio, reftituno,de|>ofitio. "
dngebeit / piop». partem rci dare, cai deinde rrK-
3 vuin a<t)kiendum f vulgb arrhttrt &fub*rrhart.
eingeben/ rUam tß invenire,formulam, mo-
dulum,exempfuradar«, mt: «inte Xü1t\i ring«,
bot / artificiumcx«ogitare t reperirc, indmte
artit modum ftrationem. Ptrri 5lngtben tß :
aagligcac, reünqveie, deferer«. Qfijtc jfuftil
653 ® i ©j 654
oücr.ftaui)it>erf angeben/ ««cedere abarnficio.
Gr bat bti» £tUbircn angegebeu / multam falu-
tcm dixicltudus, dcpoiuit, abjccrt ftudium fa-
p icnriae. Ta*irm eingeben frtqvenhfwit ponhui
pro: dcferre , prodcr«,crimtnari. vi'V Init «Uli?
beo ber Obrigfeit angegeben / dcrulithaK omnia
ad ma^iftraimu Singeber/ Oer/ auäoc, in-
venror , it. dclacor, aceufacor, Ö'defcrtor alicu-
jusftudn. Angabe/ Ol«/ arrha, arthabn,fub
arrhatio. 2tng< bim V Di*/ delacio, cnminaüo,
indicatura. £)ie Zugabe ifi in brefc / unb bie
Jagiciten finö ju enge gefefjet / prrou (bhido in
pecunia numerata nimis magna, cerrnrni an rem
precü refidui aliqvantum angurte coarcrati funt.
QllWgtbcny tradere , majuspretrom folvcrc, if.di-
rrunere , relinqvere. v5ie blbeil bie ,)C »in in auf'
gegeben/ dcdiderunt.tradideruntarcem.
nem ein SX&fel aufgeben / «nigma proponcre.
$en ©olbaten (Seit auf bie 4>anb geben / «rc
fcribere milites , ftipendid nulircm obligare.
@elt über (Seit Dem Süncberer Aufgeben ' grandc
foenus argentario pendere, (£r bat fein Ol in r
aufgegeben/ abdieavitfe provinciä, onusoflicu
depofuit. Aufgabe / M«/ traditio , dedirio , u
ra , abdicatiO , «Äi/ SUtfgcbuiltJ / 1/. Problcma,
qvxftio,
9lUegeben/ impendere, confumere, it. fimularc,
Profiten , venditarc tc. er gibt ?ui> wr einen
^reoberren au$ / Baroncm fcgloriator efle. (Er
gibt '<'.!) vor einen Dofter au£/ mcdicumagit,
profitetur ic. 23iel tfeute geben (id) »er rcidf>
auS I mulri divites videri voiunt. jd) gebe f
lid) PidCHcW aus / mul tos qvotidie fumtus racio.
5lll'jgebcr / f « / expofitor, di fpenfator, brabev-
ta. Sudgabe/ SIC/ «xpenfa, fumtus. ©er$lu»*>
gaben finb mehr ald ber (Einnahmen/ redirum
fumtus fuperanr. 23lU* eintf flehen 'JJ : praenume-
rarc, anncipatvdo dare.
^cgebeil / fuperfedere re al iq vi , cedere. (£'1' In"
gibt jld) alletf 2Jnfprud)$/ omnem , qvam habet
aClioncm, dclenr , renunciacomm jun fuo , ab-
fiftit inrennone fua , vulghprdtrnfiontt temif.it.
Begebung /tte/ renunctatio k fe.i Ergebung et-
wn'f(?caius, accidens, factum aiiqvod , &
geben / accidcrc , contmgere , «venire. (£« bc
gibt fieb öfiermatf / fepeaccidit. Mint Sßegebcn*
heit/ i-Vw 7 W Begebung m Aor ftgnificatu. cafus,
eventus, vulght'Titinfienti*. Portofrei) fl||f eftM4
begeben /W? applieaicanimumadaliqvid. @id)
aufs «EtublVCU begeben/ ad ftudia fe conierrc.
9tnfbicSBjnber|<bi;ff |id> bege6en/ inncri feac-
eiffgere , peregrmari. ill bell ÄridJ b<ge<
Inn / caftra fcqvi, milicias operam dare. (citf)
onberäroobin begeben/ conferrc, redpcM fc
alio.
Dargeben / ofrerre, commodare , tribuere. Gbtu
!"m» bat fiebfur unsD.'ra«fbcn; Chnrtuf icob-
tulrt pro nobn. ©er :jjfl ucr gibt bar / fo lange
CC bat/ ruftici nibminifrranr alimenta. qvate»
not i» aümrid Aippecic. 5»*p niedre ift / la§ t licbi
nbel bargrpen/ ex nihiio nihil Hc <£r gäbe feti
?eben barflUI bar/ ipAim fangvincm profunde-
ra ;n hnjus rtt grariam. @ibbar/roa^bll bflfl/
p 1 oinc fubrtanriam tuam. ^argebltng / StC/
deditio« traditio. Comor.iat tum Corgtfbcn:
^ergeben / herausgeben / J^crwrge ben / übt ttu
trunnoUruU.-Mcöbat £eiutge bergeben/ omnia
Tua impendere . infamere. (5elt beraU5gcb(ii.
addere pecuniam» retiqvum fuperrluum folvere
adjicere , additamenci loco numerare , prx-
nnmerare. (£in $Sucb hervorgehen / hbrum
ederc « pubiiei juris racerc
^-eingeben / addere ♦ adjicere. ^reingebung.'
l»ic / adjeet 10 , addicamentum. übergeben/
prxtcrca addere * aecumulatc , pluri« emere.
&runbergcben / minus dare» folvcrc, minoris
emerc.
Umgeben / cedere, poffesfionem tradere, conce-
dere ,üem: mtornute, doecre, infpirare. (Jinctt
eüt£anb eiligeben/ terram alicui poflidcndam
djrc. & bot tluuc j;au-j unb ^rten eingeben/
asdes cum hortisei focarir. ^r b^t ihm eilige
beii/ um? er rebenfoll/ «doeuit cum , mOruxic
dicendis. Srjnep eingeben/ medicamcntaajgro-
to adhiberc. \£in]ePUng/^W/infpiratio, tra-
ditio potfcsiTonis racuse. vrinejctcr Der / fnfur-
rator, infpirant.
Ergeben / dedere , m aliqvem (e rejicerc. (Sieb M
v tbtrus ergeben / de falute defperare , fperrr »it»
abjicere. €inc€ SBiUenflfJ) ergeben / acqviefcere
in alicujos vokmtare , fe totum tradere. (f tri
(Ergebener / dedidtius. @Of t ergeben /DKode-
ditus. Sagenbergeben/ virtutiaddicrus. 3uebf«
ergeben / difcipHnw feüibnuttcns. ©iev^tabt
Will fief) tlieht ergeben/ urbinulbmdcdirionit
figni ficationem dar. «Sieh auf ©enab unb Un*
genab ergeben /arbitrio vietons fc committerr,
tradere. (Ergebung / Vit/ dedino. (Ergebung
iu&Otfetf Hillen / (ubmiflio aninu in voiunta-
tedivina. . (r>'# -tun^ «h'
Sur;
655 g 5t ©t 656
gargeben/^* Vergeben/ popr. prarog*Te»jarc-
darc , deiuJe caufati, cauiificari, obtcndere, itrm
diccre , narrarc. ©U gib|l IQOl uari'ifd)C ©tilge
ffir / mirabilia fane profers. Vfineilt (IWii JU
lernen fUTgcb(n / alicui ad difccndum aliqtid
pr oponcrc. £ilK 5^0C »Orftf bCH / qvaeftio-
nem movere. grcpctli fTirgebM / procar ,
.-mibirc M.-gmcm, coonubium pnctcndcrc. (£in
5BPT^cbfB V caufatio, exeufatio, propofirio, nar-
ratio , prattextos , prophafis , dicituretum d> 0 r
tjebnng / # Sirrgebang : *w/rm r/1 ipet-ge*
tHIfttJ/ in^-i proxbne.
Eingeben / <*tVm /Iwp/rx geben / darc , it. tra-
dere, prodere. SOMn mu$ einen $reunb nid)t
fo !i'icr • hieben / amicus non repente dimir-
rcnduti.de/erendus , deftiruendus c 0. ^d) WÜl
eber nücs bingeben / altf he (Jede verlieren/
omnibus porius bonis ccdam.qvam ut in animx
damnum meurram. .^ingebnng/ Die/ defettio,
detectio, traditio» proditio. j£>crauägeben/
promere , iuppedirare». vid. £>atQibtn. -per •
VOr^i 'o:!! •'•<"•«, ex promere.
ilOC'iiibcn / manumiaerc. ex vineulis (ol vere, le v.i-
rc vineulis» Vir it't »icfrer losgcgeben / foluuts
cfHcarcnis. (Einen jöürqcn losgcbeii / fidejus-
fbrem liberarc (Einen »OU feinem (£»bc Ipsqe-
bell / juramentum remitiere, (im ;n iSolbatCU
Ir-Socbcn / militem rude donatc » cxau&ora-
r c. iJoVgebung / DM / libcracio „ tedemuo , dt-
ft ipisiio-
Kleben / propr. una dare, it. commitrere, roan-
dare, auflorcm ficri. j4> b*be ibm baj llid)t
mitgegeben/ non jusfl , in mandatis non doli,
sjjjitgcbling / Die / mandarum, praseeprum , jus-
fio, ju/Tum, vulgb commßio. SJtitgeber/ Der/
mandans» au clor, jubens.
TftadWbCH/ propr. pretiumadJere. reliqvum, re-
ilduum dare , numerarc , if. cedere, concederc,
indulgcrc . obfe^vi. SJRan füll i\n Äinberil
Bid)f JUDic! nachgeben / non omnia oermittenda
funt pueril» non connivendum eil in. ^Oi an
muv einem grninbc »icl naebgeben / plurima
amico funt indulgeoda. & »lU et kUXäjMlt
nicht nachgeben / concederc omninö reeufat.
SR.liaeben / peranisfio » indnlgentii.
Sftacbgeben madjet gveube / obfeqvium parit
amicos. SRacbgebrn ift ber ^ugenD 23er Derb/
mollis educano iiberorum peftis.
©ergeben/ concedendo pcrdcre.permitrendoda-
mno aflici, it. ignol'cerc, rcmitccrc K reneno
necarc. €r bat ihn. mir QMft »ergebe« / »enc-
num ei mücuic. (?r wirD jieJS> tjar md)f perqe»
bell / in largicndo non eft nimm», dorutjombus
nunqvamexccdctmodum SScruib/ lP»isDein
ifl / de te largitor. ©em %cxvrx$tt »ergeben/
veniam dare peccan 1 1. gr bat fcttl 9ied)t »er«
geben/ jus fuum ncglexic Vergebung/ Die/ re-
tnilflo» condonatio» it. veneni propinano, a;
negligentia juris Tut. ©ergeben* /xi* .frulrrä.
gratis, ©ie Slrbett ifl oeroebenj / irrJtu* cd ia
bor. <£r Dienet ibm »ergebeos / gratis ei inftr-
vit, dicitur etiam SSergebfkb. Sed QSvr»]cb!fcr) i*>
fuperadjrUn)vmeß,ut: 93ergeb!id)c (Sfinbe/ pec-
catum Tenialc. II n V er >U'[' lidn* ^6nt)e / morta-
le dclierum , peccatum in Spirmtm fanclum.
llnt>eneblid;e ^abt/ racinusinexpiabüe, vuigi
irrrmißbiie. Sicdko: 23ergeblicbc3urnftungcn
appararus vani , & JCtigpfrUant «Stufivfiiänros,
<£in uergrblicbe* Unterfangen. Notetur ttum
phrafu : IBergcbltebe SKtibe baben/ laterem Ia-
vare, aftum agere; /» jure iBitgeben eß alie-
narc, 85* inter vivosdonare, it. de jure fuo remit-
tere, fuum jartare.
Übergeben / propr. rraderr, porn'gere, infinuare,
prsetentare , tr. relinqvere, defexere , deftitucre,
ac movere, (fr Ifat jl(f) fibcrgebcn/ vomitum
ejecit. deinen JP>enn (ibeTaebeu/ rebcliare, vim
domino inferre. deferere dominum malitiose.
Tic SXegierniig übergeben / gubemacula remm
rra.'crc <r rill ^Illlt tlbergebril/ abirc maniftra-
cu.depnncrc Imperium, officio feabdicarc" ©fi'
QJatcr bat feinem ^oImi bie^aii^alrnng fibrr.
geben / pater adminiftrationem rei familiaris
conceftlt fUio. gief; ubergeben rß rtüm pro-
fundere , prodigere. Übergebung / Die/rradi»
tio,//.prodigalirat,Tomicus Ö'fomitio. //.ccs-
üo » vulgo trimportum.
Umgeben/ circumdare,cingere, ftipare. (Einen al
liHtbalbeil umgeben / circumeingere aiiqvem.
tO^it Unqlurf umgeben fron/ undiqve premi ca-
lamitatibus. ©er ößalb »iiD mit SRe^en nm<
geben/ Taltus indagine cingitur. ©er H 6n\c\ ij}
mit feiner fefbmacbt umgeben / Rex Atclliubm
fuis ftiparus ci>. Umgebung/ Die/ circumdario,
(lipatio, circumfesfio.
Unberoebni/ fubmirtcre, rubjixere. €in JTinb |ur
lehr unfergeben /d ifaplinx fitium dare , infoi-
tnatiojii maginri pucrum concredere. g-' finb
ibm alle Tuner untergeben / omner mtaifth
illiiu imperio fubjclti funt, (^in UnDergebcjier/
fub
6)7
m
658
^dirju,di(cip«lu«,miniftcr,(crvut. Unbei'.jc
blllUV Ol*/ fubjcdio, adminiftratio.
SBcfjgcbfll/ diftribüer« , alienare. (Erbat unbct
feint greimbe weggegeben / ip.i$ er bat 1 omma
fuabona interamicosdiftnbuu. ÜSaö Hl M be
barf/ foH man nicht weggeben/ eanon funtre-
jicienda , qvibut rucc ipfe opus habe«. Uni eilt
<&> 0t er Bld)t Viel ©elf »eg / tanti poenitcre
nonemic. ftriürr ritam JßilliVeggcbcn. 2Bcg
gebung /it* J(>innxiigcbang/ btt/ alicnario.di-
fapidario .diftribucio*
tBiebergebeil / reddere , reftituere , recribuexe ,
compenfarc. ©eben unb aBicbcrgcbcn erhält
guten ^ tili 11 darc & accipcrc » mutuumqve
Srxfbrc confervat amicicias. QDcnn Cö iiufio
Siebcr geben l omni et fbiff Fein^eiMd) öahei«
nie / reddenuum beneficia fumma ubivis penu-
ria eft , q ? i dat »grarus eft , ingraru». qvi reeipic.
OBa« fan ber «Wenfd) ©Ott »or feine 2Bottbüt
lOiebei'gebcU / homo qvid reftituae D e o pro
omnibu« boni« ejus ? 2£tebergabc/Ott/aaci-
pherna , redhoftimcntum.
Juegeben/ propr. addere, pro corollario aliqvid
darc , dtmdt: admicecre, perrnitrerc , indulgerc,
t/. approbare. 3$ f * » U / a PP robo » con
cedo, conflceor. e : t'
fd)lllbiget/ fufeipie crimen
(Er bat ibm ftlc4 juegegebeu / mi er gebeten bat/
gratiam wi poteftacem fccic omnium.^d) bitte/
er »pUertbcebiuegebcu/ pcto.copiam dereju«
3uegab / X>U > audarium , manciAä , fuper-
(55ifpe / y Q5i'"pcl / Brh. > ©efpe / # <Mpc;
manipulu« .pugillu« ,rßa Ocbfr»/ 9 vi« m m«*ur
ii.'ur. InThunhgti dteitur {&\\$c\jtantum nimirum,
qvAntum mJtnn tapfre , /»vr comprthendtrt qva p»-
trtit.
Q#\l/& ©ifle/ ©Übe/ D«/«tif»«
vox Gothic* , (bdahtium, löciccatcm, coilcgium
not sh$. lmpnmu gutem coürgium opifkum t MÜkt
Stmft/ /ii* 3nimrtejl/ mbus, contubermum,
tjv mm Juperior vetfmtor (Blfoemcifct/ ttibunm
Jodalitstu ; unuiqvifqve cotttribuin gutem <£FtlD*
brub«r/ fociui,CTmtubeTn*il( t fodMlif'v<>c*tur.
ber ©ilbc Werfen / inbufua movere, inter.
rio« referrc. Ab Lot &i\b(rttam dicitur ÜJlltttl
J)UfC/ mtrth%x,av*fiproflibulum mtütorum, fivt
umverft äheuitu JeddlitsJu,
@5Üt)C/ Ö^ölilbe/ Of€/ etiam noUt rriburo«,
redigal , corunbu tionem , fymbolum , penfiu-
tionem annuam • reditumqve ftvt proreneurn
fociciari« alieujus. Hrnc proverbulürr dicitur:
€in 4>anbroerf itf eine tägliche ©ilbc/ arnfiemm
panera qvocidie lucrarur. Et <5tlt>ebncfc-
funt Itter* redituum. JfterMtgfilDC / cenfu« do
dicuntur etism ^rud)t»* jtorngnlbcn / it.
mmici
gibt ju/ »et'eänianibn be= \f^Sam^£n* *fi qvod vcöigaü«. ©ilbbnrer
imen, fadumnonnfsat. ^ (Ttt%et veÄ igalJ«, £/foii«©übebe|ablen/
pcBilonemfoIvere. , *» -
©litt / €Sr05ulte / Ut/ S*X9nicifti*mmf*t Cirt
jrcubcnfcil/ Bacchanalia »Libcraha, ahaqve
rei XUegaD/O«' *uaarium,manciiia,iupCT- 1 « iMW, " ,l ' w u n
pondium. .dduamentum, corollarmm /h^ m f ? ,c " n '» convent,cuU - ^ f m . e _
pcrocha , prctium excurren« ulcra debitum, it. X>tt_/pl.c Ar. Gyplui, gjpfum. r!inf40<
permiffio , concciTus. licentia S^approbario ,af-
firmacio. Duitur etUm 3uegebung.
SurucJgebcn / idem q WXÜicOct0cb«n/ reftiruere,
rcdderc.rctribnere. Surucfgcbung/tiv^urüfi«
gäbe/ dem qvod WiftttgabC/ reftieuho , re-
rnbucio.
Sufammengeben / jugare, adjugare,conjungere,
copularc, coadunarc. Die QBltnbe gibt |id) jti
nertöciper @ip5/ gypfumcandidufimum. ^mc
»Stube mit ©ip* au^maü^en Ia§en/ incruftarc
parictc«,"w/ laqvear hypocaufti. .
öipfen / gypfare ,gypfo inducere. ©cgipfete 95il'
ber / (igillaria ex 4 vjmo formara.
©ipfer / bet/ cruftarim, tedor , incruftator , w^i
g^fpfantu.
©ipjiing / b<«/ indudio, itlitio , qv*g<wfifit.
©ip|l(f)t/ *dj. & sjv. gyptaius, in modumgypli
fainmen/ vulnu« coalefcu. 2)er Pfarrer bat
bie Eheleute lufanme u gegeben/ Pafiorcopuia- : «», .lliim.indudusgypfo.
vieconjuge«. 3ufainniengebung/buycopuIa- ©HTC/^IClcn/ & s^)U\\f ™*bulumfxfo-
tio, benedidio (accvdotalis, jundura , adjuga
(10 • congluiinatio , coagmentum.
Q\(Xbt iU I bi« / vedieal, nibntum, colleda , iß k
, tioflra (Weben/ fi ve <r5,:b« ' qvaft dano, mnde lUli :
Gabella, 8f G*B* • Gabelt«, bsnferrmt.
pAtuniblt & birttnitnum dtüwn. Scribunt ttiam
.Hill ill .Hllivicn minur»re,pipirc,pipilare.
Aridere , frender«. £»ie Xlir girret / janua r«d-
dit (rridoiem veTsöcardme. 5>ie fwiDcr girren/
rot« gc m um. (Ein iniijei'cbmicr tcr Äaru girrty
carrus
659
660
carrus axungiA non illitas ftridcc. #trrent>C
334901/ ftndula plaußra.
öirvcn / t>0& / nom. verb. tfVit ©irTMtg / Aridor,
fonut ingratw ex colltfiene Mcriore edittu, Qai
3ahnairren/ Jtirren/ ffnirren 1 Änirfcben/
(tridor dcntium. Gringitut anfcrtua etuun ex-
fonüur ©irren.
©u l id) t / äJj. &ddv. ftridulus , &ftridulfc . miau-
r icnt , pipiens , SS'pipillans.
&itl\%l Oft/ idtm avoi StlCgllQ/ &«/acao-
cbis , «lvU ftc di3a a pipiliatione.
Xjf% I §i§£H / vtrbum tx Belgio in fuperiorem
Gernutnuvn tugußd manu adduüum , fufoicaü ,
opinari , colligerc , judicare , ioferrc. <£v gijjet
Daraus v.vvi Ii ffOD um rö / ex multis indieiit Ve-
rität cm rci colligit. sjftjn giM leiten auf eine
(3<ld)e/ wenn mrbc mi t>ran l|i / raraeftfufpi-
cio finc causa.
(5«?er/ tW/ judex, fufpicax , argumentacor , calli-
d <i$, opinator, opiniofus. ©ijjer 1 H Ol« / fccarii-
na intelligent, gnara, <crtö divinani , remacu
tenens.
(iv ;ima ■ Dl« / divinatio, collecliocx indiciis, fen-
centiaYcritimiliti opinatio.judiau i , fufpicio.
35cri]iBCH / maleconjicere, aberrarc in judwando,
falsa ojinione duci. Ab hoc 93ergrflcn efl :
Q^crcjcpen / id) »rrgef e/i>n »ergifkit/ er vergifcf/
tpir »ergeben ic. ief) vergaß / id) »erga> / »ergef»
fen/ propr.abcrrationcm abaliqva rc qvxEcrc«
MC cogiutionem avocare, Community autem ob-
1 1 vifei , dedtfeere , ex am mö efliuere , elabi, mc-
fnoriamrei delerc <£i tfl wgefien/ inobli-
vionem venit , memoria nujus rci fublata efh
€5 t|l nitfjf t»er<jef en/ mcmon! teneo, mihi hoc
non excidie (£r »ergt§et fich feinetfnjeqrtf/ non
deeft fibi, ex onanrbus rebus compeudium ca-
ptat. <?id) »ergeben/ etUmeß honori fuo pa-
cta coofulcre. 2Öit* bdjiu tVM |C BetiJ« r;nt cur
tui rationem non habuifti, qvid tcipuuncon-
culcas? Zitier Cchmach willig »ergeben/ mju-
riam volunrariäoblmcuacconccrcrc. ^d) tM;r<
flflf bir |U f(hreiben / de eo fugit mc ad te ancca
fernere. £)a$ übrige fcD afle $ rrraef en / cetera
oblivioni denrur. Q3frqif erf «TirJ^t / id tibi ne
vacuo defluat ex animo. ©tTtjip nuin »id;i
chamaerlrys, p'.ar.t*.
33era,e§er/ öet/ Cuxion« obUriofior. 55erae§e»
rhl / We/ fawnina ianraemor, ^at^^cr^^CT/
vindißx gratiam facicos.
5erqepcnheir / öw/ örteSJergefen/ ö'rjriK/tic
£}ergi'(}Utig /oblivio, ineuria, negligentia« dclc
tie ex animo. & hege in ber tfergetenbeir bc^
graben/ oblivione fcpultum e(r> effluxit peniciu,
QjttDatf in iöerge^enbeit bringen/ memori« fub-
ducere, cvcilcre ex memoria hominum. (£t*
tiwi in 'luTiit renbe \t fteden/ raemoriam rci de -
ponerc , abolitioaem facti dcccrncrc. t^m'tt*
fcy <3(^abverge§ung/ amneftia.
iOergefen/ ©ergeflfch / SJetgegenblid) / 85* Sergef*
baff/ adj. Ö* ddverb. obliviofus, immemor, aboli-
tua.abrogatus.dcltbilia.gj'.- negligenter, ineu-
rioic , obfoletc. in ehrvergejjener SDfenfdv
confccleratisfimui . (jr i/t fo §ar MXQtftiti)/ ad-
modum obli viofus cd.
fplendere.
iulgcre , nitcre , coruicarc , rentiere. AliA du-
lefo diatur &\(ifcn I prat. glif / Com. ©U§e/
ptxticip. gegli^en. €tf <d niebt alles ©olb / m<
alrtiijt / fivt cjlcipt / auri natura; non üint fplea-
dencia pure, ©ie i*onne %\h\\\t I fol fplende-
/cit. er gldnit / »ie ein Jftrrfnu elflem für bem
Ofenfcd>e/ ipiticencbriicftccncbrKOu'or. vli.
ne gUntcnbe tiru / vuitus nicidm, front gj«
f> rat*.
©U,Ujct/ t«t/ yif r ©leider / fcft/ homofplendi-
dus , nitidus, fulgcmibus artnis indutus , vultut
coruCcant, qv*Hi A1<P)fu erat Jana , cum e monte
Sinai defeenderet ; Aliud rfl ein ©leifaer / by po -
crita. ©leisten enim t qv6d ä gtetdjcR/ ubi -vide,
defeendä , ^? ; hypoeritam agerc , fimulare k dit-
funulare. ©lei$nerül Duv fimularria .mulicc
bypoeritica.
©la IQ Oii .• |i ' t>ttl /plcndoa , n i cor , lulgur , ju-
bar. SedQl&m etum mmeralrrß , iiflumphila-
go , galena , molybdena , it. ©lanj / Jtcunim i't*-
gmenta qvedam vitrea rariis coloribut infccla,
qvse ve(timenti<rcenicit infpcrguntur,ucrplen>
dorcm.qvafi auxödr argen to intcrtcxca finr r ,)ro •
jiciatK. Pon4 ©Wnj / fne ©len} 55* prr *pb*r.
J / dicitur Ter , tempuc vernnm , qrod tum
terra refplcndcfcar fioribus.
0lU4CUglail4 hilaritas, flagrantia ocalocum. ^Tef»
glaRj / plumbago. ©olrglanj / fplcndot anri.
^brcngliltl) / dignicas , giovia, lux honoris.
SföonbeSgl JH$/ [«n* Tplendor. tuffglam/ tere-
niras aexit. Gabcnglanj / dona fplendcntia.
©ottbeitglanj/diTina majdlat. J^immtl^glanj/
xthctca ssüadi regio purisi'ima. ^ cbiSnbaf*
66*
05!
©I
662
glanj / pulchritudmj« luimna. (8üb(Y^ldli / 0*
gcnü mcor. mmii & Qif trityloRl / momm
p uicbricudo. triiiiuu luiij/ lulgorfolis. tSter«
VeBaJdB» / corufcatio ftcllarurn. vr.'irtuluiiv
frontis cxplwauo , amecnitas. c pr.ubulur,
purius,dccor Imgvsc SllfleuDalaB»/ radiiwtr
«uus. SBaftrntjlaiii/fulgorarmorum. ÜBun.
. f i vnU'i / pulchxiruuo ftupcnda , vcnurtas ad-
miranda.
QMlUl/ aJj.ptr apcccp. | dicilwr k <&\ütl\/ pelluci-
duc , rarus» laxus, fpongiofus: undtQplSnfwe
(planen/ lancc», halbe, ipicula, cbsl^tt ftltn-
atr.tt munita. j&cn ©latt einlegen/ haftam ad-
apure, lanceam applicarc.
©!ati|id)t / ©tanibar / ©fan^afl & ßlaftic&t/ *dj.
tv .1 i'v. corufcans, fplendtdu* .nmdus, sadian«.
©IäujiöV werben/ ju qMnjrn anfangen/ nite-
<ccre , Iplcndcfcere. QiMf^länjie&f / candor al-
bicans. Qa6 ©lanjicf-'tc in einem ©emätöf/
piOurx eminentia , vigor, tonus. ©idlljüflfe
€ fernen / aftr.i radiautia. ©tan jbaftc Stillen/
oculi lucidi de clari. ©Iflfrtdjfef Wf(f)irr/ vata
fplcmlcntia. ©l'.'fJÖarfett/ WC/ iirm rJJpJ
(Bim.
•©linjurn / Hamern/ £Mtf#n/tf ©li^rn/
i v:,yT ; al.jüicn ^oi ti i are, candere, micarc.
©TiftiitM' ©fifetTtirnt /^©liujcrung/ W*7
ywi 0lari* : im ©HJjieJj:/ ©lityri$t / ^ftfinse«
rietft / id.qvni <0lirt$tcbt7 /rw- (gNatttbar.
f» (^if'^ciünjIiQiTR r/i' aibieare. SRct» /»**
QctDgthlfrit / rutilare. ©flnnnfetKna.liQernv
-tritermicar«. J£erflira,li§eTn / emicare, cfful-
gere, enittre. t!bcrair$a,U$ertl / fupermicarc.
Stin nKRi^jll^Cr n/ Aibluccrc. Hur pn f inr f j£)tm
ßf*>en/ fva/r -^ittimcIgU^en/ruIguraro, «wie
J^tniil^uno/ M(/ fulguratio.
$IuC/ «[j. * <B(Att$ Jttortum # glaueus , csc-
fius • txfbmtur. InJe ©Ifceugig I oculos glau.
cos Habens, glaueops.
1g)\üfyX\l huc qvoqix fitÜM , & froprvt rß inß*r
vtttrii ligni de notie folgere, U. towwn vidtrt t ocu-
lit flagrantibus mrueri.
©UtgfT/ X>Ott torvum videns , exterrens oculit,
inu-icu attonicum icddcus , allein G5\oty
b "f ■
©iDQuno,/ Mc. ' afpeftu? minax, erux inruitus.
fyd)t / «^i öWf. formidabilif , w/ ©!okjid)te
Singen oeul ii gnci, flagrantes, minaecs, huntes,
cootuoli»
2lnqlanicn/ ^luwlanica/ 9lu^al»uijiii $c4l<iu}ca/
X)urc^ql<iii}(u / gur h>t S5orQldii)cn/ (£r ,!4n»
}cn/ Uberaliiiiir« / 3ßicöcr»jlaBjcu/r.'. Vd.x»
2MinFcit y/wnl emm fanon^mA &peculi*riintetfrt~
tttione ntuttqvtim egent.
@lCl$ / ©öS / ftur. @(&fcr / ▼irrum. ytfa-
«nam affinitatem habet Htm <3\tot l <8la{i/ QSXdfr
rit TS Qflkmtll / und« ttiAJH jorie d.Üum eft.
machen / vitrum coqvere. %>icvq>\<itl
QSrhigitl / J rinfqlflö / vicrum, calix vicreut»
poculum vitreum : m ftteie vitrum cetcvifia-
r mm, vicrum vinanum, eyathus. iDintcrttjla^/
ampulla atramen tana. ^ifhllifijlaö / Cucurbi-
ta , excipulum» phiala, t cccptaculum. §f n>
ftci'^la^/ orbis vurcus, fpcculanum. <£^i()4ja^/
acctabulum. v'i .niiali; / vitrum cauftuum.
gern 'lUs . ccle/copium. Qkid)i:ictcu ©ld^/
vitrum figuris c*latum. ©fmal)lt Ö)U6 / P»-
dum, pidurts inudum. Jg>amgldi/ OC>Ct llCIIl>
tjUi / maccllio, ru/yo unnale. ^Spu\}i'|gK\$y »i-
cjum fpeculare. ^)a^.}ltul / v irr um decu ma-
nu m circulis dtftinctum. v?d),uiul.if / tubua
opeicax. ^(I)C> O^Ct ^h^cqldS/ microfcopiunu
Cr PCl'Mlas» / iclcnucs, lapis lunaris. (ppitf^la^/
fttbium.ftimmi.aiitimonium. £t a ufti;t)la&'
trum luirxicum. Xdfd^ld^/ vjtrum qvadratumJ
SBcncöifA vitrunv Venerum. IuT4il>f l
fcrunij^jia5y macrolcopium. %l\tf(Xq\A$/
trum purisfimum. ^tllB.}ld<cr / vitra mutila»
obtufa, finepedc. %ixfü\\X (Slilß / circulato-
rium. Stnrr< ©Idfer. fonia vitra. »3 djttjadx/
dcbilia. tlinfclc/ nebuloü. JP>ctlc / lucida,
pura. ©IncP u^^ (&\ai/ nit bawbrity ba#?
fortuna vitxea dl , <j <x , cum maximc fplcndcu
frangitur.
©I^lcfll / DAS I Amin. ▼ ifriolum. <£in ©ultfrfn
vÖt'in/ gutta vini , 0*Ui Jigttulum vini appeUanU
©liskirt mit ifplrUttcn^m 2ön§cr / nimbus vi.
treus. 3?"I(5(:a«)lÄöU'iu / vimolum bullatum.
^il(fcni)l(u3lcinv microicopium.
©laftB/ £f SScrglafCB / vitriar«, ocular«, perlinirc.
(bla jirCH .i^.vwj rß figulinum opus encauftopm-
gere • Duitut (^.©Idfliren/perlinire, Jay iga-
rc, polirc cS'tmprimit vafa incruAarc- Ltbmc eß
©Idfur / Qy\a\ler / ^©laTry ttt/ omtiis matcria,
qvjr i'.'nc coi'iqvara nitorem lxvorcmqvc licti-
Jibus Tupcrjuducir. ©lajirtCC Ärilft/ amphora
fi. -minaarie coclaftpiaa. SBcrijlaprte ^tfcjcln'
reihe vicriacat , /Irr eegul* encauito fupenrj-
66?
©I
duäs. fölafirfei £optV olbjenec*JUqvarum
nitorem traben», ©lafunes (bifftitT / vafii in
cxuftata« > i
©lafet / Der / vitriarins , it. feneftrarius , alias ein
S<n\ltKttU<b£Z. ©l.lfrr exfomiur rtiam fufor
vitrarius, ©larfma<brr/QD«:(j>iej}er. ülJlcnn
Die/ vicnaria,fcnc(txaria.
©Idfhrn/Ö» @5lnfm / <4 vitreus, virrinus, hyali.
nin. (Sla|aitCi?Jd)Cll/ vicrcamina. ©Iiffernetf
Seniler/ feneftra vitrea, fpecularc. ©läfcrnc
glafefec/ lagena vitrina. t^AiVrflcQBeinfliij$c/
cenophorum virrcum. ©C(iod)fcnc gtäfVrne
glaftyC/ Stroit«»/ vimmc inrextum
virrum. ©täfernc gaterne / Iaterna vitrea.
&\aj<\\ I tft calvum fieri : 6mr (Slaljen/ calvcre, cal-
vefeere , calveH cn , & ötoljiq / qhlf|eet)iiq / 4dj.
cal vus , «labet. (£in Ibl Jßiger / calvaftcr , recal-
vus, # ölasheif / /»w $l»Hjc / Wt/avod #©hije
prnnuMutut , calvirics , caivirium, glabnrics.
(3liftf rtüm r/f foraincn in runica. A ©lilj rj?
'Ünrlty/ qvüfi «Untqü^ / Oos/ y?vr x>it Sortier»
QUtye/ i.e. Das ©cficbt/ facic« p vultus,nfo co-
NM ir/icit Hoc vocabulum $ntlU} i« vzt^«ri i--
««* r4>4 audttur, ftcui rß in ßripturi ,iibi: (£x
fiel auf ft'lll QlMltf? vor if)n / dcmi&o vuUu ad ter-
ra» veneubatut illum. (£iu 3 1 1 u tfr( .1 |j et) 2l«t<
|i(J/ racie« virginea , pro ovo inttr loqvmdum ptr-
pttuöufurpatur (Efcftdbt / /ii/f XngtffidH.
jij. lubricus, l«-
vi» , polirni , venuftus , nitidus , it. glabcr , f. r.
finrpilU, calvus, depilis. (Er tft 0011 Qlatttt
<£aOf/glabra, Incvicutccft. £rr 23ettt qebef
604
qlatf ein / vmum jaennde ilhbirar. ©fnfte
*0crfr fct)(fiff II //iw qebfn/ 01 fublinere , fumos
vcndere.blanditiis uri. (*j|Jtfe$ (Ptf/ lubrica
glacies. CHrtffe£ttril/ front erugara .expor
xecta ©Ifltfrr 5Beq/ viaglabra. ($(irr»cTPfii/
glabrefcere. (5!aff ma(&cn/po!ire,compIanare
©fatt hhweq nehmen / compilarc. ©larf ab>
fdjTaejfn / plane prarcidere , prwcrsfrnegare.
©Mfffü/ iKvigaTe, complanate.poÜre. ©^nit
(Cf / laevigaros , expoitrus, excultus. tOf it eitlem
SKribe oDcr^hnfreinalntfenpumicare «Dnpir
tfjdftfll ' emendare feabrinem charrae. HjMrt.
utm tompofita , st/ : %M &t t(B t ex feabro laevem
reddere €incjafel rtbgf äffen / I x vrjMif rabu
depolire. X)iirc^gl4ffrn/
tarn. OIii-mI^thi
perpolirc. H lßiei)ergMffirn/repo)ire
©!rttter/Dtr/pol»rör,compIanator. ©Mfffrimi/
Die /tccminaixvigati*.
vit« , labricBrn » hibriatat.
GHArrillU}/ Me/ expolitio, lasvigatio.
C*>l<if (liiui / Der/ »<^w /rri owi (Blattet / u. palpa
tor adulator. ©I^ftliiw/ B'öliffer^rMm^fiMr
a('cia »runcina , avl offen* Unriganlur, shks ein
(tftottv oDet Äeii led) tl)ob<l / radula,
@lett/ bflS / fcorit fari. ©rtbcrglef U lithargy .
r um, fpuma argenti. ©olbglctt/ chryfoeolla.
® leiten l&aiik JiaJrSo glennem / pedes lubrica-
xc in glacie , propric dunover i , labi , prolabi , d>
cliaare.
Ölnre ; al a> C*»!c tfc / Dfe/ planitie« , lubrica ta , gla-
ciata ,aqva congelau , giacic coagulata.
^leitei' / tet/ citubans . prolabcnt.
(^(eilUtig / PtV / lapAts > cafui , ritubacio • dcclioa-
tio lubrica.
$(eitid}t / ad}. labilis , lubricus.
^Ittfcben /labarc , lubricantibus pedibus ferri,
Sltlt'tk'm v£is ijlif!'cl)t'ii /glacietnleviccr percurre-
rc , pedes cclcrcs per lumcnam glaciem divaci-
care.
(iMjtfoVr/ föliffd)iing/ ^litfdjicbf / tdtmfunt qvod '
(BUüet/ (Bletrung/ d5lctttei>t.
^5lci'lic / ot«/ fulcs , orbita. 2ßaqemjleif c/ vefti-
31 um dccurrcniis in vi j rocas, Lft ab hoc glci^
ten / avaft Au tu CNcitf«.
©laub/ & gCeub / glauben/ ergleu*
ben/ geglaubet/ öt g^glcubet/ «e-
dere , fidem habere, adhiberc, tnbucre, adjua-
gcre. confidere. glaube/ »a* id) fc&e/ ma-
nus mex ocularas funt, credunr, qvodvident.
öSer nicf)f tUubv Per o»rri> oerö .MPM. qvinon
«redit, damnabirur. ^iiurm wenin gjttubcn/
parvam fidem alicui habere. Firmen £<U(CU
gltlllbfnic'innnD/ paupertnejuracöqvidem erc-
dttur. ©laub mir bat I hoc tibi perfvade !
©laub C< qeirip / fic habeas. gromme cVtlfc
glotlben Iftcbf / crcdulitas in optimt cnjusqve
menrem facillime irrepic QBer (fichf alauot/
UMiMnd): berruqen ' qvt lc itcr credit, deeeptut
r*pe recedit. ^en 2lH(jen i|r mebr ali ben Ob'
rrn )uql«tnbctl/ oeuhs magis habend« eft Ädcs*
•vam a tuibus Q^eqlaubeti / tt* ^rqfaubiqen/
Compof. id. qvod fS'aubtn matben/fide dignum
facere, probare, ad expericnnam provocate,
confirmare & adilrucrc aliqvid rcrum argu-
menta«. ,
xt a ©Km«
66s
666
©laube/ Der/ pi. ©lauben / fides, rWchcas, faducu,
confidentia, aflcnfio, i/. gratia, auöontas, re-
ligio. ©CT Sbrifflid)« ÖUuilX / religio, fides
Chnftiana. £atDlifc&e/ Utttlföt ©laube/ fides
Romana, pontificia, Lutherana. (£»angcli|cher
©lai*e/ Ai*9lD0|blifd)cr(ÖlaubC/ evangelica,
apofrolicafidc*. 3Rurnfd)rr ©laube/ fetade-
lira, ftulta periVafio. VoUnfött ©laube / reli-
gio fimulaca , fiaa, frncretiftica fides. SoifcU
©laube /atheifnius, h*refis diabolica. tfinöcr
©laube/ juvcflilispcrfvafio.crcdulitas infantilii,
•flcafiM fiducia. Slffcnglaube/ Aberglaube/ fla«
Henglaubc / fuperftino. «Mtcrocibcrgldube/ per-
fvalio anilis. Uberglaube/ fuperabundanria tx-
da , excefTus, abutus fidei. §al|rf)cr ©laube/
uuniea-fides. SllDenglaubt/ judaifmui. £ci;
Dengjdltbe/ gcnulifmus. Sß^btlillaubc/ fpes va.
na. SBunDci'dJdubc/ fides miraculofa , illumi-
natiofidei. ©lauben geben/ credere. ©IdU*
ben bemabren / fidem rei alicui aften c , diu
©lauben halten / fervarc fidem. tueri, praefrare.
deinen ©lauben retten/ fidem Aum Ubcrare.
©Idubcn brechen/ fidem datam fallere, frangere.
c£t hält rceDcr $rcu ned) ©lauben/ omniafee-
dera violac. ©ie bdben le$t ihren ©Idubcii »er*
bren / fidei defieere cos nupe r eeepit. olcr$;
glaube / carbonarii fides , fides inccria* battolo-
•ica. UlldldUbe/ incredulitas.
©laubig/ y&lnubcnD/ adjrtl.^adwrb.crcdcnt,
fidens , fidelis. <£\\\ ©laibiger / /i« ©lfluben=
Der/ sÄ. ©leubige Thrillen/ Chnftum erc-
demes. Brugia ubiger/ nco-converfus. ©lau
biget ' Uam tß er edicor, fvi ptcuniAtn errdit ö mu-
iui dat. (Beine ©leubiger bcjahlen / fol vere, fa-
titfacere creditoribus. £cicbt oCct ©enigldU»
big/ & JeiehtgldUbiger/ crcdulus, temere credeos.
^tdrf gläubiger / roboraius, fortis, firmus, con-
firmatus in fidc. e*IPad)glaubiger / langvi-
dus.dcbilisfide. UltgldUbiger/ incrcdulus. 3u>
tfclglaubcnbcr / nimiiim credens. 2lbcrglcu»
big / KT 3lbcrgleubi,*d)/ fuperrtitiofus, tf; iuper-
ftitiose. 2ibergleubtfd)c 9Jci«el / inanu, impia,
masuaremedia. Slberglcubifch £»«9 / «*
le« * nullius virtutis.
©laubbaft/ ©laubbar/ glaublich/ «4f 8. £Mf '•
fidcdi°nus, crcdibilis» probabilis, vcnfiniilis,
,erö <on(entaneus. €tn>a$ glaubhaft machen/
p-obare, eertum reddere, fidem facere. ©Klub
hafte tyerfonen/ hommesfide digni. <£i ifl t nicht
% IdUblltj)/ rauoni cgnfcmicas nouett. jidT*rb.
efi : credibiliccr , verifimilircs , probabtlitcr.
Unglaublich/ incrcdibilis, inauditus, incrc-
dibtltrcr. Unglaubliche (Bachen/ ftupenda.
©laubigfeit / Die/ pcHicutn rjl t crcdendi facultas»
exedulitas, ' nonnunq-vam fides, fideliras, aflen-
fus. Sic : ©laiibigung / i» ufu non tß ,fed
fitum Beglaubigung/ probauo, vindicatio
cacis« affirmatio.
C l ! ! 5 iL 1 . üben / ä fide deieifeere , mutarc, defercre rt-
ligionem. $tRan hat ihm l«iugft nusacalatibet/
jam dudum fides ejus concidir , nihil ftdci ei ha-
betur.
Da hinglauben/ levirer in fidc fundarum cfTc, flu xi
fidc iici. vrr glaubt e^ fo hin / /Iw Dahin / du-
biam- rei adjungit fidem. Q)» an glaubt ihn fo
Dahin/ fubleihoris fidei cft.
(£llt glauben/ potticeß, fidem infirmare, dcbilitare,
abrogare.
?0?iti S5*^ebenglaubcn/ confenrirc, concordare in
fide, aderedere.
üBieberglanben / in fidem redire, animum aderc-
dendum denuö inclinare.
^licglauben/ aflenriri , fidem habere, multüm con*
fidere. 3<f) gl lllbc ihm bd^ nicht JU/ nonaffen-
rtor ei , nihil ci confido. gutem dll^UDiel v u<
glauben / fcrocius&nimium fpcm-Tuam in ali-
qvocollocare.
©leid) / gleicher / gldcfccflcr / »mi.
Iis, aeqvalis , it. planus , aeqvus , d par , compar.
©leid) unu gleich gefcll t (ich gern / pares cum pa-
nbus facillimecongregantur , funilis fimili gau.
der, graculus graculo aflidet. (Einem gleich
fern / paremeftc alicui. (fr ilt ihm fü alcid) dl^
»i\r er ihm aus Den gingen gefdjnitten / nec otum
oto fimilius. ©Kid) machen.' adacqrare. ©leid)»
ad)ten / exjeq^arc. ©leid) (Uhu / paria facere.
©letch gelten / acqvipollcre .ajqvivalcrcindifte-
rentem efle. Um gleichen ©eroinn unD SSerluf./
ex asqvis dt iniqvis partibus. ©leiche Jedling
Dft S5eUte / aeqrabilis praedx partitio. ©Icicbeä
©c(id)t/ »dem femper vultus , cadem frons. €f
iSÖbepUl gleichetl bewenDeil / moderati animi
cft, »qviu» ftudet. ©elt macht dllcö gleich/
c x.cq v.u omnium dignitacem pecunia. ©leid)
fud)t fich/ gleich ftnDetftch/ qväm femper fimi-
lcm ducit Di us ad fimücm, it. btßta brßtam nennt.
©leiche üafi macht 8reunDfchdrt//iTf t bricht
nieinanD Den SKuefcn / »qvalitate continetur
concouüa, bleiche 'SxitiiX / Reiche Rappen/
pares
667 ®t
parc* in Uborc fint pate» in honorc. &kid)($
mit gleichem vergelten / p*r pari referre. ©jet»
d)cr Krönung femi / ejuidcm fententi» efle.
©lciej>cr ZtiV pan coaeqva. ©leiten ScrmO-
UCit* 5 / aeqvali* fortunae. 3 n fllritbcn SSebrt/
arqvali prctio. iln ©leich, unb 9Cccf>t fich, gemü
gctl la^cn / acqricJrccrejudicatis,fententiam ap-
probare. ©Wicher 2Beifc / P«»l' mono - Stuf
qlcicf)eil igchjag/codem pafto, fimiü rationc.
•bi-'rglcicbcu f taleqvid, cjusmodi , ejuscemodi,
hujusmodi , hujus notae , comroaris & genens.
dergleichen fllf>n / fimular«, fimili racioneat-
qye alü facerc. SBenn etwa* DcTalcic^cn vorfallt*
ntcnfoUc/ fi qvi«l hujut fimile forte aliqvando
evencrit. ©etfglcitfK 11/ icem . itidem , norrali-
«er. jiMlcicbcn itcmqve. Unglcldj/ inatqva-
lis , impar , difcrcpatu, anomalus. Ungleiche
Jtebc l norrida , hiulca oratio , orationis a/peri-
tat. £ie Naturen finD ungleich/ naturae »ariant.
llnglcicj)crÄop// uiiijUicöcr einn/ diverfis di-
verfa placent (fttvatf imalcid) aufnehmen orwr
Verftei)fll / finiftre interpretari , Wpo; in malAm
vj>tem .iccipere. £r ift gatein ungleicher W>
leget / imqyoj interpre« , aeftirnator injuffuf
eft. UngleiO)« Sitten / diverfi , dUfirailimi mo-
itli SßlC Ulialcid) Qt\)tt JU ? qvam iniqvc
comparatum eft ? Ungleiche ^d)fi§eln maeben
fehjle Singen / inaeqvalirai parit bellum,
©leid)/ a iv. ftmililttJ. seqvc, pariter , fimul , unä :
»hm qvamvii, qvafi , modö , proxime: eß etiäm
tdv.temjoT.nolMtL: conftftim ,a£hitum, illicd,
protinüi. f\eb IVill glrid) f omniCU/ mox veniam.
©leid) nac& Den Seoertagcn / fub dies fefto«.
©leieb roie er fagte / fo gieng e< / diftum factum,
verbis faflarefpondebant. ©leid) foviel 2üortC/
totidera verba. ©leid) anfangt/ jamaprinci-
pio. OBcun gleid) SÄomurf Drubcr Farne/ vcl Mo-
no judice. SDu maqfi gleiefr toll werben / per me
vei infaniai licet, ©leid) wie bu mir begegnete^/
ab illo tempore , cum mihi obviam venifti.
©IciebiU rnhten/ rem acu tangerc. €r rebtt
gleid) JU/audaöer, eonfidenter loqvitur , veri-
profitetur. €in £ing ift glcid)ivie man
fagt/proximarebu«opinio. ©gilt mir qlcidv
partim intereft . unum dt idem eft. ©lcid)U*ic
bn6@olb in geiitr; olfo wirb biedren* in ©e*
fa!)V trrant/ qvemadmodum aurum igne, fic
4Jei inpericuliiprobatur. 3ugleieh/ una, fimul.
$W,Uglcich. I panter, infimui, fimiliter. Öllle
lilglcici)/ omne* de finguü , nomine excepto,
03t €68
unö ore , univcxfi , omnes cx xqvo , omnea ad
unum.
Qfttid) I fvod ttutmfcribtml ©laic{) /flur. @lef#
d)CH .* Dictmtur arciculi , commiflurae , compa-
g« , nodi , ST venebraa. ©lieber ItVffdKR iltev
©leieren / internodia. ©ie ©leiencn an Jtorn.
balmen / geniculum. Oh«e ©leiebeu / enodis.
©ic 6fckpM (Ol Singrnt / nodi arriculorum.
©leid^e t(9 SKuefgraW/ fpondyli , vertebrz vci-
tieuh. ^it©(eid)rn7gcnicu!atim. S3on©leic5
ill ©leid) /articulaeim , membratim.
©Ieid^en / acqvare , complanare , aeqviparare, aifi*
milare, referre, acccdcre , aemulan. (c!0 i|f ihm
nichts jugleid)en / nihil ei par efr, X)ie £o$rc?
g(et(f)t Orr Flitter/ qvalis mator, min rilia. ^«
IKn Jpof gleiten/ arcam cqyare. Comvoßtä funt:
?lu^glcid)en / complanare. <£inglcicbrn / idrm.
(fineu raupen unebenen Ort cingleichfii/ locum
afperum de fa'.cbrofum complanare« QJerglei«
eben / comparare. & t|i bem nid)t liiverglei»
Chili/ cum hoc conferri non potetr. ^ine
tabt Vergleicben/ parem gratiam referre. t£ine
|f reif vf achc vergleichen / componere litem.
^m? mit Dein anbern verglcich<n / mutnam ope-
ram praeftare. vrincn T>icii|i ir icOcr vergleichen/
operam reddere, oftlcia compenfarc.
©leicber/ 9ct/aeqyator, divident, pariator. tß(ti
gleicher/ arbiter, delcgatus judex, commiflanu«.
©ejid)t^gleid)cr / honron.
©leicpbeity Oic/ «/.fi«©leicbe/ fimilitndo, parirar,
wqvalitas, aeqvicai. ©kidjbeit halten iv^ret
am langten / «qvale diuturnum. ©Ieiebheit
bringt nrennofeftaft/ »qvalitai amiciriarmatcr
eft. ©leiebbeit In Der &bföaftt fuccesfio inea-
pita in parte» viriles. (»Mcicbhcit am Hilter/
at qvae vitas. ©leiebbeit an Der ©rdf< / propor-
tio. C')leirf)(ui t am ©enebt / fimilitudo vultte
©lcid)beit ber SBorre unb *r acben / analogia.
Ungleicbbrit / Ott / inacqvaliras» düfimilitudo,
anomaüa.
©leidjung/ 53erglcieJ)ung/ Vi* I comparatio, ex>
aeqvacio , pariatio , collatio , compenfatio > ho-
ftimenrum. fjbre 6ache beruhet auf auttlw
fJ)er 33ergleid)Ung/ conrroverfia eorum per ami-
cabilem compofitionem finienda eft. (Ffj iß
feine SBerglcichung jnjifchen bet>ben *u hoffen/
non eft fperanda pax inter mrcuq ve. ÜBeilU eine
SerglricQiing iivifdjen was fcblechte? unb grofi
fcs ill macr)en/fi parva magnti conferre liccar.
66g
©!
©1
670
SFerqlcidv Otfr iif»:^i«o^Cankid)inuv << fm mni-
aäio.compofttio, &ju> idice rcccAus , concor-
daia. (Vr id) , Uff) er ikrajad) judiciair erans-
aftio. SiujiT ^cru:>:lid>. r / cxcraiudicialit.
ifl be&er ein magerer 93era,lei<p / ,1 le eiu fette* Ur
fd / convemum rsucilrncum praeftac pingvioti
fcncevili (£0 i|t es mit Dem Schleid) iroifeftcR
ibncnbctoant/ hastunc leg« & paftioncs focic-
tttis.
Ungleichheit / Ut I disfimdirudo, diverfitai . Un
äleid)heit im Saften ma$t feine UiuUctchi ut im
(Glauben / diverfitas jcjunu, non facit diverfica-
tem fidei. Ungleichheit unter ben Äinbcvn er*
reqcf r-iel 5Bibcrn?illcn / inarqvaiicas haercd»cat;s,
parirdiicordiam inrer liberos.
©h'iihntlj? t ©a«/ ftmiliTudo , fimulacrum , imago,
effigics, comparario. (gin ©leichmijj qcben// fi-
mile adducer«. ©urd) ein ©Uid)niijj Mqcil/ per
parabolas loqvi. Qfo ©IctchuupmadKn/ fimu-
^ lacrum alieuju« rci facere.
(Öleid)^nen / qvodftre ©(eignen ejftrtmt , fingere,
Jimular c, prarvancari , mdr ©lcid)Sncr five ©lii$<
DtXt fimularor , disfirnataror, hrpoerita, fancli-
catii fimia. ©Icichsncrcn/ ^©Icisncreü / ok/
riypocriils.nmulatio. ©Mchsticrifch/ fiiffSUitit
DfrifuV firnulace, hvpoci incc
©leichlid;/ &frttpitnti'us ^erglctthlieh/a-i/. & adv.
aeqvalii, £f>; arqraltcer, comparativus, compa-
rabilis, comparate, xqvabducr,aeqv4 parte
Ar condicione, eodem modo , uno icnorc. U r,
fllekhlich/ imparirer. llnt>ci'^U'id>lici> .i/.-ffm r/i,
buepari,cxiu ius,y\- cxisnie, peaeftantufimus,
c^- prcAannsfirae, iacomparabiliSt££ vi;'w,vt-
a3>leid)fam/ *dv.fimilit. q vafi, cc«, teluti, tanq*am,
pennde. ©Iciehfam/ als ein rechte* Sßeib/ in
modura palte uxorit. ©Iciehfam qicnqceibieh
• AU / tanqvam fi res tua agacur. @lcid)jam tvic
©Olb 1 veluri 1 n Aar auri. ©Icichfain flW ein
diatlb/ iatrocinn modo. ©Kkhfam UN'e %\v
@a|tc/ per fpeuem epuiarum. Indt mov. voetb.
©Icicf)|amfcit / M* / concinnitas, llmilitudo,
analogia. Et ©Icicfifamlid) / ijvod idem rfl sc
(Blcidyfatn / pari racione,codem modo, (knili-
t c 1 , non aiircr, ad 1 n Aar, paricer ut.
QMcim / ^leimen
fimtilarc , fub vulp« latere. Hi*c ©UirTTeT 5^
Saxon- Ö5letni£e I fimularor , homo ftrearut.
\ £>leimerep / latebra , prsecxcus , dtvercku-
lum.
©lieb/ ***/!iur.(&[kbtt/*>>Hi#isrsia+
mit Itttihodit £ieb: & ideiapporet, qvodQftub
compejitum fit rx pTxpofitiont infrpdrabUi ©C fif
^iev/ qvjfi <Z5(Uct>/ JiieD üHum /i/i//e awtfpi-
rrjf j^ri;«jri>UlijenlieI>er/ palpebrae. Jcn<
aita comp fit j, ut: (güi Jfannenlicb/ Xate
UeO / opercuUim canthan , ciftae. ^en|lerlt^<r/
▼aivac teneirrarutn« Üieö / /I w (*>lieD / f voaf mr-
iütf ©li^^•^A<•rr/r/r,prop^u , artus, jundura , com-
pages • vinculum membrorum rfi , dtindr ad va>
rta rtftrtur % ut : (filib Oft Öippfepaft / gradm
cognationum. ©li& btr ödjlacbtcrrnunoy or-
do . feries acici vd piialaogii. @(it)er itVHCben
Den C2)leid)en / imcmodia. ^aj SOtannlidje
@>Üb / pcnis , mentula , virga. (öeburtsaltÖ/
matrix , vulva , geniulia. X>aubtgl(0 / mexn-
brum pnncipalc. Pitihrsal^/' pars fenaras.
CO» it JtD Der §rud)tbrina.encen ©cfcOfetaft /
membrum rocietarii , fodalis orriinis Carpo-
phororum. ^eibesaliD/ pars, membrum cor-
poris. (BinnenqliDer/ Organa Ten (uum. t£ii
©Üb terreilFeH/ luxare, locö emovere arneu-
lum. (Ein ©Üb verlieren / mutilan , membro
diminui. ©a« 3ittern ber ©liber / tremor.
©Uber abfielen / deartuarc ©Uber ttiam dicun-
tut Anpcs , gencrationcSf propaginet, aerates.
©Itbcr an ben Letten / catcaula: opere perplexo
fibijunftai.
©Ilblein / X>AS I dimin. articulus, nodulut , par »um
membrum . parneuia.
©libett/ B /rrftM'MiiW/^tnallben/mcmbratim jün-
gere »«oafiatc, coagmentare, u. plurabare , fer-
ruminare.
©Übung / Stnglibimo, / Cic / coagmcncacio, co-
a/TatiOt Berus amculorum.applumbatura ,fer-
rumioatio.
©libiq/ tf©liblidj/ *dj.&adv.Art\c\üo(u*&uxi-
culacim. ©iiM^libiq / membrofus. 3n?eJ)ali--
bnj / bimembris ^bimembrarim. J^lcnaltDi^/
rncolos , crimembris. Sic )ßitX> Stinf» ^cd)^>
vll:htj q\.idrimcmbris, &c.
©Irtcrn/ ^ntglibern/Serglibcrn/membranm fe-
carc , membra arneularim dividcre , obtrunca-
re, mutilare.deartuare. Hinctin 3eraliberer/
ieclor membrorum , anaromicus. peilen-
ierqlibewr / ftruftor. Scrff ibet unq / Di«/ fc-
clio , anacome , anaromia, ©libciid)t /c^€Mu
terbaff/ *d\. membrofus.
ItXUXI OK/p/«.. Oettern /pr<fr. Membrum^
par«.
6 7 i
CM
particula , demdt mtt.xpbor. lircra ,<]V* vox Istma
ab boc noßro fcit fnt £et d«8<» W7. -Vmm; rntm litcne
«rd/i mcmbra ßtUabarum & verhorum : Ata^ ab
D'Jt tttttX dtdmcitur : (gin ttttCUX I Gram man <
cut. feettttflltt/l/ Grammacica. &tternxd}fcl/
rnccathctis frvt tranipofitio vcrborum.
£ttfCl / l'ÜfjCl / i\\U I tAy Saxonuum, ä fttt/
[in ©Ut) / parvus , cxiguus, mi uutulus , a/tvtrb.
partim . pauialüm , pauxillüm , pauxillacim,
qvara mm im um, ceu dicat , adebexiguum, utt/ix
a> ticulum afvet fangitudint.
XtPßCtn/ qvtfi fttpern/ minutacim fblvcre.
compoftta : 23irlippcrn / mutilarc , diminucrc.
Scnipprrn/ particulatim dividcrc» in partes mi-
oura« fecarc. SuelippettW parce dare. Hinc
rippa'Cr / Oer / particulatim folvens. ^Sippf'
rang/ ^ndipper nmy Die parttcularii folutio.
©limm/ glimmen/ gfommen/ &
marc, familiäre, caltgare, igncfccrc, glifcere,
langvidcardcrc, ©ünimcnt)/ fumans , fcintil-
lans, caitgani. ©limmeni»e Si oU'tl / pruna, car-
bo ignefecns ©ümweilDe« £rtd)t/ langvefecns
ci y che .1:111.
©littimfr/ Der/ propr. fjjr* glifccns, rutilani,
<an dem , aiq, Luv/er & Heftxrm^tX tHorgen^
Mit» 2lbcitDficrn / po#r. dicuniur Die (Flimmer :
In l\rc ir autem üantcatur magnes , non qyidem la-
pK i'Je , frrrumattrahtus t jed ißt Upü ex cruftti tt-
nui\fm& conßant ar Pento firmln ac mica diilw, alias
Call / etlbenveig / tfUUrjenfUber / r ^ft 1 *-
tabutum mttaÜicorum^-
©limmumj/ We/ ignisglifceni,fcintiUacio,can.
dor, candicantia.
©riinnwg/ ©linimicfrl/ *4 qvod (Ertimnien w
candcni.
51 nglunmert/ candefeere, ignefeere. SUifgliltrirret!/
erglimme» / tdem. «Hiitfalimmen/ extingvi,
deleri , rangvefeere. gortglUÜHteH eß , ovando
ignit Jerpä &anget*r, attpx carbo magü magkq^
tgneftit, alias BuftifMiMWIt £)uTdwlinimen/
ignere, igneum fieri. ©erglimme«/ qvod etiam
aUeihtr 2tu»gimtrtKll / igne depafei , confumi.
^tX^Xttmttiidmtß.
^Iimmem/ micare, cornfcaTC, Widern qvod
<ftlimmen/ mdt ©limnirrung/ corukauo, &
^limm(rri(^t/«n«can»,corufcan». €in glimme^
tii>t XUib/ vefti« candeas.
^lÜb«U/ &®[btn/id.rßvvcd<B\immtni can-
672
dere, compoßa: iMb.jlfifjfO/iMnÄcn/^uf*
reno varc , purgare ignc.
B9lt|ttbrl / inflammari .accendi. iQ(X%[h\)(H f
comburi , deftrui flammia,
©IllbUH«) / &freqventius ©Ulf / Dfe / inflammat io.
candicantia. tavilla igrura , carbo tgnirut. giMi
iTf 4iiU / inccndium. $. l ictjf j^IuiV ardor belli»
ticbe^]!nf/ flamma amorii. 'J"']i'nDnliit Tplcn-
dor virrutii. ^uqcil&glut / fenr«c juvenil«.
3crntfiUu(/ Ma^rancia irse.
©lubenD/ ©lubidx/ 8<©!uftnb/ ©lötw/ adjeB.
candens , ignuus. ©lHl)C«Dcr «Ofcn / furnusar-
dcn$. ©l«I)cnl>e Äolc / pruna. ©lubcntcr
ißi anb / rorru. ©lübeRb (Sifcn/ ferrum can-
dent. ©lubenbc fiunhn / aliat (EFIunfcn / fein-
tiliaa , ftn&urae ferri, dicunlur etiam (Bnuft'und*
©licijkn/ d>n(\)l au*v.\v\cn (cinüllaiagcre,
fcinrillare. ©nci|iUOg/fcintillario.
©hwft/ 0«/ yiw erlogen«* <5ne1fi/«Aii
^almtfd?/ t'a v.lla.
(Rillte / Die/ riitubulum , forceps, prunieept , m-
ßrumentam , ^rö prun* C^d/u candtntia ttuentur p
& i/v6 ignii proruüur.
©limpf/ Dft/p/ar. f«r. ContraÜtmtß ex <Bt4
Iimpf / d &trlOC / mif k, moffK. fftnr no-
f jf ; modert um , com 1 rarem , Icnitatem , ttqva-
nimitaceai , indulgcnxiam. ©iimpf etiam eß:
aucloritas, digmtas. prasclara cxiftimario,
virturis opinio , vulgi : refpeHat , reputatit.
(Sli in pf gebrauten/ lenitate, hamanitare uai,
facilcm arqve percomem fe prasbere. (£ftra^
mit ©liltipf trlfllUjett / raeHtcare aliqrid confe-
qvt. £>cs 0>l im pf $ in uuum liehen ■ leaicatc ab-
uti. (£$ ijci c idj c t i^roe ju gutem ©Iimpf / n o-
men de famam inde adipifeieur , hoc tpii hono-
rem dar, glonam arTcrr. 9ßp ©Iimpf md) t bei«
ftti Will ' 11111K man mit t)er (Bd)i$rfe bmber her
fepn/ & bona verba non proficiuntt icventarc
agendum cft. (üe ber nf't <£br unb ©Iimpf / de
honorc pcriclitamur, fpcßar ad dignitacem no-
ftram.
Uuglimpf/ O«t/propr.fcveritai, vehemenria, an»
ifcncai j fed freaventius ufurpaiur pro convitio,
ertminatione, Uib(annaüonc. ^i|'; bringt ibm
ariden Uttcjlimpf/ criminofum hoc ci eft.
Uncjlimpfen / & deampofitum : SJerunglimpfenv
convkiari > criminari , in malam partem inrer-
prerari , fubfannare. J{d) fnrd>te / (ie mÖd)tC
mid) beu tit verunglimpfen / baucinciui, nemc
crimv
673 ©1 674
criminaretur tibi. (Er bat ihn fo Pcrimglimpft,
ei f Ollte 1: ich i Ärger lernt / ita de eo locutus eft,
uc acerbius aut mhoneftius efle non poflic. ©U
gebefl nur barmit um / wie tu mich »ernnglim*
pf;n nirch£;ü / id agii , uc male audiam > uc no-
men meumfordibusinqvines.
Unoltinpfec / S3e rungliropfe r/ &«/ obcreftaror , ca-
lumniacor , cavillaror , cradudor. Ungltmpfc<
via / SöerilHglimpfrrin/ Die/ fasmina obtre&ans,
cavillans , calumniaot.
Unglitnpfung/ 3ttunglimpfiing / W4/calumnia,
obereftacio , racitum convicium , malcvolentiac
plena oracio , &Uem jWilrtcjlirnpf.
©Umpflid) / «V/. ÖTniv. modeftu» , placidu s , man-
tVccus , humanus , comii , micit , lenit , & : m o-
deftc, placidc, humane , com : t er , cum dignt-
uce graricace. ©Itmpflid) SJermabuen / ad-
monerc moderte , habuo rcfpc&u dignttati»
commonere. ©ebr glimpfliche (Sitten/ mode-
ftisfimi mores. $luf0 allerg! unpflicblh" / mo Je-
(risfime- , (umtni Jiumanicate.
Vluglüupflid)/ adf.& jJv. tudis, morotus, afper,
accrbus.criminofus, Ö*; aimioote, iniqve« in-
diene ,a(peritcr , afpcic. (Einen gar unglimpf
lid) halten / nimisafperealiqrem tra&are.
0lO§ / Ut/plur. ©lOgfU/ i»c«m/«r : fi.
bulas Öf annuli cacenat t jed ©|o§e / commen ta-
cio 1 incerprecacio , expofttio , Gr 4 cum effe vide-
$ur k yXOcrm five yAwir?« , lingva , qvig gloffe-
nuttg&ffckolia exponunt fecretwrg lingv* uicujtu
notienbtu voc*bulk. £)cT Jett ift bff f V ah? blC
©ltf§e / tcxcui , non glofl'x mhaerendum.
©lofjircn/ interprerari , cxplanarc, exponcre,
commentari , vuhb glegart. ©a$ finD fd)limmf
£cutc/bie aüetfgjo&ircfltooflen/ perverfifaomi*
ncs qvatcuoq»e perverse interpretantur.
©Hairer/ t>tt/ interpres , commencacor , ex-
uofkor , cxclanacor , vulgb Gloffxlor. (J$ iß fein
feuet) Ohne ©lof irer / nulfui libcr timfconus eft,
«IvinGlofläcorumlimis 4c cenfuris afper loribus
fubjaceat.
©lofirrnnq / m« ' commencacio , gl 0 Aa , glofTema,
&>..'. 91-0./ <0|oßc.
wxäbulum xengtorium , qygfi <St'
\ß%l excrcmcntum.yx'oi/frjf e\iciunt,cuntalvt:m
lerMü. Et ävtdfi (J)|pp/ gloft*, eitudrm fit Originif
nimirumh SLA^Cn/ Um, ut (Bloß fit iltt (Efclrtf?/
pgrtut qvafi novtu l£ eiitio auilicr , potijfimhm cum
Lgtmi Critici ntn aiti utrti fud de ülcfk t'.yj-.i,
analooia ?vo^, aliqrMitum durmfiulg & iwge pe,
tits tffe vtdfgtur.
©lutf / gltlCfen/ glocire, glodtare , ivx
GäÜinii prevria , fru cum ovi» ineubitur* funt , fem
cumpuüos du cur.: &gdvocgnt. Vbcedur rtütm gra-
cillare * ficuti Gglli cueurrire dicuntut. Ab b*c
©luden dicitur etiam $!uet)frn fru ©luren / fin-
gultire, 0? ©lucfeien / glocitare. öa* &r\
«llud)|"et tf>llt / cor ei titubac.
(^lacte / W«/ ©lucfbenne / gallina glocient,'
©lurfung/ ©(e/yDae^lucfen/ glocicacio,^-
dtur rtütm tut ©llldelen. Aiulttrgf avoave put-
hsggllmarumhac voce : ©lllCrVaJuCrV glUCf ! fW»»*
io iffk tfeam projicere volunt, elltciunt.
& Iii Cf / ha»/plur. car. Fors/orcuna^cafu«, inex-
pectacus e venrus Sine dubio tfi cnr.tr aäum ex Qfff
lurf / 7 tc./ *<St\maen/giü äÄ<nö«/^» ^ ^
et««/ äße* rf , 4 k\td€»l falUrt, cgicitrgrtjtn.
vgnt. F01 ts(Je efi k filmen/ jaecre, poitcum cfic,im-
de ©dead/ commodut, ^©eleaenbe i f / occafto,
iU ut ©clucf/ nihil giiudfit, qvk r. &([( ^Cllbeit/oc-
cafio, yaccidcns7voi.il/11. Efl enim verbtun me-
dium indifferent* tmde dico : 0>li t ölüff / erenras
forcun« optaruitcafut fecund us,fclici tat, form«
na profpera,^ 5&6fe^ ©lud / /in/f Ünglucf / infbr-
runicaa, infortuniunucatus adven'us. ©lud JU !
/orm« fa.'utandt, ave ! talvc! ©lud auf Ifotmitim
congratulgndit idem qvod : Sit fclix & fauftum, res
bene Terrae, f-noi vulgut dein.lt trgntformgvit m :
Jcpfauf. Hnif Scofauf trinfen/ (rmpofio cm-
cionem rurmare jru eclebrare. ©Kid babeil/
fortunatnm cfTc. ©lud tllbf allrf / fori
domina campi. 2luf ©lud unD Unglüd roagen/
periclicaci» cKpeririiortunam , vela vencit per«
miccere. ©Ott gehe ©lud / Daui oene forcu-
netl ©lud aifbfc ?Kfife / felicicer cibi cedat hoc
iter. ©lud n>nafd)en / congratulari alicui, vo-
ca pro alicujuf falute facere. je ärger Scbalf/
\( Dffcr ©lud / qvöqvis neqvior, hoeforcuna*
cior. €r bat mebr ©lud al^ D£ed?t / f oreuoa-
tior, qvam üpicncior eft. QDolbem/ DtT fid|
in fein ©lud fd)idcn Fan / q»i fortem placide tee-
re feie, ille Tapit. SlJie luane niaebt - ft» bat nun
aud) ©lud / Au cuiqvc mores tbrtunam bn-
gunc
OlUeweiberalüd / fortuna anllk 3lpriBcnqIrid/
fortuna Sutbunda < fugax, inconftans. $a(ae>
glud/ fortuna pro/pera in duello. $Bier< pve
' fcrauglud/ cetealis. QfiRfmU/ fonCbri-
ftjano-
675
(53!
$1
676
flianorum. Qfchftllurt / favor racrcurialis, di~
eitur etiam ^pU'liJlUCt SieneMlilcf/ fclicitas in
digendii famulis. (gbeotäcf / fclicitas matri-
monialis. (irbc illKf/ divcs JicrcJiras. greife
ql iicf < forniDa genialis , fuccefTus profpcr in pro-
cando. ©alqi'najucj / funiruptio , forcuna de*
fpcrata. gilÜvjlü i I caiusabsqvc lacfitmc. &ti
burt^llicf / faccciTus gcnethliacui. J^>anl>f ^liut/
culmen forcunx. .£> ju£qlikF / res familiäres fe-
cund*,auft«. Jfjci'Vcll^läcf / facilicas in obei-
nendis munenbus. J£>immcltfqlucf7 Talus aetcr-
na. J^üfelhef/fors aulica. Jpuremjlncf / aroores
faciles, Venus favens , qvod rtttm cumfiüe dici
potrß : 3ungfer<;h < icf. ÄiUifgliiiF / negoiiatio
foTuinara. jCnegerfaliKf / forcuna bellica.
k\ichqlncr / arridens, blandicns forcuna , ahas
@crjineid?dgl6cf. Snmpeiuslücf / forsvirrca,
%ilis , cemperaca : ftd fortuna temperata rlum eß
ttlurctyl&cf. 2ßadjfijlwf / cacca, noltivaga.
^>fcrD4lncf / AiccctTus profpcr in alendis eqvis.
KdMtftd i > lc r profperurn. <§djailbgjucf / fet-
Iclla forcuna. <ScbeiH4jü(F / Isibrica fortunx
facics , felicicas apparens. ÄumpelaltlfF / for-
tuna ccmcrana.fubica. (StScijIÜcf / ruralisfcc-
cundita*. Crtcnuilmf / fatum. £cnfcl$flluct/
for* magica , cx mcantamcncis qvxfita. UÖrtf
fmgh'lCf / Mars favorabilis. SBailbclalUCf / for-
tanx vulcusambiguus. SBeiberglÖcf / fbrminea.
€U?clfqlÖcf / mundana , fragilis , temporalis.
QBicICMlM / forcuna novercalis. 2&unber<
qlllcF / cafu» mirandus. 3aubcralnel / id. qv»d
te ufcteejlöef. 3rceili'Ujlucf I fortuna dubia.
©Iticffll/ $C0jucfen / fuccedere profpcTare, fe«
cundarc * feliciccr evenire , profpere caderc.
flcach 2Bnnfrhe atfttfcn / cx fentencia evenire.
©lucft ti einem/ fo glucft ti bunberten mö)V
Bon fempereft felix temeritas. <£i al&cft Uttf
fccobenanf cillcilfl} Weife/ fortuna mihi cum co
communis eft. (£r i|l mit einem jiattliehen 9m(
bedürft tDOrbeit / fortuna duce dt comice hoc
munus confecueus eft. 3cb bitte/ er tt>PU*e mich
mit feinen befehlen bcjlwfen/ rogo, velis me
honorarc.bcare mandacis ruis. SßeglucF t ifl ber/
n>er fein eisen £err fron fan / fortunacus U, qvi
©licthd)/ ©lutfhaft/ ©IncrWtig/ e?©lucffjaf'
tiglich. / felix , fortunacus , faufhis , Hörens , bca-
tus, it. profpere, felicittr, Fortunat^ forruna-
tim , faufte, fccundis avibus. ©Incflitf) fort'
Heben / bcnc fuccedere , fcliccm exitum habere.
©Illtf lieber gürtgonq / progrellus forrunaru»,
exicus Placidos. ©»üefhafte $ubcflftucfc fcbrtt
niemailb / forrunacum fcehis pro Minute ha-
betur. & burf fieb niemanb »or . !iut!td> «eh;
fe« ■ er habe Denn fan lefjftf £embe angelegen/
dici bearin nemo poceftanre obituro fuprerna-
qve furrtra. ©leichqlficf lid) / confaialis. UtP
gliicflicb / Unglndfyaff / & Umjlücfhaftialrth/in-
fclix, rafdicicer. Unnliicfbaftct 2«9 / dici
arcr, luduofus, criftis. i jd) bin gar iu mi .hui.
ftclig / fortuna plane infeftä dr dunorc utor,
cum ti confliclor, omninö a forruni defertus
fum. ©er ifl reeht nngltittlicb / tter fein Unijlücf
nicht ertrotjen Fan/ infclicicatcm ferre qvioic-
fcir , in tcli x clT.
©luclbeit / ©InrfbaftiaPeit/ ö'fSluef liebfeit /Vit/
pro ovxbm ftpe dieimus ©liKfleeliilfeif/fauftitaf,
f cliacas , abundantia forcunx. ©liittba f nal 'ci t
maebt maneben »um Scarren / fortuna cum ni-
mium favct.fhiltum facit.
®(uf / 0* ©lufc / uc/ ? iur. ©lufen/
acicula. fpina. alias 0tccfnaoel/ cujus dimtml
eß. ©Hinein / tÄ8/ acicula capitata, fpinula,
unde GaUtbabrnt fuumtfy'mg\c,avod imitatifunt
viani forum in Alfalid, alüfa Rheni accoU, qvi
f ine Ätccf näodvocant 0pengcL A ©lui'c eß
©lufner/fcer/ nobUXltfoltt/ acicularius. Äuppc
ber ©htfen/ a/ii/©lofcnropf / aciculas noduluij
^uebskiu / & ©lufenbncbelein/ aciarium,/«<
thecaaeuum.
©nat>/ 1-: ©nal)c/w P /.t><e©na&ctt*
frdplural. «ort ddei inufueß, graria , amor, favor»
bencvolcmia , benignitax» contmüttm eß tx ©C>
nab. Non repetenda ori*p hujus vocU ex rädict
Hebrtici chen, favor,tv/chanan,gracificari, e//isi
// a noßro nabfW apDropinqvare &qvidcm men-
rc gj'animo. ©na« etiam pro libercate, incful-
gencia, dementia, gfimpunicacc fumitur. ©na»
bc bereifen / gratiä aliqvcm complccli. ©Ot*
tri ©nabe/ gntia divina. Nerven ©nnl»e / ft-
vor prineipum. v ei SXicbter^ ©nabc / de-
Tnentia judicis. (SincgrP^e ©nabe / dementia
fumma , ftngulaTis , plenisfima gracia. ©ein«
Jbcffmma auf eine* ©nabe fefjen / fpeminalicu-
ius clemenri I poficam habere. £ur ©nabe fliCi
ben / confugere ad alicujcrs clemeuciam. iBo
man ©uabbegebret/ ba fang bic©acbe nicht/
mala caufa eft, qvx req^iric mifericordiam. ۟
iiem jn ©nabe aeben / precari , fupplicarc »Ji«««
677 ©n ©n 678
föltab erlangen / gratixm impccrare. 'ja (55 11 n
befomraen/ reconciliari. 5fn ©uabe nehmen/
id fidem accipexe. ©nabe tubn / graciam deli*
fti facerc. (ginen \\i ©nabe bringen / ponerc
aliqvcm in graciam. ©OH &Ottt*S ©naben
De. graria. Clus befenbern ©nabctl ex ipcciali
•ratii. "Ollis ©naben bienen / rß operas pro in-
definica Ar incerra promitfionc falani , qvafi fub
ftrek .t.yt prxftarc.
tlngnabe / 0(e / inclcmcnci* , offenfa , invidia,
odium , indignacio. er tfl in Ungnabe hm»
turn / excidie e gratiä principis, perdidie benc*
volentiam hcri fui. baft on befoe* £er:n
Ungnabe fclbfl fdjlllbig / graciam Principis cui
ipAus culpä cxcinxifti. (einen in Ungnabe brin«
gen / aliqvem in alicujus invidiam adducerc.
trüb auf ©nab uub Uugnabe ergeben/ paeifei
vi um cum hotte.
(&i\töi$tn /&fit<p*ntuis SJegnabigen / afficere a\U
qvem gratis, propitium efle alicui, indulgen-
nam aiicui enbuerc. €men mit einem 2lmt be>
gnabigen/ provinciam alicui cx (Tngulari gracia
deferre , asfignarc , cribuerc. 3Jilt bei' (r träfe
begnabigen / mirigare poenam , fupplicium re-
nn er c rc , condonarc. fc>er ; vir :i bat tf>n triebet
begliabiget / prineeps cum in gratiam reeepit.
Cr nr mit einer fonberbaren 3ra)l>cit begnabtget
roorben/ fpeciali privilcgiöornatus, honoracus
eft.
JEeanabitjer/t)«/ judex, princcpsdemeni, cupi-
dus, bene volus, vulgb äggratidtor, dator venia;.
35egnabtgung/&te7 idrmtpjod&nat)/ gratia, venia,
miiericordia, remisfio prrnre capitalis, vulgb äg-
grtttiatio, ÖJ* jus *ggr*tiändi.
6ntofg/&©n&igli$/ propitius, Cle-
mens, benignus, it. clementer, hurnanisfime,
benigne , gratiose. ©nJbig|ter JfrtTX / deinen-
tisfimcDomine ©nötiger J£>en/gratiofisfimc
Dumme. UngnAbig / inclemens, inde-
mentcr, indignabundut, ofFcnfus, exulccrarus,
iratus, iracundc, (tomachose.
©ilU^ / ® enU9 / ädverb. Sae , farii , tf.
fatirn, abunde. Hujui partieul* radix rß Saugen/
fro q-t d Urnen hodie rtiam dieimtu ©ClUiijen / con-
icncum c(Tc. (£4 iit genug / luftcit. deinem
Cibe genug Mbit/ jusjurandum confervarc. (Sc
nng geben/ cxplerc aliqvcm. <£i ift nod) frftb
fleuilg/ nondum ciapfa eft occafio. Seifige*
lehrt genug / kü% cruduut cft. £ie ^peifc ifc
. lud) t genug gefallen/ eibus pariim (alfus eil. <£t
bat nid)t genug baran/ non /ac habet hoc acce-
oiffc. €ö ift übrig genug / mehr / ah? grnugy ge»
fagt/ laus fupcrqvc diOum cft. ^d) fall tlld}t
gnugfagen/ wie lieb icb bieb (>abe/amor m tc
mens nujoc eil , q vam uc dicerc poflim.
©eitügen/ conceneum efle , acqviefcere, abunde
cfle 1 6ti« habere , item placeee , cordi efle. J)er
hat genug / »er |id) genügen l^et / tarii habet,
qvi (uis opibus dbntcncu« cr>. ^Der ©ei^bali
leitet ficb nimmer genügen/ «mi ocuius nullä
condicione expletur. 3<j) la^emir anvralj unb
üßrot genügen /medioena hujus virx commoda
furBciunc mihi. QJjir genüget / »ie eff ©Ort fiu
get/ nc teet Divina voluncas. S^an lafe i':c^
an Gärung unb Kleibern genügen/ vi au acqve
euien cerminandus cflpecuniae modus.
©ennojitfj / ö" ©enfigfam / *d).&adv. contentus,
rufnciens» aeqvus, U jucundui.amocnus, ido-
neus , dignus. ©eniiojame 95er|lcheriing / fuflS-
ciens pignus, vuhb ajjrcuratio. ?Öf ir bem v^ci*
nen vergnbalieb fenn / concinere fe fimbus rerum
fuarum. ©enugftime Ubcrjeugung / idoneus
elenchus. (£r ift gcnngfam uberwiefen/ abunde
cefribus coargurus, conviclus cft.
©ennglidöFcit / ©enugfamfeif / & ©enfige/ We/
/frj^rt>nri4,abundancia, Tatislaftio, rr.jucundi-
cas , fvavitas , oblcaamentum. <Jr bat fein ©C*
nüge baran / dclcelat fe , Toluptatcm capit ex
itHre. €r bat ibm eine gnfe ©enüge getabn/
conrenrumreddiditcum , tarisfecirci pro meri-
to. €r hat eine grof e ©enngUeftfett an iferbc«/
valde deleftatur eq vi», ©enuauilg / t>te / idrm
tß qvod ©enftej« five OenicjttcJjJm/ fruga-
I 1 r is.
Ibegnuaen/ & QJergnftgen / placare, facisfacere,
facisdare , an im um alicui explere. 55egnfigt five
»ergnflget fron / facishabere , acqvicfcere , fuppe-
cere. ga§ bir mit einem itenigcn begnügen / fi»
parvö conccntui. i£r tergnuget ^d> mit einer
fcbköVen (Bpeife/ plebejö acparabili vjdluuti-
cur. 3eh bin fcfjrn »ergnüget / per me licec , ego
verb lubens , acqviefiro , audio , fiac
^egnuguug / 9t Vergnügung / We/ idrm 9 vod (So
niejunej f>r*trrta ,ß • Satisfadio, folutio,
placatio. lu 5>egnuglicfc/ & Q3ergniiglicb / idtm
tü^vo.i (BcnÄaliel). Difi/m-rtümigegnugiidj»
feit / & 93ergnu»)Iichf eit/ C
qviifudforlt cwUntia yi-yj.
679
65o
68o
(^Ott)/ PflS p/wr. car. Aurum, copia , ris aum
tt.aurcamoncra ,&qvicfviJexäur6fit. Stfras*
in Wölb dnfaycn / clauderc aurö. Set nfd)
filiftcrt »on ©olbe / corufcui aurö eft. €r bat
auter ©olb ausgeliehen / «ureot nummot com-
modavit. €r tff rctd& oon @oll> / /Jw am ©elDc/
magr.am Tim auri poflidcc. Abgang! am ©e»
triebt be*©olbetf/ intcmimcau. gein/Söbig
©0lb / aurum obryzum. S£le id) ©olb / aurum
axgcntofum, pallidum. &kf ©olb/ aurum
pingvc. ©etficf t ©olb / aurum vcftibus intex-
cum. ißcid) <5olb / lentum. ©emunjet ©olb/
fignatum. bemalen ©olb / aurum tritum , mo>
licum. ©«JOCien ©Olb / aurum nctum , traftum,
filaauh. zdntttfn* lim ©Olb' aurum purum,
purum. (£in ^3funD ©olb / hbra vtl marca auri,
(onßät Ii. tmctk , unrt'4 auttm facii aurtot frx;
rjpt igttur Hbra auri 72.<Z5olt>Cjult>Cl1. /" com-
putant 9 tf . aurtot , «/tt Ö7. Ducatot Hungaricoi, aln
1 8. (oronaiot. gabcnqolb r/7 , 9W gelogen
0olO. ©llfatengoID/ aurum fcutarum. jfrc>
tvngolb / cororuhum. Tupfer- Äüpferidjt
©oU)/ aurum fubararum. $)?ango(b / D48/
beca,p/«i/:ta. ^übiDiangolb/auricula muris.
£Sei|i /iw j£>oljmangolb/ limonium» fcrrta.
9Cinfd)elgolb / aurum feriptorium. Keinifd)
©olb / Rhcncnfe. Q(btm> ßve Seonifd) ©olb/
anrum xrofum. Jrinfgolb/ aurum potabile.
fjlittergolb / aurum tremulum. SBerfgolb/ au-
rum exeoftum, cum areento mixtum. 3eUV
golb/ aurum factum JrufaAitium , alias gelber
Bfnt»
® fllben/ *sj- "O" ©JlOCIt / fvüi O in U nobifptnttiti
mutatur, Svrvirt-.am, Franci, Bavari, <BaiO(n
pro <96lDcn vtonunciant : Aurcut. SR od) gul»
©euer als* ©Olb/ roasis aurcuaqram ipfum au-
rum. ©ulbene gef ev aure* compedes. OH
ben 35ilb/ aurea itatua. (Hülben ©t f4H / vafa
aurca , aurum caelatum. Silibene Äette/ tor-
qvis aureus. Hülben tfleib/ »eftisAttalica.au-
rd intertexta. ©ulben JtlA / fivt ©ulben
€fUCf / pannu» Attalicus. ©Ülbeue 2lber / hä-
morrhoide« , aliud tfi (So Iba bei* / vena aun.
©ulbene -Öaubc/ reciculum inauratum. ©ul
beut Spange / fpimher. ©ulben Slngebanae/
oüer leinob / bulU. ©traf eines gulbencn
GJlannti/ paena aureiviri tfi C/oo. tfldtrf iStV
giö (J5olo<ö. ©ülbeneri/ ^ 0elow/ lapis
■■rannt»
©tilben/ x>tt/jim. ote ©nlben / florenus, propr. »u-
rcolu». ©Olbgülben / florcnui aureus, ©ra«
betigülbenryi annua qvasdam penfio , qvar inre-
cognittonem magiftratui oppidani de cooferva-
cionem civiiiutis folvmir. ^eiftergulben/
nummus aureus ab eo, qvi incollegiumopiti-
cum recipi rulr , praeftanduj. ^ilbcrgfelben/
florenus argenteus, aüh jCepfeniulbcn / Ofa-
rcus. ^in Italergulben / aUkt fd^tverer ©ul<
ben/ florenus Saxonicus , Mifnicus. iXrtiiitdHr
©Ulben / aureus Rhenanus, .falber ©Olbgdü
ben / terradrachmum. ör^aclbiiiilben / di-
drachmum. Jpalbort »on einem ©olbgulbetv
drachma, denarius.
2?ergulben/ deaurare. 93ergfilbfer 35ed)er/ pocu-
lum dcauratura. 23ergülbung / Ol« / dcaura-
tio.
@0Ü/ 0«/ fringilla, avis, ob colorm fiavum fic
diÜa , ah ai fringilla fangvinca. ©pllllicr / gaU
bu!a, alias (5olD»?m»ncr.
©ilt / ©elten / tfi anomal. 3d) aelte / bu ftil'
ttfti er gilt/ mir gelten k. pr*ttr. 36) aolt «"galt/
bu «oltcft & galtell / er gölte / ö'galt / mir goU
tenK.prrfr.cw^.^d) gölte/ p*rtic. gegolten/ va-
lerc , aeftimari , dignum haberi , mercri. &
gilt gar Viel am £ofe/ primasfcrt vtt tenet in
aula. Seine Diebe gilt auf bau SXathaufe am
meiden / ejus oratio in fenatu magnum pondui
habet. <gr gilt uidjttf bei) ben ©einigen / nihil
poteft, nihil contemtius eft illö pencsagnatos
fuos. ^ugcnb unb ^ebtidjfeit gilt beut } u Sage
nid)t Oiel / virtus & honcflas hodie algä viliores
funt. «löa< gilt ba< Werb / qvanti aeftimatur
pretium hujut eqvi ? ? 11 ^riege^eiten gilt bie
jtunft »enig/ inter arma tilent leges. ©elt?
nonne I ©elt itb habe bid) lieb? Numqvid te
amo ? Std tß amphbgiA in voetbulo <0elt / fottß
rntmtxplkari; Opecunia, qvam grata mihi es!
3cad)bcm man reid) ift / nad)bem gilt man mij
q vantum qvisqve fui nummorura fervat in arci,
tantum habet & fidei.
©elt / Das / p/i« • Die ©elter / non <B<\t>l (Bdtottl
Mtfn t omn* feribunt , tß entm ünmtduU't k ©elten/
vaicre : Pecunia , nummus , argentum , aet.
©elt aufbringen/ cogerc pecuniam. Üluf 28ed>
fei nehmen/ permutare. »Mi 3""* nehmen / fo>-
nori aeeipere. ©elt ausüben ■ Oertuf)n/ im-
penderc, confumere. ©ilt unb ©llht genug ha *
pen / divitiis atfiuerc , abundarc. ©elt famm-
Uu ij lf"V
68i ©0
feit / coaccmrc. CV. t |cI/Uu Ii I cudetc pccu-
niam, nummum pcrcu.cre. ®t\t ft(l\UW nu-
aniunacis aeflunaüoncm imcndcrc ©dt ab>
feÄfn/ rcmircerc. ©dt lV.d^'iIll /conunutarc.
t< unD (5uf)t ftd> brÜUJcn / parare, acqtirc-
xc, colligcr« ope*,divuias. CSdl bfiabUn / nu-
mc rare pecuniam. alieui. 2l0tf ju ©dtC ma
Iben / o»unia.ad nummoi redigac. Stiuas ll!
tfMtc fd)laam/ adatxat*. 3c?i habe Fein ©dt/
Geriete mc argentum. (5df bdc&iu töCH / nu
mifma circumcifionc minuere. ©dt licht li<
9Bclt / divitii», qvamvirtutiplurcsinvigilanc.
fßdt probiven / nummot fpeexarc. 5lb(]cfc^t
^>d( / nummi reprobi. fbfa ©dt I adulicrini.
atoflcW/ /iw N Äfldid>CR©dt/ pecunia qv»-
fluofa, farnore occupara. Ua-.mijcl«;^ / fcorenb
©dt/oüofa. 5&ar©df/ priefentane*.. ©c<
nwimtu ©dt / pexuiium. 3 ra £ r üfl( criucr»
bcn/caftrcnfcpcculium. ©omSi'.ltcrbwm K<
Lfu »edaifrn 6d( / profeftiüum. ©efeftenf t
£»dt »um J£>unt>cl / adTcntitium. (Einiicfatnlct
i&clt / x% coUeOaaeum. ©dt JURI SitlSacbfU •
ahhs 31h?»J abjdt / sc* drcumfonuictun. ^u.v
tooa^n ©dt/ »»grave fl
5lbi» 3flrit / detraclio. 3lnrtdt / arrhabo , peeunix
p < \mt t ßaUm poft conti aaam tmtionm ferfolwn
.1,1, pueftacio prima »pars precii pwefen».
»llljiidt/ nl'ur« ufuratuni. SUjttjdt/ fofbum. ££fl
&Cddt / balncare , pretiom üvaerk f&\\lt^c\V
pretium fangvinis. i&orgdt / pecunia nume-
xata. S&arßCgdt/ precium pro bonii nauixa-
gorum : mtlws dkerttur S5orü,c«3dt « idOt^Ctl
confervare , cuftodire. $8d)Mdt / bodt't ty\h
ftnt](U/ oblatio» fubftdia, coikda, indictio-
nc* , cxactionei rrineipum. 55f Utccjdt / pccu-
in.» prxdacca, raanubiac. Q^rucFcngcU / porto-
xium ,-vecxigai pontium. 2}Ulrt,dt/ multta pe
•cuniaria coneubinatu« . ©icnfttjdt/ falarium
gmjlantyvlt/ «fagogicum, aiih(XÜ(i2(\)X(\(\L
(fjnjii.jfjdt J tumtus cxcepti hofpiris. <£rb ;
^cli/ pecunia, qv» «x hcreditatcYcnditapro
venu, ^rbgdtcr tti&m idtm {itnl qvod^AQt
5Ctt<t|/ pecunia ex rei alicujmvvcnditione certi*
tcrimui» promifl» ,«wr/divifi» penfiombus par-
xiu r annuatimq»e praeftanda, donce rorum
jrenum «xfolumm fit. €fit'(ldt/ lymbolmn,
pretmm ecen». Q<iniJ> Wl© ^lifigdt / cx
«enf» pvoptcr incarerrationtm wl capturam
tafta. S^W' ßrt ^(\nd) iclf / rtpaticum , por-
torium. SitfmgClt 9C0OV/ '»oJam pedil oßca-
©0
682
dere 1 terga verecre. git^dgdt / pratmium pro
inventionc. $rud)tQCtt/ locata pecumaex iun-
di$«Scfrumcnn$. G»ail]Cr(/ fportul». ^CgC^clt'
cloacarium. C3ciI^U'lt / pecuniacorrau abava-
ro. ©nabCHijclf/ chanflenum. JpA[\tCX$c\tJ
five%Mn\$t\t / donatium pro capiftro. Jfr&Ui*
gdt / pccuniahabitationis. J^cnfcrudt/ pecn-
niapro executione dclinqvcncii ä lubditit nu>
meranda, funuuscriminalcs. ty(TT(lli\<U ' cen-
fus domtnici. Jfrtxb$dtt cenfus, qvi racione
arcxcxfolvitur, it. vcÖigal cammaxi mr. hc:io-
xarium pro foco xdium uxori venditoris dä-
mm. $&ft$t\t/U.ayojyinQ&l/ arrha. jF)aubf«
ßdt/ capiutio. Jpulfedi*/ fportulae judiciair
procxccuiione ,& qvaevii collc&a. J»l(HCgdt/
annua »ra. ^ill^crgeU/ pccimte pupitLan*.
i.UI'ijdt / auecora men tum. f rf}tia,dt / pecuma
pro invertitura. ^aufodt/prcriumrci vendiue.
^opfgdi/ idem qvod -^aubtgdt. Äippcrfldt/
pecuma aerofa. ^0}It)Clt / pecunia eibana.
j{lMH!Chi}c!t / pro ven ;us cx pondenbuift men-
furit. Äd^gcU/arbirriafuncri». aa'jiilhjdt''
kgarivum. Mr>Ct>et <34>ul(\c!t / didailrum.
minerval. tfliK»' fi** 5)iUnb(]dt / nuilcla ob
mendacium vd injuria« falsö ilLiras. Junipcil»
gdt/ pecunia vibs,. niouu. Ou i: H'U uum-
raus afpex. SßJ ci|?cr^dt / pecunia acoticum pro
xeeepttone in opiheiumfoluto. ^Ralijdt/ pre-
tium moli curx. ^atCHflClt / (Einbilltydt / mu-
nera fiv. honoraxia luflrica. X^pfcrtjflf/ numxni
faenheales. Traunen ftve Sifufjjcll / collccla
pro üibmmifh jcione aheni public! folvcnda.
$r«üfcntgdt / contributio pecuniaria, qvam No*
blies in comiriis provincialibut promirrunc
y rafciUiU'lt diftnbutio qtotidiana Canonici«
praientibusfacYa. IHrfriitfnjdf /pecunia mp-
plctoria. <BdJ)ntliC?gdfrr yu?;/perrinentiasdoti«
pro mundo rmiliebri. Oj^df/ralarium aiTciTo-
rum , it. pro carecre. ftanjion» fivr £6fc^clt t ly-
rrum. JXauI^df • prxJ.iritia pccur.ia. »3djaU;
»jdf/exur, xi thearricum. (go^incrjfntjdt/ pre-
tmm pro doloribui. v3iCiJcKjdt / cerarium.
^pidgdt / alcaroria pecunia ufualis. <rI.iQ»
gClt/ ntrrccs pro fhbulo. (&t<tntyt\t/ foiarium.
^trnf^clf / mulfta pecuniaria. jrinf gdt / bi-
balia. ?®agcgdf / veftigal pro Jibra publica-
2Bcrbf<3dt/ pecunia promra pro feribendismi-
itribus. ^B^fcrgdt/ collecxa exeubiarnm.
Söarfgett / pecunia expcclanrix. QgtWgdt/
placeacicua^pcda^ium. vÜJfbftfdt/rccnbuuo,
pre-
683
©0
C5o
prctium damn
fldt /n>e UIUJCU
gelt / niiililu.
Um
Pifrt*
an
w
donattvum poro-
rmm. 3£iltbc1< ßve §iatfd)f ligelt / luftricum
mncmofynon. 3d)rge!t/viancum. 3llfammcn>
lfil<U'lt / Eranum, dianramn coiiauo, donum
muntuve ad amicorum necesfitaces. 3<lpfvn
gelt / gabdla cauponaria , vulgl Datiavini t &
aeeif* de terrui/üt.
tidtltng / Me, folutio, par gratin. munus promu-
• ncre.compenfario. SftiNKrgeltlllig / jui rcira-
öus , jus protimifcot. @e »je ngdtling/ antipher-
ru , ancidorum.
Q5ulti$/ ad). & *dv. dignu», preciofus .valent,
ufualti, fommerealis. ©er ©tPfC&CH ifi flid)t
gtlltifl / h>c grofliii eft reproba,rus , redueftu.
htti)$\\\\\yi wfttmarui, xfmmatisfijauY , prx-
frantia ex i eflens. Slllgflltig / qvr omma poteft,
«raeftantufimus. fBielgiilfig / magnum pbn-
dus haben«. Sftiffdgnlfig / /nv ©IficMilfig/
adiaphorum . indifferent. vD?in^l*yftlriiJ '
£lcillf(t)!fC})ftVfliiiJ/ '«»i perparvus.
/res hihjif, nu!-
(rlHimflltKj / ejusdem prccii,
Ungnlfitw reprobatt», anti-
f.\ eft.
tio, co
6S4.
ext Iis, leridcnfis.
litis momemi.
unwn de idem
enratus , abrogarus , obfoletus.
©Mtitjfctt/t>f«/ dignitas.valor.aBftimtum, aefti-
m.uio, pr jeftanria , excellemia , prctium. II n
gulriafeit/ DlC/ indignitas, viliras, reprobatio,
rejeAio, t enairai, leviras, contemtuc.
€ntrte(fcn/ Incre, folver e, fatisfaecre, pcndcrc.Te-
tnbuerc, numerarc pro alio. t> Dil vci'ivir-
frf fjaft/mu§ id) fntgdfOl/ qvodtu intrivifti,
mihi exedendum eft. £>cr Unfd)lllbigf mufj fll<
Irmnl am metfien rofgdtf n / innocens qvam fk-
pisfime pro nocente patirur. ttltlft bi§ rtllef
Alf gdfflt/ penfitanda tibi ha?c Ainc omma. (£nt
fldt / Oer / recributio , luiao, exfolucio, farisfa-
et 10. öbnr (Entgelt / gratis, finepretio * Tum-
ribttf.
S>rubf rgriff n / plus fol verc, egalere; &wnbf Vi
gcftClt / minot foWere, eonftare. 9ßad)gd<
fett / reliduum fol vere. 3Sorg*lf fll / pritrus
ferre.
2}cr.]tfini / compenfare, par pari referre , parem
55n^tffmif!/ We/ remuncratio, pcnla.
ipenlatio, pariatia ifr mir jur 2>cr#
nic&rt'inf&r übrig/ al$bfrgntc28illr/ad
rcmuiKrandum,prrrervoIuiTTarem , nihil mihi
fuppetit. 5?frgdffr/©«r/retribncnt,vindex.
©oip/ ©omp/ Äolf / Der/ vorago»
& jfolfctt; ingurgitarcii. ©ulffll/Ö 0)ülffrfll/
bombum edere » dr ©ülffr» ©ÜlffVü(a$/
. bombyhus, baucaliuzn, vitrum angußt orr,finum
intrr bdtndum edens. (j)0lfitj)t/ de £$\ltX\§U
voraginofus, bombiianu
©6nn/ gönnen / gegönnet/
nc vclle , AlfFragari , ftudere , it. conccdcre, per-
miitcre. hinein feine SBoIfrtrt »on Jbcrjtitgrn'
lirn ' I ivcrc ülun aheujus, aliqvcm ülvuni vcl!c.
oiiiuiei>tr baß aücrKfrc / benr , optlmi'ribi
cupio. "R'iuA -^mtm / intidae. gphnet
il)m Me 3IU(|fll im Jtopfc liid)f / nec aerem ci fa-
cile «oncederet. ^jr3liuejt tvir nid^f »l'fl giltf*
fuhit/ fo fclfcn mir vklgotr^ gönnen/ (i graba re-
ferri non poreft, vota certepro Talute beneraclo-
<rum fufeipienda funt. 3d) g^nnt ihm ff in Un*
glutt m(j)f / res ejus ad v£t(x ddec^amento mihi
fanc non Amt. Söonn er mir mir CK (Statte
gönnen ni6d)tf / iTmodoufumdc habitabonem
domüs mihi permirtercr.
(bannet / Der/ fautorjpacronus.benefaÄorjMÄ-
cenas. (J)6nncrin / Sie / faurrix, pauona. ^0)
halte ihn fnr incintn mier / fautoris & par r um
loco enm habeo. Ungmcf ftnf mfhr @dnnrr/
nU D3i uleoDcr / ludibni haut expers, mala qvem
forttma fatigat.
©unfl/ ^@r5nnung/«ie/ tt.vae ©innen / favor,
gratia. benevojentia» (hidium. Oiiiiift bei) einem
ertverbfn/ iniregratiamapud aliqvcm. fönnff
»fdifren / i gratia «xcidere. 5lhgimft/ tiftigt
giin|t/ de Hiuuin;t / invidia.livor, odium.mvi-
dentia. (rfiiic C^iinft »nO Unqunfi i|t nur
fllf tchnel/ fi ve tav C jc mihi (Ive invidear, perinde
«ft. ^)errfngun}l/ non ttmtum eß gratia l'rinci-
pis , n/erum tUam jus precarium , fivr concestIo>
qvxdam ad uciliratem rci cöncclläi pro annua
penfionc.
operamrependere-, gratiam referre, benefieium <5)tinf!lfin/t^fl5/ dimin. minima aura favorir, letit,
reddere. »ille* roterer »frgdtf n/ remainc- parva gratia. ©f^ ©unfllfin^ fpiden / <sici/«r
rabor merita tua, paribus offieiis gratum ac me- dejudice affrflibtu tndulgrnte, vulgo partialero c rte,
morem me probabo. 3*f fln n »* t miebtr ^Jarffnifd) ffon.
DCridtfB/omnUfpapaxia faciendi mihi pwcci- ©untffn/ wjtjnas SJcaunfjfll / favorr comptefti,
Uu u) ».«pere
68s Q5o 686
cupere alicui. Ita ülbguuften / invideic, infen-
fum cflc.
CiÜnilliV •' •;■ fiTcnt, f.worabilis^nropitius, Hexte r .
9Xan ni atinitig / favetur. gfe an ifr uid)t gnn>
(Hg / invidetur. vr cd ijü iifti / propitius , dex-
cer adefto. ©miltigliu) / adv. amicc , amancer,
favorabilicer , gratiosc, bcncvolc. 51b €0i *
lUltliiniiti) / in vi Jus , h vi Jus, malcvolus, mali-
gnus. vir i|i mir abgütlfrtg / invifus Uli tum,
animo eft male volö erga mc.
©unfiigfcif / WC/ Ün« Onnjl/ bcnevolenria,
ftudium, dementia. Qlb Un> * 5^i?ijün|tia
fett/ i./rm fuo^tni0CjUtlfl/invidcncia,obcxc.
c*tatio,odium.
$eguu|rigen / iirw ^o.^ Bcejiiri tfen / favore , gra-
cia ai iq vcm complcfti. SSeOÜnftiaung / libera
Soceftas*copia,conceiTus, pcrmimis. Aliudejl
HßinftiQWtQ I excejßu , deliäum.
©frgunittijCH / * vBcrgdnncn/ duae fere contraria*
ftgnificationM habent, modüemm fignifkant invide-
rc. & livefccre, modo concedere, permittcre,
copiam rei faciendi Jaffa 93f r^U!l|i / & SBer»
<lUB|iigung / concesfio , permisfio, libera' pore-
ftas. 21utf BCMMM einem etwa« ber)me&eii / ex
invidiä aliqvid alicui adfenbere , imputarc.
(D?it Q3er(Jlinfr/ cum Tenil, cum bona gratia.
$tu$93crgilll|t/ precariö : lUmcx invidiadcli-
▼ore.
(^Hilfen/ anUqvi vox, idtm qvod^tüf\tW gerne -
rc ,deplorare.
©Ott h* Qb\\tt I Ofr/fuber,«/u/35an©off
fclboU. Aliud rß t>i« (Surfe / cueumif , cueu-
' incr, & Cucumcrei,$ltrfeil. U'tdeCin<5utf
{(nfhltft/ acetaria tx cucumrribtu , yvod vid, infra
m ZUnb. ©orf ief)t / *4 fubereus.
©Ott/ t»Ct/ pfcr. ©ÖttCi:/ Deus, numen.
©fr t tn ii , MC / Dea. ©Ott Satter/ €ob» unD
Jf)eol.(Öeijl/ Dius Pater, Filius & Spuitusian-
Äus. Aliuduntmulti advocabulum ©ut/ bonus,
q vi J (Sott vtn;.it .: <3utr<]-via Dem fitfurmnum
. benum , t# nemo bonut nifi untu Dem. Sedeji a
t £l)iofb/ mulatt Z\) in <0. CCttf rnnti Ö" (Bott
'unitm Üfidrm funt apud ivteret German*, &ßli
dxaleüt dtfferunt. (f in ütfeufcb i|i &e< anbau
©Ott/ bomo homini Dcu». ©clt ift Der Üßelt
©Ott / mundus argentum pro numine vrneu-
tur, ©Oft gebe/ uiinam ! Oll! faxit Diu»!
' ©Ott gebe / oa§ ti toolgcnitbc/ qv* res refle
texsae, ©Ott arü^e t>i$ / ülvc , ave. £o luabi
IltU ©Ott f)ClfC/ üivivam, ita meDcus arret.
beliebt* ®Ott / Deo volente , approbante , be-
ne juvantc j Ii C^Ottes Oca^mcn / in nomine
D > i , bona cum pace , /itc gra na. (3 Ott ftr afc
M4} / Dii te perdanc &a |et) ©Oft 00t / nc Dti
fivexinc ©urd) (Ö-Otfrt ^ehtefung / fataliter,
necefläriö, Providentia Dei. ©eo tyOt t fd)tOf c*
ren / teftari , obreftari Deum. 15£)tt behüte
Wef) / bene vale , aliks ©Ott befblen. 2)a< ©O«
ctborm/ proh dolor ! Sttie ©Ott Will / ut frrt
divina voluntas. Uni ©Ofte i Milien / per Du
numen , per Deoi. ©Ott }U (^bren / ad majo»
remDKtgloriam. ©Ott fei) mein 3eugc/ Dcua
teftor.
Abgott / five 2il* ©ort / Dcui fiaut, qvad-Deu«,
idolum, Hmulacrum* imago. ?»crflii^ tter/ Dii
montani. Bonner ao 1 1 / Jupiter , Deus alcico-
nans. friuibcitaötttn / Murcia. geuergott/
Vulcanut. Halbgott / femideus. ^albg^U
ttt I Dii minoruro gentium. J£>ail Rottet / U-
rcs,pcnates. ©eblirtSiJOtt/ Genius, ©ebutti«
g^tttn/ Lucina, Juno. ftrild)ti)6f ttn / Ceres.
^)u^gi5(tinnen/ Charitc«, Gratic. J^ellengott/
Dih Plato. ÄunftOOtt/Apollo, Phabus. Äunfl»
gdttin/ Minerva, Pallas. frebesiOOtt/ Amor,
Cupido. gliegenaott/ Beelzebub. Xricq^ott/
Mars, Grad iv us. Xricq&l6ttin7 Bcllona. ?^eer»
gdttet/ Dii aeqvorci. ?)i infdvAOt t, Tbcanthro-
pus, Jrfiu Cbrijlm Dei & Mariafilitu. ObltQOtt/
atheus, atheifta. Sed UlliJOtt dicitur , qvi tun efl
Dem, ut Mammon* Dii$ Gentilei, (S(6^ntH|0tt/
Priapui, ceteriq l Dn De*q.fceltft* , ut: drva Per>
lunda, Stercortw, &c. cbuljg6tter / tutelares
dii. 2Wa§ergott/Neptunus. SBeingott/ Dio-
nydui , Bacchus , Libcr. SBinbegOtt / iColue,
3»lubevgott/ Draco volans 05c.
©OttleiR/ Oä»/ dtmin. in Aiifmi^ 'Tburutgii ©^W
tijni / Dcunculus. 5lb<icttliin / Hgillum , ima-
guneula, icuneula. 5ri©öttlein;Ö?©ottcbcny
ttiam dtcuntur infames baptifmo initiati , ürm
©Ötte/ & ©i^e vocatur arbiter initiationisdc fu-
feeptrix* promatcr, luftrica patent. .S\-;::i:nr
diim pate feu »atc/ <(. Cort Cottlc &&taU.
Wotreii' pro 9^ cotnpvfui utimur Sfrrg&ten/ & Set«
gittern/ «tcrniiatedonare, in numerum Dco-
rum referrc. Hinc 2Jf rgiJtter Hlig / apot hcolis,
aiifis R^itoniftinttcj.
©ottoeit/ Dil/ Dcitas, Divinitas, mens ccelcßii,
aeterna, Divina, numen Divinum. Dicitur et-
bl^tllcbfeU; ^ya^Ucaturädqvamcunq^ rem
excet'
687
G5r
688
txcrüenhßimmu , ficut Poet* boc nc rr.rr: tribuere fo-
lent pukbtrrunh bonü & denk Principtan *c vir.
fir.um.
&6tt\iä) I ÖT nonnunoyam ©ftfifdj/ ad). &*dv. Di-
vinus, Divus, tanctui, Religiöse, pic, fanfte.
V£u» C>*Jrrh<f? irohen riirci» / Lnftcwac, Dcum
«nimö (pcOarc. ©^fliehe flntrcort / oSer Sllltf»
fpnief) / oraculum, refponfa Di vina ftu pytnu ido-
forum, fatorum przdiftiones. ©6( t Ii et) Dfrcfyf /
jus divinum. ©Ot(lid) tcbcti / ftudia divina.
©6ttlt(h 2i3ort / verbum divinum. (juHllicbc
äikolbcit/ Theologia. iJIbqpt ti|'d) idololarriae
dcditiu. Hinc 5!ba6{(crc»/ idololarria, idolo-
anania . cultuc idolorum. (£in 3ibijätri|d)cr/
Dcadricolai idololacra.
©5^e / X>ttfplur. ©£fcetl / ürm f W »bejOtt/
idolum.u'mulacrum, Dcaftcr. OdiliMjC . fi-i-
tua ex ligno , lapide vel atre fada , qvalk rfi Pe-
tri, Johtnnk, £jc in montt oliv. i> um doimiaitk,
äliis cm Oelber cjer/ wwt ttiäm dt ntgligtntt$$
fomuolenio dteitu» . £ßalt>fltfßc / Sylvanus, Pan,
Saryrus , Faunui. Ab hoc ©dfce nonnulii trahunt
(Ergeten lyvart rtiom feribunt Grgltye n / qvafi fit
oblcclari fc Dcaftrii, idolorum culru gaudere.
Std <£rge$en voeah. grntrate tß , & qvodris ob-
leclamentum , faciatim äutnn palan , not*: , vr-
näq^ob^cn/ubivuie.
©v^CTCl) / &lf / A ©Omentum / fcOS / idtm Q-wATtot
gi?rtcrrf / idololama, paganifmut »gentilitas,
adorario imaginum.
©tab/ graben / 3* grabe/ bu ara&f (l / er
aräbet/ mir graben tc. itf) grub/ ich, grübe / gegra*
bell / foderc, fodicarc. paftinare, it. fealpere,
v.- .Mrc. (Sri araben / foderc mctalia. «inen
$augrunt> graben / fundaeion« fodere. ©ar<
ten graben / horram paftinare Cinem eine
©rube graben; foveam alicui foderc. 3 n @tem
graben / in monumenco incidere , infenbere,
aliqvid.
(Braber/ T<et / fofTbr, paftinator, tf. fculpror, catla-
tor,fidor. ^runnengraber/put<atius. Jfup*
fergraber/ fealpror, anagiyptes. (Bebani'irä'
ber/ cunicularts, cuniculani. $ol)(cngrnbcr/
▼efpüio: i/Ä (JrigrÄber/ eilbergrdbor / €ifen<
graber / foflor merallorum , argenci , ferri.
2BurjeIgr<Jber/ rizotomut.
©raben / t>oa/ nom. vtrb. ffOH Grabung/ fosfio,
pafti nano , cselarura , fcuiptura. Cr tn graben
ttiüm dkitur Igfla, alvcui, aq^agium, fcptunj,
fepimentum, canali», aqvai mcatua. (ginen
föraben aufn>erfen t töüam pcxcucerc ©rabe n
in harten matten/ Ucunarc. (g(nen weiten
Kraben IDOriim füren / alicui rci lacam foflam
ctrcjimdarc ©ic gelber mir aufgeroorfeiun
Kraben »ermaefren/fegeew aggerejunfta ior»i
fepire. ?an^raben/4/«j|Unt>uj<l)t / iUnö^
matt/ &LanZ>Qtm/ inclufio * claufula fi-
nium , limitum ac terminorum. turnen- fivt
taimaraben/ locui ex qvo In tum eximitur, W-
gofigulüiA, dkttur etiam £cim« c> Condrub^
Laufgraben/ acce/Tus obfidionalci, fortä caftren-
fis. Jan^raben 6fnca / cam-enfe vallum aoeri-
re. iaufgrabenum ben OöaU machen / vaihrf
fofsu agoerem munire. etablgraben/ fofla-
cum . fofla urbit , it. doaca , collicia» de reeepra-
cula purgamencomm urbii. $icfer ©raten/
fofla alta, profunda. J)j c ftdntor am fö ra bcn/
foflae fumma labra. 2luf k )eroorfen<r ©raben/
ag"cr cum fofla conjunöus. ed)ic§graben7
fofla fagitranorum. 2ßajci-giaben / folTa
aavaria.
(3rab/ t><J6 / pl. ©ra" ber / fepulcrum, loculus, tum-
ba , tumulus , farcophagus, conditorium. gft»
ren« fivt ed)einarab/ cenotaphium, monumen-
rum, caftrum dolori». $faini>ftve 2ßunber»
grab/ Maufoleum. £>ai ^eilige ©rab / fepul-
crum dommicum. $Kdrnie!neö ©rafc/ monu-
mentum marmoreum. ^)unbe^ fivt (Efclggrab/
fepulcnra canina, afinina. fcjfrgrab/ paribu-
lum,furca.furpendium. ^nsCgrab legen/con-
der« in fepulcro. £>ai ©rab iuefd)arren / eo- '
openre tumbam. ^icb ein ©rab mUftll/ lo-
cum fepulao defignare. ©ie ©r<iber »eruneb»
ren/fepulcra »iolare. uberr i\nd)t( ©rrtber/fepul-
cra dealbata, incruftata. (gr bar einen guf fe&on
im ©rabe / altcrura pedem in cymba Charonti«
habet. €r pefjef / niv wäre er »on bem ©rabc
aufgefianDeil/ Hmiiii Tidetur captivo ex Pylo.
©räblcin / to<t9/ dimin. fuleue, ferob» , lacuna, foi«
fula, ferobiculus, porca , elix. SBafergrdb*
Wn / incile , rtiam tCd^xfutd) I Hra. SQ a 6 cr ,
gräbfein in>ifd)en 3iecfern / colliciae fivt colü.
qvhe.
©rabbaff / ÖT nonnurnp>nm ©räbtd)(/ «dj.&*Jv.
foffilis, foffitius, fepulcralis, fodicarui, pafti-
natui, excavatus in modum fofl* vel fepulcri. ■
@rabclen/fcr ©tappen/ prepr. rapere, pre-
hendcre.avidc arrrahere, &mttapb. contrecla-
ic, manu cenrar«,
©raff/
689
Q5x
690
QfOft / Öte / JMf« ©rarfct / ibflj-, foflanim> in
rumn'.uB 5r canaliculut. f/ine ©rafrbaft / &
©raftN) / a -r canaliculatus«
©l'Ube / ^©CUft / Sie/ fcrobi , caverna . fodi-
na , antrum , fpecui , fpelunca. StJ ©ruft m ß*-
ftf hyoogJBum /Äriter. SSobfltlcfe / fenv t\(\C
mMi l barathrum , abyflus , vorago. ©rubelt
iWifthC« beneu e*uHc«l / intCTfcapihnm.
Sötifrrgrubcn unbcv Der <£vbe«/ fpe«* .canjics.
©rubelt JUItt 0M / fundamenrum «dihcii. V£ri»
üVUbett / fodina metallica , ut : MuH- irgenil Wt*
fodina. ^if^flrttbfll/pircina. gunbgrube / Ca-
put fodin*. TOUrilte/fimctum. ©anbqrtlbe/
fabuletum »arenarium. ©djmallOVmK / Ujmcn
provioci». (rchrwfclanibe/ falphuraxu. ©fem»
arube / btomia. $Bef$fteingrubc / cotana.
©Awiltbarilbc/ collumrium , recepraculum.
fordium. SBolf» O&er Sudtfgrube/ fodiaa , 10-
vea pro fcrii capiendis. (5alwniben/(alm*.
edjüttwube tfeßergrube/ locus cada-
▼erum peeuinorum. Gatt.chvrognr. 5?ontgru<
bell / firus , fpecui fubterranei , reeepracula Int-
g.bus. ©rube bev »üben Steve / caf erna , cu-
bilia feramm. ©nein eilte ©r ubc gvaben / mii-
dias altcui (truerc,parare,moIiri.
©rubiein / tfl9/dintin. fulcului ,fofTu!a,cunicuIus.
^atfengrublem / wenn mannet/ gclafmui.
©ieörfiblcinfreben juweit wneinanbcv/ man-
tum diftant , fcrobiculi. Jßcriqrtlblf hl / os xw
phoidcf ,ventricutu$cordi« .prsecordia. #intl
jivfiMcm / nympha, SBavfgrubkfo lrobev bev
<ftafe/lacuna.
©tÜÜlClW ÖT2lU^uflbclen/ propr. fodkate.fo-
det e , pungerc. 5Rit bem ÜRcöev in bi* Gäben
flrübleil/ fodere fcrobiculps cultro, metofb. ri-
mari , perreftigarc, fcrutari.cutiosiroWctvar«,
nimia fubtilitatc atqvc cediosä inqvifitienc
aliia molcfrum exiftcre. Dicitur tlutm 2ßi|d)*
grüblen. (Einer (SaeJ&e fleißig naAgriiblen/ rem
alkivamdiligcncisfimerimari. (grgvitbien ««-
*rm rfl inveftigare ferurando, inqvircndo inve-
»ire.afleqvi, confeqvi.
©rubcllltia /ftlC/ propr. fodicatio , dändr fcrutatio.
3Ju54riibeliim / & €rgvubelung / SRflC&gvttbe'
lung / krutinium, cuuoU oMcnratio , petveth-
gatto. , (
©rubrfer / «Hitfgritbelev / Grgru&etev / iRa^tjntbc«
1er / D«v/ ferutatot > <uiiofu$i invcaeoi, inve-
Üigator.
6rubelld>r/&©tatfi<|/ *.4j*&ad?m. prep» . lacuno-
fu*,nmouii^me/^6.curio(us v ^: cunosi.
vlbürabftw fodendo avcrccrc. 1/. cxaltcrius feui-
pea imagtuc aliam Hmileui <<clarc. (finCC
CtabtbiW »ißa§ev ob.uaben / alvcoi aqvxa ci.
v uatc novis fosHs avcrccrc , aq »ae venat incide-
rc. »UbiUMbuUvj / Die/ averfio aqvaxum a loc6
qvodam.
^Utärabcu/cffodcre, refodere, aperire fodicndo.
Olli ^JVAbeil / aelaado ornarc, fingere. *iu$$0
gvobene ©ae^e« /auaglypha, anaglypta.
begraben / fcpchrc, inl-umarc, tumulare, tumulo
mandarc , terra conderc. S5eqv^bnu§ / 048/
conditorium, liypogeum ( fepuitura: ttemex-
cqviar , folcnnta tunerurn. ?um ^egribflül
9Ct)C»/ in funus prodirc. ^rbbegl^bliüß / fc-
pulcrum hcrcdi ta r iu»n. 35Ci)ra6un<l/ 0(C / hu-
niat 10, y Uem fvoA Bcgtäbnfi^. 5ri £f? /ort«
Jcpulturx tium &Cgrabnftß ^«cü«r , cametc-
num, polyandrium , fcpulcrcrum« Utibccjra»
bt'ti- infcpultus, inhumatus.
©urc^iirabeit/ pcHbdcrc, transfodere. Sur(&'
iU\U>iut.icini'''$tTiH'^ montis pcrfotflo.
V^ilMiMbcn,' infodere, infculperc, xre incidere. (£$
tjl in mein ©emftt eingegraben / hoc menti mex
infcitiptuni , 1 nciüim cd. (Eingvabung / öu/
caelatura,caelamen, inferiptip Taxi,
^raraben/ fodicando penetrarc, lucrari foffionct
§cvnH*gvabcrt 1 effoderc. jpiucinjraben/ ta-
' fculpere. fc^rflben Alaxare fodiendo.
{wt ^ßebengrnben / una fodere. Sieben Dem
$ßege f>er» fvt bingvaben / fecundum viam pu :
blicam fodere.
SSeraraben/ defo^ere, funertre» terra condere.
(£»nen(£(&flß rerflWbctt/ thefaurum in rerrarn
defodere. ©enir^ber / Oer/ humator. 35er«
gritbmtg/OW/ humatio.
SJoravaben/ prxfodcrc. Umgraben / circumag-
gerarc, circumeingere, dreumfodere. Umgvd«
oev/ Oer / cixcumfoflbr. Qaä Umgraben / eix«
cumfofTura.
Unbergraben/fubruerc, fuffodere terram, agere
cuniculos. Ginc eaefte mit ftibernen Spaten
unber graben / mtUpb. fubruerc aliqvcm muneri-
bus. iDcn t5??i(l tinbergraben / folum i» con.
vertere , ut fiaus terra obruarur. Z\)t aiircn Uli.
bevgraben/ a/ia* tniruren / cuniculo« agere.
©egenimixrgrabca / «uaiculoi hoß«um ex-
eipae. _
3".
691 ©r ©r 692
3cr^rab(n/ lubigere färculis, färcu 16 Andere, de-
ftruere fodieodo. 2üt$tab<n/ operire foveas
Simplere.
©rOttC/ Ott/ crypta, caverna , anrrum , fpectii,
Jatibuium , tuftrum. (fr lücnet luriun trot-
ten / gaudet habiurc in aniris eftoflis. (£inc
tfltnftqrotfc / crypta arte claborata , «Sc »uns
conchy litt ornaca.
€Jtaö/ f*"- ©röbC/ gradui, propnr
eß grrjfut , dtl Ädjritt/ nobii fumitur pr» hrtfr-
i/<xi/o ; unde agnofcütir, nvjt perfena ßipiti fit pro*
pior , diciturqi Gradui , de ovo rtUtm wcabulo , hoc
(Stab defumtum voiunt. Sed unde eß gradi, gra-
dior ? k gern , uifjvin cum Varrone ; fed hoc etyeton
r.tmü durum &rrmotume(Je vidrtur. Cenfeo itafy
gradi & graffart 'jf f * «ö/J™ ©r&en/jW eo mapi
veriftmileejf; qvoniam aggreflüs * cgrelTui olim
dictum foic, adgretrus 9c egrerrus. &t fint)
qleidjen ©raW / eiuidem gradui funt. «3d)tt»C
Orr unD $riit>er ftitt) im erften ©rab nad) Dem
icenferlidjeu / tint> fm nnöcrn ©rnb nad) &ein
©ri|tltd)C1i JKed)t / "rYatres & forores funt in pri-
mö gradu in cognacionis Jure Civili , infecun-
•do Jure Canonice.
<J}lY«t> 1 Oer /ettam dignitarem, ordinem »progres-
ium fcnfcat. €r ilt an f -Den bödmen £brenqrab
Ui '.ri t / in luprcroodignuatis gradu conftitu-
t u s eft. Hi»c vtniunt nwabula hybrid* : j&Cü,X Cl ■
tiren / exaugurarc. ßcqrflfcirct / dignicace cum
ignominia fpoliatus. £cqrabirunq/ Ol«/ ci-
auguratio , fc» vul%b degradatxo.
©raten / ©rattein / & ©rätfeben / fL Q5ra*
tcUtl # ©reitlCtl / propr. gradus afcendere,
# metonftn. diftenderc pedes »divaricare. ©ei
teil etiam notat: avidealiqriddefiderare . <upe-
«e, arderc , glifcer«, it.nonnuUh complaccre,
•cordicffe.
©riruiig / ©ra f telnnq 1 * ©yatfcbunq / ©tc / dir*.
ricatio,dc(idcrium. ©rätiflftif *«lrmr/? avidi-
tat 1 voracitas.
©nüiq / * ®rÄtiglid> / & ©rdtfdjrtbt / 4«»»*">
apperens, cupida* , & adv. tvide, voracirer.
©rÄfifd) r/i muliebrii , de mulicbrirer.
©ratet / ©riteler/ e> ©ratfebav oer/maidr fix-
mina di vancan» fr/ dißcndcnspedcs 1 tt. vorax,
avtdui.
C^rfl^t / / r/? is cUmofä , in turribui nidulam,
krap*hl«tr fic ditt* , yrtm muketum &ff mgi!
lam inttrprtUtniur,
©tCte / We/ Thurinp* , ©rtC te / nomen proprwm
muktrii Tttufitflimum , u/ | Voiunt rjft cvr-
ruftum ex /Margaretha ,ftd faliuntur. ® TCf e r»tw
/i£rt4f .* defideratam , a i3tbtiti / dueupere , cor dt
rßi , iL amabilem > aeeepram , graram , a vidam,
&un6 verboiaaftxm. Hbu Jpani toidflu 0>i'Cti tt
baben/ (breu tvtüitu J^xinfcn baben / U eß, vot
amantes, macrimonionc conjungi exoptatitt
imbiBta tjvavumulur dtedur, qvafi amica gra-
tiofa,
©rate / tU/ für. ©täten / fpina, ofl'a pifcium,
ä gräten / divaricare. Sunt tnim ftitut pifeutm
tramverfmpoßt* ,dtßmduntq. pifeet. TiiiüAl^t
jivr Dinc^rat / Oer / efl ab hoc &xätt I duitur^
fpina dorll.
©rdffn/& (fnt^ten/exoffafe. JDie§ifd)eent»
grättlt / frve Slu^rdtcn / pifecs exdorfuare. Uwe
grdt(io)te S'f^ puceifpinofi. ©ritbi^eiiiic*-
tur radiui nauticus ixl qvadrana . qvö poli alti«
eudo inq viri tur , a fimUttudinf ßin*.
©CClf / OCr/pi. ©tClfCn/ wfm origint Ttuto-
nicam eßi ttßantur feriptä vttußtflima , md, iL.
Aiemanx. vocantur ©raöio / hvnc adhuc kodtt a
mu//kfetni» feribitur, non ©taf/ (BtAVt di.
üum tflr voiunt qvafi ©r flu / qvod ßrnorei tant 'um
&vrttrani mitittt ad mttnm juditandiaüegrrentur»
©rafe * ©l'Äfe auttmab mni antiqvitatt Judicem
ßgmfuAvit: Hmc tgo fufticor , ©rafe^in i©ra»
bell / cxlarc, Tculpere , tb ijvodlitrratumgnaritri-
bunahbutpraficiebantur : literarum aulem charaße-
in olm lianif infiutpti funt. Hodi'e ©raf dignitatif
nomen tß,& Comitetnftve Regulum notat, ru-,
jru uxor Öfe ©riflll / -vulgh Corriitifla txxaturV
©efur|leter ©raf / comes in numerum Princi-
pumreceptui.
^Iiri}i}raf/ com« caftrertfis, prwfecliw arci«, vuhi
Bur99raviuf. ©inqoraf/ f«dex pedaneu«. ©ft'
(jra?/ ßvt J eid^rnfe/ aggemm cuftos. ©oarof/
Judex agranu$. prsefes pagi. J^iinsflraf / fic dir
citur Index Ratisbon*, epai de littbtu ad mercaturam
pertinenhbut cognoßit. ^flntH^tilf/ com« pro-
vmcialii, Lxndgraviut. gfbn^r^f f comes vafirf-
lus. ?)?iU'fiir(lf/ prapr. pr*fe» limirancus, hodi'e
Martmo. J^Pljvirdf / comes fyUcftris , i. t. Ju-
dex • aii ß)liMrum cura commffi erat, l(|t
grflf/ comes palatinus, olim Judex palatti Ca faris.
§Ieid)*araf / comes Impeni. 5>Ccid>öbi>f*3rafcn
autem funt comitu palatmi buüati. ^tiacflr.if/
five 0tMMIWf/ j»»dcx ctimtnalis> dicUur ttiam
$ t 3«ut«
(593
05t
694
3entgraf/ judex cencen*. (Saligraf/ pr.-efcc"tu$
falinarum. VrPlcUi'iif qviintibkmcs jurisdi-
(flior.cmcxciv.ee ÜlliülMf- vicc-comcs. £ßalt>>
graf/ id. qvod t^obgraf *c
©raffdjäft / Die / propr. jurisdictio , pr*fcc"hira,
oiim .vnbAÜu , 6o.4r Comiratus, w. dignitas /ru
officium Comitis. iSliiö^rttffdt>ilft / LanJ^ia-
viatus. 3)?arfgraf|(J)ilft/marchionacus. $fnfj
9 raffefcaft/ pal an natu«. JHrid)5i}rflf"fd)nft / co-
micacus impcrialis. %(ntyVaj)ä)a\V jurisdiclio
crimioahs.
(^rClf(t) / Qas/plMtatß, doronicum Rom an um.
alias <£Femsivtsr?e!.
©l '»^fi«ct> ad), comicivui , Ö more comitum. (£iu
(3r^pid?cis ftreulein/ Comitis filia. £ure $vd)>
gräfliche ©tta&C/ celfisfimc, illuftrisfimc Comcs.
C*>rafli<t>t ©fiter/ bona Comite digna. ©ro^i<
ti)tü £cf)lotr/ fedes Comitis.
©ragg / graggen / gegraqget /
<^r3cfen/ #&räcjQclen/ /««t™*«**/«»*
faii* t laca rc , (putzt , exfercare , exfpucrc , de«
fputre. /^ ' feragaer/^^r^dcivDfr. fpu-
tat or, exfercator. ©raggt lliugy c5 ©raggeleu/
cxfpuitio.
Q5Can/ Pk/fL ©raiten/ granumfrumen-
ti , vrl piperis mewas , minimum in ponderibut.
Sußicor ©ran eßi a £om / und* etism Laiinorum
granum , wo» agtrrndo, ut ludunt, %VOW ©tan/
aereolum, media filiqvae, chalcut. iDtCt ©rail/
film va , ceratium. £a\)i ©ran / femiobolus.
©rail autem fcrupulus tß. '
©Viinclt / Der / tß malum punicum , r/W. c Gl a-
naium,ßc diHum , tpndrubattibut granis ßve acinU
feattat. Sed ©rattat rtiam ganma rß , diüa car-
bunculus, Carchcdonius, granatus, rubinus ni-
gricans. Praterea ©ranat rß rrgnum in Hifta-
nU, Granata dSa.
Granate / Die/ piur. ©raneuen /
run/w; py roboli , fphacrac Funicae, Punica mis-
filia, alias diUu Hmc ©ranatirer/ Der/ pyreuta,
ifi i talibut fyhärii punicti armattu , rar/, projicete
prrüio tß. ©ranaten in einen ©raben werfen/
fphaeras pnnicas vibrarc in foflam.
©rän&/ # ©renj/ °//«©rJnuv Die/p/u,.
©VCUJCH / fines , termini , limites , orac , Ii
mtna terrae, confinia. Vidrtur rjfr afft&nb/ tnar-
|ü i ripa , qvaft ©eronbe. 2lm : tircn je / limiccs
pt*tc:iuras. gelb /;ir glurgrrnje / agrorum
Ar diftn fruum termini. ftoritgrenje / rtnes fjl-
varum. ©cricbtSgriWje/ jurisdtclionis. Jfyaui.
Jjl)i?fqrcn$c/ fincs, q vi fingulas domos ac villas
ab alns vicinisfcparant. ^.igbgrcuje/ venario-
num termini. Iriiini^renje / fincs regionis.
Vi i t c ©Velten/ termini antiqvi. £in tgulbafv
Der auf btt ©retlJC liegt/ milcs limicancus. 3icl
Ulli) ©VCllJcn feßrn/ cerminis dc(ignare, regioncs
determinare. t>it ütcicbsgrcnjcn erweitern/
fincs imperii prorogare.
©renken / cermtnarc , definire , circumCcribcre.
Sed Olnarciljcn rß ; attingerc , finitimum, conti -
nem cfl'e. ©ie miteinander grenjen/ contem».
ni, finirimi. Di: ^ebcnareitienDe/ amtermini,
UingreUiCU / fincs conititucre , 'ermioarc.
Scaumbura grauet an Sulingen / Naumbur.
gum connnc eft Thuringiae. SlinjrenjcuDe
Sead^barn/ proximi , vkuu.
©renjei'/ Der/ confinis, concerminus, finitimus,
ricinus.
©reniiing/ 55" minoren jung/ Die/ confinium Jimiu-
1 10, limcs, 6y tdem qvod <Bt(im.
©rc Ji j ich t / »Vi;, fffddv. finitimus» concerminus, ri-
cinus.
©ras / VMtpi. Die©r6j<r/ gramen, her-
ba. Noneß necejp , bujw vocis origintm rx Hrbrai-
co Kazur , demeflio , aj crjftre , cum a ©i nnen / 1«-
trrrr ,op(imededacipoßit. J)cnngra# / *Hmj iöfg#
drQocrfengraif/polygonum , centinodia, gra-
men inexpugnabüc. gelögr.'f herba agreftis.
srjjeer< /j-vp^e^ilfgra#/ alga. SHletgratf/carex.
Surf ifd) ©ratf/ gramen Turcicum. ^flrr ©ra</
gramen aridum. ©chatten ©r»is / fernam für-
eifum. ^tvirb hr bef iMnntcn. nie ^ent J^unbe
Dad ©ra^/ haec tibi fuccedent , ut sramina pafta
catello. (frbflrt Da<©ragionct)fen/ fcic.qrid
Jupiter Junoni in aurem dtxcrir. ©r&Hein/
to(&/dimin. graminulum. ©rü$ aHcubilocorum
etiamidtm rß qvod cuAodra civilis, indrpbrafeti
Wit &em ©ra< (hafen / punire carcere 3rtf
©rangehen / mcarcerari. i)eö©rafliegertfa<
K'biget trcrbeil/ e cuftodia dimitti.
©rafe* / gramen colligerc. 5" einetf an^er^ ©ar«
ten nraK'U / falcem in alicnam mefTem mittcre.
Sr Im t ftd) nicf)t fm 53arte grafen / non patimr
ic illudi. <£s greifet fid) (tbel / im fein ©ra? tfl/
pcilimcfcrnum colligitur , ubi non exithint gra-
mina. & hat auf eine«? aubern liefen gegra«
UV
6 9 5
©r
696
fet / ( und um alienum aravic , L t . ahenam uxorem
fubagitavit,
©rafcr / 0«r / fcrnifcca , fccnifcx. ©rafcrtnv
mulier falce refccans gramtna.
©rafereu / & ©rä ferro / * ©rafung / Sit I grami-
nerum, pafcua hcrbofa, pratavindantia.
®l " il n -1 lt. gramineiss. ©rrtftd)t MA gramino-
fui , hcibhim, bctbofus ©raiichter Urteil 10-
lum herbidum.
9lbq IM ff 11 / 21 11 f ■ & Slttfqraff n ' gramen metcre , de-
metere. Der ©arten iji qanj aufyegrafcf / ail
grammii reftat co in horro. 2Öir haben Rlin
balö aufgcqrnfet/ jam t'crme depafta Amt prata
noftra. *Äbgrafung/fci«/dcpaftio.
^C(]Vafcn/ dteitutproptit , cäm virgulta in fubdiaJi-
btu enafcuniur ,j£piw tarnen ponitur pro: ditefeere,
opcsacqvirer«. ©ii |>aft Wd> m ciurtti 3«()re
in cht Wenig beqrafcc / opes cua« intra arm um
non medioerircrauxifti. Dicitur etiämdEtQXa>
fco/Ainr : iißegrafung/ w/grgrafuug/ &u/ ac-
qtjfino, qvaeftus, lucrum. 3" feiner $wa
fang ^d>r>rcl (id) Flug »ufern/ ad (uum qvcmqvc
Bommern qvaeftum seqve cd die callidum.
©urebgrafen / £in tmö J&erqrnfe n / eraminade-
pafeerc. 9e acbqvafcii / colligere gramen poft
aiium, &metaph. lucrd inhiare. Ubergrflfen/
farrirc, falce aliqvanculum fecare. 93orqrafen/
praavenirc metendo. 3crqiM|'cil' depafeere..^
SJCafe / & Dvafen / &CT/ per ophtref. Itt. 0 venU
i©ra^ / nihil entm aliud rß, qvam gramen den-
(un * concretum , cefpes. £in gninrr Jtafe/
cefpes viridis, gramineus, cujui verb. eß JftafeU/
lSffrta.venhut &erafeil/ congerminafeere, hcr-
bofo gramine veftiri, indt 2>erafung/ Dt«/ aecre-
roentum & aecretio cefpicum , contextio hcr-
barum vd 51 amini«. ££a|7d)t / adj. cefpidrius,
herbidus, gramincui. cefpite veftitus. ?£afen
au<ftcd)f n/ cetpiiem effodere.
©rau/ gtaucr/ araucflcc/ #©rci$/
<;■*■»"' ©rau$ / 4 //r n. proor. color cinercut.
2lpfc!qrau/ fcuculams. Wcufeqr au / murinut.
öpretigltdjtgrau/ mufrcllmus. <*eJbwanqrau/
pullus. Sed(&XCLÜ in fheciedicitur <2au%. ©raUC
Jhare / caai , canirudo. ©ran ff nn / canere.
©rau werben / canefeere. ©ie ©<$<frev werben
Wolter aran unb fftymmlicljt / Heu cancfcunc
tefta. - ©railfr Sarf / barba cana. &tl toeniq
prall/ rancidu! us, muddut. S3or ber 3 eit qr an/
prjqcanus. (£in graubef leibettt / lencophacarui.
©raue 5liiqfnv g[auci oculi. (Srfgratl/ incanu«,
ferrugineus. SBfi^. ©0«t Jidjtqrau / leuco.-
phaeus. SMflUqrau/ gtaueus, cxflus. ©f(b(<
grau / ravus, ravidus. £a§ Dir fein grflu J£>ar
tarnill löac&frri / ne nimium follidrus fis de re
ifta. ©er (cfcl graur f fn ^fiuttaUibt 1 caniciet
* afinum decorac. mü<S)t< Hur grau Ö0t>
Uber tverben / coniieior egritudine ob rem
ifram.
©ratUU/ 55" ©reifrn/cancre, candc fl -e re.fit um co n-
trahere, fracerc. Q5or 21(trr grauen / prao fene-
ftutc canefeere. ©er 2Uolf mag wol greifen/
er bleibet aber ein SBolf / 1 upus pilum mutar«
non mentem. ©a^ 2Uttr greifet unD reifet/
ateate rcddimus prudentiores. ©reifet) ttiam
nonnunqvam diettur: obduccrc , cor rugarc, con-
crahere frontem. Compofita Juni bäte : %\£i
grauen /poncrccanicicm. 35egraiien/ incane-
feere. ^nuMiien / ^ 3crqr auen / idtm qvod
(Btaitcn. ©rauelen *utem eß muecre , muce-
Tccrc, fitum duecre.
©raubrit/ ©rauigfeit/ -v ©raue/ Mt/ u. ©reülgi
Feit/ camtici, cannudo, mueor. ©c&iinmlenDc
©raue/fituicanut.
©rauedE)f/ ^©raulictt/ ©rrtjk&f/ «i/r9. canus,
rancidulus, emucidus. gfrdUlldjtcr Sßein /
num mucidum.
@rcid / Der/ Tcncx, canus, deertpicus, capularii,
fihccrnium, caput ni vcum.cancfccns. ©ietfl«
te ©reifen foll man ehren / longatvos fenum ca-
not rc vercamu r. ©er ©reife vc rFehr t oft nid>t
feine QBetfe/ ponere di£alc cft. qva: placucre
diu. Slltec ©ret^Z depontanus v acbuon(icu>
fenex.
©rau/ grauen/ gegrauet/ ü?@rau>
fdl /a«f raufet / a^erfari, execrari, abomi-
nari , detefrari , faftidire , naufeare , it. i nhorr c -
re i rimore affia , rrepidare , contremiteere. ^'5
grauet mir »or tiefer ©adje/ naufeo ad hanc
rem , in faftidio mihi hiee ret eft. £4 graufet
mir fiber ben ganjen Üeib / toti mente atqte
omntbu« artubus concremifco. (£e qi aue t mit
iiid)f - procul Tum atimore, meru vaco.
©raueil/t)»»/ nom.verb. fc^D«r©mui/ detefra-
rio » faftidium, naufea , it. horror , pavor.
Foramet ihm ein ©rauen fm ©raufen an /ab»
horret , perhorrefeie <£r bat einen ©rauen
corm^yteibernebmen/ dctcflatur nuptias, n»u-
feae amorcs. er bat einen ©rauen »ov ber ©>ve/
Sr ij fafti-
697
698
fafhdit honoicm. £k Jungfer ba t eineu ©rau»
en »or ibm/ puclla faitidic amari ab illo.
(Sraiicr / ? <t / nau/cator. ©r c nie 1 11 /&<?•/ ^mm.
naufcola.
©rauclen/ cohorrefccre , pcrhorrefcerc, inhorrc-
fcere , horrorc concuti . aliqvanculurniafti-
di»e.
tgrauiebf/ ©rourlid>t/ & ©raufi!id)t/«^;.55'^T.
Naufcofus , faftidioius, abominaudus, horri-
dus , cxecrabilii , it. timidus , pavidui. £ j ift
aar graulest / in einem grcfcen .»> aufe allein |u
febhfen/ 1'ormiJabilc eft, folum in xdibusani-
plioribus pernpftarc. Qranelicfyte 9S3*Crfe/
Terba minacia. €in graufe!id!)t 2toflc|id)t / tul-
tui lorvui. ©raueficfote (Epen/ fercula nau-
fcofa.
^railfam / «4- &adv. it. ©raufamli<&/ inunanii,
arrox .cruriclis, duiui,horridus, faerui, trux,
atrocitcr, crudclttcr , f.cviccr , truculenter.
©raufame* ?anb / cerne cruddes. ©raufamer
Cflfenfdr) / auftcroi homo. ©raufame i afcf/ fa-
cmui attox. ©raufomc 33d!Fet / ferociflim*
gentes. ©ranfamlieb einen bebrobrn 1 atroci-
ter minitari alieui. ©railfattur ©turmiPinb/
fxva tempeftas. ©raufameä £ier / bcllua.
©raufam Ungliicf / Ogvgia mala , pr<ry.
©ranfamFcit/tUie/ elbdclitat, ienmanitas, fcvi-
cia . atrociras , feritas. (Einen mit ©raufamF eit
flnlajjen / emirtere aculcos crudelitatis fuic in
aliqrcm», viru« accrbicaci« fu* etomere/h* cf-
fuhdere. <£r »irt mir qrpüef ©raufamF eif ge>
klaget/ carnificinam fubk, crudelitatem ejus
«peritur. £>cr ©raufamFe if wieberfteben / fc-
roc nat cm reprimere. (Einen ponber ©ronfam«
Tfit abnittbnen / revocarc aliqvcm a crudcli-
tace.
(JfrClld/ fcft/abominatio Jiorror , naufea.
ItCIl ©rciiel lüiHMIl haben /abominari, dcrefhri
aliqvtd. Milien ©reucl »er bem £&eu baben/
abhorrtr« cibum. ."Der SDcenfeJ) ift ein recfjtev
©TCUd/abominandusdripurcus homoefl.
©retllid)/ a 4- ^H'.awox, abominandus.hor-
, tibilis* immanis,crude!is,&'- cr«dcliter,6eti-
ier, tjranntve. ©veuWd)er all ein Siger / rigri-
«< cvudcLior. üte&tf ift fo greulier) ol* ein un<
bantbareä jCÜlb 7 nibil magis eft abommandum
tili» ingraid. @retlli<r)e 5ßörJ< rtbcfl 7 dete-
Ainda verba proloqvi (££ Fonimt mir eben fo
grenliebvor/ al^ie J>elle IV Iber; idmihi juxu
inTiftun » ut au a }imioa Puifc.
©rculid)fC4t/ru' facvitia.immanicat. femas, cru-
ddtas. ©ic vSreulidjFeit ftinrt ^eficbcci/ tTu-
culcntia raitut. £u öreuliefeFeit Oer Oöttt«/
pcccaiorum defotnuns.
tor»u$ , ^5
4/». torvc, uuculcntus , B'cruculcnter , faevus,
acrox , Ü • auoucer , horridc, duc. (fr flehet
Arnü/fvf gni^licb mi$ torTumvjdet- @r^li-
d)e 0 : ebei N'i«/ mores teterrimi. QxfytW tron-
cem obduecre, caperare.
C3viiülici)fccf/ ^it/iJfmifvod0tCu\id)Uit/ inuna*
nicas bclluina, duritas, fcroeia.
©riefelen/ horrere t parere. griefclf mir
Übe V ben gan|eO £eib / totö corpore pcrhorre(co.
pc$t ariefck ibm eni ob bem/ was? er anqernngea
bat / jam dcmumexrimercirevcntum hujuem«
ceptionis, horror animum ejus pervagatur.
Driefel/ tttj pavor. metus» formido, angor. (£m
Ijeimüebcy (Driefel überfället «b» / occultut ac-
raor pcrfundirejus mentem.
Qjriefeliebt/ ^ • .» rT .» . x-. pavtdus, mericulouif , for-
midolofus, timorc pcrculfus, ttcmulu», y.- hor-
ride» uepidc, tKepwianccr.
©raiipCtl funi grandjnes , AiQd k (ShTOOCIt/ y vi*
/rigor* fu6 qvdji hör rot tm Ö» trtmortm membrorum
indueunt. Sei & ©raupen Jicuntur ptifana, ali-
ca gj* pulcicula uiticea. altaj ©erfreu QBeigeru
graupea. ^^)eii)engraiipenji/n.' cremor.pa-
nicL (Eifengraupen *utem lapis fern puri.
Öraupidjt / aJj<3. ^advttb. grumofus, grandino-
Ais, it. granui us,cor. uiius, ad formam & mo-
dum grandinum. .
©reif/ greifen/ i4 griff / gegri/ten / capere,
arnpere, prebendere, clausö pugnö cenere , üem
palpare, blande tangerc, concrcAarc. COJan
fan e^ mit .päitfen greifen / ipftt manibuscom-
prcbendi ha:c poflunt. ©en ^Julö greifen/ arte-
riam explorare. ©reif in beinai eigenen
feil / nofee reipfum , in tc dcfccndc , ruö te pede
metixe.
©reifer / Oer / nmfor, prehenfans, captator.
©reiferillll/ toitl faemina palpant , lonmdari,
prebcndcni.
©rcifimgy&K/ &i3xif\/ttt / prenrauo, rapina,
ca£tus , contredano, palpatio. SeJiSxiftttuun
rßt caprio, deeeptio , c5 ©rifflcül/ OrtS/iimui.
capriuneula . deccpiiuncula. Ita Hiqtur Die
©l'iff cujtulibet rri, qvam pugni comprthnUiwuu t
manubtiiuD.» ut: j^er Gegengriff / ber Diuber^
«rfff/
699
©r
G5r
griff.' enfii. rcmi minubnuav ^Tlillfr<irilf/ ani-
tic mm. (BefcfWinbe griffe/ aftuciae, doli, frau.
des. (threnqriff/ arraltus, contra&us honeftus.
JDieb&jrtffe fraudesfurum,aftutafurta. #riC'
gCJgriRC I fttatagcmata. SBf-rfgriffc / con-
lorfioncs orationis • vocabulorum allufioncs.
j£)anbgriff/ manudmftio, compcndium.
©tiffel / Oft/ ftylus, granhium. (Eiferner ©rif«
fcl/ ftylui ferrcus , it. ccium , qvö optficti aliqyiJ
ßulpmtin *rt. %R\t eiuew Griffel entwerfen/
catlö configurare. Sic ©viffcl im/w calamus
arborum ac Vitium . tercs p arucula <Sc virga aii
ferendum in terra 1 apra.
©tClf/ Oft/gryps, gryphuj, *wqv*damf*bu-
!ofa, .iiü* a (Jf cCifetV ry ro.< «nck ungvibw pncJam
furriffai.
GrcifqQ / ©rriffic^ / y ©reifljoftig / «-fccompre-
henfus , comprehenßbilii, rapax. Orcififc^cr
QBoff/ lupus rapax.
©rflPpCn / 4 <0r«iffl!/ Je qvt triam in Gräben
menttofjiü* rß, corriperc , atrrahere, preniare,
unit: ©MPpcr/ Oer/ correptor, raptor, ra-
pax. ©vappung/Oif/correptio, preniätio,
(Srappicfyf rapiens.cornpiens.
Abgreifen / detererc , attactu corriperc. £ie ^in<
ger burd) harte SlrPctt abgreifen / digito» im-
probö laboTC Ixdere. $bgreifimg / ofe/ di.
minutto dt latfio , ovk contaßu perpeeuo
Ungreiftn/ invadere, tangere ,tentaremanu,con-
treftare. ?0?it 5Wf qc angreifet! / armif congre-
di , bellum inferre, imprcfiionem facerc. Viin
SBerf mit greuben angreifen; / operx manus
confidenrer admovere, adhibere. SRifangrei
ftn / fimul apprehendeec. *Uu\ re 1 fer / Ofr/ ro-
rarii vclitet , levis arma t ur x mUitcs. JDer Ol n
griff / impreffio, aggreftio, petitio, im peius,
U. a ttaftui , at trexat 10.
5?f*U'Cifcn/ comprehendere , fentire, intelligete.
bat C* balb begriffen/ animoceleritexcom-
plex M eft rem. ©a$ begreifen/ raö«, tenta-
no , q-mmAmbwfu. begriff & SBfarcifiinfj/ ta-
Au» , compreheniio, capaci tat, intclicclat. £ir
begriff einet öiobt / ambitu» utbis. Jturjifr
SWiiriff/ argumentum , periocha, H. epitomr,
brcvianum , compcndium. 3**"f clbCijriff / ca-
pacitas circuli. feegriff ltt>if(focn jnxtjen/ inter-
«.apedo. Jgcgreifrr/comprehcnibr. iörgreifiiy
capax. 95e9r(ifiid)/ccnjprchcafibili*. Unb<;
grt ifl[ict> / incomprchcndbilis. gegriffen fci)ll/
contineri.
Ergreifen / manum injicere in aliqvid , compre-
hendere manibuf. (Einen ©fetten ergreifen/
corriperc, capere f uftein. (Einen beö bei .fhllib
ergreifen / prehendere dexrram alicujui. vZi .
greifung / apprehcnGo »compreheufio.
Jptu unb Vergreifen / f« man , perferucari. £>t r
^>iu' unb ^ergriff / fetutinium.
^iiU'iligretfen/manumintromittcrc, rurbare. (Tu
feil feiner betn anbern in fein 2Jmt eingreifen/
üfT-^ium i"ins limitibus ac tcrroinii cocrccnduna
cÄ. (&n Eingriff / lurbatio. ©ngri^ berf Siecb»
rcil5 / violatio jum.
92ae^grcifeu / inf<avi prehendendo. Send!) bem
jDeaen greifen/ gudium ftringere. fflaü) Dem
vrchvUU'H greifen / umbras venari , prehen-
derc. •
Vergreifen / dcltnq vere perperam , prave , nalcfa*
cere. (Er bat |ieib au ihm oergriffen / peccam in
cum. Vergriff / dclidnm, tacinus, tlagitium,
male ficium» uJergrciflid) / vitiofui , improbux«
y ; vitiosc , improbe , perverse , ftagitioie.
iyeüergreii'eu/ late patere. ftßeiter greifen/ all
fiefrg Olmro wegen gebüret / limius oflicii cranc-
gredi. S3orgreifen / prxripcxe, prasvenire , an-
neipare. €^ feil feiner Dem anbern »ergreifen/
regendi ftint officiorum finci. SJorgrifT/ pr»-
ju Jicium , damnum. S3ergreif!icÖ / pwejudfeia-
l is , daninofut. Unsergreijlie^ / Hncomni prar.
judicio. 34) fage et unv ergrclflier) / ea menre
non dico, ut aliqvid mihi tnbuam, aftumani,
non ut leges prxfcribani »prarfinram.
3negrrifen/ attingerc , comprehendere, it. r.iperc,
remo vere , Airnpcrc , üntö Jctraliere. Q;r i|i
ein t cd)rer ^negreifer / uncis c ft ungvibui, v 1 r,- 0
manus tincla« habet. 3u*griff / antieipatip,
concrcclatio, amotio.
&uw flccincn/ gegreinet/ «juiare, q vi.
rrcare, ululare, clamare, Tacrymari. flere, lamen«
tari. STJeiber f rennen greinen / ivenn fie n>eOen/
u: flerenr oculo« cniJirrc A105. ^r greÜlf/ tfd%
ihn ber 53ecf frrȟt / Oi fibi opplet lachrymit cum
fmgulm. 0)i «in fan ihn ftracfä greinena ma<
fj)en / c veftigio in Accum poteft adtluci. haktt
pauc* h*t canpefita: tHbgreineti / lacbrymii ali-
qtid delerc. &rgrf inen / deflerc , deplorae c.
€ineg Sfinnbe« Üebbegrcinen/ mortem amki
lugcre. 3Ui^greinen/ abftergere lachrrmat)
£f üj <tx%x<i>
Toi g fr
(Srgretnm/ id. yvoJ 2bgrefom/ movere i'achry-
mi». Sergreinen/ flau confict, debil t ran.
©reiner / &Ct/ damator , ploraror, qviritans, la-
raencan«. ©rrinerinn/ Wf/ clamattix , plora-
crix. C^rctntrlcirt/ t>A»/ Wtft/r fjjr diminuttvum
a ©reiner : fed eß *vh JbliUria exalaudawm ge-
riet r t ftoparola diRa.
(Breill iiua / W«/ejularus t ejulatio, qviritatus, qvi-
titatio, lamentatio, Actus, ploratus.
©rcincrlid) / *dj. &*Jv. lamentabilis , flcbilii , &:
flcbilitcr, voce lamcntabili Lamentarium 4u-
temeß: $<grcil!fl:li<$.
qvod CjtCltlCtt / coli achrymari,
plorarc. ©rinfer/ Der/ q virirans, 85" ©rinftdjt/
lamenrans, cjulans.
Q5rU!lJ<n / voxfiurmeß, grunnire,/ri tramfrrtur
etiatv. Ad hominet difficUei Üfmorofoi, ita t ut fit alcer-
cari, expoftularc, jurgidconterrdere, fremere:
& ©rilRJf XI altercator, jurgiofus, iL ftomacho-
fus , ringen» , tremens. jftad ©run{en / frofr.
grunnitus , U. fremicut , reprehenfio , carprura.
©rtinjicfjt/ grunniens, it. carpens , freraebun-
dus,reprchcndens.
©reü/ gccücn / graden/ f raKcn/
inuncare, uncii caperc ÖJ* rencre, it. fcalpcrc,
tcalpurire. Compof. ÜTJerarcllen / inftigarc, irri-
tare. lade : SSergrellter 3dnFct / Imgaror in-
fanui Je contumax.
(SrÄllc / tit/plur. ©rflflen/ ungula , ungvii , un .
gviculus,«.uncus. ©er Slfclcr bat arefe flarFe
(MralKu / aqvila avit ungulaca elt , habet uncos
pedes. ©eper* ©raunt / unguis milvina*.
OraOung / Sic/ aduncitas. ©refluno, ^;/fm pruri-
cum propr. ex feabifi , £^(cabri tiem figtiAt.
©latlubt / «Ii/. & a.iv. uncinatus, ungulacus, dt
Ou tlltd) / pruriens, feabiofus, feabrofus, fea-
ber. ©refltge ©efc&raulll/ phlegmonc, inflam-
rnatio , tumor cum rubore c" pruritn,
@5rCÜ / color lividuf , ft/4/I unavibsu
lancbiMtui , ravidus. ©refle 5lugeu / oeul? ravi,
nigricante*. ©relle (Stimme/ vox acuta, w^ö
dijcantut,
antiqva vox , £0 xi. f reu'
defidertö flagrare, concicari ftimulis , ardere,
aueupari. Unit dt» (EbramiiH'U / ambirus,
•mbitio . S5" ©rem|ia / aremplrj) / *c arempifdy
/t.i/. y «/f. ambin ofus , ambitiöse , avidus, avi-
dc,cupiditate incenfus,* cupidc. ©rempifcl)
&t 702
ftorauf fctW / cupidc aliq vid cuperc. ©rempia
etiam figmficat arnplus , laxus , -vulgb pompofia. (gr
m.idjt |id) triflid) grempig / multum fe cÄeru
oltcntat , poropam adhibcc (Etwa* grcmpia
mar^CR/ amphheare , exaggerarc aliqtid. (gm
©inggrcmpiijcr madjen aWrtifl/ aliqtid inma-
jus extoUcrc , verbis ornare,flumen e riro fa-
cere.
©rrmper / A ©rcmpIrr/Oet/ Jkuntur frivolarii,
ferutani, flaecones, mangones ft propolas. Qot
©rempkr J 1 )fl0^n)crf/ mangonicus qvasflus.
@r<mpCln / propr. extollae aliqvid vetbi» , fed
de venditione vetentmentorum freqventer exponäu»
ut fit cauponari , nundinari , comraercaxU
©rempeln etiam eß carroinarc. Qßcllen %Ttm
pfM / carmtnarc lanam ; undt ein ( 2£o\\cn$X<\R-
plcT/ carminariu«, dt ©rcmpelung/ &1C/ cax-
minatio. ^je ©rcmpfl frve sgcdpcl / dicüur
culex.
©rempd / t>lt t ^©Mmpclwcrf / ferura , frito-*
la , vetera de frada Aippelleftilia.
Oer/ plur.tAr. arena, glarea, rudus, fra-
gmenta lapidum. Sumitur ettam proqvoltbetloct
drettofo g£ Upidofo vel fabulofo. ScJ &X\ti meUph,
qvoa.dicuntur furfurcs de recrcmcniurn fanna
cradius. ©rie^ ber ^itrCR / nephritis , calcu-
lus renum , d: hinc etiam eft» ©rieegiamCR/
ringere , frendere , de qvo mox.
©riclcn / in rudus redigere , comminucre in gla-
reobm . friare czafliüs.
©rieftest / de ©riefig / sdj. arenofus, fabulofui , gta.
reofus , recrementitius. ©iie(ld)t 33ror / panis
furfuraceus. Sic ©rie6bitr dxcitur ccrcvilia cs>
nuis ex furfuribus acta. Q] l ies tue 1)1 / faxina Co
eundaria * dt ©rie^ticb / cribrum ruderarium.
€'itt ©ne fi di f er iL^ea / »ia glarcota. ©rtc{i$te
5>acbe / rivi glarcoii.
©rill / s* ©nUc / *u/ ^ ©riaen/
cu a Ja, gryllus, locufta. ©rill etiam rß *vu , cc-
ri nui diüj, h contutuo cantu fic vocata. Sed ©riti
lc ijvoqve metaph. dicitur phantafma , ünaginatio
reitaltv. curat gs'agiutionesanimi. */»wc: <£t
f>ar©rit!en imjT?pfe/ ineuraverfarur^rapirur
in d. vcria , follicirudine diftrabirur , aliqvid
monlhi alir. ©ritten pt dtrrra funt gcfticulatio-
nes dr geftus ridiculi. Inde ©rillen treiben / gc-
fticulari, igefrirc.
örilliej)t/ ©rißenbaft/ a.lj.&*dv. cogiiabundus,
inq v.c t uw ccrcbrofus, geft uotus.
©rtf«
705
©rülcr/ Dn/Ä/tiuönHenfdnger/Dcr/ gefticuia-
tor, fcbricicans, curiofus, gdtuofus, ccrcbrofui,
fanaticus.
Der/ p/. car. indigoatio, ira, ftoma-
ehus , item f uror . rabics.faeritia, impetus. (£r
ijt DOfler ©rimm / vehementer incenAw eft.
Sfian inuf t>en©riipm be* Sorna Hicht berfchen
laf:nt / compnmenda eft iracunJi« fscvitia.
Sßtemanb f an Den ©rimm loben / impotentem
iram errrenatumqvc furorem omnes de Guguh
deteftantur.
©rimmen/ &frfqvatulu ergrimmen / fremere , i»
furibundl corripi. <£r ergrimmet fehr/ iracun
diä fc patitur abripi , avocari, auferti a raoonc,
ä conlilio abduci. (Stimmen ttiam tramfntm
*J fajfio-im Uiacäm. <£$ grimmet mich feör in
meinem £efbe / acerbii intcftinorum cruciatibus
corripior.
©rimmen D<JS/ primorß contrario vultüs, de fre-
mitus orii ,/refventtus auttm figrtMi dolorem co-
iicum , volvulum . tormina intcftinorum, Jeu
pasfionerrt iliacam.
©riraminy* t&Mtmia\id)/ *dj.&*Jverb. rrux, f*-
v us, furibundus , febidus , Tremens. £in griin
miger SÖJenfd) / furia , homo infanus dt fxvicns.
©runmiger 3orn/ aeftuans ira. ©rimmig fegn/
furcre, forum eile, ferocire.
©rimmigfett / Die/ icritas, iracundia, atrocitas,
ferocia , faevitia. £ie ©rimmigfrit hat fich (\c>
leget / morusiracundiacremift. (*v fall leicht
iur ©rmimrjfrit bewegt werben / admodum
proch vis eft ad trucuJcntiam , in iracundiam
praeeepsferrur.
Q5rflm/ Der/ odium,rancor, it. mocror.angor,
segritudo, dolor an im i. ©IM Hl ettam a.iftUivum
tß . iratus, i n fem us, inimicus, iniqvus. (Willem
gram feon/ irafei * indignari,odiuminaliqvcm
coneipere. $r i\\ mit fchr gram / »aide mihi
adverfarur, inTifos ei tum. ©ram Wicber©ram/
mons cum monre nonmifeernr. ferrum ferro
aeuitur.
Crimen / ficlj grSmetl / angi, contriftari, curi af-
Hci. (gteb jn tobe grämen / pr* »gritudinc
mori. ©er fieb grämt/ Der wirb fehnMrj/ fpiri-
rus triftig exficcat olla.
©r^men / Da*v i-Vm 9W Der (Braut/ «edium,
merror , asgritudo. ' Datf ©rämcu hilft nichts'
704
IDCD^/ hat Viel griimcn*/ in mulri fapicntii mul-
tum eft tasdiura. 2öer niebtf f an / iff frep tum
©ramen' in ml Capiendo vita jueundisfima eft.
©rdmrr/ c< ©ramhafter/ Der/ inqvietm, altercV.
tor. ad verfarius , disfidens , difcors , homo foli-
tarius, morofus, lividus, odiofus.
©rambaft / & ©ramlich, /*i/rff. &«forrft. form»,
cxoius, invidiofus, ftomachofus , iracundus .Ö':
irate, iracundc, cum ftomacho. (Fr ift efn grami
haftet jferl / morofus , Oerus dr odiofus eft
homo.
©ramhaftigfeit / ©rmnlichrcif / 6^ ©ramfehaff/
Die/Ü.fvo^<5 M m/ira, ftomachus, biJis , j n .
dignatio-
Abgrämen / «Wgrnmen / 55ergr5men / & %(xa,xl
men/ merrore conflci, xgntudine mneerari, dis-
rumpi , lacerari angoribus. 2lu^jramen etkm
rß afgntudinem deponcre, cx animo cx tut bar c,
animum demirTura erigerc*
Srgrimen/ mocftitil graviteraffici, vehementii.
fime follicirari, dolore & miferii tabefeere.
©rie^gramen / ringere,hirrire,frendere,confre.
mere, mfrendere. €r grieögramt »or 3orn/
iras coqvit, inimicitias tacitas foTe^umulrares
oeeukas alit. Qai ©rie^gramen / t*diwm, fi-
multas, difcordia, turba, indignario, ftoma-
chus. exeandefeentia. ©rfetgrOMfafc / ftoma-
chose, intemperanter.
©raiTlönjen/ di<untur fabulae , ineptise, gefti-
culationes, geftusodioti drinanes, pompam-
utihs & vana. SJeaii wirb hie nicht »iel ©ra«
m.injens mad)CII / noo hiemoras neöcmus ver-
borum illeccbrisftaftutiis.
©ramaiiier / Der/gcftuofus, gefticalaror, fpermo-
logus, oftentator, ampul latus , grandiloqvus,
rragicus , qvi tullu frojicii & fttfvifvUuJi
vrrb*.
®tinö/ tfet/ßne p/«r.fcabiw, petigo, Impe-
tigo. Non tß ab Hrbraico Garad , nec k Latirto-
rum Cruduitjedanoßro J\ince/ cortex , qvafidi-
cas (PennD/ cortice obdttöut. (ivbqxinb / porri-
go , achorcs, tinea , feabics capitis conragiofa.
Dküur ttxata btx bife ©rinb. £rufe in ben ©rinb
[e^en/noctuas Athcnas lerre, aituni agere.
KT ©rinb fenn/ fcabic featcre. üßo ©nnb ifl/
ba i|T 3»rfen / ubi pfora , ibi titillatio. ©ff
©rinb auf Der Söunbe/ crufta vulneris.
»obie SBerfe erfprbert werben/ fruftra angirur '®rinbig/^©rinbie5t/*Vj.fcabiofui, fcabieinfe-
ammo, qvi manu promrus efle debet. - ^ertiell flatus, fcalpurigani. (f in gnnDig ^rchaf fterfet
eine
TPf ©r ©r 706
eint ganje J^crbe an / morbid* fafta pecus to-
tum corrumpit ovile. €in |TttM<Mcf Jöocf i|t
einer gitlbenen 3 iege »ehrt / maCculus unus de
cem valet focmellas. (£in fd)f5il 2tngcficbt »CT»
fanft rool einen grint»igcugeib/ clegantia vultus
faeditacem corporis vendicar. Sluf eitlCU gtin»
Dichten Äi>pf gehöret eine febarfe Sauge / duro
nodo durus qvaerendus eft cuneus.
©l'ini) / X>it / etiam contumeliose pro capirc fumilur.
Vf) um II in eine* auf ben ©rittt) geben/ caput
iuum verberibus comminuam. (Einem DCtt
©titlb laufen/ in volare alicui in capüloc, Ter»
cari forde* alieujus , gravitcr äc copiote in ali-
qveminvehere.
C^nnDcl/ ÖCt/axi«rotJcaqvariÄ. (Einen CHrill-
W an bei)benÖ:nben mit eifernen fanden befd)la<
gen / axit capita laminä ferrata. Sed hoc (örill
Sei videtur effc a manali aqvi , rinnen / *ul a rotun-
ditate axvi , {5 ßc ejfet ßribendum ©ruilbel/ yvifi
©erunbfl.
©Cltt/ V* INS judkium, batf ©eriebt
/n* @ri(f)t / t»c4n/ : itide ©ritfmann / praefeftus
pagi 1 praetor rufticus , fvem not tMCn Öcbul
yttl npprlUma. Vant qvoq^db hoc ©ritt: Pro-
ceffr: Crid* , i. t.judicittm fummarntm crrdilorum ;
&Cridarf, talrm proceß'um inßütitre,
@HIttCkn / eridare , jrixari , alcercari , jurgarc,
dubia movere z5 res ad fc non perrinenres cu
•fiose & cum injuria alterius inqvirerc. (£r grit'
tclt in allen £acfyen/ omniariniatur, qvrccuu-
q vc in controverdam vocar.
©Cttteler / ttt / aitcrcator,jurgiofus, licigacor,
crico. ©rittlcrin/WC/litigatrix.
©riftctnng/ x>ict » t><w ©ritteten / curiofitas.
iGorfgrittclunq / curiofitas critica. Tr. Ml jn :
U\\uh\ t curiofitas phydea. Dei ©tttrciung CT«
geben fron /nodum in fcirpoqvaererc.
©Tittciiehf / *dj xixofus 1 licigiofus, controverdos-
JDatf ifrgar eine grirrliebre @aebe/ ingentispr»-
judicii t« eft, capriofa eft qvasftio. greUlltV
muffen nuherewanper «iebf guittli(b£nn/ amici
controverd interfe efl'c non debent.
förob/ grober / gr6bcficc/ »
Craflus, (pifTus. denfus , wrrapA.agrcftis , incm
lis, rudis, iofu'fus , *. afper, durus cV obfcxnu«.
©tob fvoijvf nonnunovam pro magno fumitui ,
hinc : *fca$grpb ik batf tü and) (rarf / q*od ma-
enum aut craffum eft . idem forte & durabilefir
oportet . ©rob 2?ruty panis aecrofus , gxeg'a-
nus, iqvaroius, jutopyron. ©TPbOielC/ nun«
mi areentei crasfiores. ©rpb ©efd)U^ / ma-
china fulminalit, curulrs, major, tormenca mu<
r.iha. ©robeSeinwab/craflumlinum. ©ro^
Jlld) pannus ftupeus, villofus. ©robe fyba
Dcnna mucrone crasfiore. ©r cbe € rimmc/ vo«
!;rjvis, prciTa, craflj , mhma. ©rober sranD,
abuium, faburra. ©roker 5Rantel/ lacerna
vei toga pingvis. ©robgebaeft Äraut/ olui
pjrum craftcqvc conciiusn. ©ruber CScriranD-
Ingenium parvum, rettifum , tortuofum, hebes.
©robt Birten / mores impuri , agrcflcs , horrv
diores, inculti. ©rcbc wOrfe/ verba obfecena,
dura, agreftia. (grober 2?»auer / lufticusqra-
dratus, auftertn, incomtus. ©rob 001t einer
t^athe reben/ rufticedicere. ©rober gili/ (ü-
pes, fungus. ©rober Ö<b$t bcftia. ^co gro«
ben fflirb man grdb / confortia prara corrum-
punt bonos mores. £>a$ mar grob genug / fax
afperitaris habet hec oratio. Vtritm ©ropp/
fer / ttixm pifcii eß , nomine gobio , five gobius,
forte h tSTri3ppcri.
©rObifln/ tut / voc*bulumfiiluma<Btob/ßgn-
ficans. bardum, blennum, groflum, idiotam,
fungum , truneum , ftipitcm> afinum, ruflicum,
a qv6 ftiam deferndit A.i\ ©robiailifef) / impolitus,
ftupidus, grdilus eV cradus » barbaricus.
©riben/ fimplex non *deo in afu y Jed 23 ergr6benv rm-
itue,crafsc, infacete, impoliteagcrc, dicere , ft
f^nrgi'Oben/ diminuere, fricare, conrerere. tln<
entgriber/ afper , incultus, t>em Me CJtobfocit
nod) niäjt abeje|treifdt ift.
©robe / * ©robbeir/ We/ crasdtie» , crasfTtudo,
dcndtas,plcnitudo, rudiras , fecordia , fhipi«
diras, rufticitas & obfeaniras. ^ic ©rr3bf c\
neö SBcrFfif / opens alieujus atechnia vtl irapok-
tia. ©rtTbcKr ^ittm/ inciviliM«. ©robbeit
im reben/ barbaries.
©rdbltd)/ * ©robiebt / aM- B'-^'r. U. qvod ©tob/
afper, rudis, imperitus, ineivilis, c>: abfurdr,
afpere, aceibe, impolite, horride, infeuc. (Jr i|i
gri^Mid) im f u HU / aderaflä mendaciapromtus;
irren/ abiurde errare,
©coli / ^CC/p^/r.f4». ira, odium hoflile, flmul-
tas, rancor. i£\n alter ©roll / Yetercs inimici.
«ue , dmultates adtrine. ^men ©roll auf einen
fa^en/ odnun in aliqvem coneipere , invidet«
alicui. feinen birtern ©roll nber einen auSgiof«
|Vn / xvomexc virus accxbitatis Ju* in ahq vom.
7 07
70g
. ©er (Hrel! wirb tfpifeben ihnen nidjt aufhören/
nunqvam hoftihratcs abnacnc »concoqvcnc.
(?ri'lklt / odrfle, indißnan, arerfari, abonainari
«liq »cm 1 gr un n ir c , murmurarc , (hc pere, &
frtterea m u iure , musfuarc*
(^lOllcrct)/ Öif/ male vofermj, odinm i n vetcrarum ,
invidia,rancor,hoftilias,alicnatioanifnoruni.
($>re Hiebt / äJj. B «iv. odiofu*. in vi (tu, exofus, in-
fcnfus.ßjf.- odiose, in fcosc, in fefte.
5iu n rllcii / acerbl memoria , fru oiiii Vatiniano
nftici. 3!>r voriger Unwille ejrpflcf wieber auf/
renovantur , recrudctcunccorum teceret Gmul-
ucet. ^ieöcraaftroOunj/ rcmmitccocia odii
diuturoi.
©vöUcn / M/tfän Wremer / «am, ««-
pho Aacuum e cxudicacc ftomadu nafeencium.
DicituretUtm ©rjrp* / <* ©drpfer.
©rptyn / ruAari. 5Mut Otisgrolidl/ ruÖari cruo
res. «OffflrdliCn/ruaitarc.
fltt Der (Srijflr /magnut corpore non femper ma-
gno • eft an 1 md. @r 6§C c»i*»ri nonnunyiAm dici-
tur Die Ono [iia'it / ftacura, corporis forma &
granditas.
mfreator, magnanut, nego-
ciatorfblidarin«, pantopola, vulgbgroßtriw.
©rrj|jling / DU / extenlio , qvanritas, capacicat,
magnificentia, &iJtm food <0rof,c j.* Oroßl
(Sltfälid)/ * ©rrfrlilhi/ #4 # fubgrandU.
grandicuras , grandinfculus , haut parvue , non
mcdiocm, y.- magnopere, fmpcndiö, oppidö,
▼aide, irapense , mire , multii modit. «er et ■
nen anglichen tfopf hat/ capno. £>er greif lidje
Slugbrauncn bar / filo. ©er grfoüthc ibaefeu
bat/ bucculcntus. ©er greuliche Jtufcbrl tou/
feaurus. ©er qrfolftbc jfefje« bat / labeo , chilo.
©er eine grfo I id>c (Stirn bat / fronco. 03t 0 . hd)
Werben/ grandeicere.
ÖriJlier/WC/ruftator. (Srityerinn / Öfc/ruAa- >3r6§em / verbum fimflexnon äJri in ußtrß, rvkm
er«. Dic#arr/i4«i (SroDper/* ijXuljfr /dt ©0l>
pfer / sffiKt* * J'-wo confidj.
(5ri)ljid)f / ru&itans, ru&aodo cjicieni, eru-
£ans, i/. J.iv. cum ru;1u, ru&ando, de ruäi-
©ro§7 ©cSflfcr sr/uprr/. ©cöffcflcr/
magnus . major* maximui, ü. grandis ,proce-
rus , nonnunqvsm rttam Ion gut , amplus , craflus.
<t*e&r grof/ ftber Ck ma&c grofe" / mgens, immen-
fps , immanis , prasgraudu , decumanus. (5ro(;
«n Der 3abJ / numerofus. ©re(j am ©tanDe uub
J&enltebf ett / magnifkus, prarclarus, fplendidui.
(Etilen Kbt flrO§ achten / permagno acftimarc,
plurimi , maximi facere. ©rep IwrDen / gran-
dcrcere.adokfcere. ©er ^l3j]D n>irD großer/
*entu§ increbefek. (EmeQ^Dtfa!)? ori^ uneben/
exaggerarc beneficium. (Öroije greunD;ef)a|'t
mit einem balttll / familianjtime aliqvd uti.
TRieftt gro§ NMRM4 fragen/ parvi facere, Cut-
qvedeqvc habere. äBiegrotf /qvantus! <£Yi\\
iroeoma! fo qro§/ alterö unro major eft.
©ref »erfauffen / in fohdum venderc. ©a^
JTleiD i|t ibm wel in arof / »<Äi« Ulicnormii eft.
örptj nnD ungefebie«/ vegrandif. (giu gre^er
j^aii^btTlt/ tamiiiaampla. 0ro§e Herren/ ma-
gnates.megiftanet. 9ßunDcrgro§/ *aftu».
©r6H>/ Dk/magniredo, grandirai, amplitudo,
capacitM. ©r6§e M ttiM/ ampltcudo cor-
pom. ©er vr t.'.tt * »»bis. v£s li^t mebt adcnuil
tomprfit* , €rgr6§eru / * pergräjicrn / ampliare,
ampliBcarc , cumalarc. geringe? UFT'
gröifern/ ctqriJfern/ dr gr6»:eriw remparvam
ät t oi 1 c rc. <^eine vr ebm • eh Der gr6§ern/ augere
culpam faam. Z)tt ?i rn i'i rergropert rotH«
Den / iras aropliorcs funt faclc. v>m S}a\\i
tergrcfjern / acccfKoncm xdibus adjungere
©ie iiebc mag niebt »ergr6f ert roerDm/ acce-
dere nihil poteft ad amorem. <£r irrU mir fiel)
nnD Die ©einigen ergrdjjern / fc folüm una cum
fuis grandirc Ituder. ft?e§er ein U n red) t »ctflei»
nen a\t pergr^ert / praeftat exrcuuareinmriaat
qvam exaggerarc.
©rfljjcrtmg / (iw^crum/ * 55ergri5§erung / Wi/
idtm <j vo :<Svo\]imQ / amplificacio, exaggera-
tio, ampliacio, extenfio, clatio.
&r6iality crgnJ§erli<& / dt pergrtjf erlitt / *4
a . f. majus, grandiuSi tplcodidius, ampliot.
©rofefc / & @röf(bcn / a. oi™ ©rofeben/ ^<r/
p/«r. @rtfd)CU/ denarius , -vulgh grofitu 4 cvA'Jilu-
dinedtäiu. 5?>öJ)m ij(I)er ©ri»|d)en / groflits Ho-
hemicus. 9KeiBnifd>er / Misncnils. leichter
(^refeben/ Hasl'ucus , *i a> £>,<£ beits. (3 d)iuc
bergifel>er ©roldjcn / *likf &d)niebet / Sdmee-
bergcnlis, Saxomcus ©naDengre>f6en/ aurcum
numifma, imagute pitncipK, vrlutt ttffoa grätüt,
nummus memorialn. .Oi'iiU Ku r |i!n n / num-
mus, qvi ccclcdx miniftrisab incolis patunif*
q»i agtos aon posfident, cxfolvicux. (^pi|>
P» 4 UV
7°9
710
arofdKn f hemidraclunum. t5d>auarofd)cn/
nioncta honoraxia. falber o*tt ed)n>c rfaro'
fdjeu/ d«midiu$gfoflus. SRcucr ©rofdjen/ nunv
dius rcccnspercull'us. OB« &C11 ^fCUUl \ llld)t
«d)t/!öuimt nimmcrjinnörofdjirn/ qvi parva
»egligit , ad magna felkicex afpirabit nun-
e?ÖtWn / / <b*™- groflulus » nummulus.
£in 3rwoqro7cjuifr / biaio* 2)rcnaro!d)ncr/
ternio. s&icrgrtfdjncr / five Vut&o(d>w
fl&cf / qvatermo.
«rofd)Cn|tutfe / func teftone» # duplouftoncs,
five oftoni rlorcni Caeiarci.
ttrofcblen/ &*m .uauüd ©tiefen / rß misfi-
lia in vulgusfpargerc. Inde ©roftf)Cl / raptura,
(örofttelaelr /iwr ©rielflcU/ jprnmi* in vul-
gut vromifeue
©rim / actaec / gu'mcfter /
«pfi-lqrnn/ mclinus. Scraonm/ ekWffgw»/
etCimritlV chry/ocoHanativa, vuormon
onu$. ©emadjt $craanm / borax , chryfo
coli* faÄuia. ©ulrtnm / praünus , porraccui.
©laäqriin/ virreus , hyalinus. ©r.TSiJVUn/
beus , hctb»chi». ^n<jrüu l htrba , Mraf cham»-
daphne. gReeeiwiü ©itütfwnui/fniawgdi.
iericum. e^ftarfm/^afinus. g«m IIB/
frrr (Siönfpan/ajruga, aeris flos^/uwÄupjtr»
arun. etabiqnin five Suufdaum / luridus,
barb» Jovit , ^amtwtrj. aßuucrarun/
«w giiimruil/ vinca pervinca* /ix* daphnoi-
4es ©rünc£rbc/ct«ta. viridis* ©runcraaun/
Icpes -viva. ©TUnÄtOUt/ olus »herba v.tcns.
Crtoet Q5cr<j / mons veftitus. ©nuu yciip-
fd>ale / cortex nucis viridis, ©riincr Donnert
' SS / die» viridiunu Gruner M I cafeus frna-
„gdinus. ©rutt^üli/ Hgnahumida. ©run
in Der ffarte / famifia virid.um. ©runc «II*
Idn/ rad.cesyiva». ©mit §!*/"«> recau
GlfinetVKK./ »»«um. *»«da-
mium confidas vitibut , nc tibi adeö pul eher fis»
fclixfcerigendofeliciiacemamittif. \*\
©runüd)t/ Ö" lubviridii , * iridfr.
©TÜneu/ virefeere, frondefeeae, germinare, vern*-
re,florere. JDlC SBicfttt Qtlincil / prata florenc.
©ic^CUtnf qrnnen / arbores virentsgemroant,
gcramas agunr. €r «TUnct !PIC ritt gorbc«»
Bau«!/ inßar lauri. viridis viget acqvc florcfciu
©rÜnuUtty tiC/viror, ▼rriditaa, germinatio , pul-
latio, *igor, vegetatio.
©rim((6t / «4 florefeen« , tirtn« , frondem, pto-
germinans.
^ii^rftnfn//iw^crperqrunett/ '^ fc " e : evi ^*
fecre, frondcfccrc, pulluUfcere. ffilC^bcrwr «
qrimen / revixefeetc , regerminare. £»a? »iJUet
f <m nifJ)f IPifbtT (jrunen / fenettus nec rcvirclce-
re nec repubefeere potc(t
23f rqnmf H/ deflorere, dcHordcere, arefeere. \t
e^dnbeif octqrftnft balb / neflorefat form*
dignicas citititmfc»
©rUn^/ 0cr/p/«r.<8ttinftC/ fundus,fun-
daincutuni , fundum . folum , bafis &imum cu-
)tun. reU ©VUtlD l^Ctl / niti re ahqva , popr.
fundarc, agerc, pontre, jacerefundamentum.
3« ©runJbe qcbcil / fubmergi, exadican, depen-
re. Srpcrbirbt in ©runb / a prori & puppi pc-
xieprov. €ttpa^ äu ©runbc rid)t«vexu»o ahqvid
dare. <&i« Ollf bCIt ©CUttb / fund.rux. <£t H
°kntm rpn ©runb auf »rtbcrlcqcn/ errorem
Kironiit exmere ©f« M &W*\<L
flen / aream xd^fteti ftatuminare. ©aö emilt
|ti>Ht |lcf) Oft an Den ©runb / navis fubtnde »lliüi«
xur vado. <Srt!ni> tnm ttiam varia JtgnipcAt, mo-
JotnimeßfoM Sc prineipiumrei, binc Miopn-
mittvajicitur Ott ©runOWOtt/mo^ rj». vadum
& fundum aqv» . : ÄCtn 9Qd§i'r 1|1 obn«
©nmb/iwndumvcl ipfe abydus habec : meiö ejt
juftacaufa,rario^t argumentum. 3d) faaC C5
lli^t oj)UC ©runb/non üne ration« hac protero.
©runbefw^wüci/n/urpraedia, res fou. bona
immobiha. ^icgcnbe ©rünbc/ res folo conjun-
öae » utfuntprtdi*, vüU , «gri , pr«f« , borti STc.
Unorunb/mcndacium, falfum.fietum, commen-
titium. gffttt ©runb/ firmamentum folulum.
ÄSSfeSSÄJ^ÄÄ SS Sa« SBafr mit «-«"-^~ b r 0 T
7 ii
<55r
712
de. €r ift MJfjWflOiJ nicht gcgruirbct/nullatn 3frd>orurtbcn / # «^. rj? frei »tw £ JDuretjcjtftw
jufram caulam habet« columen hujut adionit
facile fubrerti poceft. €(}c bie 2ßclt gegrünbet
Witt/ ante muodumcondi tum.
©1 ünber/ Oer/ auaor.ccmditor, fimdator, fanttcr,
Den. ^C^runÖcn autemrß argunjcntis & ratio-
nibui confirmare , fidemoracioni facere, AifFuL
circ fententiam fuamrationibus. Sxfli unbutiq/
Mi / confirmarro , argamentatio .probatio.
poiitor.rundans.ftatuinmans. ©rnnDenn/Dt«/ ßWitf I ayM™ I Z. l. t r .r
Inulicr conden,, Cananx. ©ir3*afliC fftS ^ lU8 ' P*Wfj ™tu< voctbulum , fignificanr.
©rimbcrin «Her Z>m« / rceum ercatnx natura. I <° mund <[« » «n l.qrorc fuo terere, indc förilfa/
©VUniMIUg/ MC / folidatio Jubftriu'cio.funJnuo,
iratumcn t fundamenturn, fufrtnraculum, rirma-
inenrum. Dkiturttiam ©rtnibf 11/ Ö"«» «/ te
ptHoriA &ae 9)<\iicr«jrfinbeii/ fubliuo piftona.
©TÜnWg / * ©TÜnNitfr/ &*dv. fundarui , fir-
matns, lolidacus» U. ptnittu, omniinode, «x-
qriftre. €r h.tt tjrnnblicb. ftubirf/ foltdedoftus
cft. ©riinNichc Sragc unb ^tittrrrt/ qtatftio-
sdj. fuccolentus,contritus, €flT@rn( / Mc/fex,
fordidum dt exeremeneofum ,^voi in vafu fundo
fubftdit. erföruten/ reaare, canaJci aq varum
poblicos expurgare. Exqvovtmt: (Brutgdt/
jmQrutut , vtäigal, tptod coRoros ctrrvßani pro
ufu aqv* pfrfohvunt , it. itBigal qved ptnditur pro
UÜendA dußpendi^ UnticulA mjvos oprrunte. Gra-
we rnhn dicuntur 2ßajjerlinfcn / lentes paluftrcs,
qvt ßyvtß prrnatxnt , anatibm graiijfm*, (jvare
&rbjficula, feu gaümago , aliki ©COßfdpncpfe/
Frifth (Stimtvocatar.
Ott A refponfioncs fohdiorcs , firm«: , ac ven tä-
te fundatas. <£inci SRcinung qrunblirf) »crji«
ben lernen / penetrarc ad leciam alicujas. <£t# mlsJ"' ^7*7^1""",« * ,
read qruublid) n>i$en unb fapen/ rem alt.üs co- WWl»»/? ^«rtfcl/ratr
ho. ©ruficht / ft ©rnfyc&t / adj. farreui , con
tufuj, conrrirus
irrcatio.conrn-
(^/incerre,ab«qve fuadamenro. {3<i\uyx\ltt.> ^niQ/ ©er/ 4 Q?rü|i*n/ r/l rar comminnram,"
igyaKaniorirpirituiiudKiowntirorori anim<c polenra, farrago , granra , prifana. Sfd&tfa
gnoficr«, percipcrc, perrpiecrc. (?r»fl^C^
qrnnblidl) / eomperrum hoc habet. \\:; ;.•;;>•
Ii "
bic|
conftderarionc 4tpcrlu(trationc. (*n'!liibi(J/ftum
tfi va<k>fut.
©nmDel / x>tt i i <Ucftnt»<n rxxminDt , mole-
rmru Sic dkitut rrguU qvt Julei dltitu/Hntm re*
gulat &moder*tur , atiki ctidm ÖJrfftfcc!/ luccula,
crgara t machina rraaoria« repagulum T vcais,
pcllülus, 5^ fciwc ^/I -rf rbum 1§U\\tX\tn'ßv< ©rÜOy
bckn/ obdere pcftulum ollio.
©rünDrt / ^ ©rünWing / oet/ pifcii , rundu-
Jus t ftvf granduios dtBut , qvbA infundo dovn na-
tri , ähks gobiut 1 &cobitis baxbacula. SJJfccr»
qvüi^d / aoua , cobitis.
tlb^rdnbcn / fyntftjranbc n / & ©nr^rönbrn / per-
fcrutari , perqtirerc, perveftigari , indagare,
perrimari , percontart. ©er ^Ib^runb / abftlus,
barathrurn , vorago. t»cr 9lbt)riinb alii^ Uli'
fllurfS/ abyrtii« malorum. Slu^ OÖCt t^ltd)>
grüner / Oft / percontacor > indagator. Ci»i5»
arüntxrilt /T)(«/ indagamx.
griU unben / ferotar i , cognofeere , rimari . ^itlC
<5ad^C ciacnC Uft> CTqtiinbcn / de c.msA intime
cognofeere. Cürijrünblid)/ cognobilii. Uncr<
rjruilMtrf) / imperfcrutabilis f impenetrabilis.
l&it ©iirbcit crqrunbtn / certum invenire. (gr*
grunbunij / inrentio , cognitio, mtcftigatio.
rti*m dicuntur rudcra T /(Tc lapi dum fruda. ©er*
ftrn^TliQ / alica , ptifaha hordeacea. J^nftvt
Q\ h*l/ avena crita, decorticata. Slngctnjriiri/
rgilopt , allantifus, aqvofum palpebri« adna-
tum. ©rn^lein / ft ©rürKl / Oos / dimm. gni-
mus , grumului.mica.
©ruf* fite ©ruf* / anh Äleycn/ furrur.fur-
fures roinuci • [int dubio etiam ab hoc <3rtifcn :
5icwi«^©rilfum / »lih ©rni/lf / pnrgajnentum»
qvisqvili«.
ßlutare , fä«
Intern alicui dicere , nunetare , ialrcrc jubere*
.Kainrfnlu!) grüßen/ r/7, capitis accu(are, *
ducllum indkere. ic tu qr uü •: ft / fo Wirb bir
qrbanft / ut falutai , ita rcialutaberrs. ©£>ft
gflfC M(0 / >»e , faire , fal vu* fi» ! »• n iüi-J
allirn qf grüßet / lalve ab omnibus noiVrii. (Einen
VPII ci:i f» a Iii ein tVCgen grflßm / adferiber« feu
dicere alicui (älutem plurimam ab aliqvo. *^ id)
unber einonbcrfreunblieh qrufien/amiciifime in-
tet Te confalatare. v£fbrqrnien/perfalutare. .
©riliicr/ Oft/ Talutator, falutiger, & falutigcrulus.'
©ru^erin / t»ic / fxmina falutans. §?ie ber
©rußerift/ foflibrr&anfcY/ qv«iiscft(aiutcm
lexens, talit crit falutem refucn»,
2?0 ij ©ruj/
7 l 3
G5u
©ruf/ *>it/ &noniUfrfqvrntrr1>itf5Th$ttn%/ fa-
lutatio , fclus. <Iln „n^rug / felutario bonori-
fica. Sl*UB&C$ © ru $ ' amiciiGma falutatio.
©e^cnqrufi/ falutatio mutua. &Q)ni§/ talc-
* diftio. 3uDa^rU§'infi-iaüIutauo. <84Kin<
giuf / fifta.fimulara. \Sü)n\d\t)cl}VU$ / adula-
. toria» blanda , blanrficella falucacio. kTuK.i
©ru§ entbieten / klütern impertire. ©ruf be
foinniCll/ falutcm accipcrc. 3luf ben©ril|}tUH.
f en/ r<falurarc 3d) neiwe Femen ©ruf ab/ non
faire«, ©ruf fim ©ruf / falutatio mutua.
fjrufuj / *4 klutatori us. ©rrnorufi ) / libentcr
falutaro.
fJCftrhffB / confalurare , perfalurar« , i Jf m
cjtÄgcn/ /ic «berufen/ faUuatio, pcrü-
lucatio.
©llrf/ flUCfCn/ <3CgUCfCt/ fpeftare.afpi-
ccrc. SMXon.dicit*r'Bddtn/ kncUt^lttixa/
qvi AeRatum vtniunt. SurcbJ ^CU'tcr OUiteil/
per tcncftellam afpicerc. SBc-nud) (JUttfft Ölt?
qvid fpc&a»? qvö dirigi« oculm ? VrV f)»U fciB
tc btag utd^t in viel 3>ü$a- $cguefe:< paueos m-
fpcxir,cvo4vit libro*»di;m vixr;.
©irtfer/&cr/ fpefotor. ©.irfcrillll t»t*«/ fpefta-
trix. 5frmjll<rcr/ «Wb ©UCICIV rclcfcopajm,
tubut opticus ©licfeilem/ t»aö/ fenefteüa.
©ucfrr/^vojT/f i^m r/f , fW$!injefrr/ & $lin
,iIatioe/ Lucius, occiü, DccWaticsCugdcin
bat. .
©ll(flinö/Ot</ Ö"04ß ©infcn/ tpeaarus, fpcftatio,
infpeftro , luftrat io, contcmplatio. 9JBa$ hilft
&a$ ©uefeu / wenn fonjt nicf)t$ nubr barbae ift/
avid juvac afpectu« , u non conccdicur uuj* ?
Übiifanfi bert (Surfen nicht Infen/ fixis femper
obtuubui adftas. ©t< ©tief llürt bcfontUU UUtU
fjjem nfll' Ubf 1/fjcpiü* oculi mali Duces func.
(J5ll(f id)t / *4 fpeftan», perluftrans, intewi* oculi«
ineueni.
SlbrtHCfen/ furtirü oculi s aliq^id cerncre. <rr Dflt
(JnUrtC ÄUnfl ilböCflUrf Ct/ ftudiosc contcmplan-
do artificium penitus cognovit. NCTbC ^ r
nid)tÄ rtbiUCfCJJ / oculii meis te ufurpaudo nrlul
nocebo. aibiJUffuiW furti? a contcmplatio.
ffn^UCfcn/ afpiccre,intueri i oculos id rem qvan-
daro conjiccrc. (Einen red)f ini ©eficjjt nnon-
tfen/ refta in faciera altqvcm infpiccie. 2ln*
^nrfuncj/ contuitus, confpcclu*.
ScflUCfCB ' vidcrc.tucri.contcmptari, inJjxftarc.
(Hat €act< tbr beflutfen/ fi^«c obtwum ia
_214
rexn aiiqvam. (£r brauch ibu bmfYB unb fern/
oculu m eo b*rct, defixuseft. ^CgttdUQ^/ l«t-
ftracio, infpcctio.
^ureftauefen/ tranifpictre. gr «tieft fcurrfx bit-
ter aipicit per caiucllos. J)[C bir^C^>auC Ollrft
tbin tui'd) btc jMcüVr / nuda cutn per veftiraenti
rupcuxatconfpuiuir. &UT<b{)BuUni} / profpe-
tlus, pciluftratio.
^>iin)ucfcn/ vxderc in illum locum. Jßcrgurfei/
in huue locum oculos convcrccre. J^eröUi*
ÜIJCtiTl prol'piccrc. ^incm^ürfCnV jntrofpiccre.
^tnaufi)Urfcn / (ufpiecre, furtum afpicerc , ocu-
los tollere. £üitPeg4UtfcU/ oculos averrcre,
defleftere.
f)VC\xm<[\vr Umhcrgucfffl / circumtpteere, collo-
ftrare, circumvidcrc, circumfpcdarc , buc atq vc
illuc intueri. £)b(ll I)itigucf CBZ per tranfen nam
afpiecre. UntHTMcb ejUCfCIl/vulturo (ubmiticre,
oculot dcjiccrc, humi defigerc. <3td) JfrCjud cn/
acerrime contcmplari , hucacqvc illuc fpcclare.
3urbcfgt!(f(H/ rerrövidere
©UCfUCf / Ö<r/cucidus,coccya. fw-
drm bu\iu vocabuli origo aJ gudfCB t«ftrtur,ftä po-
riäj a.i caaium , qvtm ferfttuo rtpttU , qvu tamun
«-vi» dftttta fß , J'rmptrfydratmftrdat , ne c*pi*tur.
nihil pj okitr't ram qvoq\ k circumfteüando fic voesri
fr.jfr. ©urf UfJ rtutm dt fcomine i ngrato ufurpsä
fiet. Cr t|l ein unbanfbaret ©uchief / rcpcncUt
mercedem, qvalem currucat euculut. Der
©uefuef ruft feinen Sßamen nu$ / ipfc fuim« ii-
bicen eft.
®UiHtl/ trit/ mtitpri8im*vox,Gothi£.<D,Vtna/
Svtd.&vintUU Dan.<Bvinb€/ mulicr,fam;-
nx ln<U jßetjien/ fot 5ieö»ina/ monialii , reli-
giofa , avtd vccäbulum mutato iifiOvtlu& dorn-
te pn apbtr. ig. fiertt ScCBUC / bnbari /V.'.nn*,
monialif, vtrßo-VcftaJi*,faccrdot fla. SRPII»
lein/ ta§/ duoau nunnula, tiiguncula reif-
©ump/ ^ ©umpe/ *u/ p^- ©unu
TfiiW/ abyfliw, ü. paculum immane, qvaß ßt
vora^v qvtdam , cvjuifundum qv'n nvn facile viiert
oaflit, atfvtabbec'tßfeümwn/ exfilire, micarc,
hfeivire, calcitrare, pede percutcre , 85" Adij3.
©umpig/ lafei vu», ünpudicu«. Rrßten #©iim*
pel / kvh qvtdtm tripuditns , bitte deduci potent,
iifla pyrrhulai fivt iub*tilla » « rubra eiettiue
in peitorgi
©litt/
föucr/ ©urrc/ & ©orr</ wcqr***.
nofa , ftrigofa t & macilcnta , frmper anbeläns :
SlcfrriJUtrc / unde ©lirrcit / fonum anhelando
cdere. Exbocfonowmt: QJUrßCl / tue/ gur-
tirr, ju2ulum, jugulus, £5 mdui guttun; t ähkf ,
<Efn$pfeMi8ar. iSlirqi'l tüam dicüui gula ,cr.'o-
phagus, fauccs , larynx , columclla Arfißuta in
eutcurc , *mm* ctnatif. £ie gn>jjc CtDcrn an bc r
©urgcl/ jri*€furcjel^eTri/ liäe. ©plcljur
gel / alcator asdduui.
(gurgeln / gargamare , liqvorem orc hauftum ad
gutcur faepius revocarc , palatö agiurc , faucci
collucre.
I5ur !ung Mt/& ©06 ©ur jete / gargarizatio,
gargarizatui > Altdiw , gAigMrifmtu, qvi etiam
<ButQ£\WA$*ttxpomtur.
©urgtlld)f / *dj*B. & adverb. gargarizaas , fiftula- *
tut, canaliculatui , bomb um edens, liqvorcm
agitando frrepitum conciens , in palato faaecs
colluendocrepan«.
tibgurgeln/ Ort (Bürge! äbfttdfm f jogulare, '1
llrahgularr» cervicem frangere, jugulnm pve
cervteem incidere. SlbgnrgefUHg / jugulatio,
t sucidatio , inecroecio. *
SlltfgurgeUl / liqvorcm e gutrure exfpuere, gar-
garizando evomerc. !t>as QMlIt mil tau fcebcu
OU£gurgeln/ »itamcumfan«vineejicere,ebul- t
Iirc fangvinem c faueibus. üiiigiju Cijcf Ulhj; *je-
c*iio,cvomitioper guttur. V
©ergargeln/a/ür ©ntc©©!« (Purge! jaejea/ ab-
forbcrc , effundere, abligurrre .heJluart , bona l
«ic vor. hc. öcrgttrgefer / heiloo , dccoaor.po-
pino, nepoi. SBcrgurqdUig/ bcILuatio , de- t
luä.o bonorum , popinacio.
föfir t / gürten / gehörtet / <ins«< . co».
ftrmgercaccingcrc £ill 9ftrt rfrtcn/cingu- .
lameqTi coofrringcre,<qvujnfiernerc €>fir* ^
tcitrl 4M ßgmpxat pr*pararc,promtuna& para-
rum efle, adornarc qvod paratöopu» eft, pro-
widere. Stfenn ftcf> Der Olef er töjVn fr-U / fo mu?
nun tbri öftrem / <i actum facundum efle velu,
culturam eju« ne ncgliga«. «lüer jid) felblC qur»
tet / Dem truefr e$ otc£r /pn«». qvod [ h«««^«?,
pi tfumatur Mligrntnr m rtfroprid , ftiwi procur*-
tor in re älknA, juxt* v*rju* ? "oc ritt fiii
mrgumrntum femptr in promtußum; ne qvtdrxpe-
HuMmcos t qvcätu0g(rtpoßis.
©firter / ©er/ »Äor , conftringen«. ©urtCVÜIR/
SIC/ l'amixu cmgcns vcl viacicas.
(5?Urt/ tit/ anflura, fubligaculum, v ineu .'um,
<mau». JXoj;/»-vfei1tfelqiirf/cingnIa,lomm,
e^hippn. ©nrt an @ebetlöeB / pr*cinc>ionei.
Ötirt tliäm onttove dietbttur pnrdium rufticurru
curia, cur t is. lamilu. l'n (SAXttn.
QüXtel/ ©er/ cingulum , cingului, batteut, Zo-
na , corrigia. i a N er n @6rtd / cingulum coria-
ccum. sQ»Ifftrfet / *h&s J&roflricriteit / anti-
lena. £mt>erijtirtel/ &<bw<mmtmm/ pofti-
Icna. ^ ir in pafceohit, fcorra, facculut »x
aiucä facius. 8eib(jfirrcl / cingulum. (Span*
gtllgiirtel / baltcum , qväft cintruiw buIUt$u, cin-
gulum militare. ©cfJoc&toner ^tfrfd/ ftrophu«,
vinculum concortum. aBaWgÜrtcl/ ceftui,
cingulum mulicbre. Qybvttl etum aiieubi dtei-
iwr obtrsex Zcadcgiubaca, alica, ptifana.
Öiir [lein/ bA6 / dim. Zon ula, cincliculus , bl &mt*
(CT/ Zonarius. 0)iirrlld)l' m modum Zonx.
6firrelen/ idtm q ved ©tirtert/ cingcrc ( con(trin-
gere
flbtjnrten / "cingulum folvere , discingere. 2lbge*
lUiruTc; X laD / disemäa veftis. Slbijurrmiij/
folucio cinguli, diteinetus.
Mührtai i accingerc, Aiccingerc. 91iifgra,fircet7
Tuccinitus. QlnMiirriint) / üiccingulum. £)(,
qcn amhvtcn/ ende praecingi.
^ftro&rteil / praecingere. JDO0 gfir fivt SJonjiir*
teil / praccinÄui. '
€iRQÜTteit/ incinuere. Une iniU'üm'f et / incinclui,
discincrui. (Singegfirtet/procincrw.
Umatirtcn / orcumeiugere, percingere, prarcinge-
rc, t nftrucre, prarpararcic.
UlHT'Uirfetl / nimis ai v f tc cingere. ^ail foü (\U
Vfcrt !tid)f II klMÜrt ill prov. arcos nim i um ten-
fus rumpirur. Ubcnjur »IH13 / colligaeio areta,
aretitfima.
@ut/ c»np*r. baif & beßer/ fif»t. bcflcc/
bonus, mcüor, opt ;mus, probus, integer* frugi«
mora tus, Htm : amabilis, oenignut) luunanus,
aprut , idofleus , aecommodatut. (cTl'n üuti'v
0?Cmn vir bonut. (£ß fluD gute {eilte / oprimi
funt hominet. <*5ti m - T muu' fcoit/ hilarem efle.
§Ör gut anfebCR/ commodum videri. gur gilt
anfnebmeu/ boni con/ulerc, in booam parrem
aeeipere. gftr gut hatten / bonum xftimarc,
ignofeere. ^Porjn pt fenn / alicui rei condu*
cer e, utilicatem puebere, prodefle. (l ? t ft gut/
expedic, fufficic iflrjUt Orr hock
I facic* (£r (übt Fein gut mehr / ab aAimo pc-
^0 i(j nie
7J7 ©u ©u 718
füt. ©UfenQBiQcn&ulcro.fponte. fSnttubu"
rede , benefacere, H. rcfyufccrc, 4c bene mcicn
de aliqvo. CfCtVa^ gut tul)ll / fivr ttmi gilt
fC0K/ »Oer Werben / damnum praeftarc, fpondc-
rc, intexcederepro aliqvo. .K ui'i unb gilt/ tum
inatim ic compendiov ^hm )tt guten!/ ad utili- ;
rarem ejus, ©uter SRame/ faroaintegra. ©u<
tC ^Üvülincr /arbiert, arbicratorcs. ©WCStUbll/
JUgutCfubn/ bene mereri de aliqvo. ^i>fllltt
btinfbarengute* tübt/ ber nm-luv,;»du tun felbt
corvisdr lupis largitux hic,qviiningracoscou>
tertbeneficia. (
©ll&t / DO*/ plur. ©Uftf / fcribiiuT cum }} äddiffcren.
tum ©uf / bonus, & r.ctat praedium, fundum,
jgros,opes, divitias« ahaqvc bona fortunfe,
tarn mobilia , qvam immobilia. <j?in oangbiir 1
tool bciKU tei ©übt / fundus inftruäus. Sauren»
guter / bona cenfuatia. £ebanbigimg#gwfer/
ona a Jmanuationis. (Erbgilbt/ prsediura he-
rediurium. tfaitUIUTiUltcr / bona corona: uni
ca fnx regno incorporara, rci Hfci» parrimo-
flium pnneipis , dos rcipublicrc, vul^o dsma-
ttitm. ^(iniininq^üfcr dietmtur prxdta ruftt-
ca in ComitatuSchwarzburgrco, qvae fub pae-
na cadücicati« qvotannis inter facra renovan-
tuf , tpptlUnt : \\'tri r cbfl.; neu lt wettert.
SDiCMUfcrn/ merccsnundinalci, dißwvuntur a
<§trt f ilgu fer / 7 v* iu> i fl.ipbl* Jubjscrnt , tf nfc db*
cte!»;-vri nxrtcu mft);en. &inbgubt / villa.
ERittergubt/fcudum nobile. j£>euratgubt/ bo-
na dotalia. $ Ii' di. n jüter / bona ecclefiaftka.
fcehn-.uitot / praedium clienrulare. ?Caulnuil)t/
fpolium , bona furtiva. £eihjul)t / tbrtitio.
9ßcl(i]ii()t / bonum mundanum. 3in$guhf/
bonum cenfualc , vulgd cenfiticum. ftfjfB#flWgf/
bonum Cmphytcvticum. 3uegtjfcr/ loca aedifi-
ciorum vacua, in hör cos, arcas aut agros re-
daaa; J^aubft)iiht / five ^mibttfuf / dicitur:
fori , Lr. prima pecunia ,qv£iitßc : ftatrm conjrrtur.
3ant& 'aliibon^nt: Qfrfdjeibeil ©übt/ legatum
fb( febwertc w »crpfdnbe tc ©fifer / hvpothecas ,
poflesfiones oonoxix. <£inge JOgcil C*ubt/ con-
fifeata , publicacabona. garenbe ©UtCT/ bona
mobilia, £icgenbc/ immobilia. j^remböubt/
bonum atienum. ©rc§ ©ufot / rorcunac am-
pWsümx. .£fld;ffc$ ©m)t/ fummum bonum.
5t\iufmann$gütcr / mercei. Klein ofccr wenig
©übt / exiguse , modicas , medioercs opes.
SD^mmonjtyitht/ opes per fas * nefas partar
•Jlfdjgtitcr / bona mcnfalia. Uurcd;! Öufet/
male parta , male qvaefua. QJntcri SÄuttcr
qilf)t/ parerna , macerna bona. ^<it\iÖ)C &VL>
r er / bona temporatia.
©Uflcill/ 000/ itmin. agellus, poiTcsfiuncula , rc-
cula , res angufta , curta fupellex. Ißaurciiafit»
Inn/ prsediolüm ruilicum- 3tR^btir @ttrictn/
agcilu» tributarius. StrcUi}!!t(nn / luxu-
nofui , fumtuofus . lurco , barathro.
©üfen/ ö'rowp. bt$t<nifivf begfiferen/ dicare,
opeaalicui conferre , augetcbonii. f£t i|t trrl
begütert/ opulentus , felix, dives e(l agru &
nuramis , vttlgb : btrit p<)ßtß'wr.&tw, llnbcgÜtCTtf
carens bonit,vuigb impofftjfior.atu*) nihil in bonis
habeni.
©fltCrO)/ W«/f .'i/r. ©fllfVCDCn/ i /ew f/7 ? xyji <2J&
tcr/ bona * pr.-cdia , faculuccs , ccnfui , pecunia%
pofTcsilones.
©ntigot/ de $tgu(igrn/£r*pHe,benefacere , bona
contribucre : fedfitpijjimifumitur pro placarc, rc-
conciliare t difcordiam fedare, disHpare» tolle-
re , iram cxxingvere, controverfias tranfigcrc,
11 am cxpedire.odium Atblevare, amicitias con-
jungere, ^)er SRu^cn begütiget fte £eute balD/
ucilirai amiciciam facile cooglucinat.
©Ute / ©utbrit / & ©üfigfeit/&i«/boniras, beni-
snitas t bencficentia,mu]iiftcencia. ^ie ©Üftg<
reit/Ji-e ©utbett cine^ SRenfcben/ comicas ho-
mmit. ©uteDe^fvinbrt/bonitasfoli. (Seine
©üdireit ifi weniger frfjÄDlich/ aU niiBlid) / plus
prodeft qvam nocet ejus indulgentia. ©einige
tvißen »du feiner ©ütigFeit/avamsnunqvam ü-
beralii cft. 9? 1 d) feiner ©üttgfeit / pro fuä fa-
cilicace. ^ie ©nte oor aüen fingen oerfudE^en/
amicabilcm eompofltionem imprimis tentarc.
©Of tei ©ntC / d i vina clemenria.
©htli4>/ 6c ©utiglicr)/ adj. &sdv. facilii , placidus,
mitisjenis, benignus , clemens,^.- benigne,
clementer, manfvete. (Jrin gütige^ J&er| / am-
musxqvus. ©nrlidjc^iinMling/amicatran«-
ac\io, conventio, compoiltio. (£iit giiriger
gftr|l/ Princcps clemens. ©utig mit einem um*
ge()en / benigne & amice aliqvcm tra£larc , ha-
bere, aeeipere. tgid) gutig gegen einem erjei»
gcn/aeqvum fcalicui pracbere. ©uf liebe ftpr&t#
rnng / petitio amica. ©ü tlid) entrichten / de-
bitumipontedrextrajudicialiterfolvere.
®<U&Cn/ &frtqventiltt ^QtVQtUÜtW ovafiX>it
(BfttCt vertut)»/ prodigere, profundere , di-
lapidare , inutiles (umtus faecre. (Jv bat aUctj
t » s Einige Vergeudet / bona fua confumllr , de-
coüt,
7 l 9
coxir. <£r »ergrübet fem (Erbteil lieberliebrr
SBetfe/ >n res inutilcs & levcs Patrimonium cou~
jicit, per luxuriam de libidincsn tnrpjtcr profan
dir rem avitam.
©<tlbct/ 95crqcubcr/Ö«t/ prodigus,profuius,afo-
r us , d c coöor. ©elf gcilber / prodigus oer i s.
©eubung / * QJergeubnng/ Vit/ u. baß Sergeir
bCII / 54» Die QkÜbigfeit t prodigentia , prodiga-
litas .effufio, luxus, luxuria. JDa$ SQerqeuben
Hebet einem cbr!id)en C9icnfdf>rn gar niejt an/
luxuria ingenudhomineindigm cft.
©enberifcfc/ * Scrgeuberifef)/ aA.& a Jv. prodi-
gus , 5r prodige , ciFuius ,& cfiuic , lu x ur lofus,
& luxuriöse.
Q^Clß / compäTät. k (Bat I propr. melior , melius,
[tgmficat etiam fanum, & integrum, älikt vartetx-
fonilur. Sgto§ bran / porro, olus ultri. Sßafj
DbenvAiperiiualiqvantüm. £iifiunben/ infe-
riüs. S5i1§(brn/aoccriui. £rifl h :i' r
dltf fie / corpore pingvior eirilla. 2Mf £ pef)fer
aerat ba§ aU bec v? olm / filia melior cd fiJid.
iOt:|lo baf fchen / jdariüi widere» SBer baß
fchmieret/ Der fdret ba§/ q vi piura largitur, p iu-
ra obtinec. (gr i|t tvol JU bi){I/ rcftisiime , athle-
ticc.optime v.iJct. Ullbap/ ?cgro:ans, .rgcr. (gt
tfi etlQd^ unba§ / tentatur uiYakmdine, morbö
qvödam-implicitus cd.
£^ate / / auxüium. Eß k reüxus,*ne-
liitt, potiits, qvod Behic. 25ot pronundatur. 2llle
2>ate hilft / commodum qvantumlibcrpufiJlum
jurar. Uwe Säten/ (iveffatHM v€rbumS*xo-
nicum , idtm arvoA Reifen / conduxerc , prodciTc.
(£•5 bittet mich nid) ts / nihil cemducir, non eil ex
ufu meo. £ßa$ batt ef / bajj mrm ben (StaU ju
macht / n>enn bie Jtfibc weg fennv qvid jwrar aris>
fb claudere fepta grege ? Ab hoc £&flt etiam eß
l&abinen/ pMiperari,durare:
®a§liefc / &S*xon. J5«rUttj / & B&lfeD / «i/. #
« *t. commodui , aptus, urilis. falubris, faltiber,
Bfutilirer, falubriter. <££ gebet mir lieci> brtjj
lid) / Hc medioericer vivo , tat bene res proce-
dura , commode va!co. (£r Iii gar rill baulicher
?7i(nfd}/ homoxqvus Arcommodus efr. Uli-
btSjjlid) / *ger, segrotans,morbofus, langvidus,
intirmus, leviter laborans, aegre, valctudinc
haut firmi.
!54§lidÖfett/ 9§t/ commodi wt, aptitudo. Unbd§
lid)fiit / «grotatio , morbus , valcrudo tenuis.
iariflroierifle Unb^lie^fv'it/ morbus ebronieu».
©u 720
$X&*r/romp«r. i 0Utf melior, potior, anciqvior,
Ö": melius, ponus . antiqvius , coniultius', u'.-
res orationc
potior efr. & if! beper/ praeftar, mcliui ei>. C$;tf
♦fireijt beßer mit ihm rttertdchfMi/ nuncmeliui
habet, qvlm heri. (Ed (lebet Dir beferan/ hoc
magistcdceet. © »frb befer mittbm/ eeepit
meliufe ule habere. (£5* »irb halb bejier werben/
feqvetur ver hyemem. fjt 4rgcr (Sebeltll / it
bc§cr (ölltcf / qvo q vis neq vior, hoc forrunatior.
Qxper Herben/ bennfd}4nblieb leben / mori feuu»
xft , qtam turpitex vivere. JBf^er Unred)t lei«
beir dls unred) t tubn / aeeipere praeflat qväm in-
fcxreiojurlam.
^C§ern/ caffigare, corugere, mtfiorarr, inrerpo-
lare, farciaare. (^ic& DcfcTtt/ ad bonam frugem
/e reeipere. <gr bepert ftd) in feinen fhibiren/"
proficit in literis, progreflum facit in tfudiis.
(*ine e*rift oi>cr SBerf ©on feinen geblen bef»
fern / opus feriptura emendarc r ad Iunam rero-
*e, (fr i|l feinet 9Imtf jije&t auf einen jablcr
gebe§ert/ nec impcrialis acccsfioncm facit itto
mutiere (Eebi/f Detern / navemreficere. (Uta
2)acb bc§crn/ tcOum initaurare. ©en (Scbneü
herein iiklb be»jern Uvxn • darefartori veAcm
«faraendam» (£r bepert |id) / r»ie ein jtinaer
53olf / iadies in pejus Jabitur. €r begehrt jld>
nid)t m bcüi in • obfrar emeuda tiom.
95cferer/ Öer/ correftor, caftigator, rcfeclor, repa-
xator, emendacor. ^r§erinn/ 1«/ cmcncl«»
trix.
35ejjcri!ng/ Wf/ emendatio, correflio.melion-
mentum , refeftio, reparatio, accesfio, augmen-
tum , incrementum. @ne nobtnjenbiqc ^ejje*
nmg/ separario urgens * neceflaria. Unnötige
ubermofige Gerung / inurilit refeftio, mcii-
oramenta immodice i*£tz. (?£ i|] feine ^(fx*
rung bei) ihm \\\ hoffen / nulla fpes fa Iuris fuper«
-eft. (Sine ffml beit / roo feine Gerung ju M
fen/ morbus depioratus, defperatus. .J>ev OJai*
ren 6e^abe i(l ber SBeofeu ©e^erung / cafus de-
raentis fapientis corrciho ed. vrPilte 33e§t>
rung gebt feiten \\\ JP)erjen / fcrapccnitcnria raro
eft vera. Jpabt tSebulb nnb hoffe auf Gerung/
ferendum * Tperandum. S^ejlening etiam in t$
rußtcAidem valtt qvod feirrgnrtg/ llcrcoratio,
Jastamcn agri , faturatio fimö. fjn ^3au imb
$e§eruwj crbaltcii mien eß | (uaua ucium
Kk'.alC. .
J5eßf>
7 2t
£a
$C|icTi<ftf / c*'-ce§erlid)/ ddj.^ädverb. idemtpni
beffct/ c5*." corrigibili«, emendabdif, repara-
b i Us , ucilti , proficieo*. Unbc (fCI lid) / incorrj-
gibilii, inemendabilu.infanabilu.
SlusbcÜern/ elimarc, emendare, inttrpolar« t ex-
plere. DiC Spalte« au^bffetn / explcrc , cor.
tigere rim«. 9ill$bc|jeruug / rcfedio. 9lUf%
beperer/ iaterpolator. SMbcf crinn / irxerpo-
larrix. ' ,
fBerbrfrrtl/ fi./rT*fw^2Clwbffkttl /recognofee-
re , eorrigere , mcliu« facere. S3crbr§erung/
emendatio, audio, acceafio. Unwrbt>crli*/
inemendabilii
IBicbCWrbef ern / fub ineudem revoeare , repara-
re, rcficeie. (Eiucn Mfllf «icDcr »erbepera/
damnum refarcire. €<J foß alle« ttwDcr »er»
betjert IOCt*l>cn/ omnia reparabunrur. &ßiebcr»
ptrbefterung/ reparacio, tnttaurauo.
£ßc)ter / /up"/. j <£tot/ opeimu« , perbonu« , poiis-
fimit». Dicitur etiam fubpmtive Prt$ Xptfte/ Com-
nodum, utilttas. ülus , opiimum , ponsiimtun.
(find $cftC$ |'lld)C1l/alicujUi bono Auderc 3»
geliehenen Oüiflcn mup ihm M $c|'tr reben/
facla infcöa ficri neqveunt. Oa$ift nid)t UTfiH
2kftC$/non eft mihi Ulutarc , damnofum mihi
eft. gemeine £flte / utilicat communis,
bonum publicum, Oatf %>(\U ba»M tragen
primas tut palmam ferre. Oie bellt vDiaiin*
febafe/ leäa pubo. Oie 2?c|f cn »ob ber etabt/
opumates , primate» , fummate«. Oatf bellt
JTÄul/ «Ol fann*. Oa* hefte jU n>a* rcDcH / » n-
tcrccderc, intervenire , deprecarorem agerc
Oie lefc tc ©ebanfen finb bic befte/ pofteriores co-
gitationct meliores funt primis. Oer er]fC
ädUfmtinn ber bcflC/ prae/enrem mulge, qvid
fugientem infcqvem» Ott Q^itfelftrapC ift t<!C
bejle / m<di6 turniimut ibii. €r ift mebt becra
be|tcn/ non bcllisfirac habet. bf l' If B <*ebctt/
ia commune largiri. ©Oft nxnbc ti JUU1 bc
ften/ Dnbcnc vertane. On* $e|te na<& beul
Reffen/ aherum ab optimo.
QVjlcl / bcOd€n / eh qvodammodo reficere.
(£in jciciD befielen / »eftem leviter confuere.
Hinc CID Heilder / intcrpolator, vetcramenta-
nus, Öf OH Scicllltlft / (um* » G«!* WP»
rül/ 0t</ faiciuairix, jutcrpolaui«.
oftava Germanorom litera, in anti-
qvi» monumcntii f*pe omida, faspe
abuiivc pofica legitur. Poft b/ $/ 1/
r/ Jctnunqvamredefcnbioir, uc fjdiim eftin
£hag / pro ©e$en / 8Uj() / pro eigen / £l>ib/ pro
iiütt/ SKbein / pro ?icin / Rhenui, flu*. $h«n
pro lubn/ ct>ctlc« / SBirtb/ pr« teilen * SSirf.
jh/ vocalibuiaddiium , fyllabam producir»poft
diphthongot verö rcQiüs abjicicur * v. gr.
QKtihlen/©cniilt)e. 5i5a^r/ $mfc<U SRoot/
nötig. *D?nbt/ @cmnt.
Aab / baben/ <j» 3*trtbc/ bu^fi/ct
bat/wir haben k. batte/id)b<$tte/«ebabt/ha.
bere, cencre« posfidcre^nti, participe« efle. ^>a«
bett / ivtndo verbumduxilidre rß , tunc nihil äliud
Jiomficat, n;ß, ut ImporAfolummtd» dtßingvM , ui :
4eb babe geliebt / amavi. 3(b habe geliebt ar»
habt/ anuveram. ^cb Ijrttte aclicbt/cy^d) hatte
gelubt gebabt/ amaviflem. »erben geliebt
haben/ forte amaverunt. titb gebabt haben/
(Te. giebhabenb/ ö'gicbbabcnDcr/amans.
liebgehabt / üiebge()abtiT / amauii. 5«r ejfe-
rimui *Jjräiv* fer bat / «t.- Oer einen 2lvö«vt hs
hat/ fufpiciofui, fufpicam. S^er ba< Riebet f&V
fcbrkulofu». Oer Otc gelbe v^ud)t bat / iftcn-
cu$. Oer ben €d>n>mbel bat / rcotomaacu».
Oer einen lieb hat ■ .iman». Oer em vr tamm»
bud)haf / album posfident. Oa< einen <S$eit
bat/ timulatum. 53a« ba|t bu hier |u fchapen/
qvidagis, qvid tibi negotii eft i Oa babt ibr*
nun / ecce eventum rei , qvem prxdixcram!
Oöir mögen* nun auch baben/ ferenda jam funt
hxcmaia. €r mup erhaben/ al* hatte ihn tun
/Mint* gebi^eu / qvafi afin«s tum calcitraflcr,tic
fcrax injuria», ier Gatter wilW burehaus nid>t
haben / id qvidem eft , qvod pater prohibet,
Oer Äerl »ifl Die Jungfer Ijaben/ adolcftena
ambit pucllam. «iöir werben gut Sßetter ba«
beK/ poft nubila Phccbus 4t jubila. Sr lt»trM
nicht lebümm bep ihm baben/ optimeconvcm-
enc ambo. QU »oQtcni nicht 2ßort baben/
negabant , difÜtebanuur , mficias ibanr. <Zt
»tll allewege veebt babeo / applaudi fibi cupit ia
omoibui. anftu benn ttiepr 9iube baben / nec
tnqvam acqviefc« ? OiefcnSKangcl hat er an
\\<S) i hoc Wimm a eft. bat eine Wie catfee/
laborac
723
guft lpcrau babcu/ dcic
laborac in causa fui.
ßari realiqva.
j£)abCC/ D«C/ poflcfTor , non Mdto in ufu tß, freut
t,ut compofit*. JBcftblibabcr / mandacarius,
commiOäxius . geilbaber / vcnditor , mcrcaror,
propol a- ©aftbaber / ho/pes a&irm , caupo,
cabcrnarius, paudocheus. ©cmbabcT/ xmu-
lui , compcticor. öerbabcr/ tutor , curacor.
©croaltbÄbfT/ procurator, aßor. SÄliger ige»
roalrbabet / piempotennanus. ^sabaocr/ rc-
tcntor, dettntor, polTeflor. Öebbabcr/ama-
«or. Siebbaber ttrfrepenJcanftc/ phiiomufus.
9Jed)tbdber/ Duncapito, contuirux, cautcs.
ftöortb^bcr/ orator , krmocioator. $ßorfba»
beim/ fcrmocmacnx. 2Bolbabec / Ave 2Be(»
babenber/ dives.opulcncut. 3eitbaber / otio-
fus. ^)anbb^bcr/ cxccucor, dcfcn/br, aflcr-
«or.
^>abc / / f aculrates , bona. Dictfur etiam £ab»
nüy/öaa. £abeunD(9u[)t/bona mobilia <k im-
mobil, a. €r i|l pon fcfclccfcfer Jbabc/ parüm
poftidcr, ccnucsci funtopc«. 9ca(frgrojjfr Jbäbe
linb (Hilter n trauten / ftudcre pccuni*. de au.
fenda re laborare. gabrenbe Jbab</ bona mo-
ilia «t fefe mo vencia. Sri j£>abc etum fignificMt
manubrium dr anfam rci alicujus, ut : Jg)aHb<
fcabe an einem flruae / manubrium fidcli».
Aanbbabc an einer thv/ manubriolum janu*.
.pau&babe/ a ^anbbdbünqetum-ooc/tnt manu-
tenentiMm , i, r. defenfionem. @efdf)irre licit
^)anbbaben/amphota vafa. JfjanDbabr an ti*
nein Pfluge / fti v* , «/«j j d<c 0 tm. £a nbba be
an einer J£>anbmu(e / molilc molae vetfattit,
•£>abc n Saxon. t> ebben pro»i<j!ri«ter; s*.& jF>cfr/
*€t/ut: £egenbeff/ capulut cnfis. m nur
manubrium apiarum. J£)cft am Qfril/
manubrium fecuns , jm«, Sfrtfytim/ <5>dm
i halten.
•S>abbaff /44/\ partieep« .capax , </. locuplct , opu-
Jcntus , cop.ofus. eeine* SBum'üV* babbaft
icerben/ von fui compocem fieri , oprarum con-
f«q»i. €uier ^unqf'cr babbaft werben t obeiner«
rucllam £r ifi ein iumlid) babb.iftigcr 2)?ann/
bene nummatut ert, eft tili di wurum (aus, plu-
rimum valcr opibus.
^)abCt/Ö'^)0fer/0«r/p/.e4r.arena.
bett / 9 vu vtttru Gerwuun , Ir/^r P/uiio , ri w / f .
htnüirlotimtlioiii fitimmtt, torumfy dtvitutovifl
t>!£ ^UbC in 4 vor* confUtbaU Sic enim prcdifltu
P Iowa, Üb, /^.c«p. Gamaaurpopulifuttat
Jp« 7 2 4
avenam , nec alü pulte vivunt. Qyin adhuc bv-
dtt pecudM sc eqvi hocfrummtumtdnttijvnt , unde
ttiamavrnsjulj. X Jllkr Silber / acgilops , ave-
na Itcrilit , Vitium frumrnti , w qvod bor dt um non-
nunif-vam degenerat. 2?0g&baber / folurio a venx
io recognitionem advocaciae vel jurisdidiomit.
Sic £tt0D£0< Jagte & Sotjltyabct infymbolum
juriiJßionh jaltutäii ßvt vtnatonjc datur. Ab £at
txr rß ^)aberid)t / /fw^>aferie^t/ avenacens,«/ .•
^tfCfbrqr/i&äftrbrot/ puli avenacca.pan»
arenaccua. Ab hoc vocabulo JfraUtfort*fft dtäus
rß £aferfh>l4 / ««lcbs , ofor muhcrum , vtl pro-
pttt ßcnlitatrm , qvrmadmodum avena ßtrilit habitä
efi * vtl avhd ninm fuftrbw fit in ductndA uxort.
£>c r fiel ju tleij ifi eine 3iMcn /fenbaurenm
tum <6fltxr|Io!5.
*S)afe / Qtt/propr. tß <pod\\btt va« , e bonii mobi-
libui , qv* ipfü habti Mut poffldft , in freie Muttm ad
va» figulinum rrfertur MC ollam fignMt, (4>l«d^*
bafe/urna, ollafonun*. J5>afenf(pcrben/tcftj«.
^renbeiniebter ^>afc / olla triprdanea. Ab hoc
Jjafc/ dicitur Jfraftm /fixuiu« .pfaft«. JJxSfin/
Äft figulinui, tcrwui. Jb&fcnci/ jh* Jfrifnl&o
fcbirr fiailia. £>i< aßerf |tatt bt< ^afntrt/ figur
tina ftu figlma.
^afetl / txr/ p/«r. Jjbdfctl / portns , ftatio na-
»lum j Mb t)abtn/qviM nMvu dttintt, Mtfy in fe-
curiiMttm rtcipit. © n ftt&erer / 9cn>unfd)fcr pi»
fcti / portut Tccuxus» tutui , opeatus, petitui.
vreeba t'cn / portut maririmus. SBeirer ^afenv
amplui , capax. Ullfityrcr £afcu/ ftatio male-
fida carinii. 3«! ^)afen anlenbetl / conringer«
portum.tuto porcu fecondere. 3m^flffn fcnil/
confiderc portu. &at <S<t»iff Icuft in bcn ^)a»
feil navis porrum intrat , lub:t portum. Qdi
Vrcbiff Uuftaui t>cm$aUn/ navit porru egre-
dirur , anchora folritur , pdago fc credit
nauta.
^)flferC0 / W</ novb vocMb. dicitur avaria . pecuniM t
yv£ ab hu ,qvorum mticti &bonA in partum ftlvs
dtlatafunt , in eor confertur , qvtbm mtrea &bonM
fuMjMaupttitrunt , Belg. XCttpQtU,
£)abid>/ c^^abidjt/b«/ aeeipiter , tß Mb
tjaben / qvemMdmodum Mtcipiler Mb aeeipere; Eß
enim Mvii rMpax. j£>flbicb Ifi bcijcC Otf J^tW»*/
plus eft in rc » q vam in aftione , Spet nen rß tu,
(fem prttiö non rmo.
£llf«/ ##UbC/t>lc/ hoba,manfu»,<mphy-
uv fu , r/r 4 ^abe / bonM ,fMcuitMte* , opf ; Ex
3 i fundit.
725 #Ä 726
jundis , p> x.i.n ^ägrk emm conßubant oltm Avitix
majQrum noßrorum. j£>aubt()llt>C / & £ ujin!;»'; c .•
praedium totale dt dominans. (StHCf bübe< pat >
Ulis prasdii. A^ufteß 5>ebufen Iqvod ffofne
dtnoUrtt : terrisdtfundis donarc id inftruerc.
fedufurptlurfro: Opuseflc. ^d) bebuf« » ni<fof/
non utor,hxc res non facita«i<]vxAum meum,
nonopitulatur, prxfidiö haut eft , d^vö $ei)lii"
0««/ &.S&cbuflid)fcit/ ©IC/ utiliras, commodum,
«lern 3)eI)Ufl4 / *d). auxiliaris , ucilis , commodus,
unli tcr.commodc. A $ubt <jvo% rß j£>llbllC¥
/iw^)Übncr/Ö«r/ tut* five glcb* adfcripius.
J/. emphy tevta , colonu« , vulgö nutnjariut.
4DClbit / X)tt/ videtur tjfr k Lati/t& Habitus , SeJ
babilut k tuten dtnvMur , tjvcd a noßro b»l Pllt ve~
nit. Eß igüur jfpabit p oprit vc flauen tum ,. in-
dumcnium, unifan * £4 dein Je modum.vefHs
mbh uotttt. (Ein geniriuer fcblf cfyfcr Rubitz cul-
cut ufitatus , fimplex , diurnus. vi in frember
jhabit / ornatus ad paegrinum modum. <£\\\
jpuvcnb^bit / ornatus meretricis. Sfcc( rlcrha
bjt/ ccnto, lacerna obfoleta, depexa.
3lnbilbCH/ habere, posfidere, indui, indutumeile,
irrmvincerc, fubigere. ©j* imU er mir aw>a>
b<n? C^alem vi Aoriae/pemaür, q^umernodo
«pprimct? €r fan ibm nid)« anbaben / fubju
gare , dcb»lirare , frangere cum nullo modo po-
scrit. €ill oTIeit' atlbabcn / veftitum , ornatum
cfle. <£r bat ein fcf>lccf>f itlciD an / yile m artii.
öum gait. (fr bat feine <c ebnh an; ,
tuseft.. Milien ^r^aurciifcbubeanb^t/prto
natus. (Einen 9Cotf anbaben / togi uii- gr
bat fein £emt>c an/ noneft indufiatusi.
SpfpOfcffl / opertum, teftum cfTc. «Oe» -& ut flt, f
haben/ piicö tegu Cwtrarium eß abhaben. ^Den
$Ut abhaben / cap.ut detegere , pileum tollere.
Slllßbabcil 'ß vinecre, ut in hdts &aträ. ^fJjfla»
bc au</ viei. ^Dvan bab/n / mtercfl'c , compe-
«cre, actincre* 3<& & fl & c n tyM fln 1 mcAcon
refer t, haee res ad me non attinec.
^lnbabcn/ five ftnnbabcit/ posfidere, oceupare, te-
nere* £itlC Qt aDt innehaben/ urbem oceupare,
mcolctc, urbe potir». ic dürfen haben Die
Scftnnainne/ arx mbdöniinio vcl jugoTurca-
ruro eft. (gin< fru ^nnbaber / &cc / poflcffor,
potftdcoj» tf.dctencator Ö'detentor. trieft"
lonbabct/ 'ß qvilibet t ort ms poflcflbr vel dcten>
cor feripturarum. «Pfanbfinilbabfr / hypothe-
c« five pignoris tiralö posfidcn» . ^nnbablWg/
Die / acqvißcio> üäi; pat 10. .
föcbabcR / animdaliqvodlc. @id) ttbd «haben/
ofFcudi,incdio affici, m.ilc habere, morböaftc-
ct u n ; cflit. cid) n>oi qebabrn/ belle habere, bc-
nc yalcrc. incolumem cfle, l^ehab bi(b IVOl/bc-
ne vale, bene tibi (it.
CÜ^ifbübeU/ una habere, cum alt is posfidere , in
conmiunionc eile. 03^rl:alM!iii] / communio.
focictas. SRitbabcr/ Kevf foctui, parrieeps,
confors. ^4) uu>ei)fr c$ mit ibm nieot haben/
noiim parttciparc cum co prxdam. ?0\ltba»
bunft/ &t</ communio, communiras.
ilBiefrerbabcn/ reftttui, denuö compotem fien, rc-
cuperarx , recipcrc. ^u^evbabeti »vollen / re-
pecere, rcpoücic. £r ivill fein C^elf n>ieöeTha»
ben/argeneum Ha tum repofcic r actione indebiti
agir. äßtcberbabting / 0l( / reiritutio, recupe-
ratio.
^ag/ ör^age/ **/ P /. Magert / <e r e$,
locus feptus , fepimentumex virgultis conftan»,
dteitur rtiam Sft(\\Tl / t'Ct / tpti alth lucus , id eß,
f\lva de>;fj rß, un le ^«0 >$AU\U\t, lucti i* % £y PtC
^atnejorjcii / SylvAni, Fluni. Suuti ab *A*3ejert
'fi -faaQcvom 1 Aibutm. ^aejeboebe . fra.xi-
, nut. ^rtgapfel/ ßinr.um, ^aßcbimcn/
bacca^ncsbdti. (relb|tüen>acbfener Jpaejc/rcpet
viva, (Sflftcrbain/ colliculus fepiminc confe-
craxus, lucus facratus. förafenbage/ 0a8 / Ha-
ga Com itti, cppidum HoIlänJut. . j .
Jp»nu(bt/ 4^.muuitus fentibus, feptus, fepimento
cinaus, if. dumolus, fylvcflris, fylvofus. T ^^|
^OaßCn / five Sjtfttn / prepr. fepire , obfepire,
munirc fcpimentOf nutanym. ttiam euftodire, de-
fendere , arecre , foverc , tuen. ?0?,iil foQ ^a5
Ü^cfe Riebt hegen/ mala non Amt fovenda. <£tt
nen nber Me inapen beaen nnD lieben/ aliqvcm
contra qvcmcunqyc A elendere Ar tavorc profe-
q vi. €r heget eine (Scblanae im 5ö»fen/ angvem
in finu <o«a,pr<rü. gj?an mnf ber itnaben 95ob>
bei f nid) 1 beaen/ in maiitiis pucrorum coAnivcn*
dum non ctL
jTpcaei' / ttt/ propugnator, defenfor, proteclor.
jpegerinn/ ©ift/ adjutrix. £ieböbcoer/ reee-
ptor , reeeptaror furum. JDicb$l)egCl in / recc-
ptrix prasdonum.
.nciUin-.i / X>it/ reeeprio , xeceptaculum , defcnflo,
proccclio* munimentum , it. indulgentia, con-
mvcntia. J^cgunq verfcblimmert alle^ / omnes
dctcnoresfumusliccntii. ^attCTbetjUnj / tolc-
rantia.vitiorum..
©#.
727
728
^)Cb;'p|C / Dt»/ Ufa« «/«o.s'<«tC(jung/ w //xcir au-
trrn lignctum fcpibus circumfcriprum , agerab
ufu publico fcpararus, prarum fcpibus ctiftodi-
tum,«/im®cl)ed)t/ «n^ (SclKbf / yiw(J)ebC4CC
Cur. du / i.ucr circulus,con(iftorium,tribunal.
J^afcttacbc^C/ ccrtus diftnrtus , in qvo nemini
permiflum cit venationcs cxcrcere. X l mm
mir nidjr in mriii föchrqe/ ne tc unmifceas rci
mcx , fccedcä rc&is mcis.
J?U\} ifd) / A/frS. w^m y-ro^ *SflC$f cl^t/ munirus , ccr-
minocircumicripius.
(Erbeten / cuftodicr.do confervarc. (£ r Ijilf ihm bte
Strafe crl>cg<t / muldtam interccflione fuä lera«
vit , rcfoYrc SÖer (in eigen Jp .an? bar /»Fan ba$
ty.idH.jclt erbten / domom proprium habem
locaxium lucrarur. (Erbeajnuj / Die / t u nl er va-
cio t parfirnonia , compendium , luctllum.
Jhccf f / X>(t/phrr. #*Cf f tl / 4/) 4*8« //«?<* , fvi»
/rpfm rp/*«ri fcntficKt. ©erilbetTt / Turnus,
fenticetum. SeDcnDhJC JP)CCfc / lepes tvlvcftris,
narurahs. @>tliud)fc J}ftfe / lepes ihudiiis.
£aiibf>fCfe /"leptarutandi fundi causa.
J£>frf idjt / «<//rft. y tdvrrk. femieofus , dumofus.
(Ein beeftebterört/dumetum. ~9ccfiebfer2Jcfer/
agcr fcnubushamaris-obiltui.
%t¥t I Wt/flur. J^^ftl / maga , ftrix , venefica,
lamia, (aga, * Jperer /Der/ magus.malefkus,
praefhgiator , incantator. Dicuntur abwerte/
qvbd in folitudine degertnt Atqve in nanu , ^ginirr
dumet* habitdrenU
Jfrcptn/ incarttarc, Fafcinare. Hitic contpofitum-:
SScberen/aliqvem cffafcinare, male Hemm ali-
xut inferre , it. 3erbftcn/ fafeinando perdere,
necare, i.f.Jobt beren/incanramemis nocerc.
€rbCJffn «»/«ncj?pr»ftigiis magicis aliqvid lu-
trari , ditari delufionibus diabolicra.
J&ercrcO/ ^XrillKJ / ft Sfrbflrima / Dfc / incanraiio,
fafeinas, fafeinatio. Äimff ift feine Jf>ererC0/
arteshoneft» nonftattm pro prarftigiis haben-
d t fünf . fyx< rci) f/fam exponitur : rpfa ars ma-
gica, mgromantta.magia.
,£)rrerifd)/ «//.magicas , diabolieus, monftrifi-
cus , malefkus. £frerifd>e Wittel I remedia
magica. JpereTifdje ^Mte/ e;urauoncs , dir«,
cxorcifmus , de vor ionei.
»J)<Cfen/ a^tQtnlß)vert t rß: Nidulari,nidin>
carc : ßrvent enim avtt in rUk puüot fuos , qvm
& mint ex fentibiu nonnunqv*m fii qvafi amff-
p:u> , bu:( firgilitu nUofinimHit appust t qytn.it
dt dvtbui canit; Orcfcrunt dulcemmditinimi-
tibus efeam. ^\un^ beef cn/ 0*h ineubarc, Dül-
los cxciudcrc & botet feine taube einen
(Sperber / for res crcanturibrtibut &bouis, nc-
qvc imbcllem lernt es progencrar aqvtlse to-
lumbam. Compofitumtß :%ui))(lt t/progignc
rc , faetificarCt conriccrc , cxi>c> .rc , | 1 A-li.u e.
v2Ba^ roirfr Der neeb au^beefen/ qvjj ta-: fem con-
finget , machinabicur, fabricabirui i< l)umo!
J5 jCinDbedet 3&ie Olli / iaians dcnuc v .dcn-
tesemiteit.
J^ecfm'n / Di« / mulier fercunda , alth eine ^Ccf #
mutter. vrs vi eine gnte ^>ccfmurter / fdix *
fexcundaeft puerpera.
J^etf UII0/ DiC/ progencrario. cxciuliopullorum«
niduiorum exiiruclio , vuigb nidifuAtto , faiura*
Fcxcundiras.
•fpftfbdfr/ * J£)ecfbar/«i;. &*dvtrb. fatui. #farr,
ferax, fern Iis, foccundus» cv fcrcunJe. ^ tlbcn
unb -O.iicn finb wr anbeten Xieren beefbaft / co.
lumbac & leporcs (occundiora funr animalia.
\<&a#tn/ pro qvd Jtatur: Q5d)aßcn ; fc *
pire , confepire , obva 1 larc , i.'.i ut tüiqvu commodk
&frcure h.ibitaiejuafy conftrvare vojfä: Ufutpa-
. tur hodie per meton^m. pro : allibcfccrc, placcre,
collibcrc , arridere. ff? CUd) fo betj^aet/
q van Ho vobis ira piaccr. ^eicnitinb Tan aOcn
teilten bebatjen/ nc Jupiter qvidem otnnibus
piaeet. «UJaö einem einmal bebaget / barben
mm; c-S bleiben / qvod fcmcl placuit , amplius
difplicere non debet. £nrc&au$ i^pj bebauen/
pcrplacere. ?i)J;^bebaacn / difplicere, aegrfc
terre. SBct ibm fdbft bebagf / Per mi^bc!)ii<iet
gemeiiügüct) anbern/ temneris multis , H tui
amatoi crii*
•^>cbai;njip "Die / 8* dp» ^ebagen /.i/.l><e %><f)Ap
lid)feit/ piacirum, gratia , t(. commoditas , arbi-
tn um cx fentenria , ex aninra. SftriCfy [einem
2iebi:a-.'i(U'luH/ Aiö arbitratu vn ci e. %(Vt v ; C-
b^iiebreit bai ibre llnbeba lidjfcif/ omni« com-
moditasiua r • rr incommoda fecum. & i|l bie
fd)pn|le Sßib5alid)fcit jum ^mblren/ exopra-
tislima commoditas ad ftudia. SBclbebaQen/
Dos / bcncpiacirum. SÜctäbebagen / Daß / n- o-
leltia, indignatio. dm ^iMagen ivpra n ba<
ben ' orTcndi, asgre aliqvid ferre*
v ; s.'!'ii.»!id) / *df. aeeeptus , gratus, place ns , &&dv.
cominodümi in tempore, grate. 9)ii$beba3»
lid) / medeftus , mgratus, tf; ingratus, aegrCt
molcile, ingrate.
3J il *a«Ct/
729
730
«£)ä$CT / *d). macileocus , ftrigofut , gracilis , rc-
nuit . k Afi a ' frp*. Qj,id mim maalentitv Jude ?
Htm fror. Ort i|l fcürrer al» «n3minfl«rF»n/
fmde mäcilentior tß. Jpaacr n>Cl IkH / cxtcnuari,
cxfuccum ficri , emacrari , immarcefccre. (£r
ift: hagerer a\i rin ©fein / pumicc eft aridior.
€m hager 9iinb / bos macilenta. if in baaer
yferb / cq*ui ftrigofut. j£>ager mad)cn / n»a-
crarr.
Jägern/ OMbaaern.' * 2?erba«,crn/ macrere. ma-
ccfcexc . macrcfccrc. (fr rrr':aqeif iMiij linb
f|aT/ corpus cii* nucic cxtabc(c:t. QBtC QCl)tS
jn/ baf berufe bei) fetter 2Bcit»e »erbagert?
Üieu ! q?am pingvt macer cd mihi raurut in
•'« irre»! Jyr «Reib lagert »atm anbete \\\
Reh<nCR/ in*idu* ajeejius rebut macrefeit opi-
mit. lieber au?taqet!l/remacrefcere.
JC><l<J<Tfdr/ * ^>agrigf fit/ Mc/ macica, macrirudo,
jnacror , marcor , corporis gracilitas , tcnuiias
Die J&agrigfeit bc* ÜciW tnrbert mehr/ afc ba jj
|u titi^crc / tenuitas corporis * graciliraf magii
promoret res, qvam irnpcdir.
%a&tiÜ)V*Ji.ultmavcJ<l!,a$et/ macer, marcidus.
<&r bat ein bacjrtei>t ©efichf/ macikntA eft orc.
JJ)ilflCi/ IXT/ fine pfer. grando, imberlapideot:
proptet trrtuttatrm dtettur ab tfftCJCr. Suerinir
•oiw vox GäUic»: Greste , f&* &gr*ndinem Ö* »*-
Kerum /Suf frn«r worar : fitffr*oätur ttiam Grtc.
grando, « , Virti/m, fvodeß: la-
XO> remiiro: mädlenüf gutem vtßimentx laxan-
tur. £eT £aget fdjabet ber <^at febr / grando
nocet ariftit , vairac fegetem. J?aacl etum *p-
ptllantur craftiorei plumbi grandinet * aHas
€<brct/ ut : ^tttcnhagrt/ plumbum tolongius-
culat grandincs fufum, q»ae in anaecs cxplo-
«iumur. €in €tmr mit .Mt ! gelabcn / tor-
mentum grandiromum , grandinant , ferrcl
graadine toccum.
Aaneln; grandinarc , lapidibut pluere. ^dCJfln
ttiam prr catethr. fumiiur pro: malcdiccre, im-
precan. J>er JTcvt bonnert nnb baqclt brausen/
ncqvam ifte infauftat yoccs jaclat, execrationi-
i>u$Thycftcii intonat in publica via. kff hagelt/
prandtnat , grando cadic & btytlt flarf / de-
grandtnat.
JbäilcHdU ' «4. 8^*Vt>. e?ran<finofuf. £aqeltCMr
©Olfen / nube» grandmofer , grandine gra-
uncus.fpmchcr , hamus. Pofcttjp an cr.cn/
heitre* qvt* und hdrent , nfri Affiaurrtur itl defen-
dent, Sluqelbafc/ae» unevm. ÜIllfiThnft* / den«
anchorae. ^>erbbafe/ karpaex. fjCeifnafen/ «sn-
cus adftnäenus. ^enerharC / harpago , hama.
t*cbirtbaFe/ harpago, manus . 5Dirbcrbafe/ i*n-
cinus. &n$reilmit2ßieberharen/ (ägkutW-
mau. vliiiniiT Jfj)aff utuus terrcus. ^>i>l|rr«
ner Jf)afe / hamus Ugncus. ©nlbene Aal en /»x»
6pangen / rpmehcra aurea. einen Jpafcn ein*
fcblaqen/ darum rtgerc. Jbalc etum ßontficsl
fclopetum , mde ein ^UJ>PCU)aff / machinaan-
cara , fclopccum duplicatum. Jfyal cu jebug/ ülo-
peranu«.
Jpaflcin / Mi/ dimin. hamulus , uncinulus, ea-
prcolus , <la vul us curvacus. JDdf Ifirt ; frvt @ib«
lein an Den 3ßtinrrbrn / clavicula , claTicalua.
2>a< ^tntj bat cm .paMcin / lac« angvit in her-
b j , t. f • huic rti mult um fitbrß pertcult.
S^ütÜttl /propr. hamare, imbricare.renere.ic-
figere, affigere , confledere, rcrincre, rcrencarc.
remorari , cocrcerc »ttrpfd OUR Deumen
filu poma dcarbonbusuncö aterahere. X>ie
X ..l*cil haben ibn gehdfelt / feics lania«crunc
cum uncinoiit. S5er bewr bäf elf üic £aubens
milvui columbas inuncac
J^äfeler/ t>cr/ inuncant, artrabens, adhaman«.
Jhffder e tiam diettur hämo difficilis, durus , mo-
rofu«. <£i ifiaar ein befeler SRenfci / naufcaror
eft ^airn!b^fl/ ca, ' <,, 7*''W'
Jf)äFclnna, / MtV aduncitas . aerraclio . !at (To.
jF)df dicht / 85'*^ / «'.aduncus,hamarus,uncin«»
tu». (&nhcf dichter ^cbiuhel/ os uneum. ^><S<
f dichte Jp ante / manus rapacca. sliaebcfeli<$tc
SCebc / oratio captiofa.
peilen ferrcus , bamut ferreut. .OcChcl
wtetapb.eß : Corretlio. animadveriio, oftiga-
t io. ©neu bureb bfe Jeebel »«eben / afperioribua
verbis aliqvcm laccdcrc , dentc Theoainö ali-
q vc m rodcTe «irridere . aculcos in aliqvcro con>
jicerc. M:. i;!h 6<l / eß plania , onoais A3*, es^
i<ti ftinzfa vet am feimf*.
ü'l&.äru pclhnare , pedere fupam. ^larf^ he«
ebdn/ lmumpeftcrc Ccmp-du: ^u^beebetn/
fiüiDurchhecbeln / u gcrbccfjcli / ftrigilare , p/e-
rumtfomeUph. deimfaribtu^ ' caviUxtaniui diettur,
rß^ idem qved: carpere , vellicare , traducare,
iavidi*K trimrnan. (£r bat ihn »ur Unubur
73i #a £q 731
öard)bf d)flt / indigncobtrcctavitei, contumc-
Iiis illum laccravit improbc, accrba mmisad-
▼erfus ejus digniratem oratio i uie.
Jf>r d)el<r ' 0«/ p ' -f. pcliinans, ftrigilans, &trans-
lote : maledicus . cavillacor, calumniacor, obere*
ftator. "31 »s ht Chi« / &urcfrbed)ler & Scrbed)
Ulf tdemtiDod fimplex 4$e&}Ut.
£c(frclid)t/ adj. &ad-v. turbatus , impexus, difpen-
Ars, difturbatui,echinatus,S?T.- pectinanm. S}{
rrn'hdut SXct-cn/ catrilla, verba ambigua, convi-
cia, icommara, di&cna.
€ßel / €iflel / & / o«/ p/r/r. M« 3acln/
r /? u r ?c ab. Jeebel / cchinus » erinaceus , /Je
Hmi propterjbinae, prütnrm ferrtam referente*. Sfd
<iqt V fivt (tigd / etiam wfrRum, nomine : Sangvi.
fuga Jiirudo, notat, alias ^llltiatl/i/. inflrumentum
frtaceum, qvd vafa Mnoußiorapurgantur^ttam echi-
nmdi8um,Mlikstiti &r&t)et . <£ :\)\v (inigcUfpf /-
/«/wr ccntumthot't horoo fordidut dr obüccnu s.
/ # / OiC/ P'«"-- / f ropter den-
tu Honeos fiveftrrtos , qisos habet, Herum eß a^et
elvi : occa, crares, ur/iV vf-arn . occare, glebas
comminuere.Ö': (Egung/OU/occatio, gleba-
rum tulio.
UMiifeln / folvere. Sinbifeln / affigere. Qiuf
Kit ein i-i'»: n • :IM)vifJn. (£tnbärcln / inun-
<ar«. C^Tb^fcIn / atripicndoproficcre, artra-
hendo lucrari. (£UtbÄMn / diflblrerc, libcrare.
JP>crbfl)h^fclm/ artrahere , adhamare. örrb<S<
fein/ imbncare.occludere. ^urhAfeln/ operi-
rc , claudere* obthurare peflulo vel uncinuli.
3un'ldfbÄF«ln/ retrotrahere. 3ll fid) Mf ein/ ra-
pere, compere. <£r bat alle t>A* <*Mlbl {II fid)
ftchdf elf/ omnia pupilh bona inftar harpyjarum
arxipuir, vel furripuic
^}<Ct)t / Oer / p/«r. Ort Jptdbtt I lucioa , CS' pro.
tter rapacitatem lupus .tVti tu , vrml 46 /. c c t£ Affin .
Gefallener «Oeefct/ lupus falfus, ^fvui^faiitut,
vtftium. §rifd)er Jöcd)t/ recens. ©efr-ttener
j£ffj)l / clixus. fckbra teuer / fnxus, iniflttSM,
affin, toffu*.
Jbacf / baefen/ öcbacfct/ wpi inatr-oatu
dsnltbus ßerifoUai , re Bf 46 t&äJ / ^att/ßve $W
tm/ deduc.tur, tß% nontant'wn roftroadanco fe-
»iir, wrK»rfi*»»ipaitinarc, terram fodere , con-
odere , miautacim conficere. Sixiüt Ä rahf
fcttcfei Der aobttn ein Äuftt ani / lu^u« l«v
jion derorat , pro», de dovt maiis. J)ie 5öcin»
berge Warfen / paff marc vincas. ©rabca eni)
mprobi iabore«
vires exhaun'unt. 9iDam baeft unb €»a
fpa im torr »rar nODa (in Sbelmann ? Cum nerce
conjux dt humum curare t Adamus vomere, ubi
nomen nobilitacis erat? i. e. Adxmi etvoomnu
trini agricoU. j£)acf cn etum *lisi habet figniftea-
tionu. Cr bat fid) baef cn lafcen/tenam ncidi cu-
rarir. r> n ■ .fs. n bartt he^>eiuic / galluscalcat
gallinam. (£r barf f flattltd) Drauf / raptisn to-
rac inffar hipi famehei, devorar dt ingurgirac
feie 21 tu SlbmrfenOe baden / abfentes roderc
amicos. Eftprattrea baefen/ fealpere, fculpete,
caslarc, inciderc.
parier/ Oer/ foffbr , paffinator, fculptor, caslaror.
J^arlerinn/Oie/ fomina fodiens, dr Tcalpcuriens.
•pader / fn>e Jg>iicf et / etlam vre rutrico 2^ fvovif
r 11 r ico Ii petntur. Porrb Sfrfäct 1 Ö Jf)(iferlein/
dicunlur denciculi infancium primüm emisfi.
1/n.iVjJpirieru/dentire. !pa<JP)i(fern/ denti-
tio , & Jf)d(fericbt / denriens , denticulatus.
gliifd) (irr Äncd)enba(fer/ propr. carnifex in ho-
nt fignifieatione , Jed melius: lanius, laniOi carna-
rius. .(>o';bathT/ xyloromus.lignator. -HJurft»
baffer / porcinarius. Söetnbergfibiefer / vini-
tor.
4?arf e / OlC/ plur. J^acfen/ bipalium, bidens j paff ;-
num, farculum, ligo bifulcus. 20? iftl)«icf e/ bi-
dens ffercorarius. ©rp^e J£>acfr / caudicalis.
Jfjpljhacfe/ caudicalis Tecuris. J>,uFi'/ etutmdi»
extur caix pedu. (Einem anf ber ^)arJe fenny
proxime aliqvem inreqvi , pbfervarc alujvcm,
vcftigia alicujus pcrfeqvi. £tT Jfradc ctficrt
^tielfinben/ffbiconniiumcapcre. in ordinem
aliqvid redigere, rarionem, v»am , modum rei
facienda! exeogtrare , proridere , profpicerc
tibi.
Jf)<Jtflein/OÄf / ivnvn. uncinulus, panrus bidens«
ligo levis , rutrum , runcina , fecuncula . S^aum»
h^ctlein / ialxarborana.
parieren dr Jhactunq / OlC/ pro fvo melius dicitur
OA9 «Oadfen/ paffinario. terrae fo(Eo, it. fcuU
ptura, cxlatura.dt phleboromia {tu ivnaftBio}
Jfparfcn madjt ^ebrotelen/ paffinario cailofita-
tem obducir. J^atferen rtiam pro litc» jnrgio»
nxa dr expoitulatione fumitur.
J£)dcf «lirig / & £ö / Oer / pale» ex frugum
culmis confeftae. £)etn SJJfcrDe guttcr mit «t>d«
(ferltng inenden / en»o avenam cum paleis mi-
tecre, Std -£>dcferling/ rrutm duüur: ©ebaef»
3hm M
S)<x
U$%\ti{<5) / fivr (Strub* I minutal , olera.conci-
fa , inficium , A ificium , aliks ttiamtin Qkf)ti<f C
WIR utrclflccfc / DJ iiwanjcn / & tfatoaimcn.
»f)iCf Cll/ *b tiefen / dicitur de Jtvibm ro/hdjwm-
gentibtu, eßqve ova pcrcutcrc , pcrtundcrc , in-
tecarc.
$ijCC / Ol« / p'"»". SfCJC^ / »fc«* > fecurii , dolabra,
qva[i 4A<X aß/* barfetf. J&oIjflTt/ fecuri» ligna-
i.i. 3Rülart/.afciamolitorum. <f tcuuirt - r c-
curi« muraria. g I rtitarl / bipennii , fecuti«
aneeps. StfülDart / fecoriaxaudicah« , jr« arho-
racia. 3immcrart/fecuris gravior, afeia. $Jüt!
fielen <Sd)lo\]<n njtrbbie 3lrt ftumpf < fecuris ob-
cunditur ufu. Öfc 2lfl tft beul Satim MI Die
SLÖUVlcl gelebt / fecurit ad radicem arborumpo-
fica eft , i.e. tnter tut jam j*m immmet.
51iT(lcitt tX>Mt iiroi».fccuricu!a , parta fecuris , do
labclla.
91bba(f CII / defecare , abmindere. SlufbadrtH/ mo-
dere , fufFodere. 3iH$bilcfdt /cJtodcre. S?cf)rt
den / circumfodere. . $>clucfet/ circumfoflor.
55cl)U(f Ulla / circumf oflura .&ttrd)()a(f ch /-con-
fodere, pjerfodcre. J>ur(f)i]Cl)«i(ff/confoflui.
WphßfStM i infodere. <£incn tSchaiJ cinbacfcn/
info Jcrc , defodere rhefaurum. *SiJtQCt>acf t<
dcpoflui.
(£rba(ff n I fodiendo acqviiere. lllU'l'fMct ltd) im-
perfofiut.
gilt« ßve qsorbacfni / praefodere. j£>crwrbacfcn/
fodiendo exrrahcre.
.Oiul.Hidcn. ligonccontingerc, bidcnccfcrirc, &
corrampere.
5KltbrtC?Cn / paftinarc cum a'.iis , foflonbusfc ad-
jungerc.
Nebenhin barf au fodiendo aberrare.
£)brn])inl)dcfcn/ letiter drotiosc fodere,di1igen-
ciam in paftinando non adhibere*
QScrbilrfcn/ fodiendo munire, rf. rurbare. (Erbflt
DM Brunnen »Clbtlficf/ venam fowi* tollmä
obxitravic.
Umbactcn / fuffodere , circumfodere. &Bicbcnint
bacfctl/ repaüinarc.
Unbtrbacfeti / fuffodere. llnbcrftatfung / fuffoi-
fio, repaftinatio.
3crbdttcn / tranifodere , fodiendo minucre , con-
eidere , conficere.
I ()älcn / flC Wlct / & ufntidu ISttt
fcflleil ' eclar«, disfimulare . abfcondere , occul-
rarc , openre , occulcre , conccgcre , it. fraudarc,
734
dccipere. (Er r*cr!)dlcf feine jpubcmlttcfc / vcl-
amentaflagitiis qvaerit , fronte * fupercilio li-
bidinctxonteßit feinen unter edjmri»
d)dCBCn wrbdKn / volare odium fallaciu, blan-
.dum. ©eine SEftCinunawrbdlcn/ voiuntatcm
abdiram habere. 5£>cfc cuft perbflen / cupidita-
tem luum vclarc, diftiicircumveftire dt fepire*
•2ß.U'bciM)ctbÄlcn/ ▼eritarcm concelare. ViJt-
'itttr ejfr k b«inlicb / ?t*/i b«»nilicbcii /imfuäd*
■moabfcondtre. «Qf rhälcit bäbft in p*rticip. praeter,
SBcrb4itt / * ÖCjbülfll / abdicui, recoaduot,
.oecurueus, tedus, involutus, latea« , operru«,
abftruüis.
fpjl; *Aj. mdeci. occulrus, clandeftinus, abdicus, rc-
jru'.us, &J.tv. dam, clandcftmc,fccrcu>, rede,
«ceuke, fureim. i&t !)»u Dlicf> f f uicil hiH / l«bc-
rc profi tcor, confi tcor, pro myfterio non habco,
Aon duü tcor. gj^.n f an nicbta? InU ror ibro ba-
brn/ nihilpoccft clam illum haben.
>£alcr/ & ?5crb4l<t/Pcr/ occultator, disftmulator,
reeepror. -Der .^Alcr i|l fo gu{ <i (5 ^fehler/
agenres de confentienecs pari peena digni , uti^
jineifuut, &fvi reeipü, & fvi fiiratur. 23erbalfT
feiner <3a(fyeu / obfcurut in agendo, confiiia üu
dtafiinulana.
jpoiiRiQ / dt 13crbAlnna,/'&if / di«fimulatio , ditfi-
mulantia , laricacio , occulucio • abfcondo. rc-
cepxiou
JÖ(ilcrifct)/A53<rbÄtfrif(b/ *i).ii.ivod<$9Ll di«-
h mulaa s , occultant , axcanus, clandcft i nut , ab -
d 1 1 ns. it. latenter, obfeure, captiote. (£itt \)h Ic«
rifeber fSÄtnfd)/ homo arcanus, fecreius. J^5lc>
rifchtr £)H angulus reconditui, locus ab arbi«
tri* rem ck u«. *
^Otl/ fallen / gcftaflCt/ fonare , rero-
nare, perfonare, clangere , it. ftrepere, fremere.
Contpoftta eitu Junt : ©UVdjbäHcu / circumfonare.
totum locum percrepare. ^rbaDcn/ intonare,
fonum elicere, reddere, fundere, perftreperc.
®tqttl> dr Sßkbcrbaßcn/ undiqve circumfonare,
reboare, fonrrum reddere.
^ilU/WT/ r^OUJ^illlung/ fonui.fonorjoniru«,
clamor, ronus , dangor. (5c»JcnbflH ' 4 ^ß'C l
bcrhtlU/ Echo, vulgb refonOMti*.
Jpatlid^f / *i}.&*.rverb. fonorus, tinnient, cla«-
seni, fonum ciem. ©CtK«rbal!icbt / * ®icöcr»
hallidjt/ refonui.refonabilis. 4>adld)t(
UXtl chordas fonorr, fonabiles.
cordatc.
735
cordarc , harmoniam cflkcrc , exponitur ftrca-
tim: Confcnrire, comprobarc, approbarc, ra-
tum habere, laudarc. ^n einen ätocrdg ßfl)4'
Un/ aflcnmi compofitiont , approbarc pa&um,
autoritatcm transaftioni tnbucce. £iv 93dter
»iflinbc**robn$3i<i|*e nij&tgebdlen/ pater ad
iier filii confcntirc rccufat tßiUlllUTlUCbr IWr»
toc id) Drtrc in aebdlin.' nunq^am iftam rem ratam
habcbo, conditjoncm hanc recip am,cum mula
pepercrit,ubi ovem lupus uxorcm duxcnt.pw.
©cl)4!cV/ter/confenticn5,a(rentiens,aflcnfor,ad-
ftipulator , approbator, coroprobator. @fb^'
Icrtnn/ t*ir fccmina acqviefccnt , aflcnfu appro-
bans.
l^ehVlMU ' X>U/ confcnfus , coiicordia, unanimi-
casi confonantia , aflcnlio , concmn i tas, appro-
batio. Ohnt Prtf durften ©rheffung gilt &irfe
dtbcnicfyttf/ finc confcnfuPrincipis» hoematn-
moniura inraltdum eft , nun fubiirtu , mit Du*
annuat.
©fbMg / confenriens , unanimis, con--
cors, unanimitcr, concordisiimc, uno oic,
- unanimi confcnfu.
^)tflc/ a.r,. Sonoruj , argutui jP>fUe (Stimme/
vox ciarat refonans , penetrans. JfrcUti ©lor|>
Irin/ nniinnabulum. j£)eller £ chrci) / clamor
clatisliraus.
-t>dligfeit/ nonrß in vfu,frd (Eillbelligfeit / OK/
confonantu, conförmitas , unammitas, . har-
monia.
• fine compar. gr* fuptrlat. Di midi us
mediut , femisfis. ©er halbe jefl / part media
•Oelber ©ienfl/ iuppetia-, opirulatio, fubven
tio, adjuvamen. Jpdlbfn ©ienft tubn/adefle
alicui , fable varc aliqvem , pro parte media ope-
ras conferre; (£tne bnlhf ©?f ilf / dimidium rail-
liarii. J£)alb ^IbeilOCfieu / anreerrnium, meren-
da. (£in £albbldt/columna. J^dlbebel/hybri-
da. AiiIb3flbr/ t€m P u|f€mc ^ rc - •Ctolbe jfnie«
ftiffef / perones. JjT)aibpfunD/ felibra. 9lnbcTt<
hdlbpflinb / icsqTtlibra. j£)dlb ?0t / ficilicui.
Jf>fllDC S)?ffW / femodiui. J^albrr ©Pf f 1 femi-
dcu$. .^alb i}dfbri/ rcmidodhis. •palbnutfgc
macht /fcmifaclus. J^albtPilb / remifer. jjjdlb
aCtTdffllff /''cmiermis. ' Jprtlb tobt / femianinius,
feminex. /3aIblTb / femicrudus. (£m<$ halben
(üle nbpgcntf lang/ fcmicubitalis. j£>albrr SSnuciv
femipaganus. .<?.iUht Odnid) fcmiucs. J£>alb
gefdjorm/ /emirafus. Jfralbytffalf hemina.
73Ö
Jpalbrr (cttincr / metreta , bathM. .hi.:-;.; 5 ,
Irr/ femuncialu , detradrachmum. falber
genettag / diet intcrcifus. J^albcr <&4)\aq/ hV
miplcxia, alias gm \)Q\bit 0dM»ig tnmußca efl
dmLüa pars menfur* ftve percujjio/tk. (fjjj( h^|,
ber (SrimniC fingen / voce Aibmifsa w/ deprefsa
canere. falber 3itff I / femicirculut. ^olbcr
£)rt/ drachma. falber f&a%/ bes duoderur
geminuscruciger. ^olbf 6funbf/femihora.
Slnbcrtbalbc etunbc / fwavihora. ^albrr
^djilb/ pelta, cetra. falber (^^rwinefDpf/
fynciput porci. Jpal»tg ciltf/ media prima.
Jpdlbcr 5lPfc! /pomumdimidiarum.- ^vn>'{) on«
gtfiUtgcn/ i|t hdlb rpaenber/ dimidium » jJd ,qvi
bene cenpu , habet. Slufci'bfllb / pwetcr , extra.
Slufirbalb SXcc^rd^gctpdrcii/ extra juj, w/dc
fado , defen(ionem in fe rccipcrc- t
medietas, dimidium,
fem«-, femi , & fenrnfo. Qluf J?)aJbc gcl;rn/
fecedere, latere. ^d? 'faii nur bif ^>alic ron
Am fi'b?n/ ab altcrö folum iarerc confpicien-
dumredat. Sur ^>clffft)Oll/ fcmiplcnus. 5lir
Spclftc blp^/ femmudu«. 3m ^dftc jcn-lucir/
tttailaccn Ogf griffe un^riiiiQet/fcmifuln».
3"r -^«Iftc gebraten / femiafli». 9Juf bie Reifte
offen / ^cmiaperrusi 9luf bic griffe btmqltV
femefus. *
-£albeil/ per fe nihil fignifical, fed in tompofitU me-
dictatem non folum t /^iö'qvamcunqvepartem
loci dtfignat. SWtinclbalbcn/ pro parte mel,
Ibf
propr. rathne tnrilaterif. ^finetbrthWmag ftf
feon/ qyannim per mc, licet. Defnetbalbefl/ tui
causa , proprer te. ^einefbäfben / ejus causa,
in gratiam illius. 3llffntbrtlben/ubiqTe,omni-
prarfens, htdemva-vocabtila: S>Ye tUOerf f^albcri'
b<U/ uhiqviras. ©n Sllirnfbolbener/ ubiqvi-
tifta. &d SffenfdKii halben i(! bie «Seif rjc»
fdja/fen/ ber 5J?citfeh aber ©X)ffe* bafbrn/ man-
dus proprer hominem condiru» eft, * homo
proprer d 1 u m. €r 8ft>cf nld)t boren* balben
in fcie Kirche / non fi-eqventatccclefiam, utau«
diat. An Iben pTrmuncisttrr etiatn j£>albfT/ at:
35rbfen* (Singend* €d}lafer«bafbfr / ur otzt,
cantet,dormiar.
^>albig / * halbfett / a/;. &adv. idtm qvod «Salb/
medius , mcdioximus, medioeris. -£Mlbifj)ff
SRamiig / alimentum medioerc. ^albi^t
©lurj/ forruna medioeris. €fn>fl ber halbierte
Seil / vix dimidium. & gebet nitr fo holbicftf/
medi«.
737
73*
mcdiocricer fucccdunr res meae» nonomnia fe-
cundo aeftu proccdunc.
j£)albtrcit / partin , partibus dirimcre , in duas par-
tes dividere , fecare. diftnbucrc. ©ic b bin
Grbfdöaffhalbiref / in duas parciuneulas heredi-
tärem feeucrunt, pro parre dimidia heres qvib-
bex t actus cd. <?ttl h a Ibir f ff Hpfcl/ pomum di-
midiatum. Stimm von bem balbtrten einen
S<il biurocg/ «Pelden bü tOiUfl / dimidiacam por-
rionem altcrutram cape.
•^Mlbirer/ Oer/ panitor, feftor, divifor. jT>albire-
ritl/ Oie/ fbemina dmdens, exibuens , «qvas por-
tionesfaciens.
4>albirunj/ 0<e/tectio, partirioaeqvalis, diftri-
butioinduasportioncs, dichocomia. Qlri'tO»
tele* bat allti in bie£albiruna, gebracht/ Sum-
mus Ariftoteles crunnando cacumiaa rerura in
duodmfic, qvicqrid inorbefuic.
#5>fllblr1id) / <U$. Äwfflbiüii in utramqve partem,
Sarticeps , feaais. ©c$ SDJenfc&en hib \\\ nicht
nlbfrlid)/ corpus hominis fecari ac duidi nc-
q f 1 1 , inttüigt rtalitrr fffine inttritu.
Sjalll #allc/ 1<«/ ?/. Kadett / m*».
xnaccllum, forum rcrum rcnalium, *<em curia.
Indtfa dicitur SjhWc bü r t c / fecuris palacina : Jp a I >
U rnim atrium palacii rjfl , &: #<$Bebartirer7 fpi-
culator , fatcllcs , ftiparor , Aator , accenfus.
jT)allC rliam pro falina Jumttur, mJtq^ vocatur Spai-
lc/ Hala, oppidumStxonid falmk tbundtoi , c •'
^allbtstert/ feüis cottoru.
JfecUt/ X>ie/ fint plur. infernus, rarrarus, orcus,
avernus , abyflus, vallu caliginis & renebrarum.
Um optu rßtUtin inqvirtndo ttijmS vocäbuli ^cllc
dd anlfphrafin confugüumu , qva.fi h*e ab">Jfut tent-
krarum fic dteatur , q vo d fit mmimt £<U< / 1. ob-
(cur* &ttntbricofa : vtntt rnim k 4>aUe / in qv6
Etfmo nur um in modum not rohoral vox Lattna :
atrium . *b atrort vtl atroatatr diBum , ein
fäjnwrjer ruhiger plrtt) vor Oer 65tabc/
q vält Atrium utr um borrtndum , (int dubio X)it
^ÜW'fl, Alu feribunt : j£>Ö0c I txißhnantu , dici
ab 4ok / carerna , qvod non toncrdimm , q x m (t
in e f juIms mutalur , qvam ut confontnttf muiti-
p'.icrnlur vtl dupliemtur , dum tpfs pronunci&tio
imptr&t , qxod ^>c\\t / n-n ^oliC fertht dtbrat.
jr>cnif<t» / i tyfttl infernalii. £xx J?<W<S)<
(*>Cljl / fpiritus infernalis.
4)cUcr/0er/p/.0tt «^Cllcr /fcxtans.media pars
ebol> ft* Dummuli Müaici , dicitur ab oppidi
Jbtät I in qv6 omnium ptimm cufut tjp frriur.
f/onnuilipronunasni JßrfbCT / ffd ßnt ctusk.
.'Drenbcllci' / rctqvinuminut » dichalcum , cerun-
cius. Dänin tß Jhc\\<\'\<\l\ l aercolus , uncia.
Delling / navale, loctu, ubi navn tdifu:**-
tut Üf rrpdrtntur , ab $A\\t f qvaßatriö nusrii.
^)ÜllTl / & ÄClttl / Orr / culmus , ftipula ,pL
$a am y J^dlmer. 2)rr Äaotcn am £alm/
geniculum. Z>( c .ö.tlm imifd^co Den knoten/
incernodiujn. ^CtunhalRI / ftipulatio tabahs.
edvidutlbalm / *has ^_d)aftlulm/ =5 Ckt^af«
tent)ta / cqvifcrum , ftu cqvtfccum paluilre
majus. <Strof)alm/calamusfrramincus. <£öqo
1)ören »icl Qualme iu einem $unt> <3trob i «"»l«
calami ad fafeem ftramencorum rcqvtruntur.
Jp>clm tüsm tß capulus. ^in clm / manu,
brium afeix.
j£)dlmlcin/ dimin. CaÜculus , parvus culmus.
(Einem bai ^(mlein burdb* €0?aul {ieben / ludi-
briö habere aliqvcm , fufpendetc nasö , fubfaa«
nare , tudificare diftis & t aä : s .
J^almid^t/dtAälmicht/ adttB. calamis abundans.
culmos referens. (ginbalmidjt / uaicalamua,
SSieUjalmid) t/ mulucaulis.
Orr / plur. t>ie ^)UlfC/ collum,cervIx.
€m f<hnee»eiBCr^)a«/ Collum eburneum, ni-
tcüin , gypfatisfimum. Einern Den J£>a\6 bre«
(ben / cervicem alicui frangerc. (Einem auf i>en
jp.ll^ bC(f en / fuccollarc , collcre altq vesn in Col-
lum, (önen beo l>em Jg)alfc nehmen / colium ob-
ftr mgerc. ^d) ivcrfrc ihu^cn mit Um -0.il t'c beja*
len / collo (olvam , percundum mihi eft fundt-
cüs , ia me fupplicium recidet. (f in SBetb am
J^alfc haben/ vineuhs jugalibus innexumenc.
(Sine Äranf beit am J^alfe oabm/ morbo efle im-
plicirum, decineri. t£rlia,t mir nnf law J>al|e/
molcftus mihi eft. lobten Jbal^ Itffen / cranüge-
re cum agnaiis occid. ©dnfehaÜ / colium an-
rerinum. ^rcftbaW / gurges , vorago , bara-
tbrum. genuini agitator. tHcijfuls ineubo,
aeeipiter pecunianus, Euclio. j{ranid)baU/
colium gruis , longurio. 3aiifba!$ ' poiator.
bibax , bibulus , amphora. (S tar rbale» / propr.
cetanicus» mttapb. cervieofu* , dun cervicis,
pervicax. ^(habhaW/ cocio, avarus. 2ßa<J*
half / parabolus, audaculus, projedus ad auden-
dum. ^LMnM)aU> toro villa, j vk. ojn Jf)anb
LUID .£>aU/ tß aiuaiadrcrfio in üciuoro/bs,
73 9 ft a
poteßtlem gl*Aii dtnoUt. £*lsgeri$t rmm
Hierum Imperium rß.
Jfy&[iUin/*M/ dimm. Mtfnick: j£><$[$gcn/ Collum
lub t ilc , fed & Lipfienf* fumunt CM fedlsaetl P r0
c:üan,ÜaU.kätat.
Jj>.tlfCB/ hälfen/ Üfrefottriws: fimhaifen/ ampiefti,
amplexus darc. Vimnt umhüllen.- manus collo
injicere, colla lacernsconftringere, darc collo
brachia circum. 6id) miteinanber halfen/ f<
mutuö inter fc complcäi, amplcxu murarc bra-
chia,dtridere amplexus. t9id) icrfoalfcn/ hu-
meris mharrcre, collo penderc.
J£>al|ung/ Umh alfunq / Wey amplc xus, complexus,
▼inculum lacercorum.
S^aitf galten/ ic& balte/ 1>» WUfl/ «bätt/
aur halten k. ich hielt/ td; hielte/ gehalten/ propr.
ßgnißcAt: Tcncrc.coiumcrc, ramere, fed&ah 3
flura notMl , uf ; Scrvarc , praeftaxe. (Bein löort
|>iilccu/ Aare promisdt (Stauben halfen/ fidem
fervare. (?elnen (£ib halten / jusjurandum con-
fervare. Slngeldbnüjj halten / ftipulationi ob-
temperare . fätisfacerc. J)a$ @e |Vß halten/ de-
cretis parcre , regulam fcqv i. Orfriuno, ha Ifen/
ordinem pertcqvi. Genehm halfen / ratum ha-
bere, olim raUrt. Sic gälten tß : Crederc,
fentirc , »ftimare , cxiftimarc. jd) halte ihn
für meinen 55ruher/ Uxöfratris e?f mihi. 34
balte ihn oor meinen ^cint> / m numerö hoftmm
cum habco. 3<J) halte ihn &or einen brafen^erl/
nihil in eolevttatis aut infirmitariidcprchcndi,
cognovi hominem fortem , magnanimura, in-
crepidum. 34 halte e*fur aleid) / in nullödis-
ctiminc pono. SR an halt ihn wr ungetreu/ in-
fidelicati« nomine lufpcctus eft. 34 babe ti
ter naht nDeieit gehalten / pro cerco femper «x-
iftinuvü galten etiam eß (uAcntarc, habere,
fe gerere. it. ftarc, confirtcre. (Emen im (£§«/
2 vuil e n unb $. K ibiiua halten / de viihi * amjdu
aücui profpiccrc. (einen f'ren halten/ fumeus
Tuppediarc alieui. Vrid) tt>ol halten / virum fe
prxftare, probe rem gerere, faccrcqvod decec.
<c? ich Übel halfen / parum moderte vivere , temc-
xe, im prüden ter, turpitcr agere. jJScn eitlem
reMich halten / auxilio efle alicut pro »inli , ad
efle , falutem ferre , (ubvenire , in fubfidium cur-
rere. J&alt/ bil .ÖMlb ! confifte , carm ! fubfifte,
fiftc gradum, beftia ! Sed galten f -vof, tß : va*
lere , capacem elTe. £)atf bäl f jroeo (fimetV
doli am »ftud dual amphorai concincc. Item :
$a 740
Stuf einen halfen / iruldiari eß, infidias ponere,
firucre , ccndcrc. Tandem morem gcrerc 4 j>ati
figntt , fvfl fignificatM plerumq^ obfcatwm tß. Jpal<
(et mit einmal/ ufuram corporrs mihi pratfta.
Nottntttr ttUun pfcra/i*. ©a* gletfd) l M U<5)
nid)f im (Sommer/ caxo aedacit tempore con-
fervari neci vit, racile purrefeie, rancida 6t. Ob|?r*
Oa^ (l(t) h4lt / poma conditi va. Obft / b \t fi<^
nidjthiUt/ pomafugacia. $D?an wirb ihn trol
tvarm balten/cuftodufcpcus contincbitur.ailcr«
▼abituxiu cuüodiis intcrionbut. 34 bin harfcU
({ehalten / obligatus fum , obftnAus fum a.i kne
Einern bie SBage halten / »qvarc aliqvcmpotcn.
tii,crudirione ( divitiii,parcm alieui cfTe.^cr b»\lt/
nie ber £afe beo ber Krümmel > animus in pedea
decidit. (gm (Bcbaufpiel halten / agere comee-
diam , factitarc arrem feenicam , edere fabulam.'
geebtboben ballen /palaeftram cxcrccrc. Ceü
neu föeburtirag haften / natatieia cclebrare.
^ufe @efellfd}aft halfen / jui * offic tum fodalU
catispraeftare, amicitiam tuen, (finen <cr<bab<
\0t balten / damnum praftarc, indemnem ali-
qvem declarare. (Ein ü)[erb auf ber ©treu bal*
(en / eqvum alere. 3d) b*ltc ei mit Mr / tuam
tcntentiam fcqvor, judicn rui comes fum. (£U
nen febarf halten' inclemenreraliqvemtrac>aret
parum indulgenri% alieui rribucre, ad nullam
unqvam rem connirere. Ungehalten femi »grfc
ferre , oftendi , indignari , (romachan. (Ein UIU
gehaltener ?0t cnfd)/ exponitur homo malis mo-
ribus preeditus.
J^alter/ t>et/ fervator, obrervator, derenror. (Efa
©einhalter/ fupplantator, infidiaror, everfor.
forthalf er / adjueor, adminiculam , Aiccubua.
^sichlmlfer ' librarius, tabulariui, perferiptor,
it. retinaculum. ^i|'d)half f r / vi va num , pifei-
na. §reobalfer / tymbolum Co'. vc in pro atidJ
^ecbtbobenhalter / lanifta griebbalrer / paci-
ücu« , intpcAor , irenarchet, pacator. 0)1 M ha !»
ter/ pandocheus, caupo. (*H*rid):$bal ter / prae-
tedus judicii , aduariui. @iaubenbaUer / vir
anriqvä fide , frans promisfls. Jf>ail?h Irer/
ceconomus , p.itcrfamilias , adminiftrator rei fa-
miliaris. fjaltenhalfer / rcligiofus jejuniorura
obfervator. 9)iUuM) ilter / curator, defenfor.
rutor, ohm mundualdus. Obhalfer/ protcäor.
WtojMMl I choragus , prarfulror. @d)irm»
* (£d)uß.bal(er / WrmfWö>bba?ter/ »index,
aüerror, propugnaror. (irpielhalter ■ hiftrio»
aclor comgedue. <5d;reiubalfer / archivanus.
IIa a
745
746
favorem hunc jncolumcm fcrvabit , pcrpctnum
tcncbit. (Erhaltung / t>W / confer»auo , alimcn-
rum. ^rh.ilttT / X>tX l confcrvator , nutriror. f
grieDf rbalter / irenarcha. ©tabterbaltct / fer-
*ator urbis. (3 tarn mcrbaltcr / columcn tami-
lue.
gHD fwr SOor^aKcn / proponere, fignificare , re-
monftrare, argucre, 1/. commodarc, fubmini-
ftrarc , fuppeditare. 3d) tan ihm meine 011 dje v
niä)t OOroalCrn / libros ei commodarc diutiüs
oon pofl um. CK« n wirb ti ihm entlieh mujjen
tnuha'.teu / exponenda tandem ei crunr haec
omnia. (BorbaltUim / t»iC/ remonftratio , pro-
pofiuo , clcnchns. /cfir» fivt SJorbcb^ltCH
Irm f/i .- refervare . excipere , fub conditione pa-
eifei. SBorbcbdltUlia / W*/ refer\atura , con-
ditio 1 connc xum. 25ovbch»Uchcf> / cum refer-
varionc, conditionalitcr , refervari» refervan-
4i$. §Ür flCWif baltW / pro comperto habere,
certö übt perfradere , prorfus in animum in-
ducerc.
©lciebbrtltClt/ perindcaeltimare, exzqrare.tanti
habere, codem Ioc6 ponerc. <f tu Oh nu v tan
fiel) einem i\cid)cn uieh gleich, buken pauper
cum divite comparari ncqvit, non potent fc
cxaeqvarc opulento. OMeiehhaliinuj 'Die / cx-
seqvatio, collatto, aeqvipollcntia.
^inbcrbalfcn/ abfcondcre.tegerc» oceultare. it.
de 1 1 nc r c , dimmularc. (Einem ba< peinige bin»
bcrhaltcn alicujui bona detinere , involare, ab-
uti , praeriperc. JgNnbcrbalt ung Wt/ occupa-
tio , remotin , dillimulatio. j£)Ulbcr hal t/ Äutnn
i« /j < \ ir infidiai .technas »machinas A vaframen-
ca nolai , H* fublidium 65" 5 vt m fubßdik funt , fub •
(idiarii nrmpe militet,
3nnenbfllten/ vrimo neut ii, 9W (Einhalten/ ter-
irinam obfervarc » AtxnAt : cclT.it c , expecrarc,
fubfiftcre, defincre, conqviefcere, »Iths vfrill
halfen / incerjungere , paufäre. J£>nl t f iill ! Glte
»radum. 9Ran tnuji ©Oft friObalfen/ feren-
dum * (perandum. Jßalt nur inne mit Wehen
lofen Junten / cefla malcdicere. Oftit Der
^d>laet>t tlUtenbalten / intermictere pugnam.
£id) inuenbalfen / domi fc continere. (Sie bÄlt
ftili/ tttieeingämlcin/ omnia permittit, datju-
gulum cuiqve. OtitlpalfUng / tolerant«, con-
ceflio , patientia. 3nncnl)nlfun« / MC/ cefla-
tio , iutermiflio , abftinentia. Der ^\U\\)Ci It eß
argumentum , periocha , k nerho 1 2Jn ftd)
(C» / romprebtudtre , arip^Ri. ^UrjCV 3 ÜU '
balt / bicvurium. ^tiQbalfung im 6e|V.n»jc/
paufa.
tSiL'biilreu / * SRicJt>rr)eiTrca/ rallcrc , fraudare, e.
luerc , ncgligcre , vtolare , frangere , non tuexi
fiikm. €r roirb fem SBort nicht bulten / nun*
q v a m , qvae in 1 c reeepie , cxfolut urus cft.
baltunij / jive "3^ id)cbaltnn«v 01c fallacia , ft aus,
negligentia , defedus , vulgo contrtvmtio. ^luf
Den Sali btr ^iebtboUuiig / in cafum non fad»
folutionit.
tO^itbalten / convenire , confentire , confpirare,
confoxtem eile . 34 bnlte Cö mit / idem & mihi
place:. (£s mit einem halten/ ailbciarc fcahcui,
ejusdem fencentiar efle , conjuogcre fc alieui.
SJiitbaltUU^ / tU / confociacio , communio,
afleufus.
SRebeubalfen/ adjungere. £r bMt eine J£>ure ne>
bell feiner grauen / coneubinam alte in conju-
gio. (£r ran über fein Deputat / five <Bemad>4
UBl Vito&ntm I nod) etue £ ub barneben bal»
len ulua id, qvod ei pcrmifl'um eit, vaccam
alere Docerit. Seebenbaltung / Mc/ nimictas,
fupernuitai 1 fubftitutio » fupcrüuum, fuper-
abundans , adjuudtio.
Obbalteil / defendere, tueri , protegere, cuftodi-
re. Obb .1 1 c u na / 0i(/ dcicnfio , ad vocatta > &
vulgo manuter.rntM.
Verhalten / ceiarc > abfcondere , occultum habere»
retincre, rcprimerc »geftum , motumagerc,
vür fan ftdD gar fein r erhalten / modeftia in eo
elucct»moribuf cft pulchre Iimatut» (Er Oer«
halt (idb llicbt n?rl ' cft moribus illaudatts , in-
commodis , horrtdionbus. Sa? ül^af er Per*
halfen / lorium inhibere , remorari > rcprimerc.
3(b fan ibm bitrmit nichj wrhalten / celare tc
non pofl'um. »Serba (teil er 3)iP(t/ femper-mu*
ftum,muftum cbultanone impeditum. S3er<
f)altnng/ mc / fr tv.s> Serhalteu/ taftum , gc-
rtui i morui corporis , rrtoderarto. din 2Srl»
Perhalten / ret optimeacla > bene gefta. (Ein
Ubclterbalfen/ factum improbum , indignum,
tin pc, feedum. S>ci't>aUlin^ rttarveß ftlcntium«
taci turn trat.
Unt>erbalfen/foYCTe,confeTTare, fufrinere, reti-
nere, eaeipera (Einen mft ©efpriier) unberbfll»
ten / colloqviisaliqvem refiecre. Die £iebe Un#
bereiten / amoremfovere. €r bat rld) bep ben
Aepferlicbcn unterhalten lagen / nomen militiat
dedic imer Cetariaoos. Den J^)uf unberbah
tu; pücd aiu-j v 1 j cxcipcrc. lliu\rbalt / *tt/
747
•0«
748
* ift us , alimcntum , alimonia. ©einen U Rt) (V
fv.Ir illdMI/ vidum qv^rcrc, q vjcfhim occipc-
re , vit« lubfidia q »xruare. Unfrei" Iw Ufr/ Der/
bcncficunu«.
fBtcDcrbaUeil ' Curare , opponere fefe, contra niti,
objicerc. Getier \)ä\t WiebcT / coria funt durabi-
liora panms. ößieberbalt/ Der/ oppofitio,
concrarictas.nifus adscnus , duracio , lacoma,
atpnpondium.
JucbvlltCH / confpirarc , convcnire , confcntirc,
tolmdcrc, obfercre* occludcre. ©ieJuT'jue«
liultcil / forcs claufas habere. baltCU mit'
CtuaniW Jti / conventura eA intcr cos , volunras
cadem 1 11 is eil , congruunc invicem. £y Ii $u>
fen jllih'AlfCtt/ ftnum obvelatum habere ,mam-
mas tegerc.
3ufamniC1l()fl!tcn/ confpirare, conjurare, coitto-
nem t .u c rc , conrinere, aflervare. condetc. Qui
Vrcmi'U' lufammenhaiten/ rem familiärem tu-
cri , parfimoniä' confervarc. <?ie balfen fidj gar
f fth'iii jufiimmcn/ aröilrimä" communitatc Jan
du funr , amanc fe invicem , perpetuö una funr.
^iiüiiuincnhiilriHU ' Die/ parfimoniä. coitio,
confpiratio , vinculum. 3ufan.incnbdl.Ulig fccr
S&retcr/fubfcus.
dicunt,
We/capiitrum,r/f abolten. Sed & Jp elfte rn
fiv* jpillftcrn dicuntur thecae bombardularum,
^>l!lolcrÜ)lllftcrB / fcloporhccas.
•Oalfrcrn / i. ^alfrc r anlegen / capi Ararc. Jfpalf
tcTUnq/ Die/capiftrandi acta«.
Da/ p/ur.
ipfltl.Cn/ hamus , reic , jaculum. ©ropet
§ 1 ! dxrbamcn / funda. vr f rr bd men / everrko-
lum , excipulum contarum. QJfit einem .h ,1 m r n
Iii Ii d) jieben / hamare , adhamare. Seit einem
ßülfrencn J^iimen flfthcn / aureö hämo pircari.
jihud eß JP)am/ faltus fn t fylva ,1/. taiicetum, pa-
icua , pratum , i/nir non fotom Hamborg/ verum
tliam tatis locw d^am diäter in Wtßpbalia , friß*,
Hollandia y Eon diu. ad Scbaldtm, »tqvt in Duth.
marfm Die teüberbam * Slorberbam. Sunt etuun,
fvi abboc^amf Jbiimel/ apratit >.imit& ptßione
Jerrvant ,fid vtd. bic proxmt,
■£>timlcin /Das/ dimm. rericulum , parvus hamus,
qvafi kämulut. gifthab^mlein / rcriculus , tra-
guia , «W^Strirbarilcin vocatur.
OKU / bamar c > bamö capexe , ftd mvßtatum tß ;
PciU tarnen dicunt : %tt)m<n/ einsamen/ * KTi
bdmcn/ lagen» includcre.
Sjtmm/ »ö«nimen/flcl)emmet/ filiere , impe-
dire,inhiberc, impcdimcnto efle , offiecre, j>rat-
pcdire. (ElBC ©a<&e bemmen / objicerc difficuU
taremaltcui rci, curfum alicujui negotii impe*
dtre. einen bemmen / Dar) er nid) t ßrtf ommen
f an / a progreflti arcerc , tardare. (£i nbemmen
rfi furKaminarc.i/;.« eine Jpnnmfctrc/ fuölamen.
ifCvhcmilUIl . l'uivcrc .cxpcdirc, toller c Tu tliami-
na , impedimenta. QBicDerbemmcn/ aliammo-
ram objicerc , denuödemorari.
J^tinmer/ Der/ morator, prxpcdicns, cardant.
J[?cmnicrin / DU / famina obAans, obfiAcnr,
derineni.
J^cuitniiua /Dfe/pnepcdimentum, impeditio , re>
mora , retardatio.
J^)(mmi9 / * J^emmenb / adj. impediens , ot^ciens.
^ebemntet/ impeditus , prxpcdUus. Unijcbcni'
met/expedice, nemine obAante.
J^amm/ & J^amme/ DU / perna fumo indurata»
perafo » petafunculus , avbd hamum rrfrraL
ufrrberbamme t pexna. ^mbevbamme / petafo.
in ßecie.
^)ülttifd) / adj. & adv. fubdolus , fallax , trux,
morolus, &*; furtim. fubdolc, crudelitcr, U,
clan JcAine. Eß ab ^)ame / ulpott , qvö vifeu in»
opinatl captuntur. (£in b4ini|"d)iT ?DJCItfd)/ homo
morofus , fubtri Ais , auAerus , inhumanus. ^>»i
mifeber WitifCJ ex occulto. 2>cr l XL^ci|d)lcw
ebet Die 3Äei.rd>en hanuid; / mors nomine« ex ia»
fidus 1 loritux.
jQ>Ämi|"ct>f cit / Die /occultatio , clandeftinitas , tor-
viras .moroficas , infidclitas.
f)QTt\/& ^>ämill/ rßappeäatioovmm t fvan'
do wxantur fftalhciuntor, mir: (£ti»/)amd / 4
Semmel / vervex . & dimn. jrperamcluV n / das/
ovicuta. <S?ein J^emmeld)en / antmula mea.
chanflima mea ! lt. verbumJframtUn I & fytXW
mein / caArare anetet. 2ciil)i»nmel / tß ver ve*
fedahns. Exißimo rtiam , per trajrÜionem Itters*
rumabhoed^tntmü dici2&mm\/ agnellus , f.vt
2amm 1 Do« / agnu«. (* f Uijlam »n / agnus (ub-
rumns. ^ 1 11 £omm jiim (Saugen lafjen / fubrs>
mari. £ämmtr abliefen / agnos a mamma dis-
jungerc , depcllere a matre, ifvafi dient abrumori,
tß emmabrumm, einobgeftoße» Aamr». Um*
metn / adjtü. agninus , ut t t<Smmern gleifd)/
avd Umrn dtcimtu gjmmfliifö / caro agnina.
| a a iij 8an>
749
Rammen autrm diatur, tum ovet sznot pttriunt,
frov. ©ufolI|t fic frieden / Me wem fammc/ Vtci-
eur in tot , f tri ftt fui exciiunt . f^r wuwi ItSärttur,
ofinumeOf decipümtur. jammern qvoqvc ufur-
patur placide ire , (utpensö gradu inccdtre.
CompoJ SR\\<H)\äm\Wlvn I lenri , mol licet ,dr feda-
co mfii aliqvem tcqvi , von Die Öcfcafc nad)f
Ihmmezn.
Jptmpti / irfVm fß <rvoi&mmt\ • ^porort/iicr
fitmttur, cum blandimur gf taudamur infanttt , qvaß
dicas , pupus y pupa , fti»c » <£empelmanrt/
Der/ fufulm.
S)M\f D«/p/tfr. DtC Stätte / gallus gallina-
ccus. j>i'v .fr \ n bllbct |1 d) ttir^cnD mehr ein/ all
auf frillCU» 3Ki|te/ gallo» in fuo ßcrqvihnio plu-
rimum poceft. & kufi bruberweg/ wie ein
j^>an über bie j?olert/ guftar , uc canis eNiIobi-
bens. SDerÄan l rofyt/gallus cancac, f i\iiu'£ frftb
SOi OtOentV diem nuntiat. Jfrfl liqefejjrct) t a neu»
gallorum, gallicintum. (Ein bei|na,rr, brjfer Jfran/
gallus pugnax, percinax in cercamine. £in rllip
|)td)ter J?an / eallus criftatus. Der Jfran fd)!a .i t
mit ben flluadn/ expalfisalisaeremdcverberat.
£r roiM allerwegen Jfran im tforbe feon/ omnibus
praeferri cupic, criftas crigic , fpiritus fibi fumit
• n omnibus rebus. jT>ail auf DCC SBÜ<ÖfC« / dra-
co ignivomus, pvritc» in fdopeco. <t)eRj£>iin
ttllfiieben / draconem aptare , adducere , cacu-
lum aterahere, aptarö dracone idlum minirari.
JDer J^an im tja§e / epiftomium , canalit. ©er
Jjpan auf ber Jtixty/ alikt QBetferban/ triton,
«. Dcuium , X9etterfinletn. Grabau / cere-
Ttfia alba rini faporem haben* , HalbrrßaAii ,
Hannover* , Qyedlinburgi gfcircumjacrntibm oppi-
du coäa. ©icf clban / gallus cancans , pratco dici.
gnfanböB/ phafianm mat. Durban/ urogal-
lus i icttax. g aijjcit ber Qlurbäue / cempu* in-
i tubatus,dicsincubacionii urogallorum. QSuo
ejdban/ grygallus. J£>ail$bnn/ gallus dorne fti-
cus | al 1 1 lu. jf appb« n / capo , gallui caftratus.
Kcbbrtll/ perdix mat. <r dmapbane/ dkuntur
* uftici lyUarum receflus oecupantes , atqve in
transcuntes milxes faevicntci. äßd|d)er JbflU/
ifiw $rtitbau/Ö'3nDirtni|d)er / »#.£alefiitifcber
jF>ail / gallus Indiens, gallopavus. vf i\)\uw.\
bau/ fciolus» naAjculus. ^:u s c;ibar. feata-
baeus. 3<l^ban/ gallus cen/icicus. VTiri (oll.r
J^>an MuUu Thra^c • gloxiator l i»rolcas » often-
sator.
_75?
J}M<in I Dä» / üw. parvus gallw, gallus pullus,
tfifvihbrt ma feu! in avium minorum fivtxricu-
larum. ^olDbaulcin ' tvUuU Jifla reguius 8<
troehi'us,4/ui;5iJanfÄlliej/ ftdttiMmtßuiftäum
tx ttntrt fcxrabtovum nomine chryüli». ^(unael
J>.^llciU/pulla(Vcr.
JpdnilS)t/ *di.&*dverb. more gallorum.u/ fi frli
tß pinnsx -vel falsx , ut fällt ydltnacri tjfe folemL
J^enne / Dre / p/«r. Rennen / gainna. 3ung*
J&enne / gallina iuvenca . novella. ^(abrigc
J^ennc/ annicula. $Ure ^ennc/ »«ui, y«c-
rana. fBrutbtltne/ gallina rnactix, ineubans,
Älurfbenne/ giociens, glocitans. <Eme gute
Jcqbennc / fircunda. gafanbenne / phafiana,
Scibbenne/ * Wbb«n / eallina, qvae in fignuaa
juris mancipii da cur. jf alcfutifcbc / ßve ZtUU
tt (Bdftti -penne/ indica. ©ebratenc ücnnu
afta , gefottene/ elixa. J^enne / Die niefct mehr
Km t erta-:.i. @pcrberbenne / »erficolor. £)a<
€o W»U allejdt Fluqer (enn / a\i Die^enne /mula
ante barbam docenc fen es. j
^)Utl / DÄ« / propr. id eß qvod ^dtttC / gallina :
Jf?micr *uttm in piurali torum gregem gallina-
rum * gallorum complrHutüur. ^imat ^)nner/
pulli gallinacei. ©ie^JÜner baben ftcf3 /gailin«
ficcö pulTefeplumam emundant, in pulrerefe
volutanc. 2ßcr (tper baben toiü / mu§ ber £ü»
«et ©aljen leibe«/ devicat, qvicunqve molam
fusit , illc tarinam. ißfiabUR / tetraon minor.
gelbbUB/ gallina (jUcfti is. ^).ifclbun/ arta>
gen , Bonofa. ^)aubtbuner / gallina; , qtae foU
▼untur ab bominibus propriis. <Sl)rcnbunet/
qvas mcflls tempore dantur. SHailQ^bÜnet/
3taU(&benncn/ gallin» jutisdidionales ob do-
mieihum data«. @d)licebun/ lagopus. 9?cb#
l)Un/ perdix. 4)an$^)un/ftratiota.
jp>c miiein / Das/ dimtn. gallina pumila« dutilein/
DM/ dm. pullus gallinaceus. ^iinae^URletll/
pullaftra. ©ne beerbe junaer ^unlein/ grex
gallinaceus. CKerienljfmlcin / pulli tctoi.
J^>erb|lbunlein / puili feronni. Xclleä ^unrJben/
audaculus, prasfrafVus. @Algcnhund)en antem
patibularius , malus coivus, defpaaca: auda-
ciac.
^anb/Die/p/«r.^)inbC/nunus. ©icred>
C \t 4>>inb/ dextra, dcxrclla. £)ie linfe J^)anb/
finirtra- Xrauung JUr linfcn-fMIlb/ mairimo-
mum ad morganatictlm. glaebe.fr.uib / palma.
| BMMiduiaaa. Gilten mit ber flauen .«> -nb
£a
7J2
fd)l>MfH / manuvacuä colapfaum alicui impin-
f ere. »2t»l£wn&ii}C'/rw Obtt|)iMI&' manusaver-
fa. j£>ole J£>anb / voia , concava manus. Linien
iR brr Jf».inD / ineifur* manus .T> Cl - $frg ui
i'cr.O nb/ mcracarpium , euberculum manus.
C*n lüifc an tcr j£)anb / carpus , brachiale « jun-
Äuia manus, j/iäj v,^\riu*cl &üiem inbie
j£)aub|"d)cn / cxiincismanuumalicurusdmna*
xc. t£iucm in bie£anbe t'cbcn mntirn/ tääm tß t
dcpcndcrcab aliqvo, i*ub curaAtutela alicujut
cAc. SO u Jf>»mh' toa|'d)Clt / iavarc , ablucre ma-
nui. Dl< .«.\llltV tnicfiuib mantili manusab-
ftergerc. hinein bu* J£).Ulb abhaiKll/ manum
alicui prscidcrc. £)ie .naube auf Um Kurten
babeil / manus poA terga rcjrccrc , in rergum rc-
corqvcrc. ©ic -Chinbe III bie core fegen / inji-
cere manus in üia. (£incm bie.£).inba,i'b(n/ dex-
tram porrigerc alicui. (Euunbev bie JjSnnbe 13(1
ben/ intcrjungcrc dextrat. 3>tT> btr 4."» an MV im»
Ad manus eflc. 3n «DinDcn b lben / in mantbus
teuere. sOftt Oeii ^iibcu ergreifen/ aururen/
mantbus appetere , tradarc L attmgere. (eiineil
bcO Oer .^ib UebUh'll / prehendere dextram,
manum rci mjtccre. 21 0$ biT Jpailb lilßffl/ de
mantbus extorqvoc , criperc. f OMlli; nur
411 J> uDcil / inctdtc 111 manui. Jjjanb auktJCU/
rcmaggrcdi, fufcipcrc, rrattarc.in manus fu-
mere. QMutlOjC -£>allbe /manus cruencae. ©ie»
blf'dK/ rapaecs, furaecs. Sßeigry nivcai. i3d)liic<
tWÜe / gy pfatiflima: manus. £ djwerc J£)anb/
manus gra*ans,oncro(a. CcfMUiTi' Jpanb auf»
Uacil/ pr*gravare,oncribasprcmcrc. (Brjjtta.
(Ix Jjpanb/ brachium, exile, foemmeum. Cr .Mi"
f( >£>anb / lacertus vali Jus .brachium nervofum,
mafculinum. (Einen mit ber Jpanb fdjlaacn
pal ml porrccla altq vcm percuterc. SO? if benben
«franben f rar fiten / ambabus manibus compledt.
Jüic J&anb ab }iff)e u / denegare alicui opem , au-
xilium, non ferse iuppettas -£ulflid)i: -F "b
Ici'llrn/ auxilratricrs manus porrigere, Aiccur-
xere 1 adjntamcnta fubminiArare. 2lblunbni
F ommen/ e mantbus clabi , perire , perdi. hinein
in bie .O.inbc geraden/ in poteftatem alieujus
•venire , in manus inciderc. JDic @c(C4cnI)rif
bcr-£>anb lafcn/ oecafionem praereimittc-
rc , neghgere, pari oecafionem praeierlabi. f
frarnbnt an btc -cv.nb geben/ faculurcm darr,
orTcrrc, viam munirc, anfam prxberc. ©ic
^anb 90U ber Hutten ! abAinc manus ä mc !
für bf? ^ailb / inprasfc&tiaxmn, ^cfaoUer
^)anb/conjunOis viribus, ©cfamfc^anbbe»
btv^clc! min.;, fimulcanea invcAicura, Mätur
et tarn c&njunfta manus , aiiki }XlHbeUt)nunct.
$i»bte J^. nb / dhks s^aubrred^t / ÄNnfcrtiaT/
Cutra Unfall •# ^roitlofen/ in jure dicitur ma-
nus mortua. Unbct mciiitt J^.inb nnb <?fe\jd/
. Aibmanudtfigiiiomco. Unberbcr jj>anb/ pc-
dercntim .rnterjcÄo tempore. 2iU5//*vr, Don
frCDcT -Ö .üb / line adminiculis nl appar.uu,
^rcoe jpailb fjaben / liberam poccftaccm habere«
pro lubitu & arbitno de aliqvt re difponere.
3n J3anb/ nonnunqvam, protinus. $)}Jjt bet
$Mti QCWVntlXlQkU/ zs manuarium, manu-
pretium , ahas xüad)ct\on. Üöci^njuhg aui
brn gilben / chiromantia. (Finbanb/ five gin»
baut d / X>it / unimanüs, m.mcus. <£\n( Jp;,nl>
voB/ co/ifr. finc -$>^tnpfcl/ii^ ^Ämpfel/ pu-
giüu» , manipulus. 25on £an&il! jj)anb/ daca-
tim , per manus.
?|mtft)anb / brachium feculare. ?/Hfrl)anb / va-
'ribs. OlUcrfjanb cnuicma(bfc&afien/fa!gama.
^Dli'b^hailb/ harpy;a, unc<e manus. Crl:r /:?«•
ebelid>e Jf>anb/ conjugium , connubium. ^be*
\i<t)< Jpanb (jeben / matrimonium conrrahere.
geinbeebanb / poreftas hoftili«. 3n gcinbt<»
hanb geraten/ in poreAatem hoAium venire,
gicitilbcfhanb / manus amica. ÖOfte^banb/
manus Dsi , omntpotcntiadivina. OilCÜb.inb/
manutius. ^)ulfVlhmb/ auxilium , Tuppctix.
Jbelbcnbailb / brachium forte , gencromm. 3f#
berbanb/ inandjerhanb/ mchrb^nb/ \dtm H lod
fllUrhantv murtifähus, multiplex , divexiut»
^>enfcrbanb/ cor iura , potcAai cnminalis. Un>
ber^nif erlaub geraren/ »n cqvulcumconjici,
id carnificem rapi. Äraffbanb/ manus medi-
ca, Calutifera. Üunf]})anb / manus artificiofa,
artifcx. (DCcrbcrbanb/ aflafTinium, manus fan-
gvine polluta. Unber Sfltfrberbonbc qttüUn/
in manus larronum incidere. Oberhaid / vi-
a»ru , jurisdiftio fuprema. ,Dbevbanb bebab
ten/ fupcriorcmcAc. gieae^banb/manuivin-
dex , v ictonofa. Sßunberbanb / manus admi-
randa,miraculoiä. Uberbanb/ ahqvid fiiper-
abundans , coacervatio , cumulatio. Überhand
Bcbmen/ ingravcfccrcadauge/ccre, incremen-
tumeapere. Ubeiianbia a versa manu. Übet*
banbiij fcblüacn / a versa manupercutcre,
JpnnMein / bfl» / Jim. manicula. Äinberbinblein/
manus puwilis.debiljfliau, CinÜnbleinSBül»
Uii majaipulus,
•
757
758
rrfumerr, melius aßumcTc negotii , de novo con-
irahere. SrJ n?lDcr CttlUtf \)ünMcn I tfl contra
venire , contra ftarc , concrariari. Dicikxr etiänt
iBeatntyanXitUtL £r bat grqcn< ooer tv^cr
blC £lül.}Fat »KbiUlMt/ in aeqvuatcm commifir,
tcrminosMQvi Ar boni transgreflus cfr.defcivic
ab officio, SBibeti otorqeqcn oie gr nurtfeb \t
t>ant>dn/amicitix jus derercre, ncccflitudinenv
v 1 ol ar c. 5örter Pen 33unP Im lrtdu / ä pafhone
rcccdcrc i ftadin irangerc. (^CiU'nlv.irtliuuy
pacxumcontrarium , aftto repugnans*
3erbaB&e!cn / dclaüari operando , r. im 1 um dr m 0-
lcftum efle Itcitando. £4 ift (£d).iirte / ivic et
fub $er1)anbclt hat / incrcdibilc die*ru ci> , qvam
difficilis ac cnn&aror in emendo f uer.r. 3**'
h »urtcMi / edam eft contrc£bndo corrumpere de
51b!\nrtio;en / auferre, abftrahere, averrcre , di mo-
vere , abduecre ypropr. e mambtu &pottß*te ahcu~
■ ijtu ttifvid tolkrt fgtxtorqverti SlbMirtia ULI
(J)ni/ tdemqvo.i tfbbinbtfU'rl 'abalicnarc , pri-
" *ari , dinperc 9lbb4nNV#n»J/ privario, fpo-
lium , direptio , atienacio..
9 ll*b<SirtiiWn / tradere »exta-adere. erogare, edere;
. OtteflidK UrfunDen fln^Mnowjen/ ederedocu-
menta. (Sincm ein (bcicfjfnl un$b«nbi»jei*/ do-
num alicui öffrrrc, munus prxfcnrare. ®cill
©ltwjnbf ifJ «bm «i«#i!fb^nWQrt rpprben /pa«u
monmm ejus unirerfum exmbitum , dämm,
«onccdorYi cfVei. <?<l)lit§f I tili? h Ant iiU'M / da.
%*stradcrc« 5lUi<lnhrtujUlti] / traditio, oblat o,
ceftio.
*&i\itobfyWt idrm flrr fiW^ijbanPitJCtt/ rradere
in mann»,, redder« , afferre » offerre , ccdcrc
<Der föritf ift tnu ropl bebflnDMef n?ort>ai / reftc
- tnihi redditat funr literxtuz , aeeepi cpiftolam
äte feriptarm (Einem Ptn leb
' .p»1H|Vä bt'b^llfiiKn/ vacuam alicui poflcihonr m
tradere*. Vt t \)&nb\\]\Ul([ 1 in manu« datio , tra-
ditio , infinuano, vulgo admanuatto , t/«.Vc
b&naimtrtgdg&tcr / ton* admanuationk.. f£in
Sjv.'b'nber / inverrien*. QxbflnPtinq / invefti-
tura fidedigna. ©ebflnbfen/ debdxfopffn/ co-
mirari , it. congredi , manus con lerere.
$inb<inNqen/ 'dem yiW 3lu$> ^ \x\)&nl>Uvn / tra-
dere, inftnuare , tnbuere , impertire, commu-
niearc , cemmodarc , concedere , praiberc , per-
folvere. &ai SBfihr>a( ibm allen ibrni v? cfmni.f
ei'Mi'biinbturf / omnem fuum mundum muhe-
brem m cum contulit uxor, (£jrif>^nDhjuitj,'
datio » traditio > largitio , donatio , p rxb .-
tio.
^5ef)^/b<b<nber/befr«nbe(?er/ *iivr*r'.
manu promrus^agilit» facili» » celer , tcftinus,
velox , cxj'cditus , (citus^Ä^r. facile , citö.cc-
lefitcr» mox, agiliter, curfira. tÜScc bcl'cnt
gibt/ gibt nett) rimiul fo siel/ al$ et gibt/ bis
dat qvi cito da t S&ebeilbe J^aRb / manus do>
Oa > exped ita* 55fbcn6<C v5a riß/ 1 neefiu s c i rus.
&\ÜX$ Oebetlbe matten / maturarc aliqvid. (gi
ifl ein bebenbet Onni tu ib.u/ fpimus ta^ax , effi-
cjxcftinro. S^chcn^iT Tiobt / conlUium ca-
lidum,£c/linacum. 3h" harter 3PVll/ ira velox,
prrteps. 95ebcnbe rebCll / ce!enter*expedtte
loqvi » volubili lingva elTe. ©er ^iib fdjldiU
ihm fitbr Itbart puli'ui artcriarum cioctM eil,
vena vehementer, agitacur. <ir |'d)rabct beben-
bc / articuli Aincci celtresin fcribendo. Q>ehen>
De 3unge / lingva celerii dr exercitata. Urtbe-
benb / inproperatus , non fcftin acus , rardus , re-
nn ffu« , negtigens , defes. UnbebenD reben/ Ter-
monemproducerc. UnbeljCllD fd)rcibcn/ lente
•vtl tarde ün bc :c.
<£cbcn&uj/ dt SBebejrtkilitt)/ Uem <p>oi bebend.
3um Mbenbigftüi / ßveauit bebenbcfte/celcrti-
me, oeydime. 3<6 b«B ti nitt)t bebcnbh}et qe-
f pnilt/, non oeyus qvivk Ollljubcbcirti^ / aums
citOw
JßcbtnDiöU'it /b<€ / promciiudo , agilita« , ccleri-
tas<(. induAria* aiacritas, it. aftuna, callidiras.
£cbcirtu}fat im ic3etuegen / techna, \cnut a.
vafritics. ^cbarttafcit bes atrus / praeipi-
untia iraa. llnbcbenbüjfeit/ mora, negligrn»
tia,cunclatio,defidia > tarditas. ^>ie UnbcbcH*
Mgfeit bureb S(ei^ ubcrtvinben/ induftru tardi-
ratem comgere.
Jammer / oer /piur. »ftommer / maiicu». Eft
/i <^(Jn^ / ut ftutnirttc k hint) / 6ommct i
8ottttC / prehtnditur trnrtur mim manu , ut in-
ßrumentum mantu. <?PJrJC am Jf>flmmer / ro-
ftrum mallci.. Jfp6l,crncr Jf)ammer / *iu\*
@dbläejcl / mallc-.it iigneus , t udes. ^ t ifl dtn
J>jiiinier ' manubnum mailci. €ifenbannnet/
mola vcl officina ferrana. Oclb^mmcr / palus
in moläolcäria , 7 vi in fublimf rvtütu, mox dt-
ädern fubjrüd comminuit. (^cbnucbcluintuer/
mallcut ferrarius. (^ttmmbammer / pleftrum.
j v? treirl)>inimer / alün (Ppueb as'Cfcbcff an/ k-
: cutis Amazonia. irabbnniniec/matcolaid w.-
bera
759
bcracxtundcnda. Xürbanier / comix. Äupfcn
ha nur/ mola vel oflicina lerarta, alikt &$mcl^
■ l)fttte. <5cf^bammer / malleut legi« w/con-
k.cneiae. fek>Pt§fn<bamnicr / ftimului con-
fcicnn*. <|)lanirhatniner / xrorrtm Die J5tid?/
binDer Das poptt pfclacjeii / mallcuiadcom-
planandum apcui. ©pirjharnnicr / mallcus ro-
ll rarus.
.£> ämmem / malleo conrundere » eudere , aejutcöm-
pofuafuMt: (Einhämmern/ fi™ bcboinmcrH/ mal-
ie& ftiparc , conftrpare. SBcrbämmern / firma-
rc,obHrm.uc malkö. 3 ufammenb Ammern/
«ceudarc. Scr hämmern/ eudendo violarc.de-
pravare , difperdere.
J£>amracrn/0a*7 »«w. verb. ö"We Jämmerling/
ipfc actus eudendi , feu contufio , it. fon us Öf to-
nns maJlcorum ex pereuffione cditui.
•ßammalcw/ fOe / 4min. tnalleolus, n/tlttfunt
Aunfabrorum äutcmJUsriorum minufeuli mtüln,
fivtmarculi. 3nftnimfnf' ft-vr ©tlirimbÄrrnncr»
(ein / malleoiui ftdium cemperator. Sföeiflcr
.(Shumcrlfin/ citeria effigies, mimicits mafeuJus.
JfpämUh'rcr / rc c / <j vili bec faber i errari ai 63 1 1 g n a -
rius,qvi maJIeiiad percutiendum /iwcontun-
den J um untur »mallcator.
/ t>Ct / dteilur avU t nomine Mo-
tion. Acuter Jämmerling / fumitur pro diabo.
lo , it. mono , vel mimus in comeedm fic Appell*-
iur , aliks u n 6 tXT u r 1 1 .
i^Ulllf / Ott /p/ur. c*r. eannabis, 55 cannabom.
©cn Aanf aufteilen / cannabim f'olc ficcarc
Jbauf brechen / eannabem decorticare. />nnf
für bie 3Scgcl / fernen cannabrt. ©cn Jpanf
fcj)n?ing€n / comminuere. jP)fd)cln / carminare.
Cr pinnen/ duecre , nere. (Ein Tauber Jg>anf/
ftupa. ©chrchctftjanf/ cannabis torra. y*
Jfranf rß tJjeclnniM Jpänftn/ cannabaceui, can-
nabinüt. jänfin!£lich/tclacannabacca. J£»an<
ftn £ trief / cannabrt iacorra , lorea. Ol n einer
j£)änjincn.£M>ljbirn erroergen/ iaqvcö cannabi*
r.o (uflfbcari. J£>änftn J^af^bnnD befommeu/
ftrangulari cannabe torri. /jättfiu Rittet/ vertu
cannabinai*/ fpartea. /jjnfling/ Oer/ «w,
nomiitf linaria.
ftang/ bangen/ id> bange/ bn fcängft/ er
bfagt / wir bangen k. 3* bieng / id) biengf / gc*
bangt / 8^ gebangm/ pendere, haercrepropen-
derc , it. flaccc rc , flaccefeere. (fr bangt ben
# epf gctoalf ig / exueme pandat cervietm. ©er
760
•£>an bäugt bie Slugcl / gaüu« dcmirtitalas. £*C
vr'- lerne hangen in Der ?uft/ fldlx pendem in
acre. BBer hängt / t>er bängt / ex mferno nui;^
cedemtio. «IBai bangen fvO / erfeui'i in remera
Ü3a§cr/ vim tatorum nulla callidius Tin<crc
poceft. vEö bleibet aKe^ / omnu lente
procedunc. fangen bleibcil / inhactefoetc
Jangenb / adjeB. ptrUcip. pendetu , vergens . ir.cii-
nam, inclinatus, it. flaccidus. 9?or |id) bau«
genb / pronus , dcTcxu«. Surürfbangenh 1 fu-
pmu«. Ärumm bangenh. / obhqvc pendens.
Janjenbe Obren / aur» flaccidx;. ^«ner / her
bungenbc Obren bat/ flaccus. js..uu;eni 1 .Hlu v
in rtbm metäOicit dicitur: fibra meurva. ^an«
geUber QBagen / efledum, carpentum, p ilcnrqm,
vdiKukim pcolile , areexa. Jangenb £>b\V
fruftoi ptndcnr«. «Kecb^bangcnbe (Sache/
Iis ptndcns t & luupcndcntia , aIüu ?Ce<bt^
hangigfeit.
£ang/t>er/ proptnßo, dedivia«, ü. confpira*
tio , «oiero, adhaefio. |(1 etilem ein Jang/
omnes in unum confpiranr , minficc uniti func.
r ^icchtsbang / litispaidcmia. (£in Dieh tt
hang / /ufp<ndmm furit. (gin (gelbtfbang / fu-
fpcndiumfui ipfius, aueochiria. 5>er %titt*
^)ang/momentum temporit. ©er Äc§cll)ang
Über einein J^eerbe / ahenumfuper focum de ca-
teni pendem. Huc f ertutet ©ehangC/ t>Hß/ propr.
pendulum , vulgi , pendentiA. gniCbtaebängC/
corymbus , encarpa ,orum. ÄOU)SgCl>äniJC / O-
rnenrom , intcranca vituli. örgfbänge / ftala-
gmium, inauris. ©cbenf r/mm efi y balcheus,
«iiii JDfgciw Wcbrcjcben? / cmgulum gl**
dii. Aliks @ebcnge w mactükpromijcui dicuntur
appendicci pulmonis.
JfratlQtl I Xnxlplur. J&äriCjel/ uneu«. DieUar
tti*m Jänfel. Jfe^clhaTigel //Fve^änfel / anfa,
fne circulut aheni. jP)änf el an einem irinf ge*
fchin / nafm. ^er Ärug hat .£>änrcl / antanw
eft urceui. ^aumbängd / unci hgnei, cor^«
pro legendi» ponthftißmtntM, Jf?ängd / ftve j£)än*
fei <p*°<h rfi dimafter, mflrumentum ingradtu j'cem-
füty dt ovo ahetu & lebetti fuftendimm, Dkitur
rta»» 4/161 Rai UttC.
«gängig / & Äängichf / «^[/.pendulut ,penfilif
faius, it. prorogatas, &idtm fwd ^anejenD»
gängiger ?{rich$tag / prorogata comiria. JP>ärV
aiges ?Waul / fabco. gängiger / fit» bangeiü
her / täber Sö?ein/ vinum pendulum.
^bb ij £ua<
762
j?Unfel/t>W/ qv*ß0iY)tnVtl/ coli». ©attjf
Äunfeln abf'ptRiirn / pleno» colo« cxoneraic.
f/mc f unf dB/ #atlf unfein/ Wnumcoloaptare.
5ib> -6erab< Ö^inabban^cn / depcodere. ©a*
$anD baBgt bie ötrumptr öinab / comgiatcali-
garum ad calo» uiqvc dependent. Qlbbangung/
dependentia.
2ttlbÄng<n/ affigere , neuere, ithgare : , dcfigcrc,
alligare. einem (in jtWipplein anhäut;co / den-
te maledicdcarpcre , figere maicdiäi». V£iiiei:i
(inti anbänden / magnum maluin alicui crearc,
infortumo maftarc, rcdjgere aliqrcm in f.im-
mara infclicttaccm. Vrr bangt ibm Amiod) bc<
ftaui>ig BB7 conftantiiiimc iltum fc&atur , in-
Leret ei. SXllfeasty/ appendix, adduio , anne-
xim , acceflio , corolLanum. l£r bat einen gtof»
{(llOtnhana/ multo» adftipulatorcs poft Te tra-
ut. >Üul>an#Wa /coinpanct. copniaiio, con-
junftio. 5lul)4n4Cr / ailccla , fea.uor.
SliKlUinbcr bnnoen/ cohjerere , coancöi , conjun-
gi , coagmenran. biiii u alles fein aneinan*
ber / refpondent ultima priinisA primarnediis,
omnia apti&mc cohacrcnc. Qlnt'iiianberbän
guiU / conncxio t coatinuaiio « commmura.
SlüfbäneU'i» / fufpendere , laqvco fiiftocari, affige-
re. i>< ttur ttttm flhrb&ngcit. (Sieb erbÄmjen/
fufpenJioremedium qvjrrerc, litcram longam
ex fe facere. Slufbängung / (ufpendium.
€inbangen / illigare , iofigerc. £ie tfetrengelenFe
inbieJf).lfen einhängen / annulo» caten» adha-
mare. <iin <5ö\f lein in Den SÖein bangen / no-
dulum fi vc facculum vino inderc.
Sur» ßveWX flej) bangen / propendere. ftnr ef IPfltf
bdngen/pwppendere. 93orbang /pcndigo, ve
lamen . velum , vclarium . periperalma. 3J;t(
fÜrbatM / conopeum 1 cortina. Sn-rfhim im
<3cbeiiil'piil • fiparium. SBorbang eine- £pi<
geltf/ oM*($tm«ibef / Tpccuii aut piäurae peri-
ftroma.
Werbungen ' impenJcre, Aipcrimpendcrc. Uber«
b«ng / projecla. UmbÄngen / circumligarc , tc-
lare , obnubere. Umb.ilig / circumligatura, re-
dirmculum . peplum » conopeutn , paraperafma.
Uinh ing & Umgcbänge 'funt etutm bull« argen-
« 0 A pactficnlia funiculis affixa • qva* mulicrcs
& nfcntcs geftanr , tdtki cm Hofter.
Verheugen / finerc. permirtcre.couccdcre. ©£)tt
bat tnfl ciffo 0 .1 Miigr / fatalitcr hoc accidit, Diui
iu pravidir. 9Scrb<fuptt£ ' conceflio , pcrmn.
fio. Q)£)tt<i 9>erbängutli / Providentia di-
vina.
3ufammeubnngcn / Htmayoi mictmmtverban*
gen/ cohjtrcre, coh a etecre , conuguum die,
coagmenran. SiifiimmenbJngcB/ conjungere,
adunarc, affigere, .illigare. 3»|<animfn^aNg/
nexu», cohaercotia,altigatio.
j£)Cnfetl / tßab bangen/ yri/m b4nejcn in omni-
btuftrt convemt , fufpendere , faucet clidere , gv*
lamftringerc. Comocfita funt : Olufbenfttt/fW^
!..rm r/r , ac fimplex fcenfci / flllbenf CH / affigere.
5kbenfen / circumdare, velarc. 9(ebenbenftit/
;• ■ " ^Kttbenfen / juxta , una fufpendere. <8t>r«
benfen / pr«pcjidcrc. SßieberbenFeu / itcrum
affigere. SllllKfbenFc«/ rerrö affigere. <£niUB'
oebeisfrcr Dien / candidatnspaubuli. ^khciiF»
tCT ©icb / patibularua.
eqvus admifla*
rius , yvi etiam dicitur ftn (^pringbengft/ e ßf*
a banejen ßvt b&nejcn/ ^voJJrnfvi m&Um pVn-
<ir.u ; bmc ttutm de Cämbtu dicitur: (gte bangen/
i.e. Aintconnexi & pendent ab invicem. <£in
mutiger JP>engfi/ admiffarrut animoftts.
Q (ttfll t/ etixm vetußijjimiim nemen proprium Ger'
manicum , Regit ru &Dmcihw familiär e, ftem omni*
fere iitterpt etet &critici opmati funt vemie *b b$e
Jßengfl/ caballu« : Qvaji veri Mä\orti noßriadto
bätbsrt &vecordttfujfrnt . 1/1 beßiMrum txm:nA Ii-
brrit fuu chdiiffimit & ilh'ßtibtu imponerenU C*~
•vt§t itMtfvt , mt Isüur , tibi prrfvadtri , woamM tlU
SMnbnrti SeBpolD/^co/ 3öolf/ ts'W «<?-
//»•■•'.• vorrm J^engil a brutii defumtom rjfr , fr<i ctr»
te t oitotu haut rxtgui tsbtcuid patrti uoßti *ft**g tm
rtntur: Sed, qvemadmc.it m Qxnibört/ »f» ««-
Ut: dutw ut urfa, fed ^rennber*/ cor ardensi
Leopoldut, ;«W .^r Lrcnrtrahit , ftd^tWihiAb fßt
amani populi : ^p|f nonlupum fi.-riat , fr.i2jppl»
leben/ 5Ü?<»0cf/ viram bearam : 5«e ißcngft/ «0« ^
ra^iZai.jfi^^ub^ip/ /iw jpanbgafr/ form dt
promtut manu. (*>ijj/ rmm Jiif @v1|t / txpiicA-
ivr forris , promtut, habilis«ffdp) opfrr Jhcngfl/
r/um fcribüur Handagifus /a/tnr , nen r^i'w , üul
cabtuui . Non igitur noj moveat liier arum rpf4td*m
confonanha , t/t* taprapter , wo« iico m b*rb*nem ,feJ
inipfam vefaniam tfimpirtatem wa.iawtu.
S^tbm / MC/ rcrticuli , tcfle« , colei , clirerni ,
b*c v»:ncjtfn dicuntur. {bod^boben/
teft« hircini. ©ner / ber bren ^cben bat / tn-
orebe«. Jpct'cnfaci/ ürocum. ^ci ßcbrcebtnc
763
jPjObcn hat I thlafia , -vtl chlibia > am teflieuloi at-
trttos babent. £ot>l(ht / *i/.(SrO|?be&l<$i7co]ei$
magnis inftrultui , probe mentulacus.
J$ i tlft n / claudicarc , 4 l)cnf ert yj-w Ijflng««/
qvodclaudk nervi fuftendantttr , &ovafi claudan-
tur ,vtl vbtdantur , tta ut greflu vaaUent, nutrnt
& ttiubtnt. j£)infen **ir< m prat. 3$ bunf /
Mnffe/ conj. i<h ljunf c / fap m. gehunFcn/ Ö»ge«
binft. Stint Vitt* binff/ fermo ejus Claudicat,
I. e. vsciUat, imirtui t lubricut eß. btrtff llltülf l'
filier brmanbern na<f> //«*.• ©er mit Lintern
Un ftmgebf / ber lernt binFrn/ claudo viefam
claudicarc difcei ,prv». de ctmtagio pravi fodahtti.
jp>inf cn yvoift dititur nrubarc , fimularc , (ubleftx
hdei efle , <p<t/« Junt pei~verft& oceutti kommet qvi
re8i vti non ptttgrediuntur, fed lattbutä qvtrunt
cbliqvit paflibus meedentet. Sic in \acru : jlnOcrn
fööttcrn nact>hinf rn / td. eß , qvodptx fc ferre rc-
ligionem veram dt iinceram , Interim ramen
cordc aliud lentire , A idolomania; dedirum
efle. Compofttafuni: SRac&binffll/ claudicando
fcqvi. ^ortliinffil / progrediendo citubare.
Megbinfen / occulerefe , & dam c rädere. 3f t>
j)infcn / mulrüm claudicarc, vacilJando inhiarc,
nurare in aclionibus fai%.
Jgtinfer .öinfeni» / dr Jjbtntertf er tfulfl. & *dj. clau-
dui t claudicant . tuubans, vacillans pedc. Otn>
tur ttum bmfidjr * binferlidj. Jbtuf ertii / oti /
feemina claudicans. J^>infcnb< ?pof|/ nuncium
trifte , mfelix. Der bmfenbc 2tote foifir narJ>/
rumor es duriorei fuccedunr , graviorfama in-
leqvitur, nuncii infaudi adrerfa afTcrunt.
fm etiam »Iii düürüö efertur £\%tn. Verum &
ipfum 4$ijreft a jon6 etiam expomtur : fingultirc.
jr)!nfiina/t»ie/B'oae©ehinfi7c!audujtio. *acilla-
tio greflu, citubacio. Diatur etiam t>a* J&ireR / *
Jßtriing / qvod alter A flgnific. fingultus iß.
$eno,el / oer / pi*r. $«nfld / gvaß b« u<n$t\/
to$ Wi'uHOd. Xcn^d rnimfunt fordet, globuli
cccnofidc vclleribus dependentes, vcl iuqvina-
menta villisadhxrentia, $£>w geriete omnU fqva-
lor, feeditas, Qmrcitia, illuvics.cccnum Ss lu-
764
tum.
dengeln / * Stengeln/ coinqyinare, confpurca-
re. conraminarc, fotdidare . turpare, feedarc.
9\efenqelt jeon / fqvalere . 'ordere. X)n bfllß ttin
XUib galt) betenqelt / vettern tuam polluifti co>
d6. (gein <5e»i6rn mit Altern betenqela/ cri-
auaibus contaniinarc confcicixiam fuam.
Hengeler/ Dcc/ violator, confpurcant, fadan«,
contaminans, impurus, (purcui, pollurus.co-
inqvmatus. 2englcrin/0<€/rocmina fqvahda
* fordida.
Ztmtlum 1 * $etengelun<v 0<</ feeditaj, fqvalor,
Tpurcitics , iv idem qvod Cenget
Zmt\id>t/ Ad), adv. fordidus, # fordide, ia-
qvioatus.Ö'inqvinate, impumtsgj'impure.
Dingel / t»et tpi. oit Ingeln / ab antiqvo Xnftn/
figere, infigere, qwi venit ab brtttejeil/ hamui,
uneut , Tpiculum , harpaco, qvafiiicas^XlQtU
i^ieneBiingel / aculcui.tpiculum apum. jS\\\\ t
nid-.Minacl / polu«, vertex, cardo cecli. %{iU
aiigel/cardjncs * plagul». ed)iff<3ngd/an-
cora. ©ie 5ifd)e mit Dem 2lngel fangen / capta-
re pifee« arundine. $in Slipanqel / deeipula pe-
dum.murcx, al,ai thncifen/ ^ußetfen. (finnit
eilten ^nqcl leiten / iniTdias alicui ftrucre. (p lc h
|Wifd>en $Ör unD Qlngef (et)«/ ingerere fe in loco
medio , intcr forc« A cardinem , prov, de rtbu»
aggreffu periatlcftffimif , i fronte praeeipi-
tmm , atcrgolupi. (g r bat &en*ie&<ton<|e, »fr,
|d)l!ICft/ illccebris amont irrctirus* captuseft,
Ökrenangd / dicuntur ariftae , qvae e gluma emi-
nent.
21niieln/ ham6 pi fear». Qrrangelf nadj eitler ©ircv
glomm afFcclat inanem. Hujw compofitum efl:
Vir angeln / adhamare , infidiis mdudere , laq vei
irretire. 1
2lngeler / XXt / piteator. Seddin etiam dicitur
pirata, für manr»mui , hamiora. 2lnglir(n/ l>w/
famina arundine hamatä pifcibus infidians.
21ngclidÖt ' ad) &adv hamatu», aculeaiui ,incur-
vus , ineurvatus , aduneus«
"Jlenglcin / Ö45 / dimm. uncinufus, hamului.acu-
5fnf«/ t>Cr/ plur, 2CnfCr / ferrum oAumcttju ad
fxfiendat navu , unde Latinum ancora. X>it <£pi#
ßitt/ oDer ^»isfen am 2i«»fcr/ demes ancot» ,f tV e
unci. X)U8 (SiifM Üinfcr^/ ancorale, prym-
nefium. ©er $alfc bei %\Uri / fuber Jh* in-
dex ancorat £as tot 51nPer*/ crux lignea
ancorar. ©er grofte uni) f<$lt>rrf1c 2lnfer/ an-
cora Tacra. 9Si*r 3lnFer liegen/ commoran ia
ancons. ©en 5lnFer heben / oDet lü/tew/ velle-
te, tollere, foUerc ancoram. ©eT Qlnf er fdjlippr/
ancora reprat , non ttnet. ©er «Mnfcr bfllt / f>af#
tet/ fidit ancora. ©en^nPer faDenla§en/jacerc
aueoram. .£wfnunq&wfcr / fiducia, ancora fpei.
»bb iij E»
»
729
730
«£MP<t / *dy. macilcotus , ftrigofus , gracilis ,
nun , a (ff**- QvU enim mdcilentitu Jude ?
Mine p'cr. Ott i\\ DÖtrei dl» <in3min(?<rftfn/
fudrmicilentior rfi. Jpaafr »erben/ extenuari,
cxfuccum fi n 1 emacrati, tmmarcefeerr £c
ift hagerer a\i cio ©fein / pumicc eft aridior.
€in bager SKinb / bot manlenta. t£tn ba<\<r
fjfcrb/ cq«ui ftrigoAi«. J£>agcc machen/ «na-
crarr.
Magern/ OtaSbaaern/ * jHerbagcrn/ macrere, ma-
ccfccxc • macrcfccre. £r rrrbagert qani tinb
gar / corpus ejus macic extabetoc. QBie gebtö
,u/ baf berC^fe belfertet 2Bcibc r*rbagert?
Ihcu ! qvim pingvi tnacer eft mihi raurut in
arvö» 2>rt3f<eib bagert ao$/ »am» anberc ju>
nehmen' invidu* altcrius rebus inacrefeit opi-
mit. ©trber auf hadern/ renwerefecre.
jt>agtTf Cir/ * £aaTigFrft/ Me/ raacies, macritudo,
jnacror 1 marcor , corporis eracilitas , renuitas.
Die Jfjaejrigrett bc< gefcd förDcrt mebr/ al* öaf
|iv blllDere / tenuiras corporis & graciliras tuagis
promovet res, q*am impcdir.
Äagri<&r/<u*f. u&m aW^flCjeT/ macer, marcidus.
Öfr bat ein bagrid)t ©eficbf / macil«nt& eft orc.
JhilflCH/ 0«*/ /iwephrr. grando, imberlapidens:
proB/ri ttnuitatrm dicitur ab ^ACjer. Surrv»<
not« vox GaUica : Greste , «w* &gr*ndinem # *' -
nerum five tenue notst : fuffr*2*tur ftiam Grtc.
2;«'x«^<, grando, k t dittum t qvodrfl: la-
xo» remicro: mocilentif autem vrßxmrnta lax*n-
tur. ©er £aget toaDet <*at febr / grando
nocet ariftis , vaitac regerem. JgXIgcl rtum ap-
fiil.u:tur craftiorcs plumbi grandines * alias
€ ehret/ «f.- €«tenbagri/ plumbom iolongius-
culas graodines fufum, qvae in anates explo-
«iuntur. €in etticf mit J£>agel gelaben / tor-
mentum erandivomum , grandinans , ferrci
grandine toccum.
/»a«eln / granduurc , lapidibui pluere. £ageln
* tiiam prr cataxhr. fomUur pro; maledicere, im-
precari. ©er Jftrl bonnert nnb bagclt brauen/
ncqvamiftcinfauftasTocesjaaae, execrationi-
busThycfteis intonat in publica via. bagdt/
piandinat, grando casiie. &agctt ftarf /de-
erandinat .
/>ä<KlWtf / *d'h&«t*- Orandinofut. ^)agen<t)te
helfen / ««bo grandisiofer , grandine gra-
S2ti%$atif » ^afcn/öcr/f/.^afcti/
uneus , (pimhcr , hamus. Poffeteffi k^anQtn/
httert t ^ iw unci harrnt , übt afficrurrtur vel dfvnt-
dent* ^Uigelhafe/anuncttm. -Qiiif ci-hrtfe / den«
anchorae. JfrtXb\)aU/ harpag?e. DCtifbafcn/ tin-
cus adftriüenus. 5 cnfr b>liC / harpago , hama.
€d)«ffbafc/ harpago, manu«. ^ieDeibafc/ un-
emus. ^in^ilmitSOieberhafen/ fagiciaba-
mata. (Ellerort J^afe/ untus ferreus. J&clier«
ner £afe / hamus ligneus. (Silibene jpafen fit*
^pangeB/ fpinthera aurea. <£meM jp^fenetn*
fcb'agen / darum figere. JfraU 'tum ßonificat
fcloperum , mdt (in 2)UPPefl)af f / machinaun«
cara , fclopetum dupUcaeum. Jjut cti|d)Ufj ülo-
pcrariua,
Jpoflcin / 009/ dimin. hamulus, uncinulus, ca-
preolus t c i J v 11 1 iis curvacus. J^df If in i frvt @db«
lein m ttn £ßetiirebrn / clavicuia , clanculu».
£atf£ing bat eiH J^)äf(cin f later angvisinher-
ba , t. r. hüte rri multum fubrß pertculi.
.£klfd€n / propr. hamarc, imbricarc.tenere, in-
figere, affigere , confledere, recinere, retentaxe.
remorari . coercere. Ciepfel BOR Deumen bS<
fdn/ poma de arbonbusuncö attrahere. ©ie?
5ta4t« baben ibB gebdfelt / feles lania»erunt
cum uncinu üs. Da den« bafclt li< Rauben/
milvus columbas inuocac.
J^äfeler/ DCK/ inuncans» artrabens, adhaman«.
Jbef der ttiam i'.c\:.t> hwmo d;ff-«:i!is, duru? , mo-
rolu*. iii gar cio befelcr ^cni'ch / naufearor
er> ^airmbarcl/calidrys.rii,.
Jf)5f elltog / WsV aduncitas , attraclio , las fio.
j£><SFcli(t>t/ ad). 25* idv. aduncus t hamarus, unci ns>
uis. ©nhcfclicbtertEcfcnahel/ o, un cum. £&>
felid)te JpÄn&e / nunus rapacet. ^iuebcfelic^tc
^ebe / oracio capeiofa.
JF)ecbd /Mi/pi. JpCC|)e(ri7 i ^ÄMn/echinus,
pcAen ferreus , hamus ferreus. J£e$el thdm
mttapb.tß : Correctio. animadreriio, caftiga-
tio. ©nen fcHrcb he ^ed>el i»cben / afperioribua
verbts aliqvem laccflerc , dente Theoainö ali-
q vc m rodere «irridere , aculcos in aliqvero con»
jicere. .0«i:i>i'6el / eßpüutta , onoais diti*,
vtl $m fj vrt 00» ßinoft.
.£«(J)do/ peclinate , peÄere (liipam. ^bo*^ \>t'
ct)ilo/ Itnumpcftcrc Cvmfoftu: 9tn#beebeln/
tfiordjbetrjelO / U SrtbecSd« / ftrigilare , p/e-
rumft mttapb. de irrtfaribtuffl cavxlLxiortlut drntur,
rßft idem qvod: carpere , vcllicare , traducare,
luvid.osc triminan. <tt W ihn jur lloicbfir
km!«
73J fta 7 3*
fclirdjbc d>clf / indigncobtrcc'ravicei, contumc-
Iiis illum laccravit improbe, accrba mmisad-
▼ r ri'iu ejus digniratem oratio fuic.
£tti)t\<W*t/ P>°p> - pcclinans.ftngilanSjÖfiram-
lät'e : malcdicus , cavitlator, calumniator, obere«
ftator. 2Ju5hichIcr / Diird)bfd)(cr & 3crbcd)-
Ur iirm 7 T'o./ fimpltx ^td)Ut>
-DccbclidH &odv. turbatus , irapexui, difpen-
fut, difturbatus, echinatus.S^.- pettinatim. JT>t
(h; lid)ti Steten/ ca»illa, verba ambigua, convi-
cia, fcommara, didtena.
/ €i<)el / & Sfgel / *>«/ j>/«r. o« 3<j ein/
rff 4 r x jf . J£)ed)cl / echinu« » en naceus , ftc du
Hui proprer jbinai,peBinemferrram reftrenttt. Std
t£qel/ pi*l£i$t\ / fhsm\nfrHum,nomint : Sang vi-
fuga,h«rudo, notat, alias k ^llltlC)(t/f/. inßrumentum
ftt actum, ft>6 va\a anvußiorapurqanturfttam echi-
nus di8um,älik*€in Rvacjcr. Vr d)n?e inicjcl «ppW-
/x/ur ccntymeltast liomo fordidus & obfeernus.
/ €flfl< / &»«/ p/wr. €8<n / propter deu-
tet Inneos fiveftrrtof , qvos habet , Herum efl a -i$ti
elvi : occa, crarcs, in/fc gqcn occare, gicbai
comminucre,&: Vi .Jim.) , DU / occatio , gleba-
rum ritlio.
JUÄMl ' folvere. Sinhtttcln / afS|erc. Qluf.
häf ein/ idemwodWhhX ein. VÜtllbaf dll / inun-
<are. Vrrliilfcln ' arripicndo proficere, actra-
hendo lucrari. (CUtbAfcIlt / diflolvere, liberare.
J(!>erber»bafclen/ attrahere , adhamare. Qrrbä«
frln/ imbricare, occludere. 8w|lMl / op«ri-
rc , claudere, obehurare peflulö Ml uncinuli-
3un'l(fb<lrcln/ reirotrahcre. 3u ft* Mfcln/ra-
pere, com per r. vfrb.it alle bui (£ubl jll fui)
«ehufclr • omnia pupilli bona inftar harpyjarum
arnpuir.i ri iurnpuit.
4>eC{)t /IXt/ p/«r. Ml «£)fCt)f</ luciat , ö'pr»-
Mrr rapacitatem lupus , wnil 46 Ate t§&ftltt.
Gefallener J£)e<t)t/ lupu»falfu» , &vul%6 faläw,
vifatitw. grifier Jöccbt/ recen«. ©efrtrener
jK«bt / elixu«. ©corateuer/ fnxus, inaflaius,
affin, roftu«.
Jbacf / böCf<n/ ßChacfCt/ f"»" ineurvaiu
fitrifoleat , reffe «6 ^af / &Xt/five
ttn/deduetur, tß% nontantum roftrö a.lunco fe-
rite , verfcn rüx* paftinarc. terram fodere , con-
cnlcrc » minucatim cooficcrc. ^ i'ti'.c Xrdbe
fcaefet öer anbera ein Äujc an< / lup»»'
jion devorat , pro», de tqve molii. 5DlC 533cin
berge &acf en / paftinarc vincas. ©rabta onD
^)acfett nia(j)f fc&male 95acfen/ improbi labore»
tirei exhauriunt. 5lDam bfltft Ullt) <E»a
fpaiin/ wer »ar nDön ein €t>elmann ? Cum nerce
conjux & humum curarec Adamui vomere, übt
nomen nobilicacis erat? i. e. Adomx nvoemntt
tränt agrinU. J^acffB ttiam aliat habet fignifica-
tionu. <£rbatfid)bacFeiih$ett/»enami ncidi cu-
rarit. ©er All! Mt WeJpenne/ gallmcalcat
gallinam. (£r h.nff ifnftlid) fivuf Yip-.m vo-
rat inftar lupi famelici, devorat & ingurgitat
fefc 21uf 2lb»cfenbe böCfen/ abfentes roderc
amicos. Eßprtterea Warfen/ fealpere, fculpere,
calarc.inciderc.
.f)acf er/ Der/ folTor , paftinator, fculptor, cailator.
^aderinn/ t>ie/ famina fodiens, Ar fcalpturiens.
.parier / fiw .f>4rf er / f/u« »r« ruftico qwvu
ruricola ponitur. Porrb JfrMtt/ Ö S^UxUitlf
duuntttr dcnticuli infantium primum etnish.
UnAe jg><Jcf er« / dentir«. ©a< liefern / denti-
tio . lv ^)ikfcri(t)t / denttens , denticulatus.
SJi'ifd) five ÄnPüVnbacf er/ propr. carnifex in bo-
hA fignificatiortt , Jed melius : lanius, lanio, carna-
rius. -£>o!ifcatfrr/xyloromui,lignaior. SKur|i«
baefer / porcinariu$. aßeinbera^bief er / ? ini-
tor.
J^acf e / MC/ plur. jT)rtcf e n/ bipalium, bidem , pafti-
num, farculum, ligo bifulcu«. 3)jiftl)acfe/ bi-
den» ftercorariui. CSrcpc Jg>acle / caudicalif.
J^olibacfr / caudicalii Tecurit . Jf> ,uFc / f <iim .vi -
ri/«r caix ptdii. (Einem auf ber jf)acfe feon/
proxime aliqvcm infcqvi , obfervare aliqvcm,
vcftigia alicujni pcrfcqri. ©CT ^arfe etilen
(rticlfinben/fibiconfiliumcaperc, in ordinem
aliq»idrcd»gerc, rationem, vtam , modum rei
facienda! cxcogitare , providere , prolpiccrc
fibi.
Jp&dUin/bM / .!im:n. uncinulus, panrus bident«
Itgo kvis , rotrum . runcina, Iccuricula. Staunt'
bottleitt / falx arborana.
jP>aeJereo * Ladung / x>it/ pro »vo meiiut dtcUur
l*af £aden/ paft.natio, terras fo(Eo, it. fcoU
ptura, c*latnrj,* phlcbotomia fem 1*114 frB'ol
Jf)aden matöt (?d)!D«e!en / paftinario callofita-
tem obduck. Jjhitfc rir> ttiam pro litc • jargio»
nxä v expoltulatione fumitur.
Stfkd «ÜrtCJ / & I Ott /palce ex frugura
cuimit confeel £)ein ^fcrDe guttcr mit Jf>d>
derling mengen / cq*o avenam cum palcii mi-
fccic. Std ^»acierlinq / ttiam dkitur: ©cbad»
3 1 iü U$
733
feS^ld'fd)/ /n;r<SF<mfte/minutal,olera.<onci.
ia , inficiutn, de ifidum , filih ttiamtin®t\)alf</
vti jtntftijlcdfc / OCirmpangcti / * Äal&annen.
»S)iCfCI1/ &b t>aef«rt/ dicilur de tvibut ro/bajwm-
geniibtu, efiave ova petcutcre, pertun Jerc, in-
tecare.
5i^t / Di« / jlur. I afeia, fecuril , dolabra,
qvafi Äadaß/Jk t>Adetl. £o!lfljrt/ fecurii ligna-
r;a. dRÜUrt /.afciamolitorum. ©feinart / fe-
curis muraru. <g>ttt\tATt I bipenni« . fecuri»
aneeps. IG U\u"t / fecuriscaudicalis ,fiu arho-
raria. Sinunerarr / fecuri« gravior, afeia. föoit
»wlcn <§d)la\jen unrbbie 2lrt fliimpf t fecuri« ob-
(undituc u(u. ©ie >2lrt ift beut Söiium nn bie
SiSuTjel pflegt / fecuri» a«l radicem arborum po-
11 ca eft, i. e. intentut j*m j*m immuul.
SUvtlcin /Drtfl/ ii«OT.fccuriculaipar»afecuri«,do-
labeila.
Slbbacf CH / defecare , abfeindere. 9iilfb*icfcn/ etTo-
dere , fuff ödere. 2lll^l)nrfc.n /cfVodcre. }£cbn
rjcil/ circumfodere. ^jch.irfef/ circumfoflor.
IDctHUfWj / circumf oflura £urd)l>a(f eh /jcon-
to icre , perforiere. ©Urebijebacff/COnfoiTus.
(jynbaefen / infodere. (Siiicn (£ef)a<& einbetten/
intoJcrc i defodere che Um um. (£ingct)A(ft/
depofliit.
viihiuh'H i fodiendo acqvirere. H:utIkic« 1; d) ' im-
perfoflu».
gilt» fvt SkubacFen / praefodere. Jrperoorbacfcn/
fodiendo exrrahere.
4>ÜlbaCreil / ligonccomingerc, bidenreferire, *
corrumperc
SOJitbfldJen/ paftinarc cum aliis, foflonbusfe ad-
jungerc.
Sßebftlbin b*^cn/ fodiendo aberrare.
Obdt1)inbtltfdl/ leviter drotiose fodere,diligen-
ciam in paftinando non adbibere.
QScrf)<KfCU/ fodiendo munire, tr.rurbarc. (Srbflt
DCU Brunnen »crbadcl/ venam fonii» foflurä
obturavic
U mha ürt tt / fufVodere , circumfodere. ^Bieber um >
bactrtt / repaßinarc.
UnDtrbocf tu / fuffodere. llnberbatfuna. / fuffos-
fio, repaftinatio.
3crbacf rn / transfodere , fodiendo minucre , con-
cidere.confkere.
§b\ l bäicn / gebälet/ vußtaiuuTStv
hdlCU/ celare, disfimularc .abfcondere , oecul-
tarc , openre , occulcrc , contegere , tt. fraudarc,
734
decipere. <£r .verbrief feine $ubeiljtfc<fe / vcl-
.amencaflagieiis qvaerit, fronte dr fupercilro li-
bidinc« xontegit. *3<*ni Ii unter (Srebrnri«
(bcU'OCU verbalen / vclare odium fallacu« , blan-
.ditiii. ©eine SQJcinnnfl verbalen/ voiuntatem
abditam habere. 55r3fe ruft r-erbfllen / cupidita-
tem (uum vebre , dicliicircumvclhre & fepirc.
Sß.U'beit VcrbÄlen / ventarem concclarc. Kiif«
iur ejfe k inlidj / qvafi t>€tmli(a>(n /wfudd*.
mo.ahfcondere. 9Jer hdlcn babrt in ftrtiap. pr*trr.
S5crb4!et/ * Serbien / abdiru«, reconduu«,
.oeeukacus, teitus, involutus» latent , opertui,
abftrufus.
•^vil/ A.i<. indecl. oceukus, ciandeftinui, abditut, re-
jru.us , &4<4v.clam, clande(Vinc.fccrct6, teäc,
.occulte, für t im. €6 bat und) feinen hal / l»bc-
reprofiKor, confitcor.pro myAerionon habeo,
non dirTiteor. $& \\ fan nicb 19 \)\\\ vor ibm ba.
ben/ nihilf occftclamilUun haben.
Urtier/ ft 55crbaler/^cr/occultator, dijfimulator,
reeeptor. ©er ^«ler i|l fo gut ol* Der Ofebler/
agenres & confcntientcs pari pccnädigni , utüfr
jtneifuiiU S^f vi rtcifnt, &avi fui.it ur. loerb^lfC
feiner © aeben / obfeurut in a^endo» confilia fua
dUnmulam.
JpullW^ / & 53erb«lmt^ /"OiC / diifimulatio , diifi-
mulantia , latitatio , occultatio • abfconfio , rc-
ccptiou
^)nlerifd)/A53<rbSterife|)/ «i;.ii.^m<4»/ dit«
fimulaix * oeeukant , arcamis, dandciti n ut , ab-
mtus> tt- Jatenter, obfeure, eaptiote. (Sin
l'i|d)er ^inild). homo arcanus. iccrctus. J^blc*
riftber Ort ' Jngulus reconduu» , locus ab at bi-
ms rcmotiMU
%Q\\/ ^aüCn/ gCf>0tICt/ fonare, refo-
nare, perfonare,clangcret it. ftrepere, fremerc.
Compoftta ritu fimt : QuXtfybüWCH / circumfonare,
rotum locum percrepare. (£rbtl(len/ intonare,
fonum elicere« reddere, fun»lere, perftreperc.
©C^en» * ^BicbcrbaHen/ undiqve circumfonare,
reboare« fonitum reddere.
JpaU/D«:/ yOWJ^alltmg/ fonui.fonorjonitui.
clamor, tonut , dangor. ©etjenbaQ / & 233iC<
berbflüV Echo, vul<>b refonamtiM.
Jp)allid)t/ *dvtrb. fonorus, tinnien«, Clau-
sen«, fonum dem. ©e^enbaüiebt / * SBieber»
baüicbt/ refonui, refonabilit. J6allidjte <Sat<
f cn chordas fonor.v, fonabilcs.
Schalen / tjl *b ^aU/^-y« 0«l?*Hcn / co™-
cordate.
735
cordare , harmoniam cfTiccrc, txpomtur ftrca-
iim: Confcntire, coruprobarc, approbarc . ra-
mm habere, laudarc. 3» CIHCII tStttt*% gehi<
\(tl/ aflenmi compofitioni , approbarc partum,
autoritatem rransaclioni rribucre. Qci lv. t - ;
tt>itllnpc$£obn$9i<l|'c nidjt <jchdleu / patcr ad
itcr filii r.fcnt ii c rccufai SftHlimerniCbT II t:
fcc t<f> bflrein (tebälcn/ nunqtam iftam remratam
habebo, conditioncm hanc recip:am,cum mula
pcpcrerit,ubi ovem lupus uxorem duxcrit.prox'.
CichÄli'l. t-Cr/conrcnticns.adeiuicns.alTciifor, ad*
ßipulator , approbator, comprobator. ©eb&
Icrtnn/ frie faemina acqviefccni , aflcnfu appro-
ban«.
(^cbä'inu ' X>itl confenfus.concordia.unanimi-
ras, confonantia, afTenfio, concinnitas, appro--
bario. Ohne txi ^ürfrrn ©ebdfuna, gilt oiei'e
CÜfK tlld)t$ / (Ine confcniuPrincipis, hoemaxri-
monium mvalidum eft, non fubfimt, nifiDux
annuar.-
©ebM ig / *dj. & confenriens , unanimis. Con-
cors, &.* unanimitcr, concordisümc , und 01 c,
unanimi conlcniu.
JjjCÜC/ Sonorut , argutui. .£>fKe (Stimme/
yox clara. refonans , penetrans. JpcWti OMoir •
lein/ riminnabuluni. jT>cücr \3d>r«rD / damor
claiitlimus*
•Ocüigfcit/ «on r/r in ttfu,.fed (Einbelligfcit / MC/
confonantia, conförmitas, unanimicas,. har-
monia.
ipfllb / ädjtB. fme compir. & fuptrlat. Dimidius,
med - us , femiifti. ©er halbe £ri( / parttnedia.
«^fllbcr ©ienft/ (upj-etia;, opirulario, Yubven-
no, adjuvamen. Jprtiben Ö»enft tul)n/adelTc
alicui , fublevare aliqvcm "»pro parte mediä ope-
ras conferre. (£tnc ftalbe C0?filf /dimidium rail-
liari». Jg)alt> s 2lbcntfpcn / anrccccnium, meren-
da. €in J£)aIbblat/columna. J^albebel/hybri-
da. 5alb3 ö ^ r/lc,n P ulfcmeftre - Qrfbc xnio
jKffcf / perones. JT)albpfun&/ felibra. 3Inorrt<
balbpflint) / feiq?il«bra. Jhalb 2ot / ficilicui.
J>alDC 50? rtC / femodtui. J£>albe r ©Pff / femi-
dcui. .6alb gelebw ftmidochis. .palbnusgc
madjf / fcmifaftirj. J^>a(b tPi^ / femifer. Jpälb
actraffllft / femiertni*. J£>fllb tßbt/ femianimus,
reminex. JP)albrcb / femicrudus. (Einc^ halben
Clenbogentf lann/ femicubitalit. falber 25aiier/
femipaganus. J^albcr <^d)Ud>/ fcmipci. J£alb>
gefrieren/ femirafu-, j£üIb3Wtief/ hemina.
73$
falber Qrimcr / metrera , bachut. J> > :i . .
Kl" / femuncialis , detradrachmum. falber
geoettag / dietinrercifur. JTpalber ^djlaa/ h>
miplexia, <*/ü/ gm fyolbcr 0dMng wmuße* tß
AimLÜA pärj menfur* ßvr pereuffionii. Jl£jt
ber (Stimme fingen / voce Aibmifsä w/ deprefsi
canerc. falber %ixU[/ femicirculut. Jpolbcr
Ort ' drachma. .p.Ubcr ^ai> / bes duodenarii,
«emmuscruciger. ^>Qlbe (SfUltDc/fcmihora.
Sli^crtbalbe etunbe / fcsavihora; falber
(3d)ill>/ pelta, cetra; .OalKv <£d)m<\Mhpff
(Vncipuc porci. .p/.hvra cm;- media prima,
•paiber ^Ipfcl/pomumdimidiarum.- ^vi'fh cn.
qrfungctl/ n'r halb rollender - dimidium taAi ,qvi
benc ccopit , habet. 2lufcrl)filb / pwerer , eaira.
2lii|\'rhalb .\\d-.:ati< «uuvuert extra jus, wldc
fa&o , defenfionem in Ce rccipcrc.- ' l
S}a\be/ Die/ tfÖClffe/'medieui, cjimidi uro,
fem*-, femi , & fcmiifis. Sltif Die jF)dJbC geholt/
fecedere, latcre. fall IIUC bif ^>albt »On
(btn \-.l\n ab altcrö folüm lacerc coo(picicn*
dum fc dat. %ux -^dffC t)pll/ femipJcnus. Ji»
Reifte blP^ / femmudus. ^iht Jrx[(K I<r\\$cü7
femilaccr. %mJfrt\ftt unbcr|hl^et/(cmirulnu.
3ur Reifte gebraten / femiaiTus . 2Juf bk Reifte
offen / fcmiapecms« 9luf t>ie Reifte benaget/
fcmcuis. *
falben / ptr Je nihil fignificat ", fed in eompoßtU roc-
dictarem non folitm , feJ £5* q vameunq ve partem
loci dtfignat. 5Ö?cinetr>illbctl / pro parte mcä,
pnpr. rativne mti fottrU. so?cinrtl)a !bm ma g
ffOn/ qvanrum per mt, licet. Q( fnct()fllben/ tui
causa , proprer re. (reifte fbfllbm / ejui catftä,
in gratiam illius. 91((entbalben/ubiqTe,omnt-
Jr .vicns, ktde mnia > voeabiila? 3Dte2Hlertfbalben'
eif/ uhiqvirai. ©n Slllentbalbcner/ ubiqvi-
tifta. Z)tt ?T?cnfd)en halben ifl tic 5öeft <je»
fdiaffen/ ber ^feitfd) aber (5Drre$ balbnt • man-
dut proprer hominem conditus cfk, & homo
proprer Di um. irr gebet nict) f deren? I;n Iben
in bie5tircbe/ non freqvenratccclefiam, utau-
diät. SfroNbtn prmunciAtur ttiam J^albeT / ttt:
5?eb(en< ; Singend» Cd^laferrtbafber / m ortr,
cantet,dormiar.
jP)albig / *^)albfef)f / adj. &adv, idem qvod ^ Alb/
medius , meJioximus, niedioeris. J^i\bid)t(
SRifBtM / alimenium medioere. J^albicht
©luej / forruna medioeri«. (gfwn Der balbldjte
%ti\ '/ rix dimidium. <££gebetn!trfobalbic$f/
meJia-
737
738
mediocriter fiiccedunt rc$ mcx ( nonomnia fc-
cundo arftu procedunc.
jßalbircn / partiri , partibui dirimere , in duas par-
tes dividere , fecare, diftnbuere. ©ie b K ti he
Cl i bld) aft bülhi'if ' in dual parriunculas heredi-
tärem fccucrunt , pro parte dimidiä heres qvih-
bec faftui cft. ein ha Ibir fr r Stpfcl/ pomum di-
fnidiacum. 9fttmm »on hm balbircen dnen
Seil biurocg/ »cld)Cn &U milll! / dimidiacam por-
n nein altcrutram cape.
J£>albirCT/ Der/ partitor, fe£ror, divifor. Jf)albir(;
rill/ Die/ foemmadividens, tribuens, »eqraspor-
tiones faciens.
^albirun^/ D(e/(cctio, partirioaeqvalis, dtftri-
butio in duas porttonet , dichotomia. fUrifto«
telei bat allein Die Jpalbinutg gebraut/ Sum-
mut Ariftoteics truhnando cacumina rerum in
duo dinfit , qyicqvid in orbe fuit.
#5>alblr!i(J) / *dj. dmfibilis , in utramqrc partem,
fartieept , feftilis. 5D?cnfcbe n «ib i|t nid) t
albirliej)/ corpus hominis fecari ac dmdi nc-
^tic, inttäige realiter &fmt intertiu.
S)aU/ JjaUc/ ut/pi.baiitn/ awium.
xnaccllum , forum rerum vcnalmm , item curia.
lndefr dicitur .fhftlebarte / fecurit palatina : jQ)al»
\( «Htnatrium palatn rft , tf; ^Äücbartiren fe»'
culator , fatellct , ftipator , ftator , accenfus.
JP>aüC nun pro fall na Jumitur, in.it ß vocatur Jfpal-
|(/ Hala, oppidum Saxonia" JalmU abundant ,
4allbl*ten/ /4/w coflorw.
•£)ClU/ Die/ p/ur. infernut, rarrarus, orcut,
avernus, abyflus, vallis caliginis* tenebrarum,
/fon opuf rflyutin inqvirendo etynb vocabuk -£elk
«d antipbrafm confugiamut , qvaft h*c abißu* tene
brarum fic dicatur ,qvod ftt mutime £cll< / t.c. ob
fcura&tenebricofa : veno) enim k j£>aQe / «n f 1 '*
Etymo mir um in modum not roboral i/ox Latin* :
atrium , 40 4/rore ue/ atrocitate diBum , ein
fd7ttwrj«t rußiger platj vor Oer öJtubc
oiMt/e dir mm atrum fg> horrendum , /ine it/£id Die
^tllC'/?. >4/ü feribunt: jg>60c / exißrmontu , iici
4©le /carerna , f wd na» concedimtu , oxt« 0
in tfacUtiti mutatur , qvam ut confonantet multi-
flierntur vel duplicentur , dum ivfa prommeiatio
imperat , oroi ^clk / «o« «gollc _/ert£>r <iVoe4i.
JT>cOif<J> / i J^cIIf/ infernalii, SDct ^)<llifd?c
i^Ctfi / fpiritut infernalii.
^CÜCr/ Der/p/.M« Jodler / (exuns, media pars
oboü fr* ouau&uU M.fnisi t dsitur ab oppt.&
J^aüc / <n qv6 omnium prfmor ew/i« ßrrtur.
Nonnulli pronunciant j£>clt>Ct / frd ßne causi. ©a
^rcnbclfff / fctqvinummui 1 dichalcum , tcrun-
chn. Dmm rß JP)cl!erlein/arrcolus,uncia.
ÖClIillfl / Der / navale, locu , ubi
lur £5* rrpaiantur , .ib -$<Al\t/ qvafiatrid marii.
^alm / ^ ÄCltll / Der / culmus , ft.pula ,?L
JSwnc & Dalmer. 2>rr booten am J£>alm/
gcniculum. 2>cr ^>alm |n)ifd)CD Den .Knoten/
internodium. Sonenbalm / ftipulatio fabaits.
(gdjadj telbalm / «/«ir ©cbafibalm/ ^ &d?o£
tenDett / cqv ifccum , feu cqvifccum paluibc
majut. ^trobalm/caiamutdramincut. &qo
tjoren DtclJ^>alme 411 einem $unt> Otrob / ««lu
calami ad fafeem ftramentorum reqviruntur.
j>clm r/? capulus. Sin Ünbclm / manu,
brium afeiae.
j^almlein/ Da«/ dmm. Calicului, parvus culmus.
Einern Da< JP>etlmlein DurcJb^ ^CRatil lieben / ludi-
brio habere aliqvcm, fufpendere naso , Tubfan-
nare , ludificare di&ii & factis.
J^almicit/*^lmi(h(/ *dje&. ealamiiabundans,
culmos referem. Ginbalmid)! / unualamus.
23ielf)aliiiid)t/ multicaulii.
Der /p/ur. Die ijälfC/ collum.cerv'ix.
(£m fd)neeroei!ierJE>a($/ colium eburneum, ni-
Tcum, gypratiifimum. emeni ben £*\6 brc>
(hen/ccrTicem alicui frangere. (Einem auf ben
Jpaltf bor! en / fuccollare , tollere al iq vem in Col-
lum, einen ben bem Jfjalfc nehmen / colium ob-
(bingerc. ^d) roerbc in ujen mit bem J^alfc bc,a*
lf n / collololvam , percundum mihicft fundt-
cut , in mc fupplicium recidet. ein SBeib am
Jpalfc haben/ vinculis tuealibus inncxumelk
(tine Äranfbeit am Jg>alfe baben/ morbö efle im-
plicitum, detineri. er liat mirati'Teni J> .lie/
moleftus mihi c(i. ZrtlcnfyaÜ löfen / traniigc-
rc cum agnatis occiG. föinfebals / colium an-
fertnura. ^rc^baW / gurge* , Yorago , bara-
tbrum 1 genuini agitator. (*>eijbal$/ meubo,
aeeipicer pecunianus, Euclio. jiranichbalf/
colium gruis , longurio. (&ailfbaI6 / potator.
bibax , bibulus , amphora. (S tai rhalö / propr.
tetanicus» mrispb. cervieofus , duras cervicis,
pervicax. <BfJ(>abhaW/ cocio, avarus.
half / parabolut, audaculus, projeäus ad auden»
dum. QBinbbaU/ coravilla, avk. Qin {>anb
Ullb / tß ajuaadrofio in (aciuorofos,
739
at^ pottßdtem gUMt dtnottt. £aUgCriCb t rnim
mtrttm Imperium tß.
J&aiiUin/ tos / dimm. Mifnick: J£>&\t%<n/ Collum
fubcilc , fed&LipfienfM fumunt (ttl äälBetCn pro
coüsri , G*U. Rat at.
J^.tlfCtt/ bilfeH/ &frtijvailiut: fimbalfflt/ amplecH
amplcxu» date. fenen umbuli'en manu» collo
injiccrc, colla lacerns conftri tigere , dare collo
braefaia circum. ©i(b miteinnnber balffiw fe
mueud inter fe compleäi, amplcxu murarc bra-
chia, diridere aroplexu«. <£i<$ jcrjjalfcu/ hu-
mer it inhrrere, collo pendere.
Jg>alfung/ Umbalfuna, / du/ amplcxut, complexu»,
vinculum lacertorum.
S^aitf galten/ id) halte/ bu Midi/ et bdl(/
tpir galten x. id) bielt/ id; Ii iel fe/ gebalceu/ propr.
fignifiat: Tcnerc.conunerc, tcuncte,frd&alts
vlura notat , ut : Servarc , prsertarc. Ocin SBwtt
t alten/ Aare promisfit ©tauben balten/ fidem
fervarc. (feinen (fib baltCH / jmjurandum con-
fervare. Qing<Ir5bnuß balfcn/ ftipulationi ob-
ccmpcrarc , famfacere. J)a$ ®e|e$ halfen/ de-
crem parcre , regulam fcq v i. Orbliung f) alfr n/
ordinem pcrfcqvi. ©enehm balfeu / racum ha-
bere , o/im rAtarr. Sic galten tß : Credcrc,
fenrire , aftimare , exiftimarc. y$d) haltt ibn
für meinen 93ruDer / Uxö f ratrii eft mihi. 34
foalte Ihn cor meinen 5einb / in numerö hoftmm
cum habco. 3d) balte ibn »or einen brafentferl/
nihil ineo icvuam aut infirmicarisdcprchcndi,
cognovi hominem fortem , magnanimum, in-
crepidum. 34 b^lte e* für qleid) / in nullö dis-
ctiminc pono. 9«an hält ibn vor ulnaren in-
fidelicact« nomine (ufpectus eft. 34) babe c?
»Or »abV nflejeit qebfllfCn / pro cerro femper ex-
iftimavw galten ttütm tß luftentarc, habere,
fe gererc . it. Aare, confiftcre (Einen im (£|?en/
Strinf en unb jMeibnna halten / de ȟhi * amjau
alicui profpicere. <£inca frei) bal(cn/ fumtui
fuppediurc alicui. <Sidj Wol halten / virum fe
prxftare , probe rem gererc , faccrc qvod decec.
*ricJ) Übel balten / parum moderte vivere , teme-
xe, imprudencer, turpitcr agere. S$en einem
rcMid) Oulttn / auxilio efle alicui pro virili , ad-
efle, falutem ferre , Cubtenirc , m fubfidiutn cur-
rerc. J£>alt/ hl -Öunb ! confifte .canis! fubfifte,
fifte graduro , beftia ! Sed fairen qvoq^tß: va-
Icrc , capacem e(Tc. j&ai gap f)tilr jtvco ifimer/
doüum iftud dual amphorai concincc, Htm :
74°
9Ulf einen halten / mlidiari tß, infidiasponcre,
ftrucre, tendere. Ttndtm niorem gcrcrc&j>ati
figruU , fi>6 fignificM* pk rurn^ objcamim tß. Jp,U<
ta nur einmal/ ufuram corporis mihi pr*rta.
Nottntur ttiam phrsf«. ©atf gieifef) Ulf fldj
nirbt im (Sommer/ caro aeftam tempore con-
fervari neo vtc, facile purrefeit, rancida fit. öbfl/
Daä firJ) h4ft / poma condui va. Obft / b fid)
nicbtb^lt/ pomafugacia. SD?an wirb ihn rool
marin halten curtodiä leptus concincbuur.aflcr-
rabicurin cuftodiis interionbu«. 34 bin bariU
(jebalten / obligatus Tum , obftniius fum a Ä h cc.
Einern bie SBage balten / aeqvare aliqvcrnpotcn-
tii,erudirione,di vitiii.parcm alicui cflc.fgr t)Mtf
mie ber ^)afe ben ber Krümmel < animusin pcdci
decidit. 6eJ)aufpiel balten / agere comee-
diam i facluarc arrem fcenicam , edere fabulam.'
geebtboben balten /palaBfrram cxcrccre. (?eü
nen ©eburt^taa halten / natalma eclebrare.
^ntefSefcUfcbaft halten/ jus 4 officium fodalU
ratis praeftare , amiciriam eucri. inen €<bab>
IC'j halten / damnum pr%Oarc, indemnem ali-
qvem declarare. fjiin Q)[erb auf Der @tWU bat»
(eil / eqxum alere. 3d) baltC ei mit Wr / tuam
fen ccntiam feq vor , judicii rui comes Tum. (£i«
nen febarf halten/ inclementeraliqvemtraftaret
parum indulgcnriac alicui tribuere, adnullam
unqvam rem connivere. Umjebalten fet»n aegre
ferre , oftendi , indignari , Oomachari. (£in lllt*
gehaltener 9jftenfcb/ expomtur ; homo malu mo-
ribut prxditus.
jF>alteT/ Der/ fervaror, obfervator, derentor. €l«l
S&einbalfer/ Tupplantaror, infidiaror, everfor.
^pefbaltei/ adjueor, adminiculanc.fuccubus.
^MUhlmlfiT / librarius, tabularius, perfer ptor,
it. rcnnaculum. ^ifebbalteT / ▼ivariom i pifei.
na. §ret)balter / fymbolura foUem pro alicW
^ecbtbobenbalter / lanifta. griebbalfer / p*d-
rkus, infpeAor , irenarchet, pacator. ©aftbaU
trr pandocheuf, caupo. (>n-rid) :shal ter / prae-
feexus judicü , actuarius. ©laubenbaUer / vir
anriqvä fidc , ftans promitftt. JP>aii5b ".Iter/
ceconomut , paterf amilias, adminiftrator rei fa-
miliarif. ^artenbalfcr / rcligiofus jejuniorura
obfervator. 5}?untbalter / curator, defenfot,
rutor , oiim mundual du«. Obbalf er/ proreexor.
9U|ballff / choragui , pracfulcor. vr du; nt-
fr (Scbiigbalter/ idtmfm (Pbba'ter/ »index.
aflcrror, propugnaror. (^pielhulter / hirt.io»
actor com«dix. <S<fireUlbal(er / axchivariut.
9laa (tiv
74»
742
€r|fd)rtHlbrtUcr/ prjcfc&us fcriniorum , thefau-
raitui chartarum , magifter fcn nn. vr f .uhim
b.iltcr / columcn & oltimiu f*mi\*at , frve etiam
firpii Primarius , gcucarcba. gRutftufyaltftV
auxiliarius, adjuior, piaefidium, portus, rcfu-
gium, aly lum. Statthalter/ propriaeep , Vi-
canut, lcgatus, adminmracor. Xanibc6fnh.il»
fcr/artisfaitacoruemagiircr. £rcilb iltcr / de-
pofitanus QBaaebalter / atqvtvaJcm , aeqve
dignu». •'ißcrrbaltcr / fyndicua.orator.advo-
<a:us. 3lld)tJ)altCr / cenfor morum. JpaltfT
ttiam rjfntur jfalter / oyaß (BetyMiev / ut da
gif(t>faltcr/ pifeina. xornfalter/oimera. /;.
fötWttt / *W ' V9i ofta, unir Scbaltetlein/
t>aa/iimi/). arcula.ciftula, rifeus.
«J)rtll / t>*t / fropr. (ußcntaculum : dtindeetiam tfi
locus inftdiarum > Efr frtqventiui dicitur t>tt Sjiht
tCVbalt/ infidiae. Vorri S}\\{tß valor mo;;tt.f,
(5* ißud , qvod mtlaäum , wlpottüt asrttde inje cen-
titut, JpnU tjvoft liatur tumulus c fodina ege-
(tut, tf. forma xci. J£)a(t! tn/rr/. inhibentis % id.
avod : Subiifte , expeöa , paufä ! JpnU $U§/ Hfte
gradum. Tandem notandnm tß . Francas, ikqve
Wims fopiußuie üb wcabulk Jfr(At I & galtet/
etiamß nihil intrrfit, ac propr. mM aliud eß, tjvam
arburor , opinor, ut : £>u btlj halt in l\T jfir
d>i'R ai uV|Vn / opinor tc facrit incerfuifle ; alter
rejfmdet: 3d>[>in bir halt nid>t br innen gewefen/
«/>iDtt 0*1)4» U abundal. Non enim dieo: Arbi-
trat übt non interfuiffr ; f# .< r Non inerrfui facrit.
j£>auÖbalf ; Der / cecoaomia . res famiiuns , <x-
cononuca. Inhalt eß Principatus Princtpum
Aohaltinorum , de qv6 aiibt. Jjjttlt demum iöem
eß tfvod galtet / &in (pecir auxihum ferens, ttnde
(tbebaltill funt famuli fcfJancillat, aiias JDltfn(ttf
boten c'7 GifmOc : $bnv§\Hl\Unexpm*ttturat-
{telladiiuta. $ei\jbaifCU auiem eß locus campi
, fublimior.
jj>altlim <* J&.idllUb'/ ratißime in (implici,
JfViltuYD / obfcrvanria,conrincmia, habiliras,
habitns, fenfus, arOisnacio« fernen: ia, prarfra-
no, ge(rus, flatus rei. J^>i>d>}Citbct(tunq / cclc-
bratio nuptiarum. ©Clin^baltUUd / rilipen-
diunw Jpocbbaliund/ exiftimacio, vencratio.
- (S(iicbnil;,UiHlK| / approbatio , racihabiüor
. j^k>fbaltuil4)/aula f adniiuiflratioaulica. $leid)'
; iMtong/iudiffcrcntia. (fmn/delibcra-
aio,. conüiltatio. l\.n;<b unt? riebt bali ihm/
a domiciiium , qp'smio qvk fueum &ifinem in aiiqvo
Mtctp-vet. »llHbnbaUunö/aJibQiiuai^aiAiiBA-
tto. äOortiXlItlim) / prarfbrio prom<flbrum.
^eitbaltun^ / obfervario ternports. ©aflbab
tfteny hofpitium , cauponaria. (*t»^tba!tet'0)/
admimAratio • vkariacus.
faltbar /Jbdltliei / ^alt|ani / *J^ultfiimlte^/^j.
&adverb* tenens , contmens , credibilis , opioa-
bihs , probabilis , vcrifimiüs « fcrvabilis , <y ':
probabillter, vcnfiir.ihccr , qvod yrsßari poteß,
qvemaoatodum UllMtbar / jwi fraßari ne-
qvit.
^altfantfeit/drj^altbarfeit/ Mi/facsilcas tenen.
di . pratftandi, pronitas & inclioacio credcodi,
fervandi , agcnai , ßdroröbte audiuntur»
Q$t\tt/ Öte/ liruta, a! vcus , urna . p aß (Hebelte/
qvod res capiat ,ej{^m ß conlmere poflit. llfb*
neftt/calathus.mulitralc, camclla. £pn! ot^t
*vluftrafel)aeltc / potlubrum , um. ^ei)trctn^
oCii- Xreber^ette / muldnim , mulftra. Qcu
fengelte / varculum faponarium. 5Baf(f)aelfC/
crua , trullcum. 5.l?.ipvri|df e / hauftrum , (nu*
lus aqvanus. •U^ilüveTijelte / urna vitea.
QJel ticin /1>Ö8/ dimw. alvcolns,truHa ,fitclla,ur-
nula»
Olblwltcn / detinere , drtrahere, abftrahere , revo-
care, abducerc, averterc. (f inen PPtn ^tntü
ren abhalten / a Mufis aliqvem arocarc. 3cm
3tfm flWwlten/cohibcTC, reprimere, frangere
furorem altcujus , iram rcftingvcrc. Abhalten
»OU ber Stireren / de trahere aliqfem ä libidine,
arcer« a libidimbns. 3tbbalfuna /M«/ avoca-
tio ,rcrocatio,distvafiO, 5ÄbbalteT/»5€C / dis>
Qlnbnlten/ incitareexcirare, neuere, admoner«,
it. ex j'ofcere , exigere, poftulare , follici tarc, 55*.*
Yadimonio obli^are , obftringere , it. capere*
prehendere , retinere , detinerc , inhibere , Wgi
arreßare. J)|f ^efwiiben fiRt> unbeTTOto,* angc»
halten nwtben / )egaris in icincre manu« injeft»
Amt. 9Äan mu§ bei) (bött mit ©ebebt nnbaW
ten / perfeverandum eft in preeibut coram Dio.
eebr imwrf(b<rmt üm^enftanb anbalten/ im-
pudentifllmtauxilb flagirarc. €r Mit mit fei«
neu <?ebeltHN>rfen noej") immer an / non deßftic
a conviens. £r bat itüf« Jage mit ©aafen an«
ejebalteiT / concintuvit perpotacionem biduo.
Inhalt / durano. 5liil)alfung / We/ inftigario,
incitamentum , calcar,ftimulus,i/. perfeveran«
tia, propotitum, continuiras, porri : poilula»
tiot effiagitario, follicitatio, rcrentio, manua
injcftioi »«/go arrforn, od as %\n fdjptocj Ö^Rttm«
NB
743
744
mir. Anhalter, Der/ horiator » infhgator , mo-
niror , urgcns, infrans , Aagirator , it, impcdicnt,
manuminjioens, vulgbärrrßator.
Slufhat teil / tardare , remorari , pnecludere. J£)alf
imd) uid)t auf/ ncrnedctineas, fine , at abcam.
Cin ^V'crb anfbalfen / eqvum (Veno coercerc»
compefccre. Qlttic iraebe aufhalten / lircm pi o
rogarc, calumniis* iniq«o parrocinidprotra-
herc. 21 n bcr «Keife aufhalfen / iccr remorari,
inccrcluderc. SRü Vielen Korten aufhalten'
longo fermone rrahere , rencre di&is Aiia diu-
tiüs aliqvcm. £u h.nr tut* lange mit §»ettd»
fcaftigen QkbanFen aufgebalten/ animoa noftros
dctinaifti cxpe&ationc fufpenfos. (fr fc^lt |ld)
in ber >\rembe ällf / in loci« exrem morarur.
JDie £anb iu Empfangung einer ©abe aufbal
fen / porrigere palmam ad excipicndum mu-
oufculum. Slufbaltuug/ D<t/ mora, dilatio,
produetio i prorogatio , impedimentum. "Jluf »
enthalt/ Ott/ Ratio, manuoi iblameu, recc
ptaculum , rerugiura.
$lu£f)alten/ferre, pari, perftarc, perfidere, con
ßanriam adhibere. Joie »orgenommene Steife
f er ließen nnb aushalten / perfcqvi iccr, qvod
qvitpiam ingreflus eft. ©a$<Spld aushalten/
ludnra ad fr.cm utqve perfcqvi. ^CT fteiltb
bat eine (Salve otor $ud)fengvu| aufgehalten/
noftis forriter explofiones tormentorum fufti-
nuit. Enrilibi* auf ba«? eufertle aufbaften/ul-
eima perferre ac expeftare paratus. Olilfbal
timq / Otc / tolerantia , pexpeiTio , per fercrau t u,
• nimus obfirmarui.
gehalten / retinere , fervare , reminifei »cuftodire.
3m frifeben (5ebf1d)tn»i§ bef>tilfcn/ recenti me-
moria tenerc. ^eim id)6 red)t behalten habe
II reftc memini , nid mc fallit memoria. Einen
bobemi behalten / domi indufum tenere. f^d>
behalte meine SD? dnung- perfto, perfercro, con-
fitto in fententii. (*eine Ehre behalten/ no-
men cuftodirc. (fr behält feine locum
fuumretinet. HReined behalt* ■ avanrum rr
mihifcor , qvoad memini. Schaltung / Die/
cuftodia .recordatio. ^ebdltnup / Dd6/arma-
rmm , comiitoriuiw. vrChl'IItbel'altnufj / tabti
num, archivum, tiih 5}riefbebaltnn&. Qxi)
behalten / inrtar depofiti cuftodire , una dr fi-
jnul , fedulö fervirc. Ein behaltener «Raun/
extra fortunxaleam conftitutui, a forrunis fa-
nsiaßiuüu*. ^ebalttC / 0«t/ atixuiiua),cou i
ditorium. gifebbebalter / *r/:>/ ^ifd^alu«/
ichnotrophium.
Qarbalten/ & .Oer halten / 1> ftcre , orten c . exhi-
bcrc,ia rem praefentem produecre, fr*«cäU-
mitatetn luffcrre, adverfas res fur>inere« - ^\d)
roerbeberbalten mufen/ de meöludcturcotio.
2)arbaltung i DW/ rcpraslcntauo. jjpcriu it un.y
perpeilio.
öraaf» iDrob^ yfw ©rfiber; * OÖPruberbalfeB/ fcr.
Tarc , obfervate aliqrid, obedire , raorcoi gerc
re. Uber bem was oerglicben ri / halten / ftarc
conventii , juüa adimplere. (gin gftrfl Will Über
feinen befehlen gehalten haben/ Pnncept pr*-
fcnptii legibus obedientiam prxfrari vuU» ni-
hil contra leges indulget.
Hinhalten / impedire, comprimere, reprimere«
promiflis ftare , Tande Tervarc reeepta. vi' r bat
mit Der S&ejablung rid)tigeingebaltcn/ optiml
rldeft ad diem creditori fatisfedt , ad tempui
rcipondi t. Einhaltung /X>U / & Einhalt, Der/
fnxft* no rd , it. impedimenrum. vimeiit fll
nner Vergnügung Einhalt tubn . lietitiam exi-
mere, labefaclarc, derrahere de hilarirate , ror
primere gaudium.
Enthalten / abfriocrcomirterc, rugere, evicarc,
deeiinarc. tr ich be6^3einen? einhalten / tenc. c
lacrymas. El' enthalt u c!) feiner 0> .aeniiMr t, de.
clinat congreflum ejus. Etnrr/biT |lct? bc^cinf
enrbalt/ abltemius. Enthaltung/ t»t< / abfti.
nentia, vitatio. moderatio. tuga. $8cm(<
haltendem r/}.- ufurparr , detinere , prxnpcre,
pracoccurare. S3orenthaltung/ praxKcupatjo,
uAirpatio.
Entgegenhalten / fiv* ©eaenhalten / comptrare«
conferre. ©clb gegen vD?ejiug halten / beere
collationemauri * orichalci. 5?» in muf} eine
.(>anb gegen bieaubere halten /litrrx m compa-
rarionc conjungend« funt. @egeuhaltHHg/
DlC/ & @egenhalt < XHt / comparatio , collatio»
aeqviparaciOt rclario.
I'l'halten /confervare , tueri , nutrire , defenderej
Euil'ob erhalten / laudcmconfeqvi, comparare
Tibi gloriam cx rc aliqvL vr ein 23a terla nb er«
halten / patnam cut.in . vindicarc, Ubantem fu-
(lincrc. Er hat t>iel in feiner liebe erhalten/ mul-
tum profeeit in amoribus % ingens cumulut
ainons ei accedit. Er wirb mol uid)£s in feinem
^3roeei erhalten / caufam atgreobtincbit, infe-
rior er» in caufa contra altcrum. litem amittet.
Et tvirb |i J; in ber ($un|l fe^en «uerljalreii loisen/
91a 4 ij ftro
74 5 £a
favorcm hunc incolumcm fcrvabit , pcrpctaum
ccnebit. (Erhaltung / DU / confcrvatio , alimcn-
tum. (Erhalter / Der / confcrvator , nutrttor.
guehrrbalter/ ixenardu. ©tabterbalter/ur-
*ator ur bis. £ tamincr balter / coltunca fami-
ll3C.
gllf; fivr 23or5alf Ctl / proponcre, fignifkarc , re-
monftrare, argucrc, it. commodarc, fubmini-
ftrtre , Aippeditarc. '^ch fan ihm meine on cbev
nid)t üOVbaltCU / libros ei commodarc diuciüs
non poffum. üRan inrD ce ihm eublidj mfi&en
torbalteit / exponenda randem ei erunt haec
omnia. vBorbaltUmw X>ie/ remonft ratio , pro-
poflcio , elenchus. ^|r< five Vorbehalten xu-
ttm tß : refervare , exetpere , fub conditionc pä-
dia. Q3 in behalt im i / CK refcrvaiu.ro , con-
ditio , connexum. SöorbebältlicJ) / cum refer-
\ationc. conditionalitcr , rcfcrvaris refervan-
d:s. gut 0,CWÜ} halfen / pro comperto habere,
certö Ubi pctf»adcrc , prorfus in animum in-
ducere.
©Icichbfllfen/ perindeaeftimare, exseqrare .tanti
habere. codem locö ponerc <£i nQlrmer fall
fief) einem £Kcid>cn mcj>t aleid) balren/ pauper
cum di vice coraparari neqvic, non poterit fe
cxaeqvare opulemo. OMeicbbaltuuej/tn«/ cx-
•qvatio, collano, atqvipoilcntia.
J^inDerbaUen/ ab fcondere, regere, occulcare. U.
decinere, diffimulare. (Einem batf (Scinige bin»
Verhalten / alieuju* bona decinere , involare, ab
uri, pmriperc. Jfpinherbalfung/DU/ occulta-
tio, remotm , dulimulario. Jpmbcrbalf/ autem
h$ frecie inGdiat , technat , mach i aas Jk vaframen-
ra notai , iL fubftdium Ö* q vi w JubfiMü funt , fub -
fidiarii nempe milue*.
^nnenha! teil vrimb notM U t qvod (EinlMltcn/ ter-
n i num obfervare , demJe i ceftare a expeecare,
fubfiftcre, defiliere, conqviefccre, ahks ^tiO<
halten / incerjungere , paufare. £nlt fttfl ! Gfte
«radum. 3Ratl U1U§ 0>Ott ft iiihalf rn / feren-
dum dr fperandum. j£alt nur iiine mit foieben
(Ofen SBprtcn / cell» maledicere. Der
<3dMjd)t tnitenbalfen / incermicterc pugnam.
€Nd) inuenhalreu / dornt fe concinere. (Sie halt
(liQ/tDieein^mktn/ omnia permirtit, datju-
gulumcuiqvc. v? tili halt uiiO. tolcrancia.con-
ceflio , patientia. ^nncnbaltuna / Die/ cefla-
tio,iniermiflio, abfhncrma. X)er ^Nllbalt rß
argumentum , periocha , h vtrbo ; Jn fid)
tCÜ / (vmprebtKdeu , ccmvlitii. $ur,er ^ütt;
fyi 746
balt / brcvuruim. vf tillhaltuiig, im öef.-nacv
paufa.
■Kuba Iren / * Sßicb i halfen / rallerc , fraudare , e-
luerc , nebligere , viularc , fraogere , non cuexi
fidem. £r roirb fein 9Bi>rt Hiebt halten / nun*
qvarn , qva; inie rcvcpic .exlblucuruscft. QXlS*
halcumj / ji vt 3 1 1 ch t ha 1 1 u n<v Die/ tailacia , ff au«,
negligentia, defectus, vulgu cuntrtvmtio. 3laf
Den Sali Der Teich t ha laiilt) / in cafum non faäai
folutionia.
tS^itbalten / convenire , conlcntire , confpirare«
conlortcm eile . j d) halte e.> mit / idem * mihi
placcc. (&£ mit einem halten / ailociarc fc aiicui,
ejusdem fencentiar efle , conjuogcrc fc aiicui.
SDiithaltun.) / DU / confociacio ', communio»
aileufus.
StebeBbalten/ adjungere. €r b»^lt eine JP)ure ne^
bell feiner^ratien/ coneubinam alic in conju»
giö. (£r ran über fein Deputat / fivt <5tmad>4
uo/ Varoi us / 110 eh eine .Huh Da r neben hal«
teil ultra id, qvod ei pcrmiiium cd, vaccam
alere Doreric Jftebenbaltuiia / DU/ nimictas,
Aipernuitas , fubditutio , fupcxtluum» fuper-
abundans , adjuudio.
ObbaltCU/ defendere, tueri , protegere, cußodU
rc £)bbaltung / Du/ dcfcnfio , advocaeia , &
vulgi manuttnrntia.
Verhalten / celare > abfcondere , occultum habere«
it. rctinere, rcprimcre,gc(tum , motumagerc.
(Er Fanfid) gar fein txrnalten / modetha inc&
clucet , moribut ett pulchre limatus- (Er txr«
h»llt fifJb Hiebt IVCl/ efr moribus iliaudatts , m-
commodis , horridioribus. Sa? 2ßaf er 0<C«
halfen / lotium inhibere , remorari > reprimerc
3t<) Fi»» jbm bienntt nid)t wrbalteii / celare cc
non poflüm. SSerbaltcner SRcjl/ femper-mu-
tlum,muftum ebultationc impeditum. 95er«
baltumj/ DU/ drDao Verhalten/ »aft um , ge-
ftut , morus corporis , moderatio. (Jin 2BrU
Verhalten / rei optime acla » bene gefta. (Ein
Ubelverbatten/ factum improbum , indignum,
turpe, fetd um. S>er baltlinj etiameß iilcntium,
taciturniras.
Urtberbalf en / foTcre , con fenrare , fufrinere , reti-
nere , excipera (Einen mit ©cfprdcb unberbal
ten / colloqviitaliqvcm reficere. Dif i?iebf un>
berbalfen / amorem fovere. (Tr bat [ich beu Den
X enferl 1 che n imDer halten laf en / nomen miiiti»
dedic inter Caciarianos. ^cn J^uf unDerbaU
ten / pilcö aliqvid cxcipcrc, ilrU»erbalt / Der/
747
748
* 1 et us , a 1 imentum , al monu . ©einen UnbcT*
half |ud)CU/ viöum qv?ercrc , qvseftum occipe-
rc,vicaciubfidiaqvzritarc. Unöcrljalfer/ Ott/
beneficianut,
ftüufcer baltcll / Curare , opponere fefe, contra nici,
objicere lieber hält nur Der / com fune durabi-
liora pannis. ößieberbfllt/ Oer/ oppofitio,
concraricras,nifut advcrius> duratio, (acoma,
di ( j 1 ttavipondutm.
3»lcb<3ÜCIl / confpirare , convcnire , confcncirc,
colludcre, obicrerc, oeduderc. ©ic2ur*JUf*
galten / foret claufas habere, <8 ie halten mit«
einander {.U/convcmumcft intcr cot» votuntas
eadem Uli« eil , congruunt invicem. £y :i
fett {Inhalten / finum ob vclat um habere, mam-
rnas tegere.
3ufainmeilbalten/ confpirare, conjurare, coirio-
nem t aecre, connncre, alle r v arc , conderc. Qai
<S^iRi<K Mlfommcnbalien/ rem familiärem tu-
cri 1 parfimonia confervarc. vr u* halfen fid) gar
fci§iij iufatlimen / arttiitimä communirarc iun
t\\ funr,amant fc invicem, pcrpctuöuna iunt
3llfanimen()a((UR9/ tltJ parfimonia, coitio.
confpiratio» vinculum. Sufrntinf IlhalfUlig tiV
Ureter /fubkus.
J^alfttr / avod nonmtOibi etiam J^OlftCr dicunt,
Ol«/ capiftrum ,rß a rwltCll. AVi & j£)olfi«rn
/»t* Jplllffern dicuntur tbceae bombardularum
^1 'f 0 1 e uljiilftern / fdopoihccae.
J£>alfrern / i t. j&aifrer anU$tn I capiltrare. Jfjatf
ternn.v ote/capiftrandi actus.
J£am / $ame/ Kattien / 0er/ p/«r.
ipfllttCii / hamui , rete , jaculum. @rOÜer
§«!(bcrb»iraen/ funda. l£ f priemen / everrk»
lum , excipulum coorarum. SRit einem Reimen
|u fi d) jieben / hamare , adhamarc. ?)? u einem
gulbencn J£)amen fifeben t aureö hämo pifean.
Aliud rß JP)aiuv faltus/n* Mva ,ix. (aiicerum, pa-
Icua , pratum , unit non foium Hamborg/ verum
ttxam Ulis heut «gart! dti.tur in Wtßpbaha, Ftifta,
Hoüandia, Flandria ad Schaldm, atave im Dwtb.
vutrßa öw (S&berbara & 3R orbrrbam. Sunt etiam,
*ptiabboc 4&4m/ J£M nid / i pratk tnäs & paßwne
drrh'ant ,fid vid. lue yroxime.
•t-ufmlcin X>üS 1 dimm. rericulum , parvus haraus,
qyafi hamulut. §ifebevb<imlein / reticulus , trn-
gula , fwd # ©trfrbarafein vocaiur.
*5>flBttn / bamaxe » hämo caperc ,frd tnvßtatum tß 1
¥oiu tamm dicunt : «gebamen/ citi^auieii/ * va'
tnniun fegen» indudere.
$tmm/ »öemmen/flcljemmft/fiitcre , impe-
dire , inhibere, impedimentö efle , offiecre, pr*-
pedirc. (f im @ad)e bemmen / objicere difficuU
tatemalicui rci, curfumalicujui negotii impe-
duc. (ginen bemmen / tv. >; er md>r IcrrFommeR
f an / a progreiTu arecre , tardare. (Üi ttbf mmctl
rß fumaminarc, indt tixit -fytmmtttW fumamen.
rOSbemmen / folvere , expedirc , tollere fufBami»
na , impedimenta. ^Bicberbemmen/ aliam mo-
ramobjicere , denuödemorari.
Jßeinmrr/ tet) niorator, prxpcdiem , tardam.
' JbemmrriQ/ Ole/ feemina obftani, obfiilcn»,
dcrineni.
^»ciuminitj / trtc/praepedimentum , impeditio , r c«
mora , retardatio.
Jpeüunuj / A J^emmenb / adj. impediens, officieni. 1
©ebemmef / impcdirus , prxpeditus. U Hijcbcm»
met/expedite, nemine obftante.
j£>amm/ * JP)amme/ tit/ per na rumo indurata»
petafo , petafunculus , avod hamum rrferaU
Sforberbammc / perna. ^uiberbamme / petafo.
in ßecie.
ßämifd)/ ädj. &adv. fubdolut , fallax , trux,
morotus, £? ' furtim, fubdolc, crudclitcr, it.
clandcftinc. Lßab j£)amc / utpote ,qvöpifc$t in-
opinati captuntur. (gjR lllifdUT ^eilfd)/ homo
niorofus , fubtriilit , aufterus , inhumanus. Jpii
inifeber ißene/ ex occulto. J)criob erfehlet«
d)CC bte $1 enfd)eii bami|d) / mors homincs ex in*
iidiis adoritur.
-Oaimi'cbfeit / oie /occulratio, clandcftinirai , cor-
viras , moroiitas , inrldclitas.
^Otn/S^ ^)älTllll/ rßapptllalio avium, ovan»
da vxaniut & allteiuntur, mde: €ißjF>amcl / 4
Semmel / »ertex ,&dimw. Jf)f mmeld.)f n / OOf/
oticula. in J^emmeleben / amraula mea f
chanflima mca ! //. verbumJ^amcUü I & fyiWV
mein / caftrare ariet«. £citl>4linincf / tß ver re«
fedariuf. Exißtmo ttiam , per trajediomm litrra~
rumabhoc4^tn\mt\ iici?ämmel/ agnellui./J^f
2amm 1 1>4» / agnut. (r eugUimin / agnu« fub-
rumus. (fin u mm {um Saugen lafen / fubr«-
mari. £dmmer abflogen / agnos a mamma dis-
junge r* , depctlerc ä matre, ovafi dicat abt umatt,
eß enim abrumm , ein abgeflößt» &mnm. Um*
mern / adjrB. agninus , ut : Emmern gWaV
qvd Urnen dkimm &)ntmflafc^/ caro agnina.
8i a 0 iij im*
749
Rammen tutem dicitur, tum ovh unos pariu>tt,
pro-v. £>u follfi |tc fliegen / Ne »cm tanraie/ dui-
iwr in tos , qvi \\f fuA exdiunt * \ \* üvtii ItHätttur,
opinkme* dreipiuntar. flimmern qvoqve ufur-
pacur placide ire , fuipcnsö gradu tneedtre.
CompoJ SRaC&tämmcm / lerne , mollicer ,* feda-
Co Bin aliqvcm fcqvi , XDli DlC 0eJ?»3fe tl*d)!
Ihmmecn.
4)fti1))e( / idem eß ivod&mmtl J fed hypocvrlßice
fumitur, cum blondimur & lAudamur inpwtt* , qvaß
dicas , pupus y pupa , hinc , i^ernpclmam»
btt/pupulw.
ccui. $et <^tin bilbet neb iiirtjcnD mehr ein/ aM
(IUI feiUCIUÜRi|tc/ gallo» in fuoftcrqvilinioplu-
rimum poteft. er Icuft bruber »ea,/ wie ein
Jßan über bie&Plen/ guftac , uc canis e Nilobi-
bens. ©cr^an frabet. gallus cancac, hiWl fmt)
gDt oroenl/ diem nunciat. J&anqcf(J)rci)/ canrus
gaiiorum, gallicinium. (Ein Dri$iger/b6fer £ an/
gallus pugnax, pertinax in cercamine. (£in rlitp
piebter £un / gallus criftatus. ©er .öan frbla .1 r
41li( ^CU^IÜeiC^n / expaifisalisacremdcTerberat,
€r iviH aüerroegen Jbatt im £orbe fenn/ omnibu»
prseferri cupit, criftas engir , fpiritus fibi lumit
•n omnibus rebus. J?,in auf Der SBÜ^fetl / dra-
co ignivomus, pvriecs in fclopcto. SDen<£>an
OUfiieben/ draconem aptare , adducere , catu-
lum attrahere, aptaeö dracone i&um minirari.
»Der Jj)an im ffa§c / epiftomium , canalis. 2)er
J&an auf Der jcirdje/ «ßi* SBefferban/ wicon,
m. pctalum, XPettetfinlein. QJriiban/ cerc-
ti ua alba vi n i faporem habens , Htlberßadti ,
Hannover* , Qyedlmburgi &cirtumj*centibm oppi-
Au co3a. @i(f elban / gallus cancans , pratco dici.
gnfanbdQ/ phaßanus mas. Qi Urban/ urogal-
lus , tettax. gjl)ieit Ott Qlurbäue / cempus in-
. eubatus , dies i neubat ion is urogallorum. (Brie«
cjdiMn / grygallus. Jßatrfbnn / gallus domeft i-
i <us i alcilis. Ätippban / capo , gallus cafrratus.
fRcbban/ perdix mas. <r djitapbane/ dicuntur
ruftici fylvarum reccfl'us occupances , atqve in
«transeuntes milicesfievicntes. Üßdfd)Cr fyütl/
■^f/iriUban/Ö , 3nöiani|cf>er / «f.ÄaleFutifdxr
4>an/ gallus Indiens, gailopavus. v^djiniu;
tan/ fciolus, nafueulu?. Ö£cibenban / feara-
bseui. 3 tiijh.m ■' gallus ceniiticus. £itl ii'lhr
Jj>an dtcitw Thrafü . ^onacor , mlolcas , orten
ttior.
750
SjfoUin/***/ ditufrinu gallus, gallus pullua,
&airilibet mafculus avium minorum/iwaTicu-
larum. ©olöbaillein ' ävteul* d&A regulus S<
trochüus , stihi Saunf Sttig/ fidehsm tß wjtdum
ex tenere ßsrabtoi um nomtne chryfilil. ^UB^fl
i>Änlein/pulla(rer.
JfrÜlid)t/*dj.&*Jverb. more gallornm,«! ft f«»
iß puptMX vei falsx , ut gdlio&üinacei effe folent.
Jg)eane / w«/ p/«r. Rennen / gainna. 3«nge
J&eURC / gallina iuvenca , novella. 3^briaC
J^enn</ annicula. 9Ute J^cnne/ vetus, retc-
rana. Sgrutbenne/ gallina roactix, ineubana.
ÄlUffbenne/ gloeiens, jglocirant. (gme |UtC
h'abennc / faccunda. gafanbennc / phaCana,
Seibbenne/ & JJeibbun / g* ll «n a » 9 VJB ,n fign"" 1
juris mancipii datur. £altfutii'<t>e/ ßve%tuU
* aßclfd)c JF)enne t indica. ©ebr n fene £eimtv
afla , gefottene/ elixa. J$enne / bie nidjt mebt
leat erVorra. ^ÖCrberbenne / rerficolor. ©a<
€pr»iU aüejdt Fluger fenn / al* he^>enne /mula
ante barbam doeent fenes. >
jF^Utl / t>A6 / prtfr. Ü (pfod *€tin< / gallina :
Jg){tner «» p*^r4/i torum gregem gaUioa-
rum * gaiiorum ampUHuntur. ^iinep ^)uner/
pulligallmacei. ©ie^)Üner haben tioVgalline
ficcö pulrereplumam emundant, in pulrerefe
▼olutant. Sßer (£per baben tpiü / mu§ Der $h>
ner ©aljen leiben/ devitat, qv 1C unqve molam
fugic, ille farinam, ©erabnn / tetraon minor.
gelbbUU/ gallina fjlreftns. ^afelbUU/ atta-
gen »Bonofa. ^>aubtl)fmer/ gallinas, qtaefoU
Tuntur ab hommibus propriis. (£{)rcnbunet/
qvas meflis tempore dantur. $Kaud)bÜnor/
9tauci>benHCn/ gallin» jurisdiaionales ob de».
micilium dac?e. @d)»cebun/ lagopus. «Seb/
bun/perdix. jg)attl^un/ ftratiota. «
J^f UtileiU / OdS/ <iinun. gallina pumila. ^>üll\cin/
006/^m.pullusgallinaccus. ^HMei^unletn/
pullaftra. €iue beerbe junaer ^üuletn / g«x
gallinaceus. SJ)?eiienl)fllllCin / pulli »crm.
jp>erb|lbuulein / pulli feronni. 2c\k$ ^)und):n/
audaculus, pr*frafhis. ©alacnbune^en sutem
pacibularius , malus coxvus, defpaacae auda-
Cias. : t.j^A, lA
Qanb/ *it/plur .^ill^/manus. 2)iereü>
te J£>anD/ dextta, dcxidla. jDie Unfe J&anb/
fiinrtra. Xrauuna jur linfen^aub/ matrimo-
n um ad morganatieüm. ^ljd)e<£Mnb / palina.
uubtu diduda. £mci{ mit ber f)aci>rii -D nb
KP*
7*1
752
f(l)l»vjen / manuvacua colapbum alicui inrpin-
f crc. Q|ll5tWtlMijC> fivr £>beTlWflb< manutaver-
fa. Jf>ck J£>tinb / voia , concava minui. Linien
in ber j£>riRt>/ incimra? manut. ©et $txq ill
bei ' 1 1 r* / incracarpium , tubereuium manus.
(T 1 L nl e an ber Jp.Wb / f arput , brachiale , jun-
cTkuia manut ,a/uu ^ancnrurjCl (vtncill in i IC
J,V. Iii' iVl'CIl / cx iineis maouum ilaunn diTina*
rc. (finem in bic Jrutnbe leben mniien/ ttmm tfl •
dcpcndcrc ab aliqvo, t'ub cura&rutcla abeujut
efle. &ic Jprtnbe n>a|d)CII / lavarc , ablucre ma-
nus. JDiC Jpu'ttbc trurJncn/ mantili manus ab«
ftergerc. vi" mein Die .£>.iiib abbauen / mmum
aliöu pracciJcre. £ue Jöniitc auf bem binden
babeil / manus poftrerji;* rejucre ,in rergum rc-
corqvcrc. jDic J^>«|nt>c in 61c vedfe jeljen/ inj*-
cere manut in üia. €'inembtt.$ajibgeben/ dex-
craro porrigere alicui. (E'nunber bie Jpimbe qei
ben / interjunger« dextras. iget) Der Jpunb feon/
ad manut eile, jii .0 an ben b iben/ in manibut
teuere. 2D?i( Den 4>dnt>eu ergreifen/ .nun an
manibus appeterc , traexarc , attingerc. (£<neil
bco kr Jp.'.nb UebUU'll / prehendere dextram,
manum rci 1 njicere. 2lifc> der -panb reißen /de
manibut cxtorq>cie , enperc. t£6 foniHU mir
ju J> ubcil incidu 111 manut. .Q.inD anlegen/
»cmaggrcdi, fufcipcre, rraftarc,in nunus fu-
mere. Q3lutia>' Jpanbc/rnanuscrucniai. ©ie»
bifüVf/rapac«,fiira<c$. SBeijjc/ nivcai. ^d>nee>
ttKHje/ gypfatiflJma. manu*. ^cl)töcrc £anb/
nunus gravans , oncrota. 6)W(ti Jjpanb auf
1c U li prasgravare, oneribru premere. £dmu-
ff)e J£)anD/ brachium , exile , foemincum. Cr M r
f t a ri 0 / lacercut ralidus , brachium nervofum,
Mtti'culinum. (Einen mit t>er £anb fcfthwn
palmäporrc&a aliqvempercuterc. C0?U betreu
«funben ergreifen/ ambabus manibut compledi.
S6ie ßanb ablieben / denegarc alicui opem , au-
xilium, noo fenre fuppeitas -jplilfliebe t;b
feilten/ auxilratrices mannt porrigere, fuccur-
xeic , adjutamenra fubmintftrarc. Slbhtinben
f ommen. e manibut elabi , perire , perdi. hinein
in bie Jßd'nbe gerobfen / m pocerrarem alkujus
>er..rc , in manus modere. &IC ©cleqcnbcK
Mi bcr£ailb (a gen / occafionem praeterraitte-
rc , ncgligcre, paci oecafionem praeterlabi. ©e
froenbeit an bie .üv.ne geben/ taculurcm dare,
enene , viam muntre, anfam prarberc ©ie
•Danb Wü ber Hutten ! abftinc manut a me !
für ber -Oaub / inp rcrcmiaiiun, Qxfaattrv
^.»nb/conjunÄitviribut. ©eftimteJ^^nb bc#
bev Rellin int (»mulranea inveOirura, Mätur
rlidnt conjundn manus . Mhks Xt\ltbeUY)ttunCt.
$obre J^^nb / ähks ^aubrredjt / XtfaiDmal/
(5ewanl>f4U & 3*on\$fin/ in jurt Arft** ma-
nus in 01 1 uj. Unber meiner J^anb nnb i^ietjel/
fub manu drfigillo meo. Unber ber ^.nb / pe-
derentim .mtcrjcitö tempore. 9|U0//}vr, Don
freoei' -Ö .r.b / ilnc adminiculit «w/ apparatu.
greoc JÖ.Uib b«ben / liberam poteftatem habere«
pro lubitu cV arbitrio de aliqvi re difponere.
3n ^)ailb/ nonnunqvam, protinua. 5Q?i t ber
•O.uib »jrJPnm.T.Ou-lt/ a*t manuarium,
manu-
oretium, 4/t4> HlvldH-i ton. tBei^Kjuiig au<
pen^>imben/ ch'uomautia. (JinDanb/ five gm»
(jailiel/OrfC/ unimanui.maneus. (Jme .tS.inb
»pfl/ & conto. fiitcJ^JinpfeiyiTf ^mpfel/ pu-
gillut.manipulus. 23p« J£)anbill J^anb/data-
tim , per manus.
brachium feculare. ^/Herbiinb / va-
nus. '?|flcrbanb emiiemacbfc^acben/falgania.
Dieb^btlttb / harpyja, unc.c manus. v£"I:c five
et)elid)e J^tHlb/ conjugium , connubium. ^be»
hcjsr? jXinb ijeben / inatrimonium conrrahere»
inbeehnnb / porefta» hoftiüt. 3n gcinbe<#
nb 0,<rarcn/ in poreOatem boftium renke,
greunbefbiinb / manut amica. ©Ottetfoanb/
manus Du , ommpotentia di vina. förojihanb/
manunut. ^)ulf6l>Hlb/ auxilium , flippen*.
Jjeibtlthiinb / brachium forte , gcncroium. £je»
berbanD/ maneberbanb/ welerbiinb/ xdtm
2tllerr)an&/ muftifarius, multiplex , divcifut«
Jpenferbanb/ touura,poteftaicriminalii. UlU
ber ^)enfer?T)flnb qatttn/ in cqmleum conjici,
adcarnificemrapi. Jfraflbanb/ manut medi-
ca, (älutiiera. ^ unftbanb / manus arh6ctofa,
artifcx. gjj rjrberbanb/ aiTallinium, manut fan-
grine poiluta. Unber SOTitberbinbe geraten/
in manut larromun inciderc. ü>berbanb / f i-
Äona ♦ juritdicÜo Aiprema. Obeifjanb bebaU
ten/ fuperiorcra ciTe. (5teartb»mb/ manus vin-
dex , v icronofa. SDiinberbanb / manut admi-
randa , miraculoiä. llberh.i 11b / aliqvid üjpcr-
abundant , coacer vatto , cumulatiot. Uber I), 1 . nb
nebmen/ ingravc/cere.adaugc/ccre, in cremen -
tumeaperc. Uberb5nbig/a versa manu. Über*
banbig feblaaen / a »ersa manupercurere.
^>anb!ein / tM I dim. manieuia. ^inberbi?nb!ein/
manus puerilis.dcbüifliau, (gm «OtWSä
Uii manipulus.
1
753
754
«öanbett/ gcbanbct/ ßmpiex wx w m/u <ßjed C™p?l-
£ebant>en / dcprchendcrc , capcrc. <£men SDiOr»
ter bebanben/ «. e. auf bA«Dt>afttt C«b>t ergreu
fers/ cum armis in manibui , vulgo utf*Ho ma.
nualt , drprehtn.ierr. griMbärtbCn / <irm rfl fvod
W freyen 4«nöen Mcfoen/ confolidare utile
dominium cum diredo, qtando praedium cm-
phyceuticum in commifTum cadic.
Jbanbljaft/ * J&anbbaftla,/ *Jj &*Jv. manoalis.
X>\( Xaf)t (|t banO|)aftici/rcu« in ipfo dchdo dc-
prehcnfui cft.
«£)ant)ircl1 / propr. ^ manibus aliqvid tra&are,
ferutari , comprehendere , in manus fumerc , ar-
tredtarc , manus alicui rci adhibcrc , admovere,
if. manibui operari, gefticulari, Atindt reßrtur
*i qvaevis optr&t , negotiatiorte* &q.v*ßus. Perpt-
rMm fcribUurJbantWttn/tß enim k voce 6<Mt>-
<£r banbiret fo immer mi mit,u / (emper ali-
qvidmanibus operatur, traeiat,clabo*t. 2Ba$
banbircjitl lefcunb/ cuinam reioperamdas im-
praefentiatum ,qri$ labor tibi eft J
Aiinbircr / DC* / operariu» , mcrccnariui, vulgo /*•
boratvr, mdnufAdor. AaitbitCt fö«"» «»
partim äccipUur, ut fit talünus, veterator, im-
poftor , fraudator , ardelio , polypragmon.
«ßanbirumj / tXe/opera manuum , genus yirend
w/degendeaetatis. negotiatio. 2llIerbanb.£Mn
fciriino, treiben/ ex q*jccunqjc rc tiöum qvas
rere, qvaeftum oeeipere. Gr brinqet fid) mit
fer)lcd)ter £anbiruna, b»n / q»*ft" fordidd titam
tolcrat.
^atlbirlid) / *dj. &odv. propne: operofus, 85 la
bonofui , 55'; operose , labonosc. St d commu
mits ufurpatur pro; mirabili» & minfice.do'o
fus.dolofe, fallax, fallaciter, 62 pro e6, qvife
kmmißet rei *d fr non verttnettti , aiwß oeeipit &
mtiitur. Eß etiam gemjofus , A gefticulatorum
morc.
Aonbel lut/piur. J£)anbcl / * 4<mc> / propr.
opus manuum fru res, qras manibus tractatur
mut expeditur , dt'vndt qyodvis negotium , faci-
nus, actio, res,«, contentio .certamen , difee
ptatio» «xa. £ie ©fubenten baben £änbrl <je
babt/ fhidiofidigladiati funt interfis. (£itl trid)
filier J^anbel / caufa magni negotii. 5Bciflcnf
ti^cr / »erwlrrter/ fdjmererJ^aribel/ caufa per-
plcxa , implicata, difficilis, controverfa, ob
feura ©Utet / letdjfeT JF)anbe! / re$ *q»a . per
fpicua , faedis * cxplicata. (Seringer Tuntel/
caufa cenuts , levit , minura. £lenfcer JbatM/
reicxulccraca,milcranda, claudicani. c<t)i1nö'
lid)er Jpiint)Cl / (actum improbum, indignum,
turpe. fceleratum. X>4S ift bCtQatyJpantol/
hie eft cardo negotii, ex hoc omnia pendent»
hoc vemt in difoeptationem. £pfe Jf>unDcl / rci
turbulent« * temere & inconfideranter a£be ,ü-
Aa fpurca , 6V dcdccoiis plena.
belb<mbel/ ncgotiationobilium. tMmt^nbei/
neftotia officium concementia. S&ntirrfbäl'
bei / qvaeftus rurali« • nireftri«. 5?rcthr.t'^cl/
qvaeftus lignarius. ^öraerbnnbel/ civicui , alias
Jbur^er« & ißfirijerltete j£>«nbel funt res *adio-
net civilei . Sbud)ban^el / bibliopolium . qT»
(hu librarius. ^leb^bunbcl/ resfurtivas, qvaf
ftus furtiftcui. VL'i:ijell)a»Dcl/ monopolmm.
(Eifenbanbel / negotiatio ferraria. gifebbdlb
frei / (alfamcnraria , pifeatia. gloübanDel; mm»
taria. gfir|lenbanbel/negotia Principum. &o
roürjbünbel / aromatopolium. ©ro^bunbel/
mercarara magnaria , folidaria. (3eltt>änbel/
nummularia, argentaria. JP)aubtbonbel/ qvat>
ftio principalis , cardo negotii. JpoljbanM/
iirmfuoi »rck^Jlogbapod. jr>urenbauDcl/
merctricium, artes mcreatciae.
mercatura , emtio-Tenditio. Äiübtrrwi^el/
negotia puenlia , caufas puerile». 5tornbün^el/
frumentaria, qvxftus annontrtu« , incenfione»
annonas , datdanaria. Äricafljanbrl / negotia
bellica , res mi 1 uar es. 8ic>6l)flnbel/ amatona,
res ▼enere«. Jimenbänbel / roendacia , (allaci-
loqtenti«. gumpenhcinbel/ ferutaria, propo-
lium, nundinatiominutaria.tabernaria. 9)?cn»
fd)enb«nbel/plagium, plagiaria. ^benban«
bei / parergum , qvatftus parariu». Oct>fen»
<J\fcrb>ot>cr3iebhanbel/ pecuaria. ^Jtipirbnn«
^el / ehartaria. 9led)^banbcl / Ii«, proceflus,
aaiojudicialis. 9{ei*el)dnbe! / negotia impe-
rii. ^Qljbönbel/ falaria.falcamaria. <Söll|:
bdnbel / potorum rixae. (Bcbembnirtel / «on-
traOus fimulatus. <r d)^"^ fivt (5d}mabebdn«
M i calumnias , injuri«. @eibetlbanbel / ftn-
caria. Opi^ituSantel/ nundinatio dcnticulo-
rum. (^triimpi'biinbel/mercarus.qTifittibia-
hbus laneis. $abnfbanbel / negotiatio nico-
. tum. tabtbanbel / Yia fafti. Oüc ibftcinM/
negotiatio , qv* glaftö fit. 5ödlM)aIlbel/ cauf»
forcftale« , fyltaticae. OBeiberbanbel / rix* *
affama! muliebres. SBeinbanbel/ccnopolium,
qvod tiuu* rß cta WciatetlCf / mtliia expmrt
7SS
2Biber
ab officio dcfci-
ter commercium, qvod vioöfic! BtUSfibcf)
(ecularia , res mundanae , politicae. Slßolh'll
baitbet/ lanaria negotiacio. äßunberbanbel/
res mirabilis , caula inaudita , admiranda, ftu-
penda.
Jpanbelen / ge&an&elf/ proprio tfl: agcre, faccre,
commirtcrc , fuicipcrc, opcran manibus, poßea
in frecie: ncgonari , nundinari, mercari , it. ne-
gotii contraherc , irrere, rem traclarc , confi-
cerc noUi. Oluivubtiq l)üih\ini / fidem cueri.
<£f Rubelt Hamich / caeco Sc inconfideratö im-
petu fertur. SBi^er ?ülia,feit banbdn / finet as-
qyitatis tranfirc , a jure difeederc. QBiöer tilg
föficrj hiinMn / in legem committcrc
feine eo>iilbiü,reit banbrlu
feerc.
J^jnMer/ 9er/ alias / mercator,
negotiator , nundinacor. (£in firopcr JFninbc
Ur / magnarius negotiator. &lldjbAnbler/ bi-
bliopota. jfuntfijänbler/ rcrurn curiofarum
negotiator. tyferbhänbeler / manso. <£tnjcl
Xyfakkt / monopola. Ddjff nbonbler / (Ulcf)-
bnnMtT/ pccuariui. ShtmUMtti frumen-
carius. £ iKr)l)dnbeIer / panni negotiator , mer-
cator pannarius. -löanfodubdcr / ccnopola.
Qü3ciW)<toMer / glaftopofa. €aftorbanbler/
cnicopola.
J^anbefuna. / Ut/ id. $ W^anoet ©rojje «£>anb<
liin.ifti / negotia magna , ampla , fumtuofa.
UnbiflitK J^anMunqcn/ nefaria, indigna, ini-
q*a. J£dmlid)e J£>anbluna,en / tra£ratio abdita,
operta. ©Utliehe -Oanbluhg / transaöio , com-
pofitio amica. v*pidl)anbdunqcn / a£his (ce-
nici. v?<hirt*h<inbeluna, / mercatura navalit.
SBir fteben mifeinanber inJ£>anMuna,/ »n licita-
cionibus vcriamur , cmtio-venditio inrer not
centatur. er ri um ade feine .»>.-. t»t lmi»i Poni>
mal / foro cedit, merecs jamdudum ». ompoüur.
€id> »ein <Stubircn jnr J£>anMunq begeben/
traniferrc fe a lueris ad mercaturam. JrkPCUS;
banblltnq / pacifkatiOf condittoncs pacis.
benehanbfunq aafbrben/ paeificationeru extin-
Sucre , couvelkre , dttfolvcrc , e verterc.
J^anDdifcb / * J£>4iiMerffd) / aJj.&aJwrb. emax,
v cn da x , vendibtlis , negotiofus , cxpeditua , (*-
75*
eilt« in negoct
mdoi
SlbbanCeln/ St SH'banbelen / tradxare, explkare
rem , <oovenirc intra&atione rei. 0lbticl>ail>
bclfc <Cit<bcn / ret actae , rransa&as . chVctra? , ex-
gotium accedere , defeendere , rem fufcipcre,
aggredi. £r wirb fid> noch tool bcbanbeln laf«
fen/ rändern pcriVadcbitur, conrentus erit, ad
conditioncs accedec. Slbhanblung/ rraftario.
Spebanbeluna. / conTcntio.
ilu-}\ anbeln ■ mercaturam defercre, condmonc»
refpuere, repudiare. vjjr hat \MU\ii ailSi'ita
belf / nundinatiombus jamdudum nuncium rc-
mific
^raufbanbefen/ aufttmai banbelen / commutare,
traäarc de emtione ad rem certam pro auetar 10.
3* babe ö«f mein 9Jferb gebanbclt/
conventc
inrcrnos de pretio adjeftd ccjTÖmeo. (gr Will
auf fein £auä unb bunbert Bulben banbeln / do-
mum merce commutando pro corollario cen-
tum florenos ofFert. €r begebrt niebt auf bCB
riinij Jilbanbcln / annulum loco pecunias aect-
pcrcrccufat.
^rbanbcln/ emere, mercari , pretio pararc aiiqvid«
vi i" bat einen Olef er erbanbelt / agrum fibi com-
Saravit , emtionem fundi contraxir. Qtt
Jinn ift ubevbaubf erbanbdf werben/ vinum
averfione emtum cft. S5id auf 23d'a iiierbani
beln/ «ft nid)t iUC(r^alid) / multüm in diem eme-
re detrimentofum eft. (ErbanbiUina. / emtio,
acqvifitiopcr cmrionem.
vSinbnnbeln/'^m^^ierbrtnofln. (ginbaiu
beln idem rtiam rß qvoA einbögen / damnum»
peenam habere in commercns.jacluram laccrc
negotiando , parvi , minoris vendere. <£r ba(
ünui unb -'>of einaebanbelt / rei familiarit na u-
fragium fear nundinationc Cui. (Einbanbe*
llina /jaclura.damnum in commcrciis, difpca-
di u in , i.'. contractu! cmtionis- vend inon i s.
3)?i(b>)nbdu/ 9cebenbanbdn/ una negotiari , jün-
gere rationes cum aliqvo« dare fe comitem St
adjutorem commereii. ;0i if I> ■irtiHlimay focie»
tas mercatorum. 92ebenhaubduU9 / negotia-
cio acceflbria ßvttmrtwprwcipalii.
33erbaubeln / Tendere , venundare. <§ein Sjuui
Aebt ihm nidu iUDerbanbdu / aedet ejus vendibi.
iesuon funt. r3etnc QjfifcT ftnb alle turbanbdr
IVOrben / bona ejus venicrunc. (Er bat ba6
9)ferb (eurer oerbanbeff / als etf ihn aefoffet bat/
f »Iuris vendiditcqvum priori pretio. 53crl)ail&*
Ullg / vend i uo . üfrrbaubfer , di venditor.
Ullberbanbieu / mtercedere , mediatorem cfle , ar-
bitrid dinmere. llnberbanblcr/ proxenera»
pararius , conciliator , inrercc(Tor.
pccUtas. €ine ciwbc bcbanbdu wellen/ tdac- ^eberbanbclcn / denuö paafei. vui&l traüatum
33 bb "/u-
757
758
rrfumerr,mtl:us aflumere negotii , de novo con-
trahere Std rr '.Da ttmi OanWcn / rß contra,
venire, com rj (hre,contraxiari. Diciktr ttUttn
<9fgent)<m&ctcn. €r bat gegen« owt tviber
tote $tUigfett gehandelt/ inseqvuatcm commifir,
terminoi «qvi dt boni tranigreflus eft, dcfcivit
ab officio. 91* 1 fr er ober gegen bie 5reunbfd),:ft
banfcclll/ amicitix j»n dt ("eure, ncccfluudinenv
viüUrc. 9BiPtTben$unbbanb<to/apac"rione
icccderc , fotdus frankere. ©egenbanbhing/
pa&umcontranum , afho repugn ans.
3erhanbe!cn/ dclaflan operando, nimium *mo-
Icftum efle liciundo. £0 \\\ £d).uitv / n?ie er
fd> JcrhaiÄdt hat / incredibile diftu eil , qvam
diflliciitt ac cunclaror in emendo fiicrit» 3 »"«■*'
banbeln / edam eft coiurc&ando corrumpere de
JlbbiWbigen / auferre , abftrahere , ärmere , dimo*
» et e , abducerc , propr. r mumbtu &pottßatt altcu*
•npu alujvui tolirrt & (xtorq-vtrt* tHbf)Änblg «UV
'4><n / idem qvo.I abbinDtgcn/ibaWcnare , prU
• ' *ari , diripetc 8bb4nbfel.5/ ptwario, fpo-
' lium, direptio , alicm tio.
SJüf b^bigen / tradere , exeradere .erogare .ederc
.< Äkfltw Urfunben anttytattige« / ***** a ° cu *
menta. €inem ein QkicfymC nn$b<Snbigen/ do-
mimalicui dfterre, munus pr»fcntare. (Sein
• ChMtyibt iff ibin aH$gebÄnbtget »orbcn /Patri-
monium om unirerfum exhibirum , datum,
«onceHam cfcek <?<blnflcl an$h4nt«igen / c!a-
ves raderc. fHu^i)4nbujUR^ / traditio jobiaiio».
ceflio*
9chanN&en7 iAm ftr} avod $n:ftanbigctt/ tradere
in mannt , reddere , afterre , orVerre ,. ccdcrc.
S)crQ>rief ift mit nw' bcbimbMef werben / refte
mihi redditat funt literxtua? , aeeepi epiftolam.
ate (criptamv (Einem ben lebigen fty e inetf
• X>Ci\\\C'i bcbiitlbitU'lV vacuam alicui poflcthonr m
cradere. Q^fhaSlDrgiing / in manu» datio>, rra-
ditio, infinuacio-, vufoti admartuatto* unde 7$tt
binDiguttCj9gftt<r / bona admanuationn.. (£tlt
S^.b'nDcr / invcrtiens, ©ebeinbiing / invefti-
turafidedigna. SSehcubfen/ & behandelt/ co
rnicari .»..congredi , uianus confercre.
CinbÄnbfgcit-/ idtm gvod 3btf> ö 1 be bdjnDvK n / tra-
dere . mfinuare , tribuere, impertire , commu-
nieate. commodare.concedere, praeberc. per*
fo! verc. 2Beü>hat lb«l ilÜCH ihren vT dt III lief
eiitvU'b»«'bu]<t / omnem fuum mundum mulie-
beem. in. cuol comalic uxor, (£ntl)^nDiijuit J,
datio » traditio » largicio , donatio , pratbi-
tio.
$5cf)cn&/ bthtribtx i bcfxnbeflfr / tH- prcpi
manu promru»,agilis, tacilii» cclcr , tcfrinu«,
velox ,expcditu» »fcitui^AVv.facile, cito ,cc-
lcntcr, mox, agiltter, cu rfim. 2ßfc bebenb
gibt/ gibt ned) einmal fo tticl/ aü er gibt/ b«
dat qvi cito dat. ?ßebf«be J^iBb/ manu* do»
Oa^cxpedita* 9^ebcnbcrV2>aRg/incc.rus cicui.
(Etttnä DCbenbe maebcil / maturarc aliqTid. <£i
ift ein bebenbet ©eilt in »bin/ tpirituf «a^gaot , effi-
caKcftinco» JBcbenbcrKflbt / condJium ca-
lidum,£cftina«um. ^ebenber^PVll/ iravelox,
praeeept. ©ebenbe rebCII / cclenterarexpedite
loqvi> TCrlubili lingvi eile. Qtt W$ \ä)\ci4t
ihm febf bebeub/ puluu aricriarum ciractu c!>,
vena vehementer agitacur. (fr fd)rcibct beben-
t)C7 articuli funtei celecesin fcribendo. Q>ehftL<
be^unge/ lingvacelcns * exercitata. Unbe-
benb / inproperatus , non fcftinacuf , tarda» , re-
miflus , ncgiigent , defcf . Unbebenb rrben/ fer-
mo n e at pr o d uce r e. Unbebenb febreiben/ lerne
vrl tarde feribere^
ißebenbig / dt 55ehcnbüihdJ / Uem <p>od bebend
3um wbenbiaftüi/ fivtauH bebenbejte/ cclcru-
mc, oeydime. ^d) bah e$ nid)t btbeubiijer gc-
{ önnt/, non ocyui qvivi.. Olllj iibc!; enbig / mnut
citow
2>cl)f nDiflf<;it / b<€ / promriiudo , agilita« * celeri-
tat«, indufhia, alacritat , it. athiria r calliditas.
Stbenbiöf eit im S&etikflen / techna, tcrfucia,
rafirioc». S^ebenbiöfcit beg 3orng / prweipi-
untia irae, lläbcf)(I^U]fcit / mora, ne«ligTn-
tia ,<un£t.u)0,<kfidia,tardita». ©iellnbfben<
bigfeit bureb Sieiy ubcrnmibcn / induftru tardi.
rat cm cocxigcrc.
•Dämmet / ber/p/ur. Jö«5^tnet / maiieu*. Eß
.i<^n? / ut Summer 1 runb / kommet *
00 litt i / frebtndituT ttnrlur mim mänu , ut in-
ßrumentum mamu. <£p($e am J^ammer/ ro-
ftrum mallci.. Jf)6ljerner .^ammer^/ atuu
@cbl4cjc| / malleu» ligneus , tudet. vBiiel am
J^amnier/ manubrium mallei. (£iftühammer/
mola vrl oftu-ina ferraria. Oelbatnmrr / patus
in moläoleäria » qvi m fubhme rvtüw, mox dt-
cidtm fubjrüd comminuit. OcbimcbebamnuT/
malleut ferrarius, ^rtmmbammer / pleftrum.
v? treitbammcr / alias Opueb EJ'Cfcbctta»/ fe-
curiiAnuionu. Xreibbammct/matcolaad tu>
bcia
i 75?
bcracxtundcnda. iiirluiiier / cormx. Jtupfer
batncr/ mola vel ofnctna «raria, aU'cu 0 ertlich -
t)&rt«. ©efclj Cammer / roalleui legt« vr/con-
üicncia:. t*kim§en$bammer / ftimului con-
fcicnnw. tylanirbammer / nx>trmt Di« ßuety
bmOcc Saß paptt [cfctocjcn / nulleu« ad com-
planandum apeu». «gpiljbamrner / mallcui ro-
(r rarui.
j£><5 mmem / mal I co co nrun Jcrc , eudere , cvjui com-
pofitafuHt : ©nbamroern/ fivt bcbAntmcrii/ mal-
le6 ftiparc , coaftipaxe. «Berbtr rnmern / firma-
rc, obrirmarc maiico. 3«ifammenb(immern/
aceudere. 3 f r b<J ramern/ eudendo rtolarc , de-
pravare , difperderc.
jammern/*»/ «^w. wrt>. # We JFKimmerung/
ip ic actus eudendi, Jr^ contulio , >t. (onus Co-
nus maJlcorum ex perctiffjonc cd aus.
J^.unntivl.-iii / dtmin. mallcolus, nslttfunt
durifibrorum £5* automatariorum minufeuli maüti,
ßvtmarcuii. 3nßnimfiif> /^(gtiirimbänrtner»
Irin / mai leol us fidium cemperacor. SReifttr
S?\i\\\\\ui Iciii .■ citcria crKgics,mimiciis maicuim.
.OrtütWliTcr /fcc/qvilibct faber fcrrariai yiigna-
riut.qvi malleiiadpcrcuticndum ftvecontua-
dendum ucitur , mall car or.
/ fcct / dteitur avU, nomine chlo-
rion. SOjCllU'r JC>i»nmCTlÜlg /fumitur prodiabo-
lo , it. mono , vel mimus in comaedits fic appeÜM-
tur , alüu ^ans VC ur | \ .
^iinf/ Oct/p/wr. car. cannabit, £5 cannabum.
©cn X>anf aufteilen / cannabim t'olc ficcare.
Jbauf brethen / cannabem decorricare. .Oatif
für Die Sügd / fernen cannabrt. ©en #anf
fctivitwcn / comnunuere. dnln / carminare.
Spinnen / ducere , ner*. (Ein f autar Jj)anf/
fhipa. ©rbrebeter£anf/ cannabis torta. W
.*?anf f/J aJtrHrvum Jpdinfin / cannabacetn, can»
nabioii«. Jjdllfin JllCb celacannabacea. .hart
fn <9 trkf / cannabis mtorra , lorea. 5ln einer
J^fafwen J£>ol,birn erroorgen/ Iaqvc6 cannabi-
nö (uflFocari. J^x^nfin jf)a!SbanD befr-mmeu/
ftrangulari cannabc rorcl. .ftiinftli Littel/ vertu
cannabina vel fparcea. /j^nfltn») / 0<t / avü,
nomine Iinaria.
£ang/ hangen / i« nnnge/ tu tangft/ er
bingt / wir bangen k. 3* Wena ' friengf ' 9f '
bangt / & gebange«/ pendere , h«rere ,propen-
dere , it. Hacccr« , flaccefeere. (fr ban^t ^e^
opf gewaltig / extreme paadac ccrviccm. ©er
— J^a 760
^)an bringt bie^fügtl/ gailu« dcmitticaias. £ie
Sterne bangen in ber H\t/ ftcilx pendem in
acre. 9ßer MMt / Der bängt / cxinfcxnonulia
red cm 1 10. aüas bangen foü / erfeuft in remera
&Ua§er/ vim faconim nulla calliditas nnecre
poceit. <££ bleibet alloJ b^gen/ omnialcpce
proceduoc. J&iingen bl«beu/ inhacieicetc.
^>angenb / aAjeä. p*rticip. pendeoe , vergens ,<nclt>
nana, inclinaius, it. fla«cidus. $$pr (id) bun<
genb / pronus , de vex us. 3urücf baugenb / Tu.
pinus. ^rumm bangentL / obhqve pend^ns.
.'."),- !uaii\- Obren / aurci flaccidas. i£tntt 1 ber
bangenbe öbien bat/ flaccua. ^angcnDc^lnft/
in rebm met/ülteii Aicttur : fibra mcarva. j)a\U
geUber !2Bagm / efledum, carpentum, p 1 !cnr um ,
vchKulum pcolile , arecra. j£>ail4<nb Ob|t/
fruftnf pendcotes. &ecbf$bangcnbe <5aej>e/
Iis pendens t &litispcadcntia , eüiiu *i«i)ti*
bangiqfeit.
J£>iing/&tl7 proptnllo, deJiviras, it. confpira»
üo , «oitio, adharfio. f£i i|l a\ltt ein ^»ang/
omnes in unum confpirant , minfice uniri funr.
2>c r dieebt ^bang / lirispendentia. <£in Zfitbtt
bang / ftifpcndiurn furis. (gin (Eelb|ib<ing/ fu-
fpendiumfui ipfius, autochiria. ©«V jjeile*
joang/ momeutum t empor is. ©er Äe^clbang
Über einem beerbe / ahenumfuper focum de ca-
teni pendens. Hut prrtwet Qkbdnge/ t»«i/ propr.
pcndulum , vulgo , pen/ientu. sjruebtaeb4nge/
cor y mbus , encarpa ,orum. XtwiMaW I °*
raenram , interanea vituli. örgebange / ftala-
gmium, inauris. ©ebenf rtiam tß y balrheus,
3D(0Cfl^ X04ptyfy*& I cmgulum gla-
dii. Alüu ©ebenge in nuueüü promißue dtcuntur
appendicct pulmoni«.
J£)drt0c( / t>et / piur. Sympal I uneut. Duuar
etum JP>dnfel. Äe^cIbäStgel / fn* J£>oufel/ anfa,
pve cireuit» aheni. j.m 11 \ c 1 an einem £rinfgc
febin / natu«, ©er # rüg bat -£4nFet / anfarae
elr uretut. $MUmn4ngel / unn hgnei , eorbet
9ro legenJii pemk fußmentH. Jjpangel / f' ve Sp&n>
fei iß climaüer, rnßrumentum ingrädtu Jcan-
f:U , dt avö shetu & lebetti fuftendimm, Dicitur
rtt*tii«/t6i2taiuttc.
Jbängig / B'^>4ngieJ>t / «Ah pendului , pcnftlis , aa"
iants» ti. prorogatus, Widern p/od ^ängcnD»
JP)Äntjigev SXeicbltag / prorogara comiria. Jfr&nt
aige^ SOi^nl / labeo. JP)4ngiger / fivt bangen;
htt I Jtiber 2^ein/ rinum pendulum,
bl> ti $m
761
762
£unf el / cu / q vaß ©cfoenVel / colus. öauic
Jtlfril abt'pinilClt / pleno* colo* cxoncraic.
Htnc f unfein/ yauf unfein/ Wnum colo apcare.
$lb< ti. jf>erab< Ö'^)inabbanr ? cn / dcpcndere. &at
j&ano bän*jt Die ©trumpft binab / con igiaecali-
garum ad taloi u*cjvc dcpcndcnt. *}lb|)ani)iir.<J/
dependcntia.
»nbÄngen/ *Äg«« » neclere , illigar« : , defigcrc,
ailigaic einem ein Älappltui anhangen / dcn-
ce maledicdcarpcrc , figerc maledi&is. £üU'm
Ctn$ anhängen / magnum nulum alicui creare,
infortuniö maftare , redigere aliqrcm m f.im-
main infelicitacem. Cfr hau U ihm aniUKfobe»
fUllfriO, OH/ conirantiflime illuin feftatur , in*
hxtet ei. ;^nlhinq / appendu , addicio , annc-
xus.acceffio.corollanum. ^viut einen arof>
{en9lnb<»na/ multo» adftipulatorc* poft fe tra-
xit. älthrtnvlUlU / compitfc«, copulatio , con-
junftio. ^Uljdn^er / allccU , feclator.
&tlcimnber bangen / coh.«rere , connefti , conjun-
[i , coagmemari. hn 11 u allctf fein nneinan-
fio.
vi na.
Q>Olt<i 2Serhan4Uil& / Providentia di-
jer / refpondent ultima primi*A prima mcdii»,
omnia aptiffime cohasrenc. 91niiiianbci'b<Sn<
quUi)/ conncxiOt continuatio» commmura.
5l!lfl)^n4CH / fufpender« , laqveö fuftocari, affige-
re, b'ittur ttmm CrhAngen. (Siel) erhängen/
fufpemlioremedium qvaerere, literam longam
ex fc fteerc. Slufbdngting / (ufpendium.
Sinbängen / illigare , tnfigerc. $»ie State Hijf !f nf e
inbie-^.iftn einbogen/ annulo» catenas adha-
mare. (£in ©allein 111 beu $ßcin b*fn«jcn / no-
dulum fi*e tacculum vino indere.
gur^ fiv por fict> f>4n^m/ propenderr. ftni* efipatf
bAngetl/pwfpendere. S3orb<ing /pendigo, re
lamen , vclum , vclarium . pcriperalma. QjJ.'tt*
fdrbonq / conopeum , cortina. jöirlnwi im
<£d)aufpicl / fiparium. Sön'bam eine? i5pie<
qeW/ OD«f (StllUÜOcf / fpcculi am piciuraa peri-
ftroma.
Uberlingen ' impendere , fupcrimpcndere. Uber»
hang /projeäa. Umbinrten /circumligare»Te-
lare , obnubere. Umbang / circumligatura, re-
dimiculum, peplum , conopeum , paraperafma.
Utnhtng, 4 Um.Kbanqe//«»* etiam bull* argen-
re« 9t pactficalia funicultsaffixa» qvjemuhere»
A ntante« getane , alias ein Ho (Ter.
Verbilligen/ fincre. pcrrnirtcre,couccderc. Q\£)tt
hat bi& (lifo IHrMnqt / fataltrer hoc accidit, Diui
iu pravjdir. 9SerI)rt»önu^ / conceflio , permu-
3ufünimei»bangcn / idem yvod aüriiMnOtrban*
gm / cohwrere , <oh ci ctccrc , contiguum cfle,
coagmentari. 3uftimmeilb4naei/ conjungere,
adunare, affigere, ailigaic. ^ufailirnflll^lH^/
nexu», cohxrcntia,alltnatio.
hmferi convtml , fufpendere , f auces cltdcre , gu-
lamilringerc. ComfofitA Juni: ClufbenfcH/ qvod
idtnrß t a< fimplex hcilfcH / <\nbenfcn / affigere.
5Sebenfen / circumdare, velare. S^ebenbenhiiy
(ivt 9)(itbenf en / juxra , una fufpendere. ?3t>r»
benfen / pr*paidcre. SöieterbenFen / iterum
affigere. 3liriKfbcnFcn/rerrö affigere, (gm UB
qebenfter ^ieb / candidatas pacibult. \2hI)i h F*
tCT £>icb / patibulatus.
JÖfllöO/ Wt/ ptur. #eriCjf?e / eq*u$ admifTa-
rins , f»ri rtüun dicitur ein (Jpriitgbcmjfi/ *ßf*
k fangen [ivt \)hn^tt/ qvoJJrrfi'i iir coilu prn-
deal; htnc ttum de cxmbiu diuiur : (3ic MlliJCIl/
Lt. Aintconnexi & pendent ab in v icein. s£m
Uli! : 1 'uT -Ötiuvt / admiflänus an iniolu».
$tt\$\i/tß rti.vti vrt;iflij[imum nomtn proprium Ger-
mameum , Rtgibtu tgDuabwfamiliirr, qvrtn ewme*
frrt MfTfrete* &crttiä oümati funt vrmrt ab hoc
•£><n<j(l/ caballui : Qya.fi vrri Majorti mßriadth
bärbart &vecordtt fotijpnt , ut befhtnum nomina Ii-
btrifj'uü chsrißtmif ÖT tlli'Jliibw imponrrtnt. Cd.
ixat üAtfve , m IsQur , tibi frrfvadnt , nemina »Iis
^anbnrti Se»p»>lt>/ Jtü/ feolf/ übt* »0-
ßram voirm k brutto drfumttm rfft , <p .i trr-
tt tattoiu haut rxigui labtcuii potrti noßn a'fte*gt~
rtntur : Std, qvrmadmtdum ^trilbflrt/ nun no-
Utt: durut ui urfa t fed S^rennbiTi / cor ardensi
Lcopoldus, mhil dr Lfonr h ahit ,Jtd2cut1)Ab 'ß*
amampopuli : 5ißp|f nonlupumfinna! , \r : 5Iü^l<
leben/ Relief; viram bearam : 6V Jf>cnaft» no» rfl
tabaütu , jed ^aubijij / ftvt JOanb»lrt|t/ form de
promtui manu, ©jf/ man Jivr ©fl|t / rxpfir«-
ii/rforris.promtui, habilit *qvap>opltr J^cngfl/
r/iam feribtlur Handagifua latine » nen eqvu* , auf
cabaüut . Non igitur not movrat htnarum qvddam
confonanha , vf taproptr , no» ifco in bathanem ,JtJ
in ipfam vefaniam fsimpirtatem madamtv.
Sythen / Mc/ teilte ui i, tefles .colei , cliterni ,ab
bic fangen [im dubio Auuniur. 5^n>d ^bi^cn/
teft« hircini. €incr / ber bren Jp)cb<n bat / tn-
occhc*. . , ..Hi s cn|.ut, uruium. ^a öcbrotfjtne
^0«
763
j£>05cn bat / thlafia , w/ ihiibia , qvt ttflitulos at-
tritoi habent. Jpobi<bt / ai/. törMbchct) t / colei»
magnis inftrultui , probe mencubcus.
J^infen / claudicare , eß h\y*nltn/ frve bangen/
qvbd claudk nervi fuffrndantur , igqvaß claudan-
tur t vtl -vmdäntur , i/4t ul grejfu -vaallent, nutrnt
& Utubtnt. JfrinUtl habet in prat. %<fy bUllf/tf
binf te 1 conj. t<h bunPe / /«/»n. gehunfen / c# gc«
binft. 6<tnc &et»e binrf fermo ejus Claudicat.
I. f. vxctU.it, tncertutjubricta rß. bfaff imitltr
einer Dem nnfeern nadj //«*.• ©er mit £infcn/
Den fimgebf / brr lerne binfm/ daudo vlcfaui
claudicarc difees . prxrv. de emtagio pravi fidalitii.
Jptllf en gvoft dkitur tirubare , fimulare , fubleftae
fidei eile , qvaletfunt pet~verfi & ' cccultthommti qvi
re8i vti non progredtuntuTt fed latibuta qvamnt
eblujvif paflibus meedtntet. Sicinfacrk : *JtnC>tT tl
©Ottern nae&hinfrn /tJ.fß, qvodptx fe fe rre rc-
ligionem veram * finecram , inrerim tarnen
cordc aliud fentire , 4 idolomaniz dcdicum
efle. Compofttafttnt : 9iad)hinfcn/ daudicando
feqvi. ^or(f}infm / progrediendo titubare.
v&egbinfen / occulcre fe ,A cläm e vadere. %( Tt
hinfen mulium claudicarc, vacillandoinhiare,
nurarc in actiombus luis
J5>infer / J£>lnfenD / * .fpmfettfer / futß. & «4. clau-
dui 1 claudicans , cirubans, vacillans pede. Um.
tut etiam hmFid)( * binferlio). Amt crin / Die/
feemina claudicans. .fpinfenbe $r»ft/ nuncium
trifte, mfclix. Der bmfenDc $ote Point nach/
rumore* dunorei fucccdunc , graviorfama in-
fcqvitur , nuncii infaufri adverfa afferunr. jP>m •
frn etiam »Iii duleüo effertur Jpire n. Verum &
tpfum Jyi%etl a fonö etiam expomtur : fingultire.
Jj>infnna/Die/ &X>a& QeMnfe/claudicario. vacilla-
tio greflu, titubatio. Diatur etiam t>a» JMicn &
J£)irung / qvod alteri flgmfi*. fingultus iß.
SeilClCl / Der / f /«r. ^enßCl / qxafi bet beriete!/
fca$(3ebcngel. Jcmjcl forde», globuJi
caenofide vcllenbui dependentes , vcl iuqyina-
menra villisadhxrencia, &>in genneomnif fqva-
lrr, fccditai, ipurcitia, illuvics.cccnum » lu-
tum.
£cngcln/ * 9eten<)riB/ coinqrinare, confpurca-
re. contaminarc, fordidare. turparc, feedare.
5?\cfcngclt fron / fqvalere. fordere. 2)n &flfl belR
^Icib gati| brtrnqrlr / veftem iuam pol?uifticoB>
no. ©ein ©cwi§rn mit frfirrn befcnqeln/ cri-
ounibu« coniaiiiiaarc vomcicncuiii Aum.
764
Hengeler/ Der/ violaror, confpurcant, foedans,
contammani , impurus, ipurcut , pollurut , co«
inqvinarus. 2englerin/We/f«mina fqyahda
& fordida. n
Xengelung / * JBefengclumv t>u/ foedicas. fqtalor,
ipuremes idemqvod&tlQcL
Jeng<|i((>t/ adj. » *dv. fordidui, & fordide, in-
qvinatu», cyinqvinate, impumi, impure.
Dingel / Der / pi. dw Slrifleln / «6 smiqvo unten/
figere, magere, qvi venit ab bmtejeil/ hamus,
uncui , fpiculum , harpaco, qvafi dicas ^flnfl«!.
5c5ienenangcl / aculeui , (piculum apum. fs\\\\ t
niebMngel/ polui, rertek, cardo cali. Jü r<
angel / «rdm« * plagul*. ed)ifangel / an-
cora. ©ie frfoV mir Dem Jlngel fangen / capu-
re pifeej arundine. £in ^upangel / deeipula pe-
duui,murcx, aJtas Äittiafcri/ Jllftlpi. tnrnt
(Üien Dingel legen / inHdia« alicui itruere. ich
jrci|d)en $&r unb Qlnge! fege«/ ingetere fe in loco
medio , inter for« * cardinem , prov. de rebus
*j>grejfu pericuUftfmU , alias: a fronte pr*cipi-
J' u , m ' atetgolupi. <£rbat&en£ieb*anqelt>eri
fcblllCTt/ illccebris amorii irrcuru»* captuseft.
3leretiangcf / dimntur axiftae , qvae c gluma emi-
nent.
QIngeln / hämo pifeari. (fr angelf nad> titln €bre/
olonam affertat manem. Htqtu cnmpofitum rß ;
Sraiigeln/adhamare, infidiisincludcre.laqvcci
irretire. n
«tfriet / Der / pifeator. Seddin etiam dicitur
pirata, für man timui , hamiora. 2lngIiTin/ Die/
famina arundine hamata pifcibui in/idiant.
Slligelid&t ) adj. &adv hamatui, aeuicatui , ineur-
vus , ineurvatus , aduneus.
Renalem / D40 / dtmm. uncinului, hamuJui.acu^
leolui.
5(nfcr / Der/ plur, 2(nf<t / ferrum adu*«™ ad
[ißendai navu , unde Latinum ancora. i^Pi'
£n/ ODer -fOafetl am 2iiifcr/ denics ancor* ,{ive
unci. ©aö 6fi( bei UnUvi/ ancorale , prym-
nefium. ©er «5alf < vti 21nferö / fober /he in-
dex ancor* ©as JÖolj be5 SlnPertf/ crux lignea
ancorx. ©er gro|te uni) febroerfre Slnfer/ an-
cora facra. SSor 2iliFer liegen/ commorari m
ancoru. ©eil 2tnFer beben / oDer lüften/ veile-
re, tollere, folvere ancoram. ©er QinFer fd)lippf/
ancora reprat , non ttmt. ©er «Mnfcr halt / hafV
ancora. ©en *3Infer faOen la^en/jaccre
ancoram. .$)^fnung^auPer / fiducia »ancora fpei.
%bb iij 2i n .
»
76$
S)<x
766
Rufern / figere ancoram , navem ancom ftabilirc.
in ancora fubfifterc. Cempeßtum eß : (granfern/
capcarcauqvid, adipifei veJ lnctaxi cum fraude
iaftutiis.
flnferitt>r/*4.ancorali« , ancorariu*. weriebte
tgctle / funes aocoralet. *Untfri(5)tirr (SrutlD/
fundus ancoranus , ancorit ägcndis apeus.
$411 t ev / Vet/plur. fctf Äaiuet / araneui , ara-
. nca. Aiulti i Cancer , yi«e« (jvoiammido refert,
de Juri putint ,frJjalluntur. Lß enim a & Att$t\V
Je parieitbut fwe lein fuü pendet , qvAp
dicai ©cbanFcr. $ilbfanf<r / araneus 013er.
Jtrttlif «Mfcr / araneut cruciger, immanii , ma-
jor. 9i}a§crranrcr/cipula. fcertfanrer fpinuct
eine Vrpiunnjcbc/ araneut celamtexic, (ufpendit
caOcs. Da* öcfvtnoft btt Äanfer abrebren/
optras arancarum columms dejicere. <&T fpill'
net afle* awi fid) felbjl/ nie ein Äanfcr / omnia
exfefingit.utaraacus, KwlCtttumtücuieß,
Carcinoma niluw.
J?Änfcrlria/M/ dmm. aranea-la.traneolu».
^ an ftrrd)t / äd\. arancofui. £anfcnd)t< v* tan-
ßel / caulcs aiancofi , u f. tttii sranearum con-
ttxti.
Aan6/ &«/ p lur - «^anfen / oim semidem,
hcros, dein Je megiftancs, unusex magnatibut
& proceribm , äntoqviffmu vox CermtnkA , Aoroi-
mem potentem, dtvttrm & exceüentem, poßes etiom
[ottum&coüeg*m,item(h merc/üorem JolUärium&
mArn*rium JenoUns. Lmge k %Q\)\Ximci fig^i
V* 1 i.fro$, ft/f nomi«4 propria confiinJenJ* non funt.
2lni/ yvaJütmrß, in fpteie gratiam t^gratio.
fum , denotät , wi/f nomwa proprta : 2tnsfrU't>/
Snebcrt/ 2*nfend) / »natjclm / »nfcgif?,
2fft6ttttlt> / 2Jn|ltat>r. Hwc eftom Aafibun,
.f)an$baurcn / r. e. pr*clari hberi hommcj.
<£r ttill immer ein ^refer $ani fenn / fupra for-
eem fuam asftimari yuU. ©C* ajOtfcn ^anfen
fpielf n / magnifke & fplcndide ri»cre. .panS tn
allen ©afen / ardelio. polypragmon. $C\ni
Oitlber ber SRaitrcn/ gallui in (Verqvilmio jeu
' «meto fuo. J£>an* Unmtlbt/ Homo morofus,
cortum tidens. JÖan^ ^iljmaul / Euclio , trico.
©repban^ / Äleinban^/ * SJiittclnan* / u* ^/t«c«
frrvos Tri filios fuvs *d Afferentem vocare felrnt,
nvaft Acut : Johannes natu major, minor, 4c
rnediu«. $atKT»{)an$ / rufticui . agrcftit , (ti-
pes.inmiiit.; ^ibelban^/nugiTcndui , nug»-
gcruiui. 5ebcrb«i</Thra/o. ©aff&anS/fpccu-
lator otiofut , bknnui. Xarfiban^/ /ivrZUd
\\ez/ paüinator operariat. 9)v aull>t\nö / labco,
ofciun». bracht' /*"" V"U)an*/ oftentator.
Tlwaic. (tdjiualbaitf/ unaa, cuminifcaot,
j£)icr roOtlCt S(t)mall)attf / ccrebröpalTcrino hie
vivicur ,caput balccitpro obfonioeft. ^eftan»
büJli/ five &(i)ab\)aui/ corrafor divitiaruzn,
homo fordidu» , ülcm lingens. (Scfeltar (t>baH»V
mina» mtonan». vr<t>irciB</»** (Eailb<Jtt</ o«
io»pudens,fcrrcuin,piopudiuin, frons inrore-
cunda , porciu. (Ec^lump. dt^~<htoVHPr)0n4/
dirtblurus , coenofus , «rnum. ^tatlbans/ p<r-
tuux , ftipe« , truncui , caudea. ?icbco> ßi*
©aufband / lurco , barathrum , vortex.
JbtinfC/ "bitl faedui, coniilium, it. mercamra,
fodalitium. Hinc&mfc\\t*X<f urbet hän/edtK*,
W'<&an0graf Ritobon* Akout judex, qxt Atitiu
km tdmercMturdm pertinenttbm cognofat.
J^iinfelCB/initiari myftexui iocicraui,daid fym-
bolö aiiqvem in fodalitium reeiperc. Sed s
J^änfdcn mgtmrt figntfiest aliqvcm prodckÄa-
menco habere > di&is ludificarc.
J^äufclcr / Oft / deruor , imfor , fcurra , cavillator,
fannio. m .
J^änfcfanfl. / *it/ initiatio roercatoroin juniorum,
iL iniüo, iänna , fcomma , ülufio . ludifica-
rio.
^)ap/ ^apen / Qcbapet / *ß r»*
(Stopcn/ apertö oreintueri , inde ventt ^>ape«
ren/impedire, moram caufari ,i/.contrcmifce-
re ex re infoiitl & ftupendi vifui inexpeaato
objeda,
jp> t i per / t>cr / hieran* , cunöator , morator , aper-
to ore obtuium in aliqva rc figem.
JE>apcri(&t / *4 p«g« » ^8°'* » r ° co " • lcn *
ru$ , defe« , ofcitani , hiani , $5* : ofcitanter , len-
te,rcgniter,pigre.
ACIC/ *M/plur. t>te ^)flCC / crinis » P'l"« 1 c °-
ma. J^aranDer^tirn/capronae, SBeibcrbar/
forn an ber (Stirn / (Borbar / ©rtriUt/anaat.
gremDc^>arc/3opfbarc/ caliendrum. ^al|d)
.n ; ir / crinc« emenoeii. SRann^har/ cxfariei
fiter/ ber langer bat/ c*rariatu». föplfa,e!b
J«/ cxfaries aurc*. SBcibcrbar/ «ptlli mu-
liebrcs ,coma. 3^pfe wn Jpaxtn/ cirri. Äraufe
Äar/ cincinnu« , capilltis intortut. C^pO^tcne
Äfit / enne« intorti. «iifqf $M f «P l11 »
pafli. ®efdmmt^)ar / capilluicomm» , pexui,
compoGcu» . UngcMmmt / pcrwicit £ar / »m-
* comeui,
767
£a
768
<omcui , impcxn* , horridu« capiilus. £aitg
JfyaT I promilfut. ®tfrttlfelt J£>ar / coma cala-
miftrata. Qxbiibert J^Kir / confpcrra pulvere
Cypri. Qxfalbet ifilncchfU^c^ J£>ar/ coma un-
§ sentit dclibuta. QftMR J£«r / cani, ©Ute'
aih'lMr / citragra, vmtgb ptka Pihmc*. 2>iif
Jßar/dcnia. £>uime/rara. (r cblcdu />U co
na plana. Jgwrt J£>\ir/ ngida , btfpida. SOdd)/
moliicuU, ianea. Jf)ar am SluaenlicD/ aKa.
Jjwrin SRafentödjern / »ibriflär r & vibmlir £ar
befommeu/ p>hs Tcitirr. #at tr.nhtVn lafcen/
frommere capillos. J^Ktr Ablk'bllU'tl / capdlum
dcmcre.refecare. Clusreilfen/ cvellcre. (eTUieiU
in he .öar faden/ ooec beo Den £aren raufen/
mvolatcahcui in capiUo», lamare. lacerareca-
pilium. JP)ar fiSflt aus ■ capilli defluune,
proftuunt. 2lnt>fallung btt .Ö.irc / alopecia r
detluvium capi Horum. Vr rnipi'll.UC/ capillui
r che : n us. Jpar Unber bell "Jlchfr !n / pilr tubala-
rer , grandcbalar. Jgwr alt ber vf Cham ■ pubes.
j£>at an jungen O^gel*' lamigo. @aud)har/
jului, barba prima. QJfcrbbar / (et* eqvina.
5rilUfllI)at rßpJanUr dtaa capillu«- Vencrit, adi-
aimirrr.
.£>iSrlctn/t><J«y üwiir. crinef narri , crmiatlh
capilli. J^jrlein an ben <c tengcln / coma pilt
feaporum. J^>jrUin an bm wur)cln/ capHla-
raenc» Um ein £4 rinn hat toi hl es erraten/
argurc conjecifti , rem acu tcrigifti. <gr ttfeD§
ci auf ein .yarlcin / perfpu-uum * abundcexplo-
ratum eft ei , penitiu & pcrfpc&iflimc cogno-
fcifc
^jarfn/ in«/" noneJF,frd fid) baten/ pilos dimirte-
re . a/iir r/i«« autfMrc n / fid bebaren / crinibut
foedarc , retUre. S^ebart ruerbeir/ criniriyaru
nes emirrerc, habere- piloi. ©ie ©clegcnbeit
ififornbehart/ unbhinbcuFahl/ fronte capilla-
raeff, pofthar occafto calva.
■O^rieftt / Jjurig / * J£>annv *<ij. tfafa. pilofus,
capillatmv.capillarif. .i;,; richte f&lättttt folia
pifofa. J£>orin(Bieb/ cnbrum (eracium. Jj>ov
rin5?lrib/ cilkium^ SKothuricht / ruf». Un«|
ft(Jrifl)f/ glaber, depilii. JpaXtbATi(t)t I Iura- !
ptlu». <Xaud)barig / hirfuui». Sieb*3ottd<
narig/ villofiu.
fSatt/ ÖCr /p/ttr. 5?drff / fcarba. rtl h^mnsfi
b C l) d rr ' mrntum ervriium feu pihV oofiium. -©a r t
6lll5en ' /»xr abnehmen/ refecarc , tondere , räde-
re barbam. 3Den95acf freufdn/crifparc. 5lnf.
fcfjvii / calido ferro difponcre ^cn an ba^
erftemal fd)4renla|etW poncre, deponcre bar-
bam. Öeu45art fireicncn / mulecre barbam.
triiiern in Den $avt greifen / barbam tUaü volle-
re , illudere ahcui. ? a r t beginnt ibm her«
OOr ill|ted)en / pnmam lanuginxm emittit.
nein einen &art »on ^trob marken/ vm.BzL
pum obrrudere , verba dare. 2ttct fid) im ^ar t
ai .uu Iahtet / beut bofirt man julei? t gar auf^
8Jtattl/injurix leve»tolerara^graviorcs in vuanc.
£et ; £>\U iiert Den &erl / barba facit viruin.
Ülllltebart/ barba hone Aa & pr» cu/wo, oßuo 4J-
•ntäUt. $&auerfibart/ batba fordida, ruftica.
$DCf6bart / barbitium r barba hircioar ^vei t •
tjdEt/ barba lata. IDitfbarf/ denfa, opaca.
hart/ barb* pircium. Stöbe« /fw ^frauchbart/
inculu. glattfbart/ barba linea. ©atidjbart/
primalaruigo. öei^bart/capnna barba. @ratl'
ba vt / fubeana. ©rntlbeirt / m vefti« , veft iceps.
^>clmbart / buccula ,fivr buccarum tegmen , prr
qvod fftrihu dueitur in gtdti. jf Icttenbart/ barba
IqvaUda. iambart/ promiila. ^ Miitir'b.UT/
viril. s. SDlobcbart / compoHra. vr 111 Ol ne-
hart / iraberbif. Rotbart / aenobarbus , barba
ruta. ;\oijbart / barba Ipin-ca , fada. 6d)am.
biin / larva, perfona. Vrchivciicrbart / barba
Erohxa , unmifl.1 , prolufj. v£chunUjb(U't/bar-
a nigra. v*paltbart/yivr3n>iefelbart / barba
bilulca ,rphenopogon. V^piffbart / baiba acu-
leara. vr ti'PÜ'lbart / barba obtufa, decurtata,
rruncata. <r rrohbart / ftiammea. vftrmjpban/
impexa , fetofa. (Stll^bart/ barba crccla. 3tt>i--
rfclbart ifivr ßmMbatt 1 myftaav giegenbart/
aruncui«
iSartlein / Vas/ dlm. barbula. ©er rin Flein 554r(*
Tein bat/ aiüu 5öartnt(innleinv barbatulus . £cffcf«
Wrtlrin/]u!us.
garten / &frcqvrnti}v compof. bebarten/ barban»
emirrerc , pubefeere. \rrilin)Dibeoartcf / den-
(am barbam ahr , geffec , muinbarbus cfl.
^d}if(htbebaTtft / maicbaxbus. Ungebiirtrt/
inveftif. 95artenb/pubcrccnf%
sSartig / jhx>%fctiq / *d\. td. qvod gebartet / bar-
bams. i? in buTttger Jt-erl / adolcfccni bacbtl
prxdicus , confpicuus. Unbiktig / imbcrbif .
^orbir / five^vod ußtatm r/r, Q5albtr/ w
prepr. barba ror, barbiton<or, rafor , abufive r t-
ismdicitur chirurgufi Sri chrurgw proprid fioni-
ficationt exponitur VOunT>at\t. Uwe SSaftiri
funff/ arf chirurgicat 95albh;erin / t»u / contÖYif
nxor> pilicrepa , tonfitm r rontbicula. ©er
^em
7 6 9
770
J^enfer ift gar ein ffb irfer 95aIWr f non condec
• eimrfex , Ted dcglubic 2)em ^dlbtr UKÜft bie
n£*c f ommc tl / vulnere curari , oper i chirurgi
uri.
Q>fllbirftt / abradere , refecare barbam. <Bid) lim
(in ^abr^elf balbiren lasen/ annui mercede con-
for ein conduecre. £r Dalbirt jid) felbft / merce-
dulam conforiatn iUeipfc lucratur , Tibi ipfi bar.
brroafor eft. Wff balbtrrn/ leniter, iVavirer
raHere. ÖSilbireti / bajj einem bie !Hugen über*
(}f|>en/ obtusa no»aculiiondere.
$5albining / Dl« / barbitonfura , refeöio barbae ,
barbifecrura , rafuia.
S5albivif4> / ad), conforiui , rafilis , mote dt corffve-
cudinc tonforum.
£3arbe/we/ ^Q5arme/barbo,muiius bar-
bacui , pifets fluvtacilis» a f&dVt d&w , qvu fe-
cunJum os , utrinfy btrbA conftieuus tß , ejus dtmin.
<ß $4rbleüwDae/^eerbärbcl/ barbaiula.
9?ar(e/ew/p/»/r. Q$arten/ afcia, fecum, * fi-
militudine myftacum. ln.it frov. (gic b^bcn
55<5rte Wie ble©chlad)tfc^rocrte/ nutriunt bar-
bat immanes. Ab boc 55arte non {olitm tß dimin.
©drrlein/ fecuricula,/rieit«m<hartifan/ fvod
patttfärt finbunt, hartavelitam.&^Uebart/
bipennif. Porrb qvidsun üb Wr ©arte dfdueunt
Longobardos , populos Gtrmanie, qviahngk bä-
püvtlttattbtu ufi frtißtnt, aiu a long* b*rbk deduci
malunt , gangbArtCT / «Ja Stunde , ovod in medto re-
hnqvtrmu.
ijHirf/tf^atfc /?'"-• Dorfen/
gonum, pfaltcnum, baebitu«. Hinc iß bar-
fen//n>f&ie4drferptelen/ pulfare barbitum,
ludere pfalteriö.^arfcniH/citharadus. ^)aii
fenfcbligcrto / chhariftria. 5f/< ^>arfcnift ttiam
rafor 8i w grnere fidicem dicitur, it. pfaltcs , Öf
i)arfcnfd)153erin/ fambueiftria , SSTambucina.
S^attl/ Det/p/.cor.urina.locium. £W.15rtin$.
Sri bontßtus dicitur, qvam Brun* / CJri*/ #
Dlfl/ pro f W>» ramm omnibus vfrecundiffimeufur
9 fatur 2Ba§er/ «<: OSafer lapcii / pro £arnlaf
Jen/ urinam redderc. ©CH 4>rtTIl »erhalten/
urinam recincre, fupprimere. .£>ain bc»
feb<n/ urinam infpiccre , (pecrare , ex urina
conjeäuram facere. €ine Slrjneo / tit ben
•f>aw treibet/ medicamcnrumdiurcricum, uri-
nalc. &eu J[>arn cvitfccfrlt / urinam eiere , ex-
ciurc, movere. j&cfltaRtuna, M #aM$/ ifchu-
ria. ©rief ßv< (r d)leim betont* 1 fedimcn-
tum nunc.
J^ariien / mejere, mingere. urinam faeerc, unnare,
vetieam exonerarc. <ftid)t barnetl Pannen, uti-
nae dirTiculcarc laborare , cormmibus in redden-
dä unnä afflig«. Ejus atmpofit* funt : Slu^bar
nen / </W ii/. <•/? ac tarnen / reßeam levarc
Q>el)arnen/ lotioaliqvemafpergere/fM coni'pcr-
gere , aliqvem pro maculi habexe , commm-
gere.
tarnen/ ©a« / miaui. ©fl* tarnen nlcft t r>nlten
Pannen / urinas profluriö laborare. ©n J£>ar*
ntcbrcv midunent.
fyazx I ^arcen / gefjarret / expeaa«.
confiftcrc , roorari , (ubliftcrc , operiri aliqvem»
permanere , it. durarc, fperarc. ?luf C ineu b vir
ren/ bii er l omrat/ pr«ftolari aliqvem, fubfilrerc
donec adveniae Sergeblid} harren an einem
Orte / fruftra (c cenerealieubi. %X an mu j auf
(i)Ott barifit / Dbo confidendum eft, fperan-
dum eft in Dium. 3luf eine t^clcacnbcir harren/
occafiooem dcilderare , faeul rarem expecere
j^arret/ ci töirb balb be§er »erben/ durare &
vosmenpfos rebus Tervatc fecundis. habt
mit Verlangen gebnrret/ bi* bu f dmefl / magna
mc renuic cxpcOacio tui. &tt 3>c§eruno, bar«
ren/ allevarioncm fperarc. ^inen nad)
bem anbern bnrren / diem ex die expettare , vei
ducere. hiermit will td) borren / bti »ir jn«
famincnPcmmen / refervabo h«c in congrcflLra
noftrum. J^pffcn iint> Marren macht manebem
Jinu Marren/ fpes rcficic dominum, fallic de ipta
fuum : Sxpe fortem in fpe frangic expecrano.
£arr eine 2ßeile / cxpc»Oa paulifper. 3eft f an
utib maa, nidjt langer barren/ te morai ncaen-
cem diunüi operiri nec lubet nec decer. 3$
bab lange auf ©lürf gebanet / longum ett qroU
forcunam imploro. Ungebarret / incxpeÄa-
rus, improvii'u«.
jrparren / oa» / nom. verb. Die J^arrcv t^^arrung/
expectatio, manHo. permanfio, commorario.
dm ac .0 , tractio, mora. <£tn>aä in bie J^arre
treiben five fpielen / irahere, protrahere , produ-
cerc aliquid. £ing rvirb in Die Jparre
nid)t guttllbn / conrinuatio hujut rei magno me
maaabir infortuniö. £)a$ J^aiTCH i|t bem
2(<cbtburftigen befcbwerlieber / al< ba^9lbfcbla#
gen/ mora egenum majore afficit mole(tia,qvara
ipiä fubüdu denegatio. ^cffnung muK bie
£ar»
77i
. Jp .irr ilttl (Kiefen/ fpes certa moram tolcrabilio-
rem rcddic.
j^arrcr / Oer / pro ovo ußualts dicitur Jfratxtnbtx/
expectans , praettolans , oppenens , commo-
rans.
jQ)arrirf>t / 4i|.cxpcc>abundus, deGderabilis , ex-
opcabilit , durabilis, c^cxoptatui , cxpclratus,
fperatut. £)ie barridjte £egierb< roirb leicht
Un.}Cbulbi^ defiderium ardcas facilc ortenlio-
nem contrahir.
Clnbm-cii / cxpcöare, fperare, retineri aiiqvl re.
21nharrung/ t>i(/ cxpcOantia.
Qluöb rren / edurarc, it. fpem omncraabjiccrc, ex-
pedaado lang vc rc, moram nullo modo fufti-
ncre. (DiO ihn fd)i)U aa^arrm / edurabo.
illum. aBennftet Job fomnu/ fo bat m m aiitf»
geharret / mors omaia folvit. Slusbarrun ,
cdurat 10, duramen, fpei dccollatio , uJterioris
expectationis ccfTatio.
$r harren mauere, permancre in propofiro , con-
(tantemefle, pcricvcrare, confitrcre , perferre.
Cfr beharret einmal brayf / in rcarcntiä foa fir-
micer perfererac 3Ber bcf>arrcf bitf an? (Jube/
tar rrirD fertig / qvi pcrrulcric ad extremum , is
fcrvabirur. Sfcbanlieb/ *dj. & *dv conftans,
r^coniranter, firmus, & firme. $&ebanlid)cr
gleüj/ ftudium pertmax. $ebarilich Anliegen/
molcftia urgens. Sb«borilicf>rt Unglnrf / ma-
lum obftinatum. 55ebanlicbfeit/ * Beharrung/
tit/ conftautu» pcrfcvcrancia , it. pertinacia,
c# obfttnario.
©raufbarren/ five SSoraufbarren/ aliqvem feu aü-
qvid prxirotari. opperin, mildere, um. %c\)\\t
foOen nicht auf einen harten / plurcs non debene
expcöare unum folum. 3$ brtrre blo* auf
betne(3nabe/ unici tui fretus dementia confi-
do. 31uf reruebliebe Dinge barcen/ inania fe-
clari, incerta fcqvi.
(Srbarrcn/ id. tß qvod fmpttx Rotten / fic ö'SJer»
harren ' expeßare. maaerc. Std ©erharren
ttitm fignifutt expeßando perdere , cunetando
amitterc »ramdiu morari , donce occaiio clabu-
tur. 3ei'borreil autrm efi cxpc&uionc defati-
gari t illudi morisdr manfionibui.
•Ii. dann , afper,
callofus, prafractus, it. obftinacus, pertmax,
rigidus, cervieofus, capitofus, cerebrofus, ÖT
mov. dure,durircr, afpere, afper ucr. feverc. pra>-
tr arte , per tinacitcr , obfhnatc. (gjneU biU t an>
772
faren/ afpere aliqvem alloqvi. gebt »l)in
bart/ vitam agit duxiter. .pavt )Mrnen/gravi-
ter irafci. Jfv.rt roieber 1)0 rt / tu ne cede malis,
Ted contra audcntior ito. €tf half icf? r lehr bart
mit mir / in anguftum oppidö nunc mcasco-
sunturcopiae. J§art machen / indurarc. J>..rt
t'etui / indurcre. .LV.rr werbt :t / indurefecre.
; rr febelten / reprehenfarc. ^)art anbinbrn/
rcligarc.conilringcre, rc vi neue. -T)ai'J betrü-
ben / inurcre animo dolorem,
beinhart / durus inftar offium. (rifenhart ' fer-
rcus. gel|enbari/raxcus. Steinhart/ lapideus,
(lliceus. äBnferbnrt / compaftus ex humore«
(Vipatus pluvia. [ 4$ütt m ttomimbiu propnh huc
non (pfÜMt, ptdliM funt &ernt)t3t£ / itonfattf
Rctcfrdrt / ^atttttann ic fi^tat tmbm hoc bört
Saxomcum 4bCt}/ cor , & mnnunqx'am JJrt / m-
doitt.] Jfraxtt $eu{e / condjioma. harter
fsxofi i rigor, harter SOjabner / rigidus debiti
cxatlor. Jg>nrte J^CittDe/ manus callolar. Jfyax*
ter Ü?i ann / homo afper, durus , tenax , auftcrus.
4>arre ScblÄge / »erbera fenrilia. gartet
(Seblaf / fomnus ar&ior , profundus fopor.
•p.n re vrehalen/ teirx. J^arfer Vrinn/ dum
cervicishomo. J^arter^tanb/ durus fati te-
nor. jSarfer hinter arpemma hyems.
Juanen gebortet / durarc , indurarc , obdurare*
vi:r n't auf Ungluef aebärtet / haut inrVensf malit,
a.i omnes ca/us oeealluit. ©ebartet IKTbcn/
durah, (fifen härten / durare & purgare fer>
rum. ©ureb 2lrbeit roirb m'e 3»o,ent) gebdrfet/
durant fc labore adolefcentcs. {)e{jbirn I a r r e n
ben £eib / forba durant vcntrcm.
Jpfatt l WeV it. S$t\x tiitf dt/ duritics , afpredo , afpe-
ritas , afpritudo , caUoficas , duritia , duricas , it,
immanitat »ferocia, diritas. &c£ JfrtXtfniJpäxt
tiijFeit ' cor Iis duritics» ingenii atrocitas. £)ic
.fparrebe^aöintert/ rigor hyemis, gclu. Sine
.när f e beFpmmen/ induere duritiem , callum ob-
ducere. Sgteinerne Jfrhxtt/ duritia lapidca. Die
Jjpar te verlieren / poncre duritiem. j£> irtigf eit
bes (Mefcctf / rigor juris, ^xirte einer Schale/
duritics ic One , undt bartfcUAtlg / durkontu.
4)ar(eam $>aum/nodus,ccntrumrami. /">ar.
tii]Feit ber 3? i \\\ i licms feyrrhus. jßärtigf eil Del
tr tuKiana,! / fedum induratio.
Tärtlid) / ädj.&tdv. duriutculus , duriufcule, it.
acidulus. Jfjdrtlicber STJcin/vinum (ubacidum.
<Sr i\* biSrtliehen (Sinnerf/ cd monbus illaudatis»
incommodu , ab humanitatc alicnus , omni«
<£cc officit
775
774
offiuiexpers cft, vulgö: £t W€y$ YOD&Mft
Dtfcrrl oit.
it. morofus, dirEcilis, immanfvccus, illcpidus
auftcre, duriccr, afpcrc, a^crbc, inhumani-
tet rigide, fcrocitcr.
?lbi)«rtCTl/ idmqvoi fimplex $&ttttl / it firmarc.
corroborare , vires darc. ^bfli'fctot »ttbcn.
exercen multis i ncommodis. ^b()ÄrÜin j / cor-
roborario , vegetacio. <*r ift abjJCbÄrKt / oc-
calluic.
SJll6()Ärfcn/ edurare, prasdurare. OlltfOfbßrfft
fcnn/caUumobducerc. to'gcbuttci frureb^r»
bei r i Unql nef / Ubtllttl / labore , malis , ufu dura-
tui. 34> W 'H ibn fd)CR tltlfhilrccn / obdurabo,
' non cedam , audacias ejus obftabo * obfiftam.
^tu^b^'(Ullt) / eduracio, duramenrum.
23crt)5l'ffR/ occallerc, callum obducere, concallc-
rc, obdurarc, indurare. Qcin AtVij\l i\)ta »CT»
bii'tCt/ cor e)us obduruic. 5Jai)a 1'fUIUJ / mdu-
ratio , (lupidicas. ScrftuTtCt twrDctt-/ occal-
lefcere, indurefeere, ngtdura fieri. (^auucv
Vav>v [im.r pervicacia, ob(tinaiio,pertinacia.
QJ.Ti aT.'ft/cdurus,^: edurc.ftupidus, ftupide.
JBtttyBtMtt ©afl/ perpeflicius , Ö*occallatus fe-
n : x. s i5.Tl>iirrc rcr ©tarrtopf/ capitofus , dura:
cervicis homo, cervieofus.
SBicDcr dfltt »erben / redurefecre , denuö concal-
lcre. 23icDcr»crf)arrcil/ edurarc alteri vice.
3cli)»ir(CU/ pcrdurcfccre, lapidcfccre, irroborare,
edurando cxficcare, corrumpere, perdere.
Jßarfct)/ fiMÄ garrifö /«•« .£>artif<&/ «6 *5<*tt
ad). &adverh. rigidus, & rigide, obdurarut, cal«
lofus, Icterus 8Tfe vere, diRcntus, glaciarus , if,
dure , ajbcre. j£arfd)C$ five ptj afoi Sufer/
über diftentum. (Eine barföc ?tiubc/ £auf/
crufta durior, cutis a/pcjra. JfhttfdK (Sitten/
mores ineulei , rudes.. J^>»irf<tk £uft / ventus
adurens.
£a vfd>cn / 2* fapiufcuii «öcrbarfdfKn / risidari , ri-
gefeere , indurefeere , conglaciarc. j£)ie Söul!»
t>c t|1 ücrbarfd)t / vulnus cruftam duxir. £rr
graten i|i wrharfc&t / aflatura.efradufta. exfuc
ca. &cr 3>0$bnt üfrbarfcjxn / in j>ravitaie
perftare, vitiis illaqveatum teneu. üif^ltifie
jirtb verbat fd)Ct / flumma frigorecedi ioduruc
runr. £>er Änabe oerbarfebt in. Der SlBitbbcit/
puer radices maluiae agit connivendo.
tjactimg / inßfctf obdudio , curis , aduftia.
5Scrbar|cburu) ftcrtcS/ adipisconcreno.
• piU !d)id)f / äJj. B aJv. duriutcuius , afpratilis , ^
arpcrc^afpentcjr.
»l?rtr|/ 006/ vi. cor. refina.gummulacry mse arbo-
runt. Efl ab \jatt i qviajaait mdurrfcü &confiftiL
(£rM)0. V J/ buumcn, a 'nhalrus. (*kiqcnbavj/ <o-
lophoma. glicpcnD J^arj/rcfina Uqtida. Sita»
bitcb J£>atj/gumj Arabicum. ÜBrh'ijdKnD ^ar|/
Gummi animx , benzoinum. Cr linfcnb J^»U'j''
aiafeccida. 93oUcr rcfmoius. I>emJ^ar|
glcidj/rcfinaceus. Sßfir^arj Ixffric&cn refinarus.
2) ^)arj treuft XrppfcntDctfe aus ba i5curnc«/
refina. cx vulneraris arboxibus guteatim ftiliar.
^arilVflH) /five ^(ir$ / ÖCt/fylvaHcrcmia, non
ab Hcrcule aut Grata i^kO' feptum . tjvod tp>afi
J'epto univerjam Qrrmaitiam ambiat, fed ab J^HV%f
ob arborum. nhn. reftnam fudantutm copiam , tnde
4anbmKC / aecola faltüs Herein». 2iuf bem
J> r ; tu Mdiboco monce.
SjAX je" / * bd)«Jrjf II / oblincrc , confpurcare rc(T-
na.. JDiciürr f/i4m0frbar|(lt/ conglutinarc refi-
nä. ^cl)ar jtc J5iinbe / manus rcHna inqvinac*.
$AXtftl/ etiam rjl o ummAti coliigerc.
Jparji^ / <Sc .ujicbt / gummofus , refl-
nofus, te/inaceus, rciinatus. JP)iirijd>fCt fBaum/
arbor rcftnifera. X) .ir ji d) ff s $Öcff I! / refinofum
qvid.
J£>atjuug /Die/ gummitio^ 55cbdrjiiug/ ^ t^coa-
caminacio rcunofa. ■.»*•''
JÖarnfd)/ .Garm'fd) / ^^arnofcl)/ t>ft/ p/«r.
^)ÖCnif(J)l/ eflablyatfdf 'fiveduritie. Lorica,
chorax mtliuris fqvamis fcrrcis confertus , fer-
rea tun i ca. SJ5riIftr)vimifd^ / wgis, thorax- fer-
reus , «neus. peftorale arneum. Kfiibnvnij'cb/
ferrum humerale; ^tiiib-.UllifdJ) / lorica crura-
Hs. Slüermannbflmifcb/ planta rfl, nomine ^i-
ftorialis. Älr ib übe rbcn^)rttnifcb/rjgum. €i'
Rfl! III ^iimtfd) jaget? / crabrones irrirare. ^>ar»
Ri|'d} OtllcgtU/ armarc fe aere , ir.adpugnam fc
accingere. Einern ben £armfcb au^ieben/ ar-
rois fpoliarc , vinecre aliqvera.
J^firnfthfR/ lorica inducre, ferro muoire. 5Jont
; ^auot bt^ |trm ^fif c n gebarnfebf / to:us ex «re
xigens, tcÄuschaJybe, cataphraQusicapite ad
caJccm* €» f barnfd;« / arous nudarc , exuer e
' loricam.
©fbarnfdjt / «.V». loricatus , carapkra&ut. C5f ■
• (jd mfebter S^Onn / eqves ca;aphraöus , cata-
phra-
775
phraftarius , clibanariqs. Ultgcftantfchr / mer-
mis.inermuj.loncinon indutus. £ÖUH}C$tir<
mför/femiermis. n$OÜgcbarm|'(fct/ incc£raar-
matura concectus.
D«C/ pnprie eß lapis durut, faxum, olim
etiäm «£>0M dttlum , k Marforum «£>(Ma. $ ic
enmaxtFrßxi ; Hernie» difti aSaxis.qtaeMajfi
herna vocanr. Hoc .()ort / five .£>0M etuim fignol
columen , refugium, pecratn, 8* futnmitacem
montium , tanavam iocum faluti» , inde qvox tri-
builur Dro Ö* Hnoibui hberalonbut. Qct Jp(£n
Vi mein £ort / dominus mihi adjutor eft & Talus
mea. ^prtwi/J/pfrpulfumÖfillifum »rafaf. Unde
vetusvocabulum &orteU oftendere , illidcre , qvod
Caüi diatnt : hrutttr , ofFcnfarc, ineurrere , pul-
farc , pcrcurcrc.
»£>0rn / Od» /p/«r. dornet / cornu. Dicitur et.
tarn yenatorio nomine : £<3S (5ebr5m I & efl non
tarn k AiarfoTum herna , qvam e nofirv themate
JjüXt I habtitfr figmficationrm vocabult Jjpprt ferk in
ommbta. (rpiljige Spfantt I cornua aentiora.
Crd^roud^c/ gering« Jpörncr /hebetio«. 3infcn
/h*£nbcn DcrJ^ömct/ ramicornuum.
Oßilö bat ^rncr/ beftuen onnullx comubus
armai» firm. .£>ut bicj) WX bem ifcPCr / CT ffOgt
mit brn ^)0TRCTn / occurfare capro , cornu fem
illc , eaveto. (Einen bie $6xn<x biete« / obverte-
»« aiicui cornua. £e$ 93? PUM J£6rne r/ cornua
lunaria. £)atf mit bem J£>prn rf o ?; C / cornupeta.
25 ie -Corner Abwerfen/ dejicere cornua. Jpnrt
Wiehorn / corneolu*. stnf bcm.£prn blafen/
canerc cornu.
©amfI)prn/a/iiiJKprbpmmel/ avis nomine tau-
r us , ardea ftellaris. (frnhprnv monoccroi, uni-
curnis. ©entbPril / frve%i\afcbOXXl/ cornu vc-
natorum , qvod ttiam ^aijerbprn dicitur. 2luf
bem ©eiltbprn bltlffll / cornu fignum dare.
©tnifenbom / cornua rupreaprarum five dama-
tum. 5Öl>cf sljpl'tl / pr«t«T proprütm fignificoHy-
nem, cornua capn, no/4< etiam plm/tam fern um
grxcum,buccrot,aegoceros, filicula. hinten«
i)PM ifive SblarRjpm / vafculum arramentarium
corneum. Jf)ufd>l>rm /cornu ceTvi. j(mnill!'
bPHI / liruus. £>fj>fcn»^Ml)cbü'vnet / cornua
taurorum de vaccamm. 0fcrbbom / dicitur un-
gulaeqvi. ^JotfbprU/ cornu veredarii. <£ul
u r brvn / theca pulvern incendiarii , pui veraria.
«ßeerbprn/ euba militant, innfborn / pocu-
lum ci cornu , feu cornu fonnam lubens.
776
Sßu(bt(ri*)prn/ cornu -rigilum. CBalbfjprn/ii-
tuus vciutoi ius. SifflcnbPm / cornu capri-
num.
^)prn!cin/ X>Q*I dimnu corniculum v cornulum.
€iü^ljörnlcin/ feiums. ed>necfe nb6nileiii/cii .
ms. ^d>rptcrbr5mleia / emi volancis comula.
2nbafl;cnile«n / Taiculum coracum pio u-
baco.
-Oovnen / ju ^otn wtifccn/ cornefccrc , ii.alcerius
lundum arare, cornutum facere. öeftöriU/
cornurus, corniger. Qxhfantt 1i(X<J beftias
comubus armatx. Uu^eljörnt / exeorms.
^tVCOgebvmt/ bicorni«.
^pinicbt / hörnern / Jpfonin 1 adjeQ. & adverK
cornuatus, corniculacus, corncusj&cornutus.
hörnerner SSoaen / corneus arcus. @ej(ör«tc
five \)6xnid)tc fyl\tyl cornigeri cervi. $ix*
ni(5te erklänge / cerartes. ^lirmtfjtcr ÄPinet/
ceracias , comeca cornutui.
w£)0rnun(j/ t>ct/ Februarius menCs. Sicdtüut
qvod tunc cervi cornua abpeiant. Inferiore* dn-
mambunc menfem nominant <3pprfcl / i. e. (^patt*
fiilt / qvbdpefu tunc remittat , velpotius : (Spure*
Feilt / qvodjrigorii vrßtgia adhucappareant. Dani
Cimbnq, £>ly tvmflnct / ob Baccbanahum pthtitn-
iiam ; fitere* Saxonei autem @olImotUtt / qv.tfi
ßcialem menJemk<B^i\\/focmt^appeüarunt.
ȣ)6mfd / JQbxliti 1 B'^ornufi / t)te / crabro.
ii cemiculii qv£ habet in capite , nifi malit deducere
ab j£>prficqvus. Unde Beiget crabrona ^oifcl
nuneupaniy qvia ex rqvorum carmbut putrid» stf.
feuntur.
•ÖOmab / yjw J&Omaff / Dnr/fpecies fpirarum
menfe Fcbruarii Erfurri coclarum.
^aDcm / qvafi \}att xttm/demto Xutbn foÖCtrt
pro fordern/ dUü\$ kUftf x\xzx\ t heigare»
alccrcari ( jurgaTC t conrenderc* concertare } ex-
poftulare. Um fein 5at>CT0/ difeepeare le-
gibus de refua. €rT)abcrt gern / conccncionis
cupidifHmus cd. ()4bert UiMCVn / litibus 9c
jurgiis fe abOinec. Um 3?.iricnbpi?f h babern/
contendere de nugis. QÜlfbÖVCn \\\ babertiV con-
qricfcercäconientiontbus. SJovill iK'CfcJCl'bil*
bem / jadici&contendere.
Saferer ■ X>txl alrcrcacor , litipofus , iurgiofus»
controTerfus. Jpvlbertnn / DtC/ mulicr alter- '
cans. fi\£xi booe rc mit meinnt ^abereru / ju-
dica , Dommc, nocences mc, cxpugoa impu-
gnancesme.
tiCC ij
♦
777
778
j£>abei7 # iwiroiotfram J£>at>eretv / 't.
.£>ae\vii Iis« nxa, contcnuo, jurgiam. litigium,
altcrcatio, controverfia. .0 Der anrieten / li-
cet icrcr< , concicrc turbai ad rixatn. \r leilft
dllf j£>Jt)(rct) bin 1U6 / res icndic ad jurgium.
f\n einen .p.ifrcr geraten/ contentiones fubirc,
certamen fufapere , liccm contrahere. £)en
j£>abtT fliUeit / controverflam fransigere, diri-
merc, fedarc Ittetn. \'Jüvn\r. {11 (jabern / con-
qvicfccre a diftenfiombus & concentionibus.
Jpaber rtiAmtß pannus, Ar pannuciae , (£in Stint
Pen/ qvodü, qviinterfe pugnant , veßmrntMfua
mutuö Mfcerptnt ac di'anunt , «/ß pAnmcul s avaft
faciant. Indt ©trctcf>f>aDcr ber tr>cbu|ter / fiUbi
cbclevmaticus. 2ßifd)babet7 (1 j r ÄY.fd? Uppen/
pcnKuius, penieiilus, cV .<;>diVrid)r pannofiis,
pannuceu». Dtimn. ab hoc eß Jf>aberleiU / /irr
AÄbrtlfiny t>as l.ncamencum. J£>äbcrleüt aus
gä^eleiliVlinrtmcncumcarptum/rve voll »in. ®e
febabte*/ ** fi lc- ©ebrebtetf ^öerlein/ lortile.
■OabiTidU / <*<'n b' ai«. litigiolus , jurgiofut, rixo-
iu>. DUüurtliäm £aberh]/drj£aberifcfy/rt J£>a>
bttbtft, £aberid)tet ÜRenfdj / «*Ju
tV.tje/ honio inqvictas, curbulcnrus, fcduiofus.
J^at»Cl'()rtffe c: .U"f) .11 res litigiof*, ton r enr iof* ,
co 11 c r o v e 1 i.e. D'C ©C lttltd>C ff Dnb iUClU' I) vli C
TlffJ>/ aW anbete/ Cleru« amat licet.
*l6lv.lbeM / vinccrejudiciö,caufamobtiuere, au-
ferre litem. £v nai ibmein $tiu4 abgebaberf/
domum per fententiam ab eo abftulir. fint)
ibm alle feine ©nur abgaben werben / omnia
<}us bona ei abjudicata iunt.
Sllltfbabetlt finire lites, valcdicerc procefllbuc, dis-
fenfionibus rtuem imponerc. tri) lange et IC'
bet/ wirb er nid)t autfbabern / dum vim , litibus
operam dabic. mu{j einmal ailSijebabcrt
fei)rt/ cxring»end* candem Iices.
.'Durdj^^beTn/ confifterecontTa alicivem, omnibus
capur objicere €rb«tf«dj frifd) burebaebaberr
acrirer fe dcfcndic contra qvoscunqvc 9)?ait
mu§ fid) burd)i)abern/ prolubenda *is efta tefe.
(£l'babem/ tirmfJ'oiÄbfafcern' lucrari, impetra
rc aliquid contentionibus. 3ßid)nJ al$ Vrcb.v
tien bat er erbaberf/ nuiüaiti re, pr*ter da
jpnum linbus potitus cft. (grUbeTmiO, / Vi-
ctoria l«tis.
^erfbabem / pergere contendendo, continuarc li-
icm. CEBrnn er fo fortbabrrt / muf er iiim Bett-
ler roerben/ mircrrimus crit, G caufa ejus lon-
gms producciur.
3J?itbftbern/ &3lcbenhabern/ focium, confortem
litmm cfle. $02t( einem babern, comcncionis
funem cum aliqvo dunere. (Oi \t greßeu i'eutcit
t|i Übel babem/ contra potentiorcs dimicaaduna
non cft.
iBerbabern^ jacturam facerclitibus , damnum fen-
tire ex jurgii«. (fr bat fein ©elf »erbabert / pc
cuniaroAiam procedibus pcrdidir.
^erbabern / attatem in htibus conterere. (Jr hat
lieb fem fcebtaa anm erbaberr .' plunmum kW
jpons confumde in controverfits. 3erbabern7
a JpabiT/ pannuciae, exponitur detercre, laccra-
rc veftes: undc Serbabert / pannofus, pannu*
cius.
currendo
prchcndcrc, cclcriterarripcrc, corripere, afle-
qui , coni'eqvi , naneifei , obtinere . manus inji>
cere , illaqvcarc. ^U' X aße bat eine %d
bafebet / tciu murem eepir. ^Iiea.cn hafeben/
capere murcaf. Vr tc baben Den 2>ub aebafe^t/
dcprchcnlus cft lur , in cuftodiam mifcruni pr*-
donem. J^afd)eit r.'i^m ucmmnqväm tß: Clam
funipere, furan. vr vielem O^aepbar bie Jpüner
l)afd)Cn/ vicini ^allinisinfidiart. ^diioili ihn
neeb ijeroiß bafdien / in cafles neos uuqve in-
cidet.
Jf>afd)er/ t>tt / eaptator , inrercfptor, prenfar».
J? vi ich . r ii / t»u / mulier furripiem. J^«ü|ct)er
dutem rß hetor , ftaror , qvi m.ilejicoi inffifvilur &
prtbtndüyAi.itt ein pnetan / (in <&ut\yU I
torhominum. einer. |«rtft*;cit £>ieb erletift ein
billfenbcr JF)5fd)er / prex». dum nimm maruruir,
decidic vcl in cecnum. Jf)A|eber67inber fenn
bl'Um ni(t)f Uliebrlld) / haorum libeiiviles qti-
dem futu, Ted non infames.
J!?af(buna,/t>ie/captura, fumtienaeeeptio, captio,
comprehendo , rapr io. QSep eifcbeiniina ^ef
©elejcnbeit i|t bie ^)afd>ung nirja, Tenenda
cV amplcclcnda, non temittenda cft occafio.
Jipafd)iebt/ & Jf)afd)enb/ 44prenfani, arripient,
corripient, Raptus ad acqvifitioncm , facilis
captu i tfvod etüim \}ü\d)<X\\iS) dtcttur % Vtium
häc raxb occurrunt.
Olbbafcben/intcrcipere, excipere, defumere, fur-
ripere, prenfarequod altcrius cft. Cincm feii
ne £a nbrn abbaten/ columbas vicini iliaqvea-
re, Olbbafcbun^/ t)lC/ fub- obrepno.
^Ilfbafcben/ five (Jrbafdben / rapide tenere, clim
I potiri, ptr ioildias capeic , Airnpere, fubito
nan-
779
780
nancifci. Den Dcgcu crba fct>tn / gladium cor-
ripcxe. 21uf offenbaren ;Di*bflal erbafdKt / n>a-
mfcfto furid prebenfuf. (frbafeftung/ DU / ad -
cjk 10 , ademtio fubua dandcftina. (ürhii
fdjer/ OCt/ rapror.
Ubcrbafe&en / yioi irm/a 1> /c»iAü«r llbcrafdjcn/
corripexe . imparatum fr/ imprudentem ali-
• vcmopprimcrc, iovaderc, (upcrvcnircalicui
cx improvifo, infidiis circumvenire aliqvcm-
Z>ai Übe raffen ber geinbc/ mfuitus hört mm
repentinus , inopinatus. Ubevafd)ling / X>ie/
inopioa invafio, infperatus rMpeivcntus Uber
tifdjer / Dir / fuperveniens. Uberafch,lid) infpe-
rato, fubitö, ex improvifo.
Üvafcb/ &*iUduUH6 fRifcb/ ab Crbafd)/ *-ij>
$f>a.iv. fubitus , citus, repentinus, cdcr.vclox,
agilis, pernix, alacer, &: cclcritcr, cue, repente,
raptim, propere, curßm , it. inopmanrer. prae-
ter fpem. £in raftbiT ÜÄenfd) / homo cxpedi-
cus, prorotus. Di«fd>er $3iub / ventus rapidus.
$Xflf<tK ÖiUacubeit / occalio repentina. (Er tft
va|'d) ill fcillClt (Stuben/ omniapratc.Dirar,
nimis teftmac. / n:c!> ! propera, fcAma !
JDufolrl rifefc in beiium ^amrominen/ prote
nu - ad herum ut venia»* imperatum eft. £Xa|ei)
ttiam diciturpfftm aiDdiämteU vtl p«>mi fubtilh,
ahki etum ®arfdi di3t SeibcnrafüV tali« tex-
tora ex ferico. SBulIenrafuV ex lanä. Vide ttiam
infravoc.Hat't&Xiibt. -
RafcftbCÜ/ & SCüfebtareit / fi«7 fcAinatio, praeci-
pitantia, induflria, maturacio.pcrnicitas. £in
aüünbbiinb muf We^afdjbeirbaben/ pemicint
in cane leporano reqviritur. .N.i'cbKii i't
niebt aDieu flur/ praccipiuntia quandoqvc eft
funefta.
5\ a'd)C II / per c rafm y ex &cbaf<bcn / epudem
fere ftgnißtationk , *e ^afcbcrt / p»«**'- iniCqvi,
currendo petcre, compexe: Dtatui ^iMUftt er*
f u|d)en/ $x»©<f /«/wm proprierß comprchendcrc,
caperc , aflcqui currendo. itficberfafc&eit/ al-
tera vice infcqvi cur fu. £flf<bt ba$ Ä inb/ pren-
lue infantulum.
tfafebunoy Dil / er tt» ffaft&cn/ correptio , captio.
raptto, comprehen 60. Qe< XlKDCtf fp U I e II /
ludere curfu , ßc , ut »Her Altertum fugientem ajß-
qvatur.
3?dfd)tT7 t>«t/ fugientem infeftans, # compre-
hendens. Äafd>frinn / tit/ fexmina curfu pe-
t «a j. Sed »traft vKäbuU rsräfunt.
£ alten / ejebafret/feft mare , celcrare, depro-
perare , marurare, impcllere. gieb mit bft
Arbeit bnften/ *hks 0puD€tt/maturarc ,acce-
lerare opus. /Mffr Mcb / fo »fei bu f (Ulf! / qvan-
tum potens , fcftina , omnit jam nbi cunQatio
.abjiciendaeft. auf btr Kfifc baffen / »eq-
ti* rciniiqve in itinere properare. (Sief) Uber,
haftet! / nimium feftinarc , ecleritate pcccarc.
(Einen Überbaftcn / ecleritate inopmantem op-
primerc.
Jf>aftcr / Oft/ i' JP)afrerin / Sit/ mas ft faemina
properans , tcftinani , ociui fe promovem , con-
tent ms ambulans. Uberbaffer / ardem , fciyi.
dus , xftuan« , praicepi , praepet , pernix.
£aft /Wmz&m ^n|len / J&afiuna / ^^aiiiqUit/
fetlinatio, properatio, Tolubilirai , ccleritas,
pemicius. Q£aä ba() bu benn eben cor J^aft Y
Qv»d fcftinatö opui ? 9iUetf auf ber J&aft nihn/
faecre , ut canis e Nilo bibens. %<fy \{t .£afUli$
5cif / propera tö opui eft , mora nulla interpo-
nenda efh vr? fleht alle? auf ber 6.1fr / omnu
properantur , prasproperantur , praeeipitantur.
lÜHilMfruiKi praeeipiuntia»
Jfjaftig / t5 J£>afliejlid^ / od). &adv. cirui , feftinut,
properut, fubitus, praeeept , pernix , Ö*.* fefti-
nanter , repence , propere , fcftinatö , pernicitcr,
raptim.curfim. $id)baftia aufben 2öeg mn>
d)en /accclerare viam. 1£ti{t ein batfhJCV JeDpf/
prodivis ad iram eft , in iracundiam prareepa
fenur. Jf)tcr cjcbcfS baffig ju/ hic omaia ca-
lenu
£>afif / ttt/plur. J^aff 11/ lepus, 4 pernieifäte
turfui diflut. Sunt tämtrt, tjvi diüum vttldnt ab
MU<ft4 J^afelT / qvod rß : rerrerc , Steck ad'
bue per t< rrefo<ere mtst. Eß enim \rvus ammalti-
widtjjimum , rn/tV : 0tt Y)üt ein "OW / um.
£ j «in fuamihriutt. JD06 ^aRnpanuc aufWcr^
ftn/ <rr|* wiirre. 2Jkl ^unbe finb ber Jg>afe»i
ttt / ncHcxculcsadTerüiS duos. <£r b4l( Kit btr
^afc beober Trommel/ animusejus in pc.de»
decidit. J^>afm jagen / infedaxi , venaxi lepo-
rn. J^vtfeu beftatigen / frve frelfen / circumire,
Gfterc leporem in nido fuo. Jja fen ffrclft'R/ ex-
coriare , exncrc leporem. .^en X>afeu im l'<Wr
fanden / leporem in forma feu nido caperc. 6a>
fen reiben/ yfwauiroeiben/exenterarc, orifee-
rare. JDa liegt ber -€>af< im Pfeffer / prot». hm«
illaslacrTmat. »
See iij ^t(l>
78i
782
Jfyhi\t\)M &A8 itlxnv.n. lepufculus, catulus leporit,
f. f. 311 iuc? £4 -Ii in. (gd cft Fem £Mem / et
ftllbt feilt C3r jsU'ift / Dcus implct omni animal
benedictionc.
etiam de homine ftuptdo Ciultopradicatur.
vrr i|i ciK rechter Jjufe / ftoWdus & fimpkx cft
Homo. Hmc Phraßt : £t b»1t <«• 4»»Mf ctt
getreten / non am compot eß mentit fu* , plum-
beum habet ingenium. jT>atl^ X>afc / lapii , lt ipes,
<audex,bardu«, «AAi: @ebajl nafuculus. (SM
•£>afc fud)t ten anDerit/ tute Icpus es, Apulpa-
menrum qvaerii. ©eebafe / Icpus mannus ,pr-
/c«. SBcinbaff/ /iw $eenbftfe ^a/«r ,q»i opusma-
giftraJc feufpccimcn optficu nonconfecit, nec
ad magiftenum admiflus. Exponunt : mango-
nem , intcrpolatorcm.
Däfern / .öafig 1 & Jßäfiil / &adv. teporinus.
-pjjinfcll / pellis lcponn.1. alias JfMjictyt exponi-
iwr: plumbcus,ftup»dus,hcbes,ftolidus. flgftf
^) jfld ffowi r/? Icpus faemma.
^afeliren / f/7 verbum fiäum a t^äfe in poßeriori
figntßcationt , 'S qvaienw ßvlidum mtat , augari,
infipidum efle, detipere, infanirc Diciiwft-
\*m .pafen / iheptirc. bafet fiel) mit ifom ein
trenu] / non adeö call >d: rate valet, hebetiorem
cum natura fwxir. gortbafen / & jfpafeliren/
pergere in amentia & vefania. SlßicDctbdfeli
Ten / ad ineprias redire. SlllS'bafcliren autemeß :
ad fanammentem redire, rcüumammi feufum
reeipere.
^afiltrcr/ & J£>flfdarÜltf/ ingenium obrufum, he-
bes, infelix, fatuus, vefanus, vecors, ceritus
Inde etiam vocabulumfitlum t JÖiJfcl JllU|jen / Ünn
<y W J^dfdirrn / cerebrö laborarc.
^afclirung / WsV inepti«, facultas, infulüras,
amentia , infania , deliraxio , morum difficultas,
morofiras.
J^afcltrifcfl / adj. .&adv. defipiens, fatuus , amens
dcIirans,cercbrofus, £5"; Iruitc, dementer , in
epte.
«?>afel / W< / ahas ^afclitMS&e / corylus. Cory-
Iccum , cm Ofdens fd? / üa dßum , trooi fub eo
leporti frefventijfme fefe abfcondant. xßflber J£>fl 1
fei / corylus fylveft ris.
#Äfdcin / & jP>«^fiin/^>. eolurnus. Unfeiner <5fr
rfen / baculascolurnw. j£($fe(ne 9ftlte/ virga
coryiina.
1 J^e^n / gehest / J&i^en / flehet/
feben ' vcnji!,fcrasaguare,infeqvi, venattoni
operam darc. ^H'fjcn rh«m figmficat : irrtrarc,
fubagirare, fubfannare, direxare, ftimularc.
r er ??? cnfcl) ifi üq6) indu i]chcfiet / hic homo
nondum incalum dcduÄui, in flammam non
inje£his eil, malorum r udiseft, & cxpcri. ^dS
(i>rlt mit J^cljen antocrbcil / profundere pecu-
n :am in Tenacionct. f übt nid>t$ / a\i lagen
Unbbdjen/ multumcllin vcnationibui.
•Ö e In" r / 0 et / vc na cor , vcfhgator , ferarnm capra«
cor, 1/. bomo mqvicrus , curbidus. J^)(Q(rinn/
OtC/-»enatnx. SBinbbc^fr / venator, canes
numellii du&ans. O (blt>eill5bf ßer / infidiator,
venator aprorum. Jbeljer jtl ty\a'i> / cqvcftru
agiracor. v£ taiiDbel? er / agttacor Tubüdiarius,
auxiliariu«.
Jp)f IjUllß/ y freqyentüu J^)tl^< / toit/ perfeaario fe.
rarum. 2|UJ ber J^tl^C Kon / venarum cambui
exercerc. -OetfenbaHC / perfecutio leporum,
^d)lK Ilt^baBcVvenacio aprorum.porcorum tyl-
vcftrium. ilBollfbafeC / luporum. 3 n
JP>rt^C feon/ hoftibus aut infidiis premi, fecuton-
bus agitandum exponi. J^ei-nna / Sc -OetlK rt-
Um vexatio Ö* exagitatio r^. (ginc J3aßC mit Cü
nem I)uben ludtbno & dertfui ahq vcm habere
#atfcb /X>U/& •gjatfcbtC / p/opr. culter ?ena-
tonus vcnabulum , .icir..it : Ucilix, & qvili-
bei culter oblongw % baßaq^ lat6 ferro , ex ovo ditlsa
jpat)d)ircr/ O«t/fatei!cs,fpiculator. bipennifer,
ftator. ?WitJP>ntfcbircnninqfbcn fcon / fatclli-
tibui ftipari. €in V H 0 mejlicbcr tfebirer / cu-
ftos regius.
J^atfcb/ * •frrttl'oV p rr p» • damor venatorum , a/oir«
comuum :
gultum im/4/. W»^f JP)^tfd)Ctl/ ftve J^ftfcbcil/
^)Öfcbdcn / £l$febC&Cn / fin«u!tire. Eß errim
Aöfd)fl / ©rr/ fingulrus, STJ^oftbc^/ fingultirn.
jpiltfö^ veri iß interjeHioirritanJicanett u.qvc.i
alias Jr>i§\
v^lltfdjfn/ propr, canes ad venandum incitare,
.ifi;;./r qvatere * ferpere , proferpere, traherc.
21nfbcm 2lrf(bc; modeßiusaufvtm <%intot\Utt
blltfeben/ traherc fc podicc. Hujtu compofiia funt :
^nbuifcbcn / bic ^)unbc an einen burfefeen / inft«-
gare canes inaliqvem. SDrtblirfdE>cn / profer-
pere. Jßmaillblltfcben/torasfcrpcre. 3iuuct*
mitfeben/rctrö.ixtrorfum proferpere. J^)incin*
hitfcoen/ inferpere.
^JÜtfcle/ fcabcllum, dicitur a ^Utfc^cn / o-ucJ
fotius
783
potiüt trähttttr, tfv'am foUattu. <£r \\l OOB OCt
•ßntübt / bat bic J£>offd)e/ ftve SScbuppe öcf oni/
nun dcjcttmcftab officio , wl dignicatc abdi-
catus, dimifliis eft. Et üa Jp » r fd) C »j? reraorio.
j£utfd)Uiri/tW8/ dünin. icabcllum minufculum.
SJbbfBfB/ vcnacionem fimrc, tt. vcnacu alnsq, mo-
rbus Moleneis defacigari. (£$ f)at frd) t)>\i
^J3f"cri> fct)r abgebest/ cqvus agirator valde lat-
farus eft vcnaciooe. Qlbbc^unfl / OlC/ ceflano
a vcnacu. <£r if t tOül alnjdxfjt / catus, calhdus,
cxpcrcuacft*
2llll)i'} f nn / impelicrc, irritarc, propr. eines in ve-
naiione aedamare. £ic £unbe an «in ÜßilD
helfen / reram canibus premendam exponerc.
2Jn(K(jcr/ provocator, agitator. 9lnt)ffjUnrt/
Die/ irricacio» ©llf D a tifuöi n / ad laudem, ad
arma aliqvem »oeare, alacnratcra afterre.
$u6bi$(n7 »ifm^W2Ibl7«f>en/ KV fugarc , cjice-
ic . ab.gerc. dcpcl lere. <0fltl! mit Jjplinbf II »UI5.
fyfQtfl / domo aliqvem exturbare , climinarev
asdibus de tr uderc. ©Hl -Ö.i |Vn ,uis b*m 3>ufd)
bf Bf 11/ propr. leporem larebris exigere, exdrarc,
cJiccrc ,. met&ph. autem : ad fubfcllia crabere ,. ad
refponiionem aliqvem urgerc
5ßfl)fB.fn/ venanoni adivcfccre,«/. laqveos difpo-
nere, fältu» indagtne cingere, luftra ferarum
pci »grare. (ginen ,5orfi Df!)CB<tt/ faltum per-
vagari venatu ftvt canibus..
iDnrcbbf ?f n / propr. pervenari » £5" tf* »/»Vm r/F qvod
bcl)Ct><n/)f.^hird)f)cB.CII ttiamrß: divexare,
expenri , explorare, tentarc aliqvem- (£rmil§
Cttoaj bur^gfbf^t mxbtll I exagitandus eft
paululurm
(£i 11 bffjffl/ '■ Um '/v /bcbCtJCtl/ inflitucrc, inrtrue-
rc i n vcnacu, & cxcrccre. £ n | tned) öid)t eilt«
gobi'Bif '/i dteane; nor.dumaflvccuscft venaro-
m. p dehemine; infvcruscftmalis, nimiumru-
Cܧ, tiro eft in bis rebus. (JinbffcUHO, / t>it/ ICn-
tamen , vexatio , tirocinium.
.£>in> »nb irieberbefcf n / Urm foU Durcbbcrj««/
iz. oirnei faltus peragrare eV luftrare venando.
.fxraiisbffifn/ fers» c latebris eiere, .fiinnn
I)tQrit / -*!:at JöC^btcn/ in «lumum avertcre.
CÜJifl'ffjfii / jus convenandi exercerc. Diälur
M« RnppeliägD.
85tT f)f Bf U / propr. efl , venando tibi nocere , rem fa -
miliarem lacerare, fed frtqventiui rß feducerc,
corrumpere , inftigare , adducere concitare.
(Einen toibfr Int Unfc&ulb ocrbfB/n / contra in-
ooeentiam aliq»em aimare, iaflammate. €r
784
ilHutd) %vtiuft Darju ©erbest rootben/ tiülJa-
t»one volnpiatis alleftus eft. S5crI)C^er ; t«r/
fva/or , inftigator, corruptor. 93crl)f l^crin/ OltV
eorruptrix. SScrbflJung/ feduöio.
3ufbc?cn /premereferas canibus , acriter infeda-
r». Iflncn auf to<n iuebetjen/exaeuereanimum
aTieujus contra aliqvem. 3iubf Bf t* / illex.cal-
car , fax * cub*. Sur Dcrjung / inAinäm » inti-
tamentom.
3iifammfnI)fBfn/üfw />>* rjlqvod wc\)ct)cn/ dm*
I utr rt-sm QÖiotTtinanber bcfi«t / concitai* «on-
tra aliqvem. 3llfrtmmfnbeßfr / fcminatoe cö-
fcordi*. 3ufammc nbc ^uitg / curbaü© , diiCdit
incitameneum.
3frbfB.cn/ venarionibui nim is indulgere, bona fua
dilapidare canibus, inftar Acla:onis a canibus
devorari. €r jcrbr^f / fru x>ett)tqt nod> iilleoV
toa^ erbat/ omni um bonorum jacluram tacicc
venando.
^«fp/ Wpt/ & Wpcn/ o<t/ pi. Sfrt
fpCll/ f ß inßrumenlum ftrrfum incttrvum, fv&
aihfvi.l ttnetur gfirmatur, uneus, fibula. Ab
hoc wnit *.
^afüfl/ *tt/proprie qvafi dimin.ab ^flfp/ rrf)?/ •
uncinulus , hamulus. Std frttfvtntiut fumitur
pre machini traSorid , fucula dilta: Eft qvoqve
Fvacuacorium, ÜOltltt man X&ifltt OU9 tintv
0 rulv trtnDft/ ft, inßrumrntum fru machina du-
ttv.iu fili» apta, nomine : Rhombus, girgiiluj,
alabrum , *t>fo <rne <BauQ*tK ^)afpcl an btv
£Ür//iw5irrba|PfI/ pcfluTus fcrreus,)ru unci-
nulus forii- $Dvad) Jpafpd 1U / rerine ja-
nuam uncinulo. $Ö?ad) bf n ^ajpd auf/ emit-
te pcffuium. ©er £afpcl ifi \a fcnio.id) / fueul»
exilis, haut fatisvalida eft. CinftarftT/)afl>cl/
harpago, machina robufta. gcbflbafpcl / for-
mrdo venatocia. ©arnbftfpfl/ girgillus. 3u0/
bafpcl/ (uccula, machina tracloria. ergata.
J^fpclfinV Da0/ dxmin. hamulus, uncinulus, fubti-
hs fuccula.
^)af|K(fn/ glomerare, alabrare, it. firmare uncl-
nuld, obdere pcflulum , claudere, occludcre,
operire harpedone. ©fbiifprlt ©am / aiabra-
ta fila. Ungtbafpf U (öarn / filafparfa, diftenta,
non glomnttsi
^afpefer/ tttt glomerator. ^)afplfHn/ W«/
famina glomerans. Jf)afpclfr *pud mttsÜKoi
rß veAiarini : Vtfko mim ih apptlUtur Das
(pel^ornv
785
786
JjjMpdung/tH«/ glomeratio,4H**- ipfe ßltixrtendi
f tu convolixn.h inghmum, dicitur etitm t>A$£)<\>
Ipdn ü. anriet 1 o, qvae uncis fit.
SJblMfpdm/ foNcre, cmitterefuculam, fila dcvol-
vere. 51bbafpeler / uneum folvens vel rennt-
tens, 'ilbbafpelung / fohicio unci» devolutio
glomi. Qlblja Ipclll rtiäm obfeanum tß : rem cum
aliqvä mulicre habere, not ans.
31nhuH>dcn/*£iuliafptin/ uncis aliqyd tenerede
* farmarc. Die $ür ift cen fivt aiigebafpdt/
ferreo vinculö janua annexa , aduncata, adha-
mata eil.
91ufbaf»dft!/ ntm folum eß , qvod %b\)aft>t\n/ftd
etutm fueuli attrahere, levarc, it. agglomcraic,
conglomcrarc, £5 evolvere.
S3erf)a|pcln/ * ^uchrtfpeln/ firmare , daudere , ob-
ftruerc hämo vcl unco & uncinulö.
fpcftin«; & -Scrhafpdung/ obftruflio forium.
£ag/ #agcn/ gebaget/ od-fle, od.6
habere , profcqvi, averfari, abominari, alicnnm
eile ab aliqvft. (£111011 fchr lillt) giftig ha§en/
acerbede penieüt aliqvem oditTc , nagrare odio
ab cujus. >i) ba§c it>n drger / oU meine (5hn«
tK / odi cum caoe pejus 4r angve. (Ettthltf jii
ba§«t beginnen / capere odium alieujus rci.
Bcotj roirb von ietomtW gehaftet/ faftusodioius
feu 1 n v 1! "us cd omnibus. ©eba&Ct »erb« / in
odium ineurrcre , iacidere, conrraherc inimici-
tiai. (Sie ba§cn einander / difcorda« inter fc,
ftmuUatcsfovcnt.
£ajjer txr/ rualevolus, alienus,adverfarius, in-
teufus, ofor. .Cupcnmi Dte7 farminainfenfa,
infefta , male ammata , iniq va in aliqvcm. 3 e
mehr £a&er/ te raef)r©lucf / fcliciratit com«
in»idiacft. (gm j£>aubtba§cr / (2r$ba&er/ ho-
ftis juratus, ofor acminui. (Scheinbarer/ ini-
muui fimulatus. ^un|if)a§er / amufus , ofor
arcium. /u. £cmt>.
£a§ / txt / & rarb Ut £fl§mtcj / * (SebJ&ligrYit/
odium» fimultas, malcvolcnria, animus iniqvus,
indignatio, deteftatio , prava volunras. J?a';
Crroetfen/odium creare, conflarc, gignerc. Qft
Jfröf txrgrrj&ert fid)/ odium crcfcir, augerur , in-
flammarur Syttf nn einen rtllflfljjen/ odium
cxplcrc, lariare, in ältestem profundere , animo
hoftili in aliqvem deLcvirc. j£>7§ DCVOicncn/
odium contraherc, fuhire, in ofFcnfioncm ca-
* dere. (Ettpatf (Mi JÖajj tllbn / odi6 moveri,
«»diicbinduci. (Einem ben £a§ au&efccn / revo-
carc animum ab odio. Den £af fallen lapen/
fimultatcs deponerc. odium concoqvcrc <£in
bitterer J?dfl/ odium Vatinianum,abominatio,
cxccratio. iuT ftdlier/ heimlicher J£>rt|j t odium
occultum, tedum , (imultat. Unvcrföbnhcbet
.0,1t' implacabilc, inexorabilc , immorralc
(£r |< J£>aUbt> Xcl»ba§/ leihale, novercale , cxuia.
Ic, Aicüur qvoqvr ^prt)bvi§ / capirale , functhim.
2ln»}CbPbrnerJ£)ai/ inteftinum, racalc, gern ic,
*l>)u (£rpha§*
J^Äjlcin/ DAS / ' '-m-.r.. fribufculum, animus fub-
invifus. Stlt .'japlnn vetui ! 1 vor .
Sjföity * ©ehÄjHa, tadj.&ddverb. odiofus, exofus,
perofus, odiose, infensc, inimice, hoftihrcr.
(finem 0Hha«n werben / concipcrc odium in
aliqvem. vr ic finD ein :.nDf r ;elui b'ig / oderanc
(c mueuö , alter altcrum odit , uterq, alten odio
eft jd) merre/ t>af er mirgeh^sig in odium ejus
apparec, crupic in eo contra me. Vf frrae ge<
bi^iiW fubinvifus, lividulus. vrebr «jeb^ft^/
perinvifus, perodiouis. ^chbin ihm gehäftq/
ich mag ihn nicht anfeben / immuum ofus Tum
inrucn. vf r mad)t nd) mit feinem Qluffarcn qo
b^fig/ verbis (uis afpcris odia in fc movec ©c
bäftacr / hoftis, mrmicu». ©ewinnb^iger/
lucrifusa. ©OttesbiBiger / contemtor numi«
nis. xunftb^iger / ofor artis. Vid. ptur* im
OlUßbapen/ fedare iram, animum boftilcm depo-
nerc, odium reftingvere. 33id Jfcute l>apcn mm>
mcrmebrilU^/ plurimi hominum tmmorraies
iras gcrunc. Vi im- 11 ; im OlugbaBen bfieegcii.- re-
vocarc animum alieujus ab odio, mttigarc, 1er. i-
re, placare odium.
35ef)aßen/ Uem <ji>od ^Afjm/ aversö ab al i q vo 3 n ; -
mö effc. ^ortböfen / renovare , augerc , alere
odium. ©egen* five 28icbcrba§en / mumö odn-
fe. ©egenhap/ 0<r/ antipathia, odium mu«
tuum.
SScTbrtfcrt/ ixrbutn in ufu a.ieb non eß,frd partic. pr*U
iuTbrtBt/ m vüus, perofus, exoi'us. Q5crbiiRt
tverten/ odio affligi, premi, odiofum alicui efle
<£in perbi'ßter J^anbd/ resodiofa, negotium
invifum. Aliud tß 23evbÄj{Clt / odium in ali-
qvcm concitare , infeßum aliqvem redderc.
%:\ -hiiKuini / t)tc / conciliatio odii. 23cr!)0^i^
tnacl)Ctl/ odiofum, in vi (um redderc.
3crbajk'll/ fich »erbten / odiöeruciari, urgeri,
I contici, macerari.
787
788
jamfere ab omnibtufcribilur
viarum explorare. Oicd)te3ei(£olj ,utau7
fyftid). Efi k 4fify fcmpcftiTicacfuw.
aväfiodibdignm. Invcnuftus .dcformis, fccdus, UyilUcr /X>tt/ caedens , vulnecans , feAor , caftiga-
tor. .fjautrln/ We/ focmina caftigans , catdeni,
SJiilDbauet / anaglyptes , hcrmoglyphus , litho-
glyphus, ftatuarius. gcilenbailcr / limarum
incifor. glcifd>boucr / ßve Änoe&enbauer / la-
mui , lanio. JMAüWC / Ügnator. ©fein*
baucr / lapicida. (jenba »er / eß cantiunciila
ßve cantilena qvxdam vulgaris, qu* wSSu vica»
tim eantatur. ©afen- # (gtetnbauer funt etiam
voeiferatorcs Ifii no&urni Ö'nyäicoraces, qvi
ßnHiferri mjeroi lapidu ctdunt , ut ignU ßriSurd
exfütant. €in £aucr etiam dicitur eopis, ahkt
etnplSrj/»;. aperfrlvcftris , ©«mit Detlef*
feit ftm fiefo fettet.
^>aue/ öü/ligo. ©rabebauc/rotrum. $Kabc<
baue / maira . runcia. ^dtbaue- / Orculum.
A\iA dialeSd dieäur 4$4ppc / ficillum, unJe £*pJ
P«tlUuW/ vinitur, B^appenötcnft/ operama.
murid , 4/ub sSanofrotjen. SPfla/ferbaue /
trum pav im Cutanum.
£rtUen/ t>Ä#/ nom. wr£. gji etrl .fpieb/catfura. ©id>
auf beit £ieb fd)Iaaen / c*funpugnare , faire.
(Ein £ic6 r/J plaga. £in £ieb in Den
fdaum/ plaga arboris. ©rpfer J&icb/ vulnua
faevum.
.O.i um fe .fpauBar ■.?.3/.cxduu5. .£>aubarer 2Balb/
.' uj .fpaut&aib/ fylva caedua. ©uf .'>nr.M . *
/3Clj/ lignum fedtile, fetti»um. ©atf-Öoli i'l
gar niebt bauig/ i. f . lagt fid? m*t »oi trauen/
non eft fciUilc lignum iftud.
.(iMUbarlicb/aiv. esefim, jvr »Wum feSionii vtl feit,
fionif,
.(janbarlicfifelf •' Me' c*fIo,<aefura, fcUHo, fiflio.
#CUd / DCt/ &£<Ue / Mc / fccuris,u\ fiftaca*
piiuna ruiduoi, atiddialtHd *&OV.
J£)iep / y JjDicpe / Die / k Bauers/ bipaltum,
de Jftjpplein fälcula, * j£>fppe/ M«/ falx viacati-
ca, pucacoria, arboraria, vinkoria.
reter, impurus , fqvalidus, & aiv.fadc , turpi*
ter, invenufte, deformiier , it. obfeeuc. -Öi'(;
ltd)4U6febflt ; fqvaüdum fordibu« »faciedc for-
roi efle. t^nint be (ilid) augin.id)en / gravidimis
vcrbis profeqvi aliqvem. J^)c(jliii) mit einem
iim^ebcn /aliq vem indigaidime fixe pcilime tra-
ttare. (gebt bc§Ud) / perturpis. €rU)0$ bc^lid)/
fubturpis, (ubturpiculus. .Ot'plid) £ici" / ictra
bellua. .Oi'F I id)e Kleiber anbaben / (ordidis ve-
ftibus indueumefle. J?eghd)e CinbcvDcn mo-
cus deformis, agrcfris, turpitTimus. .Otl'jlulK
(Bitten / mores dccoflabilcs , taedidimi. JT)e^
U&)C (Bcbanfen / <o«iiationes fpurca» , cur-
pcs. &a6 Tun fli'bet bi'ülid) / indecorum
c(r. -piiüiil; um Diu / ad deförmteatem ve-
nire.
.£>*f(ittxn/ &ufit*twj 93er belieben / feedare, de-
rurpare, coinqvinare, polluere. Undeefibie
SfrrbejHigung/ deformario. 2Serbe»;liebet/ tur-
piflcatus. Sunjel» »erbe§lid)cn Die vr d)^nl)fit/
rüg« turpant pulchritudioem. sreiue Ou'buri
tvivb mit |d)Iimmeii iahten oerbc§lid>et / nobili-
cas ejus fordidatur ignavli. (£m euui<) vHv'e?
f er beglichet viel ®Utt4/ unö vitio mulu bona
deformantur.
JS>ef(tebPeit/DI</ deformiras , turpi tu.lo, Vitium,
pravirae «indecorum, fordes • illuvics , immun-
ditia , tetricitas. JÖeÖliebf eit be^ ©e(»(bf</ firdi-
ras oris. J^)eB(id)feit be^ (Semü W / deformicas
animi. (£r i|t OOÜer J^e(ilid)feit / Tqvaloris dr
pulveris plcnus cft. £>ie ^)e§ : itf)Peit be^ Ißct'
trrl / fpurcülima tempeitas. €uubenbeülicb<
feit / peccatomm labes de macula.
<9ai) / ()atl(n/ id? bnue / bu beneft > er benetz
roir banrn / k. id) Web \ itb hiebe / gebaucn /
gebaoet / & (jebiebet / iti Varifa iwptuntur , c«dc-
re, drfeindere , concidere , fecare. Dicttvrttiam
Je omni Ufime & -vulneratione. (?ine (Bc^nurrc ,»Ö*U / ©4« / 'ßne flur. k ^aueit / feenum , qvafi
itt Den jfopf banefl / caputenfe vulnerarc. €Öt ir
killten honen / feruli .virgi«, verbenbus orde-
re. ^nlStncfen bauen / in multat partes fecare.
•OrM; bauen t arbores fuccidere, ligna caedere,
findere. J^ol^hauen qcben / »n (jUzm lignario-
iv ; causa difccdcrc. ^n (?f ein hanen/ marmori
incidere. 3^ Die Steine bauen / «t turbatort*
Qtüurtti filtnt, eß : aciem «ladiorum ad tlrata
grame» frSum. jgjeu macben/ ßve fammlen/ fec-
num fecare, colligerc. ^inbel .Oeu / fafckulua
facti i. guber $itt / vehes faeni. griftt) JP>ciI/
faenum recent, purum. , Villi Jfpeil / mucidum,
putridum. (Bauer .Den foenum ex juncis, aci-
dum. 5Belrifd)enb J^)eu / foenum fragranris-
fimum. 3 R We (Ecbeunc aeboret J^eu / crartls
cradä conveniunt. SBp genug ift Da in euer
©DD in iu
789 $Ä
mall mit £tliy abundantia park lux um . 2Itf er<
l)f!l tfl fccnum rx agrisincultis collcäum, Dae
Mtf perapädbfVnen o&« angebauten £el<
tttn whdt)\X. Ab t&cu eß fitua i ttr / focni-
fex, focnifcca , U. lignator , .{)0ljbeucr. Et ©C-
bell/ tAa/ fccnifccium, vtrum (*n'luu f'«4»i rx-
ponitur cxfura arborum , lignoriun fciilio , cor.-
c jedes.
SibbflUen/abfcindere, defeindere, amputare. de-
(run(arc. #0pf abbauen / decollare. SlbbuU«
unej / Öif / defecatio, defectio , abfeiflio, trun-
catio. gSgilt fem jtopfabbauetttf/ non immi-
net periculum capitis, ^opfabbuliung / dccoU
latio.
Anbauen / fignarcarborcsplagä, initiumexdendi
ligna faecre , praeire cedendo. 21 11 ba Huna.; M f /
ügnatura , plaga feiflä >.cxcna., Judicium »~rcs-
fera.
^iPbatieri / 1-. fn'fffiijv iHwljMuin/ ita.ut unum
pro aluiö promijcue forrßarik ußtrpflur.. SeH 89*
SlufbaueUr/f omnia ligna, qyae fecandafuerunr,
concidere, «ui difcindcndocetlare. .
Ausbauen/ excindere ,.tt. fculpere, ex fculpere.
$CUinc r.nsfunicn .' inrerlucare. (Einen aan:«:!i
ffiJulD audbii neu / cotam fylvam fecuri excindc.
re. Sin 25ilb au^ljauCR / ftatuam c qvercu Jeu
aliä mareria exfculpere.
bebauen / afciare, confeindere, refecarc.
mufj bie unnüß/n tiefte bebauen/ pwecidendi funt
rami luxuriantes drfuperfiuü ^>cba ilUiH W*/
actus exafeiandi , refettio.
JDrfllifbancn / fecuri aliqvid ferne • nemus fuccide-
ic , inftarc feindendo , it. pergere cxdcndo de
caftigando , non parcerc virgis.
£)urd)baiietl / diflecare , . feindendo penetrare,
enormitercsedere, intercidere. J£)alsftarrig<
Äinber muK man nebt l'cha neu biirebbaurn/ pueti
immorigeri ferulis probe concidendi funt.
.Tun cb ben geinb bauen. / per medms holt es
perrumperc.
Ciubaiien/ incidere-, irapingerebipennem, ieere
arbo res fecuri bin, it. xda deuecre aku , fylvas
excidere, inhoftem irruexe, ordincs difein-
dere, impreflionem facere.
Erbauen / estdendo necare , concidere-, oecidere.
£ i-o>i'l? in fe bart ■ man fan ti nu&t erbauen/
adcöiaodofum hoc iignum eft , ut in partes di-
feindi neorcar. €nft erbauen Wi>rb<ll/ excae-
furis glanioium pcriitj ex tulncre csfim infli*
<to intenit.
790
^cblbauen abrrrarciniccando, nonarcingere cas-
fione. J^ortbaurn / P«gcr< cardendo , cafhga-
tione inflare. 5 Mr, r 1, ''^P r baueil / pnecidere,
inde cm QSoi'bieD / primus iclus , cxfio anttci.
pata.
^erbauen / infligere ictum. £au ber l fexi caeüxa
contra me.
£eraii5baucn / excidere. ©ic Sßcume mit bet
3uue! / arbores radicitus. .
•Oer iV.nbaucn / circumcidcrc , Um q-vod T£ti
^)eruuberbauen / deciderc , fuccidere. (rmen
^rm bemnber J)auen / fuccidere arborem. (Tu
nenffiaum Ijerunber bauen / brachium difeindc.
re, tr uncarc, abfecarc».,
Einbauen/ cum locum caedendo peterc. ^>in unb
Wttfive Jpin unb Wieberbauen/ paffim ac rarus
in locis dufeindere.
J^inanfbaiien / vetfus fuperiorem partemrecurim
ve I gladuun v 1 braic.
^inberberbaucn/ gbdiöaliqTem pertcqTi. Jfrini
ber bem Setnb^berbaucn/ agmen premere.
innnberbauen/ iJemqvoAUbiyauen/ fuccidere.
nimm nnb l'am bauen/ particulanm concidere,
' inutilare vuJncrando.
5\'ur^ /»^ ^Icinbanen / concidere in partes roinu*
ras, in frufta fecarc.
^i^bauen/ folverefecandö. prafcidere.-.
SKittcnenfitteDbaucn/ intercidere, difeindere, (fit-
fecare. 2lteranber bat ben ©i>rbifd)en knoten
mitten Cllt}met) gebaiien / Alexander nodum
Gordium medium diflccuir.
Scacbbatien / repercutere icru eaefim dat&. ©em
Sefnbe nachbauen / inhacrere, infifrerc veirigüs
befrium. 9{Tie|)bie^/t»eT/repercuuio.
Stieberbaiien/ oecidere delere; extingrere. 9Nfcf
Rieberbauen / oeddione oecidere. TRieber»
bauiinej/ occiHo, iamena.
Verbauen / eoncidere, truncare.abfecare, lancina -
re, decurtare, partiri. S3crbatiung Des 2BtlIbe€/
concasdei fylvarum. Sgnbaunna ber Ringer/
ineifus diguorum. £)te Jrajier jjimi CSiiiiiD aus
Verbauen/ vitia a (rirpe reciderc.
SSoneinanberbauen / ii«n qvod tntttenenttwcf
bauen / membratim, per membra difeindere.
ScucinailberbauUllO,/ Oie/di(Iccrjo in fruAa, in
membrau.
Um fieb hauen / caefim ferire. a\it QSorten um
lub bauen / caeHm diecre. vrr baut gctoaUig
- Hill (i<$/ gladiu optime utitur.
79i
792
21>ieberbaucn / ßvt ©egenbauen / i&u contraHö
percutere. (9egcnbieb/0*t(plaga rcciproca.
3trl>au<n/ concidere. 3n QCKfCI |Cr()dUfn/par-
uculatim concidcre, difcindcrc, laniare. 3er»
bau 14/ .1 ■/;. fciflllc, fcftilc, fcttiYom. 3nb/u: im i /
difledtio, fe&ura«
5£)tlttbt/ 040/ p/.Wl ßCllbtCC/ capur,prae-
cipuutn > primum. jpanbt ffum pn> hominc
fonitur. jtritgftailDt / Dux militari« ,pra*fcÖu«
cxcrcitus , impcrator , dutror. 1 ©raw geübter/
fcn i orcs , cani. J&eubter Der (Stabt / primatci
• urbis. Jjpaubt etitm eß qvAvn fublimitas 'gqvod-
libtt primaxium , apex , cacumen > eminentia.
2)a$ J&aubt ÖC* ©efd)!rd)fe$ / prineep« familix.
£)a$ .paubt t>cr Srage/ Armma rei, flatus cauf*.
(Erfurt i|i batf .tpaubt in X&uringrn / Effordja
irtctropolisThuringia? ert. Ter SJftann i(t bc$
SßClbf^ J^iiubt / vir uxoris dominus eft. £)fltf
J^JUbt tubt ihm mh l ccphalalgiä ßve capitis
dolore labora t. tfinrni Darf -fycittbt bieten/ cor-
nua alicui obTcrtere. Der ^rinb ift bii tmfi
Jßaiibt gcfdjlagcn/ occidioncoccifuacflhoftis,
<udei, Drages fa&a , i ll.ua , cd i ra , data c(\. 3ttl
Jbeubt »erruef f f fron / Furore ardere t delürarc,
de poteftare menci* exirc.
tHmrsbaubt/infpeaorpraefcaurje. 3>iirg*r&aübt/
conful. ^rdd;cnbi1Ubt/ caput draconis. ©e
r id)[fl)jubt.' praetor, ©rojibaubt/ capito. J>tn
oerbaubt/ oeeipue Wonsluubt/ caputpapa-
' vcn$. Oberfriea$baubt/ di&ator,archi(trare-
gu>. £>d)fcnl)aubt/ Buccphalus. Dcblciiluuibt
etiam tß ve&ura »ini. Oiab^baubt/ auttor con-
filii. ©eulenbaubt/ Corona columnae. £*Ccid)t?
biiubt/ Cacfar, Rex, Imperator Romano-Ger-
man, diettur etütm Daß (Dbctpaubt Oer €t)tU
ftcnbm. 33i>rberbaubty fjrnciput. Obrrbaubt
orr ftruc&tbriugen&en f3cfdl\d)aft i prineeos or-
dinisCarpopbororum, Dire&or fummus focie-
tatii ftuftiferae. Obllbaubt/acephalus. tyx\v
f tCVlUUbt / archipraeful. 3Ci\limcil trlnillbf / mi-
nirrer primanus , it. prxfcs, vulgi prafibcnt.
cftiefenbau&t/ capito.
J^Cltbllcfn / Ofl«/ dtmin. cip'itulum ,«epitellum.
Jjpfl Übten / vetbum ftmpjtx nan tß in uju ,fed cotnpcfi-
Utm 3xbiiubt(tl/ aflererc, propugnare, deren«
dere, vindicarc» evincere, tnde tß ÜJ3cfcdUbtet/
aflertor , defenfor , propugnator , vindex. f$t
bAubtungy OlC/ aflertio , nropugnario, defenfio,
eviftio , vindicatio, ^c^aub t c t / probatu» , evi-
öus. Utlbfbaubfrf /indcfenfus.non probatus.
Eß # *Hud compofitum (gutbaubtfn/ decoüarc.
caput amputare, truncare , undt ^ntbmibttr/
carnifex , de (f ntbaiibtung / decollatio , ampu*
tatio capitis , detruncatio.
#aube / oic/ piur. Rauben / a s5<jnbt/ »itta,
ealericulura. Sfd in mtdtis Gennani* ynvineik
J^>ailbc Jumiturfroipribtuamik tegumentis capi-
tu. ^olfclbauw/ fc*<Picfcl|janbe / caipes,äa-
lea militum» ovafi buccuUt* vitts. ©ijtricf tc
.f)Qiibc /reticulum capillare. @u(t»rnc Jp.lUbe*/
reciculum inauratum. J£>t)rb<IUbC / rcticulum
capillare , v itta crinalis. dßrtbcrbaubm / rica,
mitra. ^D^clhaubt/ cirrus f ä, capitmin, id
fakoanm ,^alf rnbaiiben.
.^cublcin / Oos/ dimin. mitella ^ mirellam , it.tx-
cuia. iebem $tvMtm/ftvt JC4ppl(in/m(t^a«
.ren/galexiculus.
^aubm/ ßefiut^5thHUUtl/ capiti mirram vrl
\ 1 1 tarn circumdarenr/imponere , neftere vittas.
$cf)ailbt( Treben / alaudae galericai. (gitteft
Ralfen bauben fnv baubdrn/ falconicapitiura
induere. 0>i'l)aubr t/ Sc gcrjaubtUt/fvoft f/? Yic-
tatos. (f ine gebaubtC 33raUt / victata marin.
J&Öft / 83" ^)Döft / 0<JB / opus in aqviiad tucclam
portuum cd utluni. SDaUjiger Jf>6ft / oppidunn
cumcaftröGcdanenfibus (ubjc&umad oftia Vi-
flulas fitum.
{)aubtrs /ote/p/ur. JP)aubirjcn /äbs^dubu v f .
ntt k i$AUbZ / propter fornutm galericuli. Sttnt
autrm .£)aubi$Clt curttdimae formas rormenra,
plerum^Jtrrta « grandivomä , atfr ßrutorum grtom
dine conßtpantur,
fyaud)/ baueben/ gebaucM/^. «
riftSttm» halare, anhclare , fpirare , refpirarc
fpirirum laxare de remittcre. 3" bic .|?vii^C
btllld)Cn/ man us frigidas calidö l'piritu fovere.
(i!rbaud>rt lauter (gdjtöffd unb^tft/ nil prae-
ter venena dt mortem fjpirat. ^a^bnud}r|lt>U
fo? curadeöanhclas? 3%or ifairfcn Fiium l).inea)ni
f pnnen / anliclitum ex cur/uri duecre.
^auoVr/ber/ anhclaror, tpirans. jrpaudbrrin/
Dlf / faraina anhclitum ducen». Ö^orbbau»
d)iT / vulnera 6t caedes meditans.
.p>aud^/ 0«/ dr^audjung / oie/ flatus , anhclitut,
it. fpiritu«. &rr lr(}te ifebensbaud) / cxrrcmut
yitst halitus. £d)roefelbaud)/ exhalatio ful-
phurii. SXofeubaudj / tra^rantia rorarum.
©bD fj £ait>
793
#aiid)td)t/ adj fpirabihs.anhclui, flabilu. .gMU«
deichte ^i>i>i"CC anhelatavcrba.
>$Jllbeuul)eu < afflare, adfpirare. <£itl Sflocf Wirb
»eil einem ^ uiuul ii'dnn öeil. ana(baud)ct/pocca
divmö fpmtu affiatur. £)a* %X^ü(S)(l\J af-
flatus.
3lu$!)aud)<n/ & QJfrf)i1U<5cn/ efflare , evaporare,
dirflarc. £cn (Scifl aU6baild)Cn/ animam effia-
rc. JlU$t)aud)Un4 / & iu-iluucbmuj / evapo-
ratio.
£cbaudjrn/ Umfnfk qvod Hn\)aud}tn I fpiritu
orisfovere, calcraccrc hahru , rcfocillare, ven-
tulum facerc. €r i't mit einem böfen ^(cm b(
band) t toerben/ aftlatu fafci natus cft.
^urebbaud)«. / perflarc £nrd)band)idjt / ad%
pernabilis. £nucbbaiid)im<i / perflamen , per-
tu t us. £)urdbbiuicf)cr/ Borcas.
^tinbnudjcn / inflare, infufurrare, infpirare, infuf-
flarc. vrmem tttoai ins DI re Cf tti)aild)cn / in
aurem alicui infufurrare aliqvtd. i>a§ Einbau
(ben/ infpiratio, inflatus, inflaxio. £inl)(W
rj)Cr/ infufuxrans alreri. (gingcbaucrjtc
"lufd) Iö\uv fuppedirara confilia.
4g ntgcqcn> yrw ^iinicf bandjen / reflare. ©eqen»
bauc& / set / rcfbtui. ®cgcnl)au<iftT / contra
fpirans*
r^tvh.uicbcn.'cxfpirare.exlularr animam.
4?Ucben / anhclum efle, difficultcr halare , a
•AotlC^en / «voi Ö( fliii £5" commumori diältat ff-
ftrtur: 5t>ud>en / indt'tfttityt/ &Ct7 pulmo-
nary*. Äeud)Crilt/ W«/ pulmonary, r^ÄCU*
d)ig //n* ÄCUfj)id)(/ adj.&Mdverb. anhclus, Ar
cum anhelinu £)<tf 5?eud)Cn/ & W« föiicftlina/
anhelatio, tufticatio, tufledo. ÄCHdjCn/ 5*1-
XO». &&et?€tl prcnimcuittr.
33faud>en/ fva/Iißcbaue^eny fu/rTarc, inhala-
re, afpirare. fi» 1 proprii cum impttu i>4, yw«.
A.lmedum frlttin prsfenlt&cuwm jr infUrt* »con-
f m rosfujtflarefolent. Sic bv* , t>ie U nf«f / i» io-
•m&i« fonunt obfeurum t Mutti fufflant. Indt ein
BfAMCC/ homo fufflatus» inflatus, fuperbus.
5vV,ud)ling/ W«/ inflaiio.arrogaotia, &fyfaiv
cbi<l)t/ «4 tumidus , inflatus, 55": tunudc,cum
flatu.
^fen/ k 5jxc».Äu*m/ feu'&SQm/qvodrß
Mkbiodc tufllre , f»}"- figmficat fcreare > »omerc.
cx/puerc. X>ie Urtd berau* fflen/ fentcntias
evomere , •'• e.prdiifitart. Ontur rttam htm Kol
ICH* (2j6f|'cn/ vomitare,. fööffnnrt / 0<C/ vo-
#Ä 794
mino , vonntus. (Ireacus .exfereatio, cxfpuitio.
(Sütier/ Oer/ TOinicor, fercaror, fputator. Q>cf *
|"id)[ / Tomitorius. Tcrcabilis . fpurcus. 5»cf Mt
}C1V five ^cf Offen / confputaxe, coni'pucrc , vo>
mendo confpurcarc.
.^cucbclcn/ .q che u ohci r ' f/?i^u<b«n/ r~ - A
bypocntd muiiot laborH [imidindo anbtlant Alf**
ßintw profitnde hahunt , cum tarnen nrgottofi ftnl ai
mhilö. Ldtb JP)cud)(ln notat adulari , blandiri,
fiogcre, veliticari.hypocritam agerc. ^in rbr«
lieber 50iann foü n(d)t bcud)dn/ non deeet vuum
bonum (imuUcio. v^r fan tlid)t bcud)C(n/ ab
omni fimulandi fludid muitüm abeft. ^(d)
bcud)Cle niCbt / non mca cft (imulatio. 20(r
nid;t bcuricTn fan / fommtniebt fort/ pr<w. q«
neuit timularc , nefeie regnarc 33er ©Ott
|ld}5 tüdjt bCUd)lcn / apud Dcum reftus efle
nemo poteft. bdu ucbclf e ^rcunDf(t)äft/ amici-
cia H dla , dmulau , larvata, infidiora.
fywJ)\tX 1 1>« / hy poeri ta, funulator , fucarus, mi-
mus. J&CllCljlerin/ muher fite», fucatat
fanfiieatis, nmulata&rldei, fecus fentiensae lo-
qvens. ^eilige .CeiKble r jinb ^ic faofit vr cbalf i i
pcrfonatafanöimonia, duplex ncqvttia.
jf)cud)df n - * -f)eud)iiuBa ' ü. ^>eud)lerftj nonnun.
oyam, t>W hyp»cnfis, (Imulatio , fiftio , numo
bs , fueus. jid) mcw von feiner .öenchelen / non
mca cft (Imulatio» purus Tum ab omni fraude.
gtWalau^ ^>eufj)(le0 tllbn / per fmiulationrm
araicitiaeahqvid facerc. J^eildbelfl) bcflef>Ct mebt
lange / nulla ITmuJatio diuturna cft. irrjbeud)e>
* iti) f figmenra mirifica. Ituacru^beud^eluna/
fpecics nonefta , tlmulacrum Tirtusis.
JE>eU(bcllC&t/ & Jg)CUd!)Clfnb / «ij.fimulatus, fuca-
cus ,fidus , fallen» , fraudulcntus , verfutus , ':
fi&e, (ImuJate, fallacitcr , vcrfuic. Diciiurrt-
i*m bcud)lrriftt). Einern bei: tblev:}"ch brv«e4nen/
pcrionam alieujus rci tibi fumere. //. bcii(i)(N
oaft/ beudbelbaftc (5cbcit>en / morc* fucati.
5lbbeucbdn / & $nbrudMn / hUaciis & figmmti*
iinpecrarc, obtincre fueö. trieb r.nheud)cln/
favorem 6e gratiam alieujus ftudiü (imuLandi
lucrari. dipcm t>a$ (Bcini^e abbciittt'In/ captio-
mbus aliqreiti rebus fuis fpoliare.
^lu^beild)Cln/ deponcre larram« abftinere a mi-
me d , it. perfricare fronrem. aperte perfidum
efle. 2tU0b(ud)claf/iJm//? Iiuftracilc Ilmulaxio«
mbus.
^inbClldjcln/ f»4? «nljcnejjcln/ blanditiis gratiam
aueu-
795
79^
aucupati. Crict? in ein guti cinbeuchelu/ mfigoia 4>Cllf!«in/ Öfl* / .//m. tumulus ,grumi», grumulut,
concmncula, cumulus, srex exiguus. vf;.l^
beuflein / grumus fall». 5)j^ £eui.cin ber
rechten/ parvus grex jußorum.
£cufer/ 0«/ coactor , colleaor, nmpliricaror
^CU^Crfnil / OW/ auetrix, faemma congerens,
conglobans. UnglflcFebcufcr / roalorum au-
Öor.
fyüftn I acerrare , cnmulare , congerere , congre-
gare, glomerarc, acervum parare, vimrerum
congercre. & f>cirft fid) oon tag ja £age / nu-
merus indies angerur. ©ic <3olbatcn fjCUfert
fid) im?anbe/ exercitus augetur , multiplicacur,
legioncsexplcmur. (£iiuc ©fiter beufen |fcb/
opes ejus amplifkanrur. (SfioDf mit (Simbe
hei! feil, üc! us fcelcri aridere, in pejus proficerc.
£cufumj/ We/Ö'Oafl^KUfcn/coaccrvatio, con-
gregatio , agglomcratio, giomerarom , cooge-
ftio, collcaio, congertus. Jpeufling t>Ct Ci>lficfs/
addicio fortunarum. J^Cllfilllg Der (£brc / di-
gniratisacceiiio, cumulus bonorum. \:i<«i|»v i"
beufung/ auäusaqvarurn. SwnbeUfUttg/ in«
nammario an i du.
^)e»jtg / a.{j.&adxxrb. copjofus, über, cumularus,
coacerratus, redundant , fupcrfluui, largus , &f
cumulatc , piurumini , catervatim , gregarim,
aftaiim , accrvatim. ©ad Söolf Qf bC bCUfii] Jili
Stirebcn / homines innumcri facrafreq vertrau c.
(Ein bc'llftacv ^Cegeil/ nimbui, imber dcnfiirimut.
£cufigc#ugclu Hl fcer i3djlad)f / imber pJum-
beut».
^eu(tgfeir/ M«/ copia, abundamia, affinen tia,
muJticudo , numerus. ' ^euftgfeif bis %CUU
ben ^DidrF / freq ven na hominum nundi-
narum glonä ed. .tpeufljfeit Oer 2Ö0TIC/ copia
verborura, siia < WottVOtWU
^bhenfen / cumulum diniere, dilpergcre, acervum
difturbarc, drsjkere, it. in aeervos difpai eixi , Te-
gregare, accrvatim difponerc* collocave* jfcn
Sinnen tnu§ m an Da? ihre nbbeufen / portio dan-
da-eft pauperibus. DkituretUm Qlbbeufelen.
?lnf)eufen/ ft Slufbcufcn / curmilumaugerc.acai-
mulare.asglomerare, incremenram reiaffme,
acccffionibus locupJcrare. Eet}* oft nu* |tt / fo
beuft lifh/5 auf / addc partim modico, modicum
fuperadde pufiflo . Sarpjus hoc faciens magnum»
honoris blandicüs aiTcq vi. (£iui)CUebelung / ir
repcio * obrepc i o.
Crheiichelll/ cblandiri , Urmtflijvö.i2lbt)ÜtA)shi.
(Sunbcnocrgebung lajit fleh nicht erheucheln/
r c im ilio peccarorum denegatur hypocritis. (£r>
heucbelung / acqvificio per machinauoncs.
§iu"f heucfteln / blandimcnta produecre, continua-
re h vp ocnJi. €r heuchelt fort unb fort/ nun-
qvam ejus vultus cumorationcconfcnr.it
SD? U heucheln / mimis fc aßbciare , ex numero cha-
maelconum cfle. $cp .OeucMcni nui's man mit
h:uö h\ ululandum eft cum lupis*
9?4Ci)hcud)Ctn / imitari hypoeriras. JÖÖfc»
heuchelt immer einer rem einbernnnch/ auiahy.
poeriurum fchola cft. jft id;heucbeluiig / arlc-
e>acio fraudis , cacozclia.
Vorheucheln / tlmulando aliqvid prastendere &
pr.ctcntarc. bat ihm uns torgthcuchclt/
ilmulationibus cum fcrcllir. °\d)VM Dir nichts
Vorheucheln / nihil auribus dabo, apertedrtun-
pliciccr cecura agam.
3erbeuct) ein / omnium fallaciartrm I a rebras peire-
ptare, (laiiilarionibusdrdistimulationibus pcr>
sr«. tjr bat fich qnug bn'nn $eThctKf)clt / ttrrpi-
cer fc dedit fycophanrus ad crHucnoam hanc
rem.
^)auf / ar Raufen / tet / P /. Raufen/
acerrus , congerics , cumulus, ff rucs, congettio.
JDiatur t'.ham m grnert pro qyilibet multituJute.
(Ein Raufen Üeute / turba hominum. (i in ^)au»
f en 2jic&e / grex . €in J^uufcti ©elt / muleum
pecunic. (Ein JjuUt'eu Äom- acervus frumcnti.
€m Raufen ^mber/ numerofa faroilia. Q5eo
J^AUteu/ gregaeim. (&n Raufen 23olfe$ / mul-
cuudo , cecrus , freq ventu , concio. ÜRerforucr
J£)aufc 7 c miliar i i nu Ii tes , qvi pr«cedunc aciem
ad laceßendum hoft cm %i\ einen .0 ' u en heili-
gen / in cumulum redigere, colligere, cogerc.
(Seltbauftn ' acervus auri. argenci. J^rieg^
hauf.it / coh'orrcs. sOiifthaufen / fimetum.
dCeitei'baufen/agmcn, cohors« ph'alanx eqvi- J
tum. (3 cbetterbaufeu / ftrue« . rogus. Stein
häufen/ rudera. (f üiJp.iufen hMee gilben per.
duorumcaccrva, magna vis improboi um. (Er
m.-'.ht ein -Oailfen 2Befen^/ multrsefrinlermo-
nc * gfftibu*
cumulabis acervum.
(Ein c ihiKih Ulfen / x/ti'etn Uberhctlfen/ nimiumefleinaceumurandä re, ex-
cederc , redundaxe. Qa$ Ungluef uberbeilft
ftfb./ malnm mstravefeit. ©i{ »eröen
üj • leid}«.
&t:ppt*nb<r£./ locus congettiuus , fivt con- 1
gen es« '
797
798
! . ' :;nluf) nba'hnii'r; viciatacilc djflcrpuot, dis-
fcminantur latiüs.
SllMnunc nf)C llfen I coacenrare, accumulare. QJiel
( v n - lti5 iufätnmm beilfen/ acervos pccuniae ac-
cumularc. 3ufiimmcnbeufunq /.accumulatio.
3ufa mmemjebrilft / accumulate.
-OcnfcK'H / idem qvod f$Cttf<rt/ in unum acervum
fedulöcolligcre , fubindc cumuloaliqvidadde-
te, in cumulos comporcare. ^ Ijuc oft hm ju / fo
beufett etf ftcfy ball) / adde parum patvo , A ma-
gnum cumulabis acervum. Habet hoc peqven-
Utivum etiam compjßts : ?luffjcm'cln/ Ö^üfanV
Ulf llbeufeln / o,v£ ßmpjicibtu rtfcondent , itemcu
J^eufdimoy ft £cufdi(pt / Slufbtufelunc}/ & ?itif.
beufelicht/ Suiammenbeufeluna,. .Unaebcufclt/
* im.U'iu'llft/ difperfus, diftipatUS, Continus.
$CIU$/ ijCUfCC/ domus, dosni-
cilium, aedes, habitacto» tcftum. j£>au£etoi>n
fumiur pro familia ongmc. <Iin rovtrcn Ii-
d)C$ J£>atr& profapia illuftris,{rirps antiqviflima,
fplcndidirtlma. 2ßo bt(t bu {II ■'Mih- undc es
onundus , qvxnam eft patria.rua?j£)au6 imb
Jfjof/ lares, penates , pojfrßlo domicilii m wrbe * «i«f
ä/*Äü (Steinern £au*/ domus lapndca. ©rof
^••o.'.Mik'/ ampla, aedes ampliffimsf. Xl*ffflicf>
£auä/ Aipeib». gif n unb <rtlr infltf bmb unan«
cicbautetf JöautJ 1 infula. SBoleingeriebtete*/
j; : .1; ? tttobUrtc* cv' furmr K6 .'>aii5 omnibut
rebus referta , exornaea atqvc inftru&a. 3Dul«
gelegen S>M\$: domus commodo loc&fira. Q'k
räumet/ nxtr Ictifriqtrf -fyaui 1 mulriplex. 2i3cic
J&au* unb nichts bnnne/rkfd)iüipft^n!2Birt/
ampla domus dedecori Domino ftepe fit, Tieft in
ca Coli tudo. förraumtei Jj?aus7 domus vacua.
Verfallen #a 110/ domus exc/a > dcftralra , parie-
tina , ru/jö cafaltna. ($e mein Jf>aH$ / aedes v ul -
r.an.v. t£briid) J£>au« / honcttiores. Unjnd)«
t ig 4>aui/ üipanar. lein/ gering J£>au$ / fedes
angufta, pufilla. 3Mo§ J£>au$"/ domus vacua,
inanis. II 11 ajiiefl id)Ca -Da»? / infalubris ,• fune-
fta. ^aufaUig-pautf/aBdes ruinofe, malcma-
tcriacas. £)as" tnttcrflc iUö #aufe$ / pcnccrale.
5$$rberteil be$ j£>aufe$ / frontifpicium. £in»
qana bC(J J£>aufe& vcltibulum, propylseum. 3n
ein JpaiKl jieben / in domum migrarc. bem
Alllfc tODHCt nkmanb/ domus vacat, eft deferta.
3J >■> cb-V» j us «icheiurc domum, reverci. 3u£<iufc
bleiben/ dorn 1 manerc. -21h? bcin mik* geben/
foias prodirc. Clu- bem ^flllff lieben / emigta-
re domo. bem ^)nufc (iopen / fedibus cx-
pellcrc. ^Dd^ $M\4 fallet rill / domus Vitium
facic. Qa&«$AU6 anfteefen /.teÄii ignem fub.
jieexc. • i! eilir€i§en/ demoliri domum. 5>a<
.paus bepern / reficerc. jg>att4 verf anfe n / »ea-
derc, diürahac 93erla$en/ dcfcrcrc, rchnqvc-
rc domum.
2llllf^)au</ prarfeftura. 9Jrmenf)flU* /hofpitalc.
BOfocomium. SbabebäUtf/ nymphxum. f&üit
In hüll? tonfrrina. -iMlÜMiit' .phapr idcnum.
Söllberbau^figillaria. SBatfbflHi/ piftrinum.
9Jaiier5l)»lUi/ villa, cafa, tugurium, gurguftium,
tnapatc. Sbeillbilll?/ oiTuaria. ®erflbau^//H*
Q?üT4bflU87 arx. ^eo 1 /iwScebenbaust/ domus
adjeda, lateralis, conjuncra. ^ietietlbau^/ mcl-
larium. föirrbautf / zythopohum. s^lattcTi
bailö / hier oconuum. S&[Q(t\)&ü4 / munitio
trabcata.caltcllumligncutn. ^IcnMuiuf/ ca«
.mera obfeura. ^oduibilUd / Icproforium.
^raubdllS/ oflicina cereviliaria. ^rcef)baB^/
caia pro.dccorticando lino, it. Iccmodochium,
peftucntium , .j.'/.». CSfbvfcblmu^. ^r.uhan»/
conditorium .ailämcnrorum. i^TOtbtlUf» / fu-
mcn.provinciai, ^n^crluiUS / adclphotro-
phium, ©ulenboui/ /rw^unaferböu^/ ardet
.amadas, partheno. S5ÜrijerbüUtf/ domus pH-
va r.i t ctvica. ^ biirbaii^ fftve ^urbnu^ / domus«
familia Eledoralit, Danf « »nO ^jcbtbautV do-
mus precationum , aedes facrae. '^ir'-jfviirV
habitatio.furum , fpetunca latronum. .'Diener--
beufcr/aedcsoflicialium. &iettffhau£/ domus
fcrvicns. €cfb«Ui/ domus angularis, (fbren*
bau S / palatiom honoris* virtutis regia, ^iijen»
bailf» / domicilium , domus propria. (EinjcN
bau^/ d«mus folitaria. SleilbbaU^/ exilium,
domus miferiamm. ibh in? / domus parerna,
foeipatrii. g<h'bebailö7 baphia. ^ecbtbau^/
palzfrra. elbauf / curotrephium . brepho-
trophia, qvaiia jimt Normbtrgit , Hamburgi , Am-
ßelodami,&aHbi. gifeJ)baUff/ vivarium. gran«
iOfenbau^/ domus ulccroforum. glll(btl)ail5/
rcccpcaculum, »Mum» grenba 115 / domus frir
vilegiata. grud)f; flve XPrnbail^ / granarium,
horrcum. gürflen«/»'»'' ^errmbau?/ Bafilica,
domus magmfica. Oiaitcrbbcilfcr / funt domus
plurium nobilium paltionatorum farailiis com-
mune!, ^artenbau^/yh^^ujltau^/viridarium,
diaeta. Q)a|jbaui/ diverforium publicum. Q>e«
Uitthaui/ telonium. ©eriebtsbauf 'pr.rtorium.
öefa m i\)üüi/ domus communis. ^ilbenbaHi'/
do-
799: ffa 800
dorn us ccnfuum ,-vulgo ccnimca. ßkltld D.
|> atll / mon> pictatis. (fHureebdUrfy teroplum«
(^PttCShCllfcr / flu« dicuntur monaftcru , de ab»
bat ix , acqvthbrt loctu facer bäbiiatiom apttu ; oiim
cafa Dci ■vocabatur.bwcCafat:, feie <5ottC&t)»UI3*
ICUtC/ 1. SV beminu dt monaßerio. @rcn»baH$/
caftellum limitaneum. J^>atlbtb^lf^ / domu»
ainp! ma, zdes magnificx, fupcrbx; -pitiTcr
bau? / domus poßica. J£>trrctlbi)U$/ magalia,
mapalia« /3Dd}jdt()aUiJ / domui nuptiarum.
JCHMbebaul / cafula canum. £urcubau?/ lu-
itrum. ^il',crbail?/ domu» venatoru.-
mcrbflUi/ domuacriftitix. %\]lKl6)aU$ / fyna-
goga. ^unfcrbao^/arxNöbilit. ÄiipitclbiiuÄ/
exedra. „K .n'mibaiio l xdicula e fohis<harta-
lumcornjucu. i\ All f I) 1 116 / dumus empöret 1-
ca. tflag geil) & ^v/uut hau? caftrum dolo«
ns , domus lacrymaruro. JtlOChnbailtf/ aedi-
cula pro campanitv # ittt>C rbaitf / ßvt 28<lifcn»
bau? / orphanotrophinm.- tfomcbicirbautf/
thcatruow .Kouiiuiöb.iu? / domu»- anaonaria.
icrocoraium. $0(fbatu? / tugu-
rioiom a reo I.e. 0\.u;uhaii? / curia anciqrx
curtis. SDiiCffMUS / domus conducra. tllit?
beufer funt a-vefy 4tdtt ptrtimntu. 3Rttt«lbaH6/
media. ?UiÜIIjbdU? 'oflfkina moneuna. 9Rue>
ball? / vrttu v<xabulum% dtfignans atrium , fivr
*eftibu!um. TRarnnbauä / catafta>, gnga-
thus. D?ira,aiD?bau? / Utopie Sp<v. ,u 9tir-
ttcnWböuij / prineeps Utopie. Oberbau?'
domus lupenor * xdium fumma , • faftigium.
Ob|tbail5/ pomanum. $ßcif bttllti / ar.i es conta-
?;iof*. ^a(b(bautf/ü.fvo^tni(tt)au0. <pfaf.
1 Ii ! .111?/ xdes reiigiofe, parochia. WaiiMj.i 11?
domus pignore aiteda , oppignorara. 5>p|t'
haus / poila , domus veredanorum , cuzforum
diverfonum , manlio, Effftathmus. Q verbaut
frvr Qktjcabaul I domus oppofira , obiiqva.
riab ib ' u? / curia , parlamcntum , confülonum,
bulcutcrium, SXaubbciUS / fpoliarium , arx
prxdatoria. £uitb<lUS / ftabuJum eqteftre,
AtAdemütm vocant G*lh & Usli, ?Kid)tcrb4U8/
idtm (jvoA (Betidt)t5\jMS I domus oraeroris.
SKiitfbrtUtf / armamcutarium. <Bd}iircrbilU?7
domuneula paftoritia. (?d). 1 ijb»1U^ / aeranum
<£<&au'piilbam> / theatrum. (rcbii&crbrtilrf/
specula , «ratio fpecuiatons. (rebeipbaus / la-
rrma «fodica , lo^m feerrrus. (r d)us'Mii5 cala
jaculatona. ecbinbcrbau* / fivr tfiifttlcrbaiitf/
gurguAium cxcorutoris. ^cfeil*:l)ilHS/ coadi-
torium ioArumcntoruai rudicorum. '-ilj ,ulj(,
bau» / lamcna. vf diii.ifiub iu ■ ■■ Cochleae do-
mus, calyx, tefta. ©cfpi^t ©ebneefenbau*/
buccina. 6d>ulbau$ / fchola. ^djurtbauiJ/
idtm tjvod&otnlWtt*/ grananum, conditorium
frumenti. ^PidbaUÄ' »des aleatori». <Spfnn<
bailtf / gynxceum netricum. 6iC(5cnbau^/
nofocomium. 6taninil)flUiJ / xdes avkae.
ST fCCf bau? / cirnificina , cuftodia miiitaris, er-
gaftulum. (gtrtbtbauij / curia. i?rorb!i,iii?/
aedescmorrualcs. (S(rp()au^/tugurium. £au,
benbau^ columbarium. ^ a u jba 11?/ arca Tain«
roria. S^ufbflUÖ/ »des Kiftralcs. ^PObautJ/
domus mentecaptorum , five gyrgatbus. $061
icnbauä,/ idem avod Sterbbaut}/ * cccmcte-
; rium. ^TinfbaU^ / taberna. Utlbtrbau? / do-
mus inferior , xdium pars rnfima , area. 33o<
qcl (ivt töcflüqclbaUS/ ornithon» ornirhobo-
Fcium. -BorDcrböWÖ/ domus anterior, ii^ul)
bairt / fedes cxcubiarum , domus ftationa-
norum. aßaqbau^/ Die XOaat/ domus
fracica. öi>.i.U"H)iUiJ / nubüar. SSafttithau;.
armamenraMtirn. ÖBalDban* / tugunum fyl-
Taticum. ^ai tbau? / domus fpecularum vrl
prxlidti, pharas. -UJafcbbaii? / domus lororia.
2ija§crbaU6/ nari»> dtatur rtiam aBdlftl ba ttt *
jmttir. aßcid;bf ufcrz/iTT 9*1* Ma^nfcc/funt
publicx domu» aut depotitona , adqv» omnis
genens merecs percrahunrur ac deponunrur,
•vulghConthcii*. ^crfbcilfer/ergaftsila. SBfir»;
bau? / taberna vinana , oenopolium. vHJinFcl«
bau?/ domus angaßa, carca. ^infnlmu? do-
mu» hycmalis. $Q(iti)tfive ©cnfbaHÖ/ angu-
ftale , JVncdrion. ÄBir t4t)QBt l taberna merito-
riav. SBunDrrbOtti / domieibum plenum digni*
t .u is. s il?ohuba \m>i domiciitum, iares, tedes Äa-
bilts. ^ecbbilll^/popina. 3ciiqböU*/ id. qvoi
omu? ve-
digalis.- ^olibUU^/rclonmm. 3fld)rbfltl^/cr«
§aiteriura , ergaftuium , domus difciplinaris.
ntbau^ / diumt ein «ftJWV auf ein inttttm/
canaculum meritorium, nianGo temporaria.
3Hf i fivr 5Jccbf nbau^ / accefllo xdibus adjunclj.
p tl II ff bau? ' domus curiata , rribuniria. [ > .
br^crbäU^/ gcrontocomium. •
.f>i'ii?ldu ( Cae / dmm. domuneula, xdirula, cafula,
tuguriolum. (StbrpaubfUölrin / gurguOium
cygneum. ©pmmcrbniblfin pergula Sßjdj>
bcü^ldn/ Tpecula, cafula yjgilmn,
jQ>ailfcH / Jp»»U|C/ru/ rßjiftk,hu(oditIuf, iindt
8oi
£a
802
Jp>flllfcnblafrn/ ichthyocolla , & Arah. alcann.t,
alia 1 diHa IThinDlrtrrt. Jßatlff n wri vfrtam f/?
.* «r/?»ö / domo recipcrc. J^MtlffR IWt)
foerbergM / hofpitio aliqvem acciperc, hofpitan,
Bornum deducere. (gx fjoufct gar übel male
tuccur domum fiiam, minime artentusad rem
cft. Die «Bottaten baben mi ganbe gar fc&limm
aehaafrl / milites regionem vehementer vexa-
runc . v jil.irunc , afflixerunc. Ahudeßhoc I> a 1 1 -
4tn/ aliud rß baujjfn / foris , ex tri. Qyod ab AUS
defeendit , 8» huc nor. pertinet. JgKlUfcn multk op-
p idii qvoqve commune
fen / m&lrjaufcn / Slx&rjaufcn / öflrtg«^
häufen ic.
Käufer / tev/propr. iocola , #£auferin /t»i'< / do-
xnicilium, ßw xdes inhabitans fenmina, inqvili-
«a. Sed J^auffT '« malam parttm Jumitur pro vi-
tiofo aconomo ydifpenfatore improbo. Huc
pertinet .»> et 1 l c r / POV incola paganus , qvi agrot
nonpojjidet,
«frlllfung .' fcte / p>cpr. domicilium , domo« ,"ha-
bitatio. .SV.i ifii. pro ma/j admimßrationt &dete-
naratione medium ufuipatur , Itctt alioqvin rari oc-
currtt. SRan hoMt bier fc&Iechte Häufung / do-
mum fuam male hic tuentur homtnes.
»£)eil6lid)/ 4i/.äT«iv.parcu«, &p»rcc, frugalis,
fruealiier , rcftri&us , reftriett , ftd propr.
• f ?-\\'iU6)fß , ccconomicus , domefticus. •:!!?•
lld^er <St<mt> / bierarchia ccconomica. ich an
«foem Ott€ hcu'jhcl) nfeberlafen / fedem figere
alieubi , /domicilium , ignem dt focum habere.
(Eine bcuäicfte J£>au$muttei / diligen« , fragalit
jaat crfamiliaa , rei familiaris curam follici te j»e-
reas.
J£)Ctt$\\d)Uit / toit/ propr. res familiaris • -cocono-
mia, adminiftracio domcftica , dnn .it parfimo-
nia, diligentia, frugaliras. Olli 1 5 mit guter
.Oi»flid)tcit Werrich teil / lumtus accuratäfruga-
litatit regnU meciri.
•£>llUtir<n / propr. eß : domos ferutari , perqvire-
rc, incrofpiccrc , mb nonnumjvam depecularii
Sed&in frecie notat circumforaneum , cireuito-
rum flve circitorem cfTe , q vi mrrett fuai ad emtn-
dum vicattm offen. v£t gebet mit feinem )i rahm
biUljiren / venum exponit reculasfuas in »dibus
privatii. J^nuflren comttnitcum f)anftn/non avi
dem curare domum ,Jed potim expilarc c5*pcrdcrc
ttotant.
J(>ail{trer/t>€r/circuitor, circitor, circumforaneus,
aegociacor cxcraocui, vuho ^aUaiuv I Zü'>
ftlettracter Sttronentnartner/ <^cVclimj fif.:N
Icr :c . ^)ailftrerin / ÖIC / circumforanea , kr u-
tarra.
.♦iuiifinim/ CU/ meretum vüiorum expofitio ia
atdibut oppidorum & vicorum.
■ r ?»miirer 1 Ki> *d). &aiv. ettam Jfje.iitirifcb / circito-
rum more.
JebflUfftl / idem qvod Raufen / aliqvem in aedef
luas admitrere , fub tcCti fua rufcipcre. <£r bat
lind.) aOetOOl bthailfet / fct humaniter me habuit
in domo All. $ebaufiing ■' Die / domicilium,
habitacio. sEehaufcr / Do: / teeeptor , recc-
ptator.
^Berbaufen/ aDuti^efamiliari, düHpare. lacerare
Patrimonium. (£6 i|t ben ihm alles? rerbaufet/
rci ejus domcftica tundmis periit , ommumre-
(um nauiragium feeie 95crt>aitfet / Oct/pro-
fufor, dilapidator, dcco&or , diflipator , peedi-
cor. iBcrlMHl'ima ■ MiV profufio , perditio, exi.
tium, pernicies. ?Uei"l)aiifid)t.- funuuol'us, pio-
digus, luxuriofut.
i^aUt/ Xfitf phtr. X>U ^)CUtC/ cuti», peHi»,
corium, membrana. ^>aut ettam eß idem , qvod
au &d)\<m6)/ ucer. fecirbeute / uteres vina-
rfi tfervantur enim in llaiia vina in pelhbui. <£inc
Dd)tenbailtQBcin^/ untumvini, qtantum ca-
pic cergusbovillumjeu utet bubulut- vrehene
\\\ i'ie .ÖvUi c cutis nitida & candidiftma. J^cil»
lofe Jpant I cutis neq^am. SXaube Jpaut / cutis
afpera , corium crudum. tingearbeitete £>aut/
pciiisrudis. 2lbaeji>4ene^)aut/pelits. tbtöa
t>i\nw barte/ toeiefee/ »erfdjrumprte ^)aut / cms-
fa , renuis ,five fubrilts , callofa , mollis, rugofa
cutis. Jg>artr Jj>aut in J^Änben / callus, caiium.
9?flUhe/Tand)e J^aut/ afpera, vi Höfa cutis. 5&ic
(•er «£>ailt bejablen/ fangwinc panam luerc, mor-
semuiftari. <&iti) feiner J^aut rcebren/ armis
tutari i c , obfifterc , defenfarc fe. vr eine J>a« t
fcjan frretfen / omnes nervös intendere, labore
eontenderc. cf r ift noei) mit ganger £aat Dar«
Von fommen/ falvus & incolumis, /ru integer
clapfuseft. tginieber mu§ feine eigene J^aut ;u
?)iarfe (tagen/ unicuiqvc alea fua ifubcunda c(t.
<£$ ijllt Jjpaut (tm JP)ailf / jus tal ionis hic »iget, in
ufu ef>, reqvurit. €r uerf auft btc^atit / ehe bet
Sß5r gcfd)0{;en i|l / ante vicloriam tnumphat,
epinicium canit, exuvias hoKium vendit. hüllt
etiam Syntcdochice dicitur de homine. t fr etne
gute (bf liebevoll t/ vir antiqvac monctse,aniiq»i
fidc.
S03
Jjar gut an ihm / tancus qrantua cft , fcclus
cft.
23drrrf)ant / pellii urfina , &rW? 25«mb«ut«t/
famnikntw , »miu».. ^Ocfbailf / corium hirci-
num. (£k!flhiiit. corium afininum, gS* in ß*cie
pal impfe flu«. (SiinfcS) •lit / membrana anferi-
na. jpilfdjbJUt / corium cerrinum. tfflfbtfi
fcaur/ pclli« virulina. WlPCnhailt/ pcllr« Iconi-
na. Sumpenbauf/pclliipcrera.cciiui«. 0(bfcn<
804
cuttm wütre, k
/ fedufurpotur pro: vexarc , illudcrc , coa-
tcmncrccoiucmtim inftarc, vclhcatc. (£r U^t
ftd) llid)C bubdll/ domo gravis* feveru» , o vi tibi
illudi non patitur. ©<r (£<t>n>«TC I hubelt mich
über bie mafen/ uicus veheraencillime mc mit
8t cruciat. SflJatf bubdft t>U bid) brüm ' qvid tu
hxc moraris ? non laborandum cft tibi ca de rc.
5K in bui>cü und) in allen öitcn/ diiciuaor *
divexor undiqvc , aemo non mihi molcftus
ft.
bort/ coriu m Oalom. JKbcbauf / «gw ^Mct/Wp/ar. Aiftdff yforfidui.homofe.
SS JfaS'iuf/«,? S i P^l'Vmcrccnca. mi( n 5 , Vl1is . %Dfc fin / Wf/mulicr leviiarma-
ecftalftf^Ult/ cutisfi««t«i»contaminata. «Kofi» .U.A. ^.4;..—:. iL
igttmcontaminata. $Xp$
IjrtOX/ coriom cqvinum. ^djIüeintfhaBt / co-
vium fuiilum. gRcnfdjcnbaui / exuvi* hu-
man*.
j£>cutlctn/ Vas/ dimm. pellicula, cnticula
branula. (5amcnbciitlein / follicalas. ©a#
JpCUtldn an ber £ncr fdjak / membrana putami-
nii. £)a4 £cutlcin über tor ^»rnfdjaur / peri-
cranium. &a$£eutlcutQbcrbern (Scbirn/ pia
itiatcr , menrnget, involucrum cerebn. J£)a$
Kollern über ben Äafianiett/ cchinui. 3>atf
>cntleiti um ben #ern / tunka nuclci £)a$
witlein fibcr bie (SraiiafdpfelFcrn / ciccum.
Qcii Jpemlcin ber ^ungferfchaft / hjrcnen. SRc^»
beutlctn ber ftugen / cunka , recina oculi. 3\vic*
bdbcutldn / runica cepas. <
,£>CUtig/ *J/. cor uccus, eure obdudas, membra
Ölinnhentig/ cutis cenuiffim
rurae , abjeibe conditionit & famx. (f 4 jft (in
Irfcr .Our c! er / ncqvam , nebulo , it. callidua,
aftutus, fureifer cft. ©n j£>ut>|ft tti*m txponi-
<u> parcui, avarus, cummifcc"tor, »/. annonae
flagellator.danlanaxius, 4>nbUr$0,efinbc/ fex
populi.
^llbd / Oer / pannkularnenrum , peniculut.
Unde Aicunt JpubeüunipeR/ pannicuJamcnu fif
mr/iü/ panniculi.
Jpllbdei)/ X>te/ modb parfimoniam ruftkanam, fra-
galiutem inculram , illitcralitatcm ^renacica-
tem, mo.iü cxagitationcm, divexationem & mo-
ieftiam
^)Ubclid)t / »djrü. &adixrb. Laccratui , parmofua»
abjc&us , defpec>ui , in« lor ms , frivolus for-
didc , trnuirer , minute, mhili, nauci. JfrutKt
lid)tfö 33olf / ftve <>uOc|poU? / fea , fordet civi*
tacra.
neu«. ünnnbttlHij/ cuti« tenuiflimai. ©irfN
fKHtiü / denfiorrt curia. €r iff biffbfUfig / unb
fftlct rfinc <Sd)l4at nid)t l durarus eft ad verbe- i}t { inier], incit. vocattt. &ejul. ohe , ormmatur rf-
ra. /3fUtigC^glfifd)/caromufculofa. Kaub
bf llfi$ / cutis afnerae. DfunjclfKUtia / ftriof*,
rugof». ^robbcutig/craOioris. ^larbcotig/
fpien Jen eis cutis.
J5>fUtigf<it / Mc/ conago. ^DttfrxnfioFrif / callo-
fttaa. ©ünnbfUtigffit / cenertras, renerirado
cutieubr. J^artbcaticjfcit /prepr. denfitas cutis,
fed dt impcnctrabili cutc rttäm dicü
\liQtett.
dicuntetidm Jpp^cln/
poma 4c pyra Hccau , tß k Coth. Ifrototf/ fwd cu-
ttm (igitJiiAt. Sunt tmtmfiuUu) ifli ftccMi ittßar
cuhcularuin corru^stsrum. Ab -frllftdlt / frvt ipp»
$dn tß %nt}€U'& $ot>tlbtbY) I dKoBuni p^>o.
tum ficeätorum. Indt qvoq. dieimtu ^Ußdidjf/ dc-
coäum iftud odoic v<l dporcrcfcrcat*
iom : J£)f b* / »ah , y W ^tScfbcy dicitur , macle
virrutc ifta ! £>bt/ fiftc gradum ! Jfrabdhc I in-
iVrf. rident. jg)op /evax , tß inltry. exult. Jp)cfd)a*
ftl/ inifrf. ntoctot. apertte \ prodeac aiiqvii*
gnebbe / ^od Jfrop bf. SiK bu c$ getpefen/
$C? Tunc iscra«: refponde ! S}t 'l elitminttr-
togonAi vocula t ß , q v i d a is ? ^
' ^)Cb/ f)Cbcn/ t*t)i*/ tcbbubr / gebeben/*
nrb'lbcn/ tollere, attollcrc.clevare, crigere. (fr
ifiiu fdjmad) ba< 5ßcrf 411 beben / tmpar cft Kuic
oneri. >j .s man nicht beben fan 1 mn§ man
liegen la^en/ qvo»ldiÄ5cileleiratacft, qrarefta-
re prohibetur» fcljuxren (rtein PaninaH
nicht n>i'i( beben / difticiliora ncgotialen^ pro«
moicnrur. .Ocbcit cxaltarc.commoda
aheujusadjuvare. gm|lc4l fpüUiJI (ineil leid)t
805
fr
fr
806
beben/ principe! exaJcarepofTunt. (£r tft min» I tum duitur £)cftn. jOdlH'fcll/ r/2amurca.. grt»
nifbr gehoben / jam ad alriorapTOgreflum fecit,i fd)C £cfctt/ f«c receus.
ad digniratca promorui eft. £)a$ tyferb bebt J£cfl<bt/«i|.feculentu«. £cficbt2Sa&er/aqTacV
jduMH' . eqrut greflus glomerat fuperbo»
J^cbf/ Wt/ l«vatio,ekfatio. P&x in facrifieikufur-
pa/4. £// frwwrcdicus .provciuus.
J£>f bUHO, / fctt/ promotio, exaltatio, auxiüum, ad-
jumentum, adminiculura , fubfidium. Dicitur
tttam «m J>ub / elc&io, fegregatio, optio. Clin
J&UD au#Der£erbf / ovei eleöibiles ex greee.
Jf?«bnng//?™£ub ber tyfer&e/ molüiauxumglo-
meratio..
.£>CbiT/ fautor, promotor» parronus, adjutor,
propugnator, auxiliarius. Urbeber/ auttor,
inrentor , exeogitator , anteGgnanu»,.Dux.
JPxbft/ üci/«r lipho, tubulus doliaris, c.-^ jtu
thmitt. rß fr berleiU I bp.buncului. . flßetnbebcr/
fiftula vinana.
.£cblid) / *dj. &adv. qvod colli , fuftolli «raufern
poteft. Unbeblid) / immobile , graviflimum,
Eondcrofum. .&All$bcbli<& /. dicuntur vaga-
undi. . 1 -
45cbcf/ $obef/4}6bel/^^efef/.DeT/ P /«/r.
Jhcbil/ dolabra,. runci na.. Dimin. rß frbt>
Ulli / t»Ä»/ dolabella. ftugbcbd / dolabra pla-
na , oblonga, JÖolbobd / dolabra finuutn ftu
afeefluum. Äcf>!iCHaJ)t>bfl / dolabra cymxa.
©rpfjer.SlPbtbPbel/ dolabra Ailcatoria major,
kleiner 'SRebtfeobd/ minor. &ai!d)bobc!/ do-
labra curva curvata. . <gd)licf)t{)obcl/ planula.
.fcebelu / * pöbeln / ocb'ebcK / * gehobelt / dolare,
aeqvare, poUre»l«Tisare, planumfacere, do-
labrare » cujut comvof.junt Slbbobeln / Otl6f>Cbclll
& bebobdrt / dedolarc , edolarc , adacqvarc , per-
fefte dolare planum reddere.- Ureter hiTihi
Jxrigarc afferes. (Scfcfbdf* Wtldr/ areul»
«lolarae. Sed J(pt>bclfl tttam mttavh. fumtur pro
crudire, corrigere , caiKgarer <£r iff nprjj nicf>t
qcbttbfff WOrbcit / moribui nondumcftemollf-
tus. Unocbobf l«r #Ctl / rudis-, afp.er homo.
Acbdnng / £cbdung / * JOtfelung t *i* /poticiö,
adxqvatio» Wp b ddlacio, dolatura , laevigatio,
fgmrtifb correÄio,d»fciplinaj.caftigacro. Jpt<
fdung Der bitten/ correctiomorum. Qte^öi
fdnirg macht ein 9ßcrf npcb cintf )c febone ; ligna
oolata dirplo cleganriora Cum rud'bus.
*>ef< / «M*n / we/ «Sebelirtfl / t>ir/ f«
itycbcn / ipul fe ättoütl fgvm toüendi htbet. Sed
elUm fedtmentum , craflamentum & exeremen-
culcnca , limofa , fpurca.
S^t\t\ I XifXl cermenrum , a t^ebctl qv od turnt aJ &
wj/frm tlrvet.. Htm iu'fclctl / fermentarc. ^CfCft
,1: altitudine . ttiamvrodire fumitur.
Sibhr ben / tollere , fuitollere. £>tc Äiir tt abheben/
tollere folia charrarum luforiarum. ^en Xc§el
ppm Seuer abheben / amovere ahenum ab igne.
üibljrbcry Ofc/collenit araovens.. Sibbebnnoy
M« / amotio.
Nnbebeil / incipere , ordiri. . 90{än mu§ ÜOH ©Ott
anheben / a Oeo primordia fünr capicnda. Cln -
beben nunmiatut prägnantem Tun (Sie bebt
an / coneepie jn utero. Slnbebung / MC / pnn-
cipium.
Aufbeben / fublevare i futtöllere. ^i^nbe aufbeben/
fuftollere manus Se plaudere. <£in CS fi r} aufhc
ben/ eß legem abrogare. Speife aufheben/ col-
ligere, fervare ciboi. (rtunn toai aufjnbeben
geben/ rcrvandum,,cu(rodicndum qvid alicui
cradere-. ©en Streit aufbeben /eompouerc Ii-
res. 5>eit SCoef aufbeben / ftolam colhgere.
€Ptel aufbeben / finire, dirumpere, dinmere,
diflölvere iudum. Qaä (Send)! aufbeben / >m-
ponere finem judicio. . Qlufheber / confervator,
allevans, fuftollen». 9Itlfbebung / abrogano,
collcelio. - In aite pugiüdtoria rft colligerc arma
cum ceremonris qytbuidam • qvod dicunt . JCm
3tufbcbcns machen. Aufhebung lex tpbtcn^ or>
pcr/crc£rio cadaverum hominum judictalis.
Ausheben/ exportarc, extollcrc> 1/. cxjmcre. S5fU»
me f.Uäbebfn / cximere&transponerearboresJ
(Sin Äinbaui^eriaufc beben/ fufeipere infa«-
tem c facro fonec. g :n|icr ausbebt n / eximere
fenertras.
3>cbi'bcn / aptare , tollendo förere.- SpebeblO/
■ apt in, com modus
(£inbeben/ indere«. fjttf Sßette beben/ tollere in
lectomt impprrare ,infcrrc Iccto.
Smporbeben / elerare , fultollere , in alrum tollere.
(Empprbebung/ elevacio. <&nporbeber/ pro-
' nwr i
(Slltbeben/ abflinere; devirare, dceünnre, exrri-
carc fe , exoncrare. Cicb einer ©adje entheben/
exfolverc fe cauii , abflrahere fe a negotio qvo-
dam.- €ufbebting / evitatio , declmatio.
Erheben / exrollere, clevare, exalrare , erigere.
(£inen inUJobe erbeben / excollecc allerem Jau-
dibmi
807
808
dibu«. 3u orepett <£l)ren erhoben werben/ ad
faftigium honoris effcrn. £)IC ©ftnime crf}C>
DM / Tocem intendtre. <£rl)0bf nc $lrbeit/em-
blcrna. CrilnbiliH 'Ablatio, cxalcacio. (rilub
lid)/ «iy. operae prcuum. €rbi'bfid)e vriicbi'/
caufa prjefrans , digna. Crheblidbe Urfahr/ ra-
tio graviflima , pondcrofa. (Erbeblid)fctt/ Die/
caufa magna ,jufta , maximrmomcnti ratio,
göttlichen/ promovcrc, transporcarc , lerne fub-
Icvare. (ginen c tili fortbeben / fcllam pro tol-
lere , five porrö tollere.
J£ermtfbc&cn/ tdemqvod <mebcDfti/ex loco tol-
lere.
J5>eviinberb<ben / e fublimi in terram tollere, five
ponerc.
»eroorbeben / efferte . areollere.
M n nheben / in fublimc tollere.
>ineinbeben/in locum aliqvcm importare.
•£)intOtt)beben / amovere , auferre.
jpniuttbioie&er beben / de loco in locum porrare
85" tollere.
Q^ireiitiinbrrbrben/ operä foci I , vei fimu] tfcon-
junclis viribus tollere.
ScilcbrlnanDcr feebeil / per ~vices , alternatim tol-
lere.
S^&cfrOilrt^bebfn/ rctrorium tollere, retrö movere,
removerc.
vBerljebcn/propr. in alienum locum tollere. tollen-
do nocerc. Sed ßeqventer ufurpatur pro incrc-
pare , arguere , rmprobarc, rcprchendcrc. VL' 1
nein eine <3»id)c oerbeben / Tidp vettere rem.
lade S3erbrbuniV reprehenfio.
Überheben/ fuWtruere, fubjicere, fupponcre.
3crbtbrn/ per partes difponerc, luxari in rollendis
oneribus. <&: bcit fjd) febr jerboben / movehdo
onera ipfc loco movitarticulos.
3ufamnienbebcR/ convaiäre, vafacolligcre, con-
toiierc. ©ie tarnen (ufammenbeben/ compor-
tarccUudos.
£ob/y4oo#/ bibw/tfbocbcr/bSbeller/
c^ bOCbflcr/ adj altus.ed itus.arduus, celfus,
excelfus, eminent, tublimis, procerus. Efl a
gehoben. sUvnb. alte, cxcclie, eminenter,
iublimc , procerc. -Ood) etiam exponitur folcn-
n 1 s, unde t$OCr)$Cit/ tempui joitnne proprte , dt ovo
ufSttt. (Sin hobt«* ffitti/reftumfolcnne. Jf)ol)e
Slliqen/ Aipcrbi, elati oeuii. .früher VrMii.
taftus, Aipercilium. Jftobetf 211 f er/ fenecrus,
«tat doexa. £ht b, debile £brcn|tan&/ celfi»-
fima fedes honoris. 53er) txin frepen fehlten/
i>: jure idtm rfi, qvod fub per, na capitis.
£fyt\\/ &frtqventwrtt\>wn * exaltare, promo-
vcic, exroilcre , engere, fubiimcm faecre . vu!~
gb fubumtre. ©er |id> fei b fr erbebet / Der foO er«
niebriget Werben / q vi fc ipftun exaltat , humilia-
bitur. €iu .0>ii iL* erhohen / alt lor cs aedificare
domos, producere tefta in altum. Milien mit
£obe ei'bdhen/ efferre ahqvcm laudibus.
Spfätxi&ufititius tEibober / Der/ promotor, pa-
tronus.cxa ltator. Uade etiameß verbum tt))$>
bel li / promo v erc , pretia rcrum augere . £cn
Vrci'j betf -JCont erb^bem/ annonam flagcl-
lare. ,
j£)Pbcit/ propr. altitudo , irinir majeftas , ex«
ccllcntia, pnefrantia, celfitudo. Jpobcit bei
(ScmiiW altitudo animi. Roheit be* g ttnberf/
excelfiras conditionis. $ öltuiiicbc -Hoheit / re-
gia majeftas. iKi hcbc & ßnrfclic&e £oba*
teil dicuntur refervata Imperator is , jura regni
& dominationis , arcana imperii y refervata
prineipum.
Srbi)()linej/ Ö<C/ exaltatio. promotio , eveftio ad
digniratem de gloriam, gradut fupremi acqvi«
iltio. 9lD}uejejcbn>inbe Crbdbnnq ift bem Salle
nabc / tolluntur in altum , ut lapfu graviore
ruant.
JT>r5d>ltdt>/ *d'h &*dverb. enixus, cJ'enixe, Tolennis,
& folenni ter , fupremüs, ffT fumme. (£ine I) 6d) ;
liebt ^itfc/ obteftatio, flagitatio, obtecratio
humilis, vchemens, diligentillima.
£ücf en / ö'.&ucFen / k boej?/ prop>-. r/i ad ai-
tiora anhclarc, reptare inalrum, perreprare ad
fummitatcro.afcendere. Diaturf tiam jppefern/
magno nifu & freqrenti agiratione adrepere.
Compofütejwßmi: Sibbocfrn/ onus aliqirod de-
poncre» tarcinam ab humer is amovere. Qluf*
l)C(Fcn / dt WbnSfM I in Collum tollere c3"rolli.
VI 11 einem nufboefern/ adrepere alicui. gort*
bort ern/ reptare.
QiÖÜt ©er / reptabnndus, reptans. ^Otibocfet/
perreptans. «Sr/f 1 .^OCfCV in ^cir tfl gibbus,
tuber. Unfern J^ocfer tooDen loir nicht mt§cn/
non videmut manricae , qvod in tergo eft.
^Offcl/ ^Ogel/ö'»Tc/?ra/iii« frtfventüu SjÜ$C[/
Der DK »fOunCl / collis »monticulus , cli-
vus , tftinjirTtfrt fvilibtt tditior terra locut. QJr ft<
ner Junget / collis vcflitus. (^anbbngcl / tumu-
lus arenae. QOeiUbnejd / aggeris propugnacu«
£ec (j lurn.
tum. Dimn. Jßugelein / X>A» / clitulus , monti-
culus. £i\$th<bt/ädj.<liiQi\iu QOBcgy ter über
einen sjiwd gebet / trames.
*£)UCf 1 1 Die/ propr. eß onus .farcina ,drrernm Gur-
{forum congenes : Sednotat tUam ruam, vclum,
palltum muhebre , vclamen. .gurten fr.iarr.
cnera faRinerc , Tarcinä premi. hmc S8ar*
t)UCft/ ayod Gsüico idiomati frrvimtet male ftri-
bunt parrwfe / wl pcrrtscFe / eß enim k Bat/
tdput , SJf ^ttcf e / qvaß vtldmtn capitis , r*pi-
tu.m , cdliendrum. Hmc cm ^ r. rru cf cn mach c r/
tomtor t ornator , confutor com* ajiiUUät* Spat»
vuefe mit einem SKi^lcm / galenculum.
X)0rfung / * Jf)0Cf crCT) / Off/ rcptatift , nixm in al-
liotcm locum. ^Ibbcclilll.U oncris levatio, fub-
lc \ai iu , levamen > dcpofitio. SHtlfbc et lincj/ fax.
an« fufeeptio » impouuo.
.£>orficbt /«<*/• &*Avtrb^ propr. reprans,adrepcns,
po/7. morabundus, & piaptrrta molcftus de onc-
rofus. SpodifitCX STjfrnfd)/ fectator, umbft,
affixui, adherefcens, <t/i«i Citt lUcb«/ mo-
rator.
t)ubf(fc/f)ubfcfccr/bub|(3}eflcr/ *A).&*tv.
etegans ,qvofi dolobri Idvigatm &polittu , fpccio-
fus , tormofus , pulcher. Poteß etüun venire ab
\}ibtt% / t)Od) I grandi ßaturi ,habentur enim ho-
mint* proctri pro venußioribui. (£in bhb|d)cr
jferl/ fcicu»,bellu»,comtut adoleiccns. JjMibfcf)
$iäo,Nein/ pudla nitida, »innula. £r i|t l)iib|cl)
oeflcibet / bene veßitus cft. .(Mibfd) wm 9c
fubr / dccorutiacic * vultu libcrali. tj) nieJ)t
Mlbfcb/ praeter decorum , flagitium >turpccft.
£fibfcj)beit / * J&Hbf(b^feit/t>(e/nitor, clegantia,
decor, venuftas, formofiras , dignitas. Jpiib(cb ;
beit einetf ©»iti-:ne?/ amanitashoru. ^iibj'd) 1
Kit tii v2)i'f»cbt£/honor frontis.
j5>iUfd)licb / .8* *J v ' ia ^ m T voa ' J&bfä / * cnu ■
ÄuluSjdrvenuflulfe.
f)MV Ifwfybtl nlim / keet , Tanaus,
folennii , »encrabili«. Hinc Fendt dicebantur
•lim; ,6eere3<if /t*mpusfacrum,folenne. (£i«
Bf <?ac$e beer bfl'len / '«f 0 magni , five pluriMe-
ftimare. In Ep : (aphbHenrici , Comiiii Wemigero-
jrnfujrgitur. j>o t»i3ö re^tre / fuittc f&xäftni
Vli'C I erat tum facmmfanRi Eraftnifßum^
Jf CH ÖfT/ p/«r. J^errCII / dominus , domina-
tor , herut. Eß ab bot Spitt I ncnaUnut ,dt i u-
htm ex Germania" ottton. Denotat auttm: (acr um,
rar.it um , nobilcm, de liberum virum, ita , ut
digmtU nemen nen ädfit , qyt nuignalu , vei tpfe tt-
i*m Dttu tompeüari qveat, qvam SjtVl I dorai-
BUt. Hincvariancu.uta piopnA: bleiben/ Dt i-
pöcens. Vfler /Ehclerus, legis dominus, giu
Oer ' Friderus , pacis defenfor. V>>il lirbtT/ benc-
volus dominus. JpMct/ <jv**fi Spoffytypn/ aicsn»
cxcdfui dominus, fetter / Ottei' / Hottcrus,
Octcrus , dominus bonorum uei praxorum.
4^0t tnim five^Ut/pr.ßum SSpofcua ncuU. %QMU
OlCr / La mucr i us , ijvjft £anbben / terrae domi-
nus, feiner / Rcinerus , purus vei omninö
dominus. 93o!Fi'C / Volkrrus , populi domi-
nus , 6rc. (Er i|l fein eiaen .Cvr: ad fuum aibi-
triumvivir. 3|i nid)t fein CU3enJg>ert/ ex morc
vei praeferipto alter ius vi vir. V£r tft ^>cr! ilbct
ibn/ dominus in cum coniliturus cfl , domma-
tur ei. ^ ii \ im u t|i Jptxv IMD nid) t ber CD? ano/
uxor imperac , herus taect. i|t (in fd>K cJl^
ter J£>en / ben fein neefct flua nwebet / male agt-
tur cum dominö , o^vem vilhcus doecc. ©repf
erren reben nicbt viel / beri monofyiiabtcü
W 4>erren haben grcBcöcfiibr/ praccipitcs-
Kegum cafus forruna rorac. ©eftrenge .^erreff
regiren nicbt lange / nullum violcntum Auass-
num, it. venti defituri vcliemcntulime fpirarc
folcnr. JT)Cl*: eiiam ironuedicitur. Q\\ bif[ cm
ner S^ttn heus bonum virum ! v£incn ünbcrn
erren fueben / mutare dominum. 2?rn feinem
enn abfallen / deficae, dcfcifcaca Domino
fuo.
Ülmteber!/ prxfecTur» dominus. Merl / avus..
Urcmben/ o/imOloenvauc/proavus. Urur»
onOeri / abavus. ^anberben/ /Hr ^annberv
aervili fer, nobilis , Faro , ut olim apud Romanos
nobthßim* Jamilid aqv liferorvm Ö" imA£tnariemm t
qvibiu fae erat imagmem aqvi!,t pro ittjiombw üms-
oerfi t&<iub<n t wdilis, ovale* JEdiie$ Curults
etiam Rom* eiant. 53rtl(f(llfecrt / sedilis , qvi
pontesdt vias publicas tuetur. üffflllbcn/ in-
fpeclor ret cerevifiarias ». BS" mtiltum difftrt a
Jbraiut / z^tlKpept*. ©ienftbert / nobihs , cui
operx gratuitae , Die $vomn / prxfrandae für. r.
^reefberren / rei (tercotarias pnvfcAi. Vfigen«
bei": ■ proprictarius * it. homo fui arbitxii, yvi
fum , out fud authoriuuis eß. (£ia,entura$t)crj/
proprictarius, dominus diredus» legitimus pos-
fefTor. greoberi/ Baro. Qcmberi/ canonici»,
viii-bvr:, heredicaxius, geltet')/ acdunraic-
8ii Sfr gi2
gus, du clor exercnüs , hv.ue Generdlis. grud)t<
/•• i ' - .ftovukr: , irumentarias rei parochus„ prc-
i c£t us , c ura tor , commcrciofum comcs. V<
tenberv dominus horti. ©cricbtsben / qvi ju-
t isdictioncm habet. Obcrgcrid[)tS*bcn/ qvi ro-
pcnorcm jurisdictioncm. UllbcT /Iw ^icDcr
flcTicbrffbcTl / qvi inferiorem fru tajfam Jurisdi-
ktionen! habet. ©ninbbcTi/ dominus foli di-
rectus , Vafkütu (onirk eß deminw utilk , (BctliCBt
Ijcn. J^nt^CH/ dominus vitae 4 necis. Jbjnbt;
!u' l ) /prineipaiis dominu». J>> ih-lur: hertts,
parcrfamilias. %il)cn / fenator pedarius.
3uH4btTl/ hodi'e ^uofer/ itaolim principe! poft-
gcniti appelUbantur , pcßea tarnt n bec vocabutam
nobile* fibi altribuerunt. %ü\\ttV autrm vrepri'e
r/? dominus junior, >i;t<UT £cn. ^a")"»"^
anrefignanus, vexiilifcn vicarius. JorftbcTl
proeynegus, dominus forefti. tfammerberv
prxf eftus eubiculi principls , it. thefaurarius,
qv\ y JUJrtinierftUtltCt vocatur. Aliud eß
Rämmerer/ cdMcrtrim. .ffaufberr/ magna-
rius. frinbebcTV provincialis dominus, h'bn
ien / dominus feudi, gllinpcitfjcr) / pfcudodo-
isiinus, vilisdr cxiüsdominulu«. ffftil ftveffii,
b(Hf)(XV condomimis. $Rh\(.nf)tr. / prasfc&us
sei molaris , jru molcndinariae. €Öt ilftcrbcr;/
diribicor. Dbfliur: dominus fuprcmuf, prin-
ceps fupetior. ^r\u':bev: / patronus ccclcfiae,
«f. prineeps jus epifcopale Habens. Parochi ftve
pdßorei eccltfiärum bunc titulum fibifalsb amoant
(alutantq.fnpfos &f*lutarift Ddtwnlut $fat!n<r>
rCttV loc6 pforrcr iNon enim Jurtt Dcmini, fed mi-
nißri verbi Jivini. $Rid)t\)tVl etiam aiv.u eß, qvam
Rietet. fR\d)UX rjl judex : 9üfJ)tbcn *ulrm
dominus jurisdi&ionem Habens 9t judicet alens.
6d)lo§bfV!/ cjvaeftor. <?d)C§bfn / cenfuum
pracfeöus. <£u}u!l>f:ri/ gymnanarchus. (^cbulb*
OCH/ creditor. ©fabbcT? fß , qvi juri'sdtÄio-
nem habet, 65" Ö«n®en*t8(t»7b für«. <?tflH>
f)CT!/ magifrcrftabuli. @tCUcrl)tn/ ideimjvod
ödjo^n. fgtrafbfrrcn / triam viri capita-
les. StrTben/qvatuorvir. SJoigbbfH/advo-
carui, & defenfor armatus , it % dominus vog-
teise , avi mt.uam & baßkm jurüdiütonem habet.
äßfinbtn/ judex ad decidendas controverfias
cum vino. iBaifinbcn / orpbanotrophus.
Sßebbcbcn/ praefc&us vigilum , tfopificum.
3albcnr«i/ five tymmditibattn dicunturCo.
lonu jlgtypinA Qvaeftorc* Rcipublicat. %tnt<
fpu ,j i\i i ? i : i dominus, cui ccnccna , u r.puk-
dtüio ominaJk competit. ^>ctTin tft/ domin«
I G*1L DAmä, JtsJ. Demut.
.£>cr :It'tn/ 046/ dimin. dominulus, junior dominus«
& bo.ur mfarUu tmäßuti Comlum Barermm du
(ttmtur : ^tmQC ^Cnletl». Nuper yvidem etitm
Ptincipum fUii , ftürftlidK Qmm apyrllaban-
tut : Itritm ärrogMii* & adutäJio taut um petuit,
ut txUrmmaU h*c tuigußi apptllatioru non \mt ru-
boregallice dicamm «PnnjJcttt de 3uDfl< iriB|(IU
Herren i 4t 3>cbcrr<n / dominari, dominatum ex-
ercere. UbCTbcrrCH/ i ii i ■■ c m r c, viru- er e, domi-
nari alicui. Sed multttm ufitauut eß wrbmn
rfc(?etT / regnare , imperare , dominum
conftuui , fieri , cfle. Uber ?anb unb icütc ber#
fd)cn/ rerum potiri, prineiparum tenere. ich-
tf lb|i bebtrfeben / five über Um ©einut berfeben/
<ibi ipfi imperare, compotem mentisefle. *luc>.
berfcbill / removeri , dejici ä gubernaculis re-
rum, abire magjftratu, abdicarc fe provincÜ»
53Jjfbcr|cbcn/ confortem efTe imperii. 92(b(n<
b er | dt i n / cum ali6 jura dar«. Qöicbcrbcrfdjcn/
in regnum rcfiitui , majeftatem imperii rccipc-
re. aßcif um (itt^ bcrnrabcrfd;cn/ propagare
fincs imperii, ampliflimum regnum pofGdcre.
fatXitilfy I Ad\> & a.iv. auguftus , magnifuus , «x-
ecllens , generofus, praeftan», egregius , praecla-
rus , it. elegans , venuftus, pulcher , dignus , r
magnirtee , fplcndide, divinc , excellcnter , glo-
riose . puichrc , ve nulle. &u bi|i jr*t aar bcnliu>
tvorben/ ba^u utebtan und) fireibefl/ valde
jam iautus es, qvigravarc Jitcras ad me dar«.
jna - :licbc©cfd)tnf<r/ muncrafplcndida. fytu
hebe £u(?/ jueunditas exqvifira. JP)f t)Ud)ti
ben/ vua magmflca, commodiHima. /")ci :lid;r r
Z ( J(\n i vinum opimiamum , generofum. Jpau
Ud)Ci £anb / regio locuplei , egregia , inftruftit-
fima. geiffin bfnli(bcr j?ppf/acutiu*Imo,di'
vinö ingenio pr?editus cÄ. (£r i(} viel jubff toty
adjtrrnrmt teilte ni(bt/clatioranimi cft,q\-m
ut cum pauperibus confvefuc
J&mlidjfcir/ Vit/ gloria, magnificeatia, ex cell cn-
ria , digniras, fplcndor , ornamen. Sllfo rei -
febroinbet bu ^>m\id)Uit ber SOBdit/ fic rranfic
gloria mundi. .ßcnlidjfcil rßeiiam titulus/eu
ulutatio Honoratiorum. (jiivc ^>ei'Mid)feu/
eacellentia, amplitudo.dignitas, &bodüeUAm
dominatio rctlta. Vorth J^mlir^f elf dicuntur
Regal ia Principum , fupuioritas, jurisdidio, fcJ
juk dommii.
8^4
£;rrifd)/ *dj.&*dverb. ivapetio(\ti, driinperiose,
fcvcrus , & fc v crc , falluofu«, fu pcrci 1 1 ofus, * ar-
roganter, ©n bcTrifcber 6um/ animus <la-
«flimus. (gid) perril'd) bnltcn / impenum in
omnei exerecre. Aliud rfi J^errig / ut :
85* breobettig / jurisdicrioni plurium domino-
r um locus iubjectus, iisqvc communis.
,f>erfd)<r/ Oer/ regnator, imperator, prineeps,
dominus , dominator. J&erfdjetinn/ ©<f / do-
mina, hera . regina, regnacrix , dominatnx.
©{rcnqcr / bdfer ^crfd>f r / tyrannus , domina-
tor improbus. £ie SX6mifd)c £crf(uCI7 patres
conferipri. 3<itl>crfd)« / diaator. &4)aU>
()Cr fd)C V / vicarius » tice-rex.
•£k t'l'd) u im / t>t'«7 Imperium > dominium , regnum.
Unter J^crfu>» unb SXegirung Äepfer ScopolD* »
imperante Invi&iilimö Lcopoldo- (ginjelber-
fchung/ monarchia. <5anitberfd)iina / arifto-
ctatia , atih »etfbcrfcfctmcj. ^o r dl a idniiK].
demoeratia. 2rnbeU)erfd)Ung / ochlocratia.
J&crfd)aft/0<C/ doroinatus, potentia .ditio, fa-
crapia , dynaftia. 3eber ©icner foU feine £t V;
fdjaft treuliep meinen / officiakm deeoe fid« xr-
ga dominum. Sie üci*i«; WfW £er|d)iif 1/
prineeps. tf6niglie&e Jp>crfcbaft / rex, domus
regia. ©(abtberfepaft / magiftratus , fenatu».
©tfamtbevfcbaft/tegiraen commune. 3ungc
J^erfcbaft/ prineeps junior, filiuscomitis,*c.
^erfd)aftlid>/ ajj.tf adverb. Heriiis, dominicus.
i>erfd)aftlid)e©üter / praedia domini«. /per.
cbafllicpe ed)lllt>cn / herilia debira. Wm*W
;d>e ftinber / heriles liberi. J&erfcpaftlidjc Un-
>crtf)flnen / fubdi« prineipis immediati. .per*
d)nftlid)c ©efMc / collcft» magißratus.
J^CrOifd)/ adj. & *dv. heroicus, magnanimuJ,
generofus , älrus , excelfus, inriAua. • tor-
titcr', viriliter, ftreuue, animosi, vulgh: he-
roicc. ^ewifcjj/ vmU ab %ml<ui raJki&U-
tini »Ott mc.Vo herotm , verum ttiam vir um ö vhtu-
ttm/iebent. (Ein beroifdje* ©emnf / mens intre-
pida , animus inviftus. Aevoifcpe $ugcnt>en/
tirtuceshcroicss. JP)eroifcf> 5B«ib / rirago. $t>
rotfdjeä 9Öefen ffireit / agcre viram heroc di-
goam. JT^erolfdj rtU$fepcn / majeftatem aliqvam
pr» fe ferre.
£croif*beit/ fae jr>crotfd>FcU / öte/ prff rj,tfr-
tus »fortjtudo, maenanimitas,ftrcnBiras,alti»
tudo . firmitudo , fublimi tas , * magnitudr ani-
mi. lt. roajclhs corporis , auguftus iiabitus.
S0?it frnfrrrr JP>tretfcJ)bcit fjere intrefen/ fm gula -
n gratia 9t majeftarc incedere.
fyttXl*e»/yl' ÜltQtlTt/ qvrrnlibri exercitum
& numerum , ; h t multicudincm netat, proprium
tvuttni cxctc:tum militum fixt copias , milirares,
1£in istu^j'occi-. (Ein nnubcvtr mMicb J£>ecT/
legioncs robuftulimas , Himidimx , inviAse.
^BcJgerilltet .4)eer / cohortes inftruaiffimae,
opeime armatas. vf in fdjia / ft.u tlitbeS ^cer/
exercitus pulcherrimus , ornatiilimus. (efll
9t0§^)eer/ exerxitusampUflimus, copias in nu-
merabiles. ©etiltge^ -^«.'er / exereuus colle-
clmus, imbecilluc»dcbilitatus,iafirmus. 9?ei!»
geworben J£)C<r / incxexcitatusmiles, novus c\-
ereuus , tironcs. ©er hefte Seil De$ ^»eerei/
flos , robur exercitu». ^tanenbeer / aftra , ft c .-
larumcxeccirus. UMitenfcc /jeer / terricu-
lamenta nocturna per campos & i'ylvascum in-
g»nti ftrepitu vagantia. Qßenn fid> fd)0n ein
JljKrr ttiöei* llticf> legte / etfi exercitus contra mc
inuirgerec, fimillia populi circumdarent mc.
Sp.is Jpcev »ir& jer(lreuet/excrcicus duüpaiur.
^iminclsbeer/ exerciiuscaiorum. ©einteere
nactiifben/ caOrafccjvi. ©Oite^eere/ Mana-
0a ' m ' - ' i iW
Jfpecren/ pro plerum^ Jkunt JF>crcjcn/ taftarc»
depopulationem & vaflacionem tertis atqvc
agrts inferrc/rrjiYn/iai dicitur : Scrbecren/
& Verbergen / cruore de ftammä loca de lere,
provinctam rapinis exhaurire. (Eine ^t<tb(
tcrbeeretl / utbem dirucre , cTcrterc , exfeinde-
rc. 2)ic ©efunMjctt mi> t»urcf> giebe ntib Xrunr
IHTbcciet / corpora corrumpunt balnca,vioa»
Venus. €r lüBtt feine ©ütet ganj oerbecren/
vi/i^ü mCntrfn / omnes cjusibrtunx ruinä op-
pnmuntur , perduntur Ö W^i dtttriortntur,
feie Svaupcn terbeeren bie 25eume / aucac fruri-
ces infeflunr & etodüne.
üJerbeerung/ & Serbergung/Ow/ excidium, eai-
t iu m , valratio , dtreptio , depopulatio. jfriei
gc^uerbcening / »afticas regionis ex bcllo , cala-
mitas belli causa accidens. S5erbeernng Cer;
©llfet/ ruina, difpendium, jaclura bonorum.
«Berbeerifd) / * «8erbeerenl> / graiTans, rapiens.
vaftans, dttexans, «/. prodigus, profufus. 3um
gc ?eute finb gern »erbetrifeb / juventus foict eile
luxuriora.iwmruofa, difpendiofa. «Jcrbeen.
fd)e £eutC / homincs damnofi , fcopuli pam-
momi. -
Jpeep
8i5
ceart ligna , anteqvam carbontc in
dt fuati, tt)t man fie vcrrolc t /prüft ab adufto-
ne dtäunt , qv* in vafiandi» iei ris nun infreqvens
eß.-
grcx, armentum,
carerva. A^ttt. £eerbe (r ($äfC/ gtex orium.
ÄCfrDC @d)»finc / grcx porcorum. Jrjjeerbc
Orf)f*n/armcncum boum. Jpeerbe öanfe/ grcx
anfcrom. (£iue J(!)e«b< poifcei innu-
meri, excrcitus pulicum. jtieinc £eerbe / grcx
pufiliut Chriftianorum: Ljl ab hoc <£«CDC/
egcerDcmveife/ grrjjartm.
«J)irfe/ Der / p/wr.4)irtcn / paftor, g^om»«,^
prs-ft % r, gi xtlarmentii. Jjjlrrill / putlia pecua-
ria , muhcr paftor ,a , paftoralit. C^wfcl)inui/
ar.fcr.uia. $2$)Q,i\)\tt\n i for <£c\)b{aiXi I ovia-
ria. 6$aftir(c7opilio. *8iel)l)iE(e/bubuku»,
bubfcqvas ^rcnhu rc fubnlcu«, fuatius.porca-
nus ^icOCUbirtr/caprariui. 0>an?VI ■1U1 -an
fcrumcuftos. &f|fal|fefc/ paftor animarum.
öet i 'f Ii; i J£>ir(e / paftor fidü*. SSicl J^irun/
ilbct cfolUCt/ fcgniui cxpcdiunc commifTa ne-
gocia piurcs <c d) a f Die feinen Birten ha btii/
ove- v.v' c, linc pjftorc. yfA«^>irtCf/?4>jrtifd)/
tfT Jf)ir tenl>tlft/ paftorius, paftoralis, paftoritm»
«J)n infi / Der/ fi*. ^}crinqe / hake , haicx ,
chakis, leueomenida. Jjpennijkin/ DOS/ dmtin.
hakeula. 23ratl)ering/ halte toftum. Tt9\ti<
0rr / yiw ©efalicner -perina, / hake condita-
ncum,muriaticurn,^/M/^üUncn1)Crina.- §n»
fd^cr £aia<}/ hake reecns. g!iea.ent>e Jpetinqe/
lalcccs volant« . qv* circa Helena tnfidam inftar
nubtum tonftieiuntur. £iebcbcvin<J / halec ma-
ceratum. ■ Eft autem gering a *&cer / qviubale-
■ cm jf rr 2.1 ti m -j! n magni evpiA nant & c/tputnlur.
$}t(t/ i)CftCil/ 4)CbCftCt/ conncclcrcaptani
dofigere. *J>fK!)frbcflfn/»'bro«ccmiucre. t£i.
Re5Bunbe bc:'fcn/»u!nu$ alligarc. aödiiftdctc
bcftctl /fubligare , adjugarc ; vinculis Sc capiftns
vir« rdigarc. ©n 5cle ib beffCnV veftimentum
crudum irvircr con neuere.
J5>CfffT/«fr/ fibularius, alhgaror. fyiUXintl/ViC/
fibularia;
J£xft/ Der/ tfut.fxHa fibula. 2>«Knberit/capu-
- Jus enfi«. ^Ht(bbrPff)Crl 2>cqent>cff / manu-
brium apianun. aöanbrnbcj t / obligatio, fo-
rura Tttlncrit»
•£>eftlein/DAa/<äjmtf- parva fibula, acicula, uaci-
JQUlui.
Kettling/ MC/ fibulatio, ncxui,ligatura, ligamcnj
Jbtftuvq lin £BcinbfrgC / liga racemorum.
Jpcf fclcn / idem fi»o^eften/pr»pr. kvitcr, ficpiüs,
& frcqvcntcrribularc.
^>cf(cluug / DU / idem qved £cftlMg / binc f ^xft(i
ler / Der/ aciculariui , fpinolariui.
■JIMu'ff cu / & 3J heften / reftgere, afExum remo-
vere,
Jlnbcftcn / affigere , alligare , dcflgerc. 1
-wtufbeften / 4c Siufbeüdcn / difBbuiarc , folmc
I.CX3.
(ftnbcfrcn / & Gn: WfClcn / infibulare.infigcrc , iU
hgare. ©a^ ?ißi»m!nc< einheften tfivt rtnbeftr*
len / infibularc thoracenv ^inbtftung / fne
€ini)(f(duug/ DU/inrlbulacio.
3urb<ftcn/ pr<efigcxc, offigere, prasligare, pto-
neuere.
^lUfbeftCtl / Cuffigcrc , fubneftere , in alium Jocum
defigerc.
Ppsbcftcn/refibulare -.refigere, & idem qvod 2tb*
2k»4 bl 2(ufl)<ftm/ folvcre nodos * fibulas.
^OSbcffUIIO/ Die/ Lx amen tum.
UCbcftdl / conncctcic , coliigare , fibula clau-
dtre.
SilfainmbeftVri / confibulare, ftbulit conjungere»-
connr ekre , affigere. 3ufiirmnenbcfrunay con-
fibuia , qv4t vox in fleck dkitur , (in jrjflnOi
naget
$Üfte/ OW / femur , fernen , coxa , k bcfteti/
peprer connexionrm ojfwm. ^Illf blC j£>Üffr |cl)[ .r
QCIl / femur plangerc , vißar mu herum tjulanlium.
Oln fcr^uftc qclrinictrocrbrn/ eoxamfrangerc.
6id) auf bic ii fr i iricbcrfaucbcn / incoxarc , ut
täC*nttifoient.
$üft I D«/ pl.car. a \}Cft/eßntimprapr. ligatura,
^Talligario , dtxnitm ß*cit Jr ciptura , cuftodiä,
carecre, vinculii dicitur. Jfraft ctum debirum»
pignus, officium, ligamen, obligatio , de munus
dt (Einen §ur -£>aff bvinqen / cuirodia? com.
mittere, maneiparc, incltraerc, cradere. J)cr
J&aft erlaf en / krare vineuli«. 3« gefabrlidjet
Jpaft fepR/ condringi arci nl.'inis vinculis, in car-
ecre capirali concludi. <£bd)Z\t/ c?' olim (£f)e*
baffill in jure tft kgitimum impedimcneum,
qvAh* funt: cdptivitaf, raorbtu , i/cr ÖT expeditio
public*, ab i£btantip>. Lex , Ö'Aoc ^aft / vineu-
lunT. Alidt Jf>fl ft f/f terminatio mminum , tjvalitmm
lem t proprietatem, mit copiam nolans , ut: (*>lil(f>
baft/ fonunatM. Jp.mJbjff/prxkni. ^)anb>
8i7
fr
fr
8ig
baftC £abt / flagrant crimen, $fle<lbaft / cen-
fltlCUS, c--" cmlitei , modcraf*. 9J?anl)aft Ii-
f\ vulus , * cxigibilk* SWamibaft / (rrenuui
SRiffcft/ confori. ©fatbflft / fubfifterw , fuf-
Hciensaft'atim. Qfeflfttaft/ W«/ communio,
collegialicer. <&USbaft / Die / reconcilia
" tio, ftfr.
Raffen/ hserere, detineri. <£< baftet ni(&t bfl> mir/
five an mir/ extra mcam poteftatem , res mei ar-
bitr ii non eJk. t>ut\ut baffer tif in eo cardo
rci verarm , hic nodut eft. 3<fr roill baf t»r baf
ttn/ vadimonium prxftabo ejus rei , pracsero,
totam caufam in mc reeipiam.
haftet / fcftV *as, fponfbr, in foltdum fc obli-
gans , fidcjuAor , H. debiror , obarrarus. Vb
tP'.U Raffer bamr f<0« / mco periculo erk.
jr?a('flltnr Dl« vadimonium , ftipulatio, obliga-
tio ,tt. Jcbi tum , es alienum. -jtt unmöglichen
SDingen gilt feine Jpaftun g / importibilium nulla
t eft obligatio.
5^er>aften / & Serbaffrn/ aiiqvem in *incula ab-
ripere. SB fba fte t c ©fiter / bona affc&a.
^)Clb/ i^elbC/ OK /erke, er ix, «ica, p/Ju-
te , ofiicmü geniftclla d&a. Eft etiam locuieri-
<is teöu» , ericetnm , campus fterilk , inie £ünc ■
burger Jf>ribe/ericetum Luncburgenfe. J^fiDe-
f OH!/ panicum, fagopyrum, dr .fpetbelbecr/ myr-
tillus tfruUx &erM* , vaccinia <«8«.
•&eibt$t/ adt. ericii obfitut« horridus erice , «eewi
ftex.lis, incultus. Jpeibidjter Ovt I cxkcium.
Sjiibt I *ft7 paganus , cthnkui , gestilk. Sk
nobif vocantuT omnti extra eccleftam Cbrißianam
dtgent«. Ju ki autem etiam Cbnßianos vocant
Reiben. €r lebt wie ein #ciDe/ expers « ft omnk
rcligionk , athcuiclt.
Reiben l& melius 25<rbeit>en /ethnicum ficri , gen-
tihfmum feqvi, d. efferari , Gemm, crudclcm.
»humanuni fieri. 93crbeü>et / cfTeratus , im-
pius , profanus. SDurefc eiefterbeit »erbeibet
man qar le»d)tC / fecuritate perditut religio.
ßCil / *dfä- integer , fanus. incolumis , (anatus,
curatuf. {£v itf an fernen 38tmbm heil roorben/
v u Ine re fanacus eft , cicatrix vulneri indulta eft
©er «nrit fan md)t alle tfranfen beil niaebeu'
non eft in medico, femper relcverur ut »ger.
<Er ifl nor^ niebf gar beil l nondum fatkfirmo eft
corpore.
Jf)f (1 / Od« / ptur. cor. Talus , integritM , incolumi-
ns. 5lHe mein fri\ beliebet anf Wr / omne» for-
ranas meas tibi committo. ^d) nwnfche tiv
©lütt linb J£)eil barjU/ prarulor ribi bic de rt,
qvod fauftuni reüxqvc fic. (£4 Dienet (U bewen
jrxtl / ad (älutem cuam conducit.
$Cl(en / ianarc , med er i , curare. iOie ic>a llf beit
bureb einen Xranf beilen/ ponone mcdica» »im
morbi levarc. 53iel Äranfbeiten finb mcf)tn>el
(Ubeilen / multi morbi difHcultcr cvclluntur.
iDer (gtic^ ränget au iubeilen / vulnus cxiöm
comencktt, coire videcur. J^afenfcbaite bellen/
labra leporma confuere , integrarc. J^eilcR
tiiam a 'oufivt'&ftrciaiim eß porcot caftrarc.
-ÖCtlcr / Oer / medicut , propulCator morborum.
ebt rurgut , it. falvaror , liberator , vindcx. Din-
tttr hic fitmficiiione etiam J^Kildflt) / iervator,
refugium. <£briftu$ ber jr>eibeiiJF)eilanb/ chn-
ftusiaim gentium, vf r t» u - Dajumal man JDtu
laut) ' afvlum , refugium meum tunc tcmporii
erat. 2>ic J£>eiler finD nid)t alle feiler / medi-
cantes non femper Amt medentet. ^eftbeiler/
median peftikntialis. ^ovgenbeiler / curarura
levamen. @elb|tbeiler /fibi ipftmedtcani. Jb(ü
kr etiam öl Thurinpa & alüt loci* incatttr porco-
rum caftrator , alias ®dit»anfci7neiC»cr.
Jpeilitng / We/ fanatio , cura , mcdcla. (^c^mcf«
tenbeilung / levameneum dolork. SBunbeaV
beilung / curatio vulneris. ©en>i§etnjtjalung/
fedauoi placatio confeientiae, vulgltravqvilla-
tio mnitit.
^rilfam/ * heilbar/ it. ipei!frmlicb/«4 . fa-
lurare« falubre, ü'untcrum, fanabile. Unheil'
fflW/ infanabilk , immedicabilu. UnbcilK»me
^ranfbnt/ morbus defperatus. <Jö ift beilfanu
lief) verfeben/ falutatirer kge conftuutum eft.
•}lbl)eilm/ deficcare, cxficcarc , torrercere, abigere
medicamentis4r eraplaftrk , «* gmrre idem eß
a.voJftmplex feilen. €r ift abiiebcilet / 1 eftttu-
tus eft fanitati. Der ©ritib ift abheilet / cxu "
<ra exaruit. Qlbbrilting/ OlC/ mcdicatio.
Olnbeilen / alligare vulnus hians. (Eiucn abge*
bäumen ©aumen »ieber anbetlcu / difl'cöum
polhccm arte chirurgka Tuo loco reftuuere m
an neuere.
^U^heilcn/ perfanare, percurare, curam finire.
(im yerwunbctcii ucUrr-mmlicb aiifbeilen/ »ul-
nert perfcftullmc meden.
Dnrcbbeilm / idem 3(»6beiWlt / perfanare,
•crtecle curare, ulnthü morbi uhfvum JU. £uir$f
beilung/ plenillima curacio.
«Kit«
8i9
820
9Di Itjube tieft/ fcnfim mcduamcnca appli<are,ccrris
intcrralliscurationcm rcntare.
35trl)Cllct1 / prop/\ rfl lanari , reflitui , redinregrari,
in fpccie de Tulncnbus dicirur , q vando irnpUrn-
utr ^Datf ^0d> i|i ocrhcilct/ vulnui implecum
eft, conr, confanuic, ad cicatriccm du&um eft.
23iVl)tiUlI fvoo-vr dinotat caftrare porcoi,
SBeriHiluiuv ipic aftui caftraridi eft.
>H?u'Di rliiilcH ' medicamenta dermo afferre, reme-
dium rccrudcfccntibui vulnerihus ixerum appli-
care. tu riac ftfcbcr roirbcrbcilcn / febrim
rccidi*am altcrl vice curare.
JiKbci 1 «/ idemeß qvod Verbalen. <£ine SOnnt*
jiii'l -.llcn / vulnutalligare /n /J'cir diumui tit
firrMea mJbciUn / /n"iUi'b<ilcn / porceilo* ca-
(trare.
^)CliTl / pmptte &antiqvißime »etat donium,
p^iriam, it. cueuium, vei icpimcnrum, qvö pagi
& tetntorü aiicu}tu iimitt> üttluduntur. rlinc no-
mtna regiorutm & ct-vitatum : 5n»|)eilU/ ho, Ut Bob-
inen/ Bojorum fedes, tw/parria. S&crgiKtm/
Fcrgamum. £l*rcbbeim t?ort>beim t\Xt>en'
beim / WirtDölxtm / Untlam / five ftnrVI'
beim / & mmiHd proorta: ^lDtilieilll / domi no-
bilit. üöacfbeitiv Jpemniing/ incola , manfio
■cm dornt amans. -ÖUiUbert / qvafi J^eimbeit/
aeeeprut pacrix, gratutfuis. Jpii nnDclf / qv*fi
^XinifbÜlf/ auxilium domüs. J£>HUftÜ)/ pa'x
patrue. Qvirt 8f Jpi'itlJ / fro^ antiqvtffimum nu-
tuen proprium ex «^einrieb contraHum tjfr putant,
nihil Aliud eß , *vim domtßutu feu umu de JamiliA,
qvafi J^ctmililli / qvod effet dornt tätlü , mtfl wüt
^einrieb rti4M dt t£eitt1 dedmere , ut fit dornt dt-
tut, frdtbm ahundans. AppeHamw fane felcs do
mcfticat -rece «£kiuj/ * Jpinj / abhösantlq-vivo-
cobulo .öviin. £/ Jprüll '»'-»»» f » ignavo Öfqvi
in aedibus patcxnii fcncici.,4«. icmpcr domi de
litclcit aiupMttr. Htnc t£in rtlbiT -£>CiRl / homo
Cmplcx . -v t/i'i pedem-axtta lau* domtßwis mtn-
quam pofu't Cf in fauler J^>cill$/ gensufvoddam
fumi . ein £>i|tiltu<Pfcn / r a man eine gan*e
17 ; Fetnc Holen n.-.clilcac r^n j" unD t -
bev pinfr "ebluffen tan. Sctaetum p<ov. (ig
jet) ^>iiOi/0^r ÄUIIJ/ Tro»Runlu»vefuai, i.e.
/iit /</ dvmrßuw five ptregrrmu,
fstVCh I domi, dorn um, ü. eßprdpo-
ßtio tu wA. heimbringen ad domum drfrrre:
heimholen / domum deducere : ^CimfalK'n
ftopnum ficu , fgaltüpiurmu, 34 U III HU K U
J^iim / doatö vcnio. ClrthcilH / idem qvod bt'UU*
einem etmi anbeim fretlea / commutcre , con-
etedefe rcmaltctu. bicdtco: jlnlK'itii; Hilft/ ic-
duui: -' 'iiil i-niii d) . domicilium Ar fixam
dem habens aluubi. )D>lbcilH/ dorm. S£: ; i't
Bkmatlb i s . 1 > n ui / nemo mtus cft. i> 1 ham b(ci>
luu domi mancre. Dülttiin Iii «iciuuii , do«
oouscuiqve.ua tutitlimumcfirerugium. •it
mau ibm von Gxlu t fo iü uiemaub Da beim / Au-
dusadexadioncm dcbici cft.
J^cimcu; & J r n 1 in : > ebi n meilcm faeere, fruget uac-
cidcrc- in ^ec u autem fruclum repoaere , con-
dere . fruges in borrca convchcxc. Dicitur ;<
^inhcim|i'll / colligerc , pereipere fruges. (Jiu»
betnufd) / au u m rß . prxfcnt m ledibus. Uucitu
beimifu? / abfcui. 0)i'l)CUllt / fepeue , muoi-
tn$ t U, iccrecus, ablconduus. (dcblUiUCC diabt/
ConHIianus intimui.
^XiutCt / Dec / habiutor * iacola , ramm eft. Com-
pof. aucem frcqvcncillima , ut : Jf^tlCv^jaintt/
Hildesheimcnm ^orbbeimft / Nordhetmcn-
n« , 4tc @rubmb(imcr didi fuot Huulcas m Bo«
hctnia.qvod in loci« occulti« , cellu, cavernis
Arfcrobibui culrum divinum rraftarenc
j£>rimftina / * ^inbcimfiraq / tue / meilii , it. adve-
diofrugum tn horrea, & propriijf. ipfe aHus com*
dendtfiudut.
£ciinr / Me/ eßfrjMm domefricus, Saxon. t^eim;
Fe / eicada in domibui Ar hypocauftis cancam.
Sed J^fittlf C /lw Jf)cimlcin etiam dteitur muliec
domi larentfr cantan«.
J£>crmt / * J.\'inn patria .domicilium, lo-
cus ongims. ji; meiner Jfrintaf/ in paena mei.
Die reebte jrpeima t t|i im Gimmel / attema nun«
(To coclum eft.
j£>ei'me!n/ abfcondere, ad fein privaramdomuna
revocarc. H'ttc Jßrniicltnni, / Die / abfconlio.
(£in ^>eimeler / lacicans. latebras qvrcrcnt. tß
rttam a dfitmuUn " 1 r
JptimUd)/ ad} & adxvrb clandcOinus , occulrus.
&; claneulüm , clam , oeculte , qvafi in ptivatu
tdtbw j5>cimlic!)cr w0m ' nomo rcmirus.
Aeiiulieber Qinfeblaa / confilium fevreenm.
jpetllllicbcr Ort / teceffu«, lacebr«, divecricu»
lum.i. pudenda genicalia. J^Ctrtlticbtrer Ort
t*$ ^Ulfed / imimc ?rdes, penerraie douiiu.
-OtinilidHi' (^roll' ^l'il»^f<j)aft / fimulta», mimi-
citi* tacuae. J^eimlieb (5 ni-ub locus (cere-
rus, tatrina. JÖvilIlltcf>cr ?birmerfer/ cortc*us,
cxploiat or. IbeimliCbc XÜUe / doli , verfu t
Sff
621
822
Jt>cfmltd)C ?5rtcf< / Iiterae intcrioret , recondir».
jpcimlK^cr £tidV fcomma. J^Kimlict>t 55<l)iv
fica. J^fiml»d)c5Scrl^bn»B / clandeftinafponfa-
I 3. J5>:lTITltdf)C lljttMC/ furtiva roluptas.
jfKimlild)« Snliejen / dolor inretrinus. Admi
Itd^C J)i«*C/ Diaetarii. £e imll<f)eT Söeifr / ex
occulto. ArimlieJ) fielen / furripere. Jf>eimlid)
»urteilten / lubaotarc />eimlia> flccffcn / dam
fubminiftrare. .j?eiinlid) anflehen v mordere
daneulüm. J£»eimlid) halten , celare , diffi mult-
rc. .£ ennltd) barben geben / prodpere fe forai.
j^etnilidb reben/ mutire, mufliure. J£)eimlid)
liicrfenncif geben/ oculit innuere, nutu indir
carc.
Jfr<\m\\d)Ult / WtV my(terium t arcanum, feere-
""Vtum , ret abfcondita. -Of imlicbFeif urb*rk etiam
tß , lau ina. G jnem feine J>emilicbf e 1 r oertrau«
rn / arcana fua rcvelarc alicui. ©er Junten
•fKlmliCftfeiten / arcana & fccrctaPrincipum..
Gcbetm / ädj. &*dv. Um qvod bcimltd). Gr
jjl ihm febr geheim / intimu» ei eft. ©ebeimer/
& QCbeimtCr UCflbt /ConGliadus mmmis, a fc-
creti», innn.se adipiflionis. ' \$\i\)<\\\\i Y> * ,f '
arcanum , feer e tum , familiäre , etuun [igmfu at t
. cieuft manfvetm > domicus , condocefaclus.
Um: fidui, fecurus, rutui: Uligcbeim tccnlra %
intutus* formidabili* , mcnltus. €($ ift iiiuu -
beim in tiefem J^>aufe/ fpeftrahas «de» mfeftanc
€r gehet iinqeheim mit ibm um ■ .infuipicioncm
fldcm ejus adducic.
©ebeimnu§ / t>ÄB / idtm qyod^t(mUd)Uit / arca-
num , mvftef iom. Qür ineidu fein (Sebeimnütf
toXQül I ab omnibus ifta intelligi »ulc. SScfltni
tnere bid) nid)t dm anberer Seilte ©ebeirnnüf/
arcanum ncqve tu ferutaberit ullius unqvam.
3 eh babe Feine ©ehetmnufc/ nihil habeo,qyod
cclaramvclias..
•J)Cttlfo / t»<W / p'- «^CmDC / indufium , inre ru la ,
4 gct)f ftfl / fvod intimr culi adhirtat. S^rtten'
Ijemb/ fit* 2Befterhemb / velamen Juftrale, it. in-
duftum acu piaum. SJaumnwlIen J£>emt>e
fubucula ex goflypio. SJraUtbembe/ runu..
intcrior fponfae. Äorhembe/ (tola Ponctfid«.
jfurj Flaretf JP)embe/ fubucula fupenar ex fin-
done. ?H?o.nnijbeml5e / fubucula virili». tyin»
jerbemb/ thorax hamacut. SBeiberbembe/ in-
dufium mulicbTC. ^utferlnmb runica intedor
lanea. £>ai Jbemb ift mir näher/ ftW ber ÜXecf /
frov, Genu fura propitM. .'£\Vj S?< nrt 90r btC
^lUCjeu bitten/ connivere, >/. pudore rufticofof-
fundi. ^ßei^ei J^emte/ indufium purum dr rc-
cent. vf duiMrje? J^embe / impurum , fput-
cum.
J^emblein/ Öas/ dimn. interula. parvum indu-
fmm> mdufiolum.
j^emben / bebemben / indufiö «ftire. Std fimphx
inufunentß. %chcintet I indufiacu«. UübCf
bembet/ nudui, mdufiocarens.
beißer / f)ctßc|tcr/ -i/.caiidu*,ca:
lefaßus.. ^r«l)Ci§/ ^letenbbeiij / fertent, fer-
viJuj.jgnitus. Jbti$t$f&Cito/ caldarium, tepi.
darium. Jj)eif C ?ö<ÜDct / thexmac, baje. ^ i|t
beip 2Bef ter brausen/ «Aus i*vu, maximusefi
foli» ardor , acr xfruofua etr. ift graiifj m
heiH / calctur maxime. t> j f pnne fd)eint im«
nur bciliev / fol inealefeir. Sjti'j macben / cak-
faclare, t'crvefacere. j£>ei§»erDen/ fervefieri,
€tTOfl< bdf »erben / fuhfervefieri , incalc&exc.
3Jfir trirb jiemlid) beiß t>cm 2ßeine/ »inft inca-
lefco. JP)ei§e 91lif(l)liqc / calida confiha. (£j
»urbe mir jiemlid) beip ben ibm / objurgationet
cjui in ruborem me dederunt. (Jimni bie J^cU
le(jrif machen / aliqycmjnpcrturbauoftctcon«
jicere.
X>ciR<n/ * feilen/ calefacere , inflammare. ©nf
(Etube bei U'U / hypocau ftum calefacere. 5>acf,
Ofen beiden/ ignem in furn6 cxflrucre y?vr ac*
ccndcrc».
^eijt(ld)/ fubfervefaÄus, aliqvantum calidus.
^eiier/öer/ tfin^irrfvjtubenbeijer/ /n-eOfeiu
beider / fornaeartus^urnariui» Wgo calrfaBa .
Jbei)erilln7 DtC/ furnatia, ctkfuHrix, focaria.
^fi;mnv Otf/ calefaaio, calcraltus.
Jpfiierlicb / *dj. &ddverlr. aptutadealefaciendum.
©ie (Stube ijl gar niebt b<r<)crlidt> / hocconciare
nullit lgnibusealcrteri poteiT..
#ifce / tU/ calor, »(tu«, ardör.. ©ie crflf ^f^e/
primui imuetus. ^[UgenM)irJe / calor juvenilis,
j^n einer -pirje bin / repenti, protinüs, calide,
prieeipiunter. fiitbcx biljC / ardor , aeOus febri-
lis. <3onneubi$e / folis ardor igneus, J?iH
im Pommer / caloresaeftivi. ©rp§e Jf)i$e/
magna ealoris, ^11 berat :tfften JP)iQe/ flagran-
tirtimoaeftu , calonbus maximif. Sunt&mliM
comV' fit* , ut : 9lni!6biBe / fudor muncrit. Oln»
baeotbirje/devotioardon». J^albeJ^ir^e/ fecun-
dutcalorii °radut. .pellenbiPe / ignis Gehen-
n.c. <{VlUjbil?e / er litis. tubsblffC • arr.or s.
6ttt*
823
824
(Stubf nhifjc/ caior hypocaufti. Oöcinl)!^/ ?ini.
3ornf)tJ t ; c/ «ftu» ir.c.
.£)iB.en urcre, calefaccrc, aeftuare. £1 öd ^nu'r
l>iljf t/ ignit impcrrit, diftnbuit calorem «ui fec-
▼orem. ©er aßein bi&et lirc UuEcuftybcit / *i-
num effervefeet in libidmem.
JfrimttiV&JpiliUm/ Vit/ seftoatiö, flamm.it io,
l'crvor ; Mcäur etiam 000 -Ollsen/ &idem iß, qvod
t>fe-4it)«7 xftuatio, calüditas.
&a{u.ci\»lui t ferridus , acftuofiit, ü.
«i»dc . fervide, €r ifi bigig wr Der <5th*n/
»ftuarira. Jh\t : u\ worauf ffOfl / arderc ddlde-
rio, incendi cupidrtatc alieujut rci. >OiBi«;tT
2Bfin/ forte, fervensvinum. J^i^jqc 5lnKf)|<iqc/
confilia calida, praeetpiraca. J£)iBiiK ^UtrtHV
defidenum incitatum , flagrant iibido. JjiBdjc
fccibetflttfehafffUbcir l calidior natura , cholera.
•V 1 ,; M <£ifm / ferrum ignitum, candens. S^u\t
Dieben/ verba acerrima, funofa. 2UIjn{;iBii}/
v 1 olentus , pr»ceps.
3tiuV ijc n / de fonbeuen / Um qvod%tiw%. (Eine n
Ofctl anbf t / focum excirarc , facere ut foculut
hcm. ^-inheijer / ort/ caict'aa» r . <£inheijimq/
DU / ut fimplex toWimg / calefaflio , cxcal-
faftio.
(£n(bct)(n / " • ' •' u" . rfi calorem propulfare % d e fen.ie-
re ardoret. ©icüllfttttfrb enfh<&C.7*<ru»fran.
gic ic c. (Entbi^Un^ / WC/ tepor , refrigera-
rio.
ErbriK« / * £urdj be ijf n I percalefacere, calidum
reddere , concalefccre , irKalefcere. SrbeiltMi}/
* ©nrebbeisuno. / Kit/ excalefaaio. X>ic bureb»
fefffUte St raff / vi* coneakfaßoria.
93c rbeijfti / «nett vtxtyiiwi / rjl . providereligna
in hycmemalicui.
2Bicbcrbciifn /recalefacerc. 2Bieberqcbfijft / re-
calcfactus.
Slbbt^cn / defertefeere, repere, repefeete. 2|b;
bißünq/ tepor.
(£rbi&<n/ fervefeere, incalefcere, cxcalefcerc. (Er
biß. 11114 / x(h» , inflammatio , ferror.
5Bicbcrbißcn / recalcre , recale/cere.
^ti(er / -£>etterer/*&citer|ier / «4 ferem«,
lucidut, clarus, fulgidns, corufeus, &aJvnb.
nicide , clare , lucide , fhlcndide, <ß a 4<^/f'^
Saxw.^tftrjfirr/ur. .pC.ffTf tü\tf \)tittX *£<t>
Ut I ferenum. J^firetf 9c<fcbtc I no&ei fub-
luftrei. JbcÜcr Eid^t / candor fplcndidiflimus.
•Weiterer $ag / dämm nunc. Jßeirere SBabr»
|KU/ rcricM aperra, manjfcfta, ipfiiKow Tcri- '
| fa*. ^flffrnrSJeitCi^/probatioipiöfolcmeri-
dianö clarior.
Weitere« / five ^rttit Widdum/ ferenare. Reitern
vrrb five fycttlt WfTDcn / ferenari. Indenrw
fofita : »iif bfitern / ausbeite m / erbeifern / irra-
diare, iliufhrare, üluminare. ^BeüfT toirt>
lief) (ine bfifcrn / mibe« opaefe dillipabumur«
^tird)hcif ein / perlucere^ long« late^ve coli u-
cerc. ©t'e (gennc burd^bcitnrt mit ibr'em ©lanj
tHe^uff/ fol lucciu.i aerem luftrat 6r complec.
SGie^rbcitCTtl/ refplcndere , denuö irradiare.
k,x bif emmbtu ttixm fornuottur nomin* in ling ;
J^fircmna/ Qlufbcirerung/ 2lu?bfitcrnn4 / vir»
Weiterung / &urd}b<t(min4 te. radiacio , &c.
J'Xitf rFctf / tu / ferenitat , fplen Jor , jubar , nirot,
candot. ^fifrtFctt &C(J £a<K3/fercnom.
Urftit btx iuft/ fudum. ^riferffieber^üc/
pcrfpicuiras fermoni« , ftu oratioms clarinM.
$titttv!l)t/ MdffH. &adverb. ferenui , nitidus . co-
t\xk\i% t idnh^oiX)tLtCt/ S^.-dilacide, (plcndide,
perlpieue, luculentcr. £>cr ()fitcri(^fe grulm^/
ter fudum.
Domen indere , nommarc, vocare, nuneuparc
Orr beifef tbn einen gdjelm / neqvi(Ttinum < feev—
Icrtillimum illum falutar. Vtrum Jf?ClpfH 'R4im
tw/fa* fontficat t appellari, nominan, Tocari.
5Kie beipell Du? qvomodo vocant ? ft<j) bei§c
3cb<tnnei/ eftmihi notnen Johanoi. ftVpi
nieJjr / n>ie er bf if tt 1 anonymu« mihi cft. v£rnen
tvifff omutCri heißen/ gratttlariadventum alicu*
ju». €men <?d3elm unb "Dieb beipen t nomine
txif urciferi aliqYem fignare. ©je beißen dnan*
ber/ mir fie ,u 9Cabt »erben / verbiiafpcriori-
bus mter fc dimicanc*
^)eipeT/&et/ nominam« vocans , appcllans.no«
menclaton
-*pciputiij /^ic/ nominatio , vocano , nuneupatio,
appdlatio, nomcnclatio, titulus.
$ii\$tX\ / aJiA figntficatione eß : Jubere, mandaxe*
praccipere.injungere. Äinbev ui Die vfebnle
peilen / hberos in fcholam mittcre. vüincu fliWc
febn>ciiunbei§en/ Hlmtium alicui mdiccre» vtl
prxcipcrc. 3cb bnbe ei nicht flebeifien/ hoe I
nt imperatum non cfh ^ic Unbertabnen jur
Srone beiden / oucra« gracuitaitdicerefubditit.
Sßer totrt mich ba^ beigen / qviianqvam Arafor
vd auaor mihi crit ? 3<h bf i^c e^ nicht/ unbn>eb^
re ti nid)t / nec veto .ncc impero.
S ff ii ^eip«/
825
fr
826
Jbctfct / Dtt / mandani. jubco s , praecipicni, inan-
daror, au et <>t . J&rigcrwn / DU/ famina ju-
bens, poft ul ans. c.l uciu. Ab boc eß vr d)ill tili/
avaß 0CbttlObet#er/ ?ropr. dcbitorum exador,
Jri poriiw fumitur pro: l'raccorc Judkc. Sic
apu d FnffJi iudex ordinär im in CAufx civilt voaUttr :
2kfga/ Ab Äifdjcn; ßve $afd?e»M avibtu
»U.V. ©eruf>te|cf)Ulttti/ .Aoter 4^ dtfferentiAm
vocit ©prff(j)»itCUj / judex pagi , cuuiOeftt
t ; . n .ctoruiuKUS,:a': (StabtlQuIfeio'/ x-rialu
judicio prjefectus , qvos etuun Appellant : <3«
ridn? Verwalter / # freqventw jjtmfdjulteuv
t { *8r 0d)ulj / t/i Antiqvk legibtu Scultttm &
mpud Lutgobardot Sculdahii.
Aenjung / Du / da* J>eif cc/ D<w ©cbei$/ jmTus,
mandaium , praeeeptum, jurtio. WH ben Q)C
fcfip/ tuüjuflu, teauetore. £cm ©ebeiS tuci)i
nad}flMUmcn / defercre officium 1 mandau im*
memorem cOc. iBefcarfe* unbillige* (Scheiß/
mandatum feverum & improbum. §urftUd)C
&dtbta% I referiptum Priacipis. SDie
QCtffltlg nm|lo§cn/Scnarosconfultummrirraare,
induecre, convcllere. (?in ödjcuS ausrid)tcu
juflä cxpcdircfaccrc, qt* imperantur.
?)cifcb / beifeben / gcfceifc&et / oüm €f*cn/ gc ■
rfebet / &bodienum multit in lock $if$CIt/ OCCi»
fdjiT/ pofecre, poftularc, ftipulari, it. rogare,
petere ,A*giiitt,& *onnuntjvAnt citttt* rocare.
23 or ©Cl ic])[ beifd)CB/ citare ad judicem , in jus
vocarc. 3cb bcifd)e nid)tf »en öht / nihil ä te
pero. €mcn?vi<jrter beifc&en/ portularejudi.
ccm. J>cif(be uur tfinUdypofceauda&cr. Jpti
fchi :i 1] t u td) t geben / rogare non eft darc. £r
machte |icb }u tobt heilen / ad ravim uaqve pre •
cando infticit.
J5>Clfd)eV/ Der/ poftuLam, depofecns, petitor.ro-
gator , flagi tator. j£>C ifd)criim / Ol« / famin a
folicitant, orans, flagirarrix.
J^.ifcliulU} DU/polrulatio , poftulatum j petiiio,
flagitatio. ©erf$t^cifd)Ung / citatio. Un
tcrfdjcirnfc J^cifc^jung/ inverecu rda pofhilario
jP)cifcf>ling etiam dicitur €fd)tmfj / yvod vi freie rfl
ürinmtttuncj in ein 4 ^n&twttV petitio recc
ptionis in collc^ium opificum.
J£>dfd)ig / Adverb, fnpplex , flagitani > pe-
rcn».
JPXifd) / 5f? «JjClTcr / Adj. raueus, (p*ß clAmAitdo
rAueeftem. €r W)reo( / er mrtötc &cif* trüber
ircrbcn / ad xavim usqve damat, ^(ifdjac
Stimme / »ox uuea. Reifer ircrDcn / iuaacc*
kerc. J>ii|(h Ki ll irraucirc ^« jj^lf
S)t\\ä)tXI [rve jfrt\\tXI t>Cr/ iirauccfccn*.
JpcifcrFciI/ five ^)iil'd)ii^iit/ Die/ ravii, raacedo,
raucitas.
0)iit-& SRcbcilbciBCIl / una juberc» communi Alf-
fragio aliqvid man Jarc, it vana poftularc
23frIXipCB/ promptere, polliccn, rccipcrc, ob-
fttingere, obligarc Ce, condiccrc. l£r Dir beider
Viel/ lint> baU rDCUliJ/ pronullis dives, prxfVandu
nullui cft. 3rJ> fao es oid)t qtm$ rcrbeiBciu
pro cectonon polliccor. £id) vieler i^iucje
r*erbci§tB/ prolixc & cumulatiilimc dcvincixcfc
6kgeiivcrbet§en/ rcpromitccrc.
iuTbciKcr Der/ promiflor, fponior, flipulacor.
in - rhe im - Vi II 11 MC/ ftipulatri» ,mu!icr mtervc-
aient. ^e4CtlDtr()Ci§er/ rcpromiiTor.
QStrl)Ci§ung/ DU/ promiüum, prxteptum, ft:pu-
laiio , fponßo , polliciratio. J curlif'd)C SQtV
f)fißlinqcn / promiiTa cruenu , federata , diabo-
ltca. (Dcvbct^ltng erfÜOeit / (rare promiftis , bonl
fidc dula prxflarc. vfmcii Der SStrhciüung er
inncrtl / appdlarc aliqvcm de promiflo. <&c\nc
^Ci IuiHuuaca taugtU Uid;i / pcomiflä ejus iun:
inania > irrica.
2Bici)tr()Ci§eil / denuö mandarc, jufla rcpcccrc.
QSiciierbciBung, / DU / inculcatio . icfxicauo
mandarorum.
2BicDer»frr>ei§en/rcpromittere, Aliit: ©caeurcr-
beiden / mutuu polliccri. ©tgcnperbcrBung/
rcpromiffio.
3trl)Ctficn/ aiTiduo, adiduiilimc juberc, inculcare.
Qji \m ftd) DalD tobt Darüber icrbeiM / encaut
£erc eft poftulando. ?0?an )etb(Ü}t ftd) f» oft
nnb viel bo§ ti €d^anbe t(l / ad nauJcam usqrc
maodara urgent ur.
Olnhci|"d)CH / dcGdcrare,contendcrc, depofecre. po-
puläre , ambire , expetere. Clnheifeh« ua / Du/
poftulatio, ddiderium , apperentia. Slu[)ClfeJ>ig/
Adj. cupidut. <cid) einer Oadje anbcifebig ma.
d)(1t/ fidemalicuiaddicere, devincire fcrciprx-
ftandae. 21bbe«fd)eB idemfer'e rß , &fvidrm pro-
prie rem qrandam ab aÜqvö exigere, nonnun-
qvam rlum v.iit t , cmcndicarc.
vSrbeifefee» / idem qvod ßmpfex «$etfefun / ußtAtiw
tarnen rß, poitulare > exrgcre , urgerc , pofeere
<£$ CtbctfdjCt ti t)k 3501/ neceuuas ica rere , ur-
get , cogit . flagi tat , rario rcrum earum hoc rc-
qviric * adringor , cogor nccciTitatc. (frbet«
IQUng/ Die/ poftulatio »caaduio rci , ufus , nc-
erffirat.
827
WCi.
s. 9ca eh (ürbeifehiina. ber ©acbe/ pro ufu
•ii lu-iid)lid) / * erbeifd)enb / ncccharius
(£rt)et|ci)Unqcn (turnt dicuntur reqvifita.
Q>t^crÜ>«tfd>cn / fnt aSieberheifeben / repofcere,
contra poftulare. ©egeibeifdwng / pofrulatio
contraria , pernio mutua. Süieberheifebung/
rcpctuiOt ioic aßieDerheifcber / repofconcs.
9tRif < & 3M»ci!bci|"cbcn.' una , conjunftis viribus ali
qvid exigerc. öorbfifcben prnevc nixe peritio
ne ,anticiparc prcccs. gerbeifeh« / inftarc ro-
gando , nagitando nimium ctlc , ünpudcnrer
eftlagitare.
^C!|;Cl ' DCt /obf« , obfid io darus. Hujmvota-
buh etymon ab ipfu topularibue ncßrU mifere detor-
tum ac exagitatum eji : Smiorti Ratuer^nt , y vod fit
* (Gefell ,' fociuf , fv'ut pluiti plerumQi drntur ob-
[idtt qvhnuntu: plurimi j(*H'hen / qvodmultkin
i<x'h (§f Qftl rffrriur , wm'rr clamant , <yw4 ofc/i* «i
fto/frm atorr teneatur. Nas tntrrpi.it ßatuimtu , rj/r
(VI / talk nhnirum , qvinontantumab hoße p-flui.i-
tur ; verum e tum kj'uif jutrtui pto pix.it tjft fecu-
rüatispublic*. ©eiße! belehren / obfides po&c-
ic €>eifrl ausliefern/ ihre.. Oid) jimi ©efflel
gebraueben lagen / obfidem efle. 65et§cf an«
nehmen / aeeipere obfides. ©ei§el ton einem
|nr üht fiebern im nehmen / eavere tibi obfidibus
ab aliqvo. Neipel lebnj geben/ reddere obfid«.
©egei&elff Senner / obfid« .
J£)(C / 8? ipCCO / prdpof. inftp. Ad, rurftim, huc,
tcvb^tL AivnbJod. ©aber/ * t s ab<r«>/ ovare,
q vapropter , inde, l£ : in hunc locum. pl*l't
f)er/ ab iftö in hunc locum. 3?al£>ber/ cito huc.
einher in hunc locam. &Üanber/ Im? her bit
hero / huc usqve, haöcnus. 3 er'uT / obiter.
©raupenber / ab extra. 23on brinnenber / ab
intra. ©ruberber / foper dr Aipra. (früher/
in, tntra. i£t f omni einer her / accedat aliqvis.
^manberber/darcaiium. 2lbcr her/ ad huc k-
mel. ©Hrcheineiifderber/ tumultuane, confu-
fim. J£)tnberhcr / exinfidiis.feqvendo. A.n
nierber / per mc licet. £$mmer f° Wfc* ' ut
olim, more folitö* confveto. ^nneiiber ' in-
rcriut. üiiRenher.' cxraiüs. CDtifbcr/ una,
conjuncrins. Nebenher / id. & ] ux ca. a d latus.
SRiraeiitsher/ nusqvam. Slnberätwber / ad-
vciuitius. O^irgenböanberötpobcr / ex nuilä
a!iä rc, fcil.procedtt. SRoehmeilSber/ continuatö
op «s e "» repetatur, »Obenbcc/ l'up er jus, in fum-
mitace. Untenhfr / infcriäi, in parte inferion.
Ubcrber / in & fupra. Untcrber / fubter * in-
fra. Uber ganb ber / teni. Uber SKeer ber/
mari. Nierber/ accede huc. eritber/ feifbero/
fr** gdfber/ haaenus. 2?orbcr/ * borhero/
ante, i/wiwJprnbfT/ a fronte. SBciterberv plua
ultra. 5ßieDerber / idrm ovod Vlod)maUbtv
2i3cbct / unde? 2ßoher brt tantei? ex qvibu»
uns
/h/. trä ? gßoher ireiftn«? q?i feit?
^öannber/ pro qvh dünnt per mnathtf. Scannern*/
qvando , ex qr6 tempore , it. modo, ^rj) rtMÜ
ber fn>n/ faciam. eieh »oröberber machen/
aliqvid occipcre, tentarc, aggredi. jtdjeB. J^)e«
rig / (<-mpi« tr*Bum & locum prtfenlemnotdt , ut :
•pcriijer Oöf^ / via ducem ad noftrum locum,
pve viaxcditui. ©fc biibtvw Seifen/ tempora
elapfa, pToxima. eeitberiae* Unalöef/mala
huc usqve perpefla. ©ie Qjisbe rigFrif / flatus
rcrum ad hoc usqve tempus geftarum , ratio
prasteriti temporii. Notetut Jüc Mdmiwda e*-
puUtioprtppfitionum in hif compufitii : ^)f||bcrein<
anberber/4 ^iiibereiiiiinbeiberauöerber / Qvtm-
admodum dum ^inbereinanberbihiiberbin / &
£iu&crcinan&erhenmtern>arfi / mqrwbm nevem
prtpoßt tonet , ahudttave aliud ftparatm fanijuan-
tt4 , mirificA arte conglutinantur , qvod alt* ungyk
faBu omninb tmpoßibile futrit,
£erb/ er £erbc/ Berber/ ^crbcflcr/
4i;.Ei/«iv.acerbui, auftcrus , amaruj.acrii.if.
gravii, ut : €m herber öerueh / odor gravir,
graveolentia. €in herber ©efehma ff / fapor
afhingen«, amaru» cum aftnaione. Adverb,
ejh amare , acerbe, auftere. Jfrtrbt mit einem
nmaehen / vehementem fe in aliqvem pneberc.
Berber SBinb/ ventus auftcrus, algidui, rigi-
au». ^)erbe©orfe/v«baa<efba. 2Rid)f8l)<r>
ber ift / oll feinem Jeinb u ^u^ faflen / nihil mo-
leftiü« eft . q.vam holli fupplicare. jQa« Aerbfie
in ber Qlrbeitifl berUniriüe/ tjcdiöinlabonbu»
nihil odiofiusefh
^)crbigfeif/ cfe/accrbiras v acrkiido.acrimonia,
jcor. £if ^erbigfeit feine* 3orn* einem jner/
rennen geben / evomere virus acerbitatis fuan&
«hqvem. ^erbigPeit bei vSemuW/ exaeerba-
tio,auf>critas.
^erbig/ ^erbhnff/ adj.&adv. idem qmd ^erb/
8>: atrridorius,rngracus* injueundus, moleftus,
fic : ingrate r minimc grate , molcfrc. Jr)cvbu\
unb unfreuuMieb maueu/ acerbiu« exiem de-
Ött uj
bitum.
«29
9t
b t j in Der ©efebraacf tft alf|ubcr&ict>c / per-
acerbum guftacu cft.
J5>crb<n / non tfl in ufu ,(td po*i. Serbe rbcn/ exaeer-
barc, ingratum rcddcrc f mulcitum , taedium
afferre , gignere, ercarc. tßf eine $H|i lüirD mir
itctnlicd »crberbet / gaudium meum baue partim
contamtnacur , m error incervenit kctttias fpe-
rat*. 33et 1 1 t t b i i ng , Dte/ exaccrbaiio, acruudo,
aceröitudo, acerbitas, aerttas.
»£>Crb41 / D«t / p/«r. J£)CtbR< / aTrtumnus, tem-
pusaucumnalca^crb. ©er eilte 5Ron.it tm
•£erb|t/ autumnus primus. «Der anDfrc iQfO«
n a t / autumnus adulrui. SDcr brilf e/ autumnut
prareeps , fenefeens. (Ein uafcer -Ocrbtf / udus
auramnus. J^cxbflftäimpromrffejumitur. (?i;
iicn guten gerbte haben / uberem meßem ««f
▼indemum habere .£\t £erb(i bringt X i a u r
bcifCtl / faepc fub autumno acre non certo Cor-
pora lang vor habet.
{)crbft(n/ autumnefeere, inde contpoftU : (ginberb»
lit-ii t vir rfemiarc , : -l : Uberbcroftcn / autumna-
tc. ?liiö()crb|ifn non /u/um fß aueumnum trans-
igere, fedetiam fuppedicaxe fumtus autumnalcs.
JjpClbtUrmj / Oft / tftd/ur <iV feccu autumnaii pecu.
dam: Sic rtiam Jha'bftlingc dtctmtur poma au-
cumnalia, fpat (Dbft.
JE>erbfHi(&/ A j£>crbft&aft / *4 &4iv. autumnahs,
ad modum autumni, &mtt*phor. rigidus. rigide,
aufterus,auftere.
ÄCtbtl/Det/ gingidium , chaerephyllum, pro-
titrraaemfaporem dicitur k<d^ttbt / fvaß <Bt\)tXt
bei. Vid % tttam infrriui voc. ZUtbf lt.
£crm/ Gcrmen/ getKtmct/ mfttri, »»
rore, triftitiä , dolore antmi, aegritudineaffici,
curis confici. Videtur ijje k t^ftbC / qyix omnii
tgritudo äcerb* eß non tarn lingv* , <fvam menti.
(Erhermt jid)no<b*u tobe brnoee/ dolore *mi
feriä tabefeit, madtitia confici rur, confenefeir.
3d) berme mt<& febr über Die bfyc Reiten / tempo-
rum injuria? mifcrrime maecrant mc. 3<fc 0**
mc mi(b barüm nid}t/ nullöcxindcdoTorean
gor.
•Jttrmenb/ *di.partic -fjermicbf / .£>irrmid)f/ a
.^armbaff / mocrcni.rnccftus, triftis , conrurba
cus , 8f Mdv, trifte, maße. J£>crmi(f)t fcnu/ *
grum ab animo cfle, in moerore verfari. Jfraxm
baffer (rtan fd)abet fidf> fdbft am meitten / trift«-
cias fc dedentübi ipfi vulnera meuut. Jg>cvniidbt
€kfl($t / confufio VUltUKt
.f)crmu«a/ Ort/ # ufuttius, Der^)arm /
nioeftitudo, marftitra , xgrimdo, luclus, acer-
bitatanimi. 2>er Jjarm »cticbrct Ims -Warf in
$finen / macftitudoexedicofla. J^cTirn«bnrm/
anguftia cordif. Dicitur ettam , Das JpäxmitU
gravis & Tuppjarara rriftirra.
JÖCtmleiri / X>OS/mm MofcoTiticnj , Sarmaticuf,
mu(telaScythica-,«/Mb Vcbf. Viietnr effir dtmxa.
k Jjjcrm/ ©CT / hircus : ttnir capellat Mcunhtr
JÖermd)cn)rwjg)rrmlcin. €in^cli oon Jpzrnu
ldlt / rheno cx muftcla Alpina.
$erj/ oa«/ fiur. du ^)erjen/ cor. pes«,
C5 mf lon^m. magnanimitas, torrirado, confiden-
cia,tt. propenuo, mdmatio, 6ducia, animus.
5Jon J^crjeu / ex animö. 9lu* qan\m ^erjen/
ex toto corde. i£X bat Fein J£>crj / animi pufilli
eft. 3<b fan fein J^erj )u ihm tragen / amarc
eumncqreo. £a$ JP)erj tübtlbmwef) / amrai
mecrore rangitur. J^cr je fagct mir* / ani-
mus prxfagic hoc mihi malum. <£in Utlüber*
nuuMid) J^>crj / animu» inviftu». ^r bat S^e*
fcbnjeniim amJ^ericn/ cardialgil laborat. £erj
f tum pro amteo ufurpstur, (£r i|l mein Acr|/ in-
eimus-meuseft, amicitlimusmihi cft. v!Jertrnni
t>et Jfrtty cot faucium. (?tetnfm JbCTV Taxeum,
durum. ^\ci\<S)(xn/ urneum. Xronrig Jpcxy
trifte. 3eiFnirfd)tt unb ierfd)laflen£eri/ cor
contrirum. 2Bei?en bui 4>erj »oft ift / gebet tet
Sfliimb ftbrr/ exabundantia<ordi« os loqvitu/.
^np bir* ^>eri ntd)t felber ab/ cor nc cdi to Sym*
hol. P<)thai>or. Q3on J^erjen lieben/ medullitüi
amare. 3ll«?>erjen geben / cordi efle , it. inino
angi. 3Ä f au* nid)tüber* J^>erj bringen / im-
perare mihi ncqvco» mifcrct, commitcrcüit
ITC.
^ubenberj / mens perditifTma. ©emantbcr4 ;
coradamantinum. (Tifenberj/ ferreum. greiltt/
bc^bcri / affectusfincerus, animus haut mtuca-
rus. öfirftenbcTJ / rpirirus principe dignus.
^rcflbenberj t bona fpes , bonus animus. jMi
benberje/ peftus heroicum, animofum. Jpa«
fenheri / ammns in pedibus. ?0f annesbct| / fi-
duciaTinlis. ^roenherj / animus ferox. Jfie.
beiberj / pe&us amorc faucium. Vaftcr ber,/
animus ntger , horoo perditiflimus. Jammer»
fjeTJ/ n»fns tulnerata, commiferatione rada.
Jugenbberj/menshoncfta ,homo antiq»! Tir-
tute * fide. vlBciberbCTl / animus pufillus . mc-
11,-uiuios, ünbctillis, muliebm. ^ctf$bff)'
*<4
%fܣi.',crbcr> homo ferox , cradcits , trrannus.
v liircr <(>cr) / bona fpet bontts animut. -SV.;
freqvtnttjfime iremer dicitur de i« , qvi Cordt ccntir-
imjcvjit.
•£UTJ / Stxon. ac bodienitm Btl^. j£hirt / in dt nomin*
propra : fSxxnhüXU five S^rcntl |)Cr*,7 cotardeni.
JÖltthart / W qvod>idem efi (*ieff bätf I cot Dco
ded i tum. fce n ha r t I qyod ettam ^ecibarf feribunti
& ior Leonktxoiicar.t, tjvtmadmo ium}$ti-nt)avt/
cor urfg , frd rß : dementia , -ve! mint cx an im o.
fjtnenmuUmtß , qyodnoßmm Ü.U1& / fiveiStf
UrtD/ mtftf, benigntu, m Hu, dement..
•£)CriUtH/ DAS/ •.*"■•.. corculum, pcrtufculum , üVm
compcllacio amantium. 0)tem J£>er jlein / ani-
inula, diic&a roea ! Lfl qvoqve vox biandientv
läuddrttit.. Olvb Du Jp.Ti.KU / cja, npärndegam,
qväm venuftum eft! >
•£)crjcn r/* ampicai, okular*. (Eid) mif einer
bericn/ limat e caput cum aliqva. bitten herjen/
ofeuium tigere , prarbere. Ofculum probe rc
frofr. tsmen tfi .: Qi$ CEJfJaul jum hcrjeH bin
reden. Jperitn ttum eß cordiafe.. &a$hcr»
|Ct nid)(/ hoc cor non aflicir.
j£>erjer / t>et / amplcxans, complcctcn?, ofculant,
ulnit ftringens. .»per jcnnii Du" fccmina o&u-
la prxbens..
Jf>rrifn/DO»/iiom. verb. & räriufcule We JgNrjUna,/
otculano, amplcxus, complc xus.
JfpiTjii} / 4i/;. cordc aft'cftus. &iirrnbeni4 miferi-
cor«, jßfoberjia/ rrulitioA«. ^riiDcrherjicj/
aftetru fraicnto praeduus. (finlwr^/ unam-
mui.concordans.. galfd)l>er|ia, infidus. @ut
berjti)/ benignus. Jf)>U'ilHTji4 durus cordc.
Oifenbcrjia, / apercus , integer. gRutte rrxrjiiV
atttvtus maternu». Q3atcrbCTii4 / paternus.
. 3^ilMur;i'l/ invidiofus fiCUlfHTjl.l fincceut.
Üreubcrjia/ immnu»,fidu$ cordc. Untretihm
JM/ dolofus. •ü.ir.rdbfi'lifl / »nftabilit, rauia«
Dilta in horai. äßeidjbcrjlä / moiiis, mitu an;
mi. JP)ir;uuö^uiC'i'cuu»pucr. jperiue jiina
frau/ beila puclta.
«£>t*rilid> / 4iv. cS'/'P' V/- « x animo, cordialitcr,
cordiciciu. iL coidialtf. Qxidtm e.xphcant r/unt
tarda tut : veri&icoidiiWidemtßrfvodftudtns,
intelligent* no» aniraoius, au: torns. «0/ amicus.
l£inf hei i ! ul)c l'iebe/ amor fidus. (£111 bei jlidKf
€Öiitlciöen/ commiferatio finecra dt vera. Jfperj
lld)f ^teube/ inctcdibilcgaudium. £icb her};
lid) InTfimmem/ »gernmo animo eftc. (f^
terilld? gut meinen / cordüitüi fatert aluu».
€inrn hcrilieb lieben / medulü tus aliqvcm «i "li-
cet c. <£r ine inet ei nid^t berjliel}/ non fidel««
meeum agic
^erjbiiff/ berjbflffig / adjeB. &ai-vtrh. form , ftre»
nuui,lnagnanimui. ^eribafter6oIbaf/ mi-
les ?i«Bte praeftana. Jg)erjb«ft TCbcn/ audaäcr,
confidenter loqvi.
^erjbafligffit / SIC / virto», ftrenuitat, altitttcfd,'
magnitudo animi , forttrudo. Sed jT>cr Jt«^f rit
in comfcßtii affeftum Jeno:*i, ttt: $Jarnibcr|ig*
feit/mifericordia. ^rDfljerjigfeit/ magnit».
do animi. ©HtbeTiiqfcif / clementia , manfve-
tudo , benignitas. ^feilberjigFcit/ fincetiu«,
■ candor.
$(T\bafti$\id)f ddv. fotmcr,it.tx animo, fincer? 1 ,
fidclttcr.
Q3eberjen / * be berjigen / dferunt •. müd fnim eß :
aniroum addere, crigerei boc verb expendere,
intime confiderare, excurcre. (Ehietf $reuntH'$
(cUenb beberjii^en/ miferiam amlct ad animum
revocare. Raufen unb IJrompeien bebrrjen
^a^ 23rlf / rympana *tub* confortant ammos.
Seberjt/ intrepidus, erectui ,.fidcns. Ullbe»
berjt/ inert,. imbellis, abjcctui,ignavus. ^(»
benter?0?ann/ virforti»..
<£nfr)ftjen/ animum frangere, minucre , tfloemi-
nare , firmitatem animi con vollere, (f nrhrr s
l\Uh\ X>it/ mollitics, imbcllia,debilitarto,ia-
fratrio. animi. €»ff)erj( / abjeftut , fraÄut,
enervarus, muliebris.
^)CUn / t>er / -pi. We J£)eUtTC1t / ^fienv
gigas, longurio. EnUjJuMp Hunnit diUamefi
vocab.nempe populk Sarmatut , qvorumrexjittü*
firit<; an ab Jfpcun / Uta? Spiomar fru duracinx,
ÄUii, in med: d relm'tivo.
#eur/ fairen / gcßcuret/ vocti. Bti-
gicum, Saxonibm tarnen eiiam familiäre, utpote an-
tiqvijjimu». imabulum Cermanicum , notans :
conduccrc , uMg Compofilum dbbeureR : 33tT*
benre n *utm rß loeare 1 inde jrpe uxi toit I Ar Jfpci!«
riUnj/ condueiio , it. prctium conduclionis nti
locationin Hmc .• ©je Jfytux entrichten / qt»-
ftum-ccxnacuianum Tolvete. Serbeurunoy lo-
catio> teurer/ ft^curlinö / t>cr/ conducror,
colonus. 9}erbeurer / locator. J^cuerlid)/
condücibilis. jjerbt'lirrhrb / locabilit. Q\<
bruretr condudlum , £< *3;rbeuret / locatum,
* ^ ab boc ureti •UfcrndM :
833
fr
fr
834
föfbfllF / äJj.propr. qvtdtmtondutkum , deindettrh
habirauun, frcqvcntatum hominibus. (£itl a> >
ftcurcr Ort/ locus habitabilis* hominibus fre-
qvencatus. <£j n'r in Dem £aufe nid)f gebeur
h* a*dei Amt vacuae hominibus t nemo ittic ha«
bicar. lUgfbcur/ infreqvcns, inhabitabiU, fo-
Ittarium.
UllAChCUr ' Oflg/ fpeftrum, larva. terriculum,
pnantafma. lerourcs- Solmt tnim in lock filita-
riii ifrcira circumvagäri , qtrin & igfg Lvrv* f*pi
in CAusA funt , ut bomintt *4*t fuas dtftrant & ttitn-
qvtnt. £tf geben Ungeheure in Dem 2ü .. U\ um
drmoncs oberranc in hie ijrlva.
#eurt7 o/im. &hojt t £eurat > Belg. $t\\m>
loc/ Qii/ dbboc Queren/ /.wj£>euren/ mammo-
nn:m, connubium , conjugium , vinculumju-
galc. Erat tnim matt imonium olim contratiut qvaji
tmtionii'VtndäionU. (?inc |?atllid)e -Oeill at mi
er imonium felix, plenum dignuatis de concor-
dias. \Xn%\üdUä}<S^(ütAt/ infauftum, infelix
connubium. £r bat fo eine nüttelmätigc £eu
tat getroffen / matrimonüim mediocre iniTic
piim anbcrnmal in «freurat treten / matrimo-
nium repererc (EineJ^eurattKrbin&eru/ dis-
turharc nuptias. 3utt>ege bringen / conaliarc.
^eiiraten-' ficl)t>ctb«ura.«n/ mammoniumcon-
crahere » uxorem duecre , conjugium inirc. (£r
trollte gern bee 4 Stfirgermeilicr« £o<&ter beura
ten / nliam confulis fibi defponderi expofeu.
3nm anbernmal fieb rerbeuraten / mainmo-
nium repetcre, itcrare, (&r bat ftd) aar jung
terbeuratet / »inculis jugatibus admodum ado-
lefccns fe innexuit. <£r bat flcr> mehr oerbeura»
(Ct / conjnge carte , innuptus cft. Uitrer h' 11 1 a
fett' 55raut / fponfa innupta.
Jfrmatfx 1 ©er / fponfus. ^euraterinn / ot'tV
fponfa.
£euratung / ort / # oa§ -9eur*aten / i^«*» ?w
t&eurdt / conrraftus matrimonii. Jxmaft?
tvt ue / per modum matrimonii. X>a? 3)?en|d)
i|t reif jum ^euraten / h*c »irgo cft nubdii
€ine -peuratung rerbintwn / difturbare nu-
ptias, ©a i Jg>euraten gerät nid) t allemal / ma
tnmoniorum eventus dubius eft.
43Uet / &frtqvtnttus J£)UCf Oft/ plur. Ol« #U?
rCfl /propr. dkitur, qv* co>t>tu fuum mrrctdr lo
put fit
citt , meretrix : deindt qvodvk (corr um , profh-
bulum . y qvamlibrt impudicam mu'nercm dt
ßgnat , <jiw f ^oi ^)ure tantj-vam contumtltofum
dlujvod votattilum tU*m ufurpetur contra islerßr-
mu.M ,yT<r /^i« qvtdtm cafu \unt t )td aliii tw:u»
«r/ conUmmatm vei ttumjaiso J'ufpeä*. igt in etne
Icfe ^>ure / ncqviflima , pdlima cd tccmina.
(Ebebure coneubina. iCeitJ^iiren n
laufen, fedan fctma. (£5 roirD eine fthen eine
J^urt um eine^^ill? n>illiii üorium raröuni
(altem copum An tacit. j^>urin imo Q^ubea
frei bell an iie illiuitmrn/ dignum patcllä oper-
culum 1 bAapfo Nila datur.
Ol He im luivhnre ; proftibulum, certo cuivfs rrans
meretrix mercabilis atre. Ölu^aepailf fe -£*ure/
meretrix tympanü rclegata. nM HTC/fcoc-
tumeautcrutum ^»lib ■ ^onnerburc / Otral«
Söcteerbure/cxecran 'a ac dint devovcnHa me-
retrix. T>i-, du Ii, ure / vencrica, faga » coniVe-
tudinemcum Dxmonc babent. <DllfatenburiJ
meretrix feutatö venalis. ev| cl t echenfeJ)c Jpiu
re / adultera. (irjluiie; pubticx iibidmis vicli.
ma. @eltbnre/argcnuria. Jp>eDerbure / tno-
bolaru , qvadrantana. jvrmmitfhurc / fcorrum
vulgare. ^eDei m . unt-lui ve / lupa omn ibus tuU
gata. © illenbure/ (cortum rem gibus A nau.
tuproftit tum ^antbure/ idrmqvod fCobotc/
qvaetlum in compitis faciens vr cbai^burc/
effuse petulans , infame proftibulum. ^rulDu'
tenhlire / meretrix in caftris proOans. (EruDerU
tenbure / amada proterva. 2italpurgi«mjre/
vcncflca , (aga , tdiks 3auberbure / <0abdreu
tenn.
j£)uriein / X>M / dimü* meretricula , fcortillum, le-
no n tum , a> tat eine j UIICJ« <-sUre. .^firlein etum
äWtüantur virgunculxex tribu levi, yv* q-mdem
«üu non merrtneantur , grftibtu tarnen & vnbii pa-
ri/»« puduti lafavntnt atqi<r ad hbidinu frtxlrvu
funt. &it 3&urter eine -pure/ Die Sodjrer ein
j£>urleill/ malus corvus, malum Ovum.
J^uren / fcortari , in ftupris veriäri , amoribus für-
rcptiriit uti , mulieres impudicas complcfti.
Htm, & qviiim rattonffuminMrum, ^UtCtXnotat :
meretricari . coi pus fuum vulgare , corporis (ui
copum facerc. er bure i unb bubet mi er In/
inomnibut lupanaribus cum fconis volutatur.
Jpeimliel) l ineu / furtivit amoribus (c contami«
nare.
jP>urtr / 0«r/ fcftrtator, fornieacor, (hiprator.
J^urerin *utem mn /äco, Jed j£)ure. riburer/
nb'dinoforum antefignanus.
luxuiutius,
!U;iufelburer/
4>urc*
835
836"
pureren /t>ie/ & öä* J^uren/ fcorratio.ftuprum,
fornicatio, mcrec ricium. jOberblircrcD/ adul-
tcriura duplicatum. demente Jpurcreo / for
nicatio. &i|tlicbjj£urcTC»/idololatria. ^id?
|um J&urctlgcnxfjncn/ defcrre astaculam ad li-
bidines. 2>oa Der Jpurcrco ablasen / iibidinem
cohibcre, amorcs abjicerc. 3um Jauern ÖCT
leiten / corruptclarum lllcccbris irretirc aii
qvem.
,£>urcrifeb t burifd) / * burenbaft / adj. &*Jv. me
retneius, libidinofui, impurus, venercus, mu
Ikrarius, 89* •' hbidinose, licenter, petulanter,
more mererrieiö. j£)Uttfcb fcebcn i Tita impudi
ca. J&urifcbe £i(bc/ amor iveretricius.
Slbhurcil /intempetanna & iibidinc morbum fibi
adteifeere , corpus renerc dcbilitare. x bat
fid) ganj abgcburct / omnes corporis tu i vires ii
bidmc exhauiie. Slbgcburtcr ^crl/cftatusdr
ener vacus fcortationc.
SiüSburCR / tinem libidini facere. €r bat nun
tu tu" iUii^U'huvi't ■ cupiditates adokfeentiae de-
ferbucrunt. <£\nc ausburen / objicere alicu
icorcationrm in malcdiclis.
IDurchburcn / Htm qvod Sushuren i» prßtriori
figmßcMiwnr , conrumeliosc qvaeftum cx vulgatö
corpore alieui objicere.
Sinburcil / pudiotiam proftiruendo gratiam au-
cupari. 5n Den £icnfi hat fjc (ich eingeburet/
artibusmcrcrriciisid muneris obtinuic
^rblircn/ dotem corpore qvaerere, prerium pro
nofte paeifei. Vir hilf »iel ©clt erburet / irupro
tngenrero vim opum acqvifivit. (ErburtC Üki
t)tt f qvxftus m creme tu» , ut vrßtt , £5*r.
Sorthurett/ incaenölibidinumvolutari. (£rhi!
ret ni'd) immer fort / hbidotence ilium occupa-
com , hodicqve impcditum.
2ft 1 1 önt» SRcbcnbureit/ aflöciare fe libi di nofii, im-
pudiciciatadjutorem die. (£r huv:c fd)0!t oticf?
einmal mit / um aufterus ofor multcrum non
eft.
8?crhurcn/ bona fua in übidine confumere, per
Juxuriam res fuas profundere. <£r bat a0c8
Vcrburct / omni um bonorum naufragium feeit
?iram in luftns agendo.
3erbureu / uUm piopt . y-ved Tetrjurert / u. debili-
licarc corpus & animum obtundere meretn-
cando.
4*Ut/ & fylXtt/ «iv. tempor. Hodie, hoc
die. 4; cxnQ die. feilte frv|> / hodie mane.
Anbeute / inhunedicm, «/wStfanbcute/ us-
q»c m huiic diem. j£>cute mir/ morgen Dir/ ho-
die mihi , cras tibi. iöc&er beute/ oli morijen/
nihil proeraftinando» Symbol. Aitx. A1. J£>CUIC
ifloer SOJann/ beute gilt rt/ jam jam virum te
praefta. JptUtCtt umtempus prxfcns & aevum,
in qvo vivimut, [igmficat. Jpwi |U £agf gebt
es niebt anbers ber / nunc tempons alucr not
vivitur. aöaj Dir beute aefchiebt / ba^ f an mir
morgen auch roieDerfaren / qvod hodie tibi con-
ti ngjt . hoc cras forte meipium premer. £ub(
^ujje / »eil ci nod) beute beißet / agite peem tea-
tiam,q voad appellatur dies hodiernus.
jgkutig / adj. hodiernus. ©er beiitigc Jag / hic
iptedics. £)ie beutige tutt bringt morgen rool
UniU|f / prxfcns volupus cras forte uediö pet-
mucabitux.
J&tunt / fg #\x\tt l häc noöc. ^euaf 3eadjtV
dt prxtentä ao&c dicifolrt.
J^euntig/ Ö* ^Jintich/ 44 ad fuperiorem noftem
fpedans.
^)CUf/ Ö^euer/ hdc anno , prasreritd vere.
JJ>eUT im kommet / praeterita astlate. J>c uer
lOirD md)W Daraus? / hoc anno currenti fruilra
iaboras.
feurig/ «ij. hornus . feuriger ©ein/ »inum hor-
num. feurige SrudjtC/ trüge* hornas.
Qitl & $}\tt I ädv. loci /mpori*. Hic , in
hoc locö, tempore & Aatu. Sllbte & 2l(htcr/
idem <jvod bie. Sllbie auf Diefer trrDen / in hoc
mundo. 3ccbenl)ier & .11 a dxi her / hieproxi-
me 1 in vicinii. Jfyicx i\U/ ecce, cenc ' j et) Bin
fd)on bkr/ adfum atqve advemo. Qixx und
bort / inhacatqv« altera vita, a/Va/ bter^emg
wtx> Sott cwiej. jUnDerilroo ift nicht bier / ahbi
non cd ibt. .piciig/ 4 J^>ik*fti} / adj. non folum tß
ho iicrnus, Jr i eiuvr. nofträs, hu jus regionis, loci
vrl terrx. ©ie bic|lgc 2BeU / mundus hodier-
nus, vulgowdtmi kommet. ^>ieftge Untcrtbfl-
nen/ fubditi noftrates. J^iefige wiM &tttn/
mores pro v mciaics, hujos terrae confvetudiaea.
<£r ut ein biejiger/ bujus oppidi ci vis eft , yfw in-
cola. Jhu-(igFeit Die / pottK.tß, c^originatio-
nein avafi tnqvümitatcm notal.
fyif/ ()Clfcn/ id> helfe / Dubilftr/erb«1ft/mir
belfen/ k. 3* &alf/ * boff / ich bnlfe / & hjlfc/
geholfen / juvare,adjurare, opmilan , auxiliari,
fubvenire, fuccurrere. 5U)iDcr Den £oD hilft
G> 0* teilte
$37
4*
83g
feine 3ll*itlC0 / contra *im moros non clV medi«
«amen in hortis, J>clf( / -Oi'lft ! accurrire, Tue
currite eives ! J^llf (SÖft ! «»Ifrj. mdmirand. Bo-
ll e De us ! ©Ott belfe <Ud) / nox falutant. Do-
minus vobifeum , falvctc !
J£>e Ifcr / Ö« / adjueor , defenfor, propugnator , Ii.
beracor, tutor, auxiliarius. ^H'lfcrinn/ Wc/
adjutnx , patrona , atixiliatrix. J^f Ifmbclf«/
«omplice*. 9<Dl)tl)dffT / fuccurrens , adjutor,
y. luccenruriatus. 2Borti)elfcr / advocatus.
ÄClffTV *4>«lfctill diruntur tttam (öd)(llf A @<»
miliin. — *
Jfklfuno,/ Wf/ adjumentum, fubfidium,
i)e Ifen / »<•>■» 9™^ 4ft*fe/ «'p> -oxiW, S*W -£icl>
ftino, in compof. magif in ufu efl.
J£)Uife / Ol« / pfor. rar. auxilium, adjutorium.ad.
jrhntcufunr, rubfidium, defenfio. iJlintshiil'c-
«itatio tcalis. ©crichtfbnlfe / exceutio judicia-
tis. <£hrenbfilfe/ tublidmm parernum. .H^m.
mcrbnlfc/ collcfta in Aibüdium atrani. Ärieuei»
l)Hlf</ copi» auxiliare». £iebe*bulfc/ fubfidia.
amica. SRoblbÜlft/ «ncaiu ncccilicatis. <3d)«m-
fon|fe/auxilia*lolofa. ©elthulfe/ auxilium ar-
gentarium. 3<f) n>en& roeber £ntf< no<& «Habt/
»cqvc confilü locum habco, neqveauxilu co-
piam. 3U J&tllfe fommen / auxilioAibire : ,fup-
periari* fuppetias alicui ad venire. £nlfe ohm
^Mksb> vnde : Qlbolf/ «. f.Ä08ir>olf/
Adalulfus , nobilitatis defenfor. ©aiigolf *
©anatof / (Statt i>"* * Co™* V,Ä -
Mf? ©er£.«m«4»olf ' auxilium popuh. 9vU>
»elf/ »ul^cbolf / auöor q vi«iit» ö5r.
Aelflieb / J&nW* / War / * £ulrba,. /
3tilia»ius,auxilians, juvans,adjuvans. ^Uinid)C
J^ailb bieten / fuppeditare.auxiliarncc* manus
pomgece. ©nem Qulfbaft fenn/ abal.qvoftarc,
<um aiiqvo faecre. <£tnen bulfbiirrit tflo ebbar
laben / commodum , f ruftuofum & utilcm vici-
num habere.
JDulflld)fcit/t'ie/ fubfidium, pnefidium, opisali-
qvid, opera, &id. fVoJtftfilf« / häc t»x non
aha frtqvens fli _ _
SbbtlfW componere, placare, fimre. (Einer <ga>
' iie abhelfen / componcre caufam, conciliare pa
icm. SÖOrn ?cbcn abhelfen/ mortem inferre.
5lbbc!flid)C «OJ.^gebm/ controvcrfiamdirimc-
tc , diflbive/e. 5lbbetfuna / t>« ' compofuio,
sransaftio, concihano. OtBbcIfciT / 0« / arbi
ter, commiflarju», difceptator.
Unbclfen/ piomovaealiqvcm, prasclarcdcaliqto
meren, commodts alicujus infcrvirc. 5lni)eU
fttng/ Oie/ promotio. anbdfer/ promotor,
patronus.
iäufbelfcn / engere, fuftentare, adminiculö eff«.
ictbflt <bm aufgebolfen/ provexic eumad me>
liorem fortunain , fubfidio illi tute. tüufbeJfcr/
X>tt/ üfw^WJInbclfer.
Husbclfen / ptopr. tß liberar«. t&ui beni ©cf4ng*
nuK belfcil / cx vineulis aliqvem enpere %\f
ber 3Robt bclfcn / erucre ex pcncolo. Std au {»
helfen triam tß adminiculari» AibGdiari.
@elte Uli? bei Kii axgciirö venire fubfidio , num.
mos fuppedirarc. Slnsbelfer / fubfidiariu*
5lü«f)elfen/ Aibfidmm, fuppeditario.
ißebelfeH/ contentum eflie, »qvi boniqve confu-
kre, fecum habicare. v^icf) mit ivcniijeui bebet
feil paucis comencumefTe, acqvicfccrc. ¥0
helf X>ttf exceptio« prxtcxrus, caufacio. 9cid>
tiefer Behelf / excutätio frigida , prophalit,
^eitbebetf/ exceptio temporalis , v;//^ Interim,
qvod rtiam Germanire dicunt : tlüt Ollf ein "Jtlt
rennt / ad tempus. ^ehulflidi Jiberalis.ocne-
flcus , munificus. ttnrteii bebiilflicb fenn / ino-
piaa (ubvenirc. UiibebHlflict)/' illiberalis , iohu-
manus, rcflnttus, inofficiofus.
^Cpbelfeil/ afllitere, adminiculari. $et>bülfe/ ad«
jutorium , adj u nie n tum. 33fßbti!f}id) / largus,
ad beneficia propenfus. (f ineill benbülflld) f(\}\V
participare aliqvem bonorum fuorum.
J)raii^clfen/yrw 3Ju5belfenv beraaebdfen/ *njpr*
Aushelfen / überarc, eximere aliqvem ab aliqvl
ic. Einern aui bemXraum helfen / pcrfpicue
aliqvid demonirrarc , facerc , ut alicui nota iint
obfeunora.
Öreinbelfcn / prxire expl icationc , auxiliö venire,
practloefle. dextram porngere. JÖM i\)ll\bx<in*
<[c\)p\\ClV fubiidio venic*
OnkDOt. * 2öi)ruberbelfen / i/.JDrobbclfeo / a par-
nbus alicujus (rare, adroiniculö eflo in conic-
qvendäaltqvarew
£)urd>belfen / idemqvod %m\)4knj penculis ali-
qvem eximere. Einern bureb einen <P j(i bclfen/
per clauAra aliqvem dimirterr.
tfinbelfcn/ id.<p»od tottitti)t\Un / ftd popr. tß in
parrem aliqvam iinmuterc. hinein in tat
^ d)l . b' b^lff n/ copiam facere intrandas arcit.
^Crtbelfen/ promovere, ufui efle, utilitatem affer-
re. Einern mit Mt unb $abt fortbrlfcn / te
4c confiliö-aliqvem juvai«. ^.^
.£>!nbrlfcn/ ad cum locum perducerc, ü. «lorrcm
ahcui accclcrarc
Jfriatinhäkn.' intromittere, incroduecre in par-
tem aliqvam.
,$frklrrn/promovere verfui not. <5>0(tlj«tniir
hcrtjfholfcn /Diuime huc adduxic.
•5>fTdU$1>dfcn / iArm qv»A JDran3l?dfctt / educere,
copiamcxcuruii facere. .£cMtW*bd|una,/ emis-
iio. »• fr-
^erunbeTbcIf*H/p>*p''-ex fuperiori locoad infe-
riorem deducerc. Sedeiüun eß ftippUnure ftli-
qvem , * prxcipitcmagcre.
^IRÜbf rbclfcn / trans par cem aliq vam promorerc,
iran ü tum jurare , concedere , procura«.
$0tff)dfen / l.bcrtari alicujujprofpicerc , in liberta-
cem aftcrerc , facere uc aliqvti rcmiiuonc q va-
•Hamgaudeat.
SKit * ültbcnbclfcn/ ruppetiasferrc, coadjuvare,
coopcrari. 3Kifl)clfcr/coadjutor. QJf itt)i\\\</
coadjumenrum.
Uberhofen / idem qvod fcrftbetrjelfeii/dcfendere,
»eri , protegerc , propugnare. Übereifer / dc-
tcr.i'or i proteßor , proptignator.
CcrWfcn / idem qvod bdf«rt/opem few, opito-
Jari , fubvenirc. (gittern jil t>em ©eüüij« »er»
helfen / adjumento * auxiliocflc altcuiad recu-
perandurn id qvod ejus cft.
%3 orber bei fen / pracvenire , antevertcre auxiliando
& jurando.
t>orbmhflfcn/o/im/M*<//?. bat miriwrbin auch
gebclftn / ante mihi äd fuic
SBeitcrbflfcn / ulterius fuccurrerc , juvando conri-
nnarc. ^d) fan bir nid): rccicer bdfCR/ plura
crogare neq vco. g : -
53»^frbefffll/ par pari referre , parem operarore-
pendere , auxilia auxiliit compenfaic. Dkilur
etutm öeejcnbdfVn / unde öegcnhulfc / auxilia rc-
eiproea, muruumadminiculum.
EBerjiibdfen/ * Dariubdfcn / adjumento eHe, c(Tc
adjutorem , fuffragari alicui. 3nm £ifntf bd»
fen / providere alicui de officio , de funfrione
profpicere. hilft jum (Biege/ hoc parier
vel afleret viaonam, (£{ jur (cd)c<nbnf/
feevit venuftati, ^üjtfVj • •
£immcl/ »er/pUie Gimmel/ ecelum,
firmameneum, «ther , par.*. Olympus, pol u$, pa-
radifuf , arx aetherea , regna bcata. Derivttum
effr hxnc luxem Jgtiatflld indictt , qvod rß bifylUba,
ig in tnmirutitnem finalem $\ rxä. Sunt , qvi
840
i «£>dm / domus , dueunt , qvafifyimcl I qvia fit
vera patria Chriftianorum dt habitaculum aetcr-
num. jiltiprimigemum tfp contendunt , olunq^ di~
Hum 2lmal / unde nomin a propria : Amalfrida,
^imiliclf'n'ebf. Amalrica, calrßi fbrmi divu.
Amalcberga.Aimmel^bur^crilU Amalofchun-
da , jßinimrifcbifn. Amaltrud , £immdtraur/
ctt!6 ehtrw, fi^c, Vtritm &hoc Sintal/ jvid dtjfa!-
Ubum eß , ytim* m it x non tß. Jnvrßigand* igu
iur tüa düigentiui trit. JgrflKft Ö* #CfcB mäjori.
btu noßris dtßum rß «ther , 8»* Angli caclum inde
dppelLutt: ^)faüC!l / jvod nihil aliud cß, ipt'm n:
Jtrtur trul /qvodrtiam Thuringi mti itd pronun-
cutnt : Ideoq l .pemd / i $6l)C/ duci mihi certe per-
fvadeo , qvenutdmodum Hetrufci k galtl/ eüiitudine,
ttzlttm dixhe falantum. 'Qyi a , acqvale«
t rthunt ,f*lfijfimi funt , citm fyüaba t\ I atcidentalk,
&ideb in adjetlivo Gr*co qvtrend* non ßt. Qvem-
tdmodum igjtut h frj^on eß [tymmtx I Ö'ßcjfni«
md ; fic a ^bt / / tß Jpdmmd / five jftim«
md. ©cn JQtmmA feben / ecelum intucri > ad
ca:!um oculo« tollere. 93ic/ tuenn bf r ^imnul
einfiele / qvidfi nunc calumTuar ? 3 n &CR -Öi'U»
md femmen / ad bcacas fedes reeipi , beari. ($tn
^immel fabren / afeendere in ecelum, Q50IH
Jpimmd femmen / defeendere decoelo. (gincit
bis in Gimmel erbeben / laudibu« incalum alU
qvem fenre. © ift rröbf am Aimmd / ecelum
nubilofum , turbidum eft. Jodler J^iiUUiel / fu-
dum. 2)i< ^eiligen im Gimmel / coelitet , c«li-
coIä. £>at ißlrtlie wm Jpimmd / non-ens , nt-
hiium. ©e^^)immeIöJauf/motu«cceli.
5dl M $\mmc\t/ plagaj, regio, clima codi.
3irFrifc* ^immelrf/orbes codcitei. ©a« 31uae
bti JhtoUBttt /po*i. exponitur Sol. 3>ie vIoMcht Cl*
bei Jp)iramdtf *utm . ftell*. S5^qel be€ &im*
m<\i/ volucrci cceli, i. r, eUiii, ©käßeitf
Gmunds /expanfum.
51bfa§bimmel /calmn indulgentiarum. SJeftbim»
md / cadurcum , conopeum. geucTbimmel/
calum emjnyreum. ^utfcbtnbimmel / tegme«
rhedae. Jcr^nig^bimmel/baldachinum. £)1ht*
himmel/ calura cxrremum , primum mobile,
ecelum ccelorum. €"fcmenbimmd/ ärmamra-
tum ftellatum. 2BolfeHiyiwtfuffbimmel/aether,
(rtubenbimmd/ fornix. Jafelbimmd / utani-
fcui. Gfat^bimmd / calum ffatifticum , poli-
ricum. ^rtiqebimmel / umbclla Eucharifti«.
VßiUtv five Sßarfebimmd / *iüu ajorbimmd/
©9a Ü lim-
«4 1
842
** - - — - — ■
lirobiu. <SJa&crl>immcl/c«tumaqreum. £im* J£)int>m / *dv. ä «rgo. 93on hlitbcniu/
OKI ttiam pro Dto # Providentia divina fumi- fidü,. £inben UtlD fori»/ a fronte & a _
- - TN*» fttmmrf mrafi rti Dum novit. J^}iabcit flUdf^U^CB/ letakuratC, ulrqv*Joltnt 9
calcibus concidcrc.
n um vtv vi» |#.»» »••»»«•»•— — ■ ■
tur, t. g. ©er Aimmel wep§ tf/ Diui novit.
©a$ gebe Der Gimmel mebt ju i hoc Dius aver-
Aimmlif*/ * £immeüfch/ ad). &advnb. c<*\c-
(Iii , ccclicui , jethercu». J5>immflifdx preise/
gaudium ccelefte , beatuudo. ^immUfc^f ©e»
Seifen / meditationei fana*. ©ie -pimmo
lifä« ctiam fuhßantn* duuntur: caelicolx ,cccli-
CCt, fupcri,^t>A6£immlifd)e rß, qvodadccc-
lum pertinet. ©as 3citlid>c ift be$ £immli!dxn
nicht Wehrt / eceleftia longe meliora funt terrc-
(rnbu* , £immlifcbc 5lJerfc/ opera fanaa, pura,
fp.ritus. J£>immUfch gepnnet frtjn / meutern
calo dcditim habere.
ex in-
tergo.
Jbinbtt/ pr4fpo/.poft»circum. €incnbiiiberb.rt
Steht fü«n / tallcre aUqtero ümtxt Die
(^primae fommen/ ©doran altqnd, £uucr
einem her fcpn / mordexe aliqvcm clanculum.
•hmber einem herlaufen / curfu aliqvcm infoo/ri.
JMabctiu p'o rjmt»«* ö<n/ (Steffen fi&clti/ p»opr.
fidcs ponc magadiumpleftröfciite, mdapb. in
errorem rapi, extra numerum (e movere. ^)in>
Der*/ pro binOCtt>A« Eintritten < decipcre, o«
off uci« fublmere. J&inberra / p" tjin&rt t*m
S^auFcV poft feu ponc feamnum.
calo deditam habere. JbinDem/ impedire, obftare, oßiccre, tardarc, mo-
£immctn/ voxfß* i r/J, p» mon, rp.mumDio *£r?^nhi£re. £ inrn rtn f ctncr aßülfari bin>
ununcui/ j»»« «/»» r- r -
redderc. (£rbatfchpngcf)immcU / mortui« eft,
abiir ad patres. Habttrtiamcompfua : SttfbtlB«
mein/ Sinbimmeln/ gerthimmcln / Scrbim«
nnln/ qv« omnia exirum ex häc vitä lignant.
5ßcrl)immeln tarnen nonnun^vamfumtur pro ab«
errarc a ccclo , privari vita acterni.
JErnnmrlbflft/* himmdi^t/^tictfunuidem^ ^vod
^immlifd) fenificMtia , aethcrcui , eaheus.
/ P^'P 0 / ' x ' nonnumfväm imkrütm rtijn
, mhibere. ©neu an feiner aßülfart bin»
Dem / obftaculo effe alicujui faluti. ®er bin*
be« Diel) / q^w « denn« auf remoratur? ©IC
<X C ||V binlicrn / interdudere iter , retardare ali-
qvem in vu. t£$ binbert nud) am Öeben / pto-
greffu mc atc«. (ginen am emi)iren litnoern/
repcllcre aliqvem a ftudus. «Hm Scefllaf Un*
bera/ alicu]u»roranumintcitubare, imcrrum-
pcie. «In feinem Sorbaben binbern / conatm
alicujusavcrtcrc.
cowpo^M^mjifÄM, ad, eö. Jg)in unb ber/ * ^in jF,i n bf r / sdj. & qvidm comptr. cujus ß'ttrl. r/? ^>m»
unD TOieber / binc inde , furfum deorfum , ^ c *} c r/ pofter
r. Mai Hill l^ermrrii ii / u&MtC rr\
«onrma, /w»^. J^in» unb berroerfen / jadarc,
conqvanare. ^>in unb roiebeclaufen/ d.fcurre^
re. (öebnurbin/ fecedemodo ! £>a8(5eUi|r
Inn / argentum per iit , confumtum cft. ^{(h bin
nunmebr bin / adum jam eft mecum. Wgjf*} ' j,inbere /Vit/« JE>inberilc / podex, fedes, anus,
extra ©abin/huc. ©orrbin / illuc. ferner. ^" ftcriora . €incm ^inDern .nefebren/
bin / ulteni». gortbin / in poltcrum , in iutu-
t tfter/ pofterior, poftrcroui » ultetior, ultmiu«.
©a<$ Aiuberfic iiitprbfrft Fcbren/ poftenora ob-
Tertereprimi«, dr^vo Horst. Dclphinum fylvii
appmgit , fluaibu» apro». ^mber(le^ ecflely
epidromus.
rum. JP)terbin/ »nhunc locum. immerhin/
permelicee. 9cebcnbin / juxta , pont 9tad)
|)IR/ undem , pcdcccntim , icnhm. .\fd).öhn:
addexttam. iitlföbin/ad finiftram. WClter«
bin / plu» ultra. i# weiter bin/ al? feebe Ubr/
ultra fextam boram tempus proceffit. 3uwr<
bin / antca , olim , ante. 3»r(ictl)tn / co retrot-
Aim. 3werd)^bin / cb obliqve.
Ainnen/ öf/rrorm/i«/ cumpräpof. 31bbiniien / Scn»
binnen / ab hoc loco. SSenhinncn reife« / «er
facere in loca peregrina. €r ift üi^nbinntn/
«v*fit,crupir, reeep tfe in fugam. binnen i tt-
itm fonitur nonnunqvam pro £{ne(H, %<% JfiM>
lien/ repone in iftum locum*
poftcriora. €inem ben ^inbern incFebren/
terßum obverterc.
Ainbernwi/ dt Jpinbernn^ / Vit/ impcd.mcntum,
pr xpcd.rocntum , mora , obnaculum , remora-
t,o, obex. ÄleliK/ fivt weuine ^tnbernn^/ mo-
rula, parva mora.
/>inbetiich / adj. &*dvnb. impedieni, obftan« , of-
ficiens. JF)inbcrIich fron/ obefle, .mped.re. <ri«
nem an feinem Srommen hinter «cb ffvn/oft»«
commodi, alicuh». Unbinberhcb/ * Umebnv
bert/ finc obftaculo & impedimento, absqve rc-
morä .
Jbii^erftcb/ ädvnb. rctrö.retrorfum.accrgo, pev
fum. kt «ebtbenmir aUe^binberft*/ m mo»
dun odipcdis proccduni onuua caaen ■
843
txr\\d) tragen i>ie $auren Die epie&c / ad ycrfai, ] abrichten i jueFebren / cer»i lufti um defi
utruftici gerunc haftas.
j£>inbcTtT/©Cr7 morator,obex, cunftator. Jfyin
844
gnare.
in domum averterc. 3aflbilW fytfö, cervus
priraus auc qvadrimus.
pcdien», impedimcnra objtcicns.
txbinbern / ri. qved fmipiex fotneern/ obftaculo
die, moram injicerc. ^htnPCTIing/ praspcdi-
menrom. $e l)int>e Vit/ prjepediens.
SBerbinbern / U fvuAfimpiex^intttn 1 difficulta-
tem «biieere, viatn obfepirc. ?Jf < ine ©ff$4ftC
wrt)in&frn mid> / occupationibus impedior.
3d) will oa$ SüJcrf fchon »erbmbern/ occurram,
ob um ibo buk rci. (£r Mrbinbert mich an
meinen (3 Ulbireil / deutbar , imerrurbat ftudia
mea. j
ftium conltli
nb<5 Jinftblajc rerbinbern/ ho
liadebilitarc,rcprimcre, oppugna-
re. 93crt)int>cruiit)/ cocrcicio.cobibuio, dis-
turbatio 1 rccardacio, Dtcitur tt.am Serbin
bernufj.
#ipp/ £#ippe/ «c/ p/. Rippen/ ftrib.
luae, lucunculi , gtnut brllariorum, uotk ngnaium
Ö intortum. Htm rtiam $i\\t)\W dtSum. Jfrfih
bipper / ftnbütarius. StJ nu?bolf)ippi'!cn / tß
dunonbui vcrbis increpirc, fimili fumt6 ab intoi-
fiombutf^cbaraSthbui mußU,
fyVXl 8* ©Ct)iCn/ *«»/?/. «r. cerebrum.
ccrcbcilum. £aut UDCT beut ©ebirn / menin
ges 1 involucrum cerebn , dura maecr. &rtlb$
qebirn/ cerebrum titulmum. ,Ocbfena,ebirn
bubuJum. £er ferl bat fein ©ebirn / non va-
Jet ingenid, »aeui capitis cft. Jßirnieftt I * ©c«
birniebf / prophi qvUem cerebrofus rxpwti ^r-
btrrt , jri ccrcbrofui «ort«* tß : ^ilVnxvhUQ
fl urmtfeb / eiejenfinnig. tß tgitur Jfrirnity/
* ©rhirnf ' abundan» cerebro.
J^irfd)/ 0«/ fit"- ^)iCfCt)C/ cenrosi cerva
ÄciiurKitJfrinbc/ nen Die j£>irfc&in. (Ein
-5>irf(fclcin / hinnulus ccrvinus , vtnatond morr
ein ^irfcnfatb. ©er Jftirfd) tvitt auf Die
Sruml/ caiulu cervu». £er £irf$ fehre&et/
cervui glocirat. 35ranbbirfeh / cragclaphus.
2).imbüf*/dama. epie§bir|e&/ fubulo. gin
$m<S) mit »ehtfnen ©cweüVn / cervus cormbus
egregic inftruau». £er£irfcb wirft bie£tanaen
jabrlid) aD/cervusqvoiannis cornua exuit. gart
5er J^irfeh« / Veitigia cervi humi impreffa.
£cm .6irfc$ naehfpnren/ «r»um indasare. 2ln
(einer jart ober ©anbelunq unb ©elo^ fpnren/
ejus vcfti^u * fimo« dijudicazc, j^en - r pir|d;
Derinn/ WC/ faminacunc>ans , dctincai , pne- j^irf4io/«i> cervinus.cervariiu. ^)irfd>fn ©efo/
pabulum, paftio cervi. ^>irfebin @eli?4/ ftcrcua
cervi. ^»irfcbiUC JrtttC / pedes cervarii. jg)ir;
febitter SO? eptrjtid/ manubnum cuJtri ex emino
cornu. ^)irfchineJ5>aiit/ pcllu cerrina. />in
febin QBi'bprct/ ceivma caro.
j£)ir|ebl(bt/^. &*Jv. levis, »elox, cclcriiiftar cer-
vi, more cervorum cornua toilens.
$töl 0 Riefen/ tit / flur. car. milium.
^in J^irfenorco/ milianum. @n ^ al ttt
j£>ir|eu Jt -',:; a. >. mUttim
f}Qf / X>*t/ flur. .£)6fC / v*ri* fignificat. Ex-
porteur mim Impluvium , (5 Andrpo, 1. r. ßattum
uitrr duosparirtu, locus ftillicidii , atea , it. nlla,
aula, »curia. Ca ve, cum ff feribas : J>etT mim
ffl iwprr. o«t5< Höffen / fperare. Jg>of um bi<
t-ünne ol>er SO? onb / halo , Jblk vel lun* Corona.
Äeoferlieber/ ^öntcjf icf)ci* Jpof / curiraula im-
prratoris , Rcgis. gur|lenbof / aula prineipi«,
Willem ;n $üfe Jieben; vetierari aliq vcm. £|rj)
nvieh Aofe begeben / aulam frcqvenure. S^Ci)
JP)ore leben / vivere in aula. 8Be§ »om Jg>ofe/
Wer frpmm ijt / excat aula , q vi volct cHc pius.
tanoe }u -Oimc Iüii.\c in ber ^>e(Ie/diu in aula, diu
in Gchenna. jteujt JU ^>of auf Dtcl <StU<
fen hinauf / unbbarf nur einer / wieberberabiu»
rommen/ Nemogradus mf! per plurcsafcendit
in aula: ad defccndcnJum plusutis unus crit»
3u^>of laebf man mit weinenben Sugen/ auüci
comicam prx tc ferunt f'aeiem , dr cragicam
agunc perfonam. 5ßer niebt^ \\:.ä) J£>cfc Dringt/
ben beQt man mit ^)unbcn hinauf / claudimr
oranii . Ted pantlirur aula ferenci. Jbtiüi Uli fr
j£>L"f habuatio, manfio. Qjimni von .p^U8 unö
f jagen/ aliqvem a fundo dejicerc.
vlctcrhrf / agcr in aream commucacus. Olnif ^bof/
o^i»n£)u!gbi>f/Selehpf/ *(?ebelbof/ crafi fr Ja
aul*>,rß: Curia judicii protincialis. Mauren*
bpf/ villa. Sife^DfVbff/ «pißopium. 2^ftrafT«
bof / infula. X)ingbof / curia dorninicalis.
Mfl mantus patemus , allodium. greob^f/ fi v *
*Xifterbof/P rac< *iujn nobile, bobalibera. ©a|t*
bof/diverforium publicum. ©erieht^bPf/ni-
bunal. ^rpnbDf/ curii«, cui operxprasftanrur.
©leit*» five 3cIIr)pf / tclonium. greobeitbt»0
afylum. ©rafeubef/aulacomici«. ^ennbof/
©88 <«J d J M :
845
dvnaftia , caftrum aulicum. ^uilfcrbof / an-
dron primariuf. Eß ettam mereatorium coüegium
Dantifci, &lo:w fubiictu Regiomonti ubi honrjliO'
tum epula nuptialet inßituimtur. ©nn<inf)0f au-
■Um an Jron fecun dar ius , ut Regiomonti Borußi*
tatet andronu reperiuntur. Jfpubhof / curia domi-
nicalis. 3»nafratlbpf/congregatiofcftivavir«
ginum. Xivd)W I polyan Jnon. jff|n< vri
jfpüttbpf/ colon i hoba, vel prxdium t , vul°6man-
/»i yvantum <roU cum uno pare boum laborart
poteß in anno. Stotlttvhof I villa Commendato-
ris. j?or«|)Of/ grananum, villa frumcntaria.
iihnfiof turcis feudal is. SRannbof / «^"»» fW
/Uhrtbof / tribunal , -»u/gö mannus , /ocu» ju-
dtcü , j nw!>ncn / mortprr. ^ewr*/»™ 3iw>hpf/
cenfualepraedium. 9(ad)barf ()pf / arca vicina.
^ulbpf/arearaolcndinaria. SRcbcnbof/ arca
adjunlta, conjuncta. Öbei'btM '/ curns major,
curia principalis, fupcrior. fljfanbof / domus
curialis. &abt$btff/a«acuri3e civitatis. <§<b(pji<
bof/areaaulica. 6<cl{)0f/ monaftcrium. <£ebil<
fcenbof / «dificium publicum pro gvmnafiruris
asilicarrbiis. (Skfcelbof / pracdium feudale exi-
gui pretii , Ted liberum ab onenbus. 6 TeiitbiM/
arca ftraca lapidibut. <Spielf)pf /.forum aleato-
rium. Sempclbof/areatcmpli. £i)Ü*b0f / Uby-
rinthus , a Beloico Dolert / errare , aberrare. Sunt
£7 alia cotmojita : Sßprbof / veftibulum , atrium.
Ainberbpf /
arca poAua. jfilttfibof / laniena.
domus macellaria. Offener . y o f , impluvium,
arca fub dio , &c.
J&6fLt\\\ / X>M I dunin. arcola , pracdiclum, villula.
parva aula , vulgh curticula.
^Ofling / Aiiks ^ofr«4?wrw/ &%*fmmt/ Oer/
aulicus, officialis, minifter prineipis , palaci-
nutn maneipiura. J^ifiin^etiam pro nomine ci-
vili , modefto , morato^libcrali ponitur,
fi&\\i<f)/adj. &aJv. aftabilis.luuuanus, benignus,
bau Jus , civilis , bcllus Homo. J>o[lid)c SÖPr i
tc/ verba curialia, verba honoris, a/ut; Rom
ptiirtcntcri / ja&atoria & adularoria verba.
J.H l [1:c!?f »3 i tMi / mores aulici. hinein hrflifl)
begCOTim/ fumroä comirare de human: täte alt-
ern habere, llnhpflicl) ■ ineivilis, immode-
Aus , agreßis , ru Aicus. Ullboflidjc 9iC&C / ora-
tio inculta, »mpudens. Uubofücbc (beberben/
geftu« inculti.
fi i ibFeir / tue / urbanicas > Im man i ras , civiliras,
comitai. Jfptffliebret »erlaß inieb nia)t/ »citn
wicy Der (Srobiatwtf anficht / rigid» mores emol-
84s
Üendi funt ceroirate, €t t(l Wc 4)Pflif4)fct<
Itlber / lcpos&abicar in labris>cjus. venuftate cV
oumaniratc omnes facilc vincit. II n I; pfl i d> P c i f /
ineivilicas , inhumanitas , ruilicius. {£v ficch
fcoUcV UilfjOf! ichfeil / eft moribus illaudacis de in-
commodis.
•£)Dflt<ll / obfervarc aliqvem, -ftudio , culeu §t
oblcrvancia profeqvi. <£v hofiret ihm gar iUi
fehl" mmiiun illum vcnerarur, plurisomnium
Ii omni um illum facic J^oftTCR ttiam figmficat
bland in , allen tan , (er » i Ii cer ad 11 1 an". SrdJpOi
fiten cvntrtrittm fenfum habet , tta ,'utßgnrt :
lutö conipergere , permerdarc , confpurcarc
ecend, conforire, concacarc , polluerc , inqvi.
nare. 2Bcr tu Die Stube bohret / uno wer* huu
aui ttfat i bat Qleid^en .D auf / nihil feci/lc bem-
gnum cft.
.^ofticr/ vencraror, culror , it. parailtus.
Std i$ conq vinifeentem & cacaneem vocabult
modefidnotare Jolet.
-ftofiriJng / X>it/ vencratio, obfervantia , culrus,
honor , (ludiam , 1'. hlanditise, fvavitas. urba*
nitas, & h*ut rari ipf* exoncratio veniris: prt-
ßät igitur a talibut vocabulii in re ferid ptnilut ab-
ftinere,
£pftrlid) / ad). &adwrb. honorificus, honorabi-
lu , venerabundus, de »encranter, xeverenter»
Jh o n o r rfice. Par ratio rß hujut adjedivi adver b\i
fropter ampbiboham figntficationii.
fpcrare.confide-
rc ,avidc cxpeclarc , fpc atqveopinione aliqvid
de v o rare. 3luf aUt &lllCl bOffeB / a fortunä pen-
dere , (pem dt rationes in fortunä locatas habc-
r c. j cb hoffe aa 11 ; unb aar auf Dieb / fpci mca cx
te folo p endet. Sltlf -(Bclcgenbrit baffen / oect-
itonem defiderare. £hlbcruna boffen / alleva-
cionem fperare. <3oi\uirt,c icb lct>e/ Ijp/fe icb auebv
dum fpiro , fpero. (r i(b balb jU tßbe l)Pffetl;' lan-
gucre dedderid.
.OP/fcn / 006 / & Dfc £(>fjmiTia. / fpes, «rpcÄacio,
fidueu , con Hfio. @ro|c getripe ^pfftiung/
ilpcs magna , cerra , firma , miriHca expedacio.
jtleine jpojpnmay fpecula. fpes fraöior, exigua,
pertenu«. Ungewiße/ »ergeblicbc ^»pffnuno/
fpes incerta , abjccla, man is , i allax. Jp)0|fniing
l.ipt tncf)t ;ufcbanben werben / fpes non confun-
dir. Stiebt* t|( i'itfjer als £oftuinfl/ fpes mifcxia
cft dulciaima, £offf n ill Hiebt b^beil/ fpes non
cft res.
Koffer/
847
J0o/T<r/ Der/ & -J)pffcnDer/ fpcrans , plcnus fpe &
cxpcaariooc. j£>o/fcrin / Mey fccmina defide-
raai, confident. (fin wrgcb!ie&J£p|frnDcr/ fpe
fc lltrani inani
^Pfflitft/ *£offcnD[i(h/ Af/.SfW«. fpcratus. expe-
öatus , rcetu* , nixu», Ö"; fi Jcntcr, confidcntep»
.->tJ1idje$ ©Ute / bona fperara. Uu b p ff eil £) lieft,
CT rtnufculh: Unbo/fbar/ infpcxatus, mfpe-
rxtö.
^Cffbar/«-//. fpcrabilii, fperandu*. &Wfü»i
Darlieh. / Ingenri cum fpe. UuhpffbarliüV in-
fperabttit, inexpe&atut, defperanter,
9llt^(>orfcn/ defpcrare.animddcficere, defponderc
antmum , fuccumberc forrunae. 2W) bäl> nod)
nicht am$aeboflf / nondum. animum- penirur a
fpcabduxi.
BfTboffe« / idrm qvedfimpirx ftp/fen/ in optima fpe
nb. poncre, in fpe efle SSerbo/fenbtieJj/ (i Diii
Biaccc, # i.itn q-ved rjoffUd?. UnoerbonrnD.
lieh / 85 Uiorrbo/tty contra fpem , p rsc tcr expe-
clationem, ex improvisö.
$<rbCffcn/ diffidere , .»mmo dcjtci , fj.eranJo con-
fumi, maccrari, dcbilitari. (gr bat fieh über ^te
Milien Darauf ierhoft/ in cxpctlwionc mae-
dibili hujuscei hm.
&meltus S}01\ / Der/ exagitatio, con-
cuincia , tänna , irritio, ludibnum , ludihcauo,
cavilla, cawllum ,cavillatio, rr. contemtus, de-
fpeftio. jtd>r> ibe Dc'5^-in«Ktf meinen Jjhn ni-
hil«, nauci habco hanc rem , explofionc dtgnum
hoc atftima Sßer Den <£<h<it»eiiJ)<i! / befpmmt
tii n -pPn Da|U/ ludibrn haut expert» malaqvcm
fortuna fangar. <gä i|r mir ein m is.T .»>n .
4cdecus dt turpirudinem infignem' hac in re
eonftiruo. (Einem J£)pn fpredjcn/ provocare c5*
convicin profeqvi aliqvem, fuperbcaheai inful-
im ßen £pn bab idNUtehrop! erbulDen muf
fVn - fuftinendasroihi ramen iiicriinth.Tioi.ru
meltx. <£in binDerrpärtiaer Jfppn / fannapofh-
ra. (finem jii -£>pn baneu/ in altcnui mvidiam
aedificare.
JhHcn i irridere.exagitare, ludificare, deludetc,
fubrannare,exagitarc. (gbrliehe Xi\\\< (i II man
nichf honen v,n graves* honefti derpicami ha*
hendi nun funt. üßae homru mich viel / qwd
mihi ifludis > vf oll ich in einem folchen Oll r er ae
ÜHPnet nXTdenv me hoc aetatu ludifican ? <£r bpnt
ieDennann/ unD meint/ er roÄtf Der bc|re/ omnes
dcipiccic 4c oonuaciD pr» i'c neminem putaic
feiet. <£inen hmDernKf* Tfaen/ fubfannar»
aliqvem a tergo. föebdnt IKrten / rideri , I-j.
dibnum alns debercr. (£r ift nunmehr ein geboiu
fer s^iinn/ taftidiofui dt contcmtibiln iain eft
Omnibus.
•Ctfner/ Oer /fannio, feurra, fubfcnnio, nafutus, ir-
nfor. ^pnerinn/ MC/ famina earillani, fub-
fannans. ©iffiaer ^(Jncr/ cavillator, Momuf,
Zoilus, Ariltarchus.
^OlUing / MC / idrmqvd £of»/ irrifTo, illufio, ca-
▼illatio , fubfannatio, ludificatio , it. defpicatio,
defpicienria. Dieilur etiam t»0 /»p'nen &Uf*
'ftivoj^on. Obne^imuncj/ ferio, finc joeo.
^)pni|eb/ «4 e^Aiv.Iudibundus, falfui,joculari»,
jrndens , deluden», ^önifefte Sßlierft / l.tcra»
aeuicata;.
J-incn bomfeb baltcfl/ awöperfun-
dere, fale dchricare, narö adtincd Aifpcnderc
ahqvem. 3tt Derber: and) bomfeh / fumum nc
vcnditarecdoßus es}
#OrieCt)eln / aJbh dcntibui aliqvem ridere , fub-
fannare , hoflilitcr irndere , irndere cum labio-
rum morfu , ludentem refpondere.
^)Pliecbe!er / Oer/ fannio, fubfiannator, mimus,
feurra, dentatua.
4>pneebelun4/ Die/ fubfannatio, tänna , farcafraus,
charientirmut, myelenfmus.
3iUfb0nen / infeAan & ex ajjrare aliqvem, morfii
jtu dcducli» labm fubfannarc. c^iuen mit Der
iUntmprt .uishonen / adVeHaril di6b ludendo
fol vere. 3iu^bBnung/ elcvatioi irstHomimica«
tob^ncr/ dicax,eavillacor.
©urehftpnen/ * i^ebinen / falem in aliqvo irriden-
do confmnere, ad ludibrium aliqvem poncre,
fugillare , afpcrionbu» veTbn aliqvem perftrin-
gere. Surcbbp'mina/rugillario.
In i l'i'iii !: aliqvem derifui habere, medium digi-
cumoOenderc,pro nihiloducere,com ignomi»
nia oppetere. 3ßerb6mmq / abicftio , ludü
bnum, denfui , irrifui^ HiecbineT / Die / fal-
fu» denfor, jocuJator.
3crhrfnen/ fibiiöcxpl ödere, lutofaxisqve petere,
irraucefecre dicacitatc, exfibilare.
«^Of/ ^)0fe/ &TnnnuüU,ftdf*lst, S)dttl
Der- propola , falfamenrarius,revenditor , veo*
ditor minutanui, i. r. tjyttdult* emu ac mmuia-
timärrumi» ftrovrnd t. J£>ering$bpfe/ renditor
halecum. jt^fi'bpf / cafeorum propola. ^a-
menbpfe / herbariui , aromatarius. JabjH>pf/
lüftnor nicoctanu», yidttm vrmrt k > i n
gefta-
84$
£0
#0
850
gcftare onus , qvi* taltt nundmtiortt numät met-
cet fuas fädle bajultot.
Jftoftn / * J^oteti/ praemercari, in lucrum mercari,
loco fccundö aeftunare , ccnfum mercium in
vcnditionc augcxc. vf B l)pf C munter / unb bat
tnebr ©dt/ als ein großer Kaufmann / multi mi-
nimm nundinantur, qv« faculcacibus ipfos ma
gnarios vincunr.
SnbUllttttfideme^qvod'i^lUI inftiror. QlU
VI IUI CK 11 ..uik::[.u:j, Uiuc.in.i. Jli&DiAl.
jf>oFet <fo««r .£>ucfcr / * $fr agner / ptopola mi-
fcellaneus , fcrntarius , frivolariui , frurarius,
xnti'J farinariut ,propr. 9RäIbäf(T.
J^)ÖfcrCD/ ©<C/ propolium., (ut monopolüm) au&io
pretii , mcrcatura in luccllum , venditio minu
caria. 4>flf crct) treiben I id. qvod £tffft / nundi-
nari minutiia.
J5>6fcnfd)/ ädj. &adv. mcrccs loco fccundo xfti-
mans, prctium adaugcni , annonam excande-
facicns.
Ull^böfcn /cmereft nundinari in lucrum , durio-
rem faecre annonam. QiUöblftcr / flagdlator
annon».
©lird)bfl i Fetl/ omniaplurie renderc, idemqvod
2Utet)ottti.
€rl)^fclW lucrari, * opulenrum fieri oncrationi
bus mercium- ff bat mit flaf« 1 SSuttcr unb
gifd)fn £au$ Ullb £of <X\\iUt/ «fco, butyro
& (äMamentit , eorumqve vcnditionc rainuu
amplum domlcilium cauponarus eil.
Bgcvb^fcn/ Tcndercminmim promercalia , lucrum
faecre vcxationc annon*. (£x füll alletf tvr
bitten/ mi man tbm bringet / magno vendere
pocclt omnia , qvse ad cum dcfcruniur.
3ctb6f ttl I idtm ftri qvod Vcr \)bfcn I Ö> pretia xtr
tum plus jufto intendere, lniqvirate ft impro
bitatc acftimationis cmtoribus imponerc.
^0l/«4f)0fCr / bOlCflCC/cavus.concav,,..
excavatua. £ie KU arpf c Wuraper am atur
arat/eava venu. «£>Qle 3<lnc/ cava dentium.
£eler Älana. / fonus obfeunor. £oU'r 35aum
arbor excavara.
£)6lrn/ * Mudbulen/ cavarc , excame , ineavare,
coneavare. 2>ic SDeau« bot ba$ $rot OMeVebcit,
mus panem cxcavavir. vfinboltn / incavart, ut
cocklt* trßii fuü operiuntur cv.'rci.t (Eilige
bt5lct / ineavarus.
J^i5lc/ 1)(< / p/ur. Joelen / cavea, coneavi tas , «f. ca
vilc , fpccui , ca verna , an n um , fpel «um, ca va
men. föiuublufc #6k I vorago . barathrum,
abyflus , hiarus terra». Jg>s5lc Da »Üben ÜtTC/
luftrum. ©ieb^bulc/latronumlatibula. $6-
\t ber 51mjcn / cavum , Cnu» oculi. j£>olc bei
SJftunbc* / bucca. JF)6lc be$ <&d)m*V(M/ finui
ulceris. ftin|tere £plett / cccca cavcrnx. Di-
min.rß J£wdrin7 Üfl« / carcrnula.
/>flcr/ 51u^f)dler / t>Cf / cavator. £iMcTinn / OftV
feemma excavan«. Die $R<ufe finb $rotbOlt>
rinnen/ murcs funt caracorca panum.
liebt ' *dj. &adv. cav ernofus, cavacicua» SBid*
bciicK multicavatus.
pOlDCt/ Oer/ Cunbucus, il>ol/ proper c<ii«tU-
/rm /t£iti. Sunt y «/i4 Compof. cum <£olDCt/ u< *
<Pfdfbolber/ papilio.te/i-HMwa/a/i/in. flRMMll«
btr / acer noauaum /i vr crifpum. Si3äd)Q0U
(XY/ juniperus» -' - •
^)0l/ f)0leit/ gebOlet/ accerfere.abducerc.
apportare , afterre , vocare , accerfire. <£ npaÄ
auf bem SBa»jcn boUn/ fubveaare, ^unge bei
«Ü>ein/ abi puer, qvaefitum vinum! 21t«n belcn/
refpirare , fpiritum ducerc. QSa§cr OU0 bem
93nmn holen/ aq»am trahereex puteö, ex fonto
haurire, extrahere. ^CUtf bolcit/ praedari, pras-
dam agere , manubiat faecre Sioyidtm bolcn
nonnunqvAtn etiam moArßö vocobub turtum faec-
re, fufhirari, depeculari notot.
J^PlCT/ X>tt/ acccrlitor, adducens, accerfens. ^)0*
IcrtlllV Dfc/adduanx, i
^>0lung / Ol« / JÜ)o!fn/ accerfio, vocano, al-
latio, accerfitus, &w»defU: furtum , cxpiUcio,
Airrcptio > clandeftina amotio. &al JODlCR
»crbVfU§t mid) nid)t/ accerfendi nullui m»n» la-
bor cft.
/>0lid)t/ * J^ülcitb / adj. qvod accerfi , apportan *
adduci poteft. \\\ mir nicf;t bolid)t / adducc-
rc jam neqveo.
JP)0llinf / Ott / homo vili«, fcmiüoi , i bolell/
Urtqvom fervilif homo , cu/t« r/r ^x^v« mandtiä
exrqvi, bajulus, tmlgb bajulotor. (ix i\\ ein redb-
tcT J^>0lunf / homo eft nullius pretii , Jeu ta-
lorit.
/)CliinfcreP/ Vit/ ▼iiirat , illiberahtas, turpjeudo,
tmpuricas , probrum. (ti i't .OolimF<rco mit
ben <2ad)en/ hweresin inanitatc rerfatsir.
J^iümfffu)/ <if c^aif. ▼ilis,turpit,illiberalit,Ö'.-
indign«, illibcralis , turpirer. (8id) bolunf
halten / iaglorium vivere , ia fordibu* ver-
9U>
8>r
#0
$0
8?2
Sibirien / id. rß, qycd ftntplrx \)oUn / deducerc , ac-
ceriire. £>ic gefällten dbljolcn / legatos adro-
care. &<n 35reutli]am äbbcltn / adducerc
fponfum. QlbbPlung / t>tt/ acccrfitus. 3lbl)0<
Irr/ acccrfitor. SRutrcr lif t mid) ab&oUn/
accerfitus Tum ad ruatrcm.
Stüfholcn/ iJ fjlfvoiHbljolin/ fcrcialiter vetbid
locum fupcriorcm vocarc. SlufftpIURg/ OtC
accerfitus m arccra.
2iil5f)plc n / prop» . cduccrc, foras abduccrc , drinde :
cxpifcari, fcrutari, inqvirerc. mdagarc, ü\ iöum
minari, mmitari piagas, palroä intcntarc manus
in aliqvem. Hirtc ein ?lu$bo!er / minitabun-
dui, it. exploraror, fcifcitans. 3uttt Saufen t\Ut-
holen/ ad perficiendum curCum paululüm retro-
grad!.
(Einholen/ £(ncn einholen/ aflcqv i aliqvem carfu.
Einholen rtiam mrtaph. dicüur refarc i rc, reparar c.
<£inl)0lunq Per &mtt inrroduftioconvivarum.
(Sine n im fernen cinholm / afleqvi, cxscqvarc ali-
qvem in curriculo frudiorum.
CrDOlcn/ piopr. acccri'cndo obtinere , apportando
lucran, dnnde : refpirare. <Sid) an fcinnt St räf'
f en erholen / vires recuperarc , rcconvalcicerc.
(? id) fKdhts erholen confilium aücujus exqvi-
rere , fernen tiam alieujus el iccrc, adire aliqvem
confilii causa. <£rf)Piuna, / rcipirauo , redintc-
grano vinum.
J^eimhclen/ domüm aliqvem deducerc , in «des
introdaecre. (Eine jgrant bcimbolrn/ novam
nupeam ex «dibus paternis in fuam domum
deducerc. £eimbolunq/ repocia, Hörnum
dedudio. JpfimhoUr/ ©«/ deduftor.
.Jwjubolfll/ adducerc, apporrare, advehere , ad-
▼eftare. «Jp,in hat mid) ju SJfcrbe* btTjiiholcn
\a$ttl I eq vö ad veftus Tum. ^CTJuMunO/ Di«/
adveclus, adveftio.
•£>inau$bolcn/ evocare, evchere. (Einen anfS frrab
htnausbolot < in rus aliqvem vocarc, accerfere
ad villam. .^inailjf)olillUJ / t>l«/ cvcftio, eve
ftus, evocano.
SRiiebholen / reparare. rtfarcirc, recribuere. (2?r i>
nen £cf)abcii nachholen / damnum refarerre.
3d> roiH nachholen / n>as irf) vcrfauim betbc / ne
Ulccta .upplcbo. ^acbjjoluilij/fupplementum
SBdrbelcn / e Ionginqvö petere. Söcit herholen/
ab ovo reperere, clocislongedifliris /rwremo-
rioribus aliqvid apportari curare.
OSieberbolf II / repetcre, iterare, rcirerare, recolerc,
revourc. £a$ 'JilvnifC tvic^cr^Okll/ IcOioncs
repetere. 3m ®<Uä)tn\lt »icbcrbolcn / me-
moria recolerc. SBic&crbollino,/ rcvocatio.rc-
petitio.
£>0l& / fve $ul&/ bolbcr / sr bulber / GM
t ilicr / c'/huloelter / ad), benevolus, gratioiu»,
favens. 3$ bin ibm ho ^ aeeeptus, gratilTimus
mibi ed. Vi r i|i mir l)0lb / benc afFcctus cd erga
mc. (£incm bolb |'(l)n / in oeubsferre aliqvem,
charitlimum habere * coco animo complc£ri.
Unholb / odiofus • invifus , malevolus , infenfus.
UnbülDin / OlC/ lamia, ftrix,faga, mulicr ma-
lefica.
J^lllb/ * JF)ii!be/ tl«/gratia,^avor, dementia,
propendo. gur|l«:ilbulb / gratia prineipis.
greunbc^bulb / amicitu. <Ebri|icnbulb / chari«
us , dilc&io. J^immdbulD / gratia calcftis.
J5(rmi)U(b/ fa vor Principum. l'iebe?huU\' .imor.
(^tcmcnhulb/ favor ftcllarum. SS(ibcrbuIi>/
aura mulicbris. ^Dic tbuloe. amor mundi«
aura popularis. (f mem mit £\l\bt |Ugrtablt
|nm in amor i bus aliqvem habere, & alicui die.
U iil) ol £> / Oer/ miiänthropus. 11 r, h o \b i im / MC
Arix, vcncflca, maga. In ir Unl)0lM|ci; / morn-
liis | corvus , trux. ^>ult)( ttUm rß nom. prqpr.
muiitiH, Hulda, älU JialtBö Jholle. grau ^)pUe
4u/rm lamiam y rerrorem pucrorum ■•: :,
exponi pojpt Acco, «nw.
^)ölbfam/ & JF)olbfamlicb / adj. amabilis» juenndus,
charus , amicc, amabiliter, amanter. Ritten
bolbfamlld) bCflfijncn / dare figna atnoril, bene-
volentiä aliqvem profcqvi. v^iil bolbfilWrt
5JJcn|"d)/ homo dulcis,gratiofus,accepcabihf>
id 1c carens.
Bulben/ &ufitalizti Jgmlbiqeit/prtf r. rgH diligere,
amorem tcflifican , amoris pignus dare* budil
tamen ßmitur pro : obedientiam jurarc , fidclita-
tem & iuhjccttonem jurameoto corporali pro-
mittere. ©cm ^anbsffirftfn bnlöiflcn / homa-
giumPriacipi prxirare.
JF)IÜbi«iUn^ / MC/ juramentum fubjeftionis * fide-
liratM, q-vodkfubditisfrtßftur. €iL*hwI?i-.;m;. , l
homagium. fcmbcSbul&iqunq/ homaeiun» fo-
lennc , qvod kwovtncidibw exigitur. @f mfä\ q •
tf 2anM> & virbblllbiiJUltq/ homagium condi-
rionale ßvt juramentum fidel i raus, condittona-
lucr. accum cetns icfctvans de limirationibui
prxHitum.
iSofm / txr / ? ]ur > Coline /
Germania > »cu»/ folidum locura iatcr paludes.
853
8>4
SeJJbdmriUm infulam^qvcmvi» locumaqvl l$mt«holi/ dcputatum annuumhgnorum..
«ircumfluum defignat. Htnc nominAprop,*.- famboU/ xylohaUamum. ■ J&nuhPU}/ ™
S>ombolm/ infula in mari Balthico. (Btoei bölnv
mcrropolis & regia, fcdct Sveciat , Holmia SJ»
Stokholmia 418.* , in infula fintu Meiert fit*.
Sunt, qvi ab hoc jP)olm / -frollanb/ fHi J£>eim
lailD/ utpote r.egionem paludcfum, deducunt , au-
fm afrcqventii fylvarum » faltuvm , fr/a/i ^)ol^'
lütliV » 'g«o fylveßrii. j£>Plmi(br/ paludofus,
paluftris. Sri noi in Appendict*
fjOlp / *4 *f°»o jßum, melius dicitur J^Dlpcr/
afp«, fcabcr, inwqvalii, fcxofus. gitl boTpcrcr
Oßra/ tiaafpera. £olpcrc ©ti«/ üons.ru-
gofa.
£clpCVn/ titubare, yacillare , qvati, concuti , haefi-
carc . ofFendere, cefpitarc, grcflu nutarc.
tank holpert fid> an vielen Orten/ regio plunbus
in locis faxis cxa/peraiur.
Jf>plperunö / Die afpema», falebr«, fcahriiie», in
xqvalitas, it. titubatio. vacillario.
^>olperid)t / * £olj>erb<»ft /<<•«» » ^ftf*5¥"
bolpcr / afper, falcbrolu* , confragofus
oOrcatus, hifpidui, fcabcr.
gprtb»IPtrn/ pcrgcrepcrconfragofaloca, perfa
lebras tchi, difficultcr trahi , vacillando procc
dere.
Jt>ill/ ÖT!)Crf)Olr>crn / hinc* inde titubare, per Ter.
rueoia loca jaäari, varic in faLcbrit coneuti.
3crboIpem / conqvaflari, qvafTaiiombus q vafi ex
animari. jjcrpplpening / Du /. conqvaflatio
coneuflio..
S)0\}i I Dfl* / plur. $)b[$t/ propr. lignum, Je
inde amnit lignta mattrta tfl , non folttm trabet &
ligna fAJa five fegmina hgnea ; verum etiam ipfam
fflvam, f*ltum& nemm fignificans- J£)dIj \<t)U
qtn / ligna erntete. . J^ofifammlen five lefen/ Ii
gna cofiigere. gn*#plj fahren/ ligoari. #p!$
fpaltOlV ligna findere diffindere,- (gpültüj
ligna fiffilia. 2Burmtncbi4 $\>\' )t ligna
cariofa. «Qart .&0I4/ lignum induratum. 2U>>
bebauen J&oU/ l»gn* fueeifau -Ertljfr im Äellr r/
aüii ?flaerb6'ifr/ canterii doliis fubjcfti. 21b-
fleflanbenJ^clj/emortuum SB?plrifd)enl)J^oli/
odoraium, odoriferum. 5 mu§ ^^(J) ein 2Beo,
ilt€ J^>U !-cbcn/ alca ubiqi jaciendajerir. ößcifj)
j£j;U/ lignamolliora. fc. rtei icbf Ij / fpon-
giofa. (üw webti J^)l>U pro honunc ftupido &
agrefti pciw'/ur,.
matcria.
ÜBaCÜ)»lj/ lignafurnaria ^retinbüt»/ ad com-
burendum deftiuata. ^i\ - uhi.Mj / ad coqvcn-
dam ccrcvifiam caefa. Sbincf enboll / pontibus
conrlcicndis apta. iSreterbol|/ aflcribus fein«
dendis idonea. ©an!)6ljfr / cratc» ligueas.
(gtbboU / fyl*a hereditaria. generbolj/ idem
qvo.i &rtfnnt)ol$ ligna cocula. ^ 11 lu^ / li-
gna caduca. fteltjeiÜKli/ curvaturii rotarum
infcrvicntia. J^.iin J^t'gd föcbeacbi»U/ in*
ctdua fylva. ^lopijolj / fchcdia. granjpfcni
bülj/ lignum fanfhim. @nini)bol|/ l«gna fub-
merfa. j^crbbDl)/ tcfl'cralignea.bacillusrulu«.
Äwbolj/ Pinea. ^ud)eilbol>/ ligna coqymaria.
v \ olhol i ligna caxbonaria. Ober bei j pars iy 1-
Tasfupcnor.. ^üiit^nclbclj. fuber. S}m five
vr plit f er bo! j / arborcs , qy» Aicci(k cx (tirpibus
9c radictbui renafeuntur. $a%(.V i5" ^Ka^boU/
ligna dclapfa & dcfraOa. Älopf J 5er C d}U*
Jte r / nutcola , tude«. SKcibebdi > liguJa futurit
poliendU. Ärifpelbolj ber 8ebn|lcr / radula
ftriata. <Bcf)in^cl- five ©panbcli / lignum Icit-
Gle. aSaO> five SBiil^crhoU 1 paianga^ ^Jfal»
bi>l j pro iut4ibus faciendi*. . ?Ceipn;Iu' I} / ligna
cenuia.cremra. .^iafboU / ad doltorumcircu-
lo*. 3cbfitboU/.l«gnca fegmina. ^d)lan9cn>
bei) / ügnum colubrinum. «3 chinlu Ii ligna
oautica. ©(blatibolj/ ligna catdua. vrctirei;
In'ho!; ftylut ligneus. vr a iid^lu'Iv hofrorium.
Sreibbolj/ rati*. fchcdia. SBalbbcl| / ligna fyU
vacica. iiie llenbol \ l falcet , virgultorura fafei-
culi. Untcrbolj/ inferior fylvae pars. 2Bunt>*
f)Dl) / lignum magneticum pro vulneribus.
Sunt&multa alia xompofita , ut: fHfd)eitbcl|/ Ii*
gnum fraxinum. ^cinln l,* / Iigu4rum. (f w
a)enbcl$/ qrernum. gpren & Sicbtenboli/ pi-
nenm. föruebolj / lignum nephrmeum. Ve»
(frrboll ^Äsbo!|.« glycyrrhua- f^rat^
Ügnum aloct, agalloihum. ^{i (Vtiboly
lignum Rhodinum. 0onb((be>l|/ lignum fan-
talum h't . SBinfclboU / propr. angularia ligna.
aßinfe'buljerfMcben/ exeufationes fnvolai con«
avirerc, cauiart.. 5"iiuui).. caflia lignea, fi.
ftulaiii..
^x5(j ! ein/ wm-tdim. ligellum. 35anbplj!ein/ abie-
cub. <9(bn>efelb^l{l'in/ fulphurattim , afluU
luiphurat». i\\ ibm nfi^f / trte einem k int>c
CIO fpiljiu .^6 $(v in> prot>. deredammfa , .n-
e at : de trunento, fraudi, cxiüo illi cft.
£DljCR / lignari, ligna conqrircre , caedere ligna.
£>A\a\ gel)«! / lignatum irc. QJcboljfr/ qvod
etxam diaiur^Q(x\)\)\jxt / in Iignum mucarui, ut
Dapbnr m laurum. &cbPljfn dicitur : xvtnw D60
^ol>(Jnflcugct/fylvcfccre,veftiriarbonbui.
©rf)6lj/ / J^TliUn^/ ©ie/ligna, i/. Mva. fal-
tus. lucus , ^lignacio. .fünfter ©cbdlj / folrus
opacus, fjrlva umbrofa, corca, obfeura. ^trfip»
pldjt (Schrill / dumus.d ttniettim, frutetum, fen-
ticetum. tll|tiil©cb6l|/ nemus. ©ftfei ©C*
bPlt / lucus. Meiling / * $fb0l}"na$qcrcd)<
tl^fd't / jus ligpandi, vulgi bofeandi. Qjerbol«
juna/ »l as 4oUgeIencj/ Rottmar!/ &x>it
XCitot/ fal (us inexfuperabilis.fylva profunda,
i<. fylvarum excifio, peftis , pernicics * exirium.
£p!jid)t/ 4 JP>6fjrrn/ «J/. &*iverb. ligneus, ligno-
fus, ligneofus , durarcus. jßjlie MCT ©cfe&mrttf /
fapor infipidus. .fppfjrrnf fceffcl/ cdfchlearia
lignea. J^^jcnicr 5Scnbcl|?f in / cochtidium
ligneum. .£>tMjcnia: <$Ct(T I homo inersft va-
cui capitis , ingcnium ßoeoricum. J£>6ljid)tC
Gliben/ rapa dura, nervofa.
rtvatum effe fertig ttßatur termmatio ig / ip/k
fox *.fßfiab*. Srdxmde veniat , unmtt; hxutfd-
edirß. Ukiniß/ dtrh'ätur k Hm five Hnnnt.
«£cmg/ /irr 4&&ntCj ni/jW M/r b«6rt , undrpare*-
tem fuum menßrare poßit. Std audtamut Arißote-
lem ,fviltb.f. cap. 2g. hiftor. animul. Mit : mcl cx
acre cadir, praefertim fideruni or tu, & cum nun
buent arcus ccclcfhs. linde Maro mcl aereum,
Ö" Conti. Cflßu ap. Ph^largyr. dicii : apes ex
floribus ceras faciunt, ex rore matutino mel.
Exqtnbxu patet, majore* noflroi <?on tcj / qvafi J^rji
bcni^/ ab alrirudinc apprlLiffe, tpfam^origwem
rrt tpflm ifvHifle, tian appeüaient liqvorem ex Alto
itcxdmxtm. .fnmmdbonig/ qvod prrperam dtamt
J&ummclbrlliq/ qviafuctmrlnon faciunt ,fed prtt-
dJtntur , ne&ar , manna. SBittcr £rjnfg/ mel
amamm. ^Bü^bcnig / mel fvlvcftrc. <Bmj
ttic JponU]/ mellitus. SSom Jppniq gemaebt/
mclleut (Einqcnud)tc$ mit £pniq/ melomeli.
?li!*ncbmutiq tri £pnia£l / mcllatio. £)ie QMc >
nen mach ' ii «Doniq apes mellificanr , mel confi-
ciunc. ©pttllt DC$ Jfriiliuyi olvn dicebatur Mcl-
lonia.
.f?Piucbt / fivt £&nid)t / «4 &aJ-v. melleus, melli-
tus . faporis raellei. j£>pmu)t< SBcrtC/ mba
dulcia, blanda, mcllica.
856
/ mterj. exult. fij" fxci/. für-
Ann , evax. ^.irtar ejfe ab Up 5«xo«ia» , nobk
ÄW t ^OP' «?>0P/ bei evax, tdemqvod Jj>fifj/
& üU<9 btfföa ! ^ äjc ui/rr^ßwof gaudent*
venit :
^pppen / Poppern/ & J>oppcIcn / faltare, cujuteom-
pofitajunt: jJlufboppcn/ falcando pedes tollere,
tripudiarc. gorrbOPPCr« / falcando pergerc.
VriO) JiTbpppcrn/ membra ad modos movere,
terram pede pulfare.
^IIPPCU« / id. qvodjfrcppcn/ tripudiare , undeetiam
venit : giu ^ippcl/ capra , £ ^>ippf (ein / capel-
la, it. Qcpfz 1 ©er/ lupulus, qvod ajfurvat adfum-
mitatem pertic* , cm aütgatur. Qai JöftT l> ä f CI*
nen ^utcii Jpppfc» / cercvifla hxc fvaviccr amara
«ft. Cifcnacbcr ^opfen / lupulus Ifnacenfis.
oyi pro melwri habetur. QSilDf r £opfrtt/ lupulus
fylvclrris. Äicmcnbrt^ppfen^ronones.
•yopfra / id. rß q-wd j&üppdcn/ Poppern / a
qvibvt etiam defeendit : fal rare, tripudiare , it. ex-
ultare, gaudere, infilire, Taitum dare. 9)J jf tjtct^
dn 11 gtlf CU hupfe», ludere junöis pedibus. $J it
einem ibrinc büpfen/ unicä tibia (altarc, Empu.
f« ludum rudere,
^üpfer/ ©et / falrator. ^)»pferin/ Dfc/ (äleattix.
vr f ici](lbüpfcr/ erro, ardelio, faaaticus.
J^liptuncj/ Die/ faltatio, tripudium , «Jiiu S:v. ?
ten/ (ältns. ■
Jpuprta/ ft Jpüpncbf/ AdjtB.&adverb. faltan», Ta-
bens, tripudians,exfiliens,öT faltando, tripu.
diando,exfulranterc^cxfulrim, qvandoq. Äup\t
Im ff. ^upncbfcsAcuer, ignesfatui. ^upnic
Rlpbr/ Talientes pulices.
91ufl)tipfen / infilire. Sed mrtaphor. etiam tß ecle»
mer expedire. (Df(m wirb btr nid)t (IraK auf.
bupfeil / non (rat im ad nutum tuumhomincs ti-
bi in auxilium advolabunt.
9utfbapfrn/ it. herauf binaii^büpfen/ exihre ex-
raltare. "D»c vf Itter tff binau^ebttp f'ct / exiluie
pica. Sic de lafervif pueltk dicxmtu: <£\( jf} (nt<
bnpfff / jrv* bhtait^ebfipfef/proripuit fe foras.
©UTcbbiipfflt/ tranfilirt, eclerrimetranfire, avoj
etiam Ut>erbiipfcn notat. (gineti S5rtcf ftberbüp»
fenb lefetl/ ft bnrtbbfipfen/ obiter, SJ'qvaft trans-
rulrorielitcras legere.
(Einbüpfetl/ iälra in locum qvendam fern, infi-
lire , qvodetmm eß 2Burautfbnpfen. Sic 3i«»*e
Ifl in t>e n Brunnen gcbfipfct / capra m putcum fe
prxcipitavit.
857 •£*
|£rl)HpfcU / folcu captarc.taliendo confcqv«, S<pre-
hcndere. gort l)ÜpfcB / ialtando pcrgerc , pro-
gredi.
Afrumb»pfcn / circumcurfitarc taiicndo, (£$
Impfet ein 5rtf<& im ©atun berum/ ran« per
hortum Iaht.
9£R'\t' * SRebenbftpfen / faltantibus aggregari , tri-
pudiarc, eaudere cum gaudcntibus. £us
j^ipptein Impft neben besiege ber/ capella ca-
pram faliendo comitarur.
23f rbnjJlvn / faltu perdere , falrando perire. (£r
f>ar feine SIBolrart im Z anje perbnpfet/ feücitat
cjut poftcrebras falcationesclaudicavic.
äfrrbüpfcn/ Sur * £erfurbiipfe* / prsefilire, pro-
filtrc. hinein im Zmt oortfipfen / pwfulcar«
alicui in choreis. S3orl)Üp:cr 0« / prwfulcor,
choragut.
3erbfipfen/ (Mi mVtyfttt/ ftlcandb debilitari,
defäcigari tripudiis. 3 cr b n W HR 4 / ÖW / immo-
derata faltatio.
•£K x Pfft1 / T>ft / p/«r. f«r. lupulut (aliltar ins , &
tAftpfctt / q~vo^ qvafi /i/ürf circa prrticat , ftm PU
£opf|tangen fict> fchlingct. £W QMer bat
einen guten fr* Warfen £opfen/ cercrHia multi
lupuli cft. .^Opfte&t/ adj. lupulofut. cßin fl.irf
J)ppnd)t 5Mer / cerevifia lupulofa. J£>t}pfher/
t>cr/ /iw ^opfenfocher tfi&oprenfieD« /
pulanus , coÄor florum lupuli ©en £cpfen
jUlMCtS/ depangere palos ad fingulos caulicu-
los lupuli Jg^pfcn flPCfen / abftringere flores
lupuli. ©er J&ppfvn flhfitet fiel) hinauf / lupu-
lut pali« fc circumpltcan.lo ferpit fürs um
gelhopf laganum teftaccum in orbem crulra-
tum , alai t&cfp*nnfft. vöJiDcf)Cpf / PfT/upu.
pa . avU.
Sjbtl Wren/ gcMret/ audirc, auribusac-
opere, haunre.pcrcipcrc, i/.aufcultaxcadmic-
cere aliqvem. Nonnunqvam ttiam obicmpcra-
ic, obfeqvi. £ie Äinber fallen ben Sater btf
- ten/ liberi obfcqvium parcntibut de ben t. €r
(an nidjt gebdivt werben/ nonadmumur ad «-
ponenda detideria fua. S&oren -vidHur ejfe ab
ißbrcn/ ip/aft J3eoor«n/ c " m en,m foituiaur*
itrbtrai, wx peicipuur. 34) luidjfe etf gerne
\)ixm/ animus audirc expetit. 34) ei POtt
tören frtaen i cognovi ex co, qvi hxc exal ls fci-
▼it. J£oren fiaen ifl balb qeloaen / ex relaiu rc-
ferrc ferc mentiri e(t. ©ic (5ad)e i|l n>ol JU 1)6'
reil/ aunbus jueunda baec res eft, operse pretium
$0 8s8
eft hxc audirc ©et anbere Seil mu§ oueb ,e.
büiet werben / audiatur * altera pars. £r vi
bei) Dem ^heften not geboret / innmac admiflio-
nis cd apud principcm. j;töre rul / rebe roenio/
audiraulta,loqvcrc tempeuiva,)!»/; Audi, vi-
de, uce, Ci vis ▼ivere in pace.
-OiU'i'i'/ OCC/ auditor.dircipuluStObreqviofus , au-
fcultacor, ad vertens. J; inci um Du* difcipula,
faemina actendens , morigera. J>6rct M
9ßOVt0 ©Dtte^audicorcs verbi Divini.
J^^mn^/ OlC/ audicntia, «/ii/rf/dm©«br}r/audi-
tus, percxpno, ÖJ'noifi. wrfc X>AB .ÖrkeH. ^Ctb^rf
&chit I auduus acuriulmus. if ehr d) . : J &Ci
lun / diffiulis, dcbilis. i>a? (3eb6r vergebet
ihm / aurcs ejus obiurdcfcunt. Einern C^etir
lU'luii / propr antmum ad aliqvid cum Hlcnuo
adverrcre, operam auriumaluui darc , prxftarc
audxcntiam , demde prexibus locum dlrc.
JpÖrliQ / * 4)6reUb / %df, audiens, uercipicns, co.
gnofeens audicu, auritus. 9Bü|b^renb / l'efyarf«
QfrU4 frmt» purgaris aunbus cfle.
5lbl)d reit/ propr. ttfrt obfurdefecre. St d impi imit dt
Uflibui dteitur. QeUijen abb^ren / cxaminarc re-
det. 3r«4 cnaD W run 3 / examinatio rrftium,.«.
innoutio corundem refbonlionis v vulgb: ro-
tulus examinis, vcl depoucioniff tcOium.
^Inbiren/ aufculcare, auxet arrigere, adhibere,
porrigere , praebere , animum advcKere. 34
magi nld)t anbiren / abhorrent aures mc* k
commemorarionc huiut rei. Qln^ebPren auttm
rft pert mere , cognatione, aflSnicateconjunclum
effi 2In4eb^ri}e/ cognari , familiäres , dome-
ftib, affines, propinqvi.
2lllfl)6ren / aufculcare , atrendere , iL ceflare, abfti-
nere, avafi non amphiit audnt. Prior, fiinificat.
tttam ateitur £>r auf bpren. Jpitt auf/ fnt Drauf/
aufculra . attende , arriee aures : Poßtr.fi : >ni(iiat t
Jp>ir anf•'/.• defifte.define, ccflä, racc. Qlufbr)»
Ml im auKultario, it. inrermidio, finirio.
Ol ll 5 1" 6:' in/ fatis fupcrqt aliqvem audirc, facilem fe
in audiendo prxbere. Jppv Hl id) a 118/ nc remi t-
tas aures, a.^iis aunbus usqvc ad finem narratio
ms. Oliiöi iumiim rorius rei cognirio.
ißebp'ren / propr. fubauicutrarc, fermonem alieujut
captarc, drmdetham anincre, reqvin, deddexari,
necefle efTc, decere. Diutur eham qrb^reit.
aebr^rt (id)nid)t/ indignum, inconvenient eft,
dedecec ^|n bte 6ebeuvc aebert t3f rpfc / TuiUi
gaudet rutticus. £6 aeb^ret piel iiir .«> ~ u-- lul-
tmuj / mulu ad acoaomiam neceflaria Tunr.
8*9
860
pcrccjitio. VIC !)..{ ll'll betöret / aueupatus eft
fermoncs ejus.
Cflf 1)^« / non audirc , denegare , abmiete , audi-
entum f ccu(are. 34) bitte / er nwlle und) Rieht
ClltbrJren / peco , nc repudiare vclisprcccsmcas,
nc dclcras iroploramcm. £lHOÖnuljJ/ Öt*V *ecu-
(äcioaudicnux cV poftulatu
(Erbdren/ cxaudirc, facilcm cfle in audiendo &
$><hore&«r / Der / aueeps fermonit. &cl)0ld)C<
Willi / Di»/ veoatnx verboru».
(^ChordbCU/oblcqvi .niorem alicui gcrcre,oö-
cemperare. <£in« $ jtfe geborgen / non deefle
prccibus alieujus. £>e | ©efelje n qeborehrn / pa-
rerc legibus , ad praeeepta fe conhrmarc.
will bir in ollen «Morgen/ tna voJunus mihi lex
erit atqvc norrna.
bebt' p orum precs admiiuc Dxus. (£iiich ZliZT- _iT ' «• 7 . '
bebt / p orum pru i admittit Daus. (£iiieii
bitanceil eri Meli/ roganu conccdcrc, raorem
gererc. (£rbdi'Uni)/$u7graciHcatio, impctrario.
Qk^enbören/ audirc dr altcram paricm. Owui
ein ;ncer boren/ conftomarc £k«jenl)drun ..
cotiuscaulxtognuio.
Verhören / diniere auics in hunc noitrum locum
fnr vertut 00s.
•£>uibdreii aurescoduigerc. £or Di'd) Inn, audi,
qvid • 11c velir.
9Kill)r)rcfl/ intcrefle narrationi , auiculcari cum
ceteris.
ÜJer 1) üreii / examinare, cognofeere caufam , audire
utramqve partem Sed Vitb&titi propr. rß
non audirc. £>jtf b»bri(0 DcrbÖrct/ bocaudi-
tum meum fugit, oratio aurcs meas prxccrvo-
lavit, prxtervecta ciT. 23nbdr/ five 2}eri)6cHH4/
cognicio cju:.c, >/. error auditus.
UberbÖreu/ connivere. indulgcre, it. aliqvcm reci-
rantem audire. Einern brttf auMegcoene über»
boretl/ puero lectionem iuam reciunti ..ii:ail-
tarc. CKiin miijt bei) Öcf< Diel iiberl ören / in
an' ä multa Tum audicnda, qvafi non audias*
Scrhdrcn/ ante audirc, audjtupracvcnire. Diti-
tur rtum 3nwrbdren.
Söttterbdren/ultcnus, araplius, accuratiüs aufcul-
rare.
ffi?iti»crft^re*IT / denaö, irerum, altera vice audire.
Sic fjaidltü: QBteber andren / roieber aufbd<
rrn/ wieixr e rhdren/ tc.
3«bdrcn/ aincultarc. (Einem f\ci$ia iuebdren/
atrentum auditorem alicui fe prxberc. mi
lieb JUebÖren / adefle venatorem cum auntis
plagis. Riefet juel örcn / non attentum cflc.
3n\}cbdren / ii.yvoi»2lugehdrcn/ rcfcrre.imcr-
eile . incuorberc alicui. 3n4Cb^rii)C/ idemqwd
2ln ieböriqe / nccciTärii, fui homines, cognati.
horchen / &frtq?mtiin üluebordjen/ $cl)i>rehen/
aunbas aucupium faecre , fubaufculcando voces
yc\ verba alieujus cxcipccc 2kbiHüjuiuj/ &
feqvcns , obrcmpcraris. ©eljord^erinn / ric/
mongera , obedicns famina.
©ebcrfiim / ©<r / & Die &eberdjung / obfeqvhim,
obcdientia. obfecundatio, obtemperatio.
Iteil tum O r. rni briil. eR/ redigcrc aliqvcm
ad obfcqvium. UrUjfl)Pl'fnin / inofecdicntia,
conrumacia , protcrvia. ©f|;orfvim tiiam tft
prxceptum de commorandö ra curia. Hmc:
3« ©eborfam qebm / commorari in curia io-
vitö. ^rleftcrliebcr @eborfamt/?pccnacarceris,
qvam uonnunqvampaftoresccclcüasobadmis»
uim aliq vid delictum uirrincnc
©ebDri'am/ ©chorinracp/ <*khorfumIht>/ *dj.&
*dv. obedicns, raorem getent, obliecundans»
obfcqviofus , morigerus, &: obfcqventcr , ob-
edicmcr. ©ebarfamc beehret / filia morigera.
CSehpvf.une Unbertabncn/ Cubditi fidcles , *di.
Aoaudientcs/ru imperata facicntcs. llu.u'hrr.-
fanT/ *d\. inobcdiens, rcbcllis. Unqeborfanier
Oübn/filiu« immorigerus, jugum difciplinardc-
treaans. lliuiehorfiime UubertabncR / fubditt
rcbcllcs. Un^cboriam fepn / abjicere obcdicn-
tiam.
©eborfarnff if / *it/iJm qvodbtt (Befyotfam/ ob-
edientia » obfcqvela , obfeqventia. IkmebOD
famfrir / tdm ywd Uiiiieborfam / petubntia.
(öeborfamen/ iAem tß ^©eboreben/aufculrare
alicui , obfeqvcntcm cflc, audirc aliqvcm , i;utu
regi, ad arbicrium alieujus viverc.
< #hwi/&ußt*ti!is ©ebuTMV decentem.con»
Tcnicntcm, confentaneum cflc , con venire , de-
cere. finren tß contraüum k ßcljircn / qvod
Btigtlbmun dtcunt.<Zt gebfiret mir ton Keebt^
!i v o a ll / raemö hoc a nc rcqviritur , rationc
orKcii hoc tacio. & gebäret jieh in rtüeroege/
maximc decer > addecet , juAum de arqvurn cfh
®ir ijcbürct ti I tu» funt partes , cuum hoc eil
munus. (Soricl Ali iebem gebfiret/ pro rat! '
parte. Zübn / mt einem gebüret / dignum fe
•0 ()!)") fact-
86i
£0
862
beere. SRtbr dl* l'icb gcbUCCt / plus scqvo. Cd
gebäret l'i d) nidj t / indecoruin eft , dcdccct. <£i>
nem guten Jährten gebüret / boni partum eft.
SBcm >U* bii ri'f ; Ii fpiden / ad qvem redic ordo lu-
Jc n.ii > Ubeltubn geburet niem»nben/ qvod con-
tra bonos mores eft, illud nccfaccrc nos pofle
credendumeft.
S£iju* / y mtlius ©eblir/ Öf«7 debitum, officium,
munus, dcccntia. decus, convcnicntia,decorum,
condcccntia. (£i -u htner ju bcin<t CBcbur / tu»
tunt partes, officio iiioconvcnit. SßtbCF fcilIC
©ebür büObdn / ab officio defcifcere, deflcctcrc,
recedere. Um biC ©cbür / pro juftö pretid. £i;
»cm feine ©ebtir geben / demenfum alicui prae-
bere. J? .. lue ©eblir / medietas , dimidium pre-
cü. vi> erforberttf Die 6>ebur / asqvitas poftulat.
Ubev ©cbür / praeter juftum. Uugebjir / indeco-
rum , ioeonvenientia , pravitas.
21m tö'ijebuf / ratio muneris feu offieii. Olbelgebüiv
decus nobiliraris. Clrbcite^cbni" / manu pre-
1 1 11 m , merecs laborum. 2lr,tgebur / foftrum.
S3railtgebur / officium fponfi« , donatio propter
nuptias. €briftengcbur / Chnftiam officium.
£>icnergcbur / falarium. Z)ien|tgebür / debi-
nun tamularc . ofSciale. (Ebcgebur/ debitum
conjugalc. (Elterngebur« officium parenrum.
tErbgebor / ponio hcrediuria. grefelgebiir/
mulfta. ^reunbfebaft^gebur / officia amico-
tum. (Satfgebur / jus hofpitalitaris. ©naben«
gebttr/ jus precariutn. liegen ubiiv aotido-
rum , compenfatio , rem bu tio. J^anbtisgcblUV
rcqvüua.coptracrus. .fpautfgebur / . admtniftt a-
tiodomu}. £oligebur/ ponio lignaria. .fpulfö
gebur/ cxccutortalia, ^iiitiuVi.U'biir / pudor
▼ :i.m latii tfmbeSgebur/portiofilialis. XLi
bergebur / lex veftiaria. ^oftgebur / di»ta.
^imftgcbnr / decorum anis. Jeibetfgcbur / ali-
menta. £eibgebÜr/condolcndi officium.
bt'ägebür / debitum amons .«.harifma. jfriegS 1
gcbfllV ratio belli. gebrgcbüT / miacrval. guft»
gebur / deleftatio honetta. (Dfcificrgcbiir/ ium-
tus pro magifterioopificum. SQiunjgebur/ re-
ftitudo, juftus va'.or monetae. ^cbengcbuiv
opera fuccedanca. SRotgcbÜr/ legitima. r Vf"an<
gebur/ munus ccclefiafticum. SXabtfgcbnr / ho
norarium fenatoris. V:i;fv. ,-uVir / expeditio
Romana , onera Impetii. DJe&egebur/ deco
rum orarionis. OCei|egebfiren / fumtus irineris.
v? cbaugebur / pretium tbcatricum. (3i>lbn reu»
gebur / eonrribuuo militari«. (~d)iili^'bir.\
debitum. (gfdttfgcbur/ ratio flatus. \BMnbetfi
gebur/ ratio dt digntras conditionis. Riffel,
gebur /titulaturadeecns. £obfengcbür/ func-
ralia. $radjtgebur /modutin veftitu. 3Betb£;
gebur/ ponio ftatutaria. 3I$irn>engeb&r / »i-
duarum munus. ^ U(I)tgebiir / difeiplina.
©ebüren/ etiam Aicuntur expenfae, expenfa , im-
penfaa , vulgb ßortul* , yi»* rtum Atcunt-.tr tjfc;
ridjt^gebnren / 9im«i jfanjleogfbtiren/cxpenf»
judiciales. Oibl»cP«lten^eburen / honoraria ad.
vocatorum. ^Ptengebören / fumrus rabellario-
rum. Vebu^geblireu / tpvrlUttt jura , i. r. fumiM
invefturae. Äammergewren / Kenfgeh'ircn/
Dieuterei>gebüren / b*rb*rt Bibalia, $. er naebü»
reu / nwfolumfiint deputarafrugum annua , vt-
rum. eham meteedulamenßonis. "JJfavjgcburcil/
accidenulia paftorum.
töeburuiig/ MC / idemavriQtb&V. DUitur fToft
©cbüi |amf eir / & Qeburnuji / r>u i condcccnua,
convenienria. H£cUtmtn t qveniAdmodum etiam
(?5cbür 1 1 cli tcit / wc in vulgari frrmone , ntc äliki,
nifi apud Pott, oewrrunt.
ö)cbur(id) / Qkbureub / *c nmmnupmm (9fb6rbör/
©ebnrfam / ©ebnrbarlich, / & ©cburfamlid?/
ädj. yr .l.Jf'. decorus , r eft us, appofitus, aptus,
congruus .Öf.-decore, meritö, concinnc, apte.
llngeburlirj) / ungeburfiimlicb / mdecenter, m-
condite, & aJj. indecens, disconveniens, prae-
ter decorum, alienus ab honeftate. Ungebun
lid)e (Baeben / caufc injuftae. UngeburUcbe^
Beifilmen t / inofficiofum teftamentum.
^urttß / fväfi ^otDicj / IjordjenO / aufirterf
tetlT> / *dj & aJvtrb^profr. di£lo audicns , &mt-
ton. alacer , expeditut , diligens • induitnut.
^plirttger jfüDf/ ingenium igneum, vividum,
ftrcnuum. .»> nr r 1 ; s u life^/ i)urfig jur 3lrbeif/
ut qvis manducat , iic etiam laborat. .ftunig
fenn/ vigilarc, properare, ocyüs fediflolTcre.
llltburtig/ negligens , defes, iomnolcntus, dt
ncgligcnter. Unburtig fepn / ammö omifso
die , Tomniculos^agere.
Jjpurtigen / &freqvtntius 2lnburtigen / alacrem red-
dere, inflammarc , excirarc adinduftriam , cal>
car addere.
JpUl'tigFetf / ©tt/ alacritas, induftria, vigilantia,
agiliras, accclcratio, maturatio. J^unigf cit im
$0|Vil/ prxcipitancia , pernictras. tcibe^bur«
tigfeit / agiliras. ©cmutsbUTtigfeit / acumrn
ingenii. J&urtigFeitim Aedjun. aviditas pu-
gnandi,aguitaipalatftrica« /
8^3
J?üXU$Ud)/ & adveib. foit.fro-%vitti$t velox,
fubuus , citus, excicarus.credus , y.- imptgrc,
ftrenue, alacritcr, vcloeitcr.
S> 0 fd)Cl / muri, vocant. ß um vocabulumex fono,
alias ettam jhtfl'dj.i hol audire , loqve-
m>ni ! ab ^ofiv, fj> & 04 • 0 agt. Undt eß
j£>0!d)en pulCarefores.cvocarcaliqvem.
S}0f/ $0fC/ Dic/p/. ^JOfClt/ cahg«, fe-
moraha, bratest.. 15iuDi'i't)0|CU / braccaelaxsc,
foilicantcs,«/uu ccÖJTc i^crl)0|cn. &rr Staut)
Dtr «cfluitcu £öftn matnmonium, vitaacadc-
' mua. vrd)l fl)0|cn' femuialia, lubhgar, i'ubh-
eacu lum. fcoe «£»ofcn / eß adjeläivum 0>el) 0 •
fit braccacus, cahgatus. i£in J>]Vnnivu!)eiv
braccartut. £/? rtiam ab hoc vocabulo vtrbum
•£>ofcn/ 65* compoßt. JP)inf)öfcn/ ncgligerc.eclin-
qvcre, fusqve deqye habere, t£r bOjl fo bltl/
erahn, moracur rem. Ex qi>6 JFjpfmia / Öic/
mora, negligentia, cunltatio* Ö'^pfi^t / tarde,
lente , cuncrantcr, ir. ein j£>flfcr / lejuulus,-cun*
Gator, morator, dilator.proeraßinacor. ■
' inUrftB. er? twx aungarum, .
qvA eijvos ad dextram fitiltrr pUntni r .at<jvfind*-
clamant : Jbpf trt,ib abt ad dextram ! Verum etiam
in genrre tfl mcitatio ad giadiendum. Hinc ; (£jn
JfMHTP'VrD/ eqvus carrucanus. .
Jjkutcn/inapercprogtcdi. <£g ipifl nid}! 1 hoffen/
principium male habet» ommaprorrahuntur.
Compofas: ^ortbottCII pergere, ultra progredi.
£M hinhörten/ numtrahere. (£5 bortet fiel; febr
(chlccbr/ non adeerprofpere res fuccedunt. .
4J>ortuniJ/ MC/ progrefTus,tf£ofndS>f/^/.cxpe-
ditui. Stdrara fitnt.
qvarere, motare.con
cutere. /«ir : (fine / cunx , cunabulum;
incunabulum , qvia mutatur ^•vrntHatur. Com-
poftt- £tnbrtyen qvietum aliqvcmrcdJere,prop> .
mottndb&demulcrndo.
^0$i'In / propr. tdem qvod botjfrt / in (freie äUtem rß
cachinnan, Iad)en/ baH einen Der ^.mch fd?ur>
fCTf / dtctiuroiii dialtHö 0ä)muixclt»/ qyodrß
modicc ridere.
4!)0e>(er/Ocr/ cachnno.rifor.
•Pl'ljelUII^. Dlf cachinnus, rifio, ffrifut.
ipllf/ t»er / p/. Dw iplife / ungula. Vfttb.
httf'/ un»ulaeqvi,/Jvr folcacaballi. lllini'p. i
tcatrrJ^llf/ ungula folidöcornu. Stfff Jplif/
ungula cunmlara. flauer Jf>uf / ungula plana.
864
2iefcr ^)llf/ aha, rotunda, coneava« A,jrtcC
^)ur/ eura.
^nflein/ ^win. ungclla. 3ungc$ j^uffdn/
ungvis novui.
0
M Ä 21nbuffn/ dicUur , qvando eqvi« exungu-
latic rrovac ungula; crefeunt. 2ÖPlqcI)ufct/ pro-
be ungulatus , ungula aencä praeditu«. l Jl'hii
feil/ comprf, exungularij lasdi ungulit.
^)llfld)t / ad\. ungulatus. /)artbufi(t)t / durit un-
guhf pradttus. S3pUbllfi(tt/ unguli« cumula-
tis inftruftus.
propr. obnubere,
tcgere,armcirc, involvcre, vcluc , poßmodum ir.
jfene ornare capur , vita er mal 1 reditncre fibi ca-
P«lioi. 2>cnÄi>pf bnllen/ capur t .im .i qvädara
rcdimere, utiuqvicfphalalgidiaborant. ©ebnh
Ut einher geben/ opcrtiun ingredi , ÖT mttapb.
triftmamprx fe ferre.
^)HÜe / /iw 4>lllf< / Wf / rica , reticulum , peplum,
trniai Sed S5'^)U4U wiw ^rnm vrßimeati &te-
gnmenti cumpteäitur. Hinc dictmui : j£)üllf tinD
^iiUc babor viftu Jraraiau abundarc. €r bat
rtne Khlcdxe.hiille mit neb / male vcfti tus eft,
pannofus ingreditur. Jg)flflc '«ä» m /pr cir /««i-
lurpro palhö, 31 nihil aliud rß GaÜorum Mauttau,
mantrllmm , <p>am noßrum jf)nllf . Sed not OaUo-
Ttutonti nobk ipfis in ßultitiA nüßrd [icblandtri fo-
Itmm,
^llllung/ t>U/ tdtmq,n>od4&\lt/ in*o\ucrum , ve-
Lmcn , i/. gaufape , gau&pina^ eine ^.uit ui.-
Im: I! 11 Iii) ;:r, .nulle.
$\\Vl\<t)t / *dj. & adv. tecrut, cooperrus , obrolu-
tuavinflratus. Utimur tarnen pro hoc vocab. ple-
ruma voce ßct)nllet.
QMiwr/ con regere , obtegere.velare , obnubere.
^rhnlllini) / Die/ velamen .tegumentum ,opc-
nmentum. 1
^inbulleu / *ß , qvod $f btilfcir/ obvohere i con •
dere.opaeare, integere* «r ich 1« eima üi ntd
rinbllllen / adoperire , involvere fe pallio. ^ irr
billlung/ iifnj ^ro./^xbÜlllim]/ vefamen , tr»u-
mcn.* (gin $in& cinhaOcttV imolvcrefafcürin-
l'anrem.'
93<ii)llffen / pnerehwe, obnubüare, vel um obdu-
cere, adumbrarc r inumbrarc (c. 93crbnlltint}/
operc(Wum r prarrextum.
3ucbnUcn/ contegere T inTolvere fefe, &id.(ji<*d
prior Mtotrpof ^re.uti'ü.f opacaiut. vel.mn, ic-
&ms, gf; abicondite, tcvlc, latenter, tacite.
865
J£5Ülfe/ 0«/ flur. J&Hlfen / folliculus, gluroa,
filiqva, tfia^hWtnt tptia trgit & cußoditjemm*.
.ÖÜIfcn qenriUUCU / filiavau , produccr« Uliqras.
©iejftfrner fiedfen in Den hülfen / granainvoi-
vuntur filiqvii. inbfClbulfftl / alias Ztii
(lern / tunica, cutis» folliculi» acini. J^ii'lcit
hu Ifen ■ appluda.
J^ülfcn/ propr. id. qvoA £ 6 Ifen cjcunmten /filiqva«
ri , filiqva* naneifei. CompoJ. (üusbülfen / glube-
x c, deglubere. Wulfen/ iirm. SlbiJcbÜlfc.e/jH*
ailtfacbulfete (Erbfcn/ pifa depellau.
•£Üljl(Q./ <i<(/.filiqvatui, filiqvii yefticus, qvafidtia:
ßliqvofm, cucicula rr7 tunicä contc&us. -£>ul
ficbtc 3 l 'Ud)te/ legumina , dicuntur alias etiam
£ülf<nfr&4>tc/ «• /«»/.• fi[*>f*l>** «-
ipiUlini / /» bombüantium fcarab*orum y
apvm , mufearum , unde wnit verbum : £11111 HUU
rnunre , muflarc, bombire. €ttt)a $ tH^tX 1)11111
mctl / five Im Ulfen / obfeura voce caaerc > ut nu-
ttteti infantu geßantti foltnt,
£ummel/ We/ fueus. ©ie faule fummeln ab.
{reiben / ignavjjm pecus, fueos , arcere. VLiuc
tolle ^UIQlUCl dicüur de peluUmU & tffronli
puelU.
J^ummdn/ bombilar« , bombicarc, &idemfererß,
HM Summen B'tSumfe«.
J&Uinmeler / Oer / bombitans, bombilans , depretsä
voce canens, muflans.
.£mmmcU0/&tt / bombua. Sri Rammelei) etiam
pro timidi täte £5" cunftationc fumttur,
4?UUHUeliä)t/ jj/. bombilans , bombitans, muili-
tans c^mutiens.
ijfttTItll / interj. teWe vocantk : $hm/ bum! au-
di , artende, ex perta! £*mV Jpuillfdjeu/ leviter
cufljtando aiiqvid indicare, ir. t>06 j£>Ünifd)Cll/
& Die £umfct)Unfl I levi » <l vaG cuflicaüo ad
efFe&um vocandi * fifteadi graduin alieujus.
S})\m\$ai*tt/ tßii,fvi**>iierfictujfitat , &fi-
gnum dat.
ijnimp / fnimpeti / # «m po /. binlnmi'
PCI! / pigere , defidere, ofeirari. Alm qvoqve
l)intpcn/ &magnam habet aßnitatem cum hinten/
greflu vacillasc, nutarc , qvando nimurum pedet
officium Jutimf acere nonpojfunt.
•fclimpcr/ Der/ fcgnis,taidus, inen, alias f>\m$tXJ
Jcics , refcs , titubans, ofeitans , fomnaculofus,
refupinans, motator.
#ti
8 66
J^umpereO/Oie/ r.iercia, pigntia, defidia, ofeitac-
ria, foiTmolcntia.
jFjumLU'l'id)!/ adj.&adv. in er«, langvidus, remis-
fus. B'- lence, ofeicamer.
J^umpe / Die / patcra , amphora, Titrum amplum
B capax. Dkitur ro <t t>umpett/ fre / propter
i'aßttatem fuam cito rvacuari neqveat, tWll tlldtt
lange Dran ertnfon mu^/ e^e aus wus>.
<Sr^e ^uuipe/ eyathus , cratcr magnus , & cra-
tcra. congius.
.^HUipelcn/ * bftnipelen/ mifer«, qvodagendum
cd» agere , morari , tardace, langverc , dcfidias
pleuum efle , uahexe & protrahere rein , cun-
ftari.
J^nmpelcr/ Oer / homo mifer, nundinalit, iners,
langvidus, dcfci, tt.interpolator, vctejramca>
carius.
J^ÜllipelCD / fte/ mora , cunftatio, dilatio, produ-
cta) , futela. (i? ift lauter ^)umpe(eO / färcurat,
conglutinationct & cen tonet Am;.
^)nniptlic^t / * ^JiiiTipelbflft / «4« mutilatus , pro-
duäus» prorogacua, ä.aiTuau^ couCurcinatuSj
tnterpolatuc.
ijUtlD/ Ö«T/ pl ^)U1IÖC/ canis. Facmm. eß
Die /?unMii canis foemina. Srai^cn^ tyhnbitu
canis feeta. $5unfer AunD / canis mficolor.
€r i|l befant/ tpie ein ounfer ^unb/ notus eft
omnibus de fingalis. ^nifcf)Cr ^)UU& / canis
exDama. €n;lif(l)er JP>llllt»/ inoloflus. ^c&a»
bicbicr J^uuD/ tabiofus. 3otrtc|>tci' Jgmnb/ vil-
lo(iij canis. Ubertcn J^unb fallen/ pror. rcpui-
(äm ferre, cxcludi. (fr ivivl» ijebaUcn tvie ein
.$11110/ inflar feabiofi canis habet ur. ^unb aul
Der itlld)en ! amolire te hinc» facclTe, remove te.
©er Jgmnb teufr / cams catuüt. ^un&c ^ufanp
tuen beigen / cancs committere. QlnlKfeetl / im-
mittere alkui. 2>ie ^)Unbe fpureu (Mi I cancs
inveftigant . iudagant feras. SerreiBCU e t iv.vj/
dilamantaliqvid. glöhidjter^UUb/pulicofus.
% dridjrer/ rabiou«. €r inu§ Die £uiipc füren/
ulümus* extremus eft omnium. In fornact ex-
coüoriA D<m Schmelzofen / duüur ettam cani»,
Dcc^unD.
&aurenbunb / canis TillaticuiJ ^lutfeuub / homo
fangvinartut. ^rarf cnbliub/ canis fimus, bifi-
dis naribus. lierbunb dicüur focarium ful-
crum , atiks ^euerborf. Mi five ^aabbuno/
canis agitttor. S)YC tenbuub / pecuarius , pafto-
talii. Aau^buub / canis domcfticus. fcci(|)iinD/
canis
867
868
cams odorator. JfOnH'ilbimb / canis villofus.
£iinij*cnbnrtb / homo pannoAis , abjeclu*. 5tct»
tcnbunD/ canis carcnariut. <5d;jnbblinb/cxa-
girator. vrrf)il r ci"()ii!ti» / canis Britaonicus.
^(&iwi!lhunÖ / canii Galücus. (£c&ie«1)Unb/
cams infidiacoT. Cr purbunb / canis fagax , odo-
i > fc q v u$. ^Bj§erf)imD/ canis aq varicus , crifpus.
ööinbbunb / acllo , vcrtagus , lcporariin. %\\>it>
fcrblMb / hybris , hermaphroditut. Sunt&älH:
2)a^«bunlX / canes cunicularii. J^ofbuilb/
auhcus. SBaft irtbunb / hybris. J£)iincrbiinb
A'^cbtclbUttb / canis cubitor. 5ri«nBier>
bunt) / alter Öicrrjimfc dicitur, tum de cafeove-
terano , tum de hormnebibulo.
$fattk »n / t>ae / dimin. canicula , carellus. Cr tu
tcH' /h* (BtfrotfbnnMein / catulus melicatus.
SuityferbiHiMcm/ it. tdtpcnbnnblctn / catcllus
▼illolut.
•£>nnbi(d> / &ädv. cani nns. :F>»nbtfd)Cr jfani/
iracanina. J£Hnbi|\bt'?Oi^blK' r/cjmniirn P rin *
dium , i. e.fmrpctu t äliki tnctlptmablKlt.
4>ünbi|'<bbnt / Dl«/ puff, invidia catuit%»avaritia
fordidißima.
J^HHDCCt/ numersl. iniecl. centu», ücimw ta-
rnen t $co bunbertf n / usqvc ad centum. 2)f<
-&ir|*ebe $cben bat bunberten / cervi gregatim , ad
centcoos usqve , confpiciunrur. ^UttOcrt pr>-
mitivum mn eß , qvU dkffllabum tß : Sed qvii
Apott* raiterm bunu numeri tnumeribU ? Germs,
ntiameßivcem tndedppiret, qvbdnibU , neq t cum
Gr*co iuii» , isr^ cum LeUino centum commune hs-
hext. Invtßigsndum igilur erit ejui Etymon in no-
ßrk ipfiimet loculti. Beiget feribunt &pronuneUnt
bonDftt/ Swffibull^räOl. Xtättßlmeäver.
Jw , Belg, dtcunt Sei«/ no/ mal. laiflr fe/fttr erit
ir. -4>?ri ptu d^un/ qvyd fußicor ejfe * ^Ott) Jeu
sfcob/ il* t ut fyan^VCt f ob maimliidinrmfumm*
iJobnraD r. e. inoentit numeri diüum fuerii,qvod
poßea, mtdv dbotltAV / modo d$m\T>XAX> / modb
^enbttt/trndo ^tinfcm pronuncittum. J^Htl'
berrntaf / cenrics. j£)nnberttanfent / ccnccna
millia. 3 f bnilbeTf 1 centenus,ccnteni. (£me
Siout t»cn bunbert Öclb-Jtcti/ couuna. v£in
J&iuibtmann üba* bunfcrt Üiifd>tc/ centuno.
\( in bimbert unb bnnberf einteilen / cemuriare.
fnxnbnnbert/ ducenn. Drcobunbert/ crcccnti.
leiipeobunbcit duceni. ^e breobunbert / tu-
ccrnrni. ^au'obiuibcrtmdl/duccntics. ©reo«
biinbcrtnwl / ircccniics , qvod etuxm txghcatur
per fad> : J&uiibrr(fad> / 3n>ebbuubertfacb :c
* ^)unbcrtf(Jltii} / 3n>^bunbertf4lrtg ic. (Em
3obrbunbert/r/l feculum, tncnfeDcnolwr/ 5<u
von t)ttnx>m "Jabun. 3cb babe tfbunbert»
mal $<{<iqt/ centies, i. e. multotiu düri.
Jpniiberiier / twr J^unbettk/ cenceftnias. {Der
Htvcnbuubrrfle/ ducentcHmu». jDie \yan^ttte
dieebaotur centeni comütt, aviper paqot vicutfy äpud
German ot o/rm* citmcppiianon ejfent, juttt reddf-
bant. Unde voc. Ne Stttt/ ernten*. Vtd.inH.
^urt/ 5?orb/ ^S^xtbtfx>ittpiur. Qüt*
Den/ iporben/ gurten//«*/ gerr», cra-
rcs, unde t$ttttgmtfn/ vimen.
Würben / wonnnen oic Schafe (teb«tt/ mapali«;
flacioncs ovium in agris , futntautem ex crätibm,
ftu cratiti* funt.
Quxttti fh>e ^urtmae^cr/ tet / cratitor. J&hiU
luacberin/ ejus uxor, out alia feemina ccates vin>
c i cns, ftve eratient.
^ujl/ f)uflen/ gestiftet / «fe«, ^« «m:
poßtum: 9lu$b»ftfn7 exeuflirc. ^iffr Bllb QMitt
ausbuften / pus längvinem extuilfre. Jaulten
etiäm pro co n t e m nere ßT vilipendere ponitur. ~\ cb
tüill bir tta^ buflrn / jam aliqvid tibi exrercabo.
3<Jj buftc bir branf / rem mhili xftimo , abi cum
qvisqviliis mit.
jgjuflc/ & Julien / oer / nrffis, tufledo. <&'n bfirret
jpnflrn / ßve <£d>.ifbu|i f n / tufll ' 8 '• c<a ' «€>uii«i
Hilf ©^Ffi'll/fcrcatus, tonttui rrjktrndet depeäort
pttuitee* '
^)u|tlteb/ * 9lti($buf?lie&, / «4 exfcreabili* , ex-
fereans . phrhitlcus.
fyüt/ büten/ gebötet/ p*^ r if ^ P a -
bulari , deinde : cuftodirc , exeubarc , vigilarc«
obrervarc. ©et \rcbdfc blVeR/ pafecre oves.
5 iner c^ache jJctßi^ büte« unb »arten/ ad cufto-
diam rei advigilarc J&ÜXcn « tum noUt eavere,
abftincre. fugcrc^cvitarc S)'M tid)/ eave tibi !
9Äan fan fieb »or ibm ni*t aaudfo.tn böten/ non
Tatis nobi» poflumus eavere ab eo. 5<P bllff
und) ffl gut / rtW id) f »in / oroncro, qvoadpoffum,
adb«bco caurionem & dilipcntiam. SSicl ^)ir»
ten Übel getjütet / p* ov. multi Duccs Cat iam per-
didemne
^ÜteT/t>er/cuftos, vigil.cxcubitor, proeubiror.
J^hfrrinn/ Ow / cufto*. »igil femina«» - ^rotbft»
MX i artophylax. ^uniUi'l'bntcr/ cuftos pudi-
citias. «ÄilliljeiJbÜU^ crgaftularius. ÄlabiT»
3ii bötcr/
869
870
bitter / icMpicui. ^Uiöcrbürcciii/ veft.fp^a.
ätiÜtCf/ aenenfu, ofttarius. £p|)rbutcr/ por-
citor. $ uembütit / fpccuUrum * turuura cu
ftoj. 2ßt inbeerbüter / vmearum cufto*. ©f
fntianuijbHlcr/ carecrar ius, janitor carccris-gdb
bÜtiT / agrorum cuftos. Sgarcnbtttcr / arfto-
phrlax. £üTbUter/ janicot. £>b|l /ivr @ar
tcitbfttct/ hortotum cuftos. 2rtbcub»tfr/ propr.
eß tabern* cuftoi. Sed fcflDenfontcr; apprik»/
mercu *gri vtndibiltt , bic einem im Haben 1 1 c
Seit bleiben / btt-nv.n md?t an ben tUan«
bitten fUfl/ nicrccs obfolctae.
.feilt/ Ott / p/«r. c«>. cuftodfa, vigili», exeubiae.
&tlf ber Jput feDn / in fpeculis cft«. €inc» flllf
btcJßllt fiell^n/in fpecula aliqvcmeollocare. $lllf
ter J^tlt^ebCH^w/cavere^decJinare. StOP»
4?dbUt/ compafeua, ju* compafeendi. 95ic bbut/
partus, pabulatitf, cur» pecorum, «?>Uf fmk
fignificat caurioaem, cutam. providentiam. £)b-
but böbetl / providerc, obfertare, curam gcrerc
©ie ObbUt/ infpeclio.cuftodia.
/nitUtig/ btt/ i^irw fvod 4>Uf/ cautcla, cautio. Di-
* citur etiam bO0 u ; c H. «.uta paftoralis, u. partus,
pabulaf io, pafcua.
j£)uten&7 öTrJi« J£)Utict)t/ Äi/.follicitus, curiofus,
curaoi , i/.curiosc.accuratc, cxqviute,caute.
«fc&tte/ btt / p<«r. glitten/ ca(ä, tabernacultun, tu
guriura, gutguftium, tentonum.
te/tilia. ißettlcrbüttc/proreucha. J£)olibuttc/
li&nanum. Safe* /rt/f 9)Mcbl)0tte/ officina la.
Oana. ÄDlbÖtte/ carbonaria. @MuttC/ of-
ficio* vicriaha. JUlthutte/ calcatonum.cal
caria. SBarfetCUtcrbÜftC/ taberuaannonari
£aubcrf)üctc / fcena, cafa-frondca. r (£inc(5ar
tCIthUttC/ umbraculum. 5f fll'bitffjöf fC / cucxxt-
bitarium. Jjbirtcuburtf/ atic^ix. SeiWbntte/
cabernacutum corporis. £lljl6flttC/ viridarium.
SHrte&tbutte/ Yigilarium. <npenbfltte/ gur-
guftium. fytd)\)htttt fumofa domuneuta ad
picem contkicndani. SKufbufte / cuguriolum
proconfkicndafuligine. gillpeterbutte/ ni-
craria. ©d)attenbÖtte/ umbraculum. (gteiu*
tfltte/ fabrica lapidaiia. SMMttf bftttC / mapa-
lia. ©cbmclib.'Uteyofficinacacoaoria. l£d)irm
butte/ nubilar. 6d)n>efcll)iltfe / fulphuraria.
(StiftSbRtte/ Gmftum tabcrnaculum. (Etrolv
• btttte/cafaftraminea.rtramincconteäa. Gob
iaU NbüttC / papilio , tentoriolum, catä milita-
ri*, tugurium cafHeofe. 93icbbutte/ porticus.
- 5ßwlM)HMe / cafa fjlraücju Söebcrbuttt / ccx-
ennum. QBcinbccCuÜttc / cata viaana. fiBet«
terbutte/ oubilariutn. 3»v .clinriC/ lacerariä.
3iminccbllUe / maeexiaria five ügoana i'abcKa.
i&itircrbiltte/ eugunum hycmalc. HU *Adt :
SScrbt'tttC/ profeenium. vf onunci'büttc/ nubi-
lar. ©djiegbütte/ ödju-in umbraculum
venacorum.
?Üf tli'tti bot/ iimvt. tuguriolum, cafula. (^nfCi
bütttein/ cbcoobofccum. $eriiu}c$ SBcbnbuct*
leitl/ domuneula, cai'ula, asdicula. s oaUtTö SjülU
Uir*. domus Araminca, cucumdla.
Clbt)H(cn/dcpafccre > pafecode abfumerc. &ic
QJBicfc ift «Uinj ab^ebittrt/ omne fanum pabula-
cionc confumtum eft io hoc praco. ClbblltUll
btt/depailio.
^kbüten/ pabulari, animanies ad partum cduccrc.
^cbudlll^/ btt/ frumcotatio» pabulatio. JU
^3c!)Üten rtiam tß cuftödire» protcgcrc t cutari.
iSOtt bebute bid)/ ** lc ■ Dw» « fcrtet. ©a
bcl)ÜtC unö ©Ott f&r/ Deus avertat. S3cl)ÜtCT/
Der / defenfor , protc&or, tutor. i5ct)u(unO/
bie/ cuftodia, tuitio, defcnGo. SScbütfain / &
&cburf.imÜd) / ciutus, c^cauti, providus, &
providc. ^Cbutfamfcit/ cautio.
^JerbfttCtf/ pttyr.U.qvodUbb&Unf ftdjrtqventius
pontturpiö cavere, praecaTcrc, obftarc, impedirc.
(gilt UlS.Uurf »erböten/ obviaminfortunio irc.
«Scbabcnterbuten/ detrimenta propulfarc , in-
commoda prohibere. ©Ott vrrbftte e^ / Dii
meliora , Dtus prohibcat ! ©rrbtl hMfl / bic/
impeditio i dcelmatio. 23erbÜten ttuun rß as-
fcrvarCt confervare, cuftodirc, qvod tarnen melius
bcfy&ttndicitur*
UlllbÜtCtt/ circum circa > ab omni parte cuftodire,
circummunire. üBct(crr)Uten / partum exten«
dere. SBü'berbuteR / denuö pabulari , itcrum
ad paftum cduccrc. 3crbut(D/ pafeuis abnri,
confumere & perdere pafcua. ^uünintCU bu-
teil/ greges conjungere.
^)Ut / ber/ plur. btt S)Üttf pileus, pileum,
galcrus. 3Mbei"but / pileus cartoreus. grflH«
jÖifd)erbt!t/ pileum Gallicum. gp^enbut/ l'gu-
ritoringvinum. Silj()Ut/ pilco» pingvis. $>i<
fdnlVIllir, tiara. mlula. (flfcnbllt / galca. Std
tfifcHbut / fn* (f ifcilbutlkill etiam pltat* rß , nvmi-
tif napcllutciS'acoQitum. gülgei'but / digitale.
uu but/ galcrus dortoraiis. ^ "are itialsbtit/
pileus purpurcus. £umpenbllt / pctatunculus.
?iabtebennbut/galcru$ fcaatgiiui. ©d)röei^r v>
but/
87 1
3*
fort/ albogalerus. >3cF>aub fivr r2?irobhufV um- \
bella , caufia. 2öa(I)*f)Uf / fcortcui ccraras.
dir f nbnttjttc^f r/ /ix* £ püjiger £ur / pileus acu-
minatus. £Rrifa/?t*ifr$cnl)Ut/perafus. JP>at
abjicfjCiT / caput aperirc, detegerc, alicui capite
apcrtd honorem habere. Jpnt llb(TO (StOfJ
fd)!vt<jcn !a§fn/ pileum form» reaprari corare.
Sluracdüfptcr JP)Ut / pileus fuccinftus , collectus.
©fflffcTfcr £ut/ pellitm, mnnitus. Streif»
r^ndicf>frr / cum oris amplis. (5<^tnalrint'i£b<
(cr/reftnais. ^c&lflppi$f«</h* ^dhlapp(;uf/
pileus depreffus.
Jftütlein/ baafdimin. pileolns, pileotom. t^froj)!
butlcin/ umbella, umbraculum. ?Kc<JCTlf)&tlein/
pecafunculus. ©r$n>ct>if(b, .£Ütlem / galeri-
culut.
-£>ütcr/ Der/ pileo, pileorum artifex. .£>fif a* tun /
Die/ pilconii uxor, out alia mulicr pileo« ex I an ä
coaett faciens. Eingerollter / digicalium ar-
tifex.
Gilten / 4 berufen / inlrruerepileis, imponerepi-
leum. munire galeris, 8* (Snrhufefl / pile&ati.
q*cm pnvarc, galcro /poiiarc A/ot>« iy j- r. . i .;
%%1rnturrjfcv<>cabuli. •
$}U\)I intrrj> bortant. age , agedum ! i/. nom.fub-
ßjuu femnatio. (£troa$ auf einen £uö rubn/
fubuö facere. ^UV rium A./rrStT/um rj? , cd er,
▼elox, permx , rapidu«. (£r itf buo in allen ©a»
chen.' res üus cclcritercxpedit, venu* rcmisqrc
properat. (Ein hnpcr Sinn / homo praeprope-
ranst przeipitans res fuas, praeccpi. (j?tn hü'.H'i*
Jfapf / ingenium acte, fclix , pcrfpicax, acumen
3a
872
ingenti. €ri(l fcup im lebrtl / lingti ederi eft,
prwcipitantcr , ineondderate loqvitur. £U't
pff/ homo na-
turl fertur in fcclera. JpUO/ 2>a§ CT fljmuif/ qvid
fi reniret, utinam accedcrcr! jfjnn) fort ! matu-
ra, feftina ! £Mr)/ fpiltef en<&/ rumpi te moras !
•£>tliijfcU / DU/ pcTiiicitas, accelerario, fcftinatio.
vclocitas , pr*cipitantia. 4>m'gfcir im ftefccn/
▼olubilitas, praeeipirantia lingvae.
•£>U1)C17 Der/ itw.'r/r hfhica, Hanum nimirum anfattm,
<jv6 ßtblict 4c pali in trrram alte dtfigunlur. DiS.
4 clantore eptranlium : ,£»H0/ blll).
^)uig/b"i^id&' ^ftumc^t/ «^.^Wt». iUiluttiUm
hllibnff/ fubitui.citus, relox, praeeeps, praepes,
pratproperus, rapide, raptim , incitatt, dc-
repente, fefrinanter, prxetpitantcr.
^>Ufcbe/ Dl€ / cobphui, alara. A %Wfl qvia
confrßim $5 * vrfligu sttp* mfligunlitr atprttrrex-
ptnAtionem vapnl/tntii y alias rnim talia caverrt.
(einem (ine Jpujo^eijcbcn / obtunderc ot alicui,
malam alieujus pugno pereucetc.
-C-il fd; f f ttiam apptlLuit *\ u f..cF / diphthera. (Sin
graUCII 3Rantel / g*U. manteau , mautcllum,
mandya » diStum a ftßinaliovr : q-vbd talt vtlamm-
tum kumtrif fubtib circumjiciatur ,qvanJo temptu ad
ornatum corpotif non fuppttit.
jOUtfd)€fl tß lubricit pedibut volare, curfum agi-
tarc lubricum, lubrico modo labi, ut putri in gla-
cie. h-. it ttiamtß eine Jfj) 11 1 fei) c / glacies lubnca,
rfl altus locus Ix vis B' lubncus , tibi pt du facill
lubrteantur. Et J&Uffcfyung / DU / prolapfus.
//.^)Utfdjicht/lubrice.
/nona Germanorum lirera , modo To-
talis, modo confonans eft , atqve talis,
longiufculo characlere j. pingitur.
3- finale hodie femper in n mutatur , e. g. Ic.v
KD freo/ (3c ftf)ret)' pfllO/ bur) IC licet mutti , nec
immcritö , conttadicant. Sunt qvaedam voca-
bula, qvae per j * 9 fcribuntur, ut : (&4rm 9t j &
ren/fervere. ©ecf A ^ccf / ftultus. ©etenAjc»
teil / farculaic <5cc. Qrod tarnen non femper
turum elf.
ey l ■
^3 u / 4 /1». affirm. imb, fic. ira, maxime, omninb.
Orioinem bujut vecabuli fi ßtBei , affirmatio rr/i-
gtoßjßma tß, Drfcmdit rnim k cmtraUo Jrbtva,
ila ut ßat fi* /jft. ^r^yl rum invocatione Numink
atitjrid aßrmarem, impnmii äutem qvando dupli-
catur tJajA/ fic fic, ita mt Dem ddjuvrt ! JJfl fa»
g(U/ .1 ffi rmarc, annuere. @ag ja ÖDer nein / de-
clara voluntatem tuam affirmando rel negan-
J o- ?\ d) tv.ll ja p>-:r nein haben / categoricam
rcfblutioncm, refponfionem poflulo, expeto,
deddero. (frfaatju allen 2)m.3cn ja / confea-
tit in omnibus. (rillCtn ba# 3a/ ptif 3fl»pr(
acbfll/ fufTragari, defpondere virginem alicui,
^iC fpreeben alle ja/ unö confenfu hoc eonfiten-
tur. g 4 iuletf 3a linb 3?CI*n dicitur geftus ocu-
lorum, loqvcla vifihilis, muta cloqvcntia , fa-
3Ü Ü cua-
3a
3a
874
cundum filcnuum voluncas oculi , ahks t>0*
Sinnieren 63 2Vugcnu>infctf.
■fc °»<b werbe ja foramtn/ £>"
ttilft imS M N«/ crcdo tc mihi didiirum.
Bit wollen ei ia febcn / videbimiK utiq*e. <W
wir* ia fo b6fc niftc fcony «p«o
m mir ja »ol einer / neqvam ct. £n tonm
nur ja traurig oor/ «'^ te " . i 58 *
Mull ia nicht / q»»n cu mt nollc intelligit. 3*
bi|1 ein fein crl / cheu , q»am pravu* ci . pa
„^w- r/cm. y>i &3»{r? rt Z^" n
in MiiqvA IwbvL NoU ttiam phraja MW'
lieh/ uYqvc, 3a warlieh/ küifet 3a h'*'
imö. 3a »iclmcbr/ q»mimö. 3a irann / la-
ue, crede mihi. 3a inoraen / qvafi vero. 3a
lanafara/nunq^amfici, 3awotut»qve. ja
recht / rc&iflimc. , ,
«tan/3«««' * 3« h <"> 'Holet* nu»cvoc*bU*, pro
J „vtbw tompofttum rß: blähen / aftumarc, alle-
Jcrc, afleverare, confentire, confiteri, ratum
habere, bejahet / affirmaius ,
confirmami, aflertione probin». £>U folt|t
Ken äanbel nicht je aclehimnbe bejahet haben/
r on neceflefu». cecontraftum tarn cito ramm
habere. €r bejahet Die Saht / fufcipit crimen.
(?3 roirh barburd) noch mehr bejahet / omni »»-
feverationc affirmatur. ©^bejahen/ rfi nega
rcdiffiicri.
fR<jabcr/tCf/teftii affirmative deponen»)aiierror,
ajen». SBejaberilHI / $«/ famina afleveran»,
confirmans, confefla.
©eiabnnq/OW/ affirmatio, afTevecatio, aflcrtio.
aftruÄio , venficario, confiffio. <&)DltC0e SDC'
iohjmay affirmatio rcligiota.
5>cjabi üd)/ *Uv amimatc> aflcTeranter.
$cjabKchfctt/ tic/ Um qwd SBciabuncj / amr-
fßeriahen / dicere, agere, » ür* f*>d »cfaberi.
fBer jAbm e ß> ff^SSÖ ! £!Ä
pro Vcrfc dicere, narrar* H«nc «Berjibun«/ *«/
narrat<o. r^-j-
SBcjcchjCir/ lim^oifceiAb«! / in Mtiqvtsfinpu
I j p J; >/. f \tfftur % w tun boäit rxoirvit.
°ii&ttt\ I an' qv ffmavox , pro gäbet* ef 3«*
^'jm/ affirmare, /'n.if-i,.3ichtia/ pa«<»aftus con
l^flione. H r«4iii ©ichtlq feribitur. fttiXä)
Ä id)iiöcn5J?uubvffe.nbar werten / f^»* «°»
feflione patefeere. 3<(|>(CII *c4e i» ufu mm
tfl, JiJ ÄeilC^Ult / fvod tMirn ctntrshüur :m
felid)t€n / confiteri , fatcri , erratum tum
agnofecre De b6c vocabuli Luthtrui in bunc
modum JiribÜ : 1t» i(l öltCS IWM
XOort : »egtett / t>ö!)c* »na« »Mcboff
nennet Conjrjfiru , »eticbtet/ Oaa i\\ ÄrfcrM
n«t/ Denn »<iid?Kn beißet biUnncn / tou
t>atm im (5md?t nod? üae Xöoct in Übung
ift/ UMubt / unO man pgt : bus nebt ov
t>M\)aic* bcjicb» / unö f»"b 11 0ann#
nen / »debe mit Oer 3cit in ein t verwandelt
nno t>ucd? mwbcaud? »cicbt flejetoneb«»
»orben / mt anbm altt Ceutfcbc XX>orta
mebr p> vtrberbt (ey n tc Lß ttA% ^cichtca
proprie: ederc confetlionem vitac anteadar, con-
nieti.de deliao. SBJpI gebeichtet / ig balb $t*
büßet/ «rann medictna confedio. ©cbeiCOtCte
eSnte ift feine^nnbe/ delifta confeflata func
remifla. Die belle deichte ift / ftSmmcr voat
t>«n/ optimus eft portus panitenti mutatio
confilii.. 9Bic man beichtet / fo rpirö man abfeh
»iret/ qvali» confeflio. tali« abfolutio. f&ct) Dem
Jbenf er beiebfett/ »P"d no vercam qveri , prxru.
$Cld)tC/ bt</ confeflio, agnitio peccatorum , 1/.
qtalijcunqve contra (c pronunciatio. 3«t
$eid)te gehen/ confiteri, adpiaculum ire, abfo-
lutionem a peccatis impetratum ire, dchfto-
rum remiffionem peteread confeflam rnbunal
accedere. ©eine ^ii(f)te tubn/ exonerare con-
feientiam fiiam , confiteri peccata fua. @emei<
nc five cffcnbUche QVichtC / formuJa confcfliom«
public* fw ecclcfiaftica». Äinbcrbeichte / con-
f effio juniorum. SjRännerbeid>te / adultiorum.
gftilibcbrichtc / ancillarum. £)rcnbeid)te/ con-
feflio auricularu. föchdmbaltung ber Orcoi
beichte / figiUum confcfliom«. Schein' five
Ähen^CPüttbeicbte/ confeflio hypoermea
ßvt fimulata. , .
Siebter / & 35eichtiflery üet/confeflor,qvicon.
fltetur. Sed S5 abufiv'e pro Miditort conßrQionHt
■vulgo confrQl'mario ^panilrntiario ftu auticulant
factrdottßm tur. £in anbafhfiaeT unt bnjifcrrü
aer ißeiebtiaer/ devottu * poenirens confefior.
Uciicht/ & Uiaidit/ t>U/ elogiumcaptivi.confei-
fio per tortuiam. Einern bie Uratchf rpicrcr
»Orkjen/ elogium repetcre, praetegerc ainui
confrflionem fiiam. •
^usbeichten / heran^beichtett/ » lD«bcia>rcn / um
rß qvod Söei*ten t fi* & dt qvbun% 4lii fi«»-
875
2<t
3*
876
ftjlxhont u/tfip4/wr,revcl*rc,indicarc,enunciarc,
pal am faccrc. vi v ()iU äü(S \üi$tbäd)t<Ü omnta
tuia* cxtulir, , cffudic omnia, divulgavic rem
lermouc. (Er wirb alle* hcrauslxitfctcii / twnn
man ihn fraget / omnu , fi ferutabens, eftutiet.
SiU6beid)!mig. &>6bil(&tuna/M€/ manifeftatio,
vulgatio.divulgatio, patefaßio.
fjag/ jagen / \<s> mh* & m* «&
tf)<gfC ginget/ venari, fcrasagitare . fettan,
capräre , rf. ejicere , expclleee, abigere. (£ine n
«U? bem J&.illlC ja Ol / *dibus extruder«, jacerc
fori». 3n< t£lnrt> jagen / «il»o mulflare , ex
urbe cxrerminar e. 3« t>ic gUlCbt tagen / hoftes
in fugam conj»cerc (einen wn feinen (Sutern
{iiihti. torrums aliqvcm pmaxe. ©0$ SUBilb
lagen feras infcqiM.
34 j«; MUC/ venatefr, veftigaror ferarum. 3«^*
nnn/ MC/ venatrtx. I)cr n)ilbc3^ ec / Empu-
fa. .Oiirciijager / cio?edus> faminarumtcüa-
«or * aflecla. ©eltjdgeT/ aa ipircr pecuniarum.
^)eOen)tlqer< Sathanas, venatoranimarum , qvi
txism 0<dcnjiger ünr«r. 3<$gerleiu / X>**/
dimin. vcnatorculus .
3j»3&/ Ott/w^wfwnWw'tnagT)/ venario, ve-
narus. Dvitur ttism ©ejAgbe / Bf : ©e«
jabe / bi« ©nabcngejaber/ venariones preca-
«ia»,*o^©naC»eniagb. (Sine Jagb ballen / ve-
aaiionem iaftiruexe S3ie!©e7t auf bie3agoen
twnben/ pecuniam in renittones profundere.
SSfrenjago/ venario urforum. tfanincbtnjagb/
«uniculorum. Jfuppcljngb/ fimulranea vena-
rio. £aobijagö/ veaatio univerfalis. 2>eo
jagb / parueularis. Sßieferjagb / jus feras mi-
nore», ut : volpet, Itvertt, venandi. Jpp()C 3-'gb/
▼cnario majorum ferarum , frvt fupenor. Sßie
DfTja.;b/ minorum.Jr« venatio particnlaru Ar
i%&nor. ^>urenjagb / mrretneium. ftlft«
jpgb/ venatio delicioia/rwfcrriva. Stc ^«rf<b
^nnrn ©mtfen; <£c&mein* Mfojagb/ cer*o
mm, gailioaium, damarum,portorumfylve-
ftnum, luporum Ö5*f. venaju».
Jagen/ / »om. wii. &r*rh Mc %a$myf*pi**
tuttm DU tigeren/ vcnano, jus venandi, ari ve-
nueoru. ~<£r ernebret fjcf) rem Sagen / venatu-
Tita. £>ü 3 igung bat mannen \mi £eben
br - eb: Austum venandi hautpaucuexitiofuic
Siel -Onnbe jnr lageren ballen; canes gregaum
alerc ad venandum.
3»igbar/ Ad), venaticus, venatorius, poteftatem ve-
nandi haben» , bwc 3agbarFfif/ Ölt/ jus venan-
di. Jg>obC 3dgbarfeit / poteftas inle£iandi &
eapien<ii majores feras. Seicbcc ^a^baxUU/
facultas feras minore» capiendi.
3<igcrli<fr/ * S^gcrbaft/ «4 &*dv, renacorir»,
vcnaticus.morc venatorum. 3<igerlid)e v? l v nd)-
Wertet /proverbia venarica, adagia venatoria,
1 / a / fugarc , pellcre , propeHcre , in
fugam vertcre, conjicerc, dare. ©cjäcJ)t U'ev«
btn/ fugart , deturban , profligari , unde 3«i<
Cbung/oic/cxpuino, ejcaio,extarbario. ^h.
c6er/©*T/fugan» .expulfor. gjcb, nUtcinanbcr*
ladnii / curfu conrcndcrc.
3acf)/*3 ll< ^' «iy-praeeeps, inconflderatus, pro-
perau», prxpc«, pernix. jr.d) \\\\\\ 3crHK0n/
prxcipitem in iracundiam ferri. (vin jacher
vrintl / ingenium calidiflimum , cfrcrvcfceas.
^sad) ju anmurren / inconfideratai in refpon-
dendo. %ä<S)t ?lcb>/ amor fubicus. %bli)tt
(Sana / greffus citacus , velociltimu«.
3^bc / t>t«/ praeeipinum : rß rttäm tdjrürvim
bcrOn/ locus abrupt us, pneeepa, prxruprus.
3«^bc 2in|*d)lage/ Tubita. prxcipiuta, calida con-
uha. ^Sei) ^>of gibt* jähe (Eprnngc / aula ban»
thrumefr. 3^'f 5flb/morsinopina.
3<id)beit/ MC/ pcrnicin»,accderatio praepropera,
feftinatio prxccpj. «SHnbf 3<$**>f«t 1 f% fliegt
Weit rPin Unalncf / fefHnatio improvida * corca
mfelix cft. %HUit ft O bie ©ebür nid^r ftber»
febreiteil / ca demum velocitas placec, qvae , ubi
juflä eft , vefrigium fifhc
jahelidj / *di & advrrb. fubiruc, repentinus , rapi-
dus, perceler, inopinus, inopmatus, in-
opinanter , fubitö , repenrinö , rapide , raptim.
Dicitureti/imyhbtlMQ. 34r>eltnge tycft/ m^pe-
ratum nuncium
Abjagen propr. r/7venationi« Änrm facere, fr. dc-
fatigari, langvidum ficri venandoek aliislabo*-
ribus. 1$a6 <)3frrb ifj flbce jo^er / eqvus fVaclu«-
eft curfu. SJpn Slrbeit abgejagf/ memhra de-
fcfTa labore SrA Hb\fi$en d am tft ; rap'v«,.
criperc. £u tviUfi bem 5örlf ba^Üamm abja*
gen / p > cu*. lupo agnum eripere poftula». £ütt
feinte bie l^eut« tüiebcr ab'naen / fpofüs abfat:s
hoftem exuere , praedam direpiam ncfVrTfc ^re-
gerer« , recuperare. 5ll j. gun.i / Wc/ exuvM«,
pr^rda , >f rlnitto venanoniA
SSufjagm / ftlfitfrä« , eiere . ex^citare. (£inen ^afcil
auflagen / lepotem c nidd fuo cicre , expeMerc
3H nj ajo^cl
877
3*
3a
878
2J6ari anß gen / fufcitarc avc$. 5iufja«junj/
fufcitatio, cxpullio. ^UßaCJtt/tcr/ tutbat or.
Sllt jagm Aexpctlerc ,e/iccrc, extrudecc extuiba-
re, extermmarc , & propr. finexn imponcreve-
nationi. Da$ 33eib »nY.-j.ujcn/ uxorem repu-
diare , exigerc a t'e. Cincm JUm .£>aufe Linaus
jagen / eliminare aliqvem.
95cj Jijeil / cmgcrefaltuni indaginc , venatione i'y 1-
vam peragraxe. SSejagilUO, / exeremum vc-
nandi.
Sknjagen / ßve Jfterbeojagen / propcllere Terms
hanc parcem , admovexc , propr. proximc vc
nari.
JDlird[)jagen /prppr. fugare, drqvatcrcper locum
aliqvem, fsmetaph. dccoqverc, profundere, con-
fumere. vr cm ©litlein curd) Die i3n\\}d jagen/
bona fua comciTc , abligurire.
<DrflUfjagen/ inciratöcurui vchi , calcaria addere.
Einjagen/ & hineinjagen /intrudere,agere, aei-
rare in locum aiiqvem. ©a«2Bilbin$SBa&cr
jagen/ ferasagirareinfluviura. jiiv nit'iH '.•
o,en / in plagai conjiccrc. "jus ^Icnt) jagen / in
cxiliumpdlcrc.
Cl'jilijen/ propr. capert aliqvid venando , beftias
concludcrc > dtmde operä dt (hidiö lud aliqvid
obunerc , conqvircre, atTeqvi, compararc. vi I
mi &urt& 35ctrug erjagen / rem faJlaci« inve-
nirc, artifteiö aliqvid craccrc. £ob erjagen/ ho-
norcs ferre , laudis fruftum pereipere.
gortjagen / abigere , arecre , ejicere , exigere , cx-
cludcre , propr. autrm continuare venatum , ve-
nando pergere. £cn^cinb fortjagen/ profli-
gare , disjicerc hoftes, hoftium fugam facerc.
§ortjagiing / extrufio , ejeftio , cxpullio.
J^erfltn jagen / propr. percurrere fylvas canibui ,ie-
indt circumcurficarc. vr icf) mit einem Ihti'iüi
jagen / currentem perfcq vi.
J&inaugjagcn / id. 9 W2Ju$jagen/ exturbare, amo-
? ere , exiguc. J£>inau«jagung ramoti© , pro-
pul(äcio.
•Jmmjeq jagen / idemtß qvod hinaus jagm / qvate-
re fori$. pit fliegen binnxajagen / abigere
mufcat. ^)inn)egiagung/expulfio.
SJJit jagen / propr. convenari, comirrm venatorum
clTe , alTociarc fc captatoribus f crarum.
tftadjjagen/ infcqvi canibus. &em($utcii nad)
jagen/ virtutem fcä ar 1. £)etu 51üci)ti<un tiad)
jagen/ fugiemem hoftem mfcqvi. hinein auf
&er (Straße nachjagen / itineribus aliqvcmpro
fcqvi , vcftighs alkujus aiüftcre.
^erjagen / idrm qnod «Situvcg; öT^ortjacjeti / aU-
qvem in fujram conjiccrc , pr.copiccm agere.
©as SBilb i|t gan» verjagt / omna fei * dutipa-
t .c & averfe Amt. 93crjagiwg/ deporta tio, cxi-
lium 1 fugacio.
15er jagen / periculum facere venando. (r id) ilbcct
jagen/ nimiuminduigerevenaeibus» 1/. langte»
leere, def atigatum c(Ic per fccutiombus l crarum.
ißor jagen / primas renere in venarionc (finem
mit Dem yferDe vorjagen/ prxvemre aliqvcm
cunu cqvcftn, anccvcrtcrc eqviuttonc, SQvi*
jagb / X>\t/ cenxamen venacionit.
2ßie6erjagen / irerare , repetcre venatum.
3uejagMt/ id. ipnd fortjagen/ curfum maturare.
3erjagen/ ad fatieratem venari. (Seine ©efunt
hu (erjagen / damnö valctudinit venatione
abuti.
3^l)C I^M/plur. tit^Üf)tl/ annu«, Svrd,
(DbC / db 2tr/ 2trtlC/ q vod mtfrem figmficat, (Ein
ganj 3 a br/ integer, pienus. 33iel ^abre/
anni permult i , complui es. Wenig 2(a!)rc/ an , ni
pauci.noniumulti. (£äi(i ein \..rr mi^ Uuu
oer / diutius anno cd. (r* i|t um ba^ funfre
>:lu- Da§ic|}vcn barivegbin/ annusjameft
qrintui, cum ex co loco disccdl. (f i ift ein
äabrbarjnjifdjcn/ interccflltannus. ^in^abr
iiUlö anbere / altcrnis annii , annuit vicibu«.
©asnadjfrlgcnbe^abr/ annusinfetjvcns. 3u
»Hu^gang be5 3 d brc$ / anni extremö, in anni
exuu. ^»uiibcrt 3abr / feculum. ^»nf^abr/
luftium. SSia^abr/olympiai. 3eit»rnad)t
2|abreU/ cydui Cleoftrati , ttmptuP^thiorum /«-
dorum. 3cit üon neunjebn ^abren / eydus Me-
tonis. 3[cit »PH 76. 3abrcn / periodui Callip-
pica. 3<»t 3 ©4» 3abreil / periodus Hippar-
chi. (£in fonberltd)3af)r/ annus mcmorabilii.
fatalU. Jrudjtbaf^abr / annu« Dxfl.raut,
qTatftuofiiWus. Untruö^tbar 3abr/ gravifli-
nius.ftcnlis. SSierreljabr / tempus crimeftre,
anni qvadram. J^albjabr/ tempus femeftre.
aiPCtjjabt/ biennium. jöret>jabr /triennium.
Sicrjabr / qvadriennium , öV. 3abr ein/ ^abr
flU£/ continuö , integrd annuo. 3»lbr linö
J,!»] / annus cum fcx icprimanis 4r tribui die-
bus. 3ll€ingrtnabe$3amtf/annöineuntc. 3«
91n^UIHa M 3abr$/ excunte vel verjente. $J)i tt
bem 3 <, w r/ mn ° vcrten te. SScrm 3abr / annä
cx jll\o , claptö , fuperiori. (£r ift }n>4lllig 3^
alt/ natus eil aanos viginti.
879
3«
3c
88o
21b# 3rtinincr< * Sd^mcrjcnjabr / annus mife-
zuruin Sc dolorum. £tu'dija[u\ annus gloriar
Sc rccuperatx dignitatis. (£rla£ fivr jubcl
jähr / annus jubiUus. ftrid?rtisj>ihr / annut
falutis vti pacis. '.\i-UiV.i IC: anai futuri vd
feqvcmcs. &cbltrt$)abt/ annus natalis. OWicis
jabr / fortunarus. 0>c uu um :|.i.,v / capnvi«-
ns. ®finntja|)l7 annus aftronomicus. örojj
ja[>r annus nu^uui fyJcrcus vci IMatonicus , fc5
dtfuutur *rmti jolanbut 36000. ^<\\XHti\a})XI
annus nuptialu. .tf rtCO^jabrc /anni Marttalcs.
fctbcttf jähre die« fit». SKiöjabr / annus ftcd-
1». Vchi'jilu" tirocintum , ccmpus informa-
itonis. 20? ittcliubv / annus ccmpcracus , mc-
dtocris. 9jJ?r;£j.ibr / locacionii-conduft onis.
53?ubtjal)r/ annus rcpraefcntationis. Iftacbjayr/
addituius. g^.uurjabr / naturalis. Stcujabr/
anni novi aufpicium. >J)cHnaljabt/inmationis,
•vulgb oennaliüttotas $5* annut prnnaitfmi. flMagc
UtlÖ Un^lncf 5jabr / infauftus, infortunatus an-
nus. DCC(b(5ial)r ; annus civilis, vfvuv.u-.''
jabt/ annus bbbatharius, cftqvc periodtts anno-
iura fcptcra. vf d)al(|.l[n- / annus bisfcxtilis,
imcrcalaris. £ onucnjabr / folans. Ü)?onts«
jabr/ lunaris. vr tCl'bf Mf)r / cmortuahs , pcfti-
lcns. »ctU^ntfllivlbrc/anniacadcmici. l$tU
fcnjabr/ annus dima&eticus, nrmpeftxavrfimtu
Uituu. <8cr|iia> oocc iprobirjahr/ pn&atio-
nis. QJoroDcr grühjabf/ rcmpus vcrnum.
Sl&inttt jabrc/ anni pcregrinationis. &ßlinnil>
jabr/ annus luOus. äBunbcrjabr / annus mc
morabilis, cTc.
fjJiUlcitl/ 900/ dmin. parvus annus , vulgo anni.
culut.
3abrcn / ^ufUaimi Q5c jafircn / «nde 9?cjahrcr/ an-
nofus. (Ein bejahrte* TOtittcrlrin/annofaamis.
(rr Iii jidnUch, bcjabrct/ in femonbus eil. Sic
Sinj.lftrctt/psr». dkitmr , aetate procedere, fenem
ficre, confcnfkcrc. Q3crjabr«i/ Sc Scrjärrn
amtrmtß praefcribcre , ufucaperc. SQcrjuTUmj/
C1C/ praeter iptio, ufucapio.
^(ina ' J .''.annuus.annotmus, anniculus. ^mn'-
nlmttiamtß: tßm Erling/ 1/* agnusannicu-
lus , da Jttinm ciiiei ^ahivs alt. Swojirto
bimulus , bimus , biennis, bicnnalis. ■'DrciMa
n 1 1 rrtmu«. rrimulas, triennis, cricnnalis. Su
93iVr- fÄüf< f(Clteidria7q*adriennis,qvinqvcnnis,
fciennia. %hrid)tc 3dt/ tempus annale.
5Ärlitb7 adh CT adv. anni verfarius, annuus. %|r,
* lidjc^lusgabcu / annui fumus, 3Micfa»3in>
^t7 venti auni verfaru , Adverb, aanuatirn , q?oc-
annis. ^
3üt/ latetl / 8* ®fa n / mncare , farrire.
farculare , exftirpaic Qyi & bat Jenbunt , ir-
«VÄ^Äoc •vocab.aBtig. <Etor/>r«nm, w /i 0 4W
tfll/ canfociare, conjt'g*rep*rt4; fareulandormm
mn Joium ta ra .iürumpitur , gj 1 ,emotk berbit
»uxtif froh* caijocttntur. Sarrirefsne diÜum *»-
jtw/i rtjhate, i. e. trrram J.trculu aotru t. Ve-
Utumürm 3ätert prr 3 fitibunu
3<ftcr/ Oer/ runcaior, farncor. ^ftfrin/ W</
runcatrix. Habuerunt & ruflici Latent Drum,
nomine Subruncixator , bft ^affTcr / 8? Deam,
Rinicina diRam, t>IC Sterin,
^nmot/ OW/ efTOo* 34tcn/ farritio, (artitura,
rancatio, färculatio.
^iStftlid), adi.&advtrb. fubruncivus,aptusad far-
ricndum leu runanandum.
'In. Hafen &grum reneibusderuncinare, exbetbare,
herbas noxias erdlere. 2Ui6 jtUtltiq / Ott / c?ul-
fio herbarum inucilium. 2luöjijtcr/ idem <n>oJ
'^öd*ll«n / dreumdrea farnre, fubruncarc, fubrnn-
cinarc. ^cMtmr. Die Aibrundnacio.
^ ni diNiti.il/ confarrife, &rd<ndo herbas agrum
purgarc. .^ui (bj(Stun9/ purgatio agri feu arcai
runcone.
SnätCI! / herbas inuciles inrer fege tem fuecrefeen -
res farculöpenictiscvdlerc
Ä ; : l >! a ll pergere farculationibut.
Ubcrj^tfn/ obiteur & negligencer (arrire, Ieviter
runcinare.
2MtrtftCn7 anteenatas fruges, *cum feoeiin
her ba eft, (arrire.
5Bichfr|'4ffn/ relärrire. ßepiusruncare.
3cridfcit / malrüm elaborare farciendo in rema
culrurä, defatigari Tarculando.
3ati$/ 3aufcn/ gejaufet/ u** *ß ^
&d)r\\Aiifen/ ligunre, catillare, pulpamenra
qvaerere, luxuriari ,opipare virere. 3H|iimrihn
KJlfi'nV congratear 1. lndr %\üf(T/ Wr/ con Vi-
va, copedius, canipeta, gnatho. ^aufnng/ Mc/
&*09 ^CLUfcn/ jprandiol um, merendula, Cjm-
poflum , comcil.ujo. %anfie])tj adj.&advrrb.
cupediofus, deliciofus, deluiosc.
3*/
prnmm. mittler/ mir/ mtüV DO» mir/^p/wr
2ßir/ unfer/ unf / ego, md, mihi, me, a me, noe ,
noftrnm, nobis, nos. ^djfclbrr/egomcr.
UM I nos ipG. SBcT ? 5$ ? egone > ftfeiti
88i
3c
3c
832
^lUCHT^öVrneus alter ego. Principe* & magna -
tet fcribunt : tDtC pro 3ct). 9ßir 000 <3DtM
(*>nafcen / Nos Dti gratii * i. r. rgo. 5»c rtiam fcru
ptoru librorum , fs pradicaloret verbi Divini in
f u &g r fl u » a * evitandam invidiam fapiufculeplttrat:
■ »w**r6pro ßngulari utuntur. MtDcr tOV ftd)/
©Ott für uns alle/ unusqvisqve tibi proximus,
led De us ?cq vcomn i bus. 3 conti . id. pro j d)
ti, .0.1 b ld)S iU' M I' II f nunc in. u faS 5 Sü 'i,f ;
pro 5ßit ctt. äßenn wirtf nmiien/ fi hocicuc-
mus ?
fDit'tll/ deiner; »on folum eßgeniirvut pronomtnk
^Jd) / <go f notatut mtt , /r/i r/u/n f /? poßißlvum:
Meus,mea, meum, ayod in pluraJi habet: Un»
ftr.' SWein (HOu / erbarme ' ich metner / mifc-
rcre mei , Deui mi ! ©a$ i|i mein/ haec mca funt.
5} ad) meiner 3Reimmq / mea fententiä. \£< i|i
mein 2ltnr/ mei eftoffieii, meum ert curare. 5Kii
meiner ^)J0Ö / manu mei. tXltin etiam eß m-
terjeQioblandirni. (Kein/ icJ) bitte bidj /amicc mi,
rogo te. SJfcin / fage mir be<fo / mi chariflime,
exponemihi. 5Rein/ lagmid) $ufvict>en/ ob-
fecro te » utme tuictas. (£» mein J amabo , age-
dum. ÜRetnC/ * fcag gjjfrilliar' bona mca,
, »ca pofleiüo , iftudqvod meumeft. V!) mu 1 ';
> tobt .Wctiuae hüben / qv« mca funt , mihi den-
tur. 3d) r>ab Afle t>a$ Stteiniae Darauf geroanr/
f unuia mea bona infumfi in hanc rem. t j
CDieiltige t familia mea , domcftici mei. "üb
miijj Mc Peinige »erforgen/ profpiciendum eft
T ,invbi de mei;. <gr i|t auch einer üpii Den ^Xeint*
«;en / ctiamamicus mihi eft. Um 2!Reinctn>iüen/
propter roe , in gratiam mei. SReÜUbalbClt/
per me licet. Unmeitt / alienum , pexegnnum,
qvod meum non eft. ©ein uub mein ^reunD/
r ho -nicus amicus. 9ß i d) meinem fBcrutögcn/
pro viribus, Qfteineä ilv / pro mei parte.
©emeiu/ *dj. qemeiuer/ gemcineiier / p>»pr. uu q™d
omnet pro fu6 qyafx avnofcunt £5* ommunicativum
cunttU rß , vel <niarum rerum etiam aHtparticipct
ejp prjfunt, dem Je eß vulgaris , vulgarus , popula-
rjs.promifcuus, communis, generalis, it. qvo-
"'cidianus , notus, obvius , gregarius. (Gemeine
^tid)e/ res facilis, in mcdio pofita, vulgaris.
Gemeine Vn jurefcen / fermo uiitatus , qvotidia-
nus , oppidanus, popularis , vulgaris. C^tiitciU
' O^.'febre») / rumor communis , tabula vulgi.
gemeiner öcbratid^ / mos uiitatus . confvcuido
Vulgaris, ufu» qvotidianus. gemeiner ^afreit/
actarium.ifcus. ©emeine C*)Uter / bona pubb
ca. Qfcmetne Ectlfe / vulgus hominum , qvilibec
de populo , horaines tenuiores , plebccuia , plc-
beji. @emeine?iöanD/paries communis. @c<
meine QBei&e/ ager compafeun«. Gemeiner
^ßabn/ opinio hominum communis , invetc-
rata, populahs. (gemeiner ©teuer / minifrex
pubikus. ©ememer iTneebf t miics greeanus.
@cmrin ^Japir / charta fcholafttca. V 1
meinen fceben / in vir.\ communi. gemeine
©rrnff / via publica, plauffraria. ©cmeint
J^ttre / proftibulum. 2111 i inein / catholxus.
Un.jemein/ proprium, fpeciale, egrcgium, ra-
rum, pr»clarum, excdlens. Unjenietne vr ebvif»
teil auclores fclc&i, fcripta doctitTlma, rara,
elcgantitb'ma. v£in ungemeiner $i\unt) i mi-
corum prineeps , intimus, (ine pari. v£tn?ai
gemein machen / publicare , in publicum ederc,
promulgare. ^ r macher [ich gar jn ejetnetu/ nU
uns familiärem fc facit. j;i lu'inein / publice (
generatim » gcncraliter , vulgö , communiecr.
C^emetn i\\ feiten etU / communio matcr dikor-
dias , alias <0cttietn trat* nie cm.
|@emciuDe/ W«/ f&'twlob'bie <Ssmrint / commu-
nio,commitnitas, univcTiitas, res publica. con>
cio, multituJo hominum, carus, conventus,
populu*. <pfan obn: 5TrrchaemeitiDe/ diecce-
fani, parochtani. (ibri?Hid)e (^emeiltDc / com-
munio Sanctorum , caetus cccletiafticus. Q^au<
rrt» oOer DorfaemeiuDe/concio pagana. S$bt>
geT^oöcr <?^l^ra^nein^e/ civicas, populus cum
plebc. (Si'iUeiut'e •»« 'ß locus publicus, cam.
pus communis. A cUcmctnt»« rß föcmeinittr/
^et /unuse populo, vel cectu hominum , iUex-
pomtm 05cniciili*er / particeps, confors, focius:
porrb dicitur rin (^emeinber / colonus partiarius»
qvicum Domino fetidifruüta partiwr : (SeWCinr-e»
ncr verb explicatur yublicoll , Jeu plcbicola ,
attram tmlgi caplat.
©emeinfehaff / * ©emetnbett / t>tt / communiras,
focieras» commercium , confortium , confvetu>
c!o, utus. föemetnfchaft machen/ in focietatem
co: rc, applicare (c ad abqvcm, vinculö focietat is
fc obfHingcre cum aliqvd. ^i ci>9aem e in fd> Aft/
confvetudoamacoria. Unaemcinbeif / rarttas»
cxccllencia. 03emeinfrJ)aft woran babeit/ par-
. iioj irc . partem caperc. Aiulti* in ioc'n (Sit
tittfinfchafc etiam dicüur Vit <5cmtw{M\U/
xqvAlisporcio, arqva podetüo.
<*kmeiufd)afrlid) / tjemetubar/ & aemeinfam/ a.v.
9' ad]v. familiaiiS , communis , unitus , foc latus,
juu-
$8?
3e
3e
884
juncxus, communiter, conjunclim, fanuüa*
riter. ®einemfebrtftlid>e (Siiut/ bona commu-
nia. Dtcimut dum , Dt« ©cnirinfiHllhcit / dt
(Stmrinfamrcii/ comiras, familiaritas.
Ckmeiiiiglicb, / * ©emcinlitfc / adj.&adv. commu-
nis, fohtus, confvctus, uficatus , vulgaris,
vulgaruer, folite, plcrumqvc, communiter, uli •
täte, paflim, vulgö,.popularitcr,collegialitcr, it.
ferc, fer mc, frcqvcnccr. (^emiiniglifj) dUc/ plc
nqvc, plunmi. UngCUKlUiglid)/ mfolitc, info-
lentcr, iuui7tate,rarö, tarenter, rare.
rg?ir mihi. ^>cute an mir / morgen an Wr/ hodic
milu , cras tibi. £)»i$gebnrct XSi\XI mei eft of-
stcu, tneum eft id, qvodagam. Sffiirnichtö/
tir \\\<fyt$ / frov. dt Ttb$a bi.ijjettntibui , nccmihi
nocet, nec tibi, noftra nihil refert.
JJnfCT / ab Un5 / noft« , pronom. pcflrßiv. Ullfif
jj?t£n©ÖCC / dominus Deus noftcr. UnfiT ft\t
ncr / unu» cx nobi». llnfer feiner/ nemo no«
ftrum. UnfcrS ftejinbrf/ C3cfct>lcd>tc^/ ©efefl»
fd)jff / noftras. £)a$ 93atcr unfer/ fctf rrSiuy ,/!
absq^invtJtdeßet : Unfer 33atcr/ paier noftcr,
oratio donunica. £>K llnfcvc / de Ullfcrige/no-
ftratrs. UnfiTCliebe gMU/ ianeta Maria , Dci-
para. vi nid)( Ullfcr/ noflium oon eft,
tft>tdj unjtt Lanier / pronoftro morc.
/ ^t(/pwom. in.ifcUn. aliq vis cV a ! 1 : ]var.Ho.
Qj-ando ptrjimam fionificät, raro inmfu tß.mfur.
ArrroMiii fc> compcfitU. 3 C fl ^ r ' OÄOttl » 3(<
fc<W/feni. 3f|nwnji^/w<«ii. 3e|cbn>crcr/ je
bepf f q vö difficil ms , hoc prsclarius . dur '
if lieber / qvanro citiüs , tanto grarius. 3* ge»
lehrter/ k$tli(\tX/ qvodoftior, cöhumanior.
3 c länger / ie lieber /avamddiutiüs, tanto me-
lius. 3* tfnqcrit lieber / etiamplanra eft, no-
mine chamarpytis. 3e rjfterbu c« liefeft/ ie bc§cc
t*U ef bshälflt / <l YO faspiui legens , eö recrius
meraineri«. 3e t?r>l>cr Ort 1 je fehir-crer 5a0/
colluntur in altum , ut lapfu graviore ruant.
3el»er ©ritte / ternus. 3 C &*r J£>»nDer|re / «n-
fcniM qvisqve, 3*^wanb/fu6indc, non ra-
rö. 3c fret)lrri> / maxirnc. 3cfo/itabene. 3e
langer k mebr / «nag«* maguqve. 3e mehr/
tanto mag». 3cbo4)/auamcn.
3 et)/ # frftp>tnuui 3e6er/ tc^c / iebe $/ omnis,
unusqvisqve , fingulus. $lllc Ullb iebc / omnei
ftfinguli. 3eb<r^)?euff4)/qvilibethomo,unus.
q v isq vc. Ab hoc rß nwum vocabulum X>lt ^eb'
f)i u paxüculatita« , fpecialicas, Individuum , it.
wmntuqvam generalitas. Ab 3cDft' eß jciHT;
4nan/ö3eön)eber/?f^<eö ipct oet/ omnis,
q v icunq vc , unusq v isq ve , unus ac alter. Dtci-
tur fvofy Ermann / qvtft <ikas Aliqvit vir , pro qv
per tarogogen communitu diatur ^CWan!) / aliq vi»,
qvidam. 31* ittltanb ba ? Qvis forei pulfat e
Ab Zibttmann tß 3cfcnumutii)li(b / omni*
homo,qvisqvisetiamfueric 3fbert)enft/ er
fet) ber SÖCftC/ Aium cuiqvc pulchrum eft. (^vod
qvisqve facic , id laudandum puue Dignut
amariübi qvisqve vifus eft.
3cD / qvoq^ muiaiur in j£t / qvod tarnen fmpliciler im
ufu non tß, frj in compofit v:<SttDa/CttOiin/ for-
te, aliqvando , ^frmper aluvam dubiiaticntni vel
eleQtmem notat. (J(lf an einmal/ fcmcl fortadis.
(Ettvan einer/ ober juhiv poflibile unusaut alter.
(£'(tva^ / aliqvid, partim , puHllum. ©4g tvc!>
ttmati/ loqvcrc vel verbulum. bleibt aUc}CiC
i'taM6 Hcbenb/ femper aliavid hattet. <Etn>eU
d)Cr/ talis vel talis, unus & alter, qvotusqvisqvc.
t lid) / & (£ßltd) / nonnullus , qvidam , aliqvii.
i licbd'ni tc iobcii? , et lidje febelten^/ laudatur ab
bis, culpaturabillis. €ll«d) leben / t'l!id;i finb
töbt/ partim vivunt , partim mortui funt.
lid)mal / aliqvoties. Vrtlichnfliu.il / multotics.
V^tlid)ermn^en/ aliqvomodö, vul^6diqv*Iiter.
vi'tlid)t'iiteü6 / aliqvä ex parte. 3j>rer etliche/
pauci eorum. (£ilici)cr ma^cn 93crtr6|hw4/
aliqvanta fpes.
3cfllich/ qraß 3ebUch / didtur rtiam 3ed)lid)/ qtili-
b«. v£tn 3ei]lid}er/ qvivis homo. (finc \t§\v
che (?nntie?|t Iti ifbrt fchulbtg/ unumqvodgvc
peccatum damnationem meretur. ^eiiln!):»
!Ding bat feine 3eit / unumqvodvi« fuö tempore
de locö. j 't nit qvoqvt ab bot ^CCjIld) ^bßi attum :
3ealichfeit / t)i</ ratio privata, fingulare dt pe-
culiarc qvid , it. rton ra>orxyiMiui univci lahras
generalitas i Noxum qvidem eß vocabulum , /ri
uttiijfsmutn.
)d)t/ ichtcö/ id)t^ / fT^/i Schicht/ iebiel>tei/ aliqvis.
aliqvid. 2£c|er ichitf / 0.M iud)f s / pauxillura
prxftat nihilo. 3d)t rfi«m expenilur facile.
Wan mag ihm i&rcl ctma^ aeben / modo vel
untilium ci dono des. 3<btW0 anfoiniltill/
vel Icvillimum officium conicqvi. Q;§ niag idjt
Itter kommen / qvantus qvisqve ambiat.
fvrtirrKt/ adv. /mpM.rri4iB3mmerDar/ immer«
fort / itnmcrillC/ perpetuö, femper , afliduö , fub-
indc. propr. pfr.'iwt ad mt\)t) qvafi 3e mebr/
3c
3«
QVArtvid. InfrA iß viel 3c^biu imincrbier gc»
rocfen/ pcrpcruö adfui. t£$ gehet niebt immer
iuni^sU/non femper oleum. ^aiUfl jlÖcf tt>4<
vü' ii i vi) : immer/ omnium rcrum & malorum
-vicilTuudo cft. Jmttttt qvandoqj abundat .f. f>-
<lii\\ immer finer ,u einer getttflen Jftanfbcit
mcbv aenetöt / funt aJii ad aliosmorbosprocli«
tiorci. ©«t immer einer i'eblimmer/ nKbcr
«nberc / aliu» alioneqv ior. <£i bdlt einer immer
eine anbete £?eife/ alüsaliui tirendi moi cft.
<ts i|t immer einer rtiiger / aW ber nnbert / aliu •
ahö dodlior. _3mmer normunqvAm dubi-
tandivoxrft. SÖa* reifl ith, boeb immermebr ma>
4)cn ? Q»id tandem occipiam. SIBaS Wirb ti
Drd) nur immer fnon ? Qyid erit, g*od mc vult ?
*2öe miifc er bt»eb mir immer bkiben / fed qvid
moratur I 3mmermebr aühi eß u mebr unD
mehr. «Huf ©efal,ene* börftef einen immermebr/
(almra fitim incendunt, cxci tant, augenc.
SrgenD / qvafi it ergerjCIlt / uiqvam , aliqvä.
Jjrnenbrco / ufpiam , alicubi , nuncubi. Jf^nb'
rüober / alicubi. Ob irgenb iemaW f mmq van-
do. 31? irgenbnxr bier 7 Nomqvis hk eA ? 3r>
genb einer / qn»piara , aliqvrspiam. 3™ <n &'
ITObin/ qtopiam , qvoqvam , aliqvorium. ^X>
ItnbrtiamdubitAtionfmhäbet. 3r<jeilb mxbt idf)
«ud) neet) reieb / fortafirs *egobeatu«*ro. (Sr
ift iviirnbwn brcijjfg 3abrtn / tnginta, prsetcr
proprer anaos nacus cft. & (inb irqtnl) jebn
feilen auf ^CtPiiej / Lipfia diffidet abhinc decem
«irciew müliaria. 3rgcnb um biefe ©egerti»/
loca hxc cireucr. «Sitte üm/ irgenb rufet CVf/
tac periculum petendo.
•*\rt / fr 3«e/ qvodrhtm \XxW * lUt fcribuni,pro-
vrie portio uniiu , qtafi 3eb<Tf. Eß »>««-
bolum, qvod qimq\ comrivArum pro ratA pArtt
folvtre foiftar. 6eiuc 3«en legen / daxe fym.
bolum.
€t»Dcr / 5*xwi. rj| , mbk Cfctt/ cenj. dKjunBiv.
qvafi €tter / Ab £t & 3et>. <£iner oDer feiner/
«aus aut n ul las. gkk r>t>er @ri>§ / panru* Tel
magnu». ediert ober $Cijen / enfi» five gla-
«iiui. ßtot vaM qvoqve : Sin minus , alias.
4kl)/ ober leb rwfl Dir Steine maeben/ ab». <in mi-
nus , ego le agilem reddam. <P©cr Sved. pro-
nunaAtur: «Ulcr/ t.t ,eg»icber/elfer/?i'4yiunus
cx multil. Vid, ttuunfvprA in
^CftlÖ/ HrbrAk* oripnk tß , &rr(bondrtvomini.
886
Sofia , Gotmh. Jj>eilanD/ ^»eilbringer/ v?etlig*
matber/ ^Tbalter. ©er 9c«bme 3|eN / nomea
Jefai 3 n 3rfö8 ^bnten' in nomine Jcfu. 3^*
Ulf iß mir uDe{/ Aimmum bonum mihi Jcius cft.
3eM ^ Orac{) / EccIefiaAicus. 3 ( M tti * m tn -
ttrj&. rxclamantif & A.-imtrtntii tß, qv6fAnäifim4
nomine prjßrn'r Abuluniur prcfAni , titftm m rtbtufri-
volig. 3<M - m * $ bat i Bon« Deus » cyvid
xti eft } 3 C N 50?tiri«! tiHtm impittAtt mtjuB*
gitvt Ad qvamcunq l rem öiopuiAtAwu.
3efulein/ 000/ dvnin. Alias ^cfuöFinDldn/ Jcfulub
puer JeAis.
V|ui t ' fet / JeAitta, pater Societaris Jcfu.
unum & idem figni-
faAnl , Adv. Umporit : Jam , nunc, modo , it. fta-
trm , confeftim i cito , conrinuö , repente. 3 ( l(
f online ul) ' eccum me, en adfum ! ^fjtpCcr
nimmer / jam aut nunq^vam. UMcid) teit / pr»-
nö qvoqve tempore , hoc tempons« 3*»t balD/
qvamprtmüm. SeUte/bteie}Uiib leben/ qviad-
huc in vivit funt. 3>e ijcr ictf/ a\t -cuiwnti rntal/
prxfentia funt mchora. -Bor icljo / pro nunc
vtnieQO/ imprsfentiarum. vrfracis iet}*/ mu-
feftim , in continenti , flaute pede. 3 f $f C<
Sfit? opportunitas darur in prsefcntia. 3 ( lt
mu^ Ci' KTH qvi non eil hodic, cras minus aptut
crit.
3Crjitt/ Adj. h od i em us, Ö" »trw. wcat. moderm». %H
bieferiCfligen^C^/ bäcnoflra »rateyiw tempe-
(bte. ©i< ierjme br3fe 2Belt/ asvum hoc noftrum
cxulceratiilimum. £ er le ij^e ;\eet le r e nbe S\ er)*
fer/ Caetar hodie Imperium tencni. €"V t)*l! f |irb
n.'eb bei" ftgigen -5)?0be / pro hodierno more,ap-
pofitc & concinnc veftuus cft. ©ie it'|ige (^e>
twnbeif/ confveiudo fecul».
3c^i^feiC / OiC/ praefcntia, tempus praefcni, vulgi
miydemilAt* , ui i<i i — .
3ü/ 3lt>/ G*th. öT W (MO/
X>09 / ignis, flamma, AntiqvißimA nox GemuuticA
Ata, w mu//i» nomtmha propriii ufitAtA, OTAliafmnt :
3iPei>rflnb/ galeaxorufcanr, cuta iäitum drinde
eß <$l Jfbut»cbriw&/ J^ilberieJ); J£>ilbcgnrb/ 9?ruH'
mlb/ ©rumilb/ Üiumilb k. InJt qw^ eß 3»
contraüf^it/ flammula. #<£!«/ qvoduLm eß,
frdlonoe dtverjum Ab (glifabt'C. Volunt etüim Ab
h-x vniII rr ' / bic J^v'Ot* / ßrbennAm dtnvArt,
fed eß ab t&AlU/ *trium , tibi wie. , w . „
887
3t*
888
facer. fanitu«, M venera» ins , icli^iuius , in-
violabilis, derorut, (acratus. UnJ)Cl(ia pro-
fanus. Efl ab / • nan foium qvi» maxima
■vtnrrAtxofjnU apud pvpulot Ortrntif erat t fedehanx
epna faenßeiaigne pltrumfy ßebant. Indeeiiamrß
Jf>illlt}cn/ macnmonium concrahere , gvod ohm
tgnt & (alt , tanqvam fambolii fitri folebat. ,£)Clli<
gCT töeift / Spiricus fanftus. &it Jbeihw OJflK-
lex G)0(tt$/ fantra Maria. £>a$.peili4C gelt/
fccxse rerwe. Jf>t'iUiH'i Olbtlti) / ferix pneada-
r cjc , die« fc fror um pridianus , Ef/ in (pteie v e i pc-
ra.Mtf KKTpet. Jbti\i$tT Ott / locus confecra-
rut.rcligiofus. JpriliOtf 23? mo / virDitinm.
«Da* «ÖCÜigC Setter / cryfipdaa, worin*. Jf>ri»
ÜiJf ©lltcr voeantur bona ccdcfuftica. I lg
<nim «tum eccltfutm notgt. Hmc : Qcß Jr><i[i.\tn
Pu'dnuma / rationc* redieuum ccclefisc. ticribi-
tur <]v-% ttx Jpciliiii} . -15er 2lef er Itgt I; m i\t Dem
j£>ClliH<J / ager fitus eft fecundum ccclcfiam -vtl
porochtam.
Jhetlrqni / fan Aificarc , ini tiare. Sunt etiäm rtova
vocabula; canomiart, Derficare. ©fll Ödbbaf
hcuiacll/ diemSabbathifanöificare. <£jn£>ilt>
InilMcn / dedkare , confoerarc fimulacrum.
55f r unbciligcn / ftw ©Ubcili$cll / profanare , fa-
cra violarc , polkiere. 3? er bellum f ß 'M"d c *~
mmiart , i. t. Sancbs annumerarc. InTbcili
fluni} / DU / a po t heolis. £ id) fcrhcili icti / de-
vorerc fc. ^Htbf Üi^unq / prof anatio , violat io
Sacrocum. f^ 1
J£>C ili^er / Der/ fuhßant. San&us , Dto dicaras, con-
fecranu, caelicol* , calues, Drvi. ©cfÄrbte/
/fx* Adlern -öcilMcn / bjrpocricse. DifJ^cili»
qcnanbcbtffl/ Sandot rencrari. 23orbUtet*r
J^>Cf (liim / inrerceflio ceclimm.
J&ciliilfciV bit/ knäitit, fanclimonia , fan&irudo.
Öcfcfcminf fr t fivt <5d)ein -.£>riltaf etf / hjrpocnfi«.
flmulano (änc£xactf. ffiscrFbeiliafrit / phari-
Uifmuu UnbCtligfcit / Die / impierat , fanftita-
eis dcfe£rus.
jT)eili4filin X>a»/ fanihnrium. res fanfta.confecra-
ca , 1« pfana tacra. ÄoTtletn Wim -Oi ilig tum / li-
pfanocheca. J£>rtltiUinii an^ebciticn/ reliqviz
Sanöomm, t. f. fino-M E^o/Ji.
Jpt\t> / Ö«/ ? /wr - W« gelben / heroi , fortif,
mag» animut, virruofus , antiqvt ^llö / abignt,
Mr t fi mMfk & Saxcn. t^tllt/ cr/rr mnr^o<ri». unde
noftrum jßtUo. Jpcl&ilf tt'< / virago , hcxoioa.
€hrr nbcl&/ heros glorwfi«. Äricqc«brii)/'toJ-
cis, nnlitans , Ma\oni>ii beroi. ©ie^C6bcl&/
*i£or, tfiumpharor. $Ut)fnbbfj()/ ▼irtuofti» bc-
ros. ^ßunbcrbclb/ thaumaturgui. ßaufbdb/
poracor. bibax. billbcrill OfCB /.rnile«
linc animo. (?r nxbre t fifi)/ Wir rill £t\b/ acrem
yjfr fortem virum probat , praefür.
fy\t)i<bt i ^cIDifcft / & ^cl^obaft / he-
roicui, f»rtis, magnanimu$ r vinuoru>, ftreouus,
hcroicc,fortit«r. €i* bclbcnbiift im Äric-
decriQfifcR/ rcmbellicainitrenuetraaare.ani-
mi vim A magnitudinem in prasliis ofrenderc.
^)(0 / ai/. &adv. iueidusj clarus , corufeus, m tn
dus, i/.jnanifdru$, evident, &: clare, fplendidi,
dilucide, ab JWjwni«. /»füc tOCrDcit / clarefce-
re , nitefeere. Jp(U matpcit / polire , (ercrure,
clarificare. Jfr(\U fcon / clarcre. j|] febr
bell SBctrrr/ mire reTenun, fiidum eft. T>ic
epltnc i(l Der brllcltc ^terg/ fol eft ftcUa niti-
difluna, rplendidiffima. ! t c ^ r b<D Am tage/
oranibuipatei, obtiam eft, claret. J^rU febril/
clare yidere. ^)efle^ S^UCT/ ignis fplcndidis-
fimus, focus luculeneus. geller ©liMJ / lu-
ftrum. 2)rr Jag fängt an brllr iinocrbeo / dki
clarefeit.
-C>cOc/ Wl/Ö'J&efligfrif/ claritai, nitor, evidentia.
rerenita«. JbcBe Dc$ Jagrt/feremutdiei. ^el
liafeit Der i&irbcit / veritatii fpiendor. i>\(.
mflt^brllr/ lumen ingen^i. <5tttiunbtüa aftro-
rum jubar. @rirncnbcDe/ frontilferenum.
^elle^/p^o ^cll tt»ert»cn/ clarcre, lucef«cre, diede-
re. <£$ bell« fid) auf / coelum fic rerenum , iu-
dum. Sfd rariufculum rß hoc t*rbum, pro qw
compofita : Qlufbcüen / ft Qlu^eüen. J)a^ 3>ict
bat (id) au^afbeUrf/cerevifiadefecara eft.
23npcr bellet jid) auf/ /h» aui/ ümu* fubftd^
aqvt chrefeir. $|n«?beüung / OlC / fudum, clari-
ficatio, clariui.
(Svbellr»/ clarere , manifefte apparere , manif'e-
ftum , in propatulo cfTe , paterc ^rbrllung/
W«/ interpretatio , expofirro , manifeftatio,
commentariut. (grbrllig/ clarui, manifcftui,
:•"> claie, manifefle.
J^eH / Runter $<tt(l / 0<« / die itur locm vtl low ft.
co vicinut ad irf\hndum , binc : 3* btT J^cllr fit*
Jp)inbcr Drr JP>elle lifgrn / ad fornaceminclinare
(c ,poft fornacem eubare , defidi« deditum effe.
M S^^rlbr ^ft^naUrctmoblongam, na
Äff ij -£>clf/
889
3m
3n
890
ftdf / Helfant / & Elefant / 0« / elepha». ^«
volunt dici ab i$dO / 7^0^ /ii animal max'mum y
robußtßimum in terra , und* Jgxlfcttftf iR / ebur, Ö>
J^IfCRbciUCrn / eburneus. ffiJefufri in £.
jfrelm / 0« / p/i/r. J&elme / cain* , gaica , <&«ur
r/tam ^clO / <*JI f nun tegumtntum capU'n , mihti-
btu y htroibut pt opi iunu
laxata . dathrara , cancellata. S3flfdf)lr)?cner
«£>elm / galca claufa , opef ra , cocca. &it tcr!)Clm/
galea cqveftxis. Htnc eß Mmw. DAS J^clinlfUI/
callida. jP)dnifn /ft* jj?dm auffefjen / galearc,
£dmid)t / y»7* ©cbelmet / galeatw.
J^IClß / adj.propr. cxfuccut, langvidus, flaccidui,
qvafi jene tortus, deinde firiculofus, fefl'us, laflus.
Jn.fr Jgie Kjcn/ fatigarc. Sedboc vocab. non omni-
hm notunt eß.
Sit/ 3IS/3I«/ Sltcö/ 3«/ »31-.
Küß / &<r/ töi$» ▼»rerra , muftcla (yWeftris :
Sfd ^jltcn dictmturculchrXtfeu potius involucra
plumarum. geteilten, UbttrjöejeD«: JeDet*
bette.
3mb / zit/piur. 3mben/. »/aapes^i»^-
tanfar , feoii* ftribimut : %mmt / DW Iphtr. fjm»
tncR / <«'«ai Söu'Rc ^fant fr« 2frnmc / a /o»o /*■
Huw rjp videtur t ut Jßuni mel / fueus. * Ejm dintin.
rrt^inmlein/Da»/ apicuU. £ie ^nimcRma
Q)Cn J^>ORig / apes mcllificant , fc^CU tßruf / fecti-
f'Kanr , brummen / bombilanr. 3^ nu ' n W)IIC4*
beR / apes caftrare. ©er Ätfnig *jjtnmeu/
rex apum , dox examinii. jfranfe MlllRieil/
apes morbid». I domefticae. 5ÖalbiUV
nun / apes fylveihes. Vi A. plur. in 23ien.
^Xi I prapof. locum , unionem , cobarentiam de-
fienans: In, ad. 3fl bie Kirche / in ceddiam.
3n ber £ird)e / in ecclefia. 3r bie ©tabt / Ui
mban 3« ber ^tabt / in urbe. »tkulum
ftpe jeqvenUm qvafi abforbet , u/ : IjUtf «£>flU3/
ro ; jU batf Jpailß / in domum, ad domum.
sni .£xiufe / pro 3n bem Jf)auft / domi , in domo.
"\m Olnf .uiae / in prindpio. jtti ^ 11 bt / io Hnc.
tn« ÜBurtfufl« / intcrpdiaic Ji^ ®ra« bdf«
Jen / profterni. 3 n fMW '»'^«^ ^10 qvätenm
mrtpofitio rß , arflam cognattonem habet , d,-/ro , ut
invicem fttpi tommutentur. Sic dlco : ^[nn>Of)n(l*
& (Sinroofmcr / incola. ^JnF unft/ * £inf unfr/ rc-
corrigae.
3n<5/0«t/p/«»'. 3 n 9* n/ indigena, habitator,
incola. PituflißimaGermanorum vox , fc^f^i»
derivatk &compefttif ußtatijfma. Non mim fotitm
nrici , arew , domiu &famüidi ; verum etiam homottt
ab hoc Jn$appellati /unl, ut: Inge von, 3n»J«
WORCr/ in patriis manfionibus habitan«. In-
grariuii ^R9^f/ indigenarom Iudex. Ingra«
mus,3 n ^ ra W/ parcrfamiliai, qvi domum or-
dinat. Kfltnett enimfunt forme trxtntt. Inge«
mann , 3 n 9 me ^ cr ' domeftica adaugeot. ^jc
(O^cintngcn/ SerenifT. Dttds Bernhardi Saxonit
fedes. Berbling frve SRc^TÜmjcu / SHcuttinjcn/
Bübingen/ (*fattngCR / oppida notimma, &piu
rineifn / fvaviflim* patria mea y qvafi JDitC iüg/
U r.jDlirdjßebetlt» incj/ pcnitiis habjtata , u/-
pöfr in medituUio Germania jtta , &c.
^nnCtt / alth einigen / coire , unirc fc , Jed ramm (ß.
^ntlCtt / * 3Rä<!/ »«■"* freqventius. 3|t bet
jpctMUtlcn/ eftne dominus domi? (EftVdtf UWC*
f-ve innenbabfn/rempenitüf cognofecre , fcire,
petfpeaam habere, (gttvaä iHnen/ivr inne rta;«
Den/ animadvertere , düfecre, cettiorem nerr.
^nneM^U ' » acojiefccte , confiftcre.
3$dlt iURe ! foppende rem , morare , abftinc.
Sät innerlte / iaeimum, receflus, fectetiora , pe-
netralc domut. Qit Üinertfe ^d)ale / l>ber.
^uMtt/rtiameß intra. 3nne»t)alb wenlijXflöc^
intra paueot dies»
Rinnen; qvafi »eflinnen/ intra. Rinnen Öer3ci(/
in eo tempore , intexim. Rinnen btep ?üiima«
ten / ad tempns wimeftre. $inuen ^abr unb
2na/ anno * die. Rinnen Welzin / in qvibm.
€r m barbinnen/ pro barinntn/ >ntus dl.
dem vim habet bnnnen: ibe^cr bauten a\i W*
tten/ melius eft hbeeum efle, qvam ligatum.
SScr ift bnnnen? (k» eft mius. 2Bormncn/
in qTo, in qt ibus. aßorinitcn id) Dir blcncn tan/
qvacunqve in rc tibi ufui e(Tc potero. S3cn IH*
Jen/ ab intra. ^o) fcnnc ibR »pn iimcn unb
außen/ intimus mihi eft, novi cum intus Ar in
cutc. 33on innen einen Diiegd »ovfcbicbcn/
tus obdere pcllulum.
^nnun.]/ DK/ 9 r*/i «tniflurtCj / ftatuta, placita
opificum. ^nnuna ttiam eß ipfa Jodet* , cowjo-
ciatto, tribut &corpiu artium.
^Rntg/ & 3nnig!id) / adj. 8? ait». intimus , öf - it^
time , amanter , amice. 2fnntcj /iw tnni UicÖ
bitten / fenö rogarc , flagitarc. <5ic lieben fld)
inuiglid)/ cordicitus, vuhl cordintimc fc comple-
öun-
891
3*
3t
Aunrur amore mutuö. 3 HR »!llKtK$ öxbcbf/
derotilllma 4c ardcnuHima oratio. ij{uiiiij!icl>c
ifreiIHfcfdj.lft / inuma dt conjunßiiluna arai-
citia.
JJuncrlicfy/ av. &a.h>. internus, inteftinus , in»
terne, mtcriui t imrä. 3n n < r H4Kf ftroft/ gelu
intcftinum. ^IHCrlidKr X(\C<\ i bellum inte-
ftinum. ^nnerlicbeJsurctjt/ tremor , palpira-
tio cordii. ^nnerlld>er 3orn / Uomachus.
^RucrlicfK £<:r jcnsirunben/ vulnera an im*.
Erinnern / fid> erinnern / rem memoria repe-
tcre, reminifci , recordari , in mcmoriamrcvo-
care. inen beo feinem Okipijien erinnern / ad.
hibere conUicntiam alicujus. C£mcn feiner 3"
fdrtc erinnern / aliqvcm de promiflb appellare.
Erinnern rtixm rß hortari, admonere. v£{iim?
erinnern / aliqvid in memoriam reuigere. (?i>
nen »erijcbcns erinnern / fruftra aliqvcm mo-
nere*
(Erinnerer / Oer/ monitor, admoniror. Grame-
rimi.'Pic feemina monens.
dtrinm-mni / Die/ #Da» (Erinnern / recordatio,
rcmirufccntia , mon.no. grCunMiCiK (llimiC;
Muq / admomtio familians. <9(fyarfC (Erilllie»
nwq / cohortatio fevenilima , gravior. (jjr ill
nemna. rubn rceqen einer (Stiebe / venire admo-
nicumahqvid. (£s be&arf vir inner Iis / res defu
derat admonitionem.
Crinnrrlldj/ <Mf/. &*dv. memor, gratus, &; grate,
gratoanimo. (£$ i|i nur erinnerlich / redco in
memonam iftiut rci. vrinc erinnerliche £e<jC
benbrit / fa&um omnibut notiiumam. Uner
innerliche 3eil' immemoriale tempus.
3inpfen / <fvafi ^npfen. H nm Antt p perpttub
in ttl mutätutt iniercre. pangere, cmplaftrarc.
$D?an mipfet enfroeber mit $cl|ung/ ober tyfrr»
pf'niM ' ecer (Einengung / iuicnmui aut ipfainfi-
tionc, aurdclibraiione, ant inoculationc, J<u
imp'aftranonc. (Einimpfen/ depangerc.
Jmpfer/ Der / mfiror, aptant iurculos fru ramulos
infinttos, moculacor, emplaftrans.
^mpfunüf / Me / infitio, inoculatio, emplaftracio.
3nr ^npfnna qebrur unber anbern £anf / Me
^f'rcpfreiBer |U tKrbinben/ ad infitionem praerer
alia necefläria eft cannabis , obligandii infito-
rum frolonum fifluri».
Sntpfa' * "^mpfid^t / «ipS. &adv. infiim, infiti-
vas , ad inoculandum aptus. 3 m Pfi c f) JC
fer ftolones refcdi. . . T
3nfrl/ W«/ p/«r.3nftln/ ein 3nl*n0/ in/ula.
89Z
J>alblnfel/peninfuia,Cherfontfitt. Unbe!t\-; n
te jmel / inmla inhabiubilis , deferta. j i;| 1 1
etidm dtcitttr, rphlibtt ioctu aqvi circumfluut
3nfelcr/ Oer/ Infulanui, Infulaeincola. 3ne(f
rin/ Me/ infulana.
^(nfelid)*/ adj. infulari», infulam rcfcrcni.
jnijer / Det/ rß genusbruchorum & vermium ia
cute na/centmm, *Ukt £ngerttnä.
30Ct)/ X>09/tlur. 30Cf)C/ jugum,ü.cocrci-
r.io,fcrvitus, coaclus, coaftio. (im jocl) einf;
legen / jugum imponere, coardare. UniXV i'ü s
jlPd)brinijen/ Tub jugum mittere. Das j«d)
Pom J^OltC tperfeit/ fcl'ciibcrarc, inhbertatem
vindicare. (£in fd>WCreS %Qd) I onus grave.
£eidE>Cc^ ^oeft/ leve. Hiebesjcco/ Imperium am»'
ri«. Jurfifcbeä 3i)d)/ fervitus Turclca. <£l)e*
jüC^/ eonjugium. 3(n(l1crjoc4) / onusgravis-
dmum.
3od)en/9ClO(5er/ jüngere, coartlare. SBejoe&ei?/
conjungere. S^ejo^et KOII/ jugum ferre. «Hntfi
fPC^cn / demere jugum alicui, utpote bobtu. 3*1*
ntmeii ! ^ che 11 copulare, conjngarc.
%vd)td)t/ *0eji>etKt/ a.iy &adv. jugalis,coiy*u-
gu$, conjonde, conjundim.
3ocf)lin^/ Die/ conjugatio, jugamenrum.
3od>ert/ 3uctert/ u. Saucpnrt/ &y»nf/
jugerum, wde ^pr^crtifd) / fivt 3ocJ)er i|cj /;
geraum.
30(J)ten / frvt ^UttfCn / t>fe / corium bovi-
num colore rubro infedum : ßc dittum, qvoJ
femprr bina conjuttgantur convolvtndo.
3op/ Sup/ ^. Soppc/ er Suppe/
Die/ indumenti rußici grmu , fupparus, lineattt«
niea, gaufape, //x^e ^id/irr %aÜt/ feermnarum
amiculum manicatum, Lipßwfittu ein &eibgen/
mammillare, amiculum .amiftorium« Dimin.
rß Jhcfltin / parvum talc amiculum , mnnvüi
qvcfr ttnelatferxpcnunt biaccam. "Jadtc tttam
»Li diattSo 0dt)oppe frve 0d?uppe / dicitur.
Mine (3*rppi(I)t ! %icf iepf / * ^iippicfof / gaufa-
p.itus. ^ r f fi f r erf r^Xei Cf e / amiculum pelliccum.
(rinem mai in Die 3ntfe werfen / donis aiiqvtm
corrumpere. oppngnarepecunta , fidem munc-
i ibus labefaelare.
3rr/ irren/ aeirret/errarc, fain, iabi, ofTc«.
dere, eatorbitarc. 31USICIMP > «■ m , r , . r, ,:,
fei et am figmficat cnandn (.efTarc , circumctdcrc,
fugere» tollere, corrigere errorem, ab errore
JWiir- ^bc.
293
30
894
hberari. JcXirrttt^ unpcdirc , in crrorem im- j
pj'.rre, ioducerc. fyal mich betrtCt / hoc
iv hi cen^rat ojfudic gonirrctl/ in errprc
pcr'cvcrare. 9^.id)irrCll / errorc* alicnus (e-
īri. <Sid) Jfrirrcil / in errorcm rapi , duci ,pcr
crrorem labi. (®>i<r> in ru rcn / deflcttetc a via,
deviare , cxcra caUcm eile. (£r irrer n»ei t / Ion«
«tu« aberrat , egregie fallitur. 3ßejM id) nicht
irre / ni fallor , nm mc fallunr omnia , Ii rc£e
i.ic m im . War weit iercu / tota vü , co-6 c«16
Cime, ^d) Pan Mld) irren/ neqve mihi cornca
*ibra eil. ^rren ifl ^enfefolid) / errare huma-
nuni. &er J£>cn irrt fi<f> / Dominus fallitur,
animo aberrat, in errorc verfatur. %xx einmal
ii h v ' redi dcrnuni in viam reftam.
^rrer / Os-r / erro , erroneus , erraticus. ^ITCrinH/
Oic/ mutier o/Fendcns, Iabcns, exorbitans. Ut
J^aubrrrrtr / fori via 1 aberrant.
3rre / ofe / oa* 3rren / Oer 3 rr f um / & Urning/
Oic/ error , erratio , errarum , mendum , la plus,
lapfio, ballucinatto. ju ji rnmi fallen / in er-
rorcm inciderc, labi , errorc implicari. £)tihc r
foinrot ttt y r r nun / caufa erroris baec eil. (£t<
Tten in ^rrmui bringen/ io crrorcm induecre,
impellcre. (Einem 2 rr ^um feigen/ capi erro-
rc , errorem fcqvi. €ine* 3 fvciim?' ubernjeifen/
c«nvinccre, coarguere erroris. 3lu£i)cm Tl'V
Cum helfen /caliginem difeucere. 2lus Dem j I 't
mm ilire<f)t bringen / exfolvcre, levarc errorc.
£tn ber 2frte gebfH / vagari , ä vera rationc ferri.
Hxxt dUUur ttUm ^trrfal / Oer / hallucinatio , fe-
duftio i h*rcfis. -Berirrung / Ote / aberratio,
deeeptio , it . palatio , vagatio.
^rrlg/ irrhaft / * irrenh/ adj. errabunda« , errati-
cus, erroris caliginccxccccatus, impingens, of-
fendeni. 3»Tige üebre / doftrina talia. J$xxi*
Oer 9Beg / Icmita fallcns , deeipiens. Vrige
<5ebanfen / conjeÄura perverfa. irrige 9)?ei<
Illing / opinio abfurda. Adverb, vage, male,
prave, perverse, iniqve, extra callcra, extra
oleas.
^rre eß eiiam »dv. ambigue , f also, dubir. (Jinen
n rc in ,Kl)iii i obtundcrc, conturbarc, ftupefa-
cere aliqvem. %xxt reben/ irre im Äopf feon/
eß, q-vando *groti a mentt deftruntur & de lir Omenta
byvuntur, cx morbo dclirare, appetlant etiam
n rr n / fanaricc aeerc Sc loqvi in aeihi febril«.
geht irre im .paufe/ lanureim asdibus au-
0HM
36 / fßttl / «*-c#r/ -Dn tfrfl/ er i£et/ »rr ef»
icu in ich, ii* / feb AD / gegtf en / * §efen. £$ta
genti-ale eft v)ahuli»n , «c deomm CLituffälxtne dt-
citur. Edcre, comedere, manducarc, prandere>
cor narr. (£r Oarf l!(!) Ill(i)t fr.« C'TIl / gen tum
derraudat. SRanißCt/ edkur.etlur. 3lie$CR
gebei / eibum prvbere. lK!'r c>wu nuehtn/
fjmem obfonarc , cKrc orexm. £r t^tt geine
was ii nn-.. / ^cluraie vivic S&cr niuu arbeitet/
|VH »iitfb nicht egen/ noninolens, non comeden«.
©ie 911 te ejien mit ^en jungen / fenes cum pueris
vetcunrur. er hat u um t)as liebe ^rrr ;u e^en/
ad tncitas redaftus eil; VIT i£et Übel tmt gutes
3ifaeil/ nihil habet, qvodedar. Vrich }Vut epCll/
ad ductalem comedere. vi r Pommct/ in im
1U0JI ife !0Ct / re peracra , poil teftum venic
fulUat^MI/ apoctitus.orexis. UllUllt Jtl efrn/
appecentia proitrara , failidium ciborum.
v£"|ji'lt / 040/ nom.wrb. cibus, manducano, vidtüs,
alimentum. vr clilu'bcf? vi'iiiii vidus tenui«.
Om t vrHcit / lautuc , ouiparus. (Sefunb (Epen/
falubri«. Ungeflltli) (C§fn/ cibus ad conficien-
dum dimcilit. (^Oiier <£ i< n / cibus acidus , tf.
damnoAis , pcriculofus. Q3cf<t>ci^f Cll / ^/xj*
rvuchcnpiKf/ ®ch#inptuel;fnit0peifen/apo'
phoreta. Ve(f erej?en / cibus opiparus/delicatus.
€Pd <f jen / naufeam movent . JimnbeRen / cce-
na pauperrima , Hecarei. ^ei|tere$en/ eonvi-
via opificum. ©nu< ooer v5d)«?ein^e§en / ci-
bus fordidus. & ift ein gut röt'tlidi Cfpcn / de-
lectabile eil eibi genus. ^crgeiieHeu / jenraiio.
?0f itNigeÜen / prandium. ÖlbenDi'ßcn / meren-
da. 9<a(r>teien/cana. (ginverberftv^en/piopr.
patma cceca , contefta , cibus abfcondirus, prov.
mcllelicus gladius. vrj?cn iinriebrcn / cu
bumapponere. 3teriCi)ten/ prxpaxare. Qa(
<i »5en abnehmen / rolierepatmas. 3" ^ §ent*ie*
neil / eTui eile. VIT i(t VT pens 3«t / tempus cd
prandendi ,ccenandi. UuiTrni $§en/ mt er cco-
nam. 5>pr ViVrn? roirb fein £än) / nemo fal-
ratfobrius, niii forte mfaniat. Viitt Vf prn ^ifcl>/
patina pilcium , gleifd) / camia. v£m VTHcn
jCraur / obfomura , olufculum. (Ein (£f cn 3u>
geinftBe t pulmencarium.
<*£er / Oer / * €§crinn/ Oie/ mas, feemina come-
dens, manducans, eibum capiens. (fr l|l ein
ffl)leCf>feT (£§er / parum comedit.
Verlieh, / €§li<r> / * eifi'ej / <$<tö l * efbaft / *dj.
cdulc , cCculcntum , cfui aptum. ^ent^e Uiare/
oOcr
895
30
0X>SX <r paff / cfculcntum dt alimencum.
ithtnr nid>t c^rrlid) - palacum mihi rorpcfcit.
ÜlKW & Unama/ faltidiolm, naufeabundus,
<]m nulliu» cibi cft , argre comedit. Sed n IUU'
arfrn impranfu« , incanarus. Ungefen JU
9?Ctt i)c!}Cn/ irc cubn um mcornaram.
tltf / Das / p/wr. Die Vieler / efea , allicium, qva-
le pilcibus eft vermiculu» , fem cadaver , avibus
baeex. (J* cf)inDrt$/ morticinium , ah ji J oDttn
«tf. $ebent>egrt *3W/ rivum cadaver, gangrvna
Cr mnftr rcic ein male olct,cadavcrofuscft,
JT>(uft w.i*/ morgen ein %i l hodur rex , cra« fex,
hoJic id gloni, cra» in miferia. (£$ fleugt fein
*So<icl fo b^tr) / tr fudje t fein 2W bct> Der <£rt>e/
alnvolan» volucria vilhim fibi qvaerit in mio,
piov.met.jy tjviaJtacrrpMt , äwbttios'e agunt , ca-
t*m<h atimgete tentant t (ummoriait* fint & ttrri
gemti. rtuin dteitur fcorcum fpurcum , Li.:'.:,
charoonr. £Rabcnatf / caro morticina« O Du
3iabena$/ vancadaveretum ! HucptrUntt ©e^jj/
DO0/ öC'ji'ti^/ farrago, paftio, ^paftioim lo-
cus. Jpirjdji^ed? / pabulum ccrvmum. £Vr
Jf?ufct? bat fem ©eap weit »on feinem ötanöe/
ccrvui procitl a eubilibus pabulatur.
5J'V;i dt .iPcn / 1. r. 2ls legen / a.tefcarc, obefearr, U
ingannare, efei oblatä * tccH deeipere Steden
rium jit>mju4t omntm drtrptwnrm , fr am dem &fal
Uaam , i/. tnfimüum tncitMmeiUum malorum.
Qai Bafrben d$ct Dir SSegierbe/ objefta movent
{cnfoi* Segen fw^-w /w/?" iin/m y ^IböJjon
r/? depafecre joa<f Sie b dget Die 21ecf er ab/ pe-
cusagros depafcic. fQ(viki\^utem,qvoAptrrumt^
55er6teO fenbtutt, rß confunacre, de vorarc # per-
nicicra, cxitium arTcrrc, e verterc, depopulan.
tteijen/ ywfl petvdiAri figirificMtime tntat: Rodert,
niedere c ufr um aqvA forti t J'crtbuni ettam(£H£\\'
*b vijcn. yvt* acret h/mutet Ua tnfnent, ut quafi
devorrnt tlüta , mir Compeßt. 9lU*nßcn/ CtttUß
ßji-.'Jmcn / corrodendo exca vare aliqvid. l£in
<jf?-. Ii radicc* agerc, incidere, nguram q vandam
«r/cicatricem aen qvadam mordaciä inducerc.
/n-r*3!e§er' D«t/ cxlaror. pictor, bemßcto tono-
jfnkwmittrvotuM. 9ta«dfter/ exei'or. Singer/
ilirx, i mpu! üt . deeeptor» Arafor.
SU Unna' DU inefeano, deeeprto, incitamentam,
it.poßfrtori fiwficattont : carrofio, corruptio.
?li!^^Bllffn / cw'amen , inrereiflo aqvä cattftica
facla. 3l!Ml?nmv iltecebrat, irricamrnra.
9i^ld)( a.iu&a.i-v. inek.ins, obcu.n:s. f.. roJens ,
ac (odess , cor lodens, apiajua, Aitdici ; couo-
896
fivu«, acm. yie^idjtev ©cfd()ma(f / fopor cu-
preus. Siebte Slrjnen/ medicamerua cor-
r odva, exedenna.
grfl^m / erqc&ff / dtleaare, gaudio afficerc,
exhiiararr , lastificare. Mm eft 4 O^^e/ idolum,
mair^jcribitur €rg^cn; fri tiefen & (£jien.
id) CV|}ei}en/ lateari , exulcare , ad animi rcmit-
fionem dcfccnderc. £t CTtJCget fict> an Der QfilU
fif / mudea eft ei in amonbui & delicii», <££
ranmi(f) md!)W mebr ergeben/ nihil mrhiacci-
dii jueundius. ^»trriin cvfjri^e idj raidf> nte^i/
haec resme non allicu. Compof. vOfi^ergi^fit/
moIcfHam afferre, exhibere, negotium faccÜc-
rt 33ofl' sc Uberau5crgc$en / Aimnu dukedme
aflüecre, animum volupratc cxplcre.
€raeßer / Der / * <&gc$ertnn / OU / ma« 4 fcxm»na
oblcdans , volüpeatem creant , dclicia« faciens.
ftiDcrgefJer / reftigeraror angora. JdDevgeßei
rinn/ rcfrigeramxpafllonum.
€rge$ung / m/ ft Do» Crgefcen / deleÄacio, ama-
nita», Aravitas, dulcedo, dehci». (&c()ail&;
ergeben/ voiuptacunt dlcccbra», (taW&tt/
honefrillimv voruptacii titiHatio.
€rgc^(i^ / ergr$6nr / * trge^öafr / &*4v. g«.
tioAis , jucundui, dulci», c^. jücunde , fwavitcr;
duldcex. UnergeglieO/ injucundui, infvavis,
; molcfte. graviter. Hinc ^rqc^Iie^frit/ Die/
obleöamentum, dulcitudo , 4 U«erijc^lid>[eit/
injucundita«,.uediuxi,«gximouia.
tum ni-
eder e fignat , aectum. AceU emm , prefertm de-
ßillala , acredim jud-qvMtvnft meiilU erodtinL
v£(barfer€i»£/ acetom acre , mordax. (£§ig/
Der nid>r faucr oDer Kftarf \\h t»erDorbener £pnv
aectum moriem. 9Bei»ie§ig/acetum vini. ffial"
jtrt* mt flofea, oxyerarum ^fg W |f ^IVÜtX OeD
mildKf / 0x7 Jacchanroi mit &km*ttXt
oxalme , fi ve muria cum aceto. ^Meretig / acc-
cu«i cere»ißat. £Hu4lteiie§ig/ rutie. (Ertlbct)»
SXi'm.iriirfVi'fen'JnpenDelesij/ falvi», rorit
marini, rofarum, lavcndulae. (fnt»iip i» v£"Via
i K'K-vn/acetuainjvid macciare. ^tü'^fjui It'u.H
oDcc mit (£Üiq eilimaebcn/ aceto condirc.per-
f »m.icr«. ^er SSein nirD m vfpia / vinum coa-
cefeitt acritudincmcontrabm JiÄtritt^Ct' 1 ^ :
acetura frigonricum.
^Rdcn/ fn>e e§igeu / acefcerc, exaeefeere. J>a
5iJein efiolf/ vinum eft acidum ,acet. Hirtel*^
luy dt <£$<;Uü)i\$ , acidm, aeexon» t>ie
3ki|d>
1
897
30
3#
898
ffleifdjpbrnbe »ivb ejjeledKia/ jufculum carnii
coaceicir, acidulum fic.
prcpr. allicere, incicarc» irritare, frr-
gventius autem : circumduccre, fraudare, fallerc.
Compofttum ejut'efl : Qlbcfperctl/ biaadiciis aliqvid
obcincre. Cr incm fein ©clt abefpern / aliqvem
argenrd circumduccre, emungcrc,pccuniä frau-
dare. Hinc (Efpcrer / Mt / homo trau Julcntu? ,
fraudator, fallax, hvpoerica, Gnatho, paraficus,
£fpening / OlC/ blandictai, fraus , fraudario,
circumdu&o, dcccpcio, it. (£fpend) frau Jukn -
rus, r# fraudulcnter.
2lbejjett/ edendo alicui noecre, ad damnum, paupe-
riem. inopiamdcduccrc, alicnaconiumcrc , U.
comcflacioncm finirc. CQ^Utl b.U abgegeben
ecena con (umea eft, pcrachim eil prandium. Vb
foabc Wir nod) mehr? abgeben/ -benefiais tuu
haut ufui fum, ex te non fa&us Tum locupletior.
2lbe§errt>et7 confumtor, derorans. S3icl firef
fer/ Picl s 2lbc^cr/ ubi muleum c J 1 cur, ibi mulium
confumitur.
2lufe§eil / corum edere , peredere. (Er lur Den
öiaffü allein auftfrjjen / Talus affata pexedu.
OÄcin $ fü t ift balb auffjef Ctt7 prope conuumum
cfk r Vumenrum meum.
31u«e§en / exedere. .n.ifni ipttf «nflcbrprf et 1 fo
in .M fr 11 f$ and) aili'Cjjc n qTod intrit ifti, exeden-
dum tibi eft.
£ilie|KU/cV J&iminbcrefjen / deglurire cibum. 3g
flippt «11/ banne!) trinf / noli bibere, antcq vam
demifehl cibum. Jtiiudeß eilt fCßtftl / o//a, 06-
fonium, pätüuu
Sörtefcen/ edendo pergere, feftinare. 3§ fOTt/t>ic
£linb< füllen flllt bie 3*9^ feftina»aha peragen-
da reftanr. §pr( Utlb fpftf fjen / evicarc , gulo-
nem cfTc
•piiwegejicn/ avide edete. \$tt attrtf hinweg
Warf ihm VPrfpmmct / cepas 4c allium comedu,
nihil faftidir.
§Ji i te§en/ convi vari, coenare cum aliq vö , prandere
limul. 3Ritc$er/fc€t/conwaror. VCUttfyx.
dicttnUtr etitm vtrmicult , infantibus familüi) et, qvos
dfe5rt)rent>e (£11*» a/<j,öw bofen JDtiig«
appcllilaott morbtufy die dteitur dracunculus
9cAu)efCttV poft alioscderc, cardiiu accedere, ecenä
jain pcracÄ edendo ineipere vtl pergere. f>a&
$eiue Fan m in uicbt ejjen 1 aber trol »imejjen/eclc-
rc ollä nemo poteu, icdcirxumcdcrc.
iöiU'i^en / ecenam anccvertcrc , pr« aliis edere.
"Inivu'.U'licu lÖVOt/ cibusanncipatus Dteitur
de 1« , ji/i falarui Jua confumferunt , anttqvämfol-
verentur. £)ag SBotejjen capuc cibi, wt r jufiula,
olera.; & in convivü*; gaüunt vei cmj bübuU m
jute condito. ,,, ( ,^ f , f
^Qiei)(re^en/ ecenam repetere, denuö cibum caj»e»
rccGtarc. SBcrPcn mir jpieöer im ev.ncu ef<
Je u ? iecrumne in horto caenabimus ?
3ere§en /xfitare , nimtum edendo peccare. SDBtT
haben uns »pl jeiaeien uul) lerirunfcn/ egregk
licavimuSiCcrcri de Baccho.
^tcDvU *laU efi , f-vön compofttum SßtttfaM
comedendo confumere , rorando (ubflaiuum
pcrJcrCi Sedexponitur : Vorarc, devorare, avi-
dc comerWrc , heluari. Ri epen y> opr. de brutkt
de hontimbtu etutem per eontemtum dteitur. j^f M
üßolf frtpet bfll anbern/ lupus lupum non devo-
rat. 5>cr $L3olf frt^r aud) li< ac}ei(l>netc irel)a*
fe / lupus numerum non curat. Die l'c'll)e HUT»
i>cni()ll U0(fe fre§tn / m fqvalore* pedortconfe-
neToct. jDfl§ &«b bie ftflbrn freien / ad corvos,
ut de Du perdent ! £011 jT>ci"j freien/ cor edere,
angi. (Sid) fflbli freien / confcicnru ardere,
cruciari. ^«n ltlt> in |i cl> frc§cn/ devoratc mo-
leftias, mala paticurer ferre. &U TD\V\\ und)
ttid)t freptn / non Cranges, non dcglucics mc.
©er J^unb frivt lieber / was er rjefpenet bat / ca-
nuai vomiium.pi ov. J^albqefreptn; femefus.
gre^cn / oo«/ cfJ 1 ^ ^rcijiina/ manducacio,
eduhum, ferculum , $f)ft/kdemfrrtinfipidum t 01-
fuifum i impuntm. Sed propr. ipj't aftut voran Ji.
ijl tin Itattlieft 5rf§fW ' opiparum eft edu-
hum. ."Das ut ein 5\rc§en n>r>r mieb/ hoc milu
graculimum cft. toivb ein j'dnta S r c§ f H ,ra '
fcen / periculo plena res cft. ^ aelKt bar an
eingrepen unb ^r.nfen/ bagesuid)t jubifduei
ben/ gulse onir.es lirant.
gre^enb/ vorans, comedens, dcglutiens. freien»
ber (Schabe / corrofio ulccns. ^repenbc (2er.
ac/ curae edaecs. ^reRenber 5irebß/ Carcino-
ma, gangrwna. ÖllffrcSenl» / & üiltfreffn / ve-
tus, Tctcrrimus. CltcfrcßCtlC (&C\Mt/ coufitus
Icncctutc vuhus.
Ha.lH'pen rtiam dtcuntur : menfas fecundae, bei- grÄfe/ÖW/c^OaöCBefraj/ cvntumehofum rfl, gjT«o-
inria , uaocmav». 2ftae& (E§cni autem eß . : ä ca- <«* ; Os , ncium. €inem eins ins (*>efrap a,eben/
nä. i. f,po/l ra/uw. auf Mf S*e§e f*laaen/ colaphum ahcui impm-
U.U.' 11 / ambedere > ambcHc, circumcdcrt. Qit gecc, alapam infligerc.
grefer/
899
30
30
9©o
grejjer / Oft / lurco , mando , gu!o , hclao , abdo-
meninCuurabilc. $rc§tttnil/Die /cftnx. It.
Ed ufa . edenJt Dt* , ftcuti i'otui* , potui Des £5 Cu.
64, cubtnJi. Si'licnfrc^r / tabarum arrofor,
prov. 4> f , fwi Juffrägia feit lucri gratiA. 8)r0 t»
freier/ arto trogu». (gifenfrcBf r / jaftator , glo-
riofus milcs , parabolanus , parabolariu* , emi-
nencis de projc&ae audaciae homo. © IBfCSffCf«
frr / «/iii aBlaef reifer / fcholaÄicus , pedaneu«,
bcanui. ft<t<jcufr<jjcr/ficcdula. J(>afcrfrefer/
aveaariut: /ic Pltnüu Germanen contumeliose ap-
foSUt-, qvo/t dvenactti pulttbm vtßtntur. .fS II 1 1 er -
freßer/ qvi Galhnarum cfudelcftatur. (Jm alrrr
«Öünerfref er / »eecranui miici. £in&erfrcj} er/
manducui. ^mmcvfl'f§fr / bjrgargu». ^ild)
fttftx i galaöo^ota. $föufi« yi-f/sSrcofrcKcr/
pultiphagua. uppr trfreper / paraficuk, pati-
narius » propr. /Wo;r ; ftudiofus juris ,jed non Ci-
«iik , nrc Ctnon ci. SÖPfJclfrf far / ornithopha-
nui. ÜJfttflf§iT / commenfalis mueuus. £ant>'
freier 'J? peftu Rcipublica» , depopulator.
SrfSfrcD/ Die, comeftätio.edacicas, heluacio, in-
gluvic». £r muj; bco allen Srr&ereoeit fron/
omnibut cometfäciombus incereft. Diatur et-
Um &c\xäi Da*/ cpularif aceubitio. (EineiV ber
gern bto ädern ®cM< ifl cpulo, caenipeta.
ffvcw i ^refbaff/ $rej?hafti<) / grefiajicb/ gre§»
bar«^id)/8r4§iq/ ÄrecMBia/^i/ö^aiv. edax,
»iuvioius , gulas dednus,~Öf.- gulose. £irt
freier rnfyt |crri§c ne (rc&ubv gulo laceroi ge-
ftac calceos. grefuje geilte/ fW" rtuwi»
Iln^e itc^.'ur , ventres ,lurconcs,guloil. Hit
fräpio,/ & Unqefr<i§ti)/ abftinens, continens, alic-
nus acomcfiationibui, it. nauicabundui, fäcur,
delicacus. ©atJÖcfr^tgiiri/ur^üo^afinlina-
xilla.
5rf§jflfrif/*©ffrr§iafrif/Wf / gaftrimargia, in-
©luvie», voracitas, gula, edacitas, peredia, it. ap-
perentia canrna UnfrÄfigf eit/ atrophe , nau-
tea.
graf / tKT / »^*V»" fwWsXcivc / e do, mando, heluo.
SSlflfrap / lurco infctiabilii , it. Hyaena , belbut.
sitimai in AfricA , mMgmtnlmr IttpL, cädtveribui
mortuorum -wvtns. guritor,
•luco.
©efrifj/ ÖÄ» / idem ifW rfn ^rr^n / U. comefla-
rio, hclaaiio. ©n arefi ©ffra'H madjf n / epolis
ir.dn 2crf, luxuria diffluere. Q3ogdN|/)7vr
®f frfi/ farrago a viaru.
Unfreien/ ab<d«c, depaftere. ©ie Ci'MIpi frr#rn
fa* jHniJcÄlMllf od trrrcfrrea pulices herbat»
teneram depafeunt. QlbfrCjrting / Die / de-
paßio.
Sinfrcfrn/ arroderc. X>ie J^oiiDf babrn bat
fln^<frc§f » / canet arroferune vi tulum. ^UfVcl
fnnay Du / admorfus.
Slaf/rtpcil / vorando confumerc. SBi'Ofrtt nicfji
einmal auffreica / nondam finem facics cpula-
rum! ^Uffrefcn ttum /jg»n/ifa/ exulecrare. 3|llf«
frepente Str^nco / mcdicamcncum exulecrato-
rium.
2lll^fre§cn/ excdcrc.exhaurirc, evacuare voraruio
pacinas. Stu^frcfutig / Die/ evacuacio pauua-
rum.
befrei« //iwUmfrefen nAemqvod aufregen/ ob-
cd«e, arroderc, admordere. 55efre§<ne Spcb
fen / dapes aeeifat , eibut ambefus. Um fiu 1 ) fref*
fen ttiAm eß uxendo reperc. Um (lu) frc^ClU>e
d)al>cn. ulecra ferpenria.
öurd)fre§en / oeredere , exedere, (gr fr ijjet ffeö
»Cd) immer fo Durch fic mcdiocritcr fc fufteucae
Datf vr (ht u\-ir atir fri§( <£i)en Durch / ^qva cau-
Aica fivt chryfulca humore fexrum petedie
©urd)jtc§er/ perefor.
(Eiltfrtrfcit / dcglutirc, radices agere. (£t ift rief
eititjefrcfkn penitui infedit. VuLt Ütintfim.
50iitfri|icil/ unaconvivari, comciTari. SJtilfrcf»
ftt/frvt grc^;efe fle/ comedo.
S3crfrcHcn/ devorare, abligurire, TOrando coafu-
merc. €r ba t Jj)ab tinb ©ut rerfregen / omnia.
Au bona abligurivic (£r ift efn ocrfrefencc
Äcrl/ ingluriofus, dolium incxplebileeft.
UnDerfre^cn / fubedere , erodere. Unberfrejjene
53>alFen / trabe» fubefas. UnberfreBine Schwei»
Uli/ limina pucrida. 9Jjituni)crfrcpi'll / fubede-
re mixtim.
SCcöfregen / confuinere , devorarc. 5D»f 3<Ü Wf'
fei .1 11c- iv;.\ i tcmpui edax rerum. 1&<* 5frcb<
bat ibm We 9<afc gan, »eqgcfrefen / cancer ex-
ulccracui proferpendo na. um omnem exedie
ei.
3erfrepen / arrodere, admordere, de pafeere. ©tC
Rotten bobvn .5?!tib jerfreBtn/tmeÄ reftem
eroferunc ©er $th\t i|t »on Denen 50?aNn |chr
lerfrcVcn/ cafeut vcrmibui fere evacuatus c(r.
Srefjen/ $mtert / abfre«cn/ flbfrefrn/ auf«
freien/ autfreken; bffrcften/carpcrcattondere,
depafecre. ^ib^circtjrf Jmcige / frondes erofas.
9lbfre$nna,/ ©w/arrofio, depaftio. 5lbfeet£fW/
etütmeß improbo laborc fe, vc4 jumentumcoa*
«11 arexo
901
3»
3«
90s
tnergeln.
Slfeung/ 2lfcc/ er^c^unfl/ t>ie/ hofpitium,
eßulenU Ö» pcculenta , gt/<e co/on«a «u* vajaäut do-
mino dart ttnttur , fi forte penet tum ptmoütt aut
cum fuk ejtu ttük fuccedat. Dicitur aJiks DdB Bb*
I*Cjr r / glittet tWfc tttatjf : tmatoribw fi pr*.
J5lld)/ txult.wlii y ovantis, &tbrii : Evohe !
3lld) £e ! Bvax ! 3«<& etUm mminalittr ufurpa-
tur : €in 3ufh / exulutio. 2iuf ein 3ud) folgt
gern dn^! poftnfumflctui. 3ftd)inn typ/
rfrom. clangor rupprdlus. (^(^ICD IÜ(&t 3ud)
fj)CDu HbCTO 5HTaJum|l/ antxvidoriam enco-
tinumncunis
3ud),eu/ * fjaudjjen/ exulrare, gaudiäeffeTri,
exilire , ttiumphare , in voluptate bacchari,
plaudere. «Oor gittern SRJItiaucftiefr dulccdi-
nii animi dara figna dare $Rit »einenDen flu»
iU'H l'UKbirtW vidori-Vivat! acclamare , ut vft\
tlaufibta exciptrr boßtnr tatentut. IjjmeiU nad) ;
" }atld)icn / Shidiofi apptüant : antra rnfett five
• fd' rcvcit • clamorc repugnare. 2ku'jaud)i(n
praeirc axcUmando, perftrependoi.
3tld^|Cr/ ^t*3«iud|?jcr/ Oet/ exu!cam r jubilant,
o vans, tripudiam» triumphans, plaufor, clama-
cor. Jg>pftni«C^5rr/ crepitus \cnms. 3^if r
ttiam : jubilum • acclamacio , applaufus . foniu
latus, ^udjjerlcin / tdtm qvod 3üd)lcin.
3flU(t>Jtn / / nom. verb. t>08 ©i j .1 lld)ie / &
^ k Uld)iUng / idem qvod Jud)Wtvt altera* fignifi-
catione, it. exuhatio , hilariras geftiens, accla-
matio fonora , debacchacio. l£<5 i\\ ein ©ejauet)
je auf Der @a§en/ plaieac perfonant boatibut .
JJiUicbicrlid) / adj o^ir. laetus .hilaris, exultans,
gemens 1 tripudians , t_v ■ ! .c : e , !i ; I a r e , hilaritcr,
mmmamm jubib & applaufu. (£4 ift mir gar IUI
iaudHerlid) / plaufibus dandis jam prorfu» in-
habilis Tum.
3llbel / l>er/ efi ah hbc^nSf I d) in b mutato , Ju-
bilum* cxtlamatio h il.ua, tripudium cum clan*
göre. Undt ^ubelgcfffcrco / de ^Ubclfeft/ accla-
matio Ö ji.bil.x i:m.
JJUbilil'Cn/ tdtm qvad 3äUefcC!t/ jubilarc, faufta
acclamare , alca voce congratulari , cum plau-
fuaccmere.cxultare» tripudiarc, triumpnare,
Ovare. ^Ubiliretl eß etiam <jvocuntfa modo cordh
Utit am prodrrt , it . j>lonari,allius fc efterre, ma-
£n ni vc de immodette loqvü
cliliapretiofa t i'u/g£ pcalia & dinodia , ro difia,
qvod iii maximt dtltütntur hommti , imprimit au-
tm j*mn*. Slu^gfgrnbf ne ^uttttblcn / ana o'y ( -
pra , gemmx czlacas.
(fett / gemmis diftingverc.
^ube!ftcr/^f'-'7w»f»f»5trbilircr /fet/ gemma-
1 jus. 3ub , 'irennn / 0« / «emmana , yt/rf Udia
thnodtsjtu jocaliawnMti
^Utfef) / Oer / 0um rßvccabuluma fowd, ac ftgm-
ficat momentum, (irren 2JuflcnbWef ;fed pUbe-
ja vox eß f aitk ^tttf4j / Rt»tja) / S^pntfclj/ frve
»iirfd? d&a. -^aiirV
3ucf / 3ucfcn/ flejuefet/ :?3&rf c »/
gCjÜttCt / pvurire, ritHlare . movere , urere,
edere, perurerc. JDic JbiUt jücfct mi<^ / cutit
pruru. 513enn btdj Der Surfen jnrfct/fo will ich
Dit if)nfrauen/ dorfum urent fuftc fricabo. £iif'
fet eur^ Den €br>jet(inic5f jncren/ ne voicitillct
glona. 3 uc ^ fn ettAm ~ a bufi-ve & aBh*e pnitur
pro : fricare , feabere , fealpere , 6c actreftare.
3il(f ung / We / 3- 0»ß ^Ürfcil / prurigo , prur itui,
ncillatio* , nun fus urens , citillans, pruricas.
^tiefen iubif»inft/ Äraren tuf>( nxfc \i pruritu»
ruillac > atrricus de affnAus dolorem adferc.
^UCfen mne^t faul / fealpuxigo igaaviac marcr
eft.
^5ftcf id)f / * 3" c ^'-" nl > 1 Ö*ai^- pruriens, *-
rillans , cum ticillatione, pruritu. ^ücf id)tcr
^e^ipdren a uicus pruriens. ©albc/
uii j, • eneum mordax.
3u6 / t>ct / pi. 3«öcn & 3^^ en / Judxut '
Hcbrcwt » apcl la, circumcifui , recuticut, verpus.
Sin unberd)nutencr ^üU i incircumcifwju-
dasus^Jüdasuspraep utium Habens : E/ffcrnexa*
tor,ufurariut»mcrcator fallax .vcriipcllis, utl
Chrißianut , qvi lucrb nvnii inhiat , frvt boc ßai jure,
ßve injuria*. 5üDin//?vr fie ^HDin; Judasa.uxor,
mulier hebraica , out Judasi riüa. & i\t drget
ein 3übe / Judaeum iftutnt & fraudibus lon-
gefuperat. ©ne« %ut>cn bccrüflcn / contra yuI-
pem vulpinartv < «r
3nDen/ /ror fJiiDen/ «/xät öehacbcm/prscmercari,
inlucrum mercari, loco fecundo .xftimare, ä*
faenerari, feenore auft . tarc, defaenorarc , truci-
darc feenore, anatoeifmum cxcrcerc, fallet« ne-
gotiationes. Compofita funt : ^rjuDeit / captare
lucrum per fas & ncias. Vir )tu\t braf Drauf
9°3
3«
3«
904
[Oil äuget prerta rcrum. ,.ie>18 ÄOrtt aaöjUÖCII/
-tafcgelbieannonarn, dunorem raccrc, vcxarc,
oncrare. 3>MUli)CU/p><f Judasum ricri , »;r-
Mp*. dctccncrar 1. VT r »crinDtt lieft (JiUlj/omncm
fuäm operam ad qvrcftum tr.m;fcrr.
^u^enfom/©««/ Judaifmus, Hebrai fmus.Synago-
ga Judseorum.
3ÜDif6fy JJ >' ! Judaicut, hcbraicus, ufurarius* foc-
nu$ 1 mprobum pofccns, mercium pretia augens.
£•►1$ «1 3uÖif4 ö^b^"^clt ' Judaice conrra&um
eft. 3"MföK r Xtfl/ danifra , fccnerator , qvac-
ftuanus. }
3unjj/ jünger / jfingflec/ *4. juvenil,
pucnlis , rencr. florens, pubefeens. fct>lt/
juvenem efle , florcre astate. 3" u 4 er ) con/ in '
fcriuccin , -vel minorem efle annis five seratc.
3nng gewöhne/ alt gef ahn /vix fenex qvisea
dcdifcii, qvibus juvenil asfveverit. 2Bfl$ jun<
Oes mfans. ^(uuqcr J£>an/ pullafter. 3 un 9 Cl $
•ÖÜlllrin / pullaftra. 3 unt ?ff Ocbtf/ juveneuf.
3unge 5?lll) / bueula. jltu.UT 3>0(f / ha- Jus.
5»n^cr 2ln/ catulus fimiae. 3nnge$ SKchC/ Kin-
nului. 3ungi'V. '^U(h£/ catulus vulpis. 3 |,n flc
Siebe/ vms novtha, %\imt $ed)fcT/ femina
vineariea. 3nnge$ J£>iinDleill/catclliis. ^HHtJC
(3d)il!fr - tironcs , tirunculi, rudes. 3» n gftlT
£ m\ dicsnov;ilimus. ^unaflc SBriefe/ultim*,
nuperac hterx. i^in junger (Schnufjbqu/ im-
berbit juvenil, admodum adolefcens,
3imQOI / qrlimgc t / juvenefcere , pubefeere, adole-
fecre, it.giencre, parere factum, edere pullos.
IMS \rdjafbaf un&tfinfcrqcjunger/hyeme pe^
perit agnum ovn. 3ftngcrt sutem ejl; nafen
xenovart 33er jungen / juvenefecre. 53er i im
gen/ norare, integrare.
3>mgr /t>€t/pucr, famulus, minifter, fervus. (£jn
;wmnc in Der vf cbült-n / difcipulus, fcholarticus,
Kholaris. JF>anfct0erf5junge/ tiro opificii. >j)
blll DAn 3 mi \( Md)t> fenrus tuus haut Tum. §in
3unge iviU immer einen 3«»M(n haben/ fervus
fervo perperub imperat. 3B<ig feilen Herren
mini facient, audent qvum talia furcs ? ©er
•Öunbbat jiunac h'ieaf / catcllapeperiecanilos.
Hunnen fei)« mebrenteil* (roVIme / fervi plc-
lumqvc ncqvam Ainr. (gbeljunqr/ hodte JßAi
juvenvus , cv juventa • «ras juvenilis. :Iic an
gebenbe 3 ii>u - nö / Tubma«. 3>ie f<^6«(ie 3"*
aenD/ vernans, viridis, florentiflima aeras. £>:C
fcotV f^u.K«D / adolefcentia inremperani, Übe/
rior, ÜbidinoHi, proterva. ju.U'i^ batfeltetl
^liaenD/ juvenrus effrenis temeraria efle folet.
2)ic OfinDcn Der 3iW&/ peccata juventut s.
©ic %u<it 11D bat ibn Dann gebraut / fccit hoc
adolekentiä induclus. ©eine 3"{K n &
Kitten juebrinaeil / adolefcentiam in volaptate
coliocarc. %fian mu§ feiner 3"3fnD »atf ja 9«*
te balten/ ignofeendum eft tenerx xratulae.
junger / Dft/ difeipulu». ©cr3finaeriftni0){
i'iber feinen ?0ici(ler / difcipulus magiftrö doftioc
non eft. 5ßk Der SDtCiftcr ijt / fo i|t ano^ Der
3tinaet/ inflirutio magiftri lex cd difeipuh.
3»naern/ &ufitatius 95erjüngcrn/ juvenefcejre,
adotefeere, vegetiorem ncri, innovari. Et re-
no varc , polire , reficere : exponitur enim a&ivk
£y fäjfive. QEBieDerausiunaern/ five jungen / 10
pucrafeere , repubefeere , revirefeerc. deinen
OCr jimaern / etiam Auitur : tondere barbam , alüt
3rtn0 machen, (grjunaern / u. eß qvod $3er«
jtimern. (gid> er jungem/ viribus augeri. "im»
germtg/&iSerjüngeninq/M'(/ &s*s Serum»
gern/ renovatio , reparatio , propr. juvenefeendi
aÄus , vulgi rrvirtfcentiA £9* rtßortfcentia. fßttt
\U\U\CX[\n^qv€q'vetß vocmB. ftbrile , nomine con-
tralrura.
jim.;!nta/t>cr/ adolefcens, jttvenis,adu!cus, pu-
ber r ephebus. %mn 3ung!ing toerDrn / nuces
relinqvere , excedere ex ephebis, habere vieas
Aue modum. Gr ift neeb nidjt rcct>r ein 3ung«
lin a / admodum adolefcens , annos puberraris
vix egreflos eft. <£in feiner/ »er|?<iiibijjcr 3firtij»
Iing / opttmo ingeniö & fvaviflimis moribus
adolefcens. 3ünglin4t finD feine (äraubtirre/
temeriuseft fiorcncisascatis» fenc<üutisfapicn-
cia.
3&IMlill4fdjaf[ /Öil/ idtm qvod 3«M0!)n't/juve-'
mlis alacmas, tempus juventx, xtacis virtdi«
tat
djtfubn/ »ennbic jungen fpfnm f Qvid Do- L ?* 9 \. . e . M Ä , ... tJU , , .
m, facient. audent qvum tah. furch Der 3«««)«najaft/ ^un»! «ngif« I */f. b äJv. Juve-
nilis, Juvcmlitcr. Duttur (tum jaih}\)Mi / <k
%ün(\\\i(b / J'edfvnl pachea.
3"ngfer / 3mnptVr / & ^umfrau / t»i.»V in Stau.
fche/ pedisfe'qvus nobdis. *3 ct>vl Itt* 1 im OC, o:a ;ii .^wr6.nuper,prbxmic, paucJs ante die-
mirus. . a a. .-. bus , fupenotibtw temponbus. 3ün«?ftcrtS/
3unilbcit/ t>U/ &multbfivfvfnUus 3ug<nD/ tlC; nuperrime. ^ftngftfjlll etiam futurum trmptu
t\\ ij iiois-
9°S
St
906
nonumjVAm figmfuat i impofierum , alias nupcr,
Saulö ante. 3& n 9^ r / -upcrionbui
lebui.
3unftr / TXXlvropr. Junior dominui , nobilu , ge-
nerofui. juuf er etuun in multis dvüatibm han-
jeatiäf fc# emponü notal patrcmfamilias, herum,
Je patronum. $t>lcr/ »ornebmrr ^unfciv clarö
ftemmate ortus , fummo loco natus , nobilis
fimä profapiä gcniius. tföfent fni Gtrojllltj
fer/ genere humili , abicetä de obfeura familiä
onus , pauper nobitis , nobilis nomine , nonre.
i:.llMlUlfci'/ nobilcs invitlis vclarcibus Jcgen-
«cs. ^f.iljiniticr / faiinarumpodcdor, halobar-
ches , nobtlit falariu». (StattjlinFcr / patritius.
gabnjunFcr / vexilliferi vicariui. J£>i>fjunFer/
nobilit aulicus. 5f Jinmcr 1 im f er / nobilis came-
% jc aulicai , • cubiculi*. c (lief jURfcr / libraior
tormenur ms junior.
^unfern/ dt jlinfcrirc«/ oftenrarefe, delicate.mol-
liter, dr laute vi vere, vitam voluptuariam co-
lerc , it. deambularc , fpatiari, ocium feqvi , am*
plexari , vitam ot lotam feqvi. JJunFcriten null
93erlafl, haben / card emitur pretio negligentia
oftentatrix. v* v bat Dat? Seine bali) atirgcjim-
Pert/ hat ben mibe auttyejunrert/ omnia pene
fua decoxit lafcivicndo.
^URferco/ t>i€/ vir* molli«, delicata, vacatio,
otinm , ambulatio. ^unf eren Dient r»cr £ tu.
betitelt tlicfyt / dcambulationcs Mufis lnimica
funr.
jwurerirer / Oer/ ambulator, feriatu«, ociofus,
orio difflucns, orten tator, cincinnatus. Hmc
^imFcrirutiq * jinifcririfd)/^* rahm fimt ac
^unferef / &3unVcrtfC9 bieproxime.
3tinFerifd)/ & ^utiFcrb^ft &*dv. fplcnd.dus,
dt fplcnd.de , laut us , laute , morc nobihum,
/deeima Germanorum, eaqve natalii,
de cum Graecis communis litcra, com-
mutatur faepiufcule cum @/ ut: .<{ Ht <
fd>e/ & ©utfd)e/ rheda. ©liefert/ * jfuefen/ fob-
indc profpedare. @uf | / d: j{ uf $ /P*" fodinw.
ÄluFfen/ & ©luFfen/ finguitire. ©aFeii/ dt Äa»
Fen/ glocitare, pcfl.rocautemcum(£/ maxime
4b initio vocii , c. gr. (EltStJCT P"> .Kläger / <£taff
pro Äraff 1 (arte pro .Karte/ Cammer pro
Jammer. Licet etiam una , aut altera tox ex
Latto profeda vidcatur , nunqram tarnen apud
not rede cum £pingitur. Sic fenbo : Äanjel'
U9/ JCalenDer / Cammer / Äomebie / iteral
Jen / Äompafr / Äonterfeo / £ roFobil / Äubeben/
>1v reiij K. non : (ianecUen / SalcnDcr / (Earamer/
i£omöcne/ Korallen / Spmpaü/<£onferfet)/ €n><
<cDtl / <£ubebei» I Grewi ic. Diftio, q»a» duplici
fono effertur , etiam per duplex F kribi qvidem
jure deberet, ut Graecum m'*«^« , (accus, Qalt
Sed poftqvam confvctuiio fertbendi ufum (f pro
fF introduxit, maiumus cum vulgo loqri de feri
berc. qyam cum dclicatioribu» vapularc dr cor-
rigi. (Ef tarnen poft confonanteiu nunqvam
Jocum invenir , Ted unicum f Tatis eft t v. gr.
©enFcii / trinFen/ feJ)enFen / 2>«nF / 23erF / 3dV
non 1 &en(fcn / trinefen / fepenefen / £)anef/
SBctef /^t\d l qvoniam fermo Tcutonicutalt-
tuts qvicfceaiibm • i. c qvacin pronunciationc
nec auribus pereipi , nec ore efferri pofTunr,
abhorret.
Äacf / Äacf cn / gefaefet / dj™
ttrbum rß , unde Latinorum c*care t qvod idem
ist , exonerarc alvum , poncre ventris onus , ex-
crementum dejicerc , forire , merdarc ^ä) njifl
bir tOdi Filtf eil / prov. Sacii pro imperio. Nutu
cuo rcgi non eft mihi integrum. merz Der \ud)t
fatfenrait/M. cujut altui indurata eil. dt diitv
cillime cxccrnic.
Jacfer/Dct/cacator. 5?acFerinn/t>ie/<;acatrix.
^ ^in©elfFa(f(r/conflator monetae.
Äatfereo/ W</ cacatio, cgeftto, dejedio. Dicitur
t ■ cu- zuetv. ^ie Dünne iTaefe/alvus ü> iu-
ra , cita, laxa , fluida padio egeftionis. (i'tner/
Der Die Dünne Äaef e bat / fbnolui, ahi proflurio
laborans.
ÄtUferlid)/ &Mjvfrb.c*caturienSi alvi onere
preflus. (£? 01 mir gan| Faef erlid) / fentio mo-
veri alvum. Dtcüur etiam K^cfOaft/ SUM
ffiebt.
iUbFatfcn/ finire, abfolterecacationem, it. inlo-
cum inferiorem exerementa dejicerc, «/.«< Jfper»
ob dt 4>in«ibFaefeR/ olctum facere ex alto. Oib»
Farf linfl/ ^-d/ Cgcfhll merd*.
^lueFacfen/ idemefl <j 'V04'fimplex,&1ib?aeStn. €r
Fan nicht au?'f aef en ■■ alvus ejus nihil reddu. Sglut
flUSFacreu/ dejicerc tangvinem.
SßcFtP
9°7
5fa
Äa
908
SBcfacfei/ ftercore commacularc , fccdarc, int] vi-
nare mcrd ä, conforirc. S&eFtlcf linq/ Dl«/ com-
maculatio. SPeFatfer/ confoneni, commacu-
laut, tid? Mutten / ic cocum incjvinarc
oletd.
CinFacftn/ ©ronff acJcn/ * Drcinf acfen / in Yafcu-
lum ahqvod c xcc rn c r c. CMCn ^ 0 0 | f aeFdl/
vencrit onus in lafanum poncrc.
gortiatfcn/ pergkrc cacando. €r faif t immer
fort/ alvum habet flucti t cm.
Qßicl>rrf äffen/ iccrarc opui naturae.
ScTfaCfm/ alvum eiere, movere. €r muß flCr) ffhr
jerf atteu alvum habet foluram fivc laxam.
j^fttt/ /n* ÄUt/ dntiq-Jißim* wx Trutonica,
ntundum avedvit figmfictns, ficuti &hoiie Btlgti
Rott r/Ipi/4 j fth*ra,globtn , ir.it Rdetfpd'
rowacfcui, # RöCtfcr /$*<«/?*. Goihif Ö* W
«* ; Rott / # Rotte. Hmc iict/ur conw Rotte/
«ipofr roturJt figur*, liett in long'üuiintm abruntii.
Ab ÄorRdrt/ £5* Rot porriwnU : ftogCl/ ©P>
Cjd/ A ©Ugcl/ cucullus, ttgumtntum capttu k trrgo
vrndnu pluvi* cauti , it. ttara , ahhs Cüt'Fi fdH't
jßunD. De bor Kogel Luthe) m ait : Ü*M Ro*
gel 1)1/ wie vor >ci ten Die ttlogiftri unD & tu -
venten Rogein trugen / Da viel unnfiQee
Cucb Am Den Ropf r/crbiencj tc*
5Tlifld/ Ott/ (phaua f globus,troihui,ro»ir4H< >
.Raul / p/w. jtugdn / * Raulen. SBatfFugcl/
fphaera lignea. £ üebfen * SDJ iit-Fctnif Ugcl pi-
lular plumbcae. (g tiirlf uo,cl/ fphatrae tormenta-
n *, ferreas. £>ra f f Ui}el / pila filis fcrreii coli 1-
gara> globi filö ferreo catenati. (ErbenFliael/
globus terrarum. rD> URO Sßi^iTfuqd / glo-
bui ccrrcAns * aqvaticus. äßolrtC(hcn&e (rCI
fcnfJMcIn/ globuli faponit odorat 1 , odoriferi.
Q)QTtcÜuqt\/ fpbarra armillari«. J^immclfFn
Cjd/ globus ccelefti«. £nilffliacl / glans plum-
bea minor, ÄMjcIn trctbfdn/ due 116 glandibu»
decerrarc. €tnrm dne Äll(jd fcf>v nfen / exonc-
rarc fcloptrm in aliqvcm. foülbc ii ilijcl I femi-
Circulu», hcmiTph ef «um. .JulCtfllWiftV conglo-
bat im. siuu : 2luf 9lrt Der äugeln, xugtln ojef
fcR / glande« plumbeas fundere , duecre , in tor-
raam immittcre. JU^eln füttern/ fupcrinduöo
corioaptarc.
<\ fiqcli'in / Da» / Wimm, globulus , rphaerula , pilula,
glandula. $ifamFftaclct1t/ globuli odori.fra-
grantes, mofehati , poma ambrx. Üauffliqc-
fcin / globuli mmufculi. ^Üg(l(in duuntta tt-
iam tftulicfxn/ Der äciilicht n fpielen/ ludere gio-
buü$. äeulichrnnuffe^en/apponcre. ^reften/
icere. jöer Äugtldn fehlen/ aberrare,
tfllgeleil / giobum mitrere, rph»rii ligncit ludere,
cono« m vertearc gortf ligeta/ rolvi, p rovolvi.
5\ Utjeln rtiam efi conglobare, conglomerarc.
Jl iiqcler / Der / fphaehfta , pilarius. u u l 1 11 n 11 »
Dl«/ feemina ludens fphxrit ligneis.
■)\ UQClllUfl/ Dir/ iphaeromachia, it. conglobatio,
vuigi amgiomtratio,*Uki Sufammenfugelimg.
rniiKliebt / &^uaelccf)tia/ *Aj. & *iv. globofu»,
fphxrofus. ©je fiiijdichte / *lta* fugelrunbe
iöflf/ mundus globofus. Äugelicht facti/ con-
qvinirccre, conglobatim federe.
Ählcill/ f/' j/iü iuulcitl/ DOS/trOchifcui , rotul.r,
4 rutuniuatt iMum. SBifenh'ichkin / paftilli mo-
fchardini. trochifei odorati. ^erbcrtfuchlcjn/
trochifci de berberis. ^raft' fivt Bllffctfuct)»
lein / manui Chrifti. ^Junjirf üchleill / trochifci
purgantet. föenchcrFiiehJrin / trochifci pro fu-
mo. ^urmFuchleill / trochifci ex femine ze-
doarix.
Der / itrrum k totuniitate,
ptacenta. 3l|"d)erfuchcil/ encryphiat. <enfen<
f lul' : / pam's artoptitius. (5i)crfud)cn / ova in
libum commilh. 21ci"V!f iidn'ii / libum fari»
naceum cum pomif ^irfdjftlihcn/ placenu
cerafis infperfa. ?DtCnFllcJ)en/ placentacum pa>
pavere er lafte. £)|?erFlld^en / liba Pafchalia.
(^ClfFuchen / ryrolaganum , libum additä cafecV.
SSeinbeerFuehcn / placenta cx uvii & acinii vi-
naceii. JebFut&cn / fnt <pfefTerFuchen / dulcia-
ria condita, mehpccla, piperata. j£)OHia.Fudjcn/
meliceridet. 5}?i((hFucben / placenta lactea.
^f.ittn Fliehen / teganira. ^pfeCTuehen / obelia.
6u)erbenrueh< / bolet ino«. #pnfjfild)en/ pla-
centae tortilet, panis ftreptitiut. Porrb&tfr
Fud)eQ/ funt placentae Totivae,/rw boni ominis.
2etlftcfl!(ben / libafcrmcnto cT ovii turoefacla.
^>D(i)iCj[Fud)cU/ placenn« nuptialct. buchen
bticfcn/ placenras pinfere, coqvereliba infur«
no. T>cr ^uich n ift DrrbDrbCR/ placenu cor-
rupta, vitiata eft\
5PUCl)lein l*Mldtm. Dtffert k fuprriori Ruchletn/
notatq x cruftula .collyra» , & creptdet, if. fcribli-
rat. SSaureuFüehldn / colyohium. «RapfFfteh»
Uiit coli yr.-c. ©clbe^i'tcblein/croeata.
ftcrFucbtein / umbiticata. 6ehnit(fU(hldo / ar-
tolaganum.
mm Ätsti/
9 09
5to
910
&co,c 1 / Der/ f . . £eejel / Kogel / «.onus . £)ie
neun .S t' U'l ' metularuoa novenarius. Äeijel
liiit*d;tk*Bcil / cor. os five etuneulos evenere.
Ferteln / giobum mittere, fphxris ligacis ludere.
<Cr fas n>Cl Feaelll / fphwram dort« : , peritemit-
tit. *3 djlcdjc fcqdn / pnepoftexe ludere.
$e4clid)t / ai\. & adv. conicus , in forma cemi 9c
palhllorum. jDiC 3rrn>ifef)c faKR 1 cin * Ci
0Clid)tc£ feilet / igoea fatm inftar conorum
ignitorumflgurati tunt.
£cil/Der/p/«r.£eile/ k »aul/cunens.clava,
q vam ttiam fenbunt Äculf . ©BCIt tfeill ftn|"d)la
gen / cuneaxe. &etl r/? «t'oft telum , prifck Ger-
mank ufitAttflimum , qvodRomani CAtejam , diu ca-
jam dixnunt , CUvaj. t hgnea fuit ferro mutrita. In
Lufatia bodü(L XXcff / S Po
jkitur. ffititt /five j\ cillf tliAin tß fuftrago , /iw
flcxura crurum pofteriorum. $eulc fvoft f/J
app<lUlio ignommioja muhe tu malt moratse , (tüte
grobe .Hailc / famina fordida , ruflica , agreftis,
impudica, r/Mm eine S&flliereteuU / SDonner»
FeitU/ fulmen, lapis fulmineus, relum fulrai-
neuro , ahks aUetterfeule. £ir fdf>f cule / SKcf>'
FcüU / (cdrfprfi'tllc / l'urVrago ccrvi, Ii in null,
vervecis. SDiorlVlfeulc rfi pilum five piftiluim
mortarii. vr « iV i it Stfil / cuneus Jerreus , feine
, $rov. (Sin Jtril treibt &eu aubein/ cuneus cu-
neum trudir.
51 n! dt Ii; . & Teilchen / Das/ dimit. cuneolut.
feilen / cuncarc , cuneum incrudere ,cunco ände-
re, feindete, ln.it compofit.x : 31ui?Feikn / cu-
, ncis aliqud firmare. 3kF eilen / idem qvo.i 21u«?
Fetlen/ roborarecuneis. DiucfrFcilcu ' rrans-
figere cuneo, qvaft die a! per cum Are. (fitlfi llcH
idem qv i 2lU8* ßcfctUtt/ infigerc cuneum.
SSerfeileO/ ftipare, conftipare, munire.A 6r
marecuneo. oirfeilen/cuncis findete, in di
verlas partes .diflölvece.
StC\l\(T/ßV r ileiler/ Der/ fic dicilur, non foltern k , qvi
tunek findit tigna vel aliqvLi ßipai ; vertan etitm
aper, ein WllD ÖdWCin/ prop/rr Aerttti acumi-
n.itos. Rt te dum Catcjaros dixeris heiler/ pro :
eaeeja armatos, t/( Gtfattvocabautur aüjsd.
SiCililfyV 4r/j. & Adverb, cuneatus, ^cuncaüoi, acu
miruuuSt •• acute.
jtolbf '/ Die/ ii.9wiÄettle/4ifaul/?Twyi^fl«I
| be ciava. iypha,cc(rui. Ro\bttti*m diciturc*
p Ijuiinrorunditatcm feiffus. Hinc: ^iiteuitic
>. . u< c laufen / iavolarc alicui in capillos. c ;
nein (inc ^Olbe KbiteiDen / eaptilum decurrarc,
feu refccarccqrai>rcr, dt in rotundirarcm.
Jföfe / * tXf/ P'- ^<5fe / cafeus : Tff mfM
formdmfthtr* vel (unei habere fcltt , &itämndi~
citur a Ltlworum ctfrui ,Jed cafeus pntiitt k JtdfC J
Etymon enim Latinum eajri, qvod ninrirum fit k cca-
gulo , laBeve coado , non Ji/w avadrat. §f tfQer
X^fe/ cafeus recens. Hilter jMfe/ vaeramia.
98eid)«t/ muftem. ©urrer/ harter/ aridu«,
exfuccus. £r3d)enrj)fer/laxus f fiftulofus, oeu.
latus. &id)ff r/ denfus, bene^cnnpalhis lOi.-p»
fAfe / Majalis. ^erbTt» Strmb'ftve aUeiufat'e/
autnmnalis. 93interf Äfc / hybernus . hyerne
preflus. Äeiieriacr'Äüfe/hornotinus. &\it(X/
rr5|tlid;er xä\< i cafeus Primarius, föaneuirr
R\ fe / fecundarius. %Q\Lt five .Qrarff ity / me-
ta:Uctis. Oieriebeuer SU fe. ca/emdefcobinatus.
OnmUTÄ»i|V/ fmaragdinus, fub viridis. J^jj|»
lÄi^ifdjer/ Bclj«icus,HoIIandicui. ^Jarniifun<
Fii|V / Parmenlis. jireti^Nifc / Alpinus cafeus.
^Ubfi^fe/ cafeus bubulus, vaccinus. 3fJ)aff5fe/
ovillua. ^iegcnMfc/caprintis. ^oerfofe/ offa
cx la£tc Sc ovis coaaa. SaiIcrF»Ue/ cafeusoaey-
gabclcus. (2d)lUiCL'Fdfe/ cafeus pulmcntanus.
.pafeitF^fe/ cafeus ollaris. <£iu (Stuef ^je/«-
tei qvadra. ^fc HUrbcn/ formarc , premere
cafeum. Ä4fe (n Clugcn / grami*. Q:r i^et
feinen j?3fc / naufeat cafeum , abhorret ab cfu
cafei. ^jfeunt) !^rot/paniscum cafeo.
jt&lcrn/ X>a*/dimht. cafeolus. ^.Vippeljiyicin/ fe-
inen malv*. SßCyMatltifcftc Ä^kiU/ cafei Va-
^jld)t/ Ä^.t^fr.'-.cafearius, cafeum referens,
vrl forma , vtl odorc , vel fanore. rnid)t
Fifid)t / cafeum olct. ^ii|lcjtc s ?lUijei!/ oculi
gramioft.
tfoTcn/ idemeß qvodtt{idskfdim;&m/ tieften/
fapere,olcre cafeum. $(\fcüet untß forruare
cafcos, E^coei in cafeum. äBeun t)te CiÄild> alt
am D / fo Ftifct fie / lac vetuftaec concretum m
cafeum co^itur.
DAS/ acut, palea, atra. Hmc
5Teiffid>t ^Örct / pantspalearus, recremenruius,
acerofus, fqvarofut. SeJ $>}ficpvrtiu Germa-
nicum vocabulum eß , not Ans : In armit efff , Aare
1 in procin£hi , qvtfi fl, qvi ad armilußtia pröji-
cifcRntuf. lade plerumq\ coh'funpuntnr : Hüffen
lint>rflad)fn/paratum elTead pr»l>andam feqve-
!am dt exeubias habendi», tfafter/ Der/ arma-
tus,
9ir
Sa
rus , excubitor , frans in procinAu. jC.iffifRq/
Die appararus nulitarts, prodnAui. X,iftic!;f
Mc fymfirttionr eß vigil , pcrvigil, promcut , pa-
rarus, cm Aus, fuccinftus, ahki etiam X « ■ ITlfd).
jfai/ Äoo / Äau / & Äaairc / we/>m
vrtujtjjsma Gnthbram v>cabula , qyodvU recepU-
tuiuvt, tocuftiifaJtcin'pto^&COftlrattm notatrtia, tmde,
■ mnfotam -vccef Latin* : Cavtu , cavra, cavitat,
arvntta &ipjtim cavtre, catittm tfckutio , it. caula ;
frd&cavena apttd FF. y Rabatt«/ üaifw:
jir, Ua\ capanrta , fvin &Gallorum Cataret , orü
gtnrm ti ahunt. Qvemadmodutn vrrb ca vrna , tri.
im* ö*Rabane / camrram ; fn &an / Boy / y
TikOVOt ß'ht : canccüi, crepidines, litrttra.orie,
a£he , vnit >ß BeJgarum jfacörtt /appellcre, por-
tum inrrarc, yJfdlJC'/ filex , fuxum , i/. jfpörv
cafa, ftabulum, alq.j^}]htt( / ftcga frw locus in
nav i t< Aus , Die Kammer im Schiff / wo Der
0ctntfVr ja «ficn unO 3if fd^lofetr pflc&t.
(Eint ÄCIUC dicitur tp 1 oq i «criificium (upta pu-
teamcxftruAum jRwx&SRcpvdrifjmtfldo-
muncula vtl cafula y rcAum fupra fpflam
SutcumfodinanimcxftruAj , ein©'$d"»lcitt/ fo
ber Den ^dv.dn im 2>ctgwctfe gebauet
trJtt). Htr.cttxamvtmt : jjawncf/ propr. eiftu-
la, ferinium, arca muliebris , wra fumitur
t>o conclavi exiguo dr /eparatiinin camerä vcl
ypocaufto, qvafi latibulum qvoddam, ton
rtruAo. ApprÜxnt tiism (tnlXaVtt. Extodem
funtt manat . £otC / Dt«/ cafa. ßagFote / falina»
Et SEilCt/ Der/ cafatus. i/««: $tt|li7Die/ora.
Gpanifdjf ^frtle ora , aAa Hifpanica. Nihil
mtnus$,m\n ©er/ & aHA diaLSAgRimmid)/
caminuj, *Wr*9iaud)fana,/ Der / & «fconnetuv
Dir/ propr. camera , olim tliam ditl.i Rcmfare/
caminara, conclave arcuarum, un ie itemnig/
Chemnicium, oppiAum Mifnie, & 5£ iiuiiifj Po-
doliz ,o/ü» Clepidava ,hoAie ,ad dtßrrrntiam neßri
Chemnitn , dtcüur : Caminicc Podolzky. 5f.V y
•pptduni ,fub nomine Caminirc Popolzkf, rß in Polo-
mt prcrvmciA Maxovia ,inX>€t tHrtfatl.
5\ 5fl .1 / Der / * Kare /caver. avianum mi nu feu-
lum, ein 35ogcU-bnnc; . j<ajia. tuamjro
carcerc fumitur , at$ hine vrntl yw^, ^Ottll.
<£m cf»üein8fofcn / hara , fuilc. 3l<n renfofen/
py rearhus, gyrgjrthium. ß»m. rj? Ueffeln/ D«0/
& ü DT4CU / reeepraculum .«avernula.
SCii k / Die / paxvai de lacer« xd ci, K ix non c w/; ;. ; ; .
^ flHlf / Die / & ^ ante / f orea , t offa , prop/r r c«vj-
/a/rm 4 Äau jrK H^vrc. D/fi/wr wrk THurin&it
ÄUtC/ uniie forte eß : 5^UftcI / Der/ locuii.
ineurvarc, rcd.uaic , ineu-
bare, fidere , demiftert fc Ct. <gi(j) fn ein (£c?#
lein cDer asinflein nic^frrau^^cn / latebras in
angulo q vodam qvasrere , fc qvafi in foveä qvl-
dam occulrare. Sed ii\iild)t ll ufur-
paiur ,jnculcarc , confercire, fiftucarc, ettam ffr
DrTfaud}cil/ conqvinifcere:
y{aud)cr/ Der/ latent, latiunt>conqvinifcenr,'fY.
compingens, conftipans,inculcan$. 8ai\r\)(>
tiniV Vit/ fueinina conqvmifcent.
JJ'iUld)HlM / Dfe/latiiatio, occulcatio, flexio, it.
c <>m }\ut i o, cor.lh pa t« o. Dicttur ttll<
d)»n(}.
H'Uid)(d)f/ & aAverb. meurvarus , rcclinans,
demiitus, deflexm, y.- latenter, abfcondnc. .Vj>-
dite» confertim , Ö'confcrcu? yinculcatus ,'ri-
ftucanu. <
Äebry jfdbev er^cb« / «. JPtbtfV er- jMJd/
Da«/ ftgnificat illegitimum, clandeftmum , re-
Aum. Phcabulum Ine deducertt k concubitus
forte is ,avi1ingv*m noßram antiqvijßmam , cardi-
nalem &> originär im , vei k Latirti , t* / GrtcA ,)/o-
fti didieift ßnmiat ; frd rß k ÄaffC / cavena.
Qyemfdmodum fnim apttd Romanos fornicafia , <t<
tt« fyeilttltefye ^tirc/ kfominbwfru cefth luflror
libat^mmroriit, qyttitttl'nntfcnpUtiattt , nom%
nibut nimimm mrrttrictrm ^fpretti prroßitpro ; ita
bif ^fb8tu«nncr«rÄfWn»«l>cr mariticlan.
deftini y uxores uAuarix , <p ■.tf: t/i carrr.u deu-
trferntef. Dutturautemtfnxcbsmann I coneu*
bttor. €m jtfbeiPejb/conrnbtna (ffHfifVW*
^bc / coneubmatus, jfdtöfiffteT / hberi nttu-
tfapefleV Dil/ a »awe / ?™yi ÄaujciTe/ faVef-
lum, propr. deiubrum, tentorium, donunc^ta.
Sed Capelle / hodieavoq. fumitur pro clioro mu-
Hco. J^pftiiptOc- / thoius aulicui. £;MiU\t
P([Ie/iaraTium. n
ÄaprOan/Der/ diaconus, fymmyfta , CiceUanui.
^rjfüptffan / archiduconu«. Sed ^apcHiyti*
(icr •■// archtpHonafcut , fymphomarcria , pra&fc-
Aus, dircAor mufl«cs, chori fymphonia^4 xno-
derator. Et j^apcIUliabe / puet lyaipliouu-
cus.
SaM I Vit/ pl. kacheln / Cdclia , va$ fiAile,
I et cemavitatem k &d«?e difla, ^iut ie>>U)U'
Sta
914
f ad)d I marula , tefta urinalis , urinale , matclla,
fcaphium. £ilte alte £ad)d / anui , veiula pu-
cida & fordida. ©(jK^fadjcl; lafanum. (5cr
berfla<f)d/teftafullonis.
Jftld)dein / GM/ ^"». fidclia exigua , teflula.
Äa Ader / Oer / figulu» , q vi fideiutfuigu. Äadjd
Offll'/J fornax.
tfcffCt/ Det / p/«r. MC £cf?C( / ahenum , cacabus.
Bclg.&S*xon.'B*U\l * Kai/ propter cotkmvUm-
ttm. Hmc etUm gurget 4 Vora eo aar« dicHur
ein Seid 1 äüu Wirbel. f^Ärbcfcpcl / cortina
ad dccoqvendoi colorei, qnbus lanas tingun-
cur , ahenum tinftorium. $Mraufc&d / ahenum
cerevifiarium. gifchfcflel/ lebcspro elixandis
pifeibus. JvülFftjd / frigidarium, aqvimina-
aium, nafirerna. 9öeibn>aferrejjd / amula.
€d)IKnf feßd/ trua, urnarium ?encum. 5ßafd)»
f ff d / caldarium , cacabui. ffiajj erffftl/ lucer.
£mcn ÄC§d tlicfm/ confarcinare , leparareabc
»um. ©et tfefcd leuft Über / ahenum undat.
(Einen £c|d einmauren/ ahenum exmemo m-
figere. (Eingemauerter Md / ahenum muro
5Bo ber Äcfel nberm £erbc bandet/
fretbet fieb* nm heften / q vando domus fuflScien-
et fuppclledtili inftcuäa eft , tunc connubia
beataiunc.
St ef dein / Oflö Idimin. parvum ahenum, qvafi ahe-
nulum.cacabului.
tfeflcr / Oer/ taber aerarius , Aliud eß fteßdflicf er /
pve Keßell^ppCt/ veteramentAriut drarim: &
Z&cßlcrgefinO / contribultt traru , metapbor, ho-
mint* t trivio.
5TDCber/r>«t/ p/. Die £6(3)«/ pharetra , frgii-
tarum theca , üerum k &au / fVM ca**/« • 8? /<*-
i» fe contincAt ; bitte öcf i>d)cr t / pharetracus.
jtal/fft(ct/fa(eflcr/<4 «kw, &pa»,
depilatus , glaber .iirm vacuu«, pauper , egenus.
i|l dn Paler £linb / Iro pauperior eft. (Eine
falcÄlire/ mendicabulum kortorum. &alc£
ÄlciD / reftis detrira. £aler 55elj / pellicea.de-
piU». Äale©li6e/ Calvities. €$toirb fal ab_
laufen mit l'bW / de ejus ludetur corio, male ipfi
erit, Crbeflebt^arfal/magis murin eftaepi-
feis. Cöcnn icf> nur einen falcn Xabter bnfte/
modo mihi unicus trulcrus a Jcflct.
Jfaler/Oer/calTafter, glabrio, rf/ii/RalfopfV de-
pilatus, recalvus. Stall man lt*pl bcni Jifalen
ein Jp)ar ausraufen /pro v. nunqvid nudo vertem
detrahes i
ftalbeit / Ol* / cal Vitium, Calvities, it. aviritia rur-
pis, avarities, parcitasnimia, fordicies. Stüh
beit eine* 2icf ert/glabretum. «Ralbeii eine* Stiti»
be^/ veftimentum depilc, depexum.
StA li(I)t / &dj. *dv. glabellus , äliovt moM girier,
dcpilatUS. Dicitur rtiAtnSt albaft/ fubturpil.
^iel/ 5teil/ »"ÄCngd/ Ott/ caulu penna-
rum. Sunt enim avu fni deflumtt , i. r. SUlV
qvdCMuletcmittunt. Sed Stit\rtüum pro rp/i pen-
nl, calamo Ö" pluma äccipüur. geDerf td
r/1 pennse kapus, tv u>m qvoJIUtL DlCbter*
fiel/ fty'us & labor poeneus. Jctd bet (£»igf eit/
feripta immortalicace digna.
fielen / pennat naneifei, habere T)ai SEfaMein
fielt / pudla pubefeic. Compofitum gefielen / ffi
pennit inftrucre , manirc (Ein ^in|irument
teHden/ Organum fidiculare,yirf inftrumenium
mutlcum corrorum pennit inftruerc. Qlu^f ie«
Un / pennat emittcre , it. pennatum fieri , toIu-
crem cfle. SJerf iden/ idem. Sed fe^ contrdrium
ßgmficat quan.ioq^t &exponitur: pennis pnvan,
fpoliari.
yridninv O«/ obduclio plumarum, lanugo.
Jti(tt$( / *A- Adverb, plumofus , pconacus, plu-
mcu». ©ne fidid)te (öail«/ anfer plumofus,
pennatus.
Ääl / Ääle / nonnuük fenbitur R^t/
Ol« / P'w- ÄÄlCil / gutrur , gula. Tr*nsßrr^
tur etiäm ad ornne conctvum , eßfy idem qrvod ^>ol/
§ttäitmdedicuntur: ©ie tfebUieodn/ imbnees,
tcgulae dcKciariae , Ö"ein Äeblbobd/ dolabra cy-
mxa. tfeble einer ^CUle / ftrix, ftria, canabeu-
lus , qvod etiam dicitur j£)olfeble. 2)ic Äfble
formieren / potarc, dulcia biberc. (£$ ifl ibm in
bie unreebte Äeble fommen/ raucedmevexarur,
irraucefeit, rox ejus obtufa eft. (E'tncm bte Sti>
ie lUCfcbnnren / ftrangulare , de paribulo fufpea-
derealiqvem.
Ächten / ftriarc , cavare. 5lll^f cf)len / excavare.
f)lbfeblcna*/rrmf/? gurtur incidere, Collum gla-
dio fecarc. (EinfcMctL' Idem q-voA 3luff cblcn i it.
dolabr^re. dolabri cymei.
.Äcblnna/Ote/^lw» 5feblen/ ftriatura, excavatto.
, •Jlll^Fibllincj/ idem.
Iftcqlicbt / Ad\. a» sdv. ftriatus, caratui , excavatus.
! ©rot;fcbltCl)C/ gutturofu».
]5f<üe/ M€/p/or. ^<Hen/ trulla,capula. srtjeu«
rerf dle/tmlla c«mcnra«i. tr djaUnTi ßve <gciqe»
1 fefle / lmgitla, ligula , fpatha. (^d;öpf!die/
ureco-
9*5
urceolu» , capula • haurtium. ä8ttgcnfeft\7
capfa.capfula j£ri<f. ••»,
ÄCIIer / Der /plur. Seilet I cdla , cdlirium ,1o-
cus coneavus , claufus , fubrerraueus, undt 1$
hypbgxum dküur. Sßif rfdlcT / horreum cerc-
vitianum. ßenigfdlcT/cellamdlaria .Sfv / üt
FflliT ' promruariumobfonii. £>PfrfdlcT/opo-
rothe -a.pom.unim liorreum. SKdbrg; * l£fat>t»
ff Ktr / cclla curiaiis, publica. gtfeinf rUcr/ hor-
rcum vinariura. Q^rotf dler/ panarium. Qptv
jcfdlcT / apotheca. ^'fäfr Her / canunura.
vluf t>tm Detter licam / potare, pergraecari.
$Cllcr/ & deiner/ Det / cdlarius, promus-con
dus. Heilerin / & k d neun / Die/«cllaria , pro-
curatnx peni , difpcnfätrix rei famiharis.
Strflcre* / fc jteflieren/ DUV praefcOura cellaria,
promi-condi officium. %
ÄlCl / & Ä<bl / t»Ct / dicHur canna , amplum
fivt cavum navis & alveus, gltks Der. @dn(T
b4U(Tj.
Dotter/ floUcr/ ^©cller/ D48 / dicitur a
Rct)lc / thorax , tunica finc manicis , colobium
fcorteum. Sic collare , ein -^ahftAQen ito
Boruflis tfaldiGetmanid pcpuHs rata: CM ÄPlIiT/
Lrpfunfei CM «£&lflCJ}etl/ j <£<jf 3/ tccäm/, Zi-
er f /m/.fei Roller flVi«ri m</wf k tMb/Belg.'ßiOt/
qva\i Rocket / id tfl tfuWeDcrv ffbd Koller /i/
rxrorto. Sedbac demattoduranimti tß. jfokiT
Güi/i nuneupant 5(l>QcC / tfi^rm 4 flu/4 y"r« guttun,
evonumißudgmuitumcttdtcoUo ftve guthat fm-
dtt , trmfortq^ofHt : fagum ; facti autttn : toga nun-
cupabatur. xäOcruM/ ÜM/ dimin. pataginm,
undt : (Ein jfrUcrmad>«r / patagiartus. J> \ [•;
geller / fafciola pcrtoraii s. aücibcr gollcr / ma-
miliare.
Helfer / du / p/«r. Elfern / k »ebi / qvatentu
l*viiätfmfi*9ifk*t, & t qvod ejta Cochlea guttun ft-
mtlti ßt , /flliwr ; torcular . prdum. Oelfelfcr/
prclum olcar i um. CD?pft' ftve Söeinfdtcr / tor-
cnlurnuvarum. üeUjjfellcr/ torculare aueum.
3crnfdtcr / torculariumiraedivinat. £if JraU;
Den auf feie Reifer fdjlagrn/ uvas torculari fub-
mittere, prclis lubjicerc. 5>ic tfdfer jliejiebi'n/
torcular aftringere vectibus. 5ldfev illlf
Jirbm / laxarc torcular. S&n Per Leiter fehnuiir
Per $?P|i Utll befielt/ q*i bibit ad prclum, duU
et üs »II« bibic.
jfclffrn t torqvcxe, exprimere uvai. CompofiU:
QlbfdCcnt / tcrtiamprcli'uramabrolrcre. SUl^i
9X6
Fdrcm/ exprimere muftum, u?a$ pra:!o probe
coorunderc. SrtVUcTll / prcfTura lucrari.
f riicru / M*m tß yvod 2Cu»reItcrn/ tercre baccas
prado, faecre , ut uvae preflx defilianc , it. machi-
nam um exprimendis paratam nimiüm tor-
a vendo dirumperc , diffol vere , difhahere.
iTcItcrcv / X>tt I uvas exprimens, rorcu!anus,<7T»i
vti cocbleti torqvrt, vel vetlibm tfprelö premit.
tfekerung / Die/ preflura, preffus,43i« torcularii.
s )}?Cftfflrcrung/ vinaecorum prcfTura. O.ifd«
tcrung / olivarum cxprcllio. Idtm eß SUlfleU
^ffruim&2)urcofdtiTung.
Rcttcxiajt/ adj.&adv. totculus , torcularius , rao-
re torculario.
5Ccld)/ Dcr/p/ttr. ÄCl^C/ caIix,pocu!um, ? rayi
Rcbtld? / guttur enim refeit f wjcuiumtfo amplum
tß , alias feyphus. ©ulDcil« / fHbtxnci Ädd)/
caiix aureus, argenteus: calix mrcus 4«;«-« tfl
/ calix srarix.
@lfUClfdcp/ abotninanonis. • ©ifffdd^/ po-
cuium fcncnarum. $aiimdfdd^/ ebriofitaru
feyphus. Jpörtfcfd) / pocus morrifcrus, ca-
lix lethifcr , feu Icthahs. 3ilubfrFdü> / pocu
lum veneficum. 3<>rnfc(cl> / calix it * di vinar.
$.<\rj)fti*mdicitur globusroneparcntis , licet ca-
IfX bac ftgnificaüone ßt nodus, feu globus roi.c
nondum patentis, fedadhueconniventis.
6v. Id)liiii / t>A9 1 dimin. caliculus , culigna. j(dfh;
(ein Prtcfyfdn / torno facere caliculum.
mQOifd) I adj. &adv. falhis in raodum * formam
caiicis, excaratus inftar vaiis pocorii , feyphi,
au* carc hell i.
tfl , qvam 5f eHer / latme^ etiam Celia exponitur :
boJie eß locus ftcrerus & folicarius ad Jon rem -
plandum 9c Deo vacandum. 0?» 11 ■ !v; ; :h : cd-
lula monachi. (£lHtTMcr#jrüe/ cellula vel ca-
verna anachoretac. ArafM|Cl€ / (äcellum.
!)inuiciijd!i- / cdla nonialis. Dimm. r/7, 3 die",
lein/ 3dkl)cn/ Dm/ cellula, etvcrniiku
einRdUdein.
3clt/DflB/p/i/r.3<I(C/tenrorium, papilio. Cu-
jut dimin. ^d(((in / D6f / & 3rl(d)cn / rabernacu-
lum . tentoriolum. -m It über (in V»uki'. /. : t-
$cftirit/ conopeum. i'.iub : & Scbafrenjdfr/
umbrat , cafae frondcae. äuffcfylagi'n / ftve
ailffpannen / collocare , intenderc cabernacula.
Qlbncbmen / derendere , rollere. ßtlUtl/ ob
tenuttatetn ttiam tfl panis fubcincriciitsorbicula«
Mmm tus.
917
9*8
tu*,«. trochifcivWpaftilli. 3ucfcrjd(fn/ iro-
chifci laccharad , Wgä morfid* , tnorfdlcn.
^(llb/ t>fl9/p/w' ÄälbCt/ vitulus, ir catu-
lus cujuscunqve fcra? qvadrupedis , ul puüm ; vo-
lucrium. Hinc dicimut : J(?irfd)falb / hinnulus
ccrviaut. &ef)falb/ hinnului caprcas. SDtfcer»
Falb/ phoca , vi tu ki, nun im». £D?pnFalb eß mo-
la fru caro in utero natccns. jfalb etiam de Ho-
rnau fcrdido , lafitvo *c rußico ditUttr. <£r ti t cm
Tf$Uf £a(b/ »iuilus eil, befti« nonabfimihs
cft. Gaiba Imperator a CeltMrum Utflbnomintttu,
avemädmvdumOtfar VittUitu kvitulo. $illb porrb
tti&m dlcitur de vomitione , tade Q? in & J l b maßen/
vomere , yomitare , imo teükfordtdui bomo , qvem
2UlJb dixerU , Vomitui /«rmr exponitur. t f H»
genD ftalb/ viculus laden«. QtböCfVfJct SMb/
Titului delicus , vaec» lubera&u*. ©eil Jtfllb/
luxurians. <Nba,ellod)en £alb/ vitulus jugulo
confoffus. vfv ve if ebvr t)k Sttigcn / »vif ein ab>
gc|lvd)v'H ftrttt) / rctorqvet oculos , oculoi habet
propenJentcs aut prominentes inftar maftan
vimlt. ift frin Od)*/ er fe» benn emÄ'alb
(jcivcfcii/ 2tu«&infcerntJKrt>m /Leute/
j- • : Atit fuit Titului q vi nunc fert cornuatau-
rus ,vrl : Qvem raurum metuis , vitulum mul-
cerc folcbai. (glnc Äalbc dicitur vitula, junix,
juvenca,«/«*/?™^, Ärtlbill.
Salben' parere.gigncre vitulum, ttiam Äfllbcm.
£ri jtilbeW peculuiriter qvoq l expiieatur : lafcivi-
rc , infolcntem , protervum , indomiium , lafci-
tun efle. ©ic ÄlllK bat gffalbcf / forda vitu-
lum ejecit. SDeinetnw en roirb fein-Dcbfefal;
ben / non muubit natura curfum Aium tui
cautä.
Salbung/ t>te/ partui, genirura vituli. .Jwlbc
Xl\n% ttuun vtdtt lafcmam, prorcrviam, mio-
lcntiam» levitacem.
Kälbern/ *dj. »itulinus, silbern fn* tfalbfle ifc&/
caro vitulina. S«$lber*UT i&raten/ aflum vuu-
linum. &9C&Wtm l *itl lafeivia, petulan-
tia.
X-lbboft/ ftS&bevbaft/ ^/.^^.lafcivuija-
fcivibundus, proicrvus, yf; protervc , ludicrui,
Sc modo luit bundo, per lufum.
&ü\t I Ä^lCt) / / fwe plur. calx , ferru-
mtn ctmetihrum. Std Rolf dtcUtur ettam tefto-
rium fru illtnimentumparKturo,!/. RMt / pro
fueo, ceruHä, & pigmento ftaei ßtmitur.
$&\t W ibr licralid) abgefatt«»/ puichruudoxjus
▼aide defloruir, form« dignirai evanu.c. ^alF
flb<*d)l«.|fn / teftorium delere. 91nflnB(ld)iCt
jfalf/arcnatum. SUtcr Jfiirf / intruum. Un»
9cUfd)tcr Jtalf/ calx vira. 3«fltridjt<tcr StaW
mareriasmixta. ©errilKtCt Äalf / cribrofur-
refta. ©f bfijf er Ärtlf ma<erata. ^elefd)tcX
jfalf/cxtinaa. SRaactcr Äfllf/avanida. §ei»
ter/ auter / ^parfalf/ calx pingvi», gypfum.
Äalf brenn«!/ coqverecakan. QÄit Stall b<»
lecrfctt/ calcc polirc lmcrc. Den jtiilf kicpcn/
macerare calccm vivam.
5? nlfen / n«» /o/wm r/1 calc«mcoq«ere ,/r^^pane-
tem calcc incruftare, albarium panc« inducert.
Dmtur ttiM : ^ngfalPen / ^kfalfcn/ ©erfalren/
decalicar«. SßefalPfe SßÄnbc / decalicati panc
res. Htnc 31 1 1 s J&e/ ö" Serf alfunij / «>w /
n*io.
ffflMIV Dcr/Ä/iiiÄaHfbreiintfr/ calcanu».
Ätilf id)t / *4 «iwri. caicariu». €üi f alfiebtet
23cin/ vinum tartarö abundani, calculofum.
ÄOÜ/ faüCIl/ -voxanlifv«, M BiitannU etiam.
vum ujttatilßma , no/Jrt/: Colloqti,confabuUri,
gt^'mietft: Äflllmcnfer/ muriadu», pfoprir; fit
mn cum bomimbm,ßd cum muribut lonftbulstur.
Mudvnhrß Stxon SfaBen/ arftiui concrefcc-
re, 55" ©f fallet / arde concretus. vnde Atcuntur
Sfaltuiunfn/ vifeera rurgidaA concreta. A Stal-
len rß Äalanb/ tft/ propr. colloqvium, conren-
tus, yvoddrindtad lynodum Tacram rrßnHum iß.
Et oviä cttttA StdiarU tum inßruifeltbat , idec *d
fitmtw m tjiumt di cvnnrnttu conq-virrndos fubditit
ßngulU ätmk cenfus indicebätur , tjvem voemrunt
jfalanfjin*. Poßlteti*m*'&a\ati*>; Äulenbet/
calendarius, rafti, duci^imb GaUoi um Galant, ele-
gant . civilis. (£in galanter 3Rcnf$ t > <•• t>ft
wol unl» Mcrltch r<r«cn Fan / homo diferru«,
eloqvens. Forte etiam a Ballen tß ©uD / t>et/
clangor , k qrb na^ticjaU / qv* /»© loci w
dtnd*.
jftfftrl / t>*t / T0X **t*tic*t maris rranqvillitas,
feremtas, malacia, bte SBin&ftiflC. Mta SaU
tni(bt/ mare tranqvillum. īllmtJ dutemfive
ÄalniU^ / k calamo irfifw r/1 , acorum , jun-
cusodoratus, calamusaromat»cusi cäldmw Su-
tern rß k German. <kOlm/ culmen five culmui,
ant q. jfrlracn. Cinacmacbter Äalm^/ calamus
conditus. UberjO^cner ÄallU^/ calamus fac-
charo obduftus, iucruAaius,cryftallifatus.
Äalt/
9 T9
920
Malt / f älter / faUeftcr/ -4Mri 8 .dus, ß e-
lidus, algidus. Äalf KD« / fngcrc, cohorrcrc,
algcrc. Jtdlf IWN / frjgcfcerc, frigus con-
crahcre. tfaltrti5a&/frigidarjuirj. Äalt(&>
brate n< i 1 analcfta , ntUqn». tfulr SBcttcr/
ccrluin frigidum, gclu inctnium , tcmpeftaifri-
gida. SUltfc.WÖ/ regio w/provinciafrigida,
afpera. Äalt ©1114 reben/ diecre langvidius,
jejune .fneide. &ulfe £tcbr/ arooi remiflus,
langvtdusTdcbilis. AiiltCJlnilPP«/ £m|'d;n|.
^igunt)/ rcipon! io, exeufatio calva, trigida.
5?<Jltft!/*€f falten / rigececohorrere, rigidusn
e(Tc , perfngere, perfrigefcere. ©fc (£hriftlid)e
fciebe rtf llfCt / «haruas rcfrtgtfcit. ©er £an
t(\ erfahrt I r« rdngerata cft. ©er gk'l|j tr
f aUcti fngem ftudia. (gine 'Jlrjnco / &K ba Ml»
f(t / medicamenrum refrigeran«. 5lbfiSlteil/
refrigerarc , »n aerem exponerc. 33 erteilten
id. qvod *£ti älteo / ledi fr 1 göre.
SUltc / 1 fr»gu» , geiu , algor. «rftarruno. Ht
ffaltcv rigor. (3ratifame St<t l fr'g"* inrcn -
fum , incolerabile, *u frigoris. .Hälfe leiiU'H
fngarc allere , frigus ferre, fuftiocre, fngorc
affligi. §dj bl« Der Sdltc nid)t aciwbnct / non
Tum all vefaetus trigonbus. £ ld) für &CI jMtC
tcrWJbrtB/ defendere, propulfarc, vicaic fri-
gus. .©ic £alte tnltf il)iuc ntdjtf / tuius eft a
frigoribus. ©fl$ tfulfe /üciiur fcbrilis qver-
qteros* tebrisrigida , algida. ©a$ $ültt &a<
ben q va ti q verq vero. cx TrigOtC crcmcrc.
S?entlid)/ «i;. & adverb. fubfrigidut , fubfrigide.
5U!tli<& inaeben / refrigerare, caloremextinge-
re . eepidaxe, tepcfkccrc. jUltlitfj »erfreu ie-
pefecre.
£ül / füler / f uleffet /adj.eßk ta\t/ w.
jnifce frigidus , fubfrigidu* , frigidulus , tepidus.
SLhi öftrer / frigufculum , algida tcnipcftas.
<frllcT 5Sin6 / yctkus urem. tfftle SÖtnbc et-
tarn expiitänlur cxcGx , Our* friguiioru in ditbiu
tänieuUr tttu^Xm itllien feon / ardorem aefti-
vum rempeiraTdcfendere, fubarboribus recu-
bare, umbra frui, refngerari. $\\\t 9f<ad)fe/
notlcs frigidulae. ÄÜlC l£rt>eil / terra reeco»,
gehda. xi\Ux ^djattCH/ umbra refrigerans,
. grftum arernt.
^i'llen ftet) F61ot / refrigerare, refricare.frigefa-
cctc. .knien etum Mcitur fulgurarc Hne coni-
tru, hmc : j&ti ÜÖCttcr f \\\tt |Tcj) / calor combu-
ncur coruicationibut nubium. Compoßta fuiit :
vr ich abfiilm/ auäftflcn/ ctf tilrn / Durt^fmcit/
pcrt'rigcrarc , refrigerare , refrigerarc calorcnv
* extingvere, tepefacere, rccrcarc , focdlare»
▼egetarc. ^ßu^ei'f üli n / rcfoveie, redintegra-
re , reficerc. €tnh'lleit / frigidä conlpcrgac
3crf ulct ffOO/ perfrigere, cohorrcre, rigerc.
jink/ MC / frigufculunit frigus moderatum. tem-
peraturotaura lcniftcxpcrscaloris.
Pulling/ Vit/ refrigeratio , rccrcacio , &vulgbr*-
frigerium, tcfocillacio, it. VAS .Hillen.
^Ülcr/ refrigerator. $ükx\l\ / X>(t / refn-
geratrix.
£ülld)t/ aAj. &odv. Htm qvod XiiLf Kfrigcrato*
nus.
Ä'dnitlt / fet / habitactilum , domicilium , «*•>
tiqvtßime diSum &fcriptum rß ^öm/ ftve <II>»; 1 n /
"4i»m / ^Oltl / ^\»m I pru x-J; i4 diälfBorum M-
Zionr , n / h ^Clttl ; Qvcd votabulum non modo ad
xntegmt vicos , verum etiam ad f*gos *c dtmefa
ad tot as nathnum rtgiont* tranfiit , undt Bojobjtmi
ftve Bojemt , &cl)Allftt / Bergomum, Bergham fire
3&Crflr>etttt JC. Pnmö omnium hoc noßrum -^aM
ftve (Lxyam &$C\m / cum tu GermamA opoidu aut
urba nulLe exiuerent, nihil aliud erat % qvkm ftpi-
mentumperticis &fudtkut canctüatim circumdaium.
ficuti txtremi vinearum orjwei vel macerüt, qvibm
•vinrta clauduTttur, bodie^ dämmet/ S'SSeilltöm;
nur/ l* ttnt Antcs, nob'u dtBh attfr hoc nomen
TO CT / fortiti funt , h canceüii vrl Jepimenti» ligneii.
tfnmmer/ Ue/piur. jTammern / wx &*r ad-
tb late patety ut in haut parvam abripiar admira-
tionem , qvod iflam vel protfut non Teutonicam ejfr t
vel minimum ex alii adnos transüfft lingvi ßbi per-
fvaferint Grammatici. iVc» ernm $aniiikT tan-
ff/f»:ct!lam , condare, conclavium , fbrnicem»
teihidincm & cameram ,fed&qvodtibet reeepta-
(ulum, locumqve fecrerum > ubicvbamta, ubi
abfeendimur $5* rti nofltat remofif arbittii avmtu,
deßgnat , qvi ratione qvoq. ad feüat Patrocliontu',
ßricai&latrinai extenditur. Pnccipue autem na-
landum , qvod .JfaitimfT hodie rtutmjpro loco judi-
cii , tribunali & «crario Principum accipiatur,ut
Äamiticr , :* (2j>tDCT / camera Spirtnfit. Äam«
rncr JuSHottüCtl/ Rochwilrnfis: hinc vatia ort* '
funt c.mpv fit a.
9lmt#fatnnifr/ prsefeftura. ??fbfFiiniinfr/ Ora-
torium. $8ilt>erfammcr/ pinacotheca,rom-/4vf
imaginumjeu viBurarum. ^n^en t a in Hier / eubt-
culum fuperius , aliat Obel h; Himer. ^ra:i:
SKmm ij faitv
21
922
f ammcr / tha'amus. $rctfammeT / recondito-
xium aflülarum. f&Tttl aHMieT / «IIa panana,
pananum $U(f)crFamm<r / gramraatophyla-
<ium. S3üd)|curanimcr / haften SSnjl &
ÖetPCfaFammcr ' armamcntarium. J>ra?fiim
HfV / horrcum olitodum , «nixföAUlfAuimcr.
Vfifcnf ainnUT / promttfatiumferrarium. 6rtft>
fanuncr / eubiculum hofpitalt (jjcbeimf fltj
mer / condave fccrcciu» , penetralc. ©d)cimfcc
i\abtöfainmct / conüftorium fecretum. (£<>
X id)t«f anmter / ttibunal , dicaftcnum. (*>c(inDc<
fvinimcr/ tfncAt; gj^a&cfammrr, / tdlafami-
Jiaris. £crrcnfammet / dormuonum henlc.
^Uifd)Fammcr / carnarium. .£inbciFammcr/
camera poftedor, remouor. 3ttaafcrFammci7
uvnxcüimis. Äiifcfnmmcr/ cafeale, cclla ca-
feana. tfinDcrfammcT/ amphithalamus.cW
mitorium hberorum. IctöClfamnUT/ vcftia-
rium. ifttutCrFiimmct / apotheca herbana.
vieijsFammeT/ aerariummilitarc. $imftfaill'
nu r / tcchnophyiacium , technamatophjrla-
dum. gan&fainmcr / camera proviruialis.
ÜcKfamnur / auditodum.. SumpciiFamnur/
cclla humilts^ hypogeum.. gRnttri.lIfommct/
apotheca aromataria. Sföehlfammtr / farina-
liacella. 9(cbcnfarameT7 eubiculum: pro x,-
mum , proccenium Jeu potius, procaron. £)Dtl'
f ammcr / oporotheca. 9>a<t)t' [™< 9)iicttam<
mer / camera locanda.. Ital. locantf % Göll, (harn-
brtoarme. $Xcid)öf ammet / camera Imperial«.
«Kcnffammcr/ »rarium , qTaeftura. ßffW
oöer (*pcclf ammcr / famarmm. xsx d)cnFam>
mer / condave logjfticum , camera raoonaria.
eamcnFammcr / reconditoriunv finale.
t^chattenFammct /.camera obfeura. ©gjal
f ammcr / eubiculum , dormitoriuro. ©q)Ut»C'
rci)Fammcr / pinacotheca . abacotheca , alias ri-
xam £>i!t>«r* # BUinjWammec epcifcFam>
mer / promtuanum^ccllaria , apotheca , penus.
(^tnblf ammcr/ camera. civitatis, (gprenram
mer / honeum accus , palearium. (JtHCtF JH1;
mer / tanura , coneavitas tormend poitenor.
Sartaunc mit juqcfpi^cr Jammer / tormen-
ium bcllicum acuminatum. Äartaime mit ttfr
gef'cnFtcr Rammet/ tormentumeum foramtne
dcdivi. gtubufammer / mufeum. Xtauev
Cammer / condave lugubnv UnbcrFamnuT/
«mera inferior. Serbcrfammcr / ß** WM
fammer / antithalamus , camera Wtenor.
agabrcMf amnwr I foraix mercatorum. UüCrf ■■
fammer/ tabemaiopificis. 2>pficlFammcr/ or-
nithotrophium. ^tnsfammrr / camera cen-
fualis. 3 uefer» fnr Cimfccttammcr / cclla dul-
davia. arocuermanneFamincr / camera duum-
viraln , SBcrfehlotjeite jUmmcT / camera
obfcrata , clautä, oedufa» Offene/ patcns.aper-
ca. SScrfdjlaaeue Jammer / plands munita,
coaflata. 33<rmictCtC Jammer / camera clo-
caca. ginftcre / tuitfcU Cammer / leoebdcofa,
caca. jpelle/ Udjscc Jammer / lud4a , lummoiä»
clara , nitida.
j\4mmcdctll / OO» / Jimin. conclavium , cdlula.
ibtcuenFdmmcrktn/ apumccliuiz. ^rotFim*
mcrlcitl / panariolum. 3ii'be»Fammci"lfiii / ar>
cula, fcrinium. ^cbtFammeilem .■ Tcccflutad
orandum. ^rjiU'Dtainimrlna . conditorium
mciiicamcntorum.
Ääiil HUT 1 . 1 Der;/ qvnlfor , camerariui. Sej '£ im»
mcvliita ffi cuUiculariui. Oba\ ämmerer / q >■*•
ftor (uperior , decurio cubiculariorum. t$0
gctiFiimmcrcr/ antigrapbui. UnDcrF immerer/
qyxftor inferior..
ÄaJHmcrO)/ tXf/ qvasffura , praefeaura «rarii , q*-
meralibrariorum vrl rationariorum
5iamp / ÖCty campu« , ager , ru», bodie ; olim fpa-
tiUffl campr, qvoäGernunti antiqvi ad receptaculd
fuaelfgerunt atfy [ryibut occlufirunt &munivfrunt t
ri& ynmhnomen $a\Xl foßmodum Jf amp
dedrrunt , unde Laimorum campu* ftiam diütu , non
h Gr£co ^'utthf, net kcapete, nuüa mim anal fr-
ei* rri adeß. Äamp autrm rß locus planus ad
habitandum ft praehandum aptus . binc rtiam
GaUbrum Catnpaone , expeditio militaris , &
camp , caftra , Ü. cirmpn- , caftra metari. (£in<
Äampanjc rubn / expeditionem faecre. (inne
Ä'ampanje Ölltfb^lfcn/ expeditionem confi-
eete. _
ÄampircBA exeubare inexpeditione, caftra face-
rc , ponere , in campum educi , caftrametari.
J)iC Wince Fnmpirct nodj / exerdtus adhuc mo-
ratur in campo fivt caftris. SBintcr Fanv
piret fld>€ nicbttPöl/ tempore hyberno in cara-
pis aper ni haut commode fubilftimus. Xam-
ptrunoy ©i«/ caftra, pr«fidia.
^amrf / Wr/ P'- c4r « V^V* > digladiatio, lufta,
cer ramen, dimicatio , iß ab hoc anüqvo Gerrnam.
co £amp / tfpropr. ccQuilationtm in aprtco &loco
publico , nvalii campu tß , notai. €incn Jlim
ftampf bcraUÖforDcrn/ ptovocare ad pugnam,
p raj*
923
Sa
ptaBtio laceflcre. jum Stamef bereiten/
dimicationcm parare. tErnfi » flampf, pu-
ena lcria, acerrima. j&lnfiaer flampf l prae-
lium crucntum; glljjfampf / pugna pedeftris.
<J) 'crfrfampf/ eq*eftris. e3d)iffFampf / navalis.
gid)icrfampf/ gladiacoria* fleoctf ampf aman-
cium trat, tufifaittpf / pugaa imaginana;
tgcbriiifampf / iimui.ua. <?pül fivt ($d)crj>
fampf / jocoia, ludibunda. Sfcicrf ,;mpf / dimi-
catiocumbcftws. £ ubes f lllp / j<joh. gtDci
fdfaillpf/ pr«lium ancept. 3ipci)fampf / ducl-
Jum, monomacbia. Xampf ettsm dicitur du.
bitatio in rebus cligendis, tpuäit rß prtcantittm,
in qvoivmconfrtrntia, caro& fotritw puonant, ©ci
flrimpü'il/ pugnarc, ccrrarc, dimicarc, luctari,
praelian. cu^f Drin ^cinbc fnmpfcn / cum ho.
ftc confligerc , acie dimicarc. ?0i It bcm J Obc
fämpfca / fivtbcn ttf'itn flampf rämpfcn / ago-
mzarc, in agone conltitutum eil c. Sßftt IPÜD(Q
gieren fdmpfcn/ cum beftus' pugnarc $£it
fSau'ifB F^mpfcn/ pugms cenare. IndrCom-
l r..i. ! JU>Fdilip[Vu / * \ri r»Jmpfc»/ expugnare,
devintere lim vSta&t c 1 1 u n um n urbem op-
primerc, occupare, capere, urbc belloponri.
ilusf impfen / ccilatc a pugna , reeeptui canerc.
5vFimpfcn/ hoftem adonri, invadere, aggredi.
^rroftimpftn / libertärem armis recuperarc:
SRif * SW'f nFÄinpfcn / unapugnartr auxilia-
rcs copias adduecre , jutarc pugna ndo. S3cr
fiimptcn/ perdere pugni. €an£cbcn tcTfiiin
PfClt/ in conmetu obirc, cadere, perire, mortem
oppeecre. UkrFÄmpfcn / Tincere , hindere,
profligarc , profterncre , dcbellare , in fugam
coniiccrc hoftem. 2ßic DcrfÄtiipfcll / praelium '
rcpararc,inftaurarc,redinregrarc» iterare pu-
gnam. %<vt «Smpfcn / impetum hofrium fufti-
nere , fumma vi & acruer conirndere.
JtdmpftT/ 0«r/ bcllator, pugnator , athlcta , palac-
Urica, jtdmp/crinn/ t>ie/ bcUatnx, virago
pugnax.
$i\mpfim$/tU/Urma'vod1Jiampf/ pugna , pra?-
Inim. pugnacitai , ällhrtum T>ae flaYlpfcR.
flihnpftd)* ^fudxtrh. pugnax , bell icofus , 8>;
pugnacitcr, bellicose, athlcrice, pjl.rftnce.
924
dtn: .f)rlmr.Miini'conu»gaicaj. .fpuncnr mm/
cnftagajh, dreirrus. 9ii>fcT flamm / crifta ru-
bens. sr^UbcilFiWim/ feapu« botri , racemut
£d>lnjjdfflitint / clavis projeftum >« labium'
VÜbMüVm/ licia, plur. aßeUfnfflmm / car'-
mcn. (rniH'r^mm/radiipeOinisdcnfi. S8n,
ter flamm/ ran. ferner flamm / pccicn
hgneui. sgeiiierncr / ollcus , corneus. helfen»
bemernrr /ebumeu«. e<S>mr6tcnfmm / P c-
Äen reaudmeu«. Rammen in roUmofari dicun-
/«rdentes rympani. Milien Übern flamm fi)<(
rm/ rondere alicjvem per peclinem , prov. i. e.
vexare , exagi tare. CiJrrtjRmmf duuntur ficili-
menta, ätik$ @r d «|? ppfdll. t^O^flinm / auttm
propr.funt imix t ßu capronnc, ac irJtqvoc^
rifermango, qvi eqvos vendit ftmangonizat^
i. e.exornat. tSiK^mmaUht Strigilis tß,
ÄÖfflmiCmy X>0S1 danm. peftuneuluf..
^Ämmcn / & tfempfln/ petlerc , peflfinare, carmi-
nare; Spelle Mmmm / Iwiam carere , carmine
rrahere, obliqro ferro lanam deduecre. Com-
pofitafupt: 2lll5F^mm«l/ depeaere. <£rffoto
mcn / peftine rranfirc. $y d ^ Jpax ift fr ftl\i<j)t/
baft nun ti nüfyt frfmnmcn/ five au^Fammcn
fan/ capillus adeoinflcxuidrinn-icarui eir, uc
pcclinrdeiiuci nccivfcar. ©lirchFiJmmcn/peöine
compnnerc. SßirbcrFiimmrn/ der.uopcftere,
repeftere, ßd reprfterc rrfirm id. valttqvod retrö
peaere ^inDcrFilmnun / bnrun&crfommui/
fieat& J^iminbcrfiunmcn rß propeforc.
Ätinimimg/ Ort / ipfc actus pedendi. SBoto
frtmmung///fe bat ^cllcnMmmcn/ carmina-
lief , unit ein SÜpUcnMmmcr / carminarius.
^Mmtmitm / Cie / Mrminaria. Alxh
Änmpclcr / idem rßfvod $amm>fivc$amv<l
UM eher prclinarius.
ÄiSmnricbf / fmmbaft 1 &freqvtntüts ©cPiImmr 0
*djrü. pcxut , compofirus , pt&inacu*, carmina-
cut. ©cfmnmci jpar / crinis compoHtus , ca-
pillus pexuir Unqcf^mmrt Aar / coma impe-
xa , capillui incompofitus, dimirbacut, implica-
tus, paffus.
ÄampcB/ plur. radii cympani dentati. ©fltf (0?6<
(tnqcfricb 5at feineflampen/ rympaaum ex tuGt
conftans denre» fuos habet.
r-o ~» ^miuivi. conuan» uenic» iuus nauet.
^iimm/ du%\m Kumpel/ oer/ p/«r. tu J^amptlcn / iTamirelfti / u. nennum m ht«
^vJtnmt?/ peften , rß k Äamin / feptumpttrtK $. Cttnpclcn / proor. la n am carminare, undt rtiäm
calcr <f»od radii pcAinia referunt. flamm* tinflompclcry flmnpdcr / dt Ärcmpc tcT / Orr/
nu.vj rummitttcm xei nonmaiqvam fignißett, Ju | caxtninator , c^flrcmpduRg/ Ort/ carminatio
SR mm Iii
rß.
92*
926
eß. Sed catachreßu'e fapifllnuc rt enn ufurpitur
jtampelcn/ Äfimpelcn/ Ärcnipeleii/ pro nxari.
jurgarc , contcndece , alcercau , Tcrram coutcn-
tionum reciprocarc. rempelet / altcrcator,
litigator, utigiofus, jurgioAu. «Kreuirlerimi
lue / 1 1 c i«a t nx, .t,u j eine «ftdfeof ar>«. .H rem
pelmm alcercatio» Iis, rixa, coruentio, jurgium.
X remple rifd) / cupidus contencionis , vri pu-
gnandi , pronus ad nxam dt diiTcnitones , dis-
cors, controverfus, y «Jv. contentiose, cer-
tatim.
^UmmCf / tWT /pl. ear. mecror , aegritudo , mo-
lcftia , maefricudo , perturbatio. Stne dubio ve-
mt a jttinillicr / carminator : rvem.idmo.ium tnim
biccArmwMndo lanam trafnt » dtvexit; fic animi
dolor ex miferiit SjT calamitatibtu , hominem dißur-
bat , dietfy noüef^ßitnulat &punoit. 3» Otü&em
Flimmer fteefeu / incrcdibiii dolore augi , inti-
mis fenfibus afftigi , laceraii .crucian. (gutem
Kummer ermedrn/ folicitudincm alicui ioferre.
in perturbatiooes aliqvetn conjicere. hinein
ben&ummer benennten / levare, depcüere ,rc
Jaxarc macfritiam. Kummer etiam eß arreftus
feu arreftatio , five fiat re,five corpore. je (*)ü »
r er mir Kummer bcfcfolaotn / manut injicerc bo
ms alieujus. Sri Kummer qvofy id*m eß ac
Qn\c$/five ©reingemufe / rudus ,f ragmenr a la-
pidum , ruinarum maiems , @ct)urt. Notier ta-
rnen eß ßgmßcatio prima. Hinc Compcftta:
$nitfflintrtKr/ cura, iblicitudooflicialis. ^ >U
fummer / ftudium aedifkandi anxmm. QJfer«
nnD $rotFumnte? / fobeitudo vidu«. (Ebtem
f Ummer / labor fam*. grieDcns Flimmer / de-
Gderium pacit. ©UübensFiimmer / anxietas
fidei , refigionis ambiguitaf. (SkroijjensFliiTI
mer/confcientiasfiiinulus-vr/ tormenta. j£)er
u-ü5 Flimmer - an gor , mecror animi. J£)Jubt<
Fummer / labor fummu». gebeniFummcr/ mec-
ror virae. 3} eben Flimmer/ cura altera. JKet&t*
f Ummer / arreftum. SXcifef ummet / cura via-
rum, peregrinandi. (gtatsFummer / cura rei-
publicas. Ererbe» ßve X übt «Flimmer / medica-
tio mortis. QBeUFummcr / lollicitudines mun
danae. oetteiifiimmrv, aegritudo obiniqvira-
tem remporum.
5; mnmrrii/ &frefveutws SJefummcrn/ «gritudine
affici,m<rroreurgeri, folicitumefle. SD? Hl be
ffnnmerf fitj) beute »enla fitn feinen <Rettfien/
pauci hodic de proximi Ali falutc laboranr.
0cr befümmert \\$ tpolfim Dm (BdjaDenSe-
fefd qvitcit, qvi tän^atnr calamicatc pubiui
\e proximi? (riuen beruminernuuebvU/ exetu-
ciare aliqvem animi. X"^» U \ ' :i 'eim 1>C-
flimmert mid) fehr / iovalerudo ttu me valde
conturbat. vriue? I) alber befnmmen femi / do-
lere vicem alieujus. ü>ii|i J^ei'Hen befuitlinert
fei)n/ praseipuo qvödam dolor« angi.
$rrumtuerer / &mtUus ürnwerter / Der f moc-
ftitudiuc afre Jtu» , confectus dolore animi, mec-
rcnt,arucians,corqveni,arFidan&rcrc, asrumao'
Tut, calamitofui, mifcrandut. ü u. innerer / *u-
tem eß curbator , um cor , pxrtuibator, ix. arce-
ftans. j( limmerilin Me/ per t urbar rix.
35cf ümmernug itit/ii. qvod &ammec / mecror,
angor, lucrus, aegritudo« cura« labor, (blücitu-
do. Habet b£c i'ox eadem comp- fit a „ q v* Storni
nur / idemifo fipnificjuiu. ©ie ^eFümmeruupe
M Wcmu tes? |'ü)ii-aehi n Die Gräfte De^ ttikit
mencis dolores vires corporis enervant. f&C*
F Ürameruüj? tinDem / »gntudinem lenue , feda-
te, wr treiben/ depcllere. ^efümmernnt? er«
röeiFiil/ dolore alujvcm innrere.
£ummerf)aft/ *dj.& Adverb. *nx\\u* matrus,rri-
(Vis, coneurbatus , maerens« follicitus , l-j: trifte»
maftc. in ummerlMft fepn / coneipere mec-
rorem, dolorem ferre. Jiummer Ufte VeiltC/
aflBifti. Äummerbttfte 6mrgea/ curas edaces.
ÄÜmmerli(5 l'*dv. r*tl tdjeSive ufitmstur , ae|er,
BTaegrc« lubcnft.i , & tnftms. r Fi'UfV Fum<
nuvlim m'nroerj fcmnicn/ hoemalum vix <Äu-
cere potuit. 0??.".n liehet Fummerlid) Den ?ln
f »um / urineipia rci vix apparenr. vi' r mM§ fein
teben rmnmerlK^l>inbrindeii/ vitam xgerrime
crahit. Dicimtu tarnen adjeHiv'e : Qjiil fummerli*
&i'..< Ol'.lftemm.'tl ■' paupertiaum genas vivendi,
levis qvaiftus, exiguum lucrum. X nmmerli(f)C
Reiten / tempora tridia , anguftia temporum.
Äfimmerli^er öiefl / viftoria craenta, triftii?
non plaufa. Rümmer lief) ettiS/u txvnitur diffici-
l.'s, trduus, incommodus, periculofus. ^UU1<
merli che Steife/ itcr laboriofum.
OlbFtimmern / & ?erf iimmei u / lacerari, disrumpi
angonbus. (£r Flimmert üd) natu ab / tabefeit
dolore Amifcna. S^ lfHUimem/ fiTttuFiim-
mern/ permanereintriftitia, indulgcrcdolori*
bus , dedere (c marori. Qlu^beFilUimern / eß
animtun dcmifTumcrigere« ex tutbare curas ex
animo. 95erFlimmcrn / eß vadfri. retinendum
aliqvera curare , inhiberc remvel pertonam , ne
«noveatur de loco in locum , impcdirc dt deti-
■erc
927 Äa 928
ancs« aliq?cm. ich »orber bcfunimcrn/ pro-
widere, folitcitum c(Tc in tempore. Sirid) tVtifCt
belli m man 1 amphui folliutuni efte de rc ali-
qv5.
t>fr/ mueor, (itut.
cinJtcriur delufvidü filum , utpott vin6 vtl cere-
<vt[i& t in tttidü autem , ttt nuiibus , eaßantk , eajto,
psdninnul T>ot-4/vr. gjjit #an überiOijen / be
fd>Knjeu ivci'ben / mueorem induecre , mucc-
fccrC
£d ni4)t / Ö" *» avibtudam lock &iimtd)iY Ar), muci-
dui. Hamern fcon / mucerc , fitum ducerc.
5tanid)t werben/ muccfcerc. fitueorrumpi. $a<
Uid)tCtvSBi /^Sdn/^kt/ aectum, vinum, ce-
xcvilia munda. Uufantd^f /puru«,clariu,pur-
gatus, Gnc mueorc.
jUnbeif iitiaTaf / X>ilf idemqvodlton/ mu.
cor , fiius , mutedo , Jtd b*c duo poittc* & rsrä
funt.
S^dW I *d;tR. vtm , generatim cavum dr cavarum
«um longmidincqvädam figmfuat, atfy txmde
in ftrdr^jtiin ftvt gülm/ cyniba , Iinccr , fea-
pha , plufclus ^rbor cavatu. $i|dh tfv II navi-
gium pifeator lum. (ppajir» ftvt £u|tf all / lern-
but conftratu» , icCtus alias pAt/tda, Vrneii appd-
ttnt : gondofa * gondolr , qvod nihil aliud rß tivam
phafelusfrumcntana. 'jHMifoit / lembu» verc-
danu*. Dtmin rß : $ 4lticin / t>4ö / lembuncu-
In , najrigiolum , naviceüa , cymbula.
£ jnnf / tu/ pi- Mannen i cantharui , iRan/
ctvut. ©nc nnc 9Bcin/ nun für a vini. £al.
kW 5^anfir '^tcr / fextariui cerevifiat. J^albncf
fchfannc / bemina. ©rfofannen / congiut.
gäslcinwn jroclf Äannen / uma. friülein ton
14. Äanncn t amphora. 2>icrf annc/ cantharui
ctrrviüarius. (ölCßPannc / guttui, gutturnium.
(SR-ÄrlatMf / cantharui luftricui , pro intrua.
fKeßFamw/ menfura canthari. vr ebetirf a nnc
«rnca. (^d)uepffanne /t.^«*. £rinffannc/'«
$t|"d)fannc/ cantharui familiari«. •Baderr'an
ac/ hyi'ria, aqvaln. &ßiinfannc/ anopho
rum. 5E3cd)en?nnn< / cantharui puerperal
jt-annr anspülen / pcrlucrcfricarc cantharum.
jfiinnc cinfienPen/ implcrc. Äanuc autorin»
f fll ' ebibtre cantharum.
&dniil*in tos iimin.aiikt Stfattl/ urceolui, can«-
thanu parvut, angutrut, hemma, qvarrarius.
Äiubcrf öaulcin / pocjUum,modiolus, ^Op(cr>
ffartri» / capu, guttut, jf olifdmiUm / fivt
^fdxrletn / poctllum gudatorium.
Äiiiinidjt/ fivt ^anncnnjciff/ Ä^>6.percantha-
roi.
jtaniiebl/&tt/a'nnamornnm, cjiTij, dtButke*'
vilatr , alüs Kimm et. Uber jogen $aMtt)V «Oft-
fcclum cinnimomi.
^anal /fvafi Xütmdt X>tt/ canalis
ftula. Altrum rß, vo.atuhm Ranne principe
lioribtts hngv'tr unum 05* i iern valet r. Htbrxitum
r^Jp calamum figmficai , Gt*c't K*»* y LaJini
canna ,[tal.canna , GaU cjnuc , German. SUrmc:
omntA, ijvoJjt.it VtepiattdAqVtßdOM uva ßu ex-
lavsla iongwfiula. At? n h m 1 ß tum Joliim TtAtuA/
fed Ö'RanaljC/ Brlg.^Cüütlic/ GalL canaiile,
icx plcbis. Dtfti Mutrm canalicoU , <p>ia urca ct-
n*hi&ioüi<i'viat Jrrehal uabant, oßentatoru meri,
ttß. Plaut velutijordidi homiM* , ficut ctnalu fru
aivtiqvodhbtt Jordidum (eneipiunt ; utpott in qvos
p uTgament* civitatis unMcunq x lonßuunL A jj'/in
yuo j, dicuntur j?aiu)aetl / nc/i j'olkm totmcnia 1 fta
xnca, ßu canoncs, Gaß. canons dttla ; frd £7
ocrealia* i(ra linrea, qvz adpompamoercisin-
duntur, (fnerelf (Hielten / dt qmhm bieproxtme.
Puirtur etiam Belgarum Rcnnep / cannabH , noblt
l^anf f tjwdtm origmb rj/r. Imprimif auitm Lsti-
num cancre 4^ hoenoßro jfrlMf dieividttur. Apri-
cal* tnon cantrtjoiiti funt cannis ,fin calatnis,
indt nobu remmfit Monieren / Di( / chorus muß.
cus * Stanttu Oer/ cantos. //. ganttxinw Dw/
cantri«.
# flnf / jTanff / WC tpropr. non folim tß arigu-
lut , eb camtattm d Ran rled rtiam pro ora * ex-
trcmitare (umitur. einfallen Bauteil / ». t. auf
allen itdtn uno <Drttn/ undiqvc , m omnibu*
oriidrangulii. ÜJ?f cv-.fivt ^ccfanrc / ora ma-
ritima. Hinc verbum ^antf b/ abfanfen/ in an-
guium cogcre , angulum dcfcribere , conficcrc,
rorqvere. jfantUUO,/ X>U > formatio angulo-
■ rum ^aitticht <» '/.angularis, jnculjtuv. an-
••uiofui. X>ret)fan;td)t / triangulus. f3tKt*
f antid)( / qvadrangulum. 2tlin'Tanri(^( / pen-
ugonon. vi 1- iCcftctof. Abhoc jf'antc t>mit fwa
& iiitor ©a»/&Äanrpr lein eine. ■ <i irni .1111.'/
tablinum , dlnbironum mrrcatbtU.
tfanjel/ »i*/ p/ ^»njeln/ Tuggeftw, fugg e .
flum; ä ttmtÜH p urimi U abunt , *vafi jit 7 0l •«
Jr£.'a< editier, q\'tm Catfiodenu aypelUtiucuht fo.
929
930
St,
Wfttm
ret , ciaußra fatentia t ftntßntx
frolMü y f qvht ÄAUJCI h #01
nonfjlumf) vptvr altitu.ivtrm ci) 'cor.frfiitm , verum
ttiam p> vpttr capacitMtm cavam , &t]Vodp!trumq t
anguhta ftnt ßtggtßa, ,
5Tanj(« / jDci: / yra/i (uggeftiarius , tfnnjclfv.
Canccllarius, ahm. mit Caißxntimim Ai. qvxjlor
pal litt y candidaitu p» mcrp« ii3 w. (£r $f 4 Hilf r /
arcbkancellarius. Vue ^aujlcr / canccllam
vicariui. £pffäilt,(cT/auto canccllarius, @C<
r>uiui'd)af[5<- /iwöcmciufc^aftsfanjlcv/ commu-
nionis five communis cancdlarius. lluiHT
fanjIcrV fccundariui, bojie Vicccanccllarius.
#»Ul jCflircn / pf pr. rcticulat im flelerc , transversa
lincäcircumduccre, vel confcinderc, conigere,
vttlgb rrviderr&eenjurarefcriptaeoncepta.
JulNidlcl) / tief propr. cancelli , vulgb ciutceüaria.
EJlauttm tribunal fuprcmum, regimen B'curia
Frincip«, ahkt X>tt Heguratfg. .J£>cffan jclIcP'
grammarophylacium aulicum. S5ricfTafi}c1»
Icn / archivum. kr r.itrt ! an,c llrn / tabularium
urbicum. j?dU)ClIf i) ttiam abufivi dicitur lo.cui
fccrcrus, latrina. Hinc auf MC &OJt}cSco <Jt*i)<n/
invifere foricam.
^\ aniv llili tH't / fvießaliterU Principe t frriba cit-
ri*, rcgiminis, vulgb cancelltßa,
Nation/ five Kanone/ we/ t i*r. Kanonen/
piopter cavitatem non folum appeüantur patagia
oercarum, feu linteaminaad ornatum oereis io-
diu* *lüu cunVUanciU'U/ verum etiam maebi-
n* aeneae , feu tormenta majora bellica > alias
<Btfd)Uty y ®töcf</ funt tmm infim cMHArum.
Quin , qvod S£<U\0T\tl\/ canoncs , pro legibtu&
dt er t tU publuis exin.it fumAxtur , qvod in cbart*
convoluta , &qvafi retuniata conferipta &jervatA
fuerint , a qvfi eß Jus Canonicum , W jUnOM-
llirt ivcr&cn / peti rexmentis obfidional ibus e
(uggcftibus rormenrariit.
tfaiUMiirmtgH&iit/ & *a& tfaiiotmcnv grandiorum
termenrurum jaculationes. £atf £flnpniren
()Crtauf/ loimciiM tacent, hoftis qviciur a tor-
mencorum exploftombus. vUugfaiu'nii'iiiiay
rormemi jactus vti cmulio.
$arg / f arger / f ärgeffer / par«« , re-
nax,avarus, it.frugalis .attentus nd rem. CID»
JllFara/ ^rifara praroarcus, perparcus , tri-
parcui » impendiö fordidus & tenax. (£r Mt ein
VlutfoT 3Cr .».mihi" / extreme fordidus eft , falem
lingit. £>ic 9fcridjcffcn pnb tue Äfften / prov.
Qvo plus funt potz» plusfitiuntur aqvae. l£r t[l
nid) t Far^ / remotus eft a fordibus , fumtibus
non parcit. (£tu Fai'gtr ßili < cocio , nummt-
baGus . auro ineubans , lucripera , aericola. Di-
citur etiam Cirt fai'gCt .J^UIID / invidiofus ca-
nis.
SaVQtnfiMbo* 1 * figrrificatione eß : bonit fu is prov i-
derc. profpicere , confulere, rem familiärem
tuen & parfimoaia confervare , Commumut ta-
rnen funütur pro die avarum , avaritia tervere,
divitiis nimio Mudio inhiare , ccccum cupiditarc
& avaritia eile. CompofiU funt: $tbfaV4Cn/ *
liitlftirtU'U qvxftum taecre avamü , parfimo-
niä derrahere aliqvid , fraudare genium lucri
caufa. (frfiir»)ni idemferitß,xtm familiärem
augere tenacitate , fordibus Ar illibcralibus ftu-
diis opes com pararc. ^prtf argCII / trahere vi.
tarn nimis ccnuitcrvidicando , lucris immori.
9old)Niracil / inoruentepaupertatedemum ad
rem atteneure cne , poft amuTas opes prasdam
avaritia qvaBnerr. tßüXHx^tn/ arid i täte opet
aliis coacervare. (fr faxoxt Licf)f uNn IfiKu
OOr/ingratis heredibus tenacitate fui inicr-.it.
Scrfatflftl/ vitam arqvc aetatem in qvacrendo
argento contererc.
fd)c//rwpÄb|ihd?ci\cd)t: Et ^anomftren/
^ JS^^T^!! ^ et T * lÄarJcV7V«7parc^tenax, aridus.frugalis.re
ftriÄus, Euclio. Dicifur etiam Ä ifrtlin^ / natu
^anonifat/ canonicatu«, bcncric.uni
Canonici. •
^anomren / U*. aub Ranonen [toitflm I nu-
chinis aencis fulminarc , tonarc grandioribut
baiiifl.s. föegcnciUiin^r fanontren / majori-
bus tormentis fc mutud petere. (£inc vf ität
brf anonh'Clt / injicere ferrcos globos in urbem
tormentis obfidionalibus. 3lu? fcr vr tiiDr tlMC»
trr beraub Fanonircn/ repugnarc, c^refpondere
muralibt» loiuicnt is, tfvinpllirt / five biU\\W-
ra rcftrilrior , attentus ad rem , Oudiofus avart»
tiae, illiberalis, eupidior qvam fatis ed. (£jn
& .k 1!: Hfl iir De? f cbcitf nicbr mkW avartu , mfi
cum moritur, nihil reetc facit , vid.fupr. proximi
Iv.i-fiu- v >it>.
Ä ü Vfl 1) et 1 r ic &pa§ Sitxwin 1 parfTmonia, fruga-
litas, rcnacira«,a vidi ras, nimiaaddivitiaspro-
penfio. ©riUlfamc ^argf}(tt/ inexplcbilis,
cccca , incredibilii avaricia. • £ic arijfjf U ift
alt?
93*
932
cßcr lafttx Urfprunij/ mriria fcelerum matcr
cft ommum. Änrglxit unb (rpariamfcit finD
tr>(it ppncinantrr / coro calo diftcrunt avaritia
& pai Ihnonia. <£rir\irijbfif / ibrdiddfima tc-
naciras.
J?ära,ii(&/ & '*Ji*rh.ulemfva4fat$[ aridui,
illibcraJis.cenax, parcc , frugal k er , reft ri-
tte , renuiecr. (EitOJtf huv,l:cb fron,- in faciendo
fumru parcum eile.
Äarp/ wr/p/«* Äarpcti/ « rp io p./«.
&icjfarpcn / carpio oviparu». f2picijclfarpc/
cyprinuj maculofus. ©<fof tcntr Ä»irpt7 cypn
rus clixus
cy prinum
©rn Harpen
£>cr jfarpe p
d)UPcn/ defqvamarc
iilfd>rt/ cypnnus fa«
pu lutum. Dunin. r/? •• Ädrplctn / fcflfl / cypr
nus cxiguu*. parvulus. (£d)iu ii>crtff arpcn//->c*
appellant halccubam ,ir. ödiu|U'r^r»n pci».
JTaraufct) / #aruffd> # £ara$/ t>*r/ i
ZUtpen/ pt/Hf , coracinus, & cyprinus latus
Satt / £arö / Äarw £acn / t*r/
piar.we Äarrcn Die.£ird)e/ eifium,
-vthiculum birotum , carrut , carruca , currui.
<£d)ii'bf am / umrocum, vchiculurn rrufatile,
dicitur etiam JvJfrcfotn / & 0d)iebbocf . £)ru>
der! am / carrui prcli rypographici. §ubr» )ivf
^nfifjrn / eifium oncrarium. glccbrinrarn/
«urruscraticcus. $0lfilW /carbonariu». %t\t
terfarn / currut fpondis initruäut . 90tnUcrtf<
f Arn/ eifium frumentarium. 70? iliFa r ti carnw
rtercoranus. $r'crd)f ilttl / cafx opilionum mo-
bile* «rdu&ilcs. (Scbinbclforn / birotum fean«
riutarium. «ScjHnbcrsTaw / carrut raorbici-
»ut. (^(^uttfam / carrui ruderarius. VrMttf
farn/ ^)ra C^ttam / bijuje , eurriculum, carruca,
GaQi appellant Cha i fc, $9 not iOoj feq-ventei &<frh<
pt/ qvodprcpn'ceß fclla. Tintiimq x poteß impoptio
neminum , k / generalijfunum hoc vocabulum remße-
cultßimam valeat , gra/i <Ac« 0itjf4rn. 2luf
tem Jfflrn fahren / eifio vehi. (ginen tfarn mit
J^ubdabflt/ carrum fand oncrarc. jfantff-
Um fivmficat faft.oncm , eoitioncrofreonfpira-
nonem. ©neit Äarn lufammctt legen/ yhw
galten / ponere fymbola »conjungi cum aliqvo,
colluderc, in caufam defeendere. &en Änrn
fcf rfd)nf t f n / carrum e verrere , & metaphor. gra-
cia excidere , in inridiam incidcic. 9inj)cUa,icr
tfarn / collufio.
Äiirnlnn/ 905/ a&w». vchiculum , cur neu Iura.
Jtarnlcm £p|$ / exigua . & levicula vchei Ii Quo-
rum.
j?t$rncr /t>ft/ ciflariui , carrucariui. Dicifur et-
i*m St&tdXT. SdjicbfiJrnet/ veÄorunirou.
©alif<Jmct / ?cftor falariiu. ^rtidbtUzntx/
frumencarius. 5Bdnf ätntt I ▼inanui. Jöbfu
ferner / pomaxius. ^aut*f 4rncr / mexicorius ci-
fiarius.
iTartlid)( / ddjtü. tjij. rarum , currulis , carrucar i ui .
Sic J^iirrenf)ilf f cÄ in moduin voOabuli.
^arnit/ ©«/e^^arnir/ faccuiu«, manrica.
«Sd)ulfflnur/ theca bbrorum. ^pcifcfÄrnir^
afcopera. Volunt ^cijfarnir / * caro , carnu*
/f/rf , ^Tia formam par-vi vrhiculi , WltB ÄariM
leint f bahrt , antufvißima vox Teutonia tß, ul-
tra AlpM mt Art 05* ori^Lrw«n yuxr« Tjheum vrnari.
merito fuprrjrdtmta.
^UCni5/&cr/ ST impag«, fima, cyma,
cyraatium ! r/i/tm 4 K^rtt / qvattntu capiam , &
arculam notat , ritt drrivatur. Eft mim opus qvod-
aam mteßinum arculahorum , 9 tfvidnn arte tla-
boratum. fficrfcbftCT Statntf/ cymas inrerfar.
Sufpicoretiam, ab hoc B.<Jrni0 AI j^Umiffcl/
er, 4/-J Mjirüö , 5Tarnoffe( / a/t«/ ^o^cn*
brudj / ramex , her nia , qvoniam exubrrat , pro-
mtrtrt , txtubetat, inßar coromds , tfmvam , 5^
mrarporum. IWr riüim üri/ur ftflrnijft'ln / fvod
non Jolltm genus tudi eß ,feJ etiatn exagi tare , cru-
ciarc , ac verbenbus toedarc , ita , ut qvis off cru-
menca habear in cergo , ut Plautut lotpntur.
«ftarrete/ sf^areße / tu«/ arcera , Tchicuium
cameramm, edtdum, carpentum, ptlentum.
ScrgutDte StOXXtitl aurara rheda. Sjßit Der
Karrete faren/ Tehiculodignitacis uri. iU'0 je
mit ftä>$ ^Jferbe n / r beda fcjugii.
^aUf(i)C / ÖiC/ rß etiam h 2U»m / mutato t in \f
peton rum, cujus Jimin. rß jffllf fdjlCÜI/ X>AB/ epi-
rhediura.
j?artautt / (h* Saxtavme i x>m a »«r«/
qvbd rotii imponatur , tormentum antum majw,
Hinc etiam eft Ramb&bfe / machtna curulif.
SicrtelFartnnne/ minorUtubi. ^>albc tfartatu
Itc / tormentum murale dimidiatum. ©uppcb
Fartaunc/duplicatum.
ÄOtfl / *€t/pl"> • Äir(Te / biden«,pa(tinum.
©icb auf t>cn5?nrfJernebren/qv?crcrc, pararc
viaumagriculcurä. fön PcmÄarit l^u^Ircn/
953
alikt ein 3rf crftuDent (tfn / ligonc pbilofo-
pbari.
XatfttX/ Der/ pafhnator ', dicitur ttiam JUrfl*
t)atie/ Iiorculanu»,olitor, agrcßi«. jiar|icil
efl paftinarc
Äart / ^ $artc / Die / p** Äartcn/
charta, papyrus. gtinbfarte/ charra Geogra-
phica. ÄUpferfarfe / *nea , chalcographica.
^rtfarte / ma^pa marina. ^pielf Atta charta
luforia. <£lne n.'.iiji* Xarrc / tafciculus folio-
rum integer, .ftarfe mcn^CIJ/ commifecre Char-
ta*, tfarte ö* tvn / diftnbucxe. 0)ufc Änrfe na>
Ih'ii / ludum cobacrcntcm habere. (gdjlimme
5tartC haben/ ludum habere dtfliparum. &tc
tfarte Fennen / folia a tergd novifle. tfarte
nbljcben/ tollere, $arteausfd)laqen/ provo-
care chartit. i ^\MrtC rtüw dkitur carmen fullo-
n um , pc rtc n uneus, 4/(44 2Urtecfctie. St d Kar»
Ut\d)( I in rt militari frteiatim vocatur braexca , feu
* capfula grandinis f errca. €f n (StficF mit
tetföen gdiltxn / tormentum ferutorum gran-
dine conftipatum.
garten / ßvt in Ut Kartell fptclcn / ludere chartis,
it. fallere , deeipere. £üte <&ad)t wrf arten eß
rem turbarc , turbas dare. £)urd)einant>er f al-
ten / confundere , difturbarc . in vertere , in per-
turbationes conjicere. Ellies un&eteinaitber
ba t.u tiu . mifecre facra profanis.
harter/ & ufitatiiu QSerF artet/ Der/ rutbator.
Sßerf artcrinn / Die/ turbairix.
tfartuug, / mtiüu SScrfarfung/ Die/ confufio,
perturbatio , mixtura , perverfio.
£aft/£aflc/ Mafien/ De*/
• capto. Ü&entelFaflen/ arca polltnaria,incerni-
culum Snttflf a|tcn fpalcarium. födtfatfeil/
arca argen taria. £leiberFa|ten / veftiarium,
arca tertiana. flttUfoftCI / •?«• farinaria, pol-
linaria. "". %4 i|trJ|ti'n / deeipulum »tendicula.
??eifff aflcn / arca camerata. iKfrFaficn / con-
cha, crater. SßcfchlaflCWcr Raffen / arca fer-
rata. tfaflen mit $ad)en / loculara. JTuffch.
fallen / arca rhedaria. Sableifromerfailen/
alias ein &t$cb(Vn / asrumnula , ferculum
inftitorum. £tmt M ffäfien legen / trans-
fem aliqvid in eiftam , in arcä ponerc. $\ afle
rtiampro pecunia/umstar. gemeiner jfafle / fi-
feus , undt fla§i«r / pnefeftus «rarii. Jf afrner/
rhefaurarius, arcariu«, Ö» $$tl pecunia nu-
»craca, argenrum praeientaneum > »/.fifcuic*
Äa_ 934
«rarium. <& tfc mdjtf mefjr in frrr afce/ fifcui
eft cxhauitus. (gOf te^faffen / ."crarium ccclclTa-
fticum. glrmfafien/ arca lacra, fifeus paupe-
rinn. & afie in beredter/ Ucus torcularius.
ttyner / Der/ alih &d>tiiutt/ & Cifd^cc / Ter»
niarius.
ilifle/ Die/ idtm qvod Jf affc / arca , eifta. !praiif •
hilf / arca nuptialis , Tponftc eifta. Hirn iß ./«m.
x>as Stiftid* i ficut h Äajlc/ Ädilleln / arcula, ca-
pfula, eiftula, ciftclia. flrine* Ääftlein/
fivf Äi|lletn / ciftcllula. ^(Jitlein ju fingen/
daftylotheca. ^>eili«jtumf4|nein / lipranothe-
ca. .H öYtKui ttiAm aUA dialetid Mcüur Jtäpelfin/
loculamcntum. €in Xa}i<n mit uiel 5t lipslem/
arca loculata. Sed Der allen t>e^ Kingci iß an-
nuli pala. ^Äide^r/utw^iftdcr/ faber ligna-
nu», Alias 5iaf[letnmad)er, faber arcularios*
Alfter/ ^iftncr/ö'^uilner/ ?cr/ aedituus,
x J 1 1 i mus, myftagogus, *du Jact* eußos. J>orf»
Fflffer / cuftus cedchae vicaneae. (gtabtfufter/
urbic». c ^Ä6|letf/?J?Uflereö/ officium *di-
tui, 85* ÄUflerifd^ / morc »diruenrif , it. -verbum
Änfliieren / i. e. &6(luet feyn / «diümarü
^DDinftlfter/ cuftos racrarii cathedralis.
.S\ 'vi I teil / Da*/ munimentum* municio, fortali-
1 1 u m, undt Lat worum Caftcllum. Eß k Raflc/
avare ttiAm pmpr. arca txponitur. Sic Bei^a vo-
' c4nf puppim 3lehterfafrell/ B*proram SJdrber»
faflelL Lßfr Ab hoc .ftaftellan/ Der/ caAcilanus,
p riefe Aus arcis vtl catrcllt.
^(5jl< / Die/ & ^affame / caftanea , fruSta:
rtßrt trtim ArculAm qvAndam. Uinc tß rox
itdflCOCn/ propne caftancil ▼efci , r/? rnirn n-
buiforcorum, deindtvtrb ßanificat: a aboabftr-
nere, ctbö pareiüt uti, jejunarc, macerare , vulgi
morlißcArtCc. ÄafleOUtig /Die/ jejunium , fe-
rix cfttriales, abOincntia, frngaliui , fobrierat,
cemperancia. (Ein ii a|teoer / parce de frugaii.
ter vi ver.s , jejunan«, macerans (e. ^a(let)i|t|)/
Ad\ parcus,iiiJgaljs, tfadvetb. paac , reftriete,
frugaliter.
tfarj/ ^Äa^e/ Dte/ P /«r. Äafcen/
catui, atlurui. Sßilbe^aßf/ catus Mreftrit .
s0feerfa$e/cercopithetu». 3operfeteÄa^cv fiu
^OPPerfarje/ felis cyprius ,five ferus , prüe nigrit
mAcui'H variegstui. jj)ie Äa$f e§e »ol gifctK/ (ie
tuill fte aber nid)t fanden / catus edit pifcem , fed
aoavuhtangcrcfluxncA. ?0jan füre eine ^atje
M
93)
in €iu}cUant>/ fo nixb fu i>i>cfr mnurn / felis «iam
trao$nurcTcftu»voccmnonmutar,Drov. f&(\,
fc 5fu?cn/ &ie forn !e tfen unD btnDen f r d$en / cari
rruligni , qvi anrenüs lambunr , poftenüs la-
niant Sicfcilf I $C / gazella, animai mofehum in
tubere^ßuns. ftenerfaßc / ballifta ferrea «ran-
dme faucht Rarwrfcbe. 9??ct>aiFiifk/7clis
verna. erwrdfrtfce/ felis autumnalis. ijfocr*
fd&e/ felis civcttae.cibetica. Ex contrmtu etiam
duitur anus, eine alte #ai*e/ tf. eine «Ire ©Miner.
tJ»t> i&Cfterfofce / vetula faga , qvtartt ma^icd
tonüruM eiere pol» eft. # portd appellatur pro.
pugnaculum alciujvallis impoficum , catus, k
cavenJo , i. e. defendendo & tuend*, diüum , GalL
^aJjlnil/ Crttf/ dim. catukisfelium, dicuntur etiam
.{Mfelfityleill / eatulihfeme de cor^lo penduli, pani-
cula, panniculut , nucamenrum. jufus.
Stify wtei7. r/? probibent'h & arcentis : Hern, apage !
if|en / Ort/ felis fcjnina, avemadmodum felis mas
dicitur: #Jtcr.
Stulln/ er £u(_eln/ cirillare , leviter £_T n/ W
fvavitate traüjre ac movere , leviter rädere, k
enim folemu» mukere , \ta ut
frigultunt , _T cum fomtu fubfilutnt , utfaciunt tittl-
iati.
u$cl/ öer / We Adelung / t><» jt^eln / titil.
Uno, tJtiliams. (Er fan totfÄiifjelii nic&f Ici;
t>cn/ levitcr contrecrari fc non patitur. Stitt*
\ii\h\ Wiaw dulcedincm corporis notat natamq x
Uucäm ex re grtui. ©er »erge In mir
trol/ infolentia a mc alicniflima eft.
5 tifjf I ff ' Orr/ t>fe flüßlerin / titillans mas * fe.
mina. gm grober JtiiQcIcr/ pajpacor molcftus,
agreftis.
35 nijelidhf / aJi. fubfulransex conradru fvavi. (v r
Ift md)r mehr Fu^rticfX / exutus eft icnfuexcon-
rreaatione levicula titillante. $Uilklid)i etiam
936
txpomtur ftomachofus, indignabundus. (gr ift
fcfjr inncUQt/ facilcad iram commovetur , ad
tndignationem pronus eft.
JFauj / ort/ er jfeujlein /**?/ aaum/pro.
pfrr fhnilitudmtm oris , eT fliwi »offa ,r ,1 <• ceruai,
ac mute* ctpiat, Bubo, noetua. tojlcln <n fte-
f* <«ops J)rifj/r. (Fi» ©cf du} / otus, afio : J*.
r&un XilUJ ^rsa, circulatorem > ludium 3v' Hu-
mum mtdt. $tc\\\in i X>it/ autem ludiam , mi-
mam !5 circulatricem. (Ii i\\ ein lofer Durd)-
triebener Äan^ nebulo,imptobus, infigaiiae-
qvameft, machmaror, fhtor farrorqve ncqvi-
tiarum. Verbum ^aujeil cum Compof. _h; M
ont dUjen / «or„ : Verberare clii« , (§f «onLn.
'_P^ÄflUd}f sV fidere, demitrere fc.
Äi1Ujl*t / fidens , demittens, ineurvans fe.
Vemt qvoq. inde j?nO§en/ coaqtinifcere, ut c*tu-
Ij^tentti &ventrrm exonersturije neun,*,!. '
&au/ tauen/ gef miet/ mandere, denti-
bus mi nntatim frangerc. Dicitur etiam feilen,
« iff |o alf / er nieftt mebr faiicrt Fan / eden-
tulus eft.dcntibus cibum pr« feneflute conci-
dcrencqvit. (£r ipef gerne ©cfdUfe^/ amatei-
bum mafticatum , prov.de extreme , velignavif,
vel deheatti & voluptuofu. Compoßtafunt : 2|j^ ;
raucn/minutimcontcrerc.mafticationisfincrn
beere. 93crFauen/pr;«mandcrc. QJprgefeuefc
XP|t/ praemanfuseibus. Aietapb. pomtur qvoq.
pro inculcare. SöieDeifeuen / remandere, ru-
rnmare . metapbor. unam eandcmqre rem
fcepius docendo reperere. ©jcberFeuuntj/ Öte/
rummatio. 9^^jf^erFeU(n^e $iere / animalia
ruminantia. 3erfcuen/mafticando confiecre,
Vj€ 3< rfcilUltg / commanducarus. SitPd^ mt*
dUf f tuen / eß fupermandere, ut fi ow, corriaendt
faporn ingrtti Mut äußert grgtii , äjiavid odorati
tut dulcit mandat , qvaliajunt äromata , aut bella-
ria , condit* fltechard.
Äauer/&j?cucr/Ofr/mando,manderis, cibum
molliens lalirl , Sc dentibus conficiens. jfeuei
rinn/ W« / nutrix. Pr*mandens , ©prf eiievinn.
Vollung / Ott / ST DO0 ^anen / mafticatio , rumi-
natio ♦ comminurio , yr<e dentibwfit. ©ef dll«
fe* / roanfum. ©eraute^ rinrirdcfica / pra?man.
Tum inosinfererc.
$ai\\d)t/ *df.& adv.minCut, mandens, mafti.
cant. Eß öTrp/r grßtu &motw maxilLxrim intrr
manduexndum: (fr Fdmmct mir nllcjeif fnuieftt
ODr /commanducantem perpetuö refert.
taubem / freqvenfativum rß k »auf n / fubinde
mafticare , buccam perpetuö inftar manden*
tium movere, it. dirficultcr raandere, ut edentuti
folent. Inde compofitM : Qiuffauberil/ mandendi
finem facere, prasmanfa deglutirc. f^t fnubern/
corrodere , circiunrodere , obroderf . 3crf ,iu
bem/erodere, perrodere, penitüscomminuc-
re dentibus,
tauberer / Oer / tfauberung / We7 y r«uberli*/
ad}. &adv. idetp ßwt de füutt l FäUttoCJ / tau*
ic^(. yerum vok fawxr«/ & fanbcrer / efc
9?«n i etum
937 ^*
et: Am ad maltdkrntum &contimt*m carpendi tibi-
Amern rrfrruntu* , imprimis veri Ad corrtüutnet
trmpeflivai.
^fCt / t>tt I plur. tit JCäfer / bruchus , k RAIS*
ber 11/ fww» omni* arrodit 83" abrodiU SBrumincn
frer I bombui. «XofMfer / fcarab*us,
ftercorarins,cantharus pilularius. ©olDiafcr/
chryfilis , cantharii. ^trcilifafcr / cantharus
xuiilua.fcarabaeus. ^obannwfflfcrUlB/ lam-
pyris. SMufcrleil! / cantharui , "d 4 *""™
S*ir)ienfufcr / bufoniiw viridir Sör.ltyNlfeiV
cautharus,rutilus minor. «Wolfafer / <an«ha-
rus piftrinarius. SOJenen- five (rujraaljtafer/
camharus uu&uofus , cantarcllui.
Äafero/i.r.»&f«AbUf<B/ vonDen Äöfem ttv
itlOttl/ tollere bruchos, iinwdareplantas can-
shari*. Dicitur etüun WMCOU nmc wf*\t
VUIUJ /OiC/ purgamentum , & araotto f*arab»o-
Jf5fc«t/Ö<t/ expurgam, emundam, liberans
planus ab infeßis, venacor crucarum & bru-
chorum.
SUfcriefyt/ *dj. & adverb.ycxminolM, abundans,
plcnuscantharUW fearabaeis.
^ifet / ttt I maxilla , mandibula. Eß a
fcXCO / ut mandibula a mandere. Ober ftfet / ooa-
xilla fuperior. UnöClftfcr / inferior. Dtcitur
9k4nF&*ß*&' ÄClfcn / ffü»m5tcibcn/ r.xar.,
altercari.jurgare. PenU hJUftt f (tvut t cum in
furou dtfcendimtu di3K.fr mutuii dimxcamui, utrtntk
maxül* fatii motantur , oratfr dttoravtntur. A
Steifen $ Äeifcr ' / a l « rcaior « ?wxmf
Sie / alcercairix. jfriflllty / Di« / # Ddö Scei>
fen / yi w Steiben / & ciu tfief / Steif / tfStib / al-
cercatio, concertatio.contentio, rixa, 55
Steififi/Sibif*/ jurgiofus, litigiofus, turbu-
lcntus, verbofut , &adv. litigiöse, contcntio-
sc , vitilitigando , certatim. Compofita funt :
Wt'ifcn/ & ^rfcifcn/litigüievincere.rixando
«xrorqvere. $lu$feifcn7 * ednq*iefcere
6i* Durchreifen / * jerfeifen / coutention.s
fuuem cum omnibus ducere , djflcnuonibus
unumqvcmqvefatigare.opprimere. §orf'&
2Qict>eTfrifen/ cominuarc rixai, jurgia repetc-
rc. Sttit' * Seebenfcifen / nxarura cornttem
efle , decertare cum deccrcantibui. Ubcrf eifen/
clamore * tumultibus pratralere. SDiitunber;
fijfcn/»nic*ftrepere,iuicrmifccrcjurt;ia.
Sa
938
©Cifcr / Mt/ fi*evlur.& ©dfer/ faliva,#im*
ork, fputum. Lp a Reifen ; iraxundi tmm \$ ii>
xofi fleSum/fa , (itm verba ummutant , ffumam tx
ort tgtrtre Jolent. Hinc verbttm (Seffern / & (5$;
fem / falivare > fpumam ejicere , pyrifirtatc cur-
pari » Inde Comfoftta : Qtit^eifem/ edere fpueum,
i.i 1 1 v am rejicere, tpumAnci ore efl'c. uifan/
confbucare compucre , confpurcare falivl.
(öeifer uun/ * ©^feruntjy oie/ uitm qvod Reifer/
AiedUo vMobulo : falivatio , egeftio fpumar.
Oh - rc vi cht & Ciiiff rieht Tpumeus, fpumoius . fife
h vofus , (älivariut. @i'iferid)te^ iWaul / labra
felivofa. D:at:tr ttum ein Reiferer / Oc (^eifci
rin/ DU/ mas & faemina fpumani.
fjJ, »cmu<r parrha , & pardalut , proptrr eonttnuos
fiamotu , jtne dubio iftlfcn/ //ff ÄClftn ./j9j,
vocantur attti tTJAfen/ b7 XV>^^ei in6bcri/ 5: *
r/utm dicuntur 2avea, capella, vanctlus.
Äauf/ faufen/ gefaufet/ ^ fcufcn/
in , . Repe« / emere , mercari , pararc. (£itt
Jg) v l H 3 faUfill / liomum Tibi paiare. Uberfjaubt
tiiufcn / avcWlonc, vrl per avcifioncm emerc.
-Iii' faufen/ in diem emere. QBcIfcif F«1U*
ftn / minöns emere. £ euer Nitren/ magno pre-
tio mercari. 9Ber t»ieh fennt / Ut fauft Did)
nidu/ ncobulöqvidcm tc mercaretur, qvino-
titiam tui habet. &tiir Nuip.n feine/ de einen*
do nihil curamus, prov. dertbut contrmlit, ytlibut
tfabjeflü. ÖCCU um ©elD f »lUfen/ panitcre pre-
Cl6 c mer e. \£ t IV .16 ilH vSilCf f fltlfeil / res abfen-
tes & non vifas emere, i. t. trmniißultt mn t.
Käufer/ Der / emtoe, genfer. Käufer/ & S?eu«
ferin / Du/ emtrix. Unl»erf aufer / a 93orfan.
fer/ propola.inftitor. $ferbNlllfer/ man"o.
J^insNinfer/ emtor «dmm. (£in beßerer / Tri*
fd>erer Äiiufer/ pingvior emtor. StinDifcher/
Bavn|d)er Käufer / emax, emtor facil«, prae-
eeps.
Äauf / ©et / u. Die Staufmu) / ^ 8 JPanfen/ em-
tio. grifeJ)cr 5f»iuf / anno alacris , expedita,
fubit». gantifiimer Stauf/ lanotida/egnis.te-
nax. teurer Änuf/ cara. 2öol|cilcrÄauf/vilis.
(EeblUllerÄilUf/ pr»cipitata,citata. r SJufffauf/
preeibus impetrau. *i>iitF auf f»cr hodjfie Sf auf/
nihil carius c(i. qvam qvod preeibus emicur.
(Srbfauf/ /hv Joöeifiiu// emtio in perperuum
vaheura , perfcAiflima , vulob trretrailabüh , aiii
nomine Ui^Dfauf. Uimjef.ojmci- Sfaiff/ rc(o.
luca.
939
940
Iura. 0/jcn&lid)cr« fivt SRarFFduf / audio.
JOknftfiW/ officium prcuö emcum. J£)dnb»
f auf / prima cmcio , it. vcnditio minuraria.
DfanfdBf/ ^frunbcnFduf / fimonia. BftTto
fnuf / mangonium. aßcibernebmeH iu feilt
^Jferbfduf/matrimonium nundinatio eqvorum
i.oncft. ,OcbfinFdUf/ mercacioboum. Jfy&üi
f auf' cmtio-vcodicio domus. SXcuf auf / pana
convcntionahs ejus, qvi contraftum non im-
plcc, ahks mulcla panitcntiae. Cr cb iii^i au'
pretium vilc. vBtvCinfuUf / etntio limulaca.
£d)dPFduf / l*fio ultra dimidium in emtione-
vcnduione, mercarura damnofa. Unf auf / rc»
inenua. Q&ettFdllf / emtio mutua. 9jdbcT
Äfluf jm reu actus, jus protimifeos. (iiHMö
|U 5tduf bdben/ vcnalcs ex roncre, exrrudcrc
ntcrcci , aliqvid vcnalc habere £>cr JUUf (IC-
betjuruef / emtio rcfolvitur. §23UtCll Ullt» ^ißlC
Verbittert machet Den £dU[7 licen & contra Wccri
cmuoncmconcilianc. ©fn Stauf bflltCB / per-
fiftcre in cmtionc^/urr bcn&duf nd<bfe1jCn/con-
traaui Aare. &CN JtiUlf Ri(ftt ÖaltCtl/ abirc ab
emtionc.
Jtaufbaft / St auferifcb / * Äauflhcbf ia/ «4>H.
emax, emturiens, emticans. Hmc &dufbdftid j '
fett /.Die / emacirai. ftaufbdff fcDB / emacem
cfle. Sed Jtaufljdft efi tiivn emtioni expo-
fitu«.
jtdl!fli(b / * Ädtlfbdr / *djeQ. & Adverb, vendibilis.
ÄflUfba« SBdbre/ merx vendibihi, promrr-
• ealis. 11 t,
9lbF ufen / emere de aliqvo, comparare fibi ab ali-
qvo, coemere, mercari. SlbFdUfuUlJ/ Die/ co-
emtio. 2ibfdufcr / Der / ~r> ZUufer/
emror.
Hitfaufcn / xtc aliqvid parare. (£x bdf ftd) m tcr
^dd)bdrfcbdft (tngrfdUft/ aedcsfibiscomparavit
in vionia. $nrdtif Da*/ prima emtio, jui
©ronmifcos. 9lliFdufcr t Der/ cnuor unmobi-
fium.
$ljffdU|tttV*SÖvfdafcn/ prarmercari, in lucrum
mercari. Prtmncäri ahxi ijvoq^ diutur in Den
EUuffdllen. SÖcrFdllfcr, Der/ venditor m;nu-
lanus, propola. SJJcfFdUf/ Der/ jus protimi-
fcot. ioen 55i»rf.»llf bdbCB/ jure praelationis
gauderc.
«luöfdöfirn/exemere. (grbdtib« nDfciiWdlflUi.
Of tduft/ omnet merecs fuas averftone emic.
€rf aafen / * (EinfaufcR / idem qvoA laufen / emer-
«ari. ÄOttt einlaufen / fiumcmum coäncre.
Cinfduf/ Der/ coemrio. (ft'nFnufcn'nit / Die/
procuratrix peni, obfoniorum emtnx.
gelaufen/ redimete. ©leb wn feinet <5ef<$no,tiufc
lüeFaufcn/ captum feredrmere. JotfFdUfunrt,/
t>ie/ redemtio , rcluitio. $0$fdBfcr / Der / rc-
demtor , lytrum folvcni.
5)titF»iufctt/ conjunftim emere. 53?ir bnben ti
beobe miirinauber tauft/ communi pecumi fol-
vimui rem iftam. SD? itfailfciV Oer/cocmtor.
'BcrFnnfco/ vendere, venire , divendere , venun-
dare , diftrahcrc , pretiö alienare. S3f rFauftr/
Der / venditor. giaeb^erfdufcr / linopoia.
SSirvFdUfunij/DiC/ venditio, alienario, venun-
tlatio. iuTlcnrtic!) *dj. venalitius, renalis«
~$<xt .! :ita 1 itiil / Dl</ venditrix.
i^icDerFdUfeU / retrovendere , iterum emere.
^SiCDi'l'Fdtlf/ t>ec/ recroemtio» retrovenditio.
SLÜictcrFnufer / rccrocmcns. 90ic>>crrxrfau«
feiv rctroYcndens.
3erFdUfen/ cunftari in emendis mercibui,diffici-
icm emtorem cfle . triconem eile, vir JcrFdUft
fiel) / un&n>irb nimmermebriucb^brdB^/ icn.
per cmtnrtf , (ed nihil cmii.
£opeo/ Die/ k Belg. S»open / vropr. mercatura,
nundinatio , ut : 5J? asFt^pci)/ locietas in merca-
t ura ä VtUU/ fvod Beb. eßfocitu , $y Äopen t l e .
tmtrt ,mneäri t icbubodrt <3cfi'llfctv.ft£rK,n&e<
litncj. Dicitur vulgb Alafcopia. j^ppen wri
jam fumünr pro cxemplö, defcriptlone , vn! b
trämfumtum , vidimw, ®T Cop/«. Inde 5ti'pt*t)»
Ild) / - : -*' in copiä , deferiprus , * Ärpift / Der/
dcürtbens , fetiba adrunftus , fecundari us.
^Upfcr/ DOS/ fme plur. JE%, cuprum , vet , ut
ahyvi volunt , »s Cy pr j um , yvt« ex Infuli Cfft ö
jnmlm apportätum fit. Cum verb Kupfer Bf Ig.
Joint &opir .* Äcpen Mutrm fit meretrt , Qvod er-
neßtio ptcuni* fign&t* fit , ffi/tf ex 4rt i rl cuf* 9 cum
ditur , uir oft , cum pMte itigoroforum , ponumU-
>■ v y Rupfer -venire k KAUfetl / five Ropen.
1 \\uui Tupfer/ atramenta incodilia. R upfcc
in ibldttea ijefebldacn/ a»$ mallcatum. £)ie
^UH|t Ül5ftipferitl(tcd>cn/ chalcographia, feal-
pturaaeraria. Sed Tupfer etiam dicuntur imagi-
nes vtl piäur» aen inkulpt.c , tdikt Rupfic*
(luefe/tigurÄ jene«, ifin SslW'itX tti*m vec stur
es c*ld*rium , arummtum.
Tupfern / *dh crcui. ^tu Fupfern (Scfiij / «ai av
icum. iHtffcCW ©dt / Fupfcrne ecclmc^e/
qvalc preiiunittale Tacrificium« fivt t Pro cu-
SRnn üj pieit
94i
5?a
942
cupreis nummis cupreas cancanc tibi miflas.
£npfcrid)t/ ad). cuprcu$,.rncu$, i&metonyn. tu-
bicundus rultu. (£in f upfcnc^t ©C|ld)t / facies
acnca , rubdla , lubuundula. & üpfttiffet (£>(!(/
pecunia atroOu
tfupferjen/ * tfnpfcrcnjcn / i. e. nad? Rupfet
fdjmecf cn, «1 rcdolcre, cuprum fapere. £>cv
Fupfcrt/aeracus.
5tupfer(il1g / ÜCt Iptopr. eß aereolu* , Dummului
atreus : drinde cacabus , ES* lagenuln fiphuncula-
ta. Sedetütm Äupfei'lilig txxatur homo lentigi-
ikk.c f icici , /iic vuIcuj muiro ruborc fufifufi » &
infubidi. MjtH. lipfeiltnijidjt/ r*rum t &idtm
?wiÄupfcri(frt/'JJ.
5?dtim / <t :V. qvantitat. vix , a?gre , difficulter,
propemodum.canrüm non. vjjv ifi Faum JWanjig
2(abr alt / v/ix annum vigefimum attingic.
ipii^faiima^fd)clKn Ftmuen 1 diffiahmö nego-
ciöcfteltuidabitur. <£r 1 j t Faum f)int>ern €>\)>
xtn fruefen njorbenv vix cx ephebit excedit. (£r
ftatFaum angefangen/ vix opus inftimicopem
initium feeir, minimum ultra prineipia pro-
grcfTus ett. jfaum/ unt> aber faum/ vu, ac
nc vix q v 1 Jcm . jd) habe f aiun -Jric qebabt/
tcmpus vix habui. fiel) harr c Dein lS (Jreiben
f aiim (Kiefen/ vix dum cpiftolam ruam legeram.
JDa$ Julius fan (ic& faum erhalten/ aedificium
»gre fe tenet , qvin ruat. 3cf) FontC faum t»as
Sachen perbeifjen/ aegrerifum renebam. #aum
fefjcn/ pcrcaligincm viderc
flaumlio) / etdwrb.idemeßqvodfaam/ jedtärius.
jfilllUl f/uiw rtpetitur y majorem difficultaiem no-
ut: jd) nur räum Faum fommen/ modo ac-
cefleram. flamn Faumlid) wollte c£ anheben/
difficulrer arqve aegre flebae.
mucaxe , per-
~ nuuarc, pcrmurationcmfacerc, «fi«'£tiu|d)eu.
Sftir einem 5Ucü>er Faulen/ commueare veftem
cum aliqvo. Contpoftta habet : Slusfailten / ab<
Fanten/ cinfauten/ vrrFautcn/ omniacumftw-
flki convmiunt. ^(f> nwllte meine §rc»bcit
nicr>t um eintfpniqi-eid) terFaufen/ liberuttm
regno non permutarem. Jnem ein ^Jferi) vor
einen £>ej)feii abfluten / petmutaic cqvum bo-
ve. fant« immuner Unlufi Per 2£oUii!i ein
plurimi commutationcm miferiarum libidinc
Ali faciunc. Sßiet'erFaUlCU/ Jenuw commucare.
FreqventaU jt\lUtelcn / rß fubmuurc. Äaillf l
ttv/ c> Jtautctiu/ tritt raas, öTamina permu-
cans. Jtaut/ ^r/ ^ÄautUlia / OlC/ permura-
00, commmutacio. Et jc\U!tl(&t/ *s)« permu-
tans. föefautet/ * «JJcrfautct/ 2lusi)rfauter^
permucatus. &autid;t / aJverb. daudo & ac»
eipiendo.
Zauber / s^^uber/ ^/ «. j^aute/ ftupa,
l>a» Kücrt/ fo tx>m£laer?0 ooet 4anf ejclrW^
dxlt mi'D /q vae permuutio cum qvxJru vcnie.
€tnc Sciww jUurlj hapfus, fafcicului, maai-
pulus liui.
rer/ vorago,
gurges, vortex , aliis 0miOc!/ iici/i/r rfuwi
Q)Clpe/ & ©Ompc / ornma a fimtu , imir ©olp<l/
ingurgicare.
polten/ inarcus curvos finuarc Cc , curvari, cor-
q veri, gyrare fc , 11/ *ip>äfoltt in vottiabu/ profi/n-
du,hinc'i*rbum8Q\te.vri/ baubari , fttepere, ö*
ein elFcnjlatf / g»llo , baucalium. %i f olfert
mir im £eibe/ inteftmacrepanr.
j^OÜCtn / a Rolfen / propr. in gyrum verti , me.
tonym. autem mtat delirare, indicia mocas menris
edere , in fcrmone & gcAibus immoderatum
efle, dcmcncedcturbari, Ö'jurgari. ©erKan
fpUert einmal / fatuus ifteadiniäniamredie, in
rabicm aguatur, prolabitur in furorem.
Edlerer/ tec/phreneticus, lympharus, infanus,
fanaticus. Ä ollerer etiam eh eqvus funalis , fc«
rodens. ^cUerinil/ Ofe/ delira, rabida muhcr,
Furia ( Erynnis.
.H ollcruiu Mc / (ruhitia> inlänia, amencia. delira«
tiot phrenefis.
5v plleridjt'^;- &*dv. defipiens, infanus, ineptiens,
exeors , deine ns , ftulrc , dementer , rabide,
furenter. cjin 3tüHcrid)ter Sfrnfty/ mens ef-
frenata.
STolf / five ©Olf/ öer/ pl *U Kolft/ er ©o(f</
finusinatis, * tc\t UHiupioptrrtßum, (jvi per-
apittn' in (talibtu aiinuflii* Aavanan. ^eP Q5eUC»
liet>ird>e &di llnus Adriat icus, i/ai. Golfo di Ve~
ntlta. JDer eiejt(IatiiTdt>e ©elf/ finus MageU
lanicus > piepe terrgm Außralem imognitavu
©elf aiias nobü dicitur ein tlTeeibufcm.
jfoWiebt/ frve ©Dlfi4)t / adu rollet folcbcr 25u|in/
ftnuaiui, iinupfus. Das 5P?eer in 03ncd)cu.
lanD i|C |Vhv ©olftebt / Archipclagus finuoGs-
(imum cit.
j^Olfletn/ icreare, exfereare, rejicere , ut fenu
iy phthifiti fotent : itidtm rß i fomtu fiftum \$ üa
cum
' —
943
5Ce
cum folf convenit , ^ va/r die et : Rolrjlari. £)a$
• & «Ire 2&tb fulflerc Xag uu*2ßa4it/ anus Ladies
notlesqve tuflitar.
^elfterer Oft/ & ^ Mfterinti/ We/ fer cator & ferea-
ir ix. £ in alter elfterer / fenex fercator.
JFWicrum} / ote / #oas £i Iftent / ruflri , fereatus,
rejcclus ,dr rejcclio lang virus vcl purii.
Jfcfftcndfjf / «.//.SJaiwkfcrcabilis, tufEens, rc-
liciens, K*: fercando, tudiendo, rcjlciendo.
wertere , remo-
rcre fc . recedere, obvercere , cedere. #ef)r<U
ttuimrfl verrcre, fcopi spurgare, it. compenfarc,
reddere, retribuerc. i&i<f) mit feÜlCH (Si'ban«
fen jii Q>£>tt fcljren / meutern Deunf intentum,
efle. £ie fingen jui-QLTPen frören /»uitumtub-
mirterc , oculot in tcrrain conjicere. f el)rt
f\d) niemanb brail/ omnes afpemantur, flocci
peaduue, nemo curat, cordepereipir, aeftimar.
SKun Feljre nnb irenbe \\d) i rppbm man will/
qvocunqve te vertas. £>ie v?ftlbc fcbreil / pa-
vimentum Terrcrc. JIIC £flU$inntter fpfl Dal
Jfjans rein gef ehret haben/ materfamtlias aream
cfomui converse habcat. Witi jltllt bC|?Ct1 fc!)
Ten / omnia in bonam parcem inrerpretari.
Älcioer Fcbrcn / purgare vefte«. J>en 5Öearf
\ ebren / propr. forum verrcre \ frd tß petna <p>£-
dam publica, qvi mutiert* mpudicä pküuntur.
jf ebrer / &er/ con verriror. jfcbrerfnn / fctc/ 1. e.
ÄebrmagD / Dt« / fcopana. 6<f;orftetoFcbrrr/
camincura.
JTebriing / t>ie/ # das flebren / converfio , aver-
fio i pur gat 10 , everriculum. j£)autf> OnO c fti
bvnhbrung/purgatiodomusdrconcfaWs.
Jtet)rict)t/ Oas/cxverrae, qvisqviliae. Jfebridjf
etum tß tdj. verrens, purgans, verrens. ©er
J£>immcl iff f ebridfjt / Icnft berfcm / calurr. mo-
bile eft , verximr. (fr i|t fcl>ricf>f imt> irenWiV/
tote man i&n babett lVtl! / omnium horarum hö-
rn oeft, ad ommanatui , faltus , apeus.
tfebrlidj / * Aebrbaff / «4feff. mobil n , agitabilij,
agitis, flexibilis, verfuius, SV mobiliter, callide,
afture,
Jferl / * Äarl / See / phr. w« $er!e$ / Mtiovißlma
Gothic* tox , pruAentem , tortem de fidclem no-
Uns , GotbK& ItlandU hodie/u dicitur Jatl/ &
3*rf / *c expomtur Com*. Hoc £erl tß nomen
proprium Karolui, i. e. Heros , am mofu j ,m U
«/u.- v ^cralt /Keraidus. jDer tu b&r/ als ein
ftCti/ loco non cedens, avod (tum RtlUt ftr
944
metathrfjjiatur. Hod« $< X \frrt ignominwfum rffc
capit Ma< Hfl bu »or ein erf? « m * cum«
Zl£ri C ?? t0 \ D,c 'i wr ' 4wn; ift ein fei.
«er Jfcrl/IciiuiJrYcnufrus homoeft. A jjcrl
permttalhef. venit $r ( \l / adj.& $xcüicbt / auftc-
ru S , feveru« , «. ru dii. ^reUicbt ©cmilbe / pi-
cturacruda.
ilabr/ eriTar/ tit/ku^t/tß
^i4«ü, compen/atio, dcisfaäio, jvopuf M /rm W|
TcrfusaiJ ver/ura in arando cum aratro , am in
via cum curru. Hinc dieimw : gine Jfabr tJlbtu
verfuram cum aratro facere. Alu\s tfabr utlt>
SßanDel flihn rß : fatisfaecre alicui , peniare mc-
rita,reftuucredamnum deexpenfaa»
?lbfcbren/ 9lu^febren/ de verrcre, it. avertere, fe
movere, declinare, detleclerc, t^redarguere.
©te^ebern ton einem bleibe abFebren / expur-
garc veftem a piumi«. Una(ü(f wn einem
fl Pfcbrcn/ averruncarc, avertere, dcpellcre mala
ab ahcujui capitc. Ülbrebrung/ Jive 2lu?reb»
rtinfj/ We/ expurgatio , remotio, dedinatio,
avocamentum. $in 2ll)fcbrcr / objurgator,
purgans, deverrens.
I nf ebren/ *©ranfebreil/ aeftimare, adverrere, ti.'
merc, verei i, reputare, animo volvere. f t%*
ret neb an feine äBarnuna, / Aiiqvc deqvc habet
dehortationem. SBer febret (i* trol brau ?
Qyis ea aeftimat > fecum agitat ? qvit eft, qvi co-
guationem, mentem Tcu animum intendit ad
haue rcui ?
iöefebven/ conrertere fc, corrigere fe , recedere ab
errato , refipifcere. ginen Pom 53r)fen mm @U#
fen beFebren/ abducere aJiqvem a vitio ad virtu-
e«m. ^efebnina/ W</ peenitentia, converfio,
corrcftio. Q)eFebrter/Ocr/converrus.
Q:«llFebren/ intrare, inrroire, ingredi, pedem in-
ferre. fjn bie ^vbrrge einfebren/ divertcre,
diverti , divcrfari apud aliqvcm. (eTittfebrunoy
l>ie/ diverticulum, diverforium. €infel)rer/
t»Ct / peregrinushofpes.
^>iti' nnb ber> bin« nnb wieberFebren/ verfarc fe hu«
* illuc. ^crumFebren/ ömf ebren / cirenmver-
tcre. ^injuFebren/ qväm proxime admovere.
^erjuFcbre» / accederc, appropmqvare. J^tT#
nufFebren/ obverrere. ©a* «Rauche berank
Febreft/ fevertratem adhibere.
'33erfebren/ invertere, perverterci transvcrtereV
depravare. 5SerFcbrte Vitit/ perverfa, invertä,
diftorta oratio. 93crfc6rung / Wt/ inverfio.
muta-
945 &
mutario , rariatio , viciflirudo. ^crFd rlid)
murabilis, variabilit* inconftans. ü. perverse,
«liftortc , prave , praipofrerc. Un&crFi'brlid)/
immucabilis.ftabilifjconftans, permanens, per
fiftens.
Sorf ebren/ * ftfirfcbreil/ prarertcre.praetendere,
prartexere, excufationem afferre. 5\nrre!;nnu
tue cxcuiario.purgatio , <LfenGo, exceptio.
2>a* JXflUbe bcrfurfcOrcn / feverfratem adhibe-
ret gravitatc uri> äußere, acriter agcre.
«BieberFebre o / id. eß qvod (Tdj bcfdjren / ömFeb'
Tel!/ * Sltrticff ebren / reYerccre , rcdire, rcgrcdi,
radum referre , retroeedere ■ recurrere. 5Bie«
frfcbruilfi(/ X>ie/ re?exi7o, regreffio, reditus,
reciprocario. UmFebmng etUm r/IeTerfio,fub-
veruo. SBirDcrfclircnfvo^compcnfarc, fatis-
facere , redintegrare , notat. 93iei>erfeb r un<]
fuhrt / penfare , praeftare damnum de intcr-
efle.
S»ffl«nmc«rcljrcn/ obverrere, iorueri fe mutuo, in-
Ticem conjungi, it. converrcre. jju| iiiv.i.i:
Ffbrcr/ converritor. Jufatnmcnf ebrunft / in-
ruitus, coujanclio , &converreudiaftut.
ucen/ f 6ren / # fiefen / eiipe, praopta-
re , legere . prseponerc. Eß a fit) ttn / qv* emm
Jtligo , vettere foieo , ne deetptar. ©urd)S tOi f \<-
fen/ forte eligere, fortiri. ginen 9iid)t»T tu»
rfn/ODerFkfcn/iudiecmdeligcrc, foniri. <gp
nen (lim SJricfUr ficfdV adfacerdoiiumauqvcm
eligere , iacerdotem denunciare.
Stirer/ & Äicfct / Ö«/ eleftor , prseeligeni. Äi<;
frrina/ Öl« / reemina deligent, Optant.
Äitrunay&iefuniy * Äirunay&U/ optio,eleÄio,
dcleftio, arbitrium. Dicitur etiam Äuc / pm<
äurfuft/ Princepi-Eleftor, Septemtir, nuprr&
. *W« OBumv rmprrtt. Eß etiäm #lir ipfk f IrQ«-
ralis Dimitae, Elcttoris officium* Elc&oratus,
Septem« iratuj, &heJii(Jttumvbr*tw. Scribtmt
Rnrf ar|t / tfKur am Cty / ftd pfßlmi . mfi ufm
H) confvttudo tyannica ftc obtimtifßt , effetfy htefe-
. avetdum non id t qvod fit, fed qvod pert deberei;
'verum furdii fdbuUm.
tfurliäV &ufuatius *Bimx\id>/*Jh&" iv : r P on -
raneut , voluntariut , ultroncu» , arbirrariui , ar-
bitralis, arbirrario, fponte, uhro , volens,
lubens. SBiflFÜrlic&Fcit / SIC/ arbitrium , arbi-
tratut , »oluntatlibcra, placirum fpontaneum,
afknfus volunrartua. f(.|)(t 10 bCUltt vü3iU>
f Bf. ciai arbitru cft.
ÄC 946
^Wt l ad), a fd)t / dUle86 rtUm duitmr,
QtOtX & S^erC^ / ?W etUm vidi mßa /ix. 5.
rrans ver fus , obliqvus, Ö"; transverfim, obliqve«
ÖWl'd) fivt J»cr4 gefegt / rransverfariut. &
net / ber einem qver in brnt 2B<q Umt 1 ob?ari-
cator. Darf (gcgcl über nerrd) j leljen/ obhqTa-
rc i in in vclorum. <£inea Qvcrd) anfebe n / ob-
liqvati cCTviceprorpicere.
OOCK/ obliqvitas. ©if O^tTC ItUcn/ We-
rccruribuiconjunclts, non divaricatis. (£ttPdl
bifiQpirc unDDiCiOwrcfutbc»/ omnesangulo«
perreptare qvasrendo , omues foruloi cxcuccre,
pervolutarc omnia direclö de tränt verfim*
Qy>< rieft/ * 3nxridv contr. Qvcxti) * 3»«* 1 *4*
4i7>. qvod (CtVCt:/ /f <i fubßartti-vi ponttur prt
homuneulo atqvc exiguae ftatur» hominc,
qvtfi ii trantvrijim froctrinr five major fit, qvim
fi longitudinem faü*. ßwrtt h* 3 wcr 4 *fl
nanus, pumilio, pygmxut , pumilut , o iron.
fraterculut Gigantum.
$XC\6 1 t«/ p/m. Die .Streife / circulut , cirei-
out , Orbit , yv«i/i &ct?rei<6 / per rr*/. »rci»/
qvodvtilAlurvtgy vm. £tinmclö!rtii/ globut,
iphxra^orbitcacleftit. UmFrct^ / ambirus, c»r-
euirut , gyrut. vrirtf'rci* / finitor , *lüu £ori*
tont Horiion, <£(bhti$/ ambirus terrae. £icr«
Frd^/ Zodiaeya. . ÄU»|rfrci< / eneydopaedia.
©er Umtrcte 3trrcW / cueumferentia.
halber ÄrcW/ hemiifphacrium. ill.KltDflti*/
hmiret tirtutum. Cincn ÄreW fdjlatjf H / frrt
niad)Ctt/ conficere circulum , in orbemaliqvid
vetfare. Uro tiuAi SixtU beröm aeben / gyrare
in orbem. (Ein ^fetb um einen Ärci^ herum
tlimtlldn /eqvum in gyros cogere. ©ic jebn
greife bcö ÜXcmildjcn Kcid^ / decem Circuli
Impeni , videlicet : Francowcut , Bavaricut, Svt-
vkm, Rhcnanui , WrßpbAlüm t inferior Saxortictu,
jfußriaem , Burgundtcut , EleBoricut Rhenanw,
üfitpfrior Saxonuw. (£ül Jg>CTCOF«il/ pfycho-
rnanrium.
.^reifel/ *u/piur. 5Trcifel / turbo , turbe*.
€incn tfrcijcl mit tcr ^citfebe treiben/ rurbmem
flagcllöagirare ,fivf verfare. Dimin. rß Z&tetfC
kiii' trochifeut , rrochulut.
Äreifdun^/ Mt/ tnrbinatio, i arafdrt / furfc/-
n*re,undt (Jff rrifcle/ turbinatu» , fv«<i r/wm frei*
\t\\{ht dicitur. #
Äteillcbt / * Äreifriitbl / *dj.&adv. circularit , or-
biculatut , slgbofiu , ü. vcrticomi . £i tjl mir
947
5te
5?c
948
qan\ Freifi'lid)f / omnta mihi vidcntur in gyrum
circumagi. yf.Vcircinnate^orbiculatim.
ÄTCJfctl / * ÜiuFcf ifcil / in gyrum ducere , deferibc-
recircuJö, in oibcm torqvcrc. (Einen JfpafiU
limfrcifm/ leporem circumirc,<£cufli r/r4m&m;
frrtjat.
ÄrcifMiivj / Sc UmFrrifuug / t>«/gy ratio , circum
dudtio >circuma&us,circuuio, circinnaiio. lt.
circumf crenria ptrrrnetcr , peripherra.
^reß/ tftfrefic/ we/gobius, fUviatiiu pißu,
avia nMtanJo gyiitafdcit % aliat Ärcjjlütg / 1>« / 8>
Schnutl. /tiitj auttmptantafvoqi efl,
r.cmir.r nafturnum ; prr metätb. S^CTÜ I ut ^l ilfl.
f er$ / nafturrium aqvaricam. ©arfftlf ref / na-
(turtium hortenre StA hoc fönet* nit a 2Uf}/
außrrui.
Stirn / f etmen / gef eimet ffim* etiam
nznr.uUii FctMten/ pullulare, pullefcere, pullu-
lafccre , germinarc , gemmare, geniculare , hcr-
bafccrc,frucicari. Hinc cvmpcjtta : StufFctniCrt/
expullularc, qvoJttiumauiUimCll'lieitur, &bt>
fcinieo / proßcrminare. .pcr»orFiiinen / fru-
tueuerc. ^ÖicDcrbcrcorFcinicn/ rcpullare ,re-
pullafcere , & revirefecre. Q3erfeillicn /adole-
A:crc , 1. e. litm turionei in ramos vel ßolontt abeunt
tfexerefeunt. 3crfcim<ny etumpere, emergerc.
Qai ÖCtrcobc jerf Cimet/ franguntur Truges.
Siixm/'OCV/ yOu^dltlC/ cuno, gcrmcn.furcu-
lus.propr.cxtrcmitas oranis germinans ia plan-
us, frgete, nie & arbonbus , cujw dtmin. rß>
$06 StritttUin / oculu* , cubcrculum , gemma,
gcmmula, pullulus. AdMC/MtV ttiam tß cxc-.
na , iacifura, atks $immc/ <fvia aperiendo gem-
ma pulamir.a , crtnamqvafiin arboribm &vittbtti
facti, terra etüun proiermmatione plantar um Apen-
tut tftfeinditur , *li<r\antiüumq { dekijcit.
S\ t'imwKl / Vit / gemma rio , germmatio , f rutica-
tio. /'. liilura , incifura. Duitur tiiam Stimmt.
Stt\mid)Ü a.{). &adve/b. gemmans. pullulans, ptil-
Juljftens, geniculans, fruriccfccns, tuberans,
Zcmmatus, geramouis, gcmmifcr, ü. altä ftgwß-
fjtnnr , (erracus , laciniotus , filius, ineifus , alüu
Ximmidjf. "
UmiUCl /Wfirteplur. cuminum, Beirrten/
tj-vbd ficile adoltfcat.^ gettfummd / cuminum
campertre ffipm lieber Hümmel/ cuminum fa-
livum. djmarifilUUlKl / mclautbium. <lßic;
ftnlümmcl/ carum.
, qvam hoc Kctrtt / antiqv*
vox German., genui , prolcm , lobolcm , & pro«
fapiam ßgmficans , atq^Vbx hxcvera radix eß vo-
. cabuli : SRitlb / *(»/pl. 5Ttnt>et / infam, puer.
nuella, partus, natus, fobotes, prolet. ^in<
Der / liberi , pignora. Un;nf ii] / un&oüFiMtinilid)
^iHD/embryo. Ungcborne^inD im Sftnrtcr»
(t'tbc / fecrut. 5CiitDcr {engen / liberot proerea-
rc, fufeipere. ^in ÄinD tue QBelf gefahren/
partum reddere , facere , eniri , parcre , factum
edere. ' (Ein $itlb tüealegen / intantem expone-
re. 5Inferjieben/ tollere. (Stillen //"'-feinen/
ladbare, lac pr<cbcre. (Enttoebnen/ ablattare.
^SinDeht / fafeiare. (EinnMnDeln / fafcüi in vol-
Ytre. 2lufn?int>eln/exfolvcre,cxfafciarc. ^tll«
ber flU5It)erfen / infantei exponere. ÄinDec
vertreiben/ abortum procurare. 0!>n.'.\ui
Der/ improle«. sjJcitfeugenD Äinb / collaäa-
neui. ÄinD'/i'c^; ufurpaiur pro hommc (implici.
3br [et)D ein recfyreä ^inD / ipfa es fimplicitas.
3<j) »in ber (Soeben ein ^inb/ hebetior fum,
qvamuciftaintclligercm, tngenio minüi per-
fpicaci laboro ad talia perferutanda. lt. vom.
■ turhxjpvcrißiee pro perfoni amatl. S^cin^inb/
amica roca , animamea ! ©ie liebe" tfinbrr/ vir-
gines, puellx amabiles. 9ln 5rinbe^|tAtt auf»
nebraen / adoptare aliqvem. .^iuber b^ben/
liberts florerc. Kee^te^ Stint 1 filius juftus , lc-
"irimu«. Crftjebemei 5Nnb / primogenirus.
^rc^e^inber / liberi puberes, adultä müre,
grandes natu. &inb etiam a rußieii vocatur pars
agri exnbcrans. Hinc : ^cr tiefer bat ein tfinb/
ager rumec. Slffep ßve üftacbflllb / pofthumus.
Söauer^finber / rufticorum. SBftrgerfFinber/
civiumliberi. 55eid;»fillb/ confeflor. Settel'
finb/ in f. ms paupertinus. ^mber^Finb/ ne-
pos ex'ftivrc. c(I;rocflciefiltb/ neptis ex fo-
rore. <5rnber» unb (Sebivcftcrfiubcr / fobrini,
confobrini. Dictintur etiam Ocfdnrtftcrftn*
tCV. *B(I)n)C(ierFinber / marruclcs, exduabm
ßroribw nati, j^inbelfinb/ infans expofiiirius,
projefticius. C^lüff^finb/ alb» gallin» filius.
>Dt*r)cnfitlt> / pucr fcuiilimui f amantiflimus.
Jput'ettfinb/ nothus, fpurius, vulgö-qvxfitusi
3lingfrauFiilb / parthenius, naturalis, illegi-
timus. ^unFerFinb / puer nobihs. tfinbeä*
finb / nepos , neptis, llnberf inbe?Finb / prone-
Eos * pronepiis. (iebfinbet etiam appeuantur,
aftaxdi. ?3fanrclFinber / I>bcn per fubfeqvcns
^00 maui-
949
95a
nuuimonium leqitimaü. «SRenfctJcnh'nDct /
f\ Iii hommum. äRilttet finb I dclioum matns.
gicbcnfinÖ/ ÄeMfinb/ exconcubini na-
tu» Öbnf UlD / 01 bu$ , orbarus libcri» > aliud rß :
tfinUlltillb /filtus perditus, filii nomine indi-
gnus,immorigous,de£ener. eoiltoa,stjnb/die
Dominica natu«. €tabtf inb/ originäres loci,
^tu&tfinbcr Ahbttiam prodigi, qvi neqve icm-
pus ncqvc fines cxpcnfarum habcnt , dicuntur.
WPgCHlb / cliem . curandus , A curanda. E.Mb»
UnbauUm tß popularis. ©ticffinb/ privignus,
ä priTt^na. $eilfel$fiob/ prolei fatan* , fihus
fcelcratiflimus , ad dedecus patris natus. £11
ü,enbfinb/boi)aefpci filiui, ingcnuus.adomnia
fumma nacui agecbjelfinb / mfans fubduitius,
fuppoficitiui , vuUb (smbicr.ti , Wecfipflbilg«/
Rftlfr^pf«. SBOtM / homo feculans . levis,
vilioris tioccdc rarin». inxuriofus. SßtfdKU
fuit» / infam a maire lecena. 2öaile nf inl) / or-
phanu*. aßittmcnf inl) / matrimm. 3Buni>er=
finb / pucr admirabilit. SBtinfd) five a»KK
tVUBfitC« Äinö / filiui adoptitu*. 3MRi
film« ir*.
S'inMcin/ dtmht* *M/ infantulus, puaülut, puclla,
filiolus, filiola, parvuli.
Äinbern/ more infantum fegercrc, inupientem,
imprudentcm eile. £0 finbtrt fuh mc!) mit
ii)m/ puerihcer agir , ad res lericulas* inanes
(c confert. €< 6at fid> nun mit bir Mftow
bert / aha vita aliot mores poftulat. SB wbCt
tinb<M/ repuerafcere, repubefcere. SSerfin
bern tuittm mo :b nolat excedcrc ex ephebis , mi-
te« relinqvere : m©.# ob feneftutem defiperc,
obliviufom dt dchrum fieri.
Jt inbcm/ dinlur 4 RinDltfrt frdtciput Autem kStin
tdtilg / fcdoBomk ,feufrßo paerowm innocentium
jt>4 die furvtnu homine* p*r nicos cum ferulif ta
gAAtur , MC obvics yvoHfr ftriunt : Eß igitur $tll
eelW/ virgi» eaidere.
^inbereg/ W<« lafci?ia,proterTia,inepn*, nugx,
petulantia , i/. ftulmia, fatuitai, vecordia.
tfl IrtUlcT 5tinb<rct) mit if>m / puenhs homo eft,
puerilitcr agic.
liut bfit/ W«/ infantra, pnericia-, ineuntisaetatu-
bc renerius. «RiuDhm be$ £crfi<Uti>e$ / mtan-
ciaincdlcaut, inopia confdii. ü?on KmotK't
(III / a teneris ungviculif. ^
Sintifd) / & Äintbaft / adi.&ädvtrb. pueniu, er
pueriliter , infantilis , & infanrnlomnr more.
fiiuDifd)e 6«ftl / fuülia, inaoia, pucnh«.
5iintrd)cö ^leii)/ tuniea bxcvior. ^inDiftbcv
QScrftanö / Judicium debile, ineis , corpens.
tf ilt&ifie Qycile/ puenlira».
St inMid) / *d\. tiaAv. fihahs , & filialiter. Äinb»
U<&C iicb( unö 2rtUC/ filialis obfervantia, venc -
ratio filiö digna. SttnMid) bitten / demifse , uc
filitim deeet eogare. ^illMl(J)f glirctt / metut
filialis.
Äetn / feiner / feine / feines /
compar.&fuprrl. nulhts. nuila, nullum. Smt
dubio vetät *l etn ÖT ni*t/ feu veteii potim Sa-
xonito nkcsb / 1"°°^ '^ em r ß ac oon • itd ' ut 'If' 1
UicabCtn / non unus , pruAplvr. gfecen / flWfcc-
di'eq. in Brlgiö uiemvAiri , qved nullus. ÄciOf Tt
nemo. Äci« ^Itt«/ »ihil. Äciwr bürfie ft?
tubn of>nc t>i(fo / nemo , nullus hoc auderet pr»-
ftarc , praeeof te unnm, exera ce unicum , nifi tc
exccptö. Jtctncr unbcT beuben / nec ullus, nco
alcer. JTcin^ linbfT «DCH / nullum ex his omni-
bu». itnnc 6 Q^illb babtn/ vacarc culpa , extra
culpam e(Te. jfcttl ©dt babCCTV indigerc tre-
c um j , imparacum i pecunil efle. e:- tft ihm
f i'incr «ik'id^/ eö pervenit , qTÖ lon»iü« non da-
tnr. ^ctmn9)?annbalxn/innuDtamcne.
bat feinen tarnen / anonymusett. 2|n fetuein
£iXtf nullibi, nusqväm gentium, jfeine^fpei^/
nullamnis. ^iini 9Bcnimq haben/ domiciliö
carere. ÄCtnc^l« b^ben caclibemelTc. ^it^
nc o C it hoben ono carere. Äein fJMtitf Ijabcn/
fbrtunam obftare. ^cj) bflbe fem ^lücf - for-
enna mihi non fuffragatur. A Fein fft aA}.
Jfcincrlct»/ nihil, nullus. 9Uif feinalen 2öene/
neqvicqvam, plane non, nullopaftö, mmimc
ommum. ^einerlei) ?>l«&t / n< u,la qvidem
lex. Äctnerfen @ad>eii/ nihil omnmo. £i
ft'tefcudtti fttnerlet)/ diterfifllmum eft ab
his finguH». keinerlei) «ffierfe mad?en feeliq/
nutlä omninö Opera funr mentoria. ÄeineD
len @ifd)!ec#ti/ nec Tir, nec mulicr Eß &pciti-
cum, ftrfmgfClt nuü tas , mgAtio rtrum,
"Die Jteiniqfcii ber Sajfnrbe / indignira«. ©ic
Si'int'.'feit fo 1 * ©Jfe^/ lumnw penuna.
ÄCnn / fennen/ 3*^nten*Mnte/gefant/
* ef emtet / no . iflc , nofte , cognofeere , agno-
feete. 3<& fenne ifcn »cm <Se|td)t j novi tum
de facie , faciera ejus recotdor. £)ic ÄnriC
fennen / chartarum folia dignofcere. 5ltmt
^reuttte frnm nrn nicht / pauperubiq^c jaeet.
Sumn wir emanber nicj^ mebr 1 jamne uce-
fik oblivio mci? Söir miipcii untf be§cr Pennen
fl'ücn / majus expcrimcntum inter nos rcqvi-
ntur. i£r f CllllC jlt »»1/ pu'.chrc eam novit , ex
omni parte cogmtam habet illam , commer-
cium ei fuit cum illä.
jtenner/ fcet/cogmtor, feien«, cognofeem. Wa>
turfcuner/phyficus.
5UntnÜ&< 4 tfciuwn^fct«/ cognitio, agnitio, no-
tun. tfiiitnüü oiMuiiicv vraebe l)at>cn/ noci-
tiam rci habere.
$ entließ / Pcunbnr / adj. & adveib. nofcibilit , CO-
gnobilu. <iv i(i qat Fcii tlicf) / vultus ejus facile
difcerni poteft, nofcitaripotefr prae aliis.
. : h tl id)F ci t & ifcnrbiTrftit, 0«/ notio, cognitio,
fi.cntia, nou, chara&cr.
jtlillb / adj.&adv. notui , manifeflut, perfpieuus,
obvius , exploracus. <£$ i|l ieberman Funb/
inter omncs conftac, omnium fcrmonc celc-
bratur , paUmcfr. tfunb tuhn/ aliqvcm cer-
ciorem faecre rei alicujui.
Äutlbcn/ feifcitari , &compof. £)urd)Funben / dii-
qYxrcre,pcrv.cftigare. petcontati. (£rFnnbcll/
cxplorarc. (ErfintDeJy explorate.
jjuilbc. dt JfmiDumV OU/ notitia, idtm yvo.i'&tnV
öftg / /ri ÄUnt)Cn ffw»» /«nr noior« con/rit,
cornmettia inier fehabentU, it. ufus,COnfvcrudo.
commercium, ©cfcbicfcrfinrtc fhiftoria. VIT
ben fn* Üßclff linbC/ geographia. .©cficbtFlM-
De / phyfiognomia. BcdturFlUlbe / phvfica.
VrtcrnFunbe/ aftronomia. UrFuilbe / docu-
ment um Ii terar mm. &3cl t»cr)6l}C Üf llllDc, ■ plu •
lofophia.
JcillMC / ÖW / i Rytn / -vrtußißima vox German, fe-
xus. 9tad!) bcober £linnt7 pro utroqve fexu.
Jtimbi^ peruus, gnarui. intelligent, SBeiti
funMa ' cclcbcrrimus.notinimus, luccclariui,
omnibus obvius. Dkitur etiam ©tflbt« ?<inb<
JDerfTunbiA/ in civitate, provincia, pagocogni-
tus. UbdfunDig/ male Informant* , haut pro-
be edoäu«.
£miMid) * FunbboT' adj. &*dv. i.i qwd furtttcj/
vulgaiui , eclebratui , pervagarus, jaltatus , {J. -
publice, trKe,'luculent>. aperte, propaläm.
UtfunMieb / ^«u'Qrfunb bcjjcn/ in huju« rci
memoriam.
^unt>fd>ifr / T»i€ / prppr. id. (pfoi fonfre / corrfve-
rudo, ufut, familiaritas, commercium, conver-
tatio. lu.ie jtunbf(l)aft machen / confvetudi-
nem faecre, ad familiaritatcm alicujui fc ap-
plicixc. €incn in feine tfunbfc&aft nehmen/ rc
eipere ».admitecre aliqvem in familiamatcui.
.Dewde jvUUbfchaff ttiam tß teftatio , ceftimo-
nium. Äunbjthafr übet* eine ©ac$e uchincn/
teftimonium rei ali cujus fumerc. lt. inqvifitio»
perveftigatio, indagatio . cxploratio, fpecula-
tus. Hmc funbfe^nffen/ & funDfej)af(en/ cxplo-
rarc, fpcculandi.causä vagari, aditui viasqvc
.pccqvircre. illugfunbfdjaften/ & erfunbfcbaf'
ICH / fpcculari, .explorando cognofecre caftra
•hoftilia. 5f uabfcbamr / Der/ cxplorator , (pe-
culator. ^UUbfrJbancrilin/OiC/rpcculatrix.
5tlinbtl)en/ i.irm ip ifunDCII. Sfdcompnfita m.t'k
in ufu fiuet; ?lm-f u\<n (frFunbigeil / mvti>i-
earc , exploratum habere, cognofecre. j^Ul'C^
FjUlbi^eil / rem penittflimc rimart.
^bhllibiiKn/ denunciarc , enunciate • indicare,
macifeflum facerc. Cf i\v,\> »umi bei S\ .uijcl Ab'
f Üubigen / c fuggeftu aliquid paiäm facerc. "üb
fuilblijungDOn berÄanjel/ proclamatio eede-
fiaftica. jibgffunbigte töe|c^e / icgcs publi-
ca tSB.
Ol ii f iitiiM ■ ci! / annunciare , denunciare , notum fa-
cerc, indicere folennitcr. QlufiUtbiGUUQ b«C
@rrofe/ iadiclio muictT. Slnfmtbi^iiud frolf ■
fJ)CrQ5otfd>aft/laui nuucii fignificatio. Idrmtß
^erf ünby cn .• dt Serfuubiguu^. Sed ü>c
(unbi^en / not*t vaticinari , prophetare , divtna*
rc, prxfagirct futura przdicerc. SSoroci füll ■
tMiUHUW difinauo, va ticin i um , prognofiieon,
augurium.
^cFennen / confiteri ,-fateri , agnofeere JßcFant
m(ld)cn / norum faecre , nottücare , infignirc.
Qvhiif fenn/clarere, inclarcfccrc. %cfi1Ut um'
ben/innotcfcercinclarcrc. ^ä.utt * bchuit
It(fj/ aJjrü. not us i perfpieuus , mfignitui , nota-
biiis. ^eFitlMflß / confetfio , prot'cilio. JßC-
FenfliebFcif /H.yvod Q^cfcntnfif .
©lirebFcnncil/ pernofeere, per teile, penttui dr-
gnofecre , intcrnofccrc , introfpicerc. ^Hi'(l)
unb bljrd)f Clinen / intime pcrfpkcrc.
(£rf ennen tjrrrfr. rfifcire , optime tenere-, rem per •
fpeaam * cogniram habere. Deinde invefti-
gando'eV explorando cognofeere. €rfcntnu§/
cognitio , it judicatio. 9Cc(hflicbc(fe[clUimK/
fententia , decretum judicit. ^rFiRtnuH &QI*
tC6 / notitia 8c cognitio Numinis. Sed txU\V
nen rt!*mpudicedi(Uurde*Ru venereo, cognofec-
re feeminam , coire cum muliere. Tandem ttiam
trffMfll/fp gratiam referre, memorem e^e
benefieii , dignai perfolverc grate» , meriti« rc-
ObP ij r P on *
953
9S4
fnonderc. Diaiar ttiam ->a uFbat'Ucb er fcniK u
t£rfentntl(j / bencricioruiu memoria, gratitudo,
mcrooratio. (Erfetltlid) / gratut , bcneficio-
tum memor , menta agnoicent. (£rfi'Utll(r)
fett / id.qvod €rfentnü|j/ pcn&uio, graüarum
aftio.
^crfnilicn/ oblivifei , oblivioni darc, cx animo
ddere, cjiccrc , propr. non ampltus agnofeere.
Diaiurqvoq^ Unternien / non nofle , nefeire qvis
a'iqvitht.. Unkf illlC / ignotu», obkiuus. in-
v ogr.irus. UllfCHCiltb t 'ß »U c t CU ) UJ fpecict no "
bis cxcuhr.&qvi dignofci ncqvtt. Unfeiltlid)
feit/ defeftutnoriti», infettia, ignorantia. Uli
K UCttV vulgbincogmtb ,non taiis notus , abfcon-
ditusi latent , debtefecns .obfeurus. Uncrf an-
te vr ÜllDcn / peccara jncognita, operra, tc&a.
3£ict>crfcnittn / cognuionem alicujut in memo-
xiam revocarc, xccognofccrc. -äUicberf cnimij}/
recognttio.
Jnerfennen' adjudicare.addicere.- (Einem batf ©c»
f .;;-!'. i! i: juerfennet!/ cuftodiam alicui dcccrncrc.
3lUVh'lUnÜ(j / adjudicatio , addiöio.
51 Ut\\! ^ÄUnjCl/ hömo fapient , expertut , pc-
Titus, 4 Jllltt)/ß5'i/fl nm eß c ontratlum a <?linrai)(/
Conradut , fed a nvfctnav f fivefriendo vtml. Hirn
jflinjniann / prteftigiator. Aliud/ß tfunj / ap-
ptllatio pot cor um , a fono & voce eorum confiaA , t-f
ttiam ad hnminem rrfrrtur. (gfo OTObf r Ätinj/
agreftu , ex grege porcorum.«
Scrb/f er beti/acf erbet /inddere, fein.
' f crb<n / notare , obfervare . »mputare , adver. j J u ™ natc » ü e "? W™^*;
>!) null t>ir i\ 6 iilnw Alf CT
»Die ^Iffdjfcrbcy fiflura , htatut podjcis« ©4»
QCniärÖCIW ferrarum cren*. dentetferrati.
j?ert>lM4 Öl«/ talliatura, filb'o. fcidio, incifura.
I J('Crl>id)( / adj.&adv. crenatut, rimofut , fenatus,
fitrüit, fctililis. ©Ünf crbi(t>f/deprgn, rui arida
inttr natu turpis htat an tu. (£ jn fer bitfyt üRf §fT/
cultcr cremt obtufut. jCcrbi(^t$lat/ toi tum
ferratum.
.Rcrbcl/Oct/ ch?creophyllon, gingidium , obfvlia
ineifa. Vidt tarnen fupra in voc. ^ttrbc.
$er$ / WC/ pl ÄCrjeit / candela , fax , lucct-
na, lampas, tnmyxus. J^)cd)iCitf erjf/ taeda ja.
ealit. Vf id)cnf crjcil / Mamma rogalit. j£pe(fc;
ffrjC/ fax picea. 9Bt1f$tf CW / cercus. ^inm
mitöcr^erje öic treppe binab!cud)tcn/ lumen
aticui praeferre per fealat. S&ct) ^cr er; rer-
f aufm/ ad candclam vrndere , ita ,ut,ft puß ulu-
mam licitationtm antttfyam ah^vk ammofur
prtetdentem Juperet , candela extxnguatur , fcwir po>
ßremo lieiiaiori ru addicatur, -
Äerjlcin/ÖÄS/iim. facula, funalia*xigua. ?{ctt^
(^(Tfenlcin/ candclae fumalct, bacilli foinaci
atHricaodi.--
jtcTiCn/ ^melius bcfcTJfn/ illuminare, collumi-
narc , pcrluminarc , facem praelucere. Qü$
9«njC Jj)aut beftrifn J largo terenarc igne do-
mum.< ^ntferjen / fort, luminibus offiecre,
candclam extingvere« umbrit condere.
Q5tFer}ung/ MC/ t]luminario,illuftratio,illuftra.
mentum.'-
natus, fil-
tere i aucupari
ben / ootam hutc rci apponam. SDct 3ßtrt fall
brafc <1llf Ctben / caopo iftc creta appnmcucitur.
Sllifitfcrbcn / dtflmderctdifcindcrctrimati. ©ie
> l.i : 1 1 . riefe-? & rauts fmD aiMgeferbet / foha
hujus plantat Terra ta » Jaciniacafunt. ^hI'iV
ben / idem (p>od TünVetbiti / ; taleamfecare t erc*
nam facerc. QSerFerben , p»cpnrjimatexplcrc,
yvafi juef Cl ben fed WVf erben freqventer ufur.
patur pro dclinqvcrc , peccare , errarc. (£t bat
ti mit ihm qani »erf erbet / c gratia ejus excidit,
extinxir, deJc*tt grauam apudeum. 2$ei'fer<
l n;ii; ' errattim, deliclum i Jwfio , oflfcnfio , of-
fentä. 3crf erben i.idtm qvod'&vßl erben/ d»ffin.
dcrctdifcindcrc.
5tcrber / t>cr /feAor , fecant , difÜndens , tallians.
fteibr/ X>UJ «cna, fuiura, talca, xima } hiatus.
Äctt / b" Äette / pi. *te Äctteti / cat«™,
torqvcs , vinculum. • (Sifeme ^ttte / catena
ferrea , funiculus ferreut. Qm'iü ene / filbemc
Äette/ torq vit ,frtt circului flexihs aureus , ar-
genteus. fenen in Stetten fällen / fn flehen/
conjicere aliavcm invineula, ca:cnä conArin*
gerc. . Serjptinbliearan ber^efte/ camsca-
tenä alligatut cft. vftf Ik-ii it .•iKuiani'cr / reic
eine Jiette / concatenatum cft. ©urd)brcd)enc
Jtette/ torqTct calarut. 93on Jtcrttn erWien/
catenat frangere, folverc.
^InaOfette/ Di« / catena ultrix, gravior. ülrmfetä
te / arm. IIa. 25ein. pufferte / pedicae , compe-
dcs. ^lautfctte/ torqvct fpönfalitiut. 3be<
mantfette / vinculum adamantcum , adamas
textut. ^ienftfette / nexus ferviUt , vinculum
olEcii. l£bvfette/acxusmatrimonuiis. ^reunD'
955
956
ffaftltttt / ucccfluodo. eOrfufrtio corqvcs autfcfccrn . toud) t*rfr$cra / i'e&irium vocj.c,
auratus. ^r*>ef CIt< / torqvcs aureus nodolus. Iixictcos inlimuiarca.'iqvcm. jjorr'c^crn/ fub-
^-.l*fctt*c/monile,numclla. fyuUtlilit/iuius mdc aliqvcm hairctuum appcllarc , hacrcliu in
ferreus infam«. j£>CijcliefctfC/ 1\< btthtto vin- malcdiais objiccrc.
culura cord.s.amorii. ^>finiuf«iC/ furhamen, Äderet) / tlt/ hxtcüs , fccla , fchifma , vrava de
9)vUiicrfa(C/ torqvcsfq*amaca. tlxayAUlW r<kw dxvmü oftnio. ÄC(JCCa)nmi^[cn/rcligio-
catena cingularia.
cena adftnttorta.
(Spauuftfrif/ futrlamcn, ca
S£öl)if«tr< (äapciifctre/ ca-
cena transterfaria. SCaacntCflc / catenaeras-
iior. 2i>UIlt*crf CtfC / ^iin ifcirc/ corqvis flu-
pcndilabons. aautofricc/ ia.ciiuim.
$tt.llx\n< Ddö / dmm. catenula, carclia, caidlum.
Vetren ' catenarr. tfufitatius f^thtt(H /• catents
neu» lurbarc , infiecre. IgUUT jCC^CTOf ftMjiWi
gilt, re&acalicuiadhxrcrc, pravcdcrcbusdivi-
ms fentirc. jDtri* eueren UbU'Wtifcn / convin-
cere aliqvcm dehaereii. Ht m.lrf)! fld) i 1 £*
TjCrCl) tniljaft / feel* fc alligat , eft in ca hxrefi.
<£l'itCQCl*CO / dogma hncrefiarcharum. aCorC*
v / procrima , critica verborum damnata.
CullS dcvinc.rc. _ l£mf«<Cli/ in Cippum mute- fchilmarirUi.^i .«ff..*,..
re, compedes mderc. (SlUfatCn / vmcula all-
em folvcrc , vineulis levarc. ^3ttUl((tl / yUm
qvod Xni Öf iCtuFcitcn / conftriftirm teuere,
cacenas obdere, obferarc catenis. Uillf ctCCtt/
3uf.imnifnfi;(ttn / conneftere , conunn°cre, i. ,
irretitum fun.culis ferrcis tenerc. &f4JIUttr«i &<UfOy fCtlfCnCtV f CUfcfrcflCt/ adjtB
fefiifmaucüs , ad). i$adv. harreucc. £c$ONföf
tit)t( 1 do&rina perverfa , dogma pnnctpiit re-
iigionisChriftianxadvcrfans. £c$ftif<(tS&&f
d>cr/ haetecicor um libri. DtcUur ttiam U'^CD
baftig.
t'.caccnacus, corqvatus, vincu-
atenanus, y"; arde , arttis-
gctVUCte ürlu'if/ laborcs caicnati.
Ii« conßr.au
ilmc.
Rettung/ Ol«/ caccnario, vinäura. Et evmpof.
35chitüün/ äliifcrcuiia,/ £inr\t;uno,/ 23cmt»
taug/ aüigario, colligatio. 3 11 j a tum citri 1 1 1111.1 -
circurnligacio.
ücrcdcu / Rttuln / idemavodtttttny vethtun/
€9 Clitfctun / qvafi parvif & levibus catenulis
invol verc. Hinc Jftttdiinij/ (Einfrtf clitit^/ 3nT<
fctrclung/ nexut, conaexus. SScrfctrrlt/ obfc-
ratu*. 3ucfc{(c(n / obfexarc. ^ufainnfcnfcC'
teilt/ colligare, innerere, conncdcrc vineulis.
I X>tt l p/. ÖIC 5f Cfeer / haerecieus » harre-
t lila , (cbilmacicus. A CszHtrvdiRum voltint:
Srd tß jR»*tCC/ ^Mfl hdrrtki fe sb rrrorthut fuii
äüiJBri psiitintur, atfr Jt'rtantjrHäriii crfr.us ad.
kx>r>:t, tjv 'am utrnM um artnuh. Sßrtf tfcfeClV hy-
poenra , dmulaior , yi-ipi opttr panrm fttf* aJicui
ßapplicat. (frjrcljcr/ h.erefiarcha. fyraty
Tftjcr/ novaror vocabulorum^pfrudocriticus,
Anftarchu j. Ginitt jum Jtc^cv mttyti WCÜf H/
ar^ucre aiiqvem de bzrefi.
^c|cm / clogma adverfum eligere , in hacrefin
prac vir teari , w/gi : ßngularem opimonrm habere J
omma carpit, taxar«
ngdum in Tcirpp qv<cm a Compof. funt. (bitten
ca-
ftus ,puduus , eoutincns , temperans , interne-
ratus, immaculatus, advrrb. carte, pudici*
pu dt nt er , verecunde , incorrupte. ■ ÄfH|ff)C
Ärail / fccmina fin^ulari pudieitia. SUSffit
^Uligfvau/ virgo incorrupta, fine labc.vere-
cunda. £cufd) fCQIl / caftum efle , pudiciciam
fervare. 11 r Jii'cb / impudicus , impurtw, lafci-
v us, vencre us, hbidinefut , ci? •• libidinose, peru-
lantert licenter . e/Frenate. liitt 1 ü fh fei)ll / la-
feinre, aJ libidincs proclivcm efle, in eceno
libidinum volutari $ai\<b hin / feufct) bCT/
orobitas laudatur & aJger. S&O nieftt fcil|(ft/
boci) tVi^tg / fi non cafte , ramen caute. chiMt
UhD ffU(d> if? fdf f 11 bcofamilKn / b» eft cum for-
ma magna pudicinar.
jUllfdKII / caüificare , ad verecundiam admoncre,
adjutorem temperantiae ciTc, prxberc fe duecro,
exempfo praeiread cauimomam. Cump>tf.$\n>
fcufdjCIl / moniiss & praeeepcis alicujus pudo-
rem adtuvare* r animum alieujut ad pudiciuam
converrere. (gnffctlfcbcn/ A . • I Rieben/ it.
SiTUitfftifdjiii / fß , facultatcmeV maceriam li-
btdim darc. t)a^ €D?cufdE> Fan au$ Ixn 5?eu
WWtn ttttltitcufätÜ/ arte qvadam flnguiari
praedita ciT ad tibidtnescriam eaftiffirnis exci-
tandas. t)At ftcfr tTf I lU'ft'iij'cbt't UH'V qtbt Hill'
S&rof / q v id mihi cum pudore ? vir tus poil nurs-
moi. 6ri ttetaridum, qvod tarn fmplex verbttm
RfUGfrcn/ yT<b»i r/w ccmpofiu aJei frrqvrnt.a
• 0 "Öl rw*j
957
Sti
958
non; fedpotius poil ca fint ,qva Urnen indiet-magii
mäoi*A obvia fiunt.
ju'üh'Hu'ir , Tic t caftitas, caftimonia, pudiciria,
verecundia , pudor , conrinenria.
t)Ctt / t)t(/ nnpuricas , libido , prurigo , ir.vcrc-
cundia, impudemia. ^uifchhiif tlt ^ÖOtrcn/
caftimonia in vcrbii. <5d)CinF f nfd)f)rif / fimu-
latio pudicitias. £ericn?fcufd)l)Ctf / puriras
mrntii/n* cordit. 0>:^irniiacnc £cn|rf)bdt/
pudor inperatus. ©COÜcbintrc $cn|"d>bcil
votiva caftiras.
«ReHfd)li<fo /* tfcufc&böff / adj. &adv. rara ibidem
•funlt feditrwniuntur Urnen, &idem valent <p>od
teufd) i inviolatus , purus, illibatus, integer
pudorc ©ic i|t 9anj Fcufdjbflft / Pr-
ione cft. Äcufcbbaft am Edbc tmt) (Scrnfif / tni-
mo Ar corpore caftus. &Clif$lid)Cr all CMC
ftunafc?/ caftiar tirgine. Uiitiiikhlid) / Un
?cufd)l)aft / pronus in Venercm , Cyoaedo im-
purior. Unfcu[d)baft fC0« / libidtnan , Vene
rem exerecre.
Äeitfcr/ Reifer / s"#aifer/ o«/p/.t(c
$Cl)fCC/ Caefar, Imperator, Roman* origink
eß -vox ftcrfet / i )«/io Ctfare , # proprif »rrnrni
tompetere deberet , ni/i jo/if Imperatoribut RomOnii,
fed bodie multi olii Rege* Cafort* Jklutäri volunt,
•binc, prjtter noflrum Imperotorrm Romonum , Octt
Komidjfn Keffer/ rtüwi dri/t/r Der 1 urfifdjc
^enffr/ Turcarum imperator, Sultanut, ma-
gnui dominus. Sic rex Chinarum & Japonüe
faiuttntur : Sfdbincfifdjc r roff r / flenfer in 3a-
Pfln. ^wn & w4fl»«» Dax Aiofcotru audire
«w^ Crfjar. ©er ertfe (ibrißfeofer / primus
£>U JCrfHtlld) £rbIfl»btT prorinei» heredita-
ri»Cxfarii. €r l|l üid)f OHf ^Ci)|cntd> I mpe-
Hrttori haut fevec. jfcofcr id)C Roheit / imoc-
racoria frve Oefarca majefta«. Ätnfrrltd&CT
i fyei/ aula Imperator». tic njiTlid) jUmmcr»
tU Ticfjr / curia Imperial« , Judicium camene.
#f W rli* ©«fefy corpu$ Juri» Cirilu.
JvCnfcrtlini / Ort«/ Imperium RomancGermani-
cum, digmtai Imperatoria. ^<Ü) bllfC ©ÖtfC*
j ©nabc böbfröl« ein Äeofrrtum/ pi uns mihi eft
gratia Divina, qvam imperial» corona.
ÄtCÖ / l>cr/ pl. car. gUrca. Lt Äl§ / «ena,
fabulum. Diminul. R\t fclcin / 00« / elareola.
.Vitt t><r/ fabulum, caementum. 2Up Ȁitt
dicunlur etiäm lapilli /«•" lapidum Tragmenta»
vibus itruftursenrciuntur.
Imperator chriftianus , Conflantinta M. No-
tandum hic , qvod poßrrioribtu freute mmina Inu
poratorii fett Att^utti gjf CtfirU ffpartri caperint*
Ha ut Augußut ejftt , qvi imperarrt ; Cafar verhy
rvifuturui eßet impvriifucceßor, qvalif Cafarnobif
bodie dicitur Rex Romanorum , RvJ nifd^C T\o
ntcj/no^rSl^fcDfcr.
^tenferbttff/ adj.&adv. Imperatoriut , imperato-
riohonore dignus. SltTO lud ff (id) lüdil ^Cl)
ferbafr / non ut Impcratorcm dcccbac , vitam
transcgitNcro.
jffDfcrli$/ & £coferif$ / **} Cicfareui, ab Impe-
ratorwj>artc ftan$. 5!ug mjcHIAct C0?a(b(/
aurontate Caefarei. X)ic ^cnfalicbcn haluu
gcmuilUCII / Cailarcaai vi^torumobmuucrunt
Jfifcl / ^et/ filex, 4/ti/,^iffcl|lfin ; Sed J{ifcl <-ü4w
r/? grando * ob ßmUitudinem ßtcum; 'Item jtffcl
txponitur involucrum feminit , Gliqva. Profr.
^jfcl dicunlur mjnutifl'uni lapilli in ripii vcl Ii t-
tore, glarea dtSi.
Äifdn/ ijcf ifdf / grandinare , propr. aufm 5f ifeln </l
fernere viatfilicibus aut lapidum fragmentia,
aliks «Bcrfifcln; ©tfnJgxri üi ocrFifdt/ obdu-
ratumeftcorcjui.
ÄijHcbt/ * ^Ülid?( / & *fa> arenofui , aren*-
tu$,arenaceu$, #$ifdi(bt/ glareofu», filiccu*.
Äipif^tf r SBcq / l«pidefa. jtifdidjfe SQBül»
fen/ nube« grandinofae.
Ätntt / fö» / P'- t>K ^itllK / mentum. gpU
6ia Äinn / mentum acuminatum. -©ClPflltcn
Inn / bifidum. «Xaticbc« Äinn / fetofum.
©rüblf in im Äimt / nympha. 3itter*d>t Sinn/
mentum ttemülum, nutam. 5v v»ifjc KfltXWK/
mentigo, mentagr«.
Äirmliin/ l>fl»/ J"» 1 mentum parvum, «nerum.
Äinnid)e/ adj. in (beae ©ro^innictn/ 1>« «n
aro^ctfKtnn b«' mento.
Äipp/ tippen/ grfippet / w f ß fu,rum
mobilira'ri & immobilitari, &(ic venirr videiur a
Ropf/ atffr ita tippen r/ia»« : conifeare , ar ic-
tare. J i 5fjvfiiliit//4mfirfipprn»9/Ä, allidere,fe-
rire, iecre .pulfando frangere. jTippvn fori b eß
fallere.fraudare, furripere. «0?ir rotcn(&>crn
fippCU ' ovUpafcnalibutcollidcndocertarc. 21n«
f ippen/ allidere , illidere. Shlff ippen/ frangere,
collidendo dirumpere.
Ä'ippcr ; $Ct/ arufeator, U. collitlens , allidcm.
^ippcriun/W«/ fraudacxhu (Sdtfippcr/ ad-
ultcra-
959
060
uitcrjior monetär, ^einftpptr/ nundinacor
vinarius. tfornfiprirr / dardaivariu«.
5TiPP/ & ip Ott / iAus, colliüo , impulfof . Fv , -
fjxnhiu idicitur :■
Äipperco/ * Äippnnq / We/ scrufcatio, Aibreptto,
turtum , if. colliAo. .ftipperfP treiben I monc-
tarn adulterare. Äipperen mit StÖrtbren riet
ten / prxmcrcaxi , adukcria m et eis commir-
tere.
$ippid)tl *dU fallax , fraudulctuus, il)ifus,alkfas,
löu», &adv. fartive, fraudulcncer. jtippidjfr
SBdbrr/ 4/14/ Kipper trarjrf/ morecs damno-
f.c indigna:, adulterat».
JlNMflM 4 Ärtpfen/ nu tat c . deorfum motari.
iDcT ^i;d) f i>pi t tabula nuiar, imltnatur, man -
vatur. 2) jsj $ret Fdpfr / aller l'ubHiit. /flu*.«*
f/? f-Spfen / decollare , ,7 vod vi Je in Ropf. fl $
Pfun w M</ tottmhAcnopAfignifuationeeß nu
cacio, inclinacio.
Äaupen / Rupert/ ytfcupflen / k ik5pt
pea I nutate , ftvd etiani n tat. in Jptcir totem rß
v 1 brar 1 , in Caput de fern , ac dcvolvi. Ir.Jt ft(Ut
prli'V Der . ulutor, qvi in caput provolvitur.
X . Up;Uia } / t>ie / coutortto , cybiftcina. SQJtii
Inif. iipcl < crrpitaculum molcadinarium.
cccldia , sedet lacra » templum. Falfiffima-eß
fftfvafioeorum: trvt hatte vocema Gran ;
•wrf *v54*«« Jidam putant ; tolei abihor autem ho-
Tjm y qvi Jrduaini a Füren/ rinne, ut fit avafi
R6neb ronfrudr &tr<b- qvcmamtcrirjia ja rie-
ft* Dn /p?n/a ; Vtrvan ummnbeß a Sirf .' cnmliu,
Ai ßiabantur entmJempla ürorum w rotundiiatem,
b*brh<int(fc certum fuumJiß. iÜum,ltjrtn ejUCPtfün
JS^ict? jtird) rfi4« famfu&i ipfim commu-
niuncm Sanctorum, A tat um Adclium, chri.
frunorum.] .e «ocicr.rcm : Hute btc (£I)ri|llicbi'
Mkfci Eccleiiachnftiana/rvr carhelica. ijprj
f ir d)C 1 ambonc» . £>0inf ird;c / bafilica , domi
Dicum, templum cathedrale. «£anffii"<be la
rar 1 um , (accilum domemeum , tf. cultus Dei
pnvatui , d voiio dornt ftica 5?|rebe bilttCtt/
facranum conftituere, fanum facere. flirebe
rtntvnbtn/ templum« srdem Hcdnarc , confe-
crarc &ird)cn Luv uhfti / loca religiofa depo-
pulan , comp lare , dcpeculan. $ \X(S)cn ent»
heilig ■ .' delubra violarc. Ztlftittn l everterc,
di>jiccre , träniere. Dorfnrd^C / templum vi-
caiium . .Oa ubtf ir d)c / ceckfia matu , meuo-
politanuro templum. ^Jf 'Vifird^f / parcchialc
templum <irni;f irdf>c / e<ile<ia collcüuta.
VEditopftrcfcf / raccllumauficum, 3uXu(t)fn
t3<rbiH i frequentarc eccit fiam.
& irdt>Ictn / t>aa / dm adicula , faccllum.
Xircl)ncr/Ocr/cuftos, «dimmw^ «Atuus. my-
ftagogus , Aitkt ^ifier. t>mfr irtbncr / cuftos Sa-
crorumpaganui. GUfattsQm/ oppidanus
luerophania.
^irmÖ/tie./ encaenia, confecrario , dedicatio
tcmpli , tßconbaRum ex Rir* c^tTTcp«/ qvafi
dicai : nvjfa ecclefiaßua, Tklt&mc ß / 4/14 f RtrcbV
tPClfr. Se.^irms 6o*Jf f ü/;//» funtfeßa tußicc
tum % in qvihtu Raichu jußu perfolvuntur, ^irm^
b(l((Clt/ encaenia cclcbrarc.
Äirt/ ^Äirrc /f irrer / firrcflcr/ «yn.
cicur , manfvetui , mitis , traftabilit. Scribfc
et um fcrt/ foKÖ' farc/ pro /oforirtn varieUte,
äJverb. manfvctc , mite , placide. SfitTt ilCW
animalia cicurata. tfirrc IPfT^n / manfTefcc-
re , manfvefierr, mitefieri. ^irrf fct)»/ domi-
tum, condocefactum t placidum efle. .Hir' t
madjen/ matrfvetum aliqvcm rc.Mere. tl>ir&
m^d) rpülf irre Werbe» / adramorem mentem re-
dibtr.
-H 1 n eu / manfvefacere , domare , eddmare , coer-
cere. ^cfirrf tr 3J6ar, / aves cicure« , cohorca-
1«. 3* roill ihn fuVn f irren / ad obfeqvium
a<<igam , cogatrHcompcIlam cum. $0Jan muß
b«2Jo«lfirren/ /Ifeanfirren/ metond« f»»nt
avieul«. Sed hec pottus [(»Udtitrttut : 2lrt*
Firnen.
ffirrbeif/ or«; manf^udo.i'Ä/gÄ^wÄjcj/« „4^,
fvetaftio. *
^irrunij / Ott/ donatio, coercitio. domatios co-
aclio, fubjectio, mitigacio, domitura^
Wirrer/ Oer ' manfrcrariui, cußos jtrarum , mn ett
tkurat.
flirren/ rti4* tiem fignificat ovod ©irrfll/frendere,
Andere , htnenom. -verbal, iai girren / (rridtft.
Sil* XflUbenfirren / gemitu» columbarum.
I>«i* 1 urfirrritv ftrepttui forium. Qa*.
f irren/ gJaciei fon»cuiex colüHone.
kirnen / ficf) erf irnen / eß rußim in i rare eibö
vel potu guttun imimflo, gurtur devio cibö ex-
afperare, yvod atriu dtnmtu : Jn Ou unrechte
Reble kommen. Videtur totem pottw venne 4
Rem/ tot cm/4, attnm, eß^iocabulum rari cb-
muith ■
g6i
Sil
5U
962
Werfer / Der/ ptor. m c Werfer / carcer, cufto-
, d ia, rfl k f ert / eeftn •/ ; ßcut ipfe carcer ä cetrefn-
d* t qväfi carcer dUitut , i/voitot andac et eoiretan-
htr , ttH'l fett Vi 1 -iv gemadn. Sic etiam alieubi
ZUrfa dttifitr feud) / 4 fffltiAeil/ demittere fe,
bumlm & demiffum efp. £)er ficflrft^^ Sfc'rcr/
carcer infernalis. (£lttijcr jferffT/ perpetuus.
'3« Den tferf er werfen / cuftodi» manciparc , in
1 a recre concluderc, compingerc, contrudere in
cufrodiam. $i(fer tfettcT / carcer profundus,
abfhufus , latebrofus. t&tinFcn&er Äcrfcr/
fqvalidus, faetorc repletus.
tferFern/ * (SinfciFcm/ incarecrare , afTcrvare, cu-
ftodirc in carcere, tenebris mandare. <e.ntFcT>
Fci'll / c carecre aliqvem cmitccrc, vinculis leta-
tc £id) fclb|t ClUFcrFccny vineula rumpere,
^arecrem ettringere , clauitra rcvcUerc. 3>tT»
fcvfcrf Werben / carecre etaudt , conftringi , in-
dumm condi. jJei'Fei'FCM fUrttmfyfumitur pro
exeruciare, rorqvcre.
^crFewng/ & (?inf erf cruti^ / fcte / w/go incarcera-
tioy cuftodia.captivit.is. 33c\ Fei fvnin^ fid.
$tx Uv\\ä)/ & ©cFcrFcr V «J\ capti vu*, caprus, pre-
henfus , in carecrem miflus , conjcclus, vineulis
religarus. €ingeFerFert Wöbncil / aräe , angu-
fte habicare.
§Ml 'ßfimu ridentium, im Je jflttCttl / Bdg»
SifriUll 1 effuse ridere, cachinnum fuftollere,
cachinnö coneuti. gafyn/ bn§ matt fittat
ingeminare tremulos naso crifpante cachinnos,
it. cachinnari^gfcachinnarc. J^>Cimltcf> FtttCTU/
furtim cachinnare. '
StitttUX/ *tt/ cachinno. Jftfreriirn/&l'c/ cachin-
nans mulier , ridibunda, in nfum folui a, diffufa,
effufa, diiToluca, rifu diiTIlien».
&ittm\\Q/9it/&*fi8 gittern/ cachinnatio , ca-
chinnus , rifio turpi«, riftis cum fragore. $ it<
tft'tl fK!>f i'.ann»; ■- viruperarur cacVtnnario.
^itfcrltd;/ * FittCHlb/ adj. cachinnans, cachjnnum
tollen 5, pro 1 1 x 1 us ridens & acemmc.
Älaff/ Haffen/ gef (äffet / mmu*
5T(ccfen/ » Warfen / findi f fati<cerc 4 hiar«,
» hiafcerc. -D« iftr f (ilffet / »des hircunr. Qit
t£rbc f Inftef Mltew. Jlbe r / teil« asftu hiav £>a$
$C>\\ jcrFIftflrf / lignum rima« agir. klaffen
etiam rß: garrire» verbafundirare , puft Auas :
a per co dt hrance orc cur. Hinc locutuiejnt, ein
jCla/fer/ dicitur plcnusriraacumyhacillacptr-
flucn?. ^(aifumi Mutem hdc ßfmijuatione garru-
lirai , bbteratio , A Fhlffiff^ / garrului , Ioqvax,
futilit.
( ; la füllt« / Mc / & UV $\ad I fifTura ,rtma , hu-
tut , fiilio.
• lu n all { / - = hians , hiafeens , rimoAit. DkUmr
etiam Flrtfffjaft / & nonnumfram fKlffbOT. Sfifi
fid)« ^MwPt t vulnutdiduaum.
Si Ulftcr/ M( / ulna eubiti, hcxapui , popin exyan-
ßonem brachtorvm Jtcitur a f Irtffen. (£in 5\ lafrcC
/ orsjrja ipjiiorum. ^ : inc balbc Ä lafttT/
femiorgyja. (£in 93tf rtcl^flaftfr / qvarca p axi
orgyiarjf« cubicui.
iUaftchd)t/ adj.&aJv. longitudine qvaruorcu-
bitorum.
Sias/ fingen /gef läget/ conqven", qti.
nrat c , cxpolt ularc. Q£(|>tUli}cn / lamenrari,
dolenccr deptorarc, cum luclu Ar grmttu con-
qveri. Älüßfn etiam eß litem inrendere, con-
rendere judicid, adiouem inftituexe, lirigarc.
&U batl immer naß jnFUiijcn / lamenraris per-
peruo, Temper fanejurgia eibiparara. (finetn
feine SRot Finnen/ impcrciri.alicui fuum dolo-
rem. Uber fein Unnlncf Fingen / caiamitarem
fuam accatare, ac deplorare. Uber @enalt f Uv
gen/ de injuria cum aliqvo cxpoHularc. llrfud)
iiiHnaen geben/ cxcicarc atcrelai. Darf
Ii i(l;t flogen/ muflitanda cd haec injuria.
Äl^a' / ^ c/< l vcru ' ,,s » P' an ß cn5 » q*i"tan», ^111
judieik t actor , aceufacor , peticor, hrigacor.
jtlngei'tnn/ OiC/ qverula, qvincans, lamcntabi-
lit foemina , it. actrix, accufatrix , licigatrix.
2Bo Fein Kläger 5 fr / Da ift Fein d\id)tct / judex
non imperrit. officium fuum . nid ür.ploratus»
(£6lKH>: Kläger bcrovijtd/actorc non proban-
tc reu» abibivicur. I
ÄlrtHC/ W«/ qrcrela, qverimonia , conqvejlio,
q vir. ratio, r/.at>k>, accul'atio, pernio, dclario.
Urfad) |lir 5tinac neben / caufjm q vacrendi dare.
<£ine£inge ail|)ellen/ aaionemconcipcre.in*
frituere, inrendere, dicam fenberc. Älnne fflf;
len ti^cn / acairatione defiftcre. Sine ik\(k]C
UiTgcn Iti^Ot/ cau/hm ncgltgcre, defererc. «j>ftr<
ncrlufic Jt Uv-Xi aeltocivilis. bürgerliche ^u§.
finde / aäio, q vä mulcla Hfco appticatur. ?$i\r$
oerlicbe (?d)nDensflnge / qvi mulcra omnU
J^cimÜC^e j^ltlge/ claneularia tnferiprio. fy(i\\s
li(f>e i^lnge/ actio cnminalif , capiraiis , pcrnalis.
^etjcneflnge/ gemiius cordis. 3«ninKrFlci<K/
five
963
81
964
fn>< ilkbf fiiat / ejulatio, lamcntauo, qvirira
cus. 9B((>fIa4C r'uun iici/ur ; Practica , ftnx,
ipcftrum nocturnum , planftum & ululatum
cxcitans prac foribus moribund» alicuius , alba
ayropha «liabotica. <3d)cinFlage/ aöio iimu-
lata, planftus h ypocr ticus. vrd;niiTiiilflii.x
qvcnmonia graviflima , lufpiria mifcranda
gchulbenflagc /aftio pecunia'ria. £ebt Ii! 1.; je/
nsema, lcfl'm lugubris. £fi|fcl$Flili)f / -Äio,
accufatio crudeliiüma , horribilis , arrox. ^((1
IcilflagcV Aifpiria cordis, gemitui animi. II»;
flngf/ a&io frivola, inanis, non compctcns,
claudican», EumjknfiJgc.
$flagung/ ow/ .klagen/ UemqiwJStliw/
luclus, ploratus.gravamen. !D>lS#!aijen baf
inid) bewogen/ qveretis ejus commotus tum.
j)t 1» Älagen ()Üft nid)f$/ qvcrimonia tuä nihil
proficis.
Jfld^id)/ flagbar/& flagbaff/a^S. ö^<f».mo-
lertus , lamcncabilis , lu&uofus. JUä-ilicbe
jppc&jf if / nuptiÄ funcftaj. flMjÜdjc Reiten/
cempora mifcranda. £!<l}!id)C J^öffnung/ fpes
inilclla. Jftöglid) fliltgcnb/ luclifonus.
Ildj tul)ll rumpere qveftus pcclorc , habere qve-
relas , it. *Av. flebiliter . cum luöu Ar plan&ibus.
' Jflagbar werben/ expenri judicio, reum ali- '
qvem facerc. JCkimW» *Üi»JCl)<n / tortuna
..u.ci*Mua, lamentaria. Jflagbaftftf £eutfd>
iflflD / Germania plorans.
5Jnf Kiqett / aceufarc > deferre , mfimulare, arguere.
<£hicti peinlich auflagen / in ju<ücium capitis
acccrfcrc , a/honem crintinalcmai*ui micndc-
tc. vf iiii'ti f ili'd) artHagcn/ crimen in aliqvcm
confingere, infontemexagitarc. ©IC CJuFlihU'/
aceufano. »Hnfiägcr/tNr/accufator. 2Jnfl«i.-
gerinn/ Mc/accufatrix.
9t U?f lagen,' n nfolum eß causa defirtcre Sc aftioncm
dclcrcrc , frJ etiam fitem finirc , caufam obtine.
re. (gtne »uis'ttt flaute £ad)c / res iudicata > Ii«
finita, Qlitfgrflagte Gd)nT&eU / debita adjudi-
cata. Hmc i?Jii3Flart|*ad;c»/cxccutorialia, ven-
u . ditio fub hafta.
Auflagen / iJtmtjToJfmpUx f 1,1 (TCrt /prepr. /jmr»
condolcre. l^ich tlbci' Cl'lk'H beNagcn/ .qveri-
. , moniam habere de aliqvo. ^ein Ungtucf bc»
fbgeu, calamitaccm fuam deplorare.. &eftagi
ff r / Orr / rcus,accufatu$, dclaiuj, infimulatus.
JMlagung ; tit/Uem qvo /ZU.iej«ss , Älaöun$j/
conq veftio , conq vc Aus. 5xFlagte/ Öl*«/ Rea.
©ruber. & &rebrlagcn7 de rc aliqvä conqYeri,
qverclai habere. Uber fein <£ le nb f lagen / for-
cujum Tuam aceufare. Uber M§ Uttalticf fan
man nid}t genug f lagen/ non £>tis dcflctur hoc
malum.
<£rflagen / caufam obtinere, qverelis multiim pro-
fiecre, commovere, fledere aliqvcm qvenmo-
niia. (Erf(agung/Dl(/ vidoriacaufie. grtlag«
tCtdidkt / jut acqvifitum.
©eijenf lagen / adverfarii argomenta fubvertcre,
infirmarc, rcfcllcre, clevarc , reconventionem
inAituere. @egcnf|age / / rccor.vcmio.
^>egenf(4ger / Oer / reconveniem. (ficjcabc»
f lagfer / recon vemus.
:0i 1 : nnt» SRebenf lagen / litis confortem eile , q vc-
rclam uni inftitucre , aftioni adhserere , inter-
veii i re adiooü SKi f f |4ger / confor« litis , in*
terveniens , qvi etiam 3tt)tfd}eufl(5ger dicüur.
%iv & 5RebenbefIagfer / corrcus. sfeif; & ^
beul läge/ M*/ interventio , Jitis denunciatio.
S?erflagen/ licem alicui intendere, judiciumalt-
cui conflare , nomen alieujus deferre ad jud 1-
■ cem t. in Judicium vocarc. ^d) Darf fftn nid)t
»elf lagen/ mullitanda eft injuria haec. 2Jerf lfl '*
gnng/ W</ accu(ätio, dclano. gj f r«.iagfCC
idx <T"P, / j&ef l a ^,' c * / ,cu *>' lu juniLium dclarus.
i|i inkgen öiebft il? mHage : / inilmulaius
eft furci Jeu ineufatus eft.
3orflagen/ antieipare qverelas« anterertere als-
1 qvem acemando. ©urflflgC / M</ pr» ventlO,
antieipatio. SScrftOger / CciV ador primartus,
aceufacor pncvenicsM*
2Beiferflagen / caufam prorogare, ad ali um judi-
cemdc(erre> ad (upenorem judicem pro vocarc.
^BteDcrflaacit / judicio aliqvcm reconvenire.
fZBieDerfl^ger/ Oer / rcconvcnicns. SBieberi
beffogtrr / «conven tus. aöieierflage / recon-
ventio.
Serflagcn/ litigando inftare, continuarc qvere»
las, if. gcmitibus dt lacrymis confici.
Äfamm / flammen/ !»& fchbuur,
klemmen / qeflcmmct/.raare, coa*.
Aare, conftringere, coanguftarc , conftridum
reddere. «©er ftdj jroiffjen Ihr unb 5lngel
mengf / ber fletnmef fid) gern / intra facra drfaxa
conflftercpericulofum elr. €inen jtt f cbe flem>
him / brevi & anguft6 ambiru ad mortem us-
q vc conftringere , coanguftando necare. icf)
an einen Singer flcmmen/dtgirum compretTiun-
cuü lsedcrc. 2>a^ ^leib fivt t>tc e<&uhc f (cnu
$PP mes
965.
m
966
ttKüntidj/*eft« ,calcet ardant. coarftanc cor-
pus , ped« mco«. <£r »irD übet bie map en gc«
tlcmmct / in furamas anguftia? red»giiur.
ÄleiHUUl"/ coangu(rani>coarctanw , exagira
cor>prcfläni. &lcminerinit / t>t'«/faemina cocr
c cns , concludras, in angufVm compellcns.
fllcmm/ 35* in nomtuBU locii £ltimm/ M\.&*iv. ar-
Clus, anguftus , aröatus , adftrictus , coartt acut ,
tf: anguftc, arctc, adftriÖ«. ($tW\tmmtf five
®dtf lummc 3f«t / «™pus pccuniarum ftenlc.
gtt)t fUmm bei) ihm |n / res fanc anguft*
domi. Jtlonntt^t/ M\. &a.<verb. idem qvod
Elemm. Dicttur ttiam JHemmbrtftV implicatus,
impltcicus, tntricatus, impeditus.
Jflemmcy * jtlemmung / wc / angurtia . aftriftio,
coarftatio , it. recinaculum , & uneus. €tncn
in bic Jtlcmmr brüwn/ «n anguftiat aliq»«n
induecre , in anguftd ergaftulo cocrccre. Eß
etiam viüa urbanx lfenaci t nomine 2Ucrtimc/ fvafi
cicr: üto infoltntia erviutn,
SMIemmen/ ©nflcmmcn/ 93crflcmmcit / 3oc» *
acrFUnuneu/ titmqvod fimpUx tlcmmm/ in-
w terpremere , contraherc, brcvlft anguftöam-
bitu co^ 'udere, Ctt conftringerC.' (£r UMt*>
gar cingcfktmnct uralten / fevc r . nr ; .»ima
corrcemr. ^cfkmillU* £cr$ cor anguftum.
SMknimnng/ coaraatio. gütllcmmung / co-
hibitio. jjuefleinmuna/ oeclufio.
f rff lc mmrn/ auf. au$ * entf lemmen / folgere, ex-
pedire , exuicare , ex »inculis laxare , ex angu-
ftus educere. fttff Icmmiwgy laxamcnium, rc-
laxatio. hberario.
Pommer / p/. klammem / fibuia, an-
fa ferrca, compages, jugamen tum, commiflura,
plumbatura. (ftferne klammern / fubfeude«
ferre«. €twa$ mit klammern befeitiaen/ *»n-
eis ferrcis munire aliqvid. J£>ö(»eWC Jflatll.
ii icrn / fubfeude» lignc». (Sc&roadK St\m>
mtrn falten nidfot gern/ tenue* unanon fuf-
ficiunr. .
klammem / fibulare, ©bßringere, conftringere,
all'gare, devincirc. Cujtu Compoßa : Slunam»
mtra / vineuhs ferrcis conncöere, uncii contc-
xerc. Difi/Mrf/i4fficÜlflaninKrBitUigari. £k
Stfeke flöüimtrn mif ben Stauen ein/ acjvii*
uncis avutis adharrent. «Serflanimcm / fubfeu-
dibus firmarc. gucFIammrrit/ id.
.fil.UiiracrUBiJ/ tie/adhaefio , fibulario, W»**)
ligamen . nexus. Slnflammcrung / Wmm
mtrunfl/ ©erf lammcrung/ »i<w.
klammerer / XKt/ propr. uneus cv fubfeude* mfi-
gens , \'td exponitur rtiam : adhaerens , tnuncant,
aduncans , 9ln; * ©uflammfrcr. *r
S'lammCfid)t/ adj.& advtrb.Gb\i\in \o , inuncan*
do , inftar (nbTcudis. Älammcrid)t< Äinbcr/
liberi maert adhasrencet.
^limmfrt/ afeendere, emergere , feandere, in-
(cendere. f limitlCt in t>IC l tollitur
in a nun, ad honorcs & dignuates afccndir.
2lu|7limmcn / cxtolü , evchi. 9<icbcr fivr 51b;
t litnmen/ profcipcrc ad inferiora loca. ^ort*
flimmen/ pergere afeendendo. ^infUmmcn/
a(cendendo inuncare. ^uiÜtciflimniCU tran-
feendere muros.
Äliinmcr / X>it/ adnitcns.adlaborans , feandendo
cluaaui. Äliüimcrinn/ t>U/ famina mvigi-
lans , (candendo operant navans.
Sllimmuug/ ÖW/ afeenfusperardua, emetfio, ni-
fus, nixu». J>urd) Älimmunij oben bm^uf rom»
men/ afcenfu fuperarc faftigia. gonfltmmunav
continuatio conatus & laborU in croergendo
(^afeendendo.
Älimrni^/ & $liiumid)t / «4 afcenfu faci-
Iis , fupcrabilis , it. arduut , pr*ruptus , contra-
i t gus»abruptus.
ÄUmftV C»(€/ runa, apertura, ö^'-ftura. fiffura , <r*i*
Ulu vtl afcenfu ^ tnbtrthtndo pun), *<l /am . ' a 4
afcenfum adjuvant. Uiatur rtuun Xlunfi*/ Ol«/ hs-
fura, cujw dmin. tflültflcin / rirnula. ^luuflC^t/
oA). ör^n.xunofui^^lUflfen/ nmas agerc.
flippe / tit/ plur. flippen / mpes pnerupt«,
fcopulus afper, taxaeonfragofa , Ö^prommen-
cia , crepidinei , fttnt , alias etfiur ^Uppf.
Eß a fUmmtn / ^uü» talia loca petricoja dSw*
aditufunt,wto man mit$>lMt>tn tinl) 5of?cn
büMöf Kimmen mag / i*r* Jnhnp c.
©ein biegen on^croafcbf nc Älrpptn / excf* «u-
Äibusrupes. J^ckÄÜPPcn/ cav*rupes. fc$
gibt bar t>id unwegfame unb gcfarlicbf Xltppcn/
invias ibidem cotet prÄruptxore rupes occur-
runt. groifchc n ben ÄUppcn gclcgfn/ mter faxa
Crui. SOJccrflipprO/fcopuhmari». Dmm.tß
tflipplein; tos/ faxulum
5(lippi<ht; & JtÜPPbafr a $a J .-- faxofui . petro-
fus , petrieofui , faxatili». &C« Herges flippe
gtr ikucf<n/ faxeummonti« dorfum. ÄliP'
Ptd)tcr Ott / faxetum , crepidmes , anfraQus.
StliPPitbtff «TOffr / marc fcopulofuro : dicUur
SV"9,ä(fppig/&äUppifc&. Äl .
967
Sil
968
jUlpp/ Der/ dicitur Upis vctcranus, rciivivus,
qvaß ex rudttihto defumtm. .ftltpperlma/
©et / exponi-
iur infirmse valerudinis honvo . nrwpf , gm pr*
frnio titubal , qvaft htter rudert ,faxa y > :<pet va-
cilLtns 4tfy grrffu mpeditta.
Klampen / f lerrrpen / tff lemperen / man«
tundere , prater, qvodafovb fülum vocabulum ejfe
poteß, ettam k Nammen/ feu Hcmmtn / anaiopu
cedtei 1 mliti vetat : qnu.icunq^ tmm inter im u dem
£$" ntdüeum harrt , in fummis utifa verfatur angu-
fiiH. jUempcrn diaJeSi etiam efferiur flp
pern / rtreperc. Klippern fldtfrt (um J^anO«
roerf prov. fabri fabnlia iradant.
j^kilipcrcr/ Ofr/ malleator, braäeator, bra&ea-
nus. Äkmpcrtim/ Die/ mallcacori« uxor,
otu// maliratrix.
jilempcr Ol«/ es'ÄUmpcrlf in/ Dös/ crepitaculum,
tr. qvalibet tH ludicra, ut funt : crepundia Ö"cre-
pttacilla. hinein ein jürniperlein anbinden
convicium in aliqvcm diecre , labern alicui
afpergerc.
JUc mpcning/ Ote #Pß« Älempcrn/ clangor, ftre-
picus ex pulfu onus, in \\eue vero laminarum
contuiio ;v levigatio.
5tlnnp<f id)t / *dj. J&adwTb. fonum maltet laminas
tundentisreferens, inmodum laminarum fer-
v yumtnatamm. •
55crflfinp<rn / eatacbreßice dicitur ; rc aliqvj aburi.
£r bat alle tai <?e ine re rf le mperf/ omntm rem
familiärem laceravir, diffipavic, per luxuriam
profudu. Q\c (Bacbe i\t PerHemprrt / caufa
amifla , perditaeft, jacluram fccicr'ortunte fu«e.
35crflctnpcninq / Dte / damnum , perd tio, ja-
Öura. iBcrftctlipiTfO / eftufio, luxus, prodi.
•entia. SJerflcinpcrer / luxuriofus. (ijiltrt'l-
rletnpcrer / prodigus miu
Äfapp/ flappenv gef foppet/ » ffa^
pfCtl / fonum edere ex pului ftve pulfatione,
creparc, itrm : increpare, blaterare , garnre.
tfllnitf* nid){/ fo flapptf t>reJ) / prov. im rebus
magnis vc! ipfe corwut laudjtur.
ÄlupptT/ Der/ fonum puliando ciens , reddens,
cliciem , frrepirum , 4c tragorem referent ^ie
jU^PPft Autrnirß crotalum. €iHeÄ^H^5^! ffflP'
per/ CTCpitaculum, cujutdimn. jCUppetkiB/t AS/
crepicacillum.
£l^ppung/ ou/ Oas klappen / aesiew« fra.
or i t'tcmituM,fonui ex pulfatione. Dicttur etum
Der jflapp / hwcßäum vocabulum #lipp<£lapp/
Oer/ molar um ftrepaus.
ÄUippidjt/ & fldppjfcfy / &Jj.$3adv. (trepeni, cre-
pans , clangens , fonum cx pulfu obeufuru
edens.
klappern / idem qvod Floppen / percrepirare. ©et
vf li'i'd) flappcrt / ciconia crepieat , "locicac.
jDie l^rOcr rlappcni/ difei increpanr. .Klappern
etiAm eß : ßarrirc," blaccrare , obOreperc. €t
flievt / Daper flflppert / pxx nimio frigore erc-
piut.
Ältippercr/ Oer/Ä Plappermaul / garrului , di-
cax 1 blaceracor , 1/. creptrans , obftrepcnt.
^IflPPCril'd) / aJfril. &adv. iLfer't q WffoppiC^t/
£5* prtterta : Aitilis>loqvaculus>dicaculus.
jtfCPfff /Oer /propr. eqvusfesqvipcdanccmfoni»
tum edent , dicüur *utrm in gtnere de qvacunq^
eqvo mrdioeri , ptrvo &exili , fem' tarnen &fugaci t
bitte dimtn. tflepperleil! / 0ö8 ; cqvulus tener *
levior. Ciit Klepper feJ)tcfr fid> nidjf ippl )iim
\\<Y( n / cq vus celes , vr dran os rar 6 eft bonus.
£r reitet einen fahlen Älepper / prov. Crctcnii*.
nugivendulus cf>.
ad], prtpr. coioiti
tß , clarus , pdlucidus , rransparent , fplendidu»,
pur u$. Demdeadaliarefrrtur. l(l eillC flare
.i^aehe/ manifefH, pcr'picua, aperta ret cft.
€<i|t toeflareQBafjrlKif/ evidenoflima eft ve-
ritai. (£t tft Füll' ■ ' pcrfpiciiiTm eft, liqvidö con-
(tat, verfatiir in luce. j(lar »^ier/ccrevititdc.
fecata. Älare 51»^en / ocuü lucidi. JHarc
Stimme / vox argura , acuta , fonora. '5f larc
Verl / unio cxalummatus. jflar Üßef ter / fere-
nitat, fudum ,aerblandus 5)Jan UtU§tt1tr Fla--
ren 0?ein einfehrnFen /ventatem amo««critas
mihi dicenda eft. 5tlar CO?cf)l / finwlag«,
aiewn. Cine Qad)t tlar machen / deüqvare,
cxplanarc rem.
klaret/ Ott / eß vinvm medicatvm, venitq. k ftütf
prepter colorem aureum, nomine melicratum, idem-
qi* frre eß , qvod vinum neSareum , five muifum
prima not*,qvod dicunt ^ippoPraP.
ünn / 0<r / eß fonuc tinnirns, fplendidut, Sc
acutus , qvaß vox cfora , & pura. Hinc Jf lann
Isafen / tuba acutä canere.
ifliSreit / fmiplex w ufu raro eß , frd comooftta : 9||if#
fldreil / clarefeere , clarcre. 1)00 aßeftcr flÄret
Ö<4> atlf/ nubes diflipantur, calum fit ferenum.
969
970
OH:' '.riara acrampliuaturbiduinoncft, tu-
giunc nubct,caclum cft fcrcnum , ccclö nihil fe-
rcniuf «ft. SlufFlaxuno, tfivr ftugflärnito, I tot/
Icrenitat. 9tUf» * ailt?f ltind)t / fcrenus , fudus,
minimcturbtdus. 'jlbfUrcn/deliqvare. ©et
ÖSrin fl^rt fid) db/vinumdcliqvat.
(£tf Idren / p» opr. ditucidarc , illuftrare , obteura
discuccrc, lumen a*ihibcrc, illuminarC} ItOns»
latcautemrfi f explicarc, interprttari, enodarc,
exponerc. enucleare. (grFluTen etiam k non-
nuüii diritur S3ct Fiat en ', f'd Q3erf lären propr. tß
clanficare , illuminarc dt 1 lluftrarc. (gin ttt Flut *
ttt Jeib / corpu* clarificatum , q^alia erunt bea-
forum corpora. €< ift gcnuojam cvf laret / d-
tit&abundanrer explanatum cd. -* 3 • c 1* 1 1 1" cf>
toirb meine Meinung erfloret/huic nex fenten-
tia facem prxferc . lucem afferc (gtttMd mul
fiw unrecht erf Idrcn / aliqvid malt vel perverse
interprerari. T)M 8atc inifc&e mit £cut i'chcii CF'
Floren ■ lacina Germanicecloqvtyjrcddcre »wer-
tere. ifrFIdren porrbtß dcclarare, defiznare,
dcccmerc. ©ne» jum gelbobriftcn et IIa n
ducem aliqvcm ddigere, imperatorem confti-
tuere & appcllat«. irtdt Die VfrflntCtC funtilcü-
ci , i.c forte elc&i dtdcclaraii.
CrftircT/ Öcrf liier / Ö<t/ interpre«, exptiettor,
cxplanator. «£rfl4rcrinn/ DÜ/ fccmina inter-
prci,
f iTliiim f /n"33erflörunij/ &ie/ interprcrano,
«xpofitto ..cxplanacio, dcclaratio. ©ie (Eff l<J»
run » ift :u* Der J&eil. Schrift §unebmcn/ cx fa-
cri« Iltens repetenda eft intelligcntia hujusrei.
(giue falfche / »erfchrte (ErFloruno,/ abfurda, ve-
hement, inlulfa inrerprcratio.
5Uar()Ctt/ tot / clanta», evident 1.1, lumen, lux»
fplcndor, pcrfpicuicai. £>ie öerilanötsflari
beit/ lumen, aeumen ingemi. QU jilitfheit
Der (Tonnen/ fpiendorfolis. Einheit Der Wü>
iU ii aciet oculorum. £>ic Klarheit Der v-eeli
geil / bcatorum clarifkatio. UllFlarbeit / tot/
obfeuritas, tenebrje, incertitudo.
Älurlicb / *di.&adv. evident , manifcftu« , pcrfpw
cuut, clarus, dilucidui, £5": clare, luculentex,
plane, exprefic , liq vido, paläm. erscheinet
hieraus FluTÜd)/ manifeftum hmc eft, apparec.
Älatt/ flattcn/ «. flattern/ &ho&ußu-
tütt f ICttCtn / idmft* fß y W flimm«!/ ar-
xeptaie,fcandere, c^reprarcinalium. MulU
bxbtl compofita : 2lbNetfeM/ deorfom reptarc
9illff letterny rurAimtcanderc» qvthut reAondrnt
berabfletteru/ & hinauf flettcni. <£iutiettcrn/
& binctnFIettern/ irrepere, reptarc in locum all-
qTcm. ©urtbflcttcrn/ perreptare, perrepexe,
QOrtflCttcru/ reptando pergere, conti nuarere-
ptatum. Wirf Ictceni una reperc. ^.icbflet*
(ern/reptandofeq^ri. UmPletferU/circumvcrri
reptando. Uber ftvt Uberhinf kttcrn / tran-
(cenderc aliqvid rejuatu. SerflcttCTn / fid^
»erf lettem / aberrarc in afccnfu , eo loco evade-
rc, undc ncqve ferre pedem, nec ultenüi pro-
ffredt liceat. StMrflettem/ auclorem effe afecn-
dendo, prxire in altum reptando. (?icb jer*
Hertel n / perarduadr afpera feandendo detati-
gart.
# fetterer/ ©er/arreptans j>edibus manibutqve in
altum fc provehen». jcletterinn/ tot/ taemma
in altum nitens.
ÄlettertiniJ/ tot/ reptatuain loca alttora, afccnfui
ad ardua. X)ie X let t <nnu befommr manebem
Mbel/ nixus in alrum fa»pc prascipitium pant.
tfletterifd) / «i/.Ö'Aiv.rcptilia, reptirius, £5*p€r
modum reptandi ßve rrafhit. ^letterifcoer
2Kenf$/ .1. m ^Icttcffutjtf reptanc.
£etter/ tot/ piur. Oettern/ pi aiiqvi £ci(et/
& Leitern/ qyafi ftt a loten/ comiUi r, manu du-
cere , firibynt. Sei -vrnit ab hec tüctttm/ prr
aphxi.iitet* l ; leala , gedatona , chmax. Sa
VeiCCl" / ßve Detter rtiam pro tormento , roti 9t
tqvulto fumitur t alias £oltCr. ßiuen Aü\ biC
ÜcitCf fpanneuy in cqvuleum conjicere, tormen«
tis Lue rare, q v.xftionc cxplorarc , torqvcrc, cx-
carnificarc ©BC geltet dufttct^cn / gradibui
afeendere , afccnfum per fcalas parare. vr pre !•
fei au bet üeitcr / tran«vcrfaria. ??eume an bet
Reitet/ Tcalarum ligna ftatuta. Jeitcrlcin- 00«/
dimtn. par vaj fealar. (riue gcitcr auf Die $chfel
rttbmen/ fcala« inducre. $xiumKuer/ fcala»
ad afeendendum arborca. gcutlletter/ fealae
igneanas. ©eaen ßve ^ftlljleiter / feale cri-
fmatc »ultae. ©trifflciter / f<alae cannabm»,
reticulauc , foiutiies. i^eibene Leitern / fcal»
feric», cx ferico contort«. V? tu HU leitet / tea-
\x murale«. Xrnijcleiter/ geftaton*. Qßurf»
leitet/ Tcalx pcnlilca, uncatz, plicahlcs.
Jetterbaft/ yi-w8eiterbaft/ 44.83»^*.climaö«ri.
cui , fcanfilis , per cl unaäcr es , in modum fcala>
rumadoinauu»
JMatf*/
97*
5U
«1
972
Älatf*/ flatfdwt/ gcf(atfcf>ct / ««■
flitfcfccn/ gcflitfdjet/ ut™**™ kj™ 0 .
Eßmim: fonam acutum elidcre, crepare, coc-
tabiflare. t£iuen auf fren J&inbrrltrn flitfd>en/
/it>eflatfd)en/ natesalicujuscum fooitu ferire.
°trt bie ^)äliDc ftatfehcn / manibu« plaudere.
3tiatfd)eU rtidm rtfrrtur ad garrttlitatem , fignttfy
blatcrarc.dcblaccrare.verbomm, loqvacem elTc.
€r f liirfu^t alle* ailii omnia fori« effurir, in vul-
£us cftcrt , remere apud omnes profcrr. 9)J if
Orr (*H'ifW flafftfoeil fonumfcuticielidert.
JUdtfdjer/ Der/ blarero, coctabiifans, dcblaterans,
1/. garro, loqvax J dicax,/amiwint.'m.i'iri/.vr .- eine
jflaffefyc deblarcrarrix , loqvacula, garrula,
mulnloqva. ©neu Jtlatftfocr mu§ man nirivö
Vertrauen / rrugacori fecreta ncuuqvam com-
mitrendarunt. Sücgr Itf tarfdK / ttiamft\it%tl\>
P rffth ft glic lentffölcni / ferula mufearia.
JtlaiMtuna/ ©t*/ i/.Äl. ■ tj'd)eren/ t»ae j?[dtfd)en.
o Das C^iflilffche/ blaierano, cortabus, crepi-
cus, trrepicut. (onus flagrorum, it. garruhtas,
loqvacitat , fucititas. (gin %&(ib(Tqtf\&tf<i)</
Imgulacarum nugae. £r bat abermal ein &('
fMf d)e an^CTid^t/procacitate fu.i novas turbas
excitavir.
«Sf! uiebbit't/ f Iatfd^id>t / adj.&adv. increpam,
obflrepens , tutilis , Iocuiejus , largiloqvus, plc*
nus nmarum, vaniloqvus. futile.loqvacirer
Slu^flaffdjeit / divulgare aliqvtd , rem diilipare.
9lil?fl.U|*d)Una / Me/divulgatto, manifciracio,
parefaÄio. hin> unb wiet>erfla neben / fora»
c/Tcrre , in ruigus mdicarc.efrundere , profer-
re .palämfacerc. <£inu$n..ebrl . Heben / cnun-
ciare, rem fermonibus divulgare, omnia retc-
gere * explanare. <£id) bfö £aae6 Über »tfl
jerflatftben / diem garriendolaccrare.
Älflu / & Älaue / tte/piur. flauen/
ungvis, branca, ungula, cujtm dimm. ji
lein / fco» / ungclla, ungvicula. 5lMersFlau'
uncusaqvilinut. föroerlflauen/ unguis mib
▼in*. Un »rfpaltene #laue / ungula fohdö
cornu. Söenn Du tpatf in t>e»ne Älauen frieafr/
ft Ott IPCl hin / fi qvid in man us cuas incidat,
p m deperdirum eft. $£renflau planta eß acan-
rhus , * branca urfina dttla. ^UtlDeftatl / un-
guiaalcis.
5 1« 1 uen / Sax Rlcren / fealpere , fcalpurire , qvafi
ungfiih Ö ungvwm rädert n rudert , pro qyo ntt- 1
lllts ditimui fratKR. Eft casnen ab hoc Lompcf.
»eiflaUCR / ungulis discerperc. //. drrixatum
flauer / ©Cr/fcalpur.cni, & tflaiu'c&t / *4 &
adv. ungula tus Klf »en / 0« / verb tft farinai
purgamciicum , furfures.
glauben / grFluubrt / Saxon fluten i glubere , de-
corticare.exconare, a flauen / qvafi ungvibta
65* ungulis deglabrart. Std f lauben ttiam tß de-
pilare, expifaie, clam lurnpcrc. auferre,.m4Jä.
mem compofuis: 9U>flaube»/ dr barponflaubcn.
vri tvirb fcf>on baroon tvatf abflaubcn/aliqvem
fruclum cap*etex ea re , utilitati (ux hoc qvam
maxinie ferviet. 2ßo mt abuif lauben i|t / ba
bißt er fiel) sern ^ebraue^cn / ubicunqvc com-
modumex aliqva te ci obiicimr, ibi omnem
navabic op'cram. Sluffbuben;* bef lauben/ eß
ar roder c, der ödere, corrodere €t»a^ beraub
Flauben / eliecre , cxtorqverc , exprimerc. (fr
bat gleicfyiocl baj bcrau^geFlaubet/ ferurando
•amen invcftigatit rem. (gr Witl) noch einen
guten 3?uäen berauef lauben / plurimüm emo-
lumenri capici ex ifta re. Ölusf Iau6cn / excer-
pere. SUis^ef laubte eaej^en/ excerpu. ^in*
nxcjFIaubcn / furnpere , dam auferre. <£r bat
. jbae belle bappn hinipe^gcflaubet/ optima qvas-
q-vc (urtim detraxir.
Älauber / Oer / ü. %b> de 95eflauber / «rofor , de'
glubcru, deglabrans, decorticans. SlutflöUi
Per / excerptor , repercor , exeogirator.
fiauberinn / x>it /elecbin. Sufamnunflaubcr/
I r g 11 i us . compilacor.
5tl^nbun<j/ We/excorticitio. 2lutfHau&una,/«ie-
Äio, exfcrpiio , exeogitacio , inventiuncuU«
llaetitm 2lbfl(U!bHna / aclui deglubendi , dr 5?e»
firtUbumj aclus arrodendi.
5? lanbifch/ & jflubifdj / *.//. tfadverb. mftdm , va-
fer , infidiofus , occulrut , fallax , fg.- infidiose,
aftut^, improviso. j4 q-vo ttietmrß JtldU#/ fite
Shnfc/Sax. Rlufe/ fauces, angu/ti«, mllfdi*,
c lauftra. Et $\&üX I falidum , avafl Ton« infi-
dii> aprus. flauer / etfam dicitur fifema, vel
corbi« ex falicis viminibus facta , fepta , qvä pi.
fees capiuntur. Äleiiener aMtem tß anaebore-
ta, cremira, homo <oIirarius,in clattßtu btbtUnt.
Jttculncritnt / Äleu^ncrffc^ / fohrarie. itrje
f* ^fvftrr / monafterium, clauftrum, crüno-
bium Vliicjoftincrf L ftrr / monafrerium A11-
guftinianorum. 5^rtrfn^erPfcff er / Francifva-
norum. ?Jrebiflerffü|ter/praedicaronTm. <V,
fuiterf Ipöcr/ Jctuirarum. CO? d»^f Ipffer/ ".n-
3>PP Üj for-
973
forrium monachorum. $RonnenflO|itT / mo-
nafterium manu 1 1 um. Stiftet lidv & Älojhv
btlff / ddj.&ädvrrb. monafticus, Öfmonalricc.
i$n$$t\0\\tXWb<1lf v i»«» monafticam fufcipc-
rc i dare ncmun monachifmo. 21USIU JUiMU'i
laufen / cucullum abjicere, monaftcriurn dc-
fercre.
&(M!$/ mm.tnfr.fVodfmtMnt'vt'
nur a N«olatu,fed NicolotuUrtcum eß, viBoriam
vopuli not ans. £1 auf j*" init tb imtio f a '
mütarerumen German» fuit, & Jtdi/ jrvr<Ebn£
etiam pronunciatum. Sic Rex cyidäm Longobar.
darum poß Jiboinum di&w fuit Clephei , qvoA ni-
hil aliud eß trvam Cb*!*/ Rcl*/ SttOUf / ßve ÄW*/
&qvidem Clephei r/f : amatus, gratus. Qklci'it
4 faronto leef/ no6«f Sieb/ mun fcccfor/
mein Eiebqtn ! amica mea, corculum meum !
Älecf / ffafeti/ fleficefet/ Kiefen/
ClCf ItcfCt / macularc , inqvinare, pollucrc,
conraminare, fordidar*. Dif §C&« fledt/
penna refpergit chartam atjramento. £)a* ya»
pir riceft / Charta perßuic , tranjmitüt liccrai.
Dicitur freqventius SBef ledtn / confpurcar« j_ co-
inqvinarc , reeda«. inficere. (Einen mit S DM
bef liefen / oblincre aliqvem canö, (Einen mit
tiner tgebanbe befliden / labero infpcjgcrcah
cui. ?0?lt 53lUtC beflccfen/ fangvinc pollucrc
2)ic 6*6n|k bat fiefr btflcctct / pulchemma
macula fe confpexür, jocefm eßfernto dt medlpoi-
terformofif,
Älerfer/ter/ tfjftidcr/ maculans, coinqviuans
fpurcan« , defccdani , infeftor. ÄlcCfcriH»/
5f liderinn / * $cfkcffrinn /t>ie / faroina con-
ramtnans.defccdam), labe inficien«. Smteil-
Hccfcr / fic ignomiuioi'e vx antut ftudiofi , ichula-
ftici, ferib* , * qvicunqvc Uteri* humanioribus
operam danc, <jvafi duuatramentariui , beanui t
faiba recoBut. garbenriecfcr / dt piftoribus
'animo maligno prtlcAiur. ffüdtr in ß*cir dtcu
rar; cruftariut,
ÄU cf um / tfled ercD / x>it > x>a» ff leefcn / «*. t>u
5StHctfung/^t>ad ^flecten/ inqvmatio, ma
cula, fpurciria, feeditas. infeäio. Dicitur eiiAm
Äkcf / Älad/ * ÄUö/ luculcau <o°S™".
Omentum , & Hercorata colluvic». €bvc nbe»
Fliffuna/ macula honorii. föabmeufbefkduno,/
ir.famia. ÄleiDerbeflecf una / conr P urcatio ve-
ftmm. 2>int<ntlief f, vt f (ccf/ macula atra.
fll 974
Älecficbt/at rttcfi<|>t / adj.&adv. pollunu.macu-
lofus, incjvmatus , forduius, feedatus , : fordi-
de t fpurce, t aide , inq vi natc. (£lllf fkcttcfytt'
bCT/pennadiäluens.
Älccfcrn/ &altidiaieQd rief fern/* ftittern / «i««
dtW netten / maculis infictre, fordes inferre,
f urpifiure. Hinc wmt tflccf - tieftet; * IWf r»
bU0)/ tabulae tumultuarias , adverfaria, ephe-
merides. ÄlCCfeicr lt)€t/ id yWRIcefct. 6«c
SBcflctf crer ^ cooimaculans, cootaminam.
tflecfcruna /t>ie/ ürmyWBJccfuncj. ^Sencefo
mnej bc€ <PapÜ"$ / confperfio tabul* , papyri.
JUecf er ifd) / aJj. &adv. ütm qvod ffccftd; t. $\o
(fcrifd)Ctf XucI)/ pannui dccblor , maculasfacilfc
fufeipiens.
»3iiif. ßve braufflcdcn / * Hedem / con r purcarew
comamuwre. (Einem gett auf ein 5i ltit Heden/
five fledern / ac ^iP c alicujus veftcro mficerc.
2lUöf leden / * Wfledcrn / guttatim eff underc.
€iue gtber aueflrden / fn» auäflcdcrn/ pen-
nam c xcutere, evacuare, cxfrillarc. •Bct'fleden/
äc |(lfleden / maculii confundere. 3 cr ^ ( dt
fi'On / pollutum i iaqvinacum e0c.
jtlfden / etum exponitur rimas agcre , unde ein
5flfd / rima , fcihura, fed f (eden multuit*
notat luftleere , fatis eile. flirtf nid)t / haue
fuftlcit , nihil profici tur \ Inde ^rf ledunq / Die/
ruflficientia , & (£rfledlicb / *d) &*dv. fuJKciais.
{umaenter , ti* fvod fat rß. €f i» t crflcchicf) 0,f »
nua / u t is fupcrqve dt. (Eine erf lcdlid)e <3um.
lue (Seite* / »f» fufticicn».
ÄlCC/ t>cr/ptor.r*r.«ifolium. S&4rcnftCC/ firr-
rulacampana, geltflfC/ trifoliumagxarium.
S£>tt*crHcC / crifolium paluftre. föeuJflee/ cy-
thifui. ^itlfHllHee/ trjfoliumaureum. ^»arji
tU'i / afphaWion » trifolium bituminofum.
J£>ir|rj)f lee / trifolium odorarum, lotu« fativa.
Ka(jittUec/ lagopu», polcporit, trifolium hu-
mile- vSaueiFlee/ oxys, trifolium acetofum.
^teinHee / trifolium corniculum. (örpper
€ teinflee / mctilotus. UJierbl^ tCcricf>tcr Älee/
uifolium, (cd qvatuor fohts, idto qvadnfolium
appeüant. jfcrubantifcher Älcc / tnfolium ia
pratisconferi folitum. 6panif(hcr ÄlCC ono-
brychii. 5SJeiper Äl« / trifolium candidum.
©tcitnflct I trifolium prarenfe.
£(cib/ f leiben/ gefleibct/ c ^flcuben/
ÜCf leilbet / dclutarc , Ulincrc , incruftare.
975
976
gypürc , ti. glutinare, (£iue 2tfanb Hnbcii ■
panctcm vcftirc , incruftarc , lutum parieci in-
ducere , tc clor iö lut.11 c. £Go tUUO fi'UU'll Rull
hat/ inuß nun mit ©rede fleibcn / calx qvando
deficit, ex lutö duccndi func panctcs.p' ov.
S, leiber/ Dtr/ incruftator, teftor, comaecs. jM(i>
berinn I Vit/ faemina parietes irxruftans, terto-
ns uxor, vtl a.ljutrix.
.Rleibling/ Die/ compaclio, incruftatio, tcltarium,
Crufta. Dicttur rtiam t>Oö J\ Icibeit.
leibicht / *.xj. &aiv. glutino-Tus , glutcus, cenax>
cohaerens, prot/vo ftpiufcule ufurpatur ^klndjf
de £lcbcrie&f.
^lep/ Vtt / terra glutrnofa , argilla , tenax.
HtiK $\ty\d&i C (Erbf / terra prxpingvis. Aliud
rfi Riepen / Vit > pur. ^lCI>Cn/ forfur, ? W
MiihArrrt fnlrat. XVHüU &ICDClt / furruret mi-
nun. Jfpui^eÄleoeU/ canicic,furiureidcfarre.
UnrctiK/ fanbid)te Plenen/
fordidi 1 mulioqve laprde
furfurcs mcrcti,
lalebrolr. ln.it
aJf. furfurofus , accroius. $|eflicbt>
fivt JtU'WCnbrrjt / panisiurfuraccui, recremen-
rtrins.
^ifltiV cfS - 5?Iei|Ier / Oer/ glurinum, glucen fa-
nnaceum. Cfiw<miJJc1ctftrta Bulben/ fari-
na compmgcrc aliqvtd.
Sleiftern giutmaxc.ri'feimpo/gufaminfnflciikrn/
conglutmare , fannaccö gluiine conjungere
€inoe?l*'ltcrfcT ÄUf/ pileu» glucinc rirm.uus.
coropactus. .@ c f( f ,j| Crt(r ^)app/ rnacrocollum,
Charta glutmo r - 0 „duplicata.
X\ä\\cT« / Vtt / gl«in«or. mn tfUm ^
citur homo icqvax , allf da.
JHci-rcncht/ a^tf^glutinofui, id. ^ f|a ,
bicbl / dMutrtns.
JUvttUruttft / ©«/ glutinamemum , congiucinario
chariarurn.
anfleiitem/ drflnflcibni/ compingere, glutin
conjungere , faiinl glutinare , conglutmare
allmire. £in $ili> mit SDccbl an Die $3ani> flef
betl / imaginem glutine fanreo parieti affigere.
JlilfFIcibt n / agglutinare, allinire. (Jiiityflaftf.
flufetnea^eSaCten fleibcn/ vulnericmplaftrurr.
appbeare, alligarc vulnus emplaftrö. 3lurf lcf<
bv.nai MC emplaftrario.
SUfb'fleiben/ pcrlinere, perlinire. ©k 111
bell 2B5tlben i>ll$flcibcn / hiaru» parietis eake
oblincTC. «flllöfk (bung M«/ref«ä>o lutofa.
35<fUtbcn; cglhnuc, circumimirc. Verleibet;
circutnlicus. $cflcibetc fitüflct/ fenefrr« pa-
pyro Sc glutinc fantiacco muniex. ^ jeffeil ,11
in $tcu rtiam duiiur : dirrare , inolcfccre. £\ 1
5v.nm .iß bef lieben / arbor coaluit, luccrevic.
<£inc 1 fo oft vawet tvirb/ betUibcr
Hiebt/ planta, qvaefaepiut rramfereur, nou coa-
tefeu. 33ef Icfbling / VU / comprehcnÜo arboris
tWplantas.
v£inP(cibcn / illinere. <?jnc Q l.itV r mf Icibf n refu
camxneam tornaci indere. (Birten ftffcf ein«
((eiben / ahenum exmentö circumrurnare.
DrntlfFleibClt / rupcrillmcte , & idem jvod Mff
tUibm.
3ccbcnf leiben / inrerlincre , caemento (lipare.
ObenI)Crf leiben /oblinerc , oblinirc , Tupcriincrc.
2>crflcibcn/ obltncrc 1 oppicarc , impicare. Hillen
Ofen fi rticibttl rimas fornacis lutö obthurare.
ßinem bre Otogen ocrfleiben-/ rallcrc, dccipcrc,
obccccarc aüqvem. £>ic Farben mit @(bminFc
ttrrfleibcn / R«vot vuhut gypsd incruftarc.
SerF leibnng / Vit/ incruAario.
Dcrffciben/ oblincre , cmplnfrrare. fynpix v-:\
eine {crbiDchcne C chcib: fleibcn/ orbem vurcum
diruptum rolla praemiinirc.
UberFleiben / 1 lim er* , incruftarc , glutine wl fari>
ni^oblinire nberrieibung/^tt/circuinlitio.
UnbevPleibeil/ Tublinerc, czmcmö in parte infe-
riori ffiparc. lUrbci'Fleihffng / Vit/ tubduclio
catmcntiria.
^ifberf laben / rch'nirc , fecundä Wc« congluti-
nare. Dtcitar ttUm 2Üiebcv»Cl flcibfn/ denuö
oblinirc.
3licfleibcn / tcöorio induecre , cmplaftrarc, occlu-
dereghitinc 3 w f' f «billig/ iünus
^lü.'jiiiiicuHiibrn / conglutinare, glurinoconjun-
«cre. ^llfamin'nrl^nfinn / <onpl<inpar'o#
jflcb« / Vit/ flur. tltbetl/rß /fco« erftnm , k
bcflclbcn/ tfvoA faciVe imlrfcant ,Porrus , pot-
rnnx
^Uben /^eflc6Cf/h»rcre, gTuunari , h*fita-
re , compingi. Rieben bleiben l inhwrere, ob-
hairere , inhxrciccrc. £>it Q3r)gd bleiben am
Jciin btf Üben / aviculz vifco inhxtcfcum.
^cPÄÄtnhg bef leben bleiben / inh*rcrc animo,
^ mori» inbxrcfcere. <£v fleht in nlcicb.UI
^- Q;| n»ne/ in codtm luio hfefitat. CEQaöm^n
in bcr3»(icm \.„ t , bleibt flehen / tcnacis-
<mn fumuscoruin, qv* rudibui annr»pcrccpi-
•
977
Hl
Hl
978
Stleber/ Oer/ glurinator »adhaereni, inhxrefcenf. I adharrefccre. 3ufammenFlebung / conglutina-
Elmeiapk. morator, tarda», conviva fcrui, gra- cio. 3llf»imnicnf lebidjf/ adharfui.
fei|Uin3«f6cr/pluinbea.,pi«aaina. / / & / fiebert/
tCI nJDCC. • ... j , . j > /• •
lebung / Ort / # 060 kleben/ »dh*fus, adnatfio.
Et meUph. furacitas , qvando äJiqyis manut vifca-
tae t t.nticti S3T picea! as habet. Riebet) ÄrtOe.
5<l;b / Oer / vi fcu$ , aiih Vogelletm. SO? it £ leb
bcfd>mirrr/ vifcö Ulkus» oblirus.
# KbteJ) r / Ar Mcbbaft / *d). & * tiv - S ,uri n ° rus » lcn '
iui, icnax. Älebidjre^lugenarjneö/coliyrium.
ftlebfoaft rote <ßt$/ piceatus, vifeidus, vifco-
iut.
fieberet! / idem qvod Ff eben / hxfitare , a d h acre fee-
rc. 3'" 2>0ildlcini flcbcni/ in vifco inh;cre-
feere. tflebernb werben/ Icmefcere. $D?adjen/
lentare. Klebern / * flcibern ftiam tß carpeim
edere , morc edeorulorum manducare , aiioj
möffeln.
fieberet)/ tue / cohaerentia , glutinanacntum , ad-
hrcfus , lentor. . fieberet) tttum dicitur produ-
c"tio convivii in mulcam noüem.
Jtlebericbt / «4 &*.iv. U. fvod Webiebt / lentus,
aftriftu«, denfu*. JNeberidjter 3ube nie im / tc-
nax bicuraen. $U beridjte (Euppe / jus C0II7-
r u um, jurca. •
Älettf / Ort / Belg. Tklivt I lappa, bardaoa , JiRa
a f leben/ fvodadbtrtat. kleine «^Ictfr/ €"pi$«
flettC/ Xanthium, lappa minor. ©rüjje jt le t f i" 1
arcium,pcrfonaca.
Jtlobe/ oer/ hieben/ arnet, aeeipitrisper-
cica , it. cendicula , retc aueupatorium , calamus
aueupacoriut. gjftt bem Äloben fangen/ aueu
pium facere perticii. geilflobe Der (£d)lföer/
reiinaculuraadftrißorium. SBaCjCflobe/ agi:
Ha , joru.tu fl in Jupertort tibr* , q-vo veriihtr tqxnl
brium feu trutina , OflS bo!e (Bablem an De
\Va$e/ Oörtnnen Oas Songlem fletjet. «Keif
Hobe/ rctinaculum circulare.
Ol n Fl eben / * tnv. n Heben / adhaerere , adhsBrcfceri
2>a* 2Inf leben / # ort QlnflcbigPeif / adhseiur
adbaefio. ^lllf lebief)t/ adhwse. .
Belleben / cohxrere , cohxrefcere. £ie % A<1
bleiben an ben (Stangen bef leben / aves in
vifeatis mhatrefeunr. 25eFlebung / * ,m 1
ZUebunej. aisv * . 0 .„
gerieben' diflblvi, disi..-6'' reglunnari. mm
billig/ reglucinatio.
BufammeiiHcben/ td. qvod btf leben/ cooglutmari,
m evod
ahSiUdial. jUÖben/ de quo infra proxime, findete,
C.sdium diflindere, infecarc. fliebenv cu-
neare ligna : m;t» compef. SlufFletben / Serrlei»
ben & ^erf lieben/ hiare, um« agrrc. xleiber/
Oer/ Ügnator, ligna cuncans. jUeibutig . v .iie<
bung/ 'Jiuf &Berfliebung/Ort/ rima.hiatus.
eine grrfc^Iiebnng/ rima longiiu pacec
five niat« Äleibid)t / * tfliebic&t/ adj. & dJv,
rimofut , fi/Ius , hiant.
^leit)/oo«/p/«r.Äleibcr/ Tcftii, Tcftimen-
tum, indumcntum,ami
jtleib/ vcfriscgrcgia,j>rciiofa, veftitus pulchcr-
rimu«. ^öniylid) Jcleü) / oroatus regaln.
(Bd)led)tc$/ abaefebabtei Äletb / vertu rrita ,
Iii, abjeOa. ^r bat ein akviiterifeh .Hleib an/
Paulo obfolctiui indutur eil. £ang R leiD / TO»
ftis promifla , tunica ralaris. (£r bat fcuft |U
fd)lMlCH^leibern /dclcaaiur cultudcganti. (tr
pralt mit jf IciDern / oftemat veftitum. Kleiber
anueben / veftc fe induere. SJnbcre Äleiber ai«
jicben / mutarc vcftitum. Kleiber fliefen / *c-
ftes refarcirc , rdicerc. (Ein tfleib lllllloenOcn/
interpolare veftern. ÄleiDcr Mit jiebcn / exuere
fc verte . veftes deponcr«. ©ie Äletber werben
bem Äinbe iuFleillC / decrefeunt puero vefiea.
Äleiter icrrefjjen / detercre veftc« &ntm lein
MMfiNVrt ^«turaetbifla, linea Brirannica.
g|JJ5 ^leib / veftitus difcolor. 9Beit five fab
"r.'i. ÄlciD/ vcftis laciniata, finuofa, (hiata.
tlötMlin^leiD/lanea. £einin#leib/ Üntea. 3er»
l'ipen Ü leib/ veftii lacera, pannofa. !Durcbfidj<
tig leib/ vefti« Titrea, pellucida, nebula. jflrib
»om gero^erten Senge / veftis undulata. ®r>
flief f ÄU'ib / Yeftis Phrygia , acu pifta , Babylo-
nica , barbarica. SSerbraint/praetexu. Utweri
brämtÄleib/ pura veftit .
OlUtagsFU'ib/ qvoridiana vefti«. 5ltIa^FIeib/bom-
bycina. ©aumWcDin Äleib / golTypina , ftvt
xylina. ^aucrfJFlelb/ruftica. «öeUFlctb/peUi.
cea. 33rautfleib/ nuptialis, qvod& ^oefcKlN
{IciO i titur. 95ftrger6fleib / amiftuivulgarii,
(er. ci vi cu*. QMumenPleib / veftii piÄa , vel po-
lymita. ©flHUöfenf kib / DaauTccna/fM feu-
cuiaca.
979 ®l
rulata. V^^rcuf iciD/ amidu» honcrtus, habitus
ionorabilis. ge|t< fit« fteucrFIefb / fcriara ve-
Aiv S^ubeilflt ib/ vcftisdivcrficolor.convi-
valu. ^ürilenFleib/oraatusducalis. ©ülbcn
ftyctfliib> vcftis Aeralica , .mrcd filü intcrtexta.
irtf kib / veftit viridis, venatoria. Jpurctl-
Reib / habitus merctriciui . SumpenFklb / *e-
ftü viin , i'ordida. KomitoicnFkib / veftis fcc-
oica , theatralis. jTerfkib / five »fi§ J^ctltDc
fccr ^rieftet* / amicutum lintcum. QRonnel
f leib / toga, habitus Virilit. OÄebcnF leib / cu 1-
tus aulicus • indumentum hodiernis raoribus
coni'cn rancu m. Q^ildjtf leib / tfgumcntum no-
Öurnura. tR»irrfHFU*iD/ v eft . s rnimica, habitus
mononis. ülieberfleib / lubügaculum yffub-
iigar. ObcrflfiD Tclamrnrum.pallium, raan-
telura, I.«na. flJlirpiU'f leib / veftis purpurea,
Tyria, oftnna. ÜXilbltflKUilFle ib/ toga fenato-
ria , lunica larklavia. SKegenFkib/ tegumen-
tum fpiflum. ERrifVflffb/Tcftiiviatoria. fRdtCX*
five v^i IDafcnHeiD / chlasnjrs, diplois, veftis
cqveftns. vBammetFktb / vcftu holofcrka.
tSatMTleib/ toga conwaüa, (gdNimlofFIeib/
▼cflisnndulata.camelina. gfibenf kib/ iexka.
<£f>minerFletb/ arftiva, cenuis, linea. (SontO^
fielt) / *eft»s fabbatharia. Jrtferfkib / veftis
fubfertea. ©iippeliaftcrf Iciö / ex capheco du-
plicato. Sraucr fkib / veftis tugubris , pulta,
vcftimcntufn ferak. JuAfktb/ veftis lanca,
feit e* panno pexo. Unbeifkib/ veftis inrertor.
(öcibcsfleiber/ veftimetua muiiebria. 2Bin»
ff rf tcii vcftis iptflai texttirx, ex panno villofo.
sniaPktb/ »cftis ex tela lanca. %mt( If Ic ib/ ex
pfeudoraphero, *.'/ feruoexeotto , fn .- panno
Cooconfcclus habitus.
& Liblein / ca» / &w. amiculum. itinbcrFleib'
lein / veftr* infantili*. £)crJcnFkibkitt/ vcla-
menta puparum.
£ kiben/ qefkibet/ veftire, veftirus. Übe \$c1\tibct/
male veftkus. (9id> in @olb anb (gilber f leiben/
ornare , velare ic aurö * argento. flcibet
fich berud) imb pr^d)tia / fuperbie in vcftium
Iplcndore Sc apparatu , pompam agitat veftiru.
<tr fleibet ftch fcbi twl / vcftkuTunus eil. I! n.
qefkibet/ inveftis.
Jflcibunq/ t>tf/ idem <fvo.i ftklD /amiftus, habitus.
öutc ^Icibiinq m übt ben »Kann/ »eftis facic vi.
rutn. §VCfllb< JJIfiblinfl/ habitus pcrc«nnus.
S>cr Jfnn ilt fciium Liener Jftcibunq } u ftirjafTcn
fd)Ulbl4/ dominus debet ferro veftunum.
980
ÄWbOC / &«r / veftiarius, vcRifpicus, melius &v
thao«t / vcfticns. SJcfUibciinnv Wc/ vcftitux.
vcirifpica.
Hbfleiben/ exuereveftem, veftem ponere, depo-
nere, corpus nudarc, detegerc. erube ,um nb«
riCjben/ apodytcriuin. SlbFUibumj / dctraaio,
vefticus.
Mnfleibcn / vefte fe induere. €r i(i nod) nid>( attt
flefkibet 1 / nondum amiaui eft. jmßtmt
'ältfflctbtn / ornarc veftibui. (Er 1)0 f fitf) fiaftlidj
OH^cFleibee/ pulcre »eftitus eft. ttutflcibctt/
olim etiam erat a f eonalifmo abfolvi , ftudioG
habitu incedere.
$cflciben7 iaemqvodfimpl.tUi^ttl/imidn, ?e-
ftem induerc. ©nmit bef leibe fdj mi(t)/ hoc
mihi indutui eft. SScflribung / amiaus, veftia-
rium. $5cf leiben etiam natat adminiftrare , <u-
rare, €ln 2lmr beflcibrn / officio praeclTc.
ntFIciöen / exuere fe vefte , amiculum detrahere.
gntflcibefe SSnifl / exutum peftus. Gntflci*
biwg/ fpoliatio teftium, exuvi».
Cillf leiben/ amicircvcftibu« ornare, tegere. (£ffl'
fldbung / amieimen. €inc3»onne cinflcibcn/
conl'ccrarc mon ialcm.
2ßad)f leiben / imitari habitum altcrius. (r id) K l d)
neuen Stoben fkib<n/ innovum modum fc or-
nare.
OkvFleibcn/ fibtt etwas AttiUtocn/ fuperindue-
re. X>bcrflt*(D/ fupparui.
Unberf leiten / tubinducic. UnbctFIrib/ fubucula»
indußum.
<Sf rfleiben / veftes murare . perfonam induere:
CetfltftlWfl / muratio veftitu». S5erflctbet/
larvatus, perfonatut.
UinFleiben / circumvcftre,coiiYcftire,nutare ve-
ftimenta.
SßiebctFleibcn/ redire ad veftitum , Tcftem ufira-
tam rerumere. 2ßieberb<Fl(ibcn / roieber An *
autele Iben ' denuö veftire.
parvus,mi-
nor,miniimis,cxili$,cxiguus,moduus,minutus t
puHUut . \im f (ein CJRdnnleinv homunculus, hä-
mo pufillus. ÜU'lil Jpaui l domus angufta , mt-
nufcula, deprefla. ^(eill i'CJIlb / regio modica,
exigua. \\\<\\\ (St<$btleiU/opjpiduintenue, igno-
bilc k U in $)ricfkin / epiftola brevior , pulii.
la , minufcula. Älein J rinftjefd>irr / pocilluja»
p Ovulum exiguum. kleine ^anbvOU/ pugiU
«Qqa lud
98i
SU
982
. JUcine Hoffnung /aliqvid fpeculas, fpctto
nun, fraöior. €inc flcillC 3«it / tcmpus mo-
«iicum , pcrbrere , parvum. ÄUtnCT 2eiü / cor-
„ufculum. ©CK ricine ginget / auneulans.
kleine *i6rc im S5eine / fibula. SNeinet gn§/
pcdufcuiu$. Jtlcin<(5a*cn/rcifrWoi*. Stein
milchen/ minucre, actenuare. ^Itirt tOtXOtXU
<icnccre , decrefeere , diminui. Ämperftcill/
tarcfaaui. Älinjerfletne* ©eiblein / mulier-
cuiavix cubitalis.
«Uinc / öfe/ Sleinis WtV Ä If inbrif/ patvitas,
exieuicaf , exilitas, tenuius. Diri/wr r tiam Oas
Wem feyn. Scicmanb foli Die Kleinheit uerad)*
ten/ corporii exigui vires contcmncrc noli.
Sleinlid)/ £lülH*/ «40^- pa^us, mi-
nucuZ tenuis, &: parve , minute. SjK&Efc
tcr.tcnuiter. ©H rinUt*/ivr f UinllCj) feetld)«/
vultus tener , nucer , freie« cxihs, fubiilis. €t
fit Hcinllcf)cr Scarur / minurulus, minufculus,
«Ullus eft. £Icinltd)C ead)«»/ nonfoumfunt
5ilcinlid)reit/fubiilita»,exilitat.
kleinem/ minucre, immmucre, it. dccrclcere, dc-
ficerc, freavrntitu tarnen rß comfofitum «Scrflf»'
ttfrn; diminucre, comminuere , cxccnuarc , cx-
luurire , exinanire. Sedtftrovici Mcitur einen
%>frHrinein / iafturam honoris ahcui atterre, ta-
SS^Sa«^ facerc. hinein fein «ob ver«
flrinem/ alieujus laudesobfcurarc, dcl'barc, dc-
trahere aliqvid de laude, <&nenbeu ber £bng-
f Clt tevFleinem / criminationc uti in aliqvem er
ga fuperiorc«, immittere aculcos contumeu*.
«leinaunfl/ & Sertleincrung/ We/ diminmio, im
minutio, attenuatio , it. contumelia , detreaa
cio honoris & fem». Vulgb denigratio, & dt-
nobilitatio.
Ecrfleincvlid)/ *4 tfAfominueni, extenuans,
atrerens, deficiens, rarefaOus, dimmutus , ö
metaph. probrofus, ignominiofus , inhoneftus,
pudendus, dedecorofus , &: minute, attenuarc,
ienominiose, indecenter, indecore. Oßerflcu
nerlicbe SScbcn/ verba ignominiofa, cnmina
tioncs, vituperia.
2Jf rflcinerer / Oet/ vituperaror, Momus, repre
henfor , criminans, carpens, delator, detraftor,
detrefrator.
Mm/ Clingen / 3* nmt * * [ w * U |
flunge|t/ erfrunge/acfUna./ wir fluntjen/ «.l
conj.'SÜ) Hänge/ gefUingen/ronare.refonare,
tinnire. <£* flingef WDl / fonat numexosi . gra-
viter. <E$flingctnid)tn>ßl/ Monat, ncrvi/r«
fides difertpanr. & Hingen mit Me Obren/
aures mihi tinniunt. Compofitafunt (Irf ltngeil/
perfonare , infonare. SSt)t«/rvr übetflingett/
fuperare canru. Locus foniiu perfonat, bet
Ort Flinget burd) nnb burd). 3nfanimcnfliru
den f concentum w/ harmoniam emeere.
i^Iilignng / / conccnius .fjrmphonia , modula-
tio, clangor, fonitus tintinnabulorum , refo-
nantia«
Älmgtcbt fadj. &*dvtrb. fonorus , linniens , refo-
nans .Öf: fonore , cum dangore. Stdfro flllV
qidj t \i[niü flilisenb dkimus.
^litmC/ ©«/ lamina enfis, dicitur 1 Gingen/
ovod fvmtum edMt äüidendo. Hmc etiam dumtu
laß f fingen ber SBaffen/ fonirusarmorum. «bau
lenfliliae / enfis mucrone mutilatus , üjatha.
4>iebf lime / lamina lara , larga. etP|tlingc/
enfis ad punaimferiendum,fr*mea. 4Xncten;
fltn»1e/gladius ex una faliim parte acutus. olKt)'
fehneibme Älin^e/ aneeps. aBol^flinge/ lamina
charaöcrclupi infignita. ettletflmge/ lamina
veruti. J&0l(jefd)lifieneÄlinge/ lamina rinuofa.
JtfAlllffn / ©Ö6 / dxm. lamella. €»tcn t>or biC
JtttMC forberil/ ad duellum ahqvem protoca-
re. Uber bie Ältnge fpringen/ occidi, oecari
gladio. 2>ie Älinge ausnehmen/ vuigo par«
reit/ i&um dedinare, averterc. 3<i(berfa)la»
gen vulgb ßringittUf premere enfem.
Älinaer/ o«r/vocalis, a/e/t/o/n/*r»/©nppel>
riinger diphthongus , ut : Ä/ at/ au/ ee/ ei/ eu/ ie/
5^1ang/ t»et/ptor.cai'.fonuB, tmnitns, clangor.
©eigenflamv fonuspandurarum. ©laicrflang/
tinnitus vitrorum.
Ouiter^ad)flang/bona
fama. J^arfenf lang / tonus barbnorum. gÜT
Jrauren btlft fein Jfparfenflang/ nonfacu aa
lacrvmas barbitos ulla meas. £>brcntlang/ tin-
nitus , fufurrus aurium. ©aitcnflang / nervo,
rum concentus. ec&etlenflang/ clangor tin-
tinnabulorum. eilberf lang / clangor argenu.
SLilinbcrflang/ modulamina dehcatiora , acu-
tullma. UbelFlang/dnfonantia. SHJolnano/
dulcis hwmonia. gimbelf lang / cymbalorum
tinnitus. J^lotf enflnng/ campanarurr ^rvtuj.
Xf angDoff / *dj<B.$*dvrr*. idemqvod Rfnfiief?!/
(www, Äläp
983
^luiijdn / * Fünfern / idtm qvod Hingen /tinnirc
clangorcm tcddcre, nolii A tinnnnabulis Com
cum cÄccre. £)er £<tl f l m 3 cl i / heim Cgnum
dar tintinnabuld.
JJlinaeler/ & FlinFcler/ foBicumreddcns.
Älm^clum/ & FlinFcrunq/ Dt« / idtm qvod
gurtcj/ lonor. clacsor.
£lin.jchd)t/* FlinFerfidj/ a/;. &*dverb.idmip)od
Hmgictn/ fonabilis.
Äliöftrlinf IH4 / vocabutum fßum *b tpf 3 fmo, atfy
fonitum nolaxum & tintinnabuJorum yT.v.j-
fraf.
^linfe/ «*/ f/ : flirrten / obcx, repagulum,
fr u pottut clavi« i IIa fcrcea , qva premendo januae
pandun tur, alt i> cm Drütte*/ vrmi Ä y int' Cf »/
propier fonüum, epitm aptritndo edil.
ftUttfcn / propr. r/? tinnirc, hincprerverbhm : Süßer
mit roill tnufcn / Der mu§ mtefttitfen/ fv mbolum
det compotor de compotri x ; fei aliä fignific*'
fhme eß : fores obturarc vel aperire. sfufflittJ
ffll / pandere fores clavi ferrei. 3 u ^»nfcn/
obferarc, obturarc. SäBieDcrtluffUnfctl / refc-
rarc.
ÄI6b/ flöben/ gef(6bct/ pi^«»-
nullit m locti flcibetl rfferfur, rindere, fecarc, dis-
fecarc. Compoßtum eß 3crf lübCtl/ * S^tflctbctl/
d. Bindere » diffindi.
Jtlpbiing / Dil / feifluxa , fUUo, riroa , hiatus. 3 er
flöbuili]/ difcidium.
JHobid)t/ däi.&aJvtib. fitlilis, rimofus, lufeens,
feftus, hiuleus, &?: incisc, inciiim, hmkc.
^ItlftV Dil/ pl. Klüfte / hiacus, apertura, ca-
vitas , abyflus, fpecus, ca verna, Axluoca. S.h\\U
& ÄlllfC e/iam iiei/wr acicula. $bcnif luft dicitur
fibra. J£)fln»]«löCÄIuf(/ fibra tneurva. Q»CT»
flllff / fibra transvcrla. Wollige ÄUlft /
folida.
ItiUcw hiare, hifeere, t/. praeruprum, confragum
efle. Compcf. jerf lüften / fß dehifeere , adedi,
ex c \ i, excavari.
JNÜffiil./ *dj.&aJi>. hiuleus, hians, lnfccni, it.
praeruprus, confragus.
Älopf/ f topfen/ floppen/ gef topft /
gefloppt/ pulfare, pultare, pult irare, run-
dere , i/. v erberarc , caedere , i ujw nmpoftta funt :
SlbF fppfcit / fuftibus dedolare. SlnFlopfen/ fo-
res pulfare. ©Ott f topft juweiton mit Stxanfi
beit bco Dem SKcnfc^cn an/ Dius morbis uon-
984
nunqvam homines ad refipifeentiam excitar,
opfen/ extunderc.
COUtf/ pellio eude
admonet, horratur. Slusf
©er tfürfcfcncr flopft Die gel
w/ baculo pclles purga^ £>lire^f[opfcn / per-
rundere. ©MUff topfen/ pulfieare. ^tffopfen/
pulfando inrrare. JQjan Fan Die fc&IafenDe ^eutc
nicl)t erFtopfen / foinnolento» vel dormiencec
expergefaecre , frve ex fomno excitare , qvovi»
pulfu & ftrepitu nemo qviverir. Jg>erauöFl0j
pfen/ fores pulrando caTufcirarc aliqvem, fo-
mno excire pulfationibus. ©elf DcrausFIepfcn/
pereuflionibus pecuniam cxtorqvere. hinein*
tlopfen / intrudere , conftipare. ©ie 5Bei)Öbcit
lapt fiel; nid)( 11111 Cin-iiMlt einFIppfen/ (äpientia
vi non acrj viriru r , v c r bc 1 i dus nemo fir doftior.
9"cad)Flop|CH / propellcre puMando , crcbris pul-
tibus ftipare. !ScrFIopfen / crebris idibut ob*
churare. SBieDerFlüpfen / pulfationet icerare.
3crFlopfen / contunderc, percutere. gincni
OlC -'."Vi: r ml ierFtopfen / pedime aliqvem pu-
gnistraaarew/ exciperc. 3ncFIopfcn/ obfti-
pare , pulfando occludcre, opcrii e.
Stopfer / Dct/ pulütor, »ulfirator. Stopfer inn/
DU' / pulfactix. Stopfer ttiam dicitur nu Ileus,
qvö oft 1 um pultätur , rhopalum , cornix oftii,
cireultu iäeferreut , eptöforn pultitamtu.
Stopfen / *et*l nom. verb. it. €in ©eFIopfe/ ©W
Ätopfling/ * tflopperet)/ pulfacio , conrufio,
pereuffio, puifui , plandrus , it. verberacus , de.
verberacio. ©Utl ^eijf topfen/ cardialgia ^or-
dolium, cordis paipiracio.
Gipfel/ jei4pfel/iTIO(fer/w
tit/ pU We ^ICpfCl / feapus, rhopal um, cam-
panae mallcus, piftillum. Hincprov. eine jtlüifc
ebne Jitopfcl / fiu, eine unaeFtfppelte ^todfev
campanalinc piftillo, 1. r. fernen ciafincexecu-
tione. Äfl'Pfel/ ÄlÜpft'!/ * Ältfpel ttiam dkun-
im iigilla de filis pendula > cum tixmina; denri-
culos taciunc ^riiniincIHopfc'I/ baculi nodoil
rympanorum. Hmcvnbum: <3pilktl Ntfpfdn/
reüculare denciculos , & ctilf ^topfferilin / dca-
ciculorum rcciculacrix.
Ällippf/ DlC/ pl. Älnppcn/propr. paitomii, qv i eqvi
evercenttn , *ltkt «II tlafmbatlX) / &* XtlAliU
fotb. Dicitur tti*m St Inppcr/ D«c/carau». 5ei
Kluppe ttiam iß decipulum , Ü* machina irrc-
tiendis avibtn apra. v£incn in Die Kluppe bc»
fenimen/ irretire aliqvem» comprehenaere la-
qvc:s. Std ^(nppe 7 voij. dicitur captura avium.
&qqi) (£inc
#
935 #l ÄI 986
€inc 5Thtppc SSW / qvaternio avicularura, I
fafciculuj avium.
SvlOCfe/ tU/ iL ^(OCfen / campanaiaerainen-
tum , cu\ut dimin. ftlrjcf lein/ t«J6 / fiftrum, cam-
panula • tintinrubulum, nola. Aiultifcrikunt
©!V(Je/ Jerivant a locfftl/ allicere, trt/Ä/i (*>e<
lpcfc/ ff"» t*H inßrumenti homine* adetclefiam vo-
crnlur 05" InvQttitur .- Sed mrlitu deducitur a .% li>p>
pctl / '»in» p«« 'X drtfufum ad pulfandum iio-
MCUtt. Ritten leuren/ campanam pulfare. SDiit
Der jfliKf f ein 3f tcficn gebt« / dare Hgnum cam-
> . .. 9Ru ber .Jtfocfe in Die jflrd)e teuren/ con-
vocare fidclem gregem facrö *re in ccmplum.
£ie Älcrf en Hingen (IniliA / campan» refo-
nant plaufu fonoro. ©ie jclocfc bar einen SXi £
bcfi min 11 campana rimamegtr, disrupta cft.
JPjcII 5i'örHiin/ campanula acuta , argura , (in-
nula 01 m (£ nbe foirb man üb- u 11? Die jflocf e
flffehl 'gen bar / in €ne videbicur cujus coni.
Jtticfe rtiam mUi horologium. !Di< Ü'lccfe
ha . Iftftfe qcfd^lagen / hora duodecima eft au-
d»ra. j^OCf e porri pro confiho nocito E^peri-
culofo ponitur. ©ne bnmlicbe Älixf e über ei
neu i]i(§en / clam confilia (hiterc contra, ali-
qvexn. jvijm^ tfl meine j^Dtte gegr<§en/ nunc
de causä mca del-.bcrarum cft. !&ru!)cfu5(f lein
etiam imapfüts dicuntur glandulär villof» collo
utrinqtc dependenre«. jücin 9)?ild)fl^ct(ein/
rapuncului. -HJeefcflckNcin / campanula in
«xcubiis * excirandise fomno fcr*it , :/. fufeita-
bulum. ^iefetrf I jctlrin/ five Öchcllcn / cam-
panula minor. „K linfi' tnfuprr dicitur phiala» v 1-
trum finc pede , aliks @tur}gl*)0. *£ nva / dl
tic grpfe .ftlocfc fcfrfaaen / divulgare .aperte, &
palam diecre , in vnlgur efferrev ©ie jflotf tfl
fmb ent im fünften Jabrbunbert n.ub CEbriflt
©eburr erfünben Korben 1 feculd qvimd ufut
campanarum imrodu&trs eft. (Jinso Ätpcfe
|ll (cTfUTt / campana Errurtcnfis , rujr« nomm rj)
Su fan n a , de fui Zcilcr. &w fff VtCC tm& tine
»tertd iElen fooeb : Von ftemRlocf « I bis RUH
JUnn« finD Drey ttnO eine Viertel Äle/ t>er
Rlctfcl frlb|l ifl rou 1]. Sien unP !. Vier-
tel nnOt wieejt 170. Sentmr. 3uf amm(n
forberung mit bei* iUicfin / convocatio civium
pulfu «.ampanae.
91m.efIocfe / praefcdurali« campanula. S^chr
flirte/ campana fupplicaiionibus religioija de-
ftiiuta, Jbcnlerflucfc/ campanai menditaa-
tium. 55ranb» /rw SeuerflPtf e / inccndiana.
Q3railfFir>cfe / nuptialc ftgnum aerc darum,
^Ürgerflorf e / campana avium . civcs convo-
cant. ^elbflode/ patibulum, furca. ^refj
FlOCfe/ hora prandii 4c coenas. ©ie gre^fitHfc
bat gefeblagen. ccmpusadcftcomcdendi. grell»
DentliXfe / clangor campanarum fcftivu». >i tt.
fj)en« ßw $ urmflocfeil / aera turnbus fufpcota.
iet(l>enf U»efc / campana funebris, raueifonos
bomboicdcn«. SJialefilfl^rtlein/ fignum cam-
panK, cum juftitia jam jam adminir>randa ert,
Fcrah» am» pulfui. $P?artenFlorfe / campana
lignum danc falutarioni angehe« B. Mar. Vif
gtnis. 3<i»nnenF löctleill / cmcinnabula monia-
1 mm. Ita S0f önd)<» £5* ingmere & IcfierFlrkt kin/
caenobiorum. (^ailfloefe metapb. dicuntur ver-
b.i obfeana, fefeennina . ir. it phraf. SRit bei
(£ 'Uflcefe leuteil/ Tpurcillime, impurc loqvi , in
curpiculi»4c deformibut jocari. vrefi^nbflcrfe/
rclegatio per campanam. ©djlPpFlorf e / arcii
campanula. (SilberFlocfc / campana ex aere
Connthio 4 nobiliflimo fiifa. ^funil .
^ermFloefe / xra Marcia , claflicaria. QStfper»
fivr SRaebr» ö" 2lbeuDFlocfe / fomu cam pann cir-
ca foli» occafum. Dicitur etiam V^penFloefe/
aera clufilia. SBcffrrf Icrfen / fonus campana-
rum ad difcutieadai tempeiratet. 3auu> five
9Bei|}Flecf e / p/*in/4 , ß nomme Smila« larvii , heU
xmc ciflampelos. Ita Hülm (^panifebe ^lect(
fios eß, campanula Hi fpanica diBw,
^lorfner/ Der/aedicuus,curatorSacrarum aediuni»
if. qvi horologiorum curam habet. vr»ii!f!in1<
ner/rpurcidieuf. ^irkfnerinn/^tc/ nolarum
curarriXb
${ i in! 1 1 en < geFIr^cf elf / fonart mod6 campanat, unde
etiamüasii \kh\n / ö'Pie £lr*cfelung/ cinnitus»
campanarum (Ignum Ar pulfatio».
^\ Ii>f?ieh t / a.iu &Wv.ad modum^forroam cam-
panarum 55' nolarum.
Ä lOß / Der / phr. Die Äl^ßc / r rotundi-
rarem notat c£ globus , fphatra a pila exponeretur t
Inde & l^[jc dicuntur pulmenraria globofa , tu-
rund* & fartilia /.-Sj. Heinde jUol malfa.
III (EriHnMos/ gleba vrl glumus terrae , nemnuU
IU ovofy troebut, ein &r«t)raD/ appelUtur Xlüt.
tflöfteiu/ 000/ .iimin. globulu», nodulus, gru-
mulus.
^l6§ig/ adjeR,& ddv. globofuf» glcboA», gn>
81*
687
truncus , caudcx,
Aipcs , bi ix Dicitur ttum de homine ftupido
& inepto. (£in grobe* tflofc / agrertis , ineul
988
cus , infulfus , Ingenium craflum & groflum.
BnwflM / feolii , qvi *>*rU fundttt explorttur.
J£kuF!oQ.' lignum lamonum * coqvorum.vuM
latlinrium. tSdjlagdtofy pilum ruidum,fiftuca
magna , palus in mola olcana. (?i!bfrflcij/
argentum grave. Dicitu, etutm «fcllHorj/^antf
met I u. RflmtmL Dimm. rß tflotyriu / ö<w/
crunculus. JMogufr / adj. &adv. caudkus.cau
dlcalis , caudicarius.
*dj. prudens,
providen», intclJigcns.coxdattts , fapicns.cau-
tus , perfpicaa. Jtlug iVoti . fapere , prudentern
efle , fapicntiä prasflare , exccllcre. ?tf Yc Utt
finb f lugrr. / als Die 3ljltyC ' confiliafenum Ion.
giui profpiciunt, qvam junior uro (£r n>irD
Vor Ulli} ijib.ilfiii / vidciur .habetur, judicatur
iapicns. #ItI4. n?cri»cn / prudcnciam compara-
t< .aiTcqvi , adipifci. SDfii tgch.ioen mirD m«n
fing Aulrus fapit damnö aeeepcö. (fr i|f Him
ror öiT ^rit/ance ccmpüs.antcpilös fapic. £)ic
flligc 3t\lflir / natura provida , folcrt »artifkio-
Cl vf in flugcr Gkacral/ Dtixrci militans pari-
(us. Ullfltlg/ incautus , improvidus , nnpru-
dens, mconliderarus, ignarus füturi , adi>trb.
flug rß prüden tcr , provide, intelligenter , fa-
pientcr , caute, cate, cordate. 2>lc flugc grail/
<t»ririir maga , faga . praeftigiacrix. Ubfrfltig/
fciolu» , narutui. £tc £etr<njütb nianai* flü'
der/ al/iwnn(if wmiXi^rhaufcgfbfn/ fccun-
dxeogirationes femper funt mcliorer. Qtt
JliüqjiC Ift Oft Ultfhjg/ qyisqvis plus jurto non
ßpit, ille (äpit.
Jtluacr /Der - catus, carent, cautor, Homo ple-
nus confTlii , Jäpiennä mumrus , profpiciens in'
pofferum . multarum rcrurrr uAim habenr. (£in
Äftigcr wirb and) bctroqcn / fapi entias comes
elr ltultitia. (f in ubcrflugeT / oifencaror fapi-
cntias . philavtii turgidus. €in UttFhlger/ex-
pen prüden tiat, imbecillit judicii homo , in»e-
aium obeufum. (£inf tfiwjc/ callida, tagax,
rerfuca. <?ic ff} qar f int Surtfdfmgc / exifti-
mari Tult i'jpjen t i'.l-mj, nimiumprudcotiae (Ibi
rribaic
Jfbiqhcir / Die /prtldenria , folertia , intelligenria,
fapienria, Providentia. «Kcnf(hlid)c JJIuqlirtt
»irD pft betrogeu/ buman* piudcnu» duftu
fjepe labimur. Qlrgrlifi ift nfd^t & lugOcit / cal-
l'j5 ,W L!5 teratoria ra P' <mi * nomine indiüna
«t. Ctbcinflliijbcif/iimulatiofapieutiie. ^iu»
gfinofh Älugbcit / arrogancia , prajeoneepta
opmio. Kiirrcnf lugbcit/ fapientia inani«, rhu
la v tia , vulgb , ftbiplacmti* t
8(UH4tt*JjeB.&ädv4 tolert.ingenioflii, fagax
(citui, reeoftus B idtm qvod f| M g / ütddv. in'.
geniosi,argute,proyide. e<iueead>fnfliifl;
Itd) aniftUcn/ in rebus adminiftrandis pruden-
tiam adhiberc, omnium optime Alis rationi-
bus confulere , egregie fibi profpiccre. Unf lua,
Uq I incautus , & incaute.
klügeln / nimiurn velle fapere , arguriii rem per-
feqvi , vafrodrverl'uto ingemö efle , argutarj, it.
carpere , ferutari cur. ose , callidc inqmere.
flnqclf / mo nity jii fluqcln ifi/ nodum in fcir-
po q vainr, flucluiraoTer in hmpulo. Compofit*
funt : «Mueflligcln / acute cxcogitarc , callidc in-
Tcnue, ^rflugcln/ id. Et laboreac diligentia
alicpö per venire. £tr SO? C nfcbli*C SBt9b.lt
DIP mliiiUlf/ hoc machinata eil hommum fo-
lertia. jDlircfef J& jdn/ perfcniuri , pervemea.
rc, omnes i 01 11 los excutcre , perqrircrc*
Älüadcr / * Äluglinq/ Dfr/natutuius, fciolut , di.
caculus, argutulus, argutator , fophifta.
^lligdct)/ Oie/arguti«, fopbifmata, argutatio,
argutiola, dicacius, disqvidtio fubdola, in-
dagatiocuriofa.
iÄdlugtn / cerriorem facerc, certiorare , inftrue-
rc , mformare , edocere , common flrjrc. (gif^
bcflugcn / ccrtiorari , informari , certiorem
fieri , ad rap.emiam perv eüiro. ei* aüt bf n
ecbrifttn brfliijjcit/ difpicere caufam ex acl.t.
€r hilf fleh w SBc-tn^ h rtd)fer 3:tf brNöacr/
in tempore fraudem odoratuseft. ^kflfiQung/
W«/ informat.o, inftruflio, prasfenfio , pr«-
fagmo , conjeclura .peripicientia.
Ä(ump/Ä!umpe/ # klumpen/ w
p/^-Ä lumpen/ gleba , matTa , acervut, gm.
mus , tlid diaftHo etiant dicitur ©rimipc / climlus
terrae. ®vumwn ttiam met*ph. dicuntur nog%.
l*5row föruinpcit fcbRdben / proiiecre ampMlhs
« fttqvipedalia verbat ©oirf lumpen/ roalii
auri. (0cftfhraqKi / acervus pecuni-r. u?j n
plumpen ^frf / fafcicoluifhipae , glomui flu.
peus. Dicitu) rtitm älicuHetn'BJtttt&'&lbtet/
f ilttlfcn / globiy?w boli «arnii. g&cbffimÜtB/
«n gio.
990
globuli farinarii. Älumpf buifin jkcfen/ He-
glucire boloi. €in tflumpcn Jbttt / manipu-
ius crinium ( tricae capilli convoluti. inem (in
klumpen J^arc aii^ret^en / in volare alicui in ca-
pillos , capillum laniare, erellcre , lacerare«
fthimpleiu ©Äf / dimin. grumulus. tüm <5ali»
f limiptein/ grumus folis. (gin tflumplcin ©dID/
balux , balluca.
SC I um peil / flcHimipcf .' in glebasdcmaflas redige-
rc , Inde eß : t*id) Humpen / Humperen / in
micas frangi ,conteri,friabilccflc,friari. £ic
€0?ild> f lumpcrt ficft / laceftcoagulatum. (*k
fltinipcrt 5Bad)$ / cera ingrumosredatla. *
tflumpicfK / F(üiiipidS>t/ * fuimpecljtto / aA). # *dv.
prcpr.maflai t glebasdraccrvos referens , glebo-
Ais : DeindeetiAm copiam reine/tat , abuudan*, co-
piouis, largus , B*- abur.de, largitcr, copiosc,
.congJobacim. (£* fall ihm alles? Plumpid). nuD
bctifuj^ll/ opes ejus crcfcunrdr valdeaugcnrur,
abundare ineipit fortunx bonis , omnet cum
fufpiciunt , comitantur dr adoranc.
iflumpcrid) / & f lipridjr / & *dv. idem p>od
fltimptibt/ & »rtf/m« friabüis , fragilii ,con-
tritui. ©er Jwfe tfc (jaiu Fliimpcrid) / f caf«i$ et
friabilis, pcrgrumulosdilabitur. .Klumpend)
f / }?iiUl) / bc coagularum. S\ Kcmpci id)l :
M)i an Den vf cbubcH nnb SXätWH / bUtecse,
■blareroncs.
ftlümpimg / dr ÄUittiperuna,/ t»tc/ coacenratio,
congeries , conglobacio , it. fragilicas. Int
bile.
JClimfcr / ofe/ fiur. tflunfan / h Äiumrx/
globulus. Sunt äultm propr. fordes dr inqvin*»
inenra , de velleribus ovium pendencia , aut er*
iam oris dr laciniii veftium adhatrentu , propr.
t!:3a blaterc, de blaterones. (Befcaffluoferu/
fordet villorum conftipaoe. SSartflUflfeM/
barbae la-diias . fqralor cx concrccis capitlii.
Jttunfcric&t/ Adj.&Adv. fordidus, coinqvir.atr.s,
confuurcatus,&.- fordide.fpurc«, olidc. 5c hm
Fcrid)(CV SKotf f tunica putris, caeno fqvalens.
5V! u r. te / *U/*UfotiiAm Rlunfcrmug/ (ordida,
idnava , olida , faetida , putida , graveolens foc-
mma.fpinturnicturn. <gie tficitlC Fdlt jttuiltc/
nihil hac mul ierc fpoliatius , nihil egentius , in
fumma mcndicicacc , ad pudendam inopiam di-
Änab / W Änabe / t**/ fr* Knaben/
pucr , famulus , tiro , tirunculus. (ginen $ua»
bf II Üt Di* C cbulc füren / in 1 u dum duecre dr re-
duecre pucrum. ^CCuimcr nab/ opttmae fpei
Euer, vr d)facx tfnab/ puer feitus, rcnullus, Ii'
eralis & ingenui rulcus. (Ein unq.craf)tf ncr
^nab/ degener, pravus.perverfus pucr. 35^t
einem Knaben feilen Die 211 ten fdjeueu/ puero
debetur reverencia. SBeim ein Jtnab tt?a^ I(t<
neu iviil mujj er fleijüa feun / muita mlic, tc-
cicqrepuer» fudavitdr alfir, qvi cupit opearam
cur fu concingere mc tarn. 21 b e FtiaD/ abedar iui,
cirunculut. ^DelfnabCV pedifTeqvus, a/Ieda
nobilis. Jpirfen« fivt ScfeiftrPnabc / pucr opi-
lioni«. dtlll alter Änabc dkitur adolcfccns au-
r. o für, calcbs, vctulus. 3utf)tigf r $ nabf / pucr
modefrus, verecundu«. ^d)iv^iejer Änabc/
Alias pMuOmiWtJ / plappwaföt / falapu-
.Kliabieill föfl/.jrmm.pucrulus, puellus, fruftum
pueri. SBcib bat ein ^nablcin geboren/
mafculum enixa eil puerpera.
5fH«berei)/ WC/PC«, eß, pueritia, pueriltras.
jhvabenbaft/ &«dwrb. puerilit, pueriliter.
ÄBapp/ t>«r / p/«r. knappen / famulus, fer-"
vuf, puer, difcipulus* Volunt tßc ayti-mrut ,p>
/irr ; qviayim$t*t t ßdloncm nottt , fwm nox ttVri-
mtu ein Cud^n^pp. 5ri Cr^ri mi «o/?r4 to-
caiz/ /n nuüttm jtu halenl , nifiper fe fint exetkA , fi^
f r r conßtt , aliunde ad not ejje *ÜAta. Nm en'an
foltfuUonU dkuntui ZJ.rif.ppcn/ fejetiam foflurei
mccallorum ;< aunlcp;uli, five mctaliici, Appfl-
lantur 33ei*t\f nappeu/ molicoris fanault , COJuIj
fnappen/ falisqvecoftores^aUfnappen/ <jvod
in Mhk artibtu iuiberAlibiu & opifieiii manuArtts d>
citur: Xtacdtt/ &0efcU/ ut: 0ehubFn«cljt/
@d?rn.rt>cfoceln / 0d?rtf i^crßcjcfcll/ >« wer-
r aturA Auiem fticntt / c-t &u»fm «nneMcrwr.
fRittCV i! !^ knappen / cqvires aurati cum famu-
Iis fuis ftrenuis. j\ tiappe Der Mafien' armiger,
fulgi Hrroldtu; Vaülli r/um olm nominaJijunl
knappen.
5Tnapp/ f napper/ f rtappeller / «4 Yenuftu»,
clegans, feitus , erec*his , induflrius , iv: elegan-
ter, venufic. gnavitcr, accurate, impigre. Hoc
fliapp/ iliicm vrntt »* fttdbc; ipndenimpohiuu,
■eftgATttiut fef Ahtritu eß ßore juvenili , £9* funria
pMeri Ö" AdolefcentH tmiußuli m *tate verni
omnium in fe trahunt oeuhs? (£§ \$ eine Fliappe
^\ IHM fei' / virgocomta, nirida, polita, decora,
IcCtiQivaTe v'enufratis cfl , fpeciem, dignitarem,
Ycnu-
Ält
Tcnurta rem habet. p<X 30? cnfd) f>al t ftd) Fnnpp/
hic homo fplendidc veftitus eil , belle fe gerir,
elegantem ornatum exbibec , dccciucr, concin*
nc de appofirc veftitus cft.
£napphctf/ Oig/ alacritas, vcnuftai, digoitai, in-
duftria.
Änacf / f nacf cn / gcf nacf et / «epare,
prepr. rfl fonm fetutur* rvirut , ovando trakt* ö tt-
lia cajur* fiagorem edunt. Sfött tttt fttngcrn
FnadCR/ utgins crepare , articulot infringerc.
£)a$ £au$fnaät/ *$ wirb bato einfallen/
rainam miniuntur » fonumqve edunc molii
ruiutras. Comp ofita funt : 2Uiffnatfcn / c rf na»
den / * »erFnneren/ riinasagcre.disrumpi.di-
tumpi , hifccre. £ ic äßant» ift urFnadc / ru-
pt us , Uccracus , rimofis eft partes,
gnadet / Ott/pcrcrcpans, perftrepens, perfre-
ment , crepttus de f ragores ciens. ifnaclct eß
etum genta montt* mittut dt , obolus , uicns.
jtnatf / httj & ranut Ol« tfnatfnna, / fragor , cre-
pitus , clangor. & tat) t CIIICU iiii.nl ' fragor
cliciebatur.
$Mditit/äJj. & ädv. crepans, fhcpcns>&.' per»
rtrependo, crepando.
Jtnaitcrn/ w*t rnaef ftern / dantö perfoncopen rf/
id.rßfwdtttQtftW dkvnui f/untllifnril * [na
fltril / de frcqvenr.bus fragor ibus. *3 ie fcbla •
gen tntin / t»afj c i Fniftcrt unD Fnatfert / Ihcpitut
ingemes cient dimicando. ÄtiaftcrCT autemfie*
liili fenifu&limt txponiiur : reprehenfor , objur-
garor , fc» q vi omnta carpit , Uxtt &culpaU Hin* :
iiia alt« Änajterbart/ fenex viiuperator.
Jinafrcrumv ©U/ id. qvod&naä/ E^Änaffiing/
^fnaftcric&f /* Fni|ierid)t/ id.qvodtnadiä)t.
tfrtabajt/ 7*.*/iÄnatfaji/ 0«/ ^«»- horridi
noris, * dur* ccrvici« homo , rupex, durior
truncö & ftipite.
nirtm / acF nief et / -vmu k tnadtn I fed prepr. eß
dcorfum tlcäere . titubare. £)cr junge ÄCtI
f«ngr fd)pn an }.uFnidcrt7 vixadolcfcensjam ta-
lipedantiurn morc incedit, genua deferunt cur-
ibrem. tfniden f-wt^ tß tererc, rundere , ut :
frllfe f lüden/ pediculos ungve dirumpere. €i>
nrn JP)afen filiden / lepori cerTtcem frangerc.
CimpofitJ funt.- SUifFniden/ & icrfnicfcn / dit-
rumperc , afr'ringcre, inlringere. Habemw et-
i*m: Cinfniden/ qvaflare. »ertundere, inter-
ttingerc. ©ic Schalen finb »in Dem €p ein^e*
(Hidt/ * M £0 ift aufeefmefw ^jcrfmdi/
992
ovum ruptum ed , puramina ovt fracla funr.
T.n- ^CUinlein if( ICrftudf / arbufcula cffracla,
lasfa , vuinetata c(l. 'S ü t in.lt es ®eftn1ti(^ / <o
mina contrica.
j?HidCt/ OCt/propr. ruptor , ufttatitu auttm parcu»,
avaru« , cuminifeftor , Euclto. (v v if| :m a ',[, ;
(er Binder/ impendio forelidui eft, falem lingitj
perparce vivic. 1
\::ur r»vC / ruprura, natu», it. flexut gen u um»
vi «neu tfllid Oer einem machen / genua ponere
alicui , ad alicujus pedes advolvi , ncc^tcrc genua
coramaliqvo. x
$niä\d)t/ ädj.&adv. tirubans, ralipedant.rardi«
genulut. €0vit Den feinen fitichdjt geben/ va-
cillare,ctcubare grefTu.
fölOCf eit / Rmidjen / £?&H$«n / incoxare,
coilim federe. Init ein .V w\\< x I conq^inifeent t
ulipcdansi Ö'^loduilO/ 0»/ fegnii traaus
pedum, defubnuflio, flcxuiqve, 4r contractu
corporis.
knappen /pärvimutationeeß h fttpp$B/&idtm
fanifuat qvod t)tnfett/ claudicarc. Unde ein
Xnapper / claudus , claudicans» qvafi paretnt aU
ttripedi. Snapp^vo^pÄicion/i^U. Hinc dici.
mm : ^ fleht hu pp i'ü / parce » modice vi vitur.
€i reicht fnapp hin / vixfatis eft, »gre fuflficir,
IMsii fnappen r/} demorficare. Sluff nappen/
admorderes tRfi|e OUfFnappen / cfFringerc nu-
ces. l/w^Än^pper/ce^nappalUig/mordax
elrmorJellus.
Änall/f nallen/gef naUet/ ^ fna(f*cn/
crepare , dangere , boarc , fragor«jn edere , mu-
gire. JDie Crtöde Fnallcn / cormenca majora
reboaor. Compof. i£i'f nalli'n / clangorera eliecre,
fc^Fnaflen/ djfDiodere. ©eröomtcr crFnal;
1 et / alf Kenn xartaunen (p^Fnaüten / ecelum
iragore intonat , non alitcr , aeü machin» tor>
mentaxias dtiploJerentur. 25icDcrf Italien / re-
boare , rererberarc fonitum. 3*-*l"f Hallen / dis*
plodcndorumpi.
Änafl / ttt/ ort Ballung /item: einÄnaller/
Änalfd)/ & Änalj/ ftrepitu«,bombus,clangor,
fragor» mugicus , boatus. £tn RitAliitefl tiiam
is,qvi t*lufr*£oru txcitat tfeffitit,
flnaOicht / ft fnallljaft / tfh & ^verb. percrepans,
reboans, t-7. traaosr, bombt tando , reboando,
cUogcndo. ^naUichttV ^Olltur / tomtxua
MI«
993
SN
994
tfttdüeu/ UrmrßfvodtaaiU^t aeparo, fupplo-
dcre. Sciibttur qvcifr ftti'Ucit.
Sncitt 1 1 wacccn / qctnarrct / ändere,
llrcpcrc , creparc, £)er JjpunD f narrt / can« rin-
gtc, de rmgicur. ©ic £tir Fnarret / forestrrc-
ptme. Qi< vSd)llbC fahren / Calcet ftrepitaat,
©rr 55B l<JCn Fliarret / rotaeftridenc dr ftridunt.
.V i; ,1'i'CU eliam metaphor. tß carpere, reprehen-
dere , morc Ten um , murmurt odioU onuiia taxav-
tium.
Stnaxvtx i ttt / Aridem , ftrepent . Sine knarre
Mcitur uxor murmuraas» mulier rixofa, jur-
Ännri^o oi'eÄnarruna,/ ftridor.gemi-
tat, (ufurrus, raurmux, murmuracio » fragor.
j£mnöc$F narren/ riltusiaainus.
#n ,H'l' t d) t / « »f • c5* <J »t. ftridulus , ftrcpitaoj • mu r-
murans . de ftridule.
5s nirren / Htm qvod ftnatUV / flridu'lum & acu-
cum fonum edere, murmurillare, bombirarc.
UnJt unirrnni] / de f nitriert / qv* Htm funtac
Ättarrung/ &frtarrtd}t
n irl'd)cn/ frendere , profr. cercre, rundere, dt col-
Jidcrecum ftruiore, <&i«ir r/um acccrcrc , com-
pnmere. gfti( befl 3ineU f nirfd)en / dcptibus
frendere. Compof. lerflltrfdxn i comroinucre,
retundere , coneundere , conftringere , disrum-
pere. (Ein jerf nivfd) t c i Jg>CTJ / cor contmum,
cojnpun&um. jfnirff^clfil ' idemeßq-vodfniX'
fcf)<n / Haiti duleäö dküur f rafpclcil / dcntibus
(.repirare.
flntrfdjcr / dr 3erF nirfäjcr / t»et / pefTimdant , op-
primens,conftongcns, tortor.exagirator, op-
preflör«
tfnirfthung/ * 3erFnirfebung / compreffio,
preflus, preflura , collino , obrricus , fuppreilio,
contritio.
^narblcn/dr 5tnariKln/ «frwrteo/ tß Conus, ca
n um ofla ro Jene nun , auc fuum , grana morfi
canrium. SDic 9$rorrtaoe FnarptU / crufta pa-
nis inrer mandendurn crepicat. Atqvt bitte tß
£iierpel/t>«r/ /n*J?norpelbrin/carcdago, »
StiiWKi t><t/ealus,nodus, tuber cul um, !t.#nDr>
ltd>( / ad\.ax\ immodico prodeunx rubere cali.
Äucrricbecr 5Janm/ arbor nodofa. ©wfjFner«
v i d; t ' feaurus.
Ämd)t/ X>tt/ j\. $ !KCt)tC/ fem«, famu-
Im , miniftcr , pucr. v£i Bei Äfled)* |V mt / fer-
virc , üifcr virc , famuUri alicui* date operam
alicui, lub)Kcre (efe cuidam. tf incil jum .Jflicdjl
machen / in fervicutem aliqvan abduecre, abt i-
pae , redigere. ^nrd)(C mieten/ mcrccdc ali-
quot conduecre. jfrKdjte baben / fervis utt.
jeneäte fe^affen / famuloi tibi paure. Z>cn
Xit'.-cbt auf ben Herren feucn / poß afellurn dia-
ria lumete. ^ilbeijencr &HCfj)t / maacipium.
Sr.enaela (jener tfncdn / hbertu». (gemeiner
XltetDt/ mintftcr publicus . famulus communis.
£)cr I u nii'!)m 'i c oi nttiyt fervus atrienfu. £ :< u*
erÄned)t/ fcrvusödcin. Jeit^tferrtjerÄnecbt»
peflimos ("er \ Us. Ä neckte ttismpro fumonbut
juvenibtu fumuatur. (gr f(t ein feiner ^ncebt/
egregius oft adolcfcent. item dtcuntur pediret
in militia, &dpptlUntur: gemeine $n«i)U/ fiuis
Fnoebre. 9icitio.er Jfned>t/ e^rrfo, eq»ifcflor.
vöie #tTU fl> XtlC(S)V qvalii Dominus , calts cr-
vus. Äned?t aller ^ne4)te / (cr»us fervorum,
i/4 Je Appell Jt Pontifex nuxtmtu ,fcu Papa Roma*
mu, puta ßrvorum Chhfli.
NcfcrFnedjt / five JUartFneftt / qvi Erfurti apwBan-
tur 2(nt?rKd)t / apparitor , accenfut. 21cf er»
f iiccj) t ic i v us araror. *\mti> ßve §r on- de £anb«
fxecpt/ Üfsor. \u n! iitch :c ettam duuntund-
feripeitii. 3>aUfJ)f lU'd^t/abdomini natu». 5?>UUCr»
F nc cht fcjvus rufticus, agrefris, ruralis. ^eftm«
Fned)t/ fcopariiw. 55rauFned)t/ coÄor cere-
viüariui. $5ecfenFflr;(f)t / operariu« piftoeii.
©icbf Fnedjt / de JP>enFerFne<fet / camifici« lidor.
v£bi'IFnect)t / dutbamur oitm tpft nobiles. <£beU
f nfd)te/ vulgo AdtHngx : hodte lUarum frrtti Mcun-
iwrigbelmannsFnccbte. Hinc Kitter nnbtfnedv
tr cqvites auran cum (trenuis famutit. ^Ot'it-
äßvTlb- ^^trht(S)t</ forefrariut, /ervus vena-
conim ultuariut. <?vrtfncd)te / vagabundi
mHitea. ©end)t<Fntfit/ dr tBtabtFnccf t/ fard-
les. gabt' dt 2i$agrnFned)t/ carmearius , vetta-
riusrervus. grauen» dt 3un«;ferFned^t / muiic-
roAis, erfaeminarus. @}DttCShU(bt/ fervus Dei a
^HMtoCT f^Fnecbt/ junior opifex. ^>au?Fncd)t/
mcdiaftinus. iMn;FilC(!)f / lancearius , &miltt
bigenere. SDfammpn6Fnfd)t/ fervus mammo-
nae« divitiarum maneipium. 3R(i'tFlied)t / Ter*
vu» conductirius. £0?ltFlU'd)t confervus, dta-
/«Vc^aRebenFne^t. V»'erbFHfd)f/ r^cit» dr $ott
feUned)t / eqwifo. ^Jp|tFncd)f / Teredaxius.
(gcbafer5Fnett>t/ opilio. €d)iiibcr«Fncd>t; ex-
coriacor. ©ttiff ßu mtlms 5&ot^tned)t/ de Dvn»
bcrFlted)t / rcoaex , lincrarius , qvi ttiam §hu
^iWCjjt vofdtur. £djimebf f ne$t/ fabri fetrarü
fam»-
99)
996
famulu«. ed)Ul)riU*f^cal<cari»fervu$. gm \ «omminutio.obmrM.AfiurfAjAt/^.ö'^».
iWncd)!/ fcopariu«. etaUFnttfct/ ftabulanui. mufus, comminucu«.
gfufcirncdy McrvtH l.goc» U ewaJKudas |^ n j( ter n / * fnattttli Aridere, Ärgere , prq*.
cx comminutionc vel potius cac fuba&ionc ta-
tinx. tfnotlcm / id. tß : &fr*terra nxari, in-
CKrcas. ($unbcufnCfi)t/ fervuipcccari.
f ncd)t l oftiarius. Äcrf erturf n«frf / ergaftula-
nu*. i3t«fcnfllcd)f / lorarius , carcerarius.
navus focius, poft fornaecro
«ubant. 25<milH ftefncd)t / maneipium ratio-
n:s humauae. üwcbrmcbf / atmcntalu fcrvui.
Ultfnfd)t / qvi nüjii minus tftavktn fervut , lcr\ u$
in* r s , o r 1 o ( us. £(uf (I S f md) t / maneipium Sa-
tana». UnDcrF n«t)t I (et vui inferior , minor , ut
Ober f nc cht / fervus primariut. 3 cü hl edu / fcr-
vui ccmporariui, conduftus, -vulgb Ad inttrim.
3e»iaf 11 cdjt / rormcotorum curaror , «/ut/StfU^'
»atr 3ro4n$fned)t/fcrvuspccn«. Sunt&*na
tcmpof.ut : SBicftnfiiccbf / 4/fi/ 9ßifffnt>ogb / cu-
ftos prarorum. J(?oljfncdjt / lignaror, cuftos
forcftaüs. €it)(nfn( d)t I mancvpium.
3tncrf)tlcui/ t>43/ dimtn. (er v u! uj , juicr. (£"5 |ft (in
frtn ted^tlcin / feicus eft pueruJu«.
$ntü)ttn/(implex t inufu nonefl,fed compof.Ub f X>
f lU'd>Crit / hbertacem alicui prateidere , fcrviru-
temalicui imponcre. tgicfc »frfncdjfcn /fervi-
tutem pan , dar« feipfum in fervirucem. Etpotl.
€nrtncdjtfn/ libcrcaccm rccupcrarc, vindicarc
aliqvcm in libertärem.
3?Rfd)ti)4/ rnfd>rlicfr, Piifdjrbar/* fnrttjfbaft/**.
<T4ii».ferfiIif,*ferriliter. ©jcj) fnc<f>rifcf> (>al»
fcn/fervicmem fervire, fcrvilcm inmodum vi-
fere, vüuifiti fncdbtnaft keinen / fervorum
loeo * numero ariiq vem habere, inftar mancipii
traftare , dominarum in aliqvcm cxerccrc.
tfnrt/fncten/ gefnetet/ depferefarmam
Aibigere. Cinen £(la. fnefen /fubigere mafTam.
%o bat MI nid>f redbr qcFnctrt wirb/ »trbirbt
Mf S&rot / farini haur probe fubacH pan« cor-
tiimpuntur. Compcf.^n aui & cinFncfcii / con
depfere , farinam ßve ma/Tam farinae bene cora-
mifeere. ©urtfofnerrn/perdepfere.
Lüfter /*tt/ & Di« SZtKtt rinn / ma* * foemina
condepfens, fubaöor , de fubaclrix farin*.
JcnetlMK, / Ofe/ ipfe aftusdcpfcndi, fubaftui. Di-
citur etidm t>D6 Jfncicn. "
5vIUf td)t / adj. & adverb. depfitius , 4 de pfendo.
rundere , conrundere, contcrere.
Compof. jcrfniffd)f n / dintinuerc, comminucre,
obiundere. Hmc Jfnitfd>cr / fnx 3crfmtff4)fr/
contußdeoa. jfritföuug / 3ctf niifd^ung / t>i</
crepare , * carpere denotat,
.Snittcruna. / ©«/ ftridor , ftrepitus. jfnitfcrun<
txH&ifci /%\zc\c\ ftridor.
Stxütttxibli *dj*ü.& *dv. (biduluiyperftrepeni,
ftridendo , morc ftriduld.
Änoctj/esr^tiocftcn/D«/ p^r. w Jfno^
os t oflis, odiculum , avodetiam tnnnun-
ayam exoonitur cm ^nPf^Itin.. tfnOcjKH im
iXÜcfgrab / vertebne , fpondrli. AcriPlICchen/
prascordia. 3ufammcngcrcigefc ?Wcnf(^cnrno»
cf)CH / cadaver ex mens Alis ollibui eonnexum,
aiüs rnenfit>cnacrtpp / fieleton. 3»fi) J^unbr
über einen _H u odn-u f emmen felteii fibrr<tn/ • .
dum canis os rodir, focium , ci vem diligir , odic.
^H^C&cl / t>ft / ralus , condylus. ©(c ÄnPf^d an
ben ^ingtrn / nodi digicorum. jviicd)cl biT
.Mü:e taluim ^rcie.
Ä!ll^d)f!n/ pugnisccdcre,palmäferire, * eimmf.
|crfn^d)ctn / pugnii confeindere. ^"tunn Den
h"ib jerf m^i'ln / pugnos alicui in ventrtmin-
gerere.
Äiu5d)fliin^ / tlt / rerbera , verberatio , ftd minus
frtqvens hoc vocabulum iß.
eorrugare,
conftringere , brifarc, obtercre, dertruerc, it.
pugnii confeindere. Cujus compof. eß QlbfnÜl;
im / «inen abtn&llen / fuße dcdolarc, probe
conrundere. Std f nullen / ftvt fn«|cn rna* oh.
feanumeß, &p;o aHu ventrto initr levti hominet
ufunatur. Hin CDi^blctn fnfiflrn / * f nuuw
puellamttuprare. ©eTSXDrf ifi *m\\ jerf nulle U
tunica rugis concrafta clr. ©er 9)?anfcl fnilflct
fditMrnärftiii/ pallium carpiter rugar. 3^'
nnüfC^^ai^rucf)/ collarccorrugarum. ©Cllll
(in ?eiia ; er Fn iill r ut / mfifcn h c 3lnü(luna(n mit
b(m 2?i(gclcif"(n »irbrr an^grmiic^f iven\n ün-
tea irrugata erugenrur ferr6 laevigatoriö.
ShriHM rtitm rxponitur friare, ingrumoscon-
rcrerc. Q)(FnitO(t / in globuloi compaöu», fub«
aclus in grumos, o*riglcbat.
MiBtimj / M'< / corrugatio , irrugario, plica, coa-
luüio i aAriclio rclae , panni vcl amiclus , item >
2i X c fiupra
997 ® n
(tupratio. 23crfmillung & ^ctfnnnun^/ id. qvod I
fimvlrX.
$ituUi(fri7 adje8.&adverb.tu%o(\n t corrugacus,
concracW, addriftus , dtcttur etiam |CVfnilUtd>r/
& terfnüUt.
$tlOH / ttV/ qvafi dicit'&nbWetl propr.corru-
s»ani, irrugaoi , fed&ad more* incultos &agre-
%i exterJitur. Hinc £in grpber Änoll / rupcx,
caudex , rufticut , horridua , dt rudi* , afinui. Ab
hoc tß f nollid)t / adj. Ö> Adverb, inurbanus , in fa-
ce tui , mfulfus , ö / inurbanc , i nep t e , ?afte , ru-
fiicc. Sicuti ö'ÄnpU&cit five nplluna, inde tß :
rufticitas , infulfitas, morum acerbitas. Rfioll
aM dialtüo f wft dicitur ein Änpbbe/ruftici * in-
cuhi moris Homo ,6t f npbbiefjt/ ineivilis , dum«,
ineptus, fubagrtftu.
jjlliipf/ ftlÜpfen / n«aere , pleAere , noda-
rc, > incirc, hgare. XtlÜpfCR <tiam nonnurujvam
notat fafcioare , unde : Dctl SRetfel fllüpfcn / five
l>erf tllipfcif / qvod propneejßt ligulam aünngere ;
ed hat. figntficatione exponttur^vincitc iigam fru
igaic ac cnervarr gemtaha cerüs qvibusdam
incantacoriit vocibus infufurracis, vcl alto in-
toxicauonu genere; (Sin S&anb fnilßfcn/ ne-
acre ligamen. ©HC (Scftleifc fllüpfcn/ nodum
laxura fnt caudatum ligarc. Utlijcf niipff / fo-
lutui. UngcfüHpftC S&cftn / fcop* diflblutae,
i. r. oratio non cohartns , alias , arena fint calce,
wenn nichts aneinander banget;
SlUtpfrr / Oer / nedens, pleciens,ligans, nodant.
& nupferin«. Oie/ feemina ligamina:neaens.
jtnÜPIUltfti MC iv tMß XIIÜPKH / nexusjigamen,
hgamemum, nodaro, ligatur a ( connexio, con-
nexui. ^notcilfnüpfung / nodorum adftri.
JfruipjÜJ/ * £ nitpfid[>t/ ad). &adi*rb. adftriclorius,
ncxilil, plcctili*. Dicitur etiam Stnhpfbdft / 6c
fmipfbar. UnFiinpfia/ q» 041 Kg"* n«q*«i#
mr/4p6. inconfcqTcnf. . Vi: «II linfRÜpfijCr $C
UM5 argumentum minus dringen«.
Stni pf/ Der y JUaiif / p/. Jtitf pfe < * Ü neufe / o/i«
IVuob nodus. JtllDPf C (Od <5ctt>ÄC&jC$ / tuber
gcrroini». Jtnflpfc ilufldlCW/ nodos folvere.
enodare. <cilpcrBC 51 uppfc / globuli argentei.
Ccibcnc/ fcnci. Jf?ÄrilUU7 nodi ex fetij , vulgh
ha<ci,)unt mim pltrumcfr rx ßU efvinA. Stwfit
ti: / globulos reneufare. €in C-H
nöp.tf / a$, do.lecai globulorumJrM nodulo-
xum. iMCliHhii'Pf / nodu« oltaäuuus, bulla
998
mofehö fragrani. ^(umenfnopf/ calyx. ^f.
aenfnopf/ uilacapuiaris. £iit|'(6mirfncpf / of-
tcndix. $8am5Fnr>pfe/ clavi,/fwnoduIi tho-
raci«. XurmfltOpf/ tuculus tumcul*. J^Ox
ffnfnopf/ glani braccarum. j£>cm&ff nr*pf/ fpm-
ther. Vgfllknrnppf / epiftylium. (S(f>(tifc/
oder (£d)\ina<. mit einem nopf/ «iuu Bullae/
caudacui globulus f clavus veftiarius.
$n6pflein / Das / diminut, nodului , globulus.
Si luu^nü an einem ? wi \c gemma.
jUUipfeln/ /ivf jTnpppeln/ connodarc , renodarc,
nexarc, vid. Z^lcppcln/ promijcue enm Mcttur, 0>
idem notat. Hinc ^nilpflertn / Die / n<- tri x no-
dos, fru denticulos nc&ens./rw tnncelens.
Äniipfel/ l>er/ p/.^nüpfel/ligillum, cui fila cir-
cumvolvuntur > c qvibui dkncicuh rcticulan-
rur.
^nofpe / tit/ piur. ^nofperi / Un» tß 9 wi
Äriobbe / feribititr etiam jftlpppc / oculus, gem-
ma. €in -^aum »pDer ^np|pcn / arbor prae-
gnani 1 gemmans , gemmit turgens. xnP>
fpun9 / gemmatio. j( nrfpid>( / oculis divo,
gemmis abundans, gcmmatione tumens.
^hoD/^nobe/ & knoten/ t>er/ piur. ^no^
b<tt / knoten / nodus , talu*. jtrcuif nei
ben / nodus perplex us , impicx m. 3n>eifclf no*
be/ rerbumpcrplcxabik. 3n>eifclfnpten ma»
Aen/ pcrplcxari, ambigue loqvi. jt'iiobcn ma»
(j)en / connodarc. jtnpCen auflöfen / enodare.
Jcin» ODer gUid)^fnpbcn/ cacumina lini.
$ n6olein/ & M tiein/ t>o» / dm. nodulus JtnrM»
lein am Kobr/ nodi arundin». Änptlein ttum
dicuntur globuli fariaarii. alias ttlifylf l5f</ 9^0*
iw/|o apptUant ^enbeootuns.
Änpbieöt' & tfnPlic&t / «4 nodofus,
nodose. Ullfn^ieftf/ enodis, nodis carens.
Knüttel / oer/ p/. Knüttel / fufr.s, fcip.o.ba-
culus. Eß a fnoXftn I Sax. etiam Matur Rnw
<DeI. 51 nor(el/ Die 23e«e Ipefer »nnueben / m-
diculus. 6trafc ber Änuttel / luftuanum.
(fi(I)inÄnutfel/ fuftis qrernus , ^wq%crneus,
* #q verceus , dicitur alias ein eidjener &uttcri
weef. mt Änutjeln fragen/ dcdolarc fu.
Albus.
ÄlUlffel n/ mdibus verberare, fuftes impingere,
aeeipere, mulftare, eontundere tuftibus. Din-
tur etiam fnnt^en. Hl
$fmtlc\iti)UaJi.&ädv.in modum fudium, ©a<
^>plj f iiu(telid)( bauen/ Aide» «derc.
[
999
5?n
IOOO
Slbfnüpfert / folvcre nodos , dcftringerc. $lb
fmipfuno,/ Oie/duTolutionodoruin y Iigami-
* n um.
dnFnupfcn t anncclcre, alligare. Aart five feff
anFnapfen / rehgare, dcligare. tlliif nnpfir.i v
anncxus,allij;atio,alIis»atura. (EintÜllFlUlpfer/
alügator. Jen 2Bcin|tocf anFmipfen/ alligarc
vitcm palö.
3iii$Fnüprrn / ö'CEnJFnüpfeu/ ff. gotfnupfcn od. rß
qvod 2lbfntjpf*n / diflolvcre, liberarc vinculis,
difplicare, expUcare. BotfFnupfuWJ / refibula-
tio, difflbulatio, enodatio.
SlufTnnpfen / pr/mc- Um eß qvo* 2tbf n&pfen. €i;
tlfnXlUWn tPtCÖCr OMffnupfcn/ nodum diflbl-
vcre DrinJe Jtpius rtatat annefterc. (Einen
£ub auiFnflpftn / furem i'mpenderc , fufpendiö
nccarcpcnfilcm facere. JlufTnnpfling/ fufpen-
dium.
(Einf impfen/ implcacre, innerere. (EinFniipfung/
implcxui. (£incn Äitopf ins godj eüiFiiupfcn/
glandem aftnngere in refticulam.
25<rFnupfcn/ &l>urd)?llÜpfen/obligare,perliga-
re. fBcrFnupriiig/ obligatio. ÜJJU §reunb>
fd)AÜ OCrFnupfC fcDII/ vinculisamicitiaeaftringi.
UmFnilpfcn/ circumligare, circumplccti, circum-
nlicarc, in varios nodos illigarc. UmFllÜpfuiig/
ligarura.
Unberfnöpfen / fubligatc , fubtus ligarc , fubne-
&crc.
Sufiimmc uFiiupfcn / colltearc, connodare, con-
ncÄcre. 3u|amilt(nf nuPfUnj)/ connexio, com-
plexus.
3ueFniipfirn/ dcligare, religaTe, aftringere. 3"*
rnnpf!in()/rcligaüo.
3e rf mipfen / <d<m qvodw rfnupfrn/ implicarc. 3er»
Fiu'ipfuncj / implicatffc.
^Cppclll/r? ^Uppellt/ copular«,adjugarc,con-
jungerc.Hi c vecabulum a lotst» copula) c dicUcopu-
Um irr 6 a «)u*f , nexta % mplic*tio,dmnü Critico-
tvm turba dam ist : Ego Urnen valde fuftieor, Ro-
wuutes a Getmank hanc vocem haufijfc , & qvod
Töppeln / extrutS Itter* 11/ fit & t noppftn / ne-
öcre, nodarc, nexere. Varroninnc^llrib»*
loppcl tß : numrüa : hmm n mirvnt , qv6 canet
tipuläntur f aLti ein ftnoppcl Älftpfel ivÄlup;
pel / lionum , qvod cambtu apptnditur , nt ßrat m
f)tvii Jroßqvätttur. A verbb Oppeln dieimm
ttutm rrpuliren / copulare conjuges coram facic
Ecclcfi*. Sed Foppcln rium fig"** lenocinari,
* ratemuueium amotis cfle , conciliare nuptias,
i*. auftorem dt adjutorem libidinura cfle. On'.
fcppclt/ copulatus» compaginatui, connexus.
GkFoppeUewrbe/ eqri bjjugcs.
kupier / Orr / Icno, falutigcrulus , internuncius
amoris* it. mutui conciliator , proxeneta, pa»
rar i us. ^uplerinn/t>te/ conciliatricula, falu-
tigerula , kna. Sifle upKTtuucn jinb leic&tfer*
ti\] I omnes lenx funt 1c viti J?e.
^cppelun^/ DU / lcnocioium, dicitur etiam
plerep/ proagogium.
5\iir!cri|'d) / -t <)':/. a !v. Icnoninus, lenulorum
more ,inftar lenuneuli. ü üplci i|'cf}0 Seilte/ coa-
eiliatores , malcfvadi art i tu es.
Goppel /* Äuppcl / t>i«/ copula , ligamen , vin-
culum , jugamentum. In Je dlcllur ein tfoppri;
pferb. Tcjugis. ^JferbcFoppel J«/fnf^cqvitium.
ÄObcl / ÖiC / autem in Prtißia cc\vzvocatur , qv*
tox cum vocabulo. Caballus m&gnAm aßinitatem
habet.
^Ineinanbec Töppeln / pci Foppeln / & jufammen*
Fippeln / idrm valent qvod veibum fimplex fopl
peln. (Ein ??M\Mein unb einen ^er! aneinjnber
roppetn / jugarc pucllae juvenem. 3onein»i»ibec
f Oppeln dt/Jrmr/Tdisjuneere , fejugarc, 6c
ciiiiinbei'Foppeluno/^lo^Fpppelun^/rejunaio.
Soät)eFoppelt / fejunftus.
^od) / f od)cn / gef oeftet / coqvere . p0 .
pinari, eibos vel aliud qvid igne rmoi'.irc, r.-*
foco dare. gleifdj/tXKbalbrodjt/catOcoqri.
bilis. ^>opfenfoc|)en/ coqverelupulum. @.iril
hnhett linum nc tum coqvere , vel cltxare. ö v>
Fod)te (£pe Ifen / eibi elixi. Ungefod^r / crudus.
Z^oehen ctiammetapb. notat facinut ahqovd parare,
indignari , ßomacharU & Fo(&t mir im Seibc/
manetalta menterepoftum.
^od)/ tcr/ coqvus, cocus. 9$Qbm/*4ti co-
q va , focaria. 2linf6Fü(f> / coqvus praefeftunc.
^aneräFoe^ / coqrus rufticus. SBetv fixeRo
benfceJr) / vicariuscoqvi. födrfod) / coqvus as-
farius, popinarius , nundinalis. f ,5c^Fod) ' <o-
qvus campeftris. ^.lUöFüd) / qvod Gatf
fodi. ^jofFcd) /auücus. JPjiinbeFceb / puridus.
ifibFod;/ m* ^unbrVd) / primarius.archima-
girus. (BcbiffF^/ nauticui. Sdjmuß ^ail;
St t^lltclf od) / coqvus nundinalis. <5f rtbrFfl(f)/
urbicul. SliPPCnFod) / obfopseus , obfonio-
rum inflruftor. ^OtenFod) / homo impu-
dent , inverecundus , obicenus i os terrcum,
canis.
SXrr i) Äod)^
IOOI $o
JtWrtein / *Aß/dimm. coqvulu$ : de junge .Är5c|)inn/
J coqvula , focaria.
Jfilfif / Wl /p'ur. ^Utfort» / culina, coqvina. ©ar»
f iub: popina. .'."V n . I Üdjf / culina domcftua,
familiaris. J^)effud}e/auiica. Cr d>irtT nd)c fo-
culus nauticus. j£)unD aus? Der 5\ uebe FmM< pro-
cul abefte prof ani. SUüctlC in Avjtrid , Svrvtd,
Bavarii, öf Franconut Aicitur , Sic Rucfyi'I/
Äod) / ein Rucbelmcitfer.
heberen/ * Ätfcbctet) / Vit /alias Roebfcmft /
IV.idH'ntritt': coqvina, ars coqvinaria. $t>
fb n m 4urrm ' ß i oft i o Ar co&ura.
#6chfel/ & ÄUCbfel/ olera, obfonia.
ÄÜCDCnjen / oüre culinam , ignem c# focum.
hl.r.c ad\. 5?il(jKlljicfef / coqvinariui. coqvinus,
Wgd culinarü. ©ie SRagD rieebt cjatu fuc&eii'
}id)t/ focaria haec valdc olet culinam.
OlbfOCbctl/ coqvitarccoqvinari, decoqvcre. jDfl$
SU"»fcf) tu ab^cf OCbl/ caro fatis coöa eft.
Mni'edvn / fcrvcfaccre,*!^' fervefeere, it. cbullire,
omnem eibum coqvere , incoqvere. 2lufFp;
d)img/ ebullitio. & ift alles ailfgePpcbf/ onoii
caro igne mollira eft.
Husf PCbetl / finem coqvcndi faecre , decoqvcre,
pcrcoqvcxe. (£$ Ut viel geft tUis Der ©and
»atoebet / magna vi» adipis cx anfere exco&a
eft.
©wrd)Pcd>en / five garfpdje n / Dercoqvere. £(e
(Spnnc Durcf)FpdKtDicXrauDen/ folpcrcoqvit
uvas. 3ßcl I'.i r uiL'Chcc / opeime pcrcodui,
cmollirus.
<£ titrodan incoqvere, ad ficci ratem coqvere £)en
Drittelt £til CintDCfyen / decoqvcre ad rerciai.
Duitur etiam tnttaph. Ae naufragiA tri familiarif.
(Er bat alle? rtllgefpd)i/ bona comedie oronia.
gpftfpcben/ pergere.coqvendo , coitionem fix*
coeturam conti nutre. SBeilUCr fo fortfo(j)et/
Ii itacoqvendo concinuabit. .
UberPoc^eny levueicoqycte. Mergel Pcbt Slrifcb/
caro femicocta.
2>frFoc^>cn / decoqvcre,. coqvendo infamere, c7
mrtapk. disfimulare iram, devorarc niolcitias.
Sertpcbung/ coneoftio.
SBiebcrfocben / rccoqvcrc, denuö foculis ferven-
Kibus apponerc. 2i3iebcrgeF Ptfote vrpcifiv eibats
rccoclus.
3 erf l d;en / concoo vere , co&ione nimiä praemol-
lirc. D a 5 AleijcJ) ttf ganj lerfec^eC / caro con-
coftioneqvafi inpultemrcda&acfr.
ÄPd)bai7 & tPCbidjt / «*-Jy. Öfa-rv. co&lis , cottibi-
$0
1002
Iii , coü i vut UnFpcbic&t / fvvt UnFpdjbar / re-
frac>ariut,conrumax, minus coBüit*
braflica, cauln, caulicului. S^eWf Cbl i beca ru-
bra. ^Iatfo()l / braffica levis. $(au> ßy*
S3raunFpbI / crambe. 5?llimenfof)l / braflica,
Pompejana * Cyprica. J£>afeilfof)l / fonchus.
j£)»lU0tf 01)1/ capuau, imperial», marina. Jpti*>»
fobl/*/'^ Jtrau^Pobl/ Sü* WirfiriCj / braflica
Apiana, Sabcllica, a.:as jtltnaJ*. SDt cerf PbL/
braflica marina. breiter/ roter .Hohl / braflica
Cu mana. rubra. Sfrlbenftbl / braflica bulbofa,
medullifica. @at>eifd)cr^obl/ braflica, lacu-
turii. vr fohl pur r um fc etile, fectivum.
SBÜPer ^Pbl/ lapfana , braflica fyi vcftru.
Folter .H ohl olu» coäum, olufculum.
carbo, an-
tbtax , dtou H ö! dir 11/ 1>06/ carbunculus. ©hw
benPeÄPlf/pruna, carbo candens, vivus. ©e*
lefdbtc ^o!< / cicio. Qtn^ebrante .Hole / carbo
cxcoelui. JÖorte Äolen / carbonet duriorci,
folidiorcs. fedcb< JTolen/ mollioret. ^tcitV
rolctl/ biruminoii , lithanthraces. ^ mus jii ^P>
Irn brennen / igncconcrcmare, in carboncs rc-
digerc«.
^olen/ alias Äolen rrwe^en/ brennen / ftrues
ca,rbonum acccnderc , carboncs fucccndcre,
aSrrfolcn / riebene SBcume wrFolen / carboncs e
robore facerc. &a& Jj.vm vi »crfplct / xdes
combufl x , igne abfilmte , crematae func.
.ff Pier / bCt /carbonarius. .H Pirmin / Mc / car bo-
na r 1 1 uxor , alias Rotbrenner / xy Rolbrcn nc«
tiniU ÄÖlel/ X>M/*utrm r/Jcaibunculus, durnn.
nobii ^Pl^en ^pruna minuta.
i^plicbt / a. PpUrifid} / 65 f Clcrbflff / «4 # aJv. car»
bonariut , it. atcr , furvus , anthracinus.
ÄOmm / f Ommcn / 3* f onirne/ Du UmmUt
er t omni t . mir tenunen / k. l ^ü) Fam/ id) f iime /
gef Pinölen / venire , accedcrc , inccdcrc , ad »en-
tare.appcllcrc. ^flctlö Ppmmcn/appropcrare,
ad volare, adveneum acederarc. Üimin ha/
adesdum, ebodum ad mc, huc ades ! sffian
tMwmt 1 venirur. Ungliief I pinnu balb/
malum imminer. ^ i:n n f pmmeu I ' ".i n / mit«
tere acccrtltum aliqvcm. 9Ji:n Fant }IICTfi
Darauf }U reDen/ hoc fcprünumobtulitm fer-
mombus. Fputmc auf Die C3eD«nFcu/ occur-
nt,
iooj ivO roo4
rit, obiicitur mihi cogitatio haec. 3iuf Die vf pur
ffm nun / in vciiigiaincurrcrc. 2Jön Rinnen
fvinmcn / de mente detui ban , dejici , in furo»
rem prolabi.
Jf omnur/ t>«*/ <*/?» veniens accedens. 5 Pin
mennn / OMV inirw rarumeß, faemina advem-
ens , accurrent.
Jtctnmlid) / tdjeil. &adv. commodus, aptut , ido«
neus , habiln , commode , apte. vi* tff mir
tCJjO nid)t Fcmmltd)/ jam mihi non cft commo«
dum. vüjiUfümraltd)/ opportun« »exoputus;
gracui.
Äoninilirf)fd(/ ftü/ commodita«, Opportunität,
tempeftiviras.
Jtunft/OIC//wip/r x jvoqi rarmr t r/?,ad vcncus,aditus>
prafencia: tß iromnieri ut Writunfr ä ver
ng\)mtnf ßwitnotnmen. Diatur ifvo^XM*
Jtommifn/ ipfe actus vemendi , y" acccdcndi.
(tm l'jiuFomuun/ /j** aöiüfomnicii ü>la$/ &
5$ed)fl7 cratcr philotcfiiu.
Jtnnftia/ dJj.Üf'aix». futuiui.advenient» expcfxa-
tus. Duflinfli^Srif' tempus futurum, tfilllf;
ti*e$ «"eben / »ita conücqven«, relic^va. jtfinf Ii»
i]C ©tilge/ fiuura. vc'ntura. 43oil f linfClgCII -Dm
gen f an man nicht reben / de tutuht conüngen-
ttbus non eftdeterminara venu«.
%bfcminen/ ßvr herabFommen / & hinabPcmmen/
orrri, pro venire, deken Jcr c 2Jbf OmtlKIt in ßr-
ri« \\ obfolt rfcerc, dciVcfccrc, ir. gcnitum
efle, nafci. bic "OlbF Ullfl / profapia, genui.fa-
milia. t?ic alte ©ebreudu nnb alle abf ommen/
▼crercs mores in defvetudinem abierunt. C ■(
(*)ercd)fiaFeit fomuif ab/ evanefac, evercirur,
obibiefcu juftitia. (rr Fommt »cm (Sfublrcn
ab./ muurum contubernio fecedit>.ftudiaxc-
linqvit. .
Snf cmnun i advenirc, acccderc » tfidtm qvod fim-
plrx Fortunen/ appropiaqvare,app<llcre. 3<fo
tviQ es ri'tuir antommen ia§en/ pcrkulum fa-
ciam hujoi rei , cxpcäabo eventum hujus ne-
gotii , non movebor , non cedam. OIllFil'lf t
r u' oi rus, origo. adventus, accefius.-
?Ill|Tominen / provenire , emergere, reconvalcrce>
xe, enatare. (£r f an banntt nicht auff omnu n
non fublerabit cum cau&cio ifta. (Er tvirt)
nimmcrmrbr OUfPommcn / nunqvam meliorem
fortunam experietur . 9JufF Unit / refticuciafa-
oicacit. ©a$ ÖlufPommcil/ evetrio.
Sitlf'fiMninen / egredi , cxü-c , it. Aifrlcerc , abanda
tc, fupcieüc. 3RU»icUiibuU nutt-Dau*/ mu
immcn Pommf man aucbaitf/ pm. /r m-
tut ditr.rtitndi jint ad cufto± reditiu, aitkt : Natura
pauci« contenta eft. ©atf ^ll^fummcn/ lüt*-
heienria. <ir ffptnnit nid>t aui Dem ^)aufe / ex
nidöiuörarö evolat. ifl U« flUff Ommcn/
or tum eft incendium. ©je ^al)l i|"r airSfoilT^
men faanus percrebuir.
iJ^cFimimen / naneifei , acqvirerc, t/. expedire, ut:
£Sol befemmen / utilem efle. ubrl befemmen/
nocere. $cfiniimiing / MC / exitus , eventttt.
^rfommlid)/ 4.i;rri.commodus,apcutt
Fommt ihm / tvie t><m .ön nL\* tki^ föra^
haoe tibi fuccedent, ut gramma pafta catclloi
4^»4i . Aqvila caibone». ^föfi'c bcFonimcil/ v».
pulare. verberari.
Qx'Dfomracn/* bcrbcuPcmmcn/yiw ^rjuf ommcn/
appropinqvarc, accedere. Sed bmf Olllincil t/i
Ätcir tfl xqvarc , parem efle , dr (upervenire , in-
(inuare fecaptare. It. aflcqvi, illac|»earc. ~\;t)
n>iO ihm fdjon btofemmen / m cafles mcos inci-
. dec. Wart Fan Ikt geftuna nir^t beDPommcn;
lo<u» inaccefTus cft. FiMniBt i'bm an £apfa*»
toi tltd^t bei) / fortitudinem ejus non aeqvac,
muliö inienor cft virtute.
©arPcmmen / tdtm <jvod mifomrnert / advenra re.
©araufPcmmc« / SBtr Pomraen im c-n fr ; \i .)
eben brflllf / incidebam in Tcrmonem illum,
hoc ic primum öfter, bat. jeh Fan Ü^O nid)t
brail|TiMHintn / non menaini ,non recordor, fü-
gte memoriam meam , non fuccurrie.
Canubcn ./irr neben ctaFmvmuu imerrrnire. (gt
ur neben Dem (Statt |um^>aufe bineinPommen/
prope ftabutum fubivir aedei. ©er vfcht::*; i\\
barnebeRPcmmetl/aberravira fcopo , imeta.
©reinPommen / impedirc. obftacuiocfle, it. fancr-
Yenire. <£# i;i mie grauer t^rein five baxinU
febenPinnmen/ macror mtereurut , intcrvernr.
©rtlberPommen /piopr. fuperare, rranfilüc. Uber
We S5ud)er Pommen/ recolerc ftudia^ €rFan
• nid) t einmal DruberPommen / fix occupaüonU
bus remfufcipere,aggredi ncqvtc.
©runberFiMnmenv immifeerü (fr Fontmt bxmv
ber/ impjicatur iftl rci.
©urehfemmen/f enerrare.mniTre, effugere. (fr
ift iwl burehPDmmen / felicicer h berat us eft.
©i'veh bie (Gramma t:P burebPomtncn/gramma^
. tuamabrolverc. ©Iirthfvmmmiij/ traniitu, , Sc
fufHcientia.
(SinPcmrarn / ingredi, pedem inferrc, inrrarc , iL
fuppeure , iinportart. (£< j|{ fein fjfclf ein»**m#
3Jrr iii mat/
\
ioo5
Mo
1006
nun / argen tum iliacum eft nullum. © V5 vii 11 1 VilenD Fonwieu / duriorc fbtrunj uri , in calami-
f online 11/ /nr ginh'ltirrc / proventus, reditus. j tat« i neidete.
93i U Cintr Älaae cinFommeU/ achonem mftitue- gogFcmmen/ liberar i, fervari, levari vineuli». dür-
re, petcre 1 poflulare.
n?«rD nur einer (Helifnv.nc rrt'I lorfcmmcn ' mul-
(JntFiMlimcil/ aufugerc, libcrari , elabi , evadere. cla pecaniaria eximet cum ex calarmcate judi-
€ri|(entFommen/fuj>afibi confuluit, pcdibui ciorum. gwf Mnmimvj / Die/ hbertas, &lus,
faliucmqvxfivit. (fcntFomnwWJ/fuga, Talus, I dimiflio.
eftugium. SeJ (SnfgerjcnFommcn o*-currc- SDJitfommen/ una venire, comirari, adduci. ^cr)
re, obviare, obviam procedere, ü.ociurfare, j tVCttX ttt(f>r rtfltf OtnrtlCfl / noncomitaborillum,
oppugnare. ©CHI §einD entgegen fomilien/ ! . cum eo non recurram. SD?iiFunft/<7advcntus
hoftibus fc offene , objicere , opponere. (£nt» ! * focius. ?0i 1 1 r'omnun ttiam rß qvadrare , placerc.
9CitcnFuilf(/ occurfatio, occurfus, oppofitio. r 3ftad)F üinincn/ feqvi , infeqvi , vcftigm alicujus In-
gtntFoutmett/ pro venire, fuccedex«, proficerc. | fiAcre, itineribus aJiqvcraprofcjvi, tt. inorera
(Er f an nicht forrfommen / in hac re progredi, gercre, obfcqvium praetrarc. ©ef f UTan / i(&
procedere neqvir, pixfiduimneccffariarumrc- 1 Will IMCbfpninu'H . 1 prae, fcqvar. Eitlem ?e»
tum nullum habet. go«F Otnmunq/ proceflus, j fff)l nachf ommcil/ cxeqvi mandata. ©je 9c ld);
progrciTui.profcaui, fucccffiii. ftorrfoiumcn femmen/ SR lrMiMnlnrjc / poftemas , poircri,
ttiam tß contentius ambulare , promovere fc < nepotes, uuccllorcs.
oevus. QBcnn rooflen mir for tf Cinmcn ?qvando Obcnfommen/ fuperate,fuperiorem e(Tc, primas
conficiemut iternoftrum? I tenere, jnvalcfcere. Off Fommt Der f lerne eben/
^itrFomnun/ & öorFommen/rx*venire,anticipare, 1>fr etrotlc linDcil / uleimi faepe primi , ptimi no-
prxvcrtcrc, it. impedire,obfiftere,ofrkcrc alieui. > vtflimi.
lOOllen ibm fc&On »OrFommeu/ conatibus UberFommen/prßpr.wairsire.trajiccre, tramgredi,
ejus obviam ibimus. QSorFotlUUUlUj / prx vc n
tio, obftaculum, remoca.
®leid)Fominen/ scqvaregrefTum alicujus, it.dmu
lern efle , convenire. . (£1 Fommt ihm ttiebt
gleich / multum intcreft intcr illos. L jcb ivill
flleict) Fomnien/ i. f. iubjtd.propcdicxn, protinus
adero.
J^erFcninten/p» opr. accedere. coräm adefTe, dringe
tranvportan Uber Den '^Bf fümnien / amnem
eranfirc , transnare. Deinde B&erFommen rß ac-
qvtrcrc.nincifci, fortiri , obtincre, it. fuperve-
nire. Uberfpinmiin^/ acqvifitio. Porräuber»
Femmen e/lcoarguere, Ö rcum facere. 90?an
fOB ihn nicht nbcrfpnitncn / convinci neqvit.S?
kic fi+nificatiinr UbcrfomrTIllftv) rß probatiotti-
miais , vnhl com fei».
oriri,öimoriseilc ©ar»on fouimt afle^ ber/ ?5crFommen/n)e^*}frFpmwen/ decedere, abire.
omnia exinde proreniunt, originem trahunt. perdi, t/.mori, evanefeere. (£"r ift mir Ul^er
©a^ Jg)erFommen/ ftcmma,profapia. £inal» Den ^nben »egFcmmen / e medio evanuir.'
Ui JP)erFominen/ inftitutum majorum. Strf PmntUINI/ mors, interirat, &njnnunqvdm
«^)illFümiUen / eö venire, pervenire , it. medioeri occurfus, obftaculum. ößeijfpminunq / amis-
fortuna un, modicc vivere. lnieX>M ^«Itfom» I fio. p'crditio, damntrm.
nieil / Aifficientia , viftus ft amiaus. Sßtit Dein llmfommcn / perire , exringvi , imerire , it. mori,
öclfe Fan id) nnd>i<eipiia nicht binFommen/ via-
. ticulö ifto iter LipHam ernenn haut facile
crit.
J^inÜberFcmnien/ transire, rranscurrcre , &id<m
910./ c»r6berF ommen. ©u büi Den $cra ni> cl)
decedere-!, ex/pirare, vira 1 defungi. t»*;:r nid)i^
fimFcmmen / ne qvid pereat. (Jr iff um nOe Da<
(r eine Fommen / omnium bonorum jacluram
fecit. Um fein Riecht Fommen / privari jure fuo.
UmFiMnmmig / trucidatio , mors.
nid)f binMbctFi>mmcn / multa tibi adhuc eme- lUnDerFe-mmen/ intercurrere , intercedere, interve-
rienda (untfpatia
jTpinunDerf emmen / devenire , defeendere. <B»
febr finD wir binunber» fiw berunDerFommen/ in
cam forrunamdevenimut.
3nfpmmen/ iAtm qvod igfnfomtmrt. ^wi ÄinD»
1 bcttFcmmen/ partu levari, fattumcdete.
nire, it. m (freu liofpitari , hofpitio reeipi, de
eubiculo aecommodari , fr provinciam obtinc-
re , munus confeqvi , promovert. (f V Fan nid)t
UnDcrFommeH / rejicirur . adittn ei non patet.
©ie Jungfer F6mmtunDerDa^ aUe^ifen/ virgo
fenefeit.
Leiter
ioo7
5?o
1008
^Biircrfomtncil/ progrcdi prorkerc, provchi,
promoTcr 1. Cm nid>t tpeiter Polinnen / ul-
tra progrcdi ueqvco * omnis mihi faculras pro -
fcqvendi itcr ademra eft. SBeiterFomniUUiJ/
proiedus, progreflus.
SBiebcrFcintneil / rcdirc , regredi , rc venire. &\t
(Solöatcn |int) ipicbcrfouimcn/ militcs-domum
rercoerunr. vr old) tili fölütf f lUUlilt feilen IVtC<
t>Ct 1 canta forruna rarö fc otfert. Die 3*it
f OMUHt ltid;t IPieOa' / non rcvociiu lapioi irnca
vota dies. SUJiciVrLiin / reditu* , reverfio . rc-
grcilio. (Dt etil Sjca fomiliC BJicPei/ aruinus rc-
migrac mihi.
SueFonwien/ advenire , acccderc t fed fire/jyenUup
ufuipatur pro decere > confeutaneum eile , cotv
3 venire jyu? f cmillt mit nid)I jii / non eft mei
ofHcn fixt mcarum parcium * non convenic
mihi. 34) IUCf)r iUCfonUlieU/ curta eft mihi
üippcllcx. Hut ftrtmtHt decompofua p.u'JU Fi» UV
tuen / intcr- 4c fupcrvcnirc, acccderc, Aipcraddi,
coacervan , cuinularu JpcrjU- dt JjplUJIÜOUl
tuen /iV.
3urtulFommfn/ idem avod witücttommen / fed
etiam tß facuiuubus labi. £c i|i in feiner SRafr
run«j febr iiiriicfFommcn / everf* , profliga«,
affiicbe prorAu Auw fortunx ejus. ^urÜcKuilfl/
rcditio. (Emen an t»er3urürtrunfil)inocrii/fe-
di cum alicujutabfcindcrc.
3roi|'d)<n ftvt barjiüifchcnFominen/ id. fWdrcfnf
(otntnert. 3n?i|'d)CilFunft/inccrventus, Aiper-
ventus. 3ufinnmcilfommenaa/r?n^ convenire.
3uiainnicnfunf(/ conventut.
1 <] V C III / «4 & ** v > <ß * ftWl/ fvod multu im lo-
ck qvamrffr rtur,ut: 5ßir qüatneniiit»ic (Stiiolv
ad urbem accctlimus. Eft Autem lu\]tH'1U id. qvod
fomtn!ich/ii.»'«'-« , ^'"beq»cmlieh/ commodus,
aprut. <iin beqreilicr 2P?ilUH homo fac com-
modus. 5&eq»emer five br q»erali(hcr Ort / lo-
cus aptus. S&cqiH'tnc 'S Bericht / forum compe-
rens. Adverb, apte, congruc , appoJite , con-
cinne, opportune .cpnrcnicnter. Ultbeqveni/
incommodus , importunus , tncongruus , inha
bilis, meptus.
55<awjnIitJ>rett/ Die/ idrm rpod KommlicbFeit/
J'rÄfrejvrntiuj , apeieudo , habditas , Opportuni-
tät « convcnicntia. (^icbrsbeqpemlichFar/
• icomperenna fori. §eot>CUtlld)Feit Per S'. 'i
fcun.i concinnitas Tcfttmentoruiu. ©tttenbe»
qt>Cinlid)Feit' conformitas morum. Der (Stint-
VU/ con^ruenua vocis. Unbi mUd)t eil / in-
: convcnicncia , incompetentia , incommo-
ditas.
bequemen/ aecommodare, conformare,concin-
nare. (?i(h beqwnKn 1 convenire , qvadrarc,
refpondere, 1/. co mm od um, minorem fien, mo-
xem gererc. £r beweint \\$ albant>/cicuxatur
fcnfim,cmolltri fcpaticur.
Sefuxinuiu/ Ow/ U <tvoJ&eqvemli4)te\t/&in.
juptr; aecommodano, obfcqvium , obfecunda-
uo, promeicudo, gracia^
kommet-/ ^^urnmet/ x>m/ hdeium , f%
gum c:- collarc cq vorum. Eft a fommeti / c-;'
coüate ayuddam tqvorum , vermietete welches
tte pferDeoeito befler jum Suej fommen/
oyemMdmodum etiam hckium a trahtndo dtäumeß.
/ hclcium fuffarcinatum.
söefdjliigen Äomntet/ onchalco mun>tura.
^empe / i^ump:/ ^Dinpan / oer / 4»«.
qviffimavox rfl, kommen / fignatqve: lue im n,
fodalcmvcommilitoncm , utpote, qviuni nobu-
cum -wnit & graditur. £r i\\ ein guter Ptn--
pull / facis commodus efr in converfatione dt
congreflibuj. (SflUffDtttpan / combibo , com-
potor. <3eJ)clntFompan / compliecs delicto,
rum. Fxmwin. efl # tfinpii/ We/ focia. Sgraut»
Kmiiuiu / pronuba comes , & concinnatrix
fponfr.
Ämnpanen/ W</ focierat, o/rm^vo^Äumpcrey/
de tpiivoce Schottel, tn primitiv. lf[ cm :A t teilt|d)
ÜHH'f dtftultc referturad UngvamGallicam.
Gallorvm vox Compagnie tmm null am habet otigi-
nem, ntfi knoßro Fumpc ; Jed iäk etiam cohortem
vel cenruriam militum notat. ^ei'ierfßmpjt
neo / fidicinum decuria. 5f pm^ioitfenf pmpa»
nep/ focieras theatralts, frve feenica.
Ä6nn/ f6mtcn/ fönnen/ 3*
tu w Du txüfl er tu a nit f pnnen it, f uur e/
i<t) Fönte/ yrtbntiW & nomtunfvam qef IHK/ pos«
fe , valcre , praeifarc. fjcf) Unä nteJ>t tubll / fa-
(ftioncm hu jus rci non habco. Du f.infte )ä tDol/
in poreftatc certc eft tua. (Sobalb er fpnnctt
Trai' / qvamprtmüm facultas ei enr :t
fani fnlen / cadic fub taltum ?0?.-.n Fuii; mü)t
Mr|te!)en / Aipra captum policum eft , cxccdic
captutn.
Bonner/ tet artifex, ma^ifter, machinaco , opi-
ftx . £icuitare 4t potenarc praedirus. ,K imi n: ■
rinn/ Die magiftra, feemina Valens, intelligent.
JNMCl yi'öji nonnunqxam per #jn efertur , uU
(III
#0
IOIO
eilt Qüehfgfan / «nalphabetui. (Ein SBielFatl/
Ktoiuli
tftfnnuHO. / W</ &t>as können / potenria , facul-
tas, uoccAas , copia, vis, erficacia, vigor. &«ifi
SLtfimen i(c roel&a / aber batf kennen niebt/ vellc
qviHcm fuppctit, (cd faculcatc laboro. (Jehlt
(rteichDa* tfdnnen/ fot|i bofybai äßoflen gut/
ut dcilnt vires » tarnen cA laudanda voluntas.
3t ub meinen jlrjnnen / pro viribus , pro pofle.
»Da $ Sifirdnnctl/ facultas fumraa.
5T ontg / &«r /p/«r. 5T6nige / r« , &oiimtv*n.
nm. 5rtniainil / Die/ regina. Ab imperio £5* p»;
teßttfdkitur Röntg / «iwtrwm « fotinCfl / non 4
fein/ 4tfi4Jf , /icfi tntiqyi Röntg rtperiatur jeru
ptum. Dicimtu mim formen/ 6f fAnnen. tflci«
«er / geringer / /h* fd)led)ter Xinig / pof
wejieiri / Regulus. Slffer« /n» £tpalff rJnig/
regis vicarius ,vu!giVicerex. (grbFölti^ / »ex hc-
redirarius, rcontr* Sßalfonia /«•« erroeblfcr £tf
nhj/ rex ele&us, vulgo tltaitim. Lienen fn r
^tintnrnfunig/ rex apum, dux exasninis. 5ßad)
Fclf6tlfC| / gloctis , ortygomen a. ©nabcnf Olli ij
tex gratis». J^immelsfönlg / rex ccrlorum.
JF)tmm«l^f6niainn/ reginacadi^ fu diü* Virgo
Dcipara. tfartetll 6iu .j / rex chartaceu*. ii 0
mdbienFinig/ iccnicus. JugenbF 6nig/ apex vir-
cueum , rex virruofus. -SJintcrF rjnig / rex h y c -
snalis. 5ir vocartmr Fridericumfi/fSwfwi P«t/4-
#mw*i «out JtV^rtn ft Bokern* Prag* tpptlUn päjfw
efi. SöunberFinig/ rex admirabilis. %aünU>
014 auttm rfi crochilus * mtm minufeula , rtidtm re-
gulus 4i8«. Sic £^ ^CftcKdnjfl/prtrfcaus 4 in-
fpeltor mendicantium , tbußve dicitur , Rontfl.
linber benSMinbcn tfl Der Gebieter ein tfonig'
inrer ccccos regnat ftrabo. l£ht $OUig frort/
feeprra cenere • regnarc. <£in &6nig derben/
ad oomen regiitm afccndcrc (£irtem >inu 3Cr5<
flige madjfti conftitucre aliqvcm Regem.
$\ Ollu}tlim / ÜÄ6 / fic o/m» rtgnum dicebaiur, ftoqvo
hodi'e dicimtu &rjn iOT Ci(fc. tfmtigfcha ft auin» r/r
ipfa poieAas regia , fedetitm rtxa occurriX (£rp<
frjmgrcioV regnum hcreditarium. 2BalFlMN'
rctüV cleÄkium.
Ä^niiUid) / id). & ädv. regius , regalis. Sc^niali.
d)CT /3»rft / mfans fivt Princeps regius. ^rkiq»
lid)C JQchdt/ regia majeftas. (£^qrbrt FdniiV-
lid) }tl / pompl rcgali omnia peraguntur. Uli
f^iUiilicJ}/ tvrauaicc» minus qvam regem de
CK
jf rtuiafc&cr / Der / orBcialiasegis , mimftcr regms,
regulus,
^Unft/Me/p/»vr. ÄÜntf tV * P5nn<«/ irs , arrifi-
<ium. ©rotte |'d) ivf ci'c i\ Hilft/ j r s Aimma . gra-
vifGma i rccondira , fubrihs. 35eid)tc .Kunfl/ an
facilis, vulgaris, communis »res ob via , in me-
dto pofrta. förene .V* nn •to / artes lrberales , in-
eenuas , cleganriores. (Srcbr JiMHflc/ artificia
iordida , illiberalia. ^rotlofc X U"lt ars mdo-
tara. £)iftfun|i bringt mir FdnSBrofrht / hsec
ars nihil ad farinas. tllft b>Uu'n j» cilKV X Hüft/
Audio ■liqvoflagrare,ttneri»duci. ^id[> auf
ttne ÄUItlt kam / collocare ftudium in arte ali-
qvä , addieexe fc Audio alieui. £)ie ii im ff c ünb
t)pd) aeftteaen / artes ad fummum pervenerunt.
^ilte^'Untt Finnen /callereancm, tinöumefle
difciplini aliqvä. (Eine 5Tiiltfr erflnbett / artrtl-
cmniefUngcrc, reperirc. ^11 tfülifteU iUenffv
men/ progreflum facere in Audiis. j^ic S. IUW
liegen barnieber/Audia concidunr, illem. ^rnb
tt)ieber empor Fommen/ in priAinam dignicatem
rcAitutas funt. (Eine u mt iud) t mehr treiben/
abjicere arrem , Audi um deferere. 9Ber eine
Äun!inief)t Fan vbie »erachtet et / arsnon habet
oiorem, nid ignoraurem.
OlrjRet)fUlt|l / medicina , att medica. 55albift#
Fustl/chirurgia. $aufun(l7architcltura. <5itb<
fehnirjerf unff i fculptura. 2Drd)tFtintl / poefis.
5lpiUeef erFltnft / ars pharmacevtica. 5>iebei«
Fünft/ peritia callide furandi. ^ntnjcvfTimft/
diacra)4iice. ^rcbrFiinti / pataeftnea. ^euer»
Fünft / machina inccndiaria , Apho inccndianus
major. §eiliTFlinft rt««" W» »r« «gne raiici-
nandi, Pyromantia , ficuu ilvipci Fiutft / hydro-
marvua , cum althi XOafyxt&nfit fmt macbin*
a<p)*duäori£. ©elff Hilft/ ars ditefccndi. &o|b>
Fuilfi / alchimia. JP>anbtFtm|l / ars artium.
S?: ■ ii^halnmas f im»i acoaomia. ^DialerFunft/
pidona. -Kebcnranfi ars focia, concomirans.
^a^auerFimft / amuierum > Ar rcmedium contra
tela ac vulnera. ^cufuillt / cqvitatio. fjie*
t|>enFuiift/arithmetica. JXcbeFlillft / gramma-
tica. ^BotrebeFttnfi/ oratotia, rhetorica. 9ün>
gefüllt? / pancratium S*t qvinqvertuim. @aü
teilfunii/ raufica ^irtaefiinit / ars pfallendi.
ebreibFunfl / ortbographta. <5eb* ^pieaeb
«c iVvfpecttiwFunff/optica.ö'catoptrica. (Sebeb
be> & (bineljhiuit / chymia. vr telifunft / hi-
Arionia. ©ebroarjeFunft / roagia. ©tten*
Fmili / five 2ßellcbcntf untf / ctkiu. etat*.
fmk
ron
Jto
Jfo
IOI2
funji / polinca. ©terbeFunft / meditatiomor-
cis, artbencmonendi. ©(ernFlin|f/ aftrolo-
gia, airronomia. ©ebeirtf urtfi/ ar« ottofa, gar-
rul.i, folivaga. vf pn» jef Unit / an eqros inful-
undi feqre circacircum cphippium gyramii.
fOernuiftrunfi/ logica, dialcihca. 9B<fiefun|i/
ftactca. 5HJuuDcrfiin|l/ ars lhipcnda. Jauber
f 11 n ! i nigromantia
ars arcium.
Jtuuitlcin/ D«J0/ ^««*« levis, artificium cenue.
jfÄiiftlcu/ omnefuum ftwdium in rcaliqvicollo-
care , omnem curam at qve operam conferrc ad
artem aliqvam, artificiö aliqvtd inveftigare,
pcrtcqvi, pcrfictVC« Compof.fu/:: . SJulftmfteln/
indcfcUö Audio aliqvid confcqn , artificium
exeogttarc 5JaFniUfclii' argutari, dolos con-
fuerc, coüfingcrc, commoliri, tabricam ad mo-
vere, artificiö aliqvid aggredi, de fallaciccr io-
cerprecari.
Ännftler/ tet/ artifex, machioator. Jaufenf*
f mutier, milk artifex. (Er iß (in guter jtfinfi
(er / excel'cn« in qvoqro gcacre artium cd.
g<t>warjfön!l!er / oigromanricut. ©<fcuiarj'
Fünfticriun/ tenefica. incantatrix.
SsÜllftUd)/ *-i &*dv. artificiali», &artificialrter,
artificiofus, arnrkiosc, litcrate, feite, foler>
cer. Unfunftlicf) / ilUboratus,inartificialitcr,
in fote.
Sthnith<S)t(it/ t>it/U. >jv3.i Kimft/ f acu'. tai, f< icn-
tia, opus muh» arcis.
ÄOpf/ t^r/p/ar.ÄipfC/ cajmt, & trofice
▼ertex. (Einem Den Jtopf abhauen/ decollare
aliqvcm, caput alicui abfcindere. (EtflKld auf
Dem Jtopfe trafen / fufttnere aliqvid capite.
©id) im Stopfe fraßen/ caput perfricare , fcalpe-
re, feabere. £)en Jtopf bebeefen/ caput operire,
regere, velare. iRieberfeblao,«!/ deraittcre vul-
cum, cernuum cfle. (Empor beben / caput ex.
tollere. 90? if Dem Jtopfe roinf en/ innuere alicui
capite, nutu capitis loqvi. T)tu Ä'opf iiin'icf
beuaen / retorqvere caput in terga. Cr uf> an
Jtopf Tippen/ caput ad atiqvid afHigerc, offende-
tc. (Einem ben Jtopf braficrftblaaen / commi-
cigare caput alicujus. (Einem nacb bem Jtopfe -
trafen/ pve greifen / capiti alieujus intentarc.
lilif Den Jtopfe fallen/ in caputpreapitarc, prac-
eipitem labi. £)en Jtopf roafcbrn / caput loeio-
oe curare. 2£»i|"d)en la^en/ lavandum cxhibe-
u, iöi(14*op|</ tid^lHC/ quoccapiu»ttc
ferfm. ^ffeSnad) [eitum 5tor>fe mar^n/
cx fua roluntatc facerc. Sftit Dem Jtopfe tjity
Durtfc fabreu/ omnibus viribus obaiti, perrum-
pere. ©eu Jtopf worüber jerftoprn / magn*
tnalö mul&ari ob rcmaliqvara. %uf bem JtopfC
tanjen/ in pncccpsdecidcrc, praecipitem dari.
^cf) fan nic&t mit Dem Äopfe toiber Die 8Bani>
Jtunft über alle JtÜUfie/ 1 laufen / contra aculcum calciiraee nolo, xdcf
arietare pcriculo/um.
Üffenfopf/ rcOmus. 93ab«r#opf/ fi** itoprouF/
Cucurbita. Jtdpft fa&eu / feauficare.
fopf/ caput bubali, homo ineptus, «ecors. Qu
fielfopf/ propr. caput acanthi feuaidui/ffdmr-
Ufb. dt morofo i> 'hör ndo dicilur. (Enijcitff dpff/
vr/ £6tDenfdpfe / mafti , ora leonina. <$&n\o
Fopf / pr^t/er caput ankeinum ita duitur k , q«
viaum ferre ncqvit , Ted ftatim inebtiatur.
©ropfopf/ capito. /pmt»erFopf / oeeiput, occi-
pitium. JtalFopf/ recalvaftcr. JJrummfopfr
obftipus. SJfailcrftfpfe/ proceres mutuli, capi-
tatrabium. SliOnFopf/caputpapaveris. Oc^feiu
fopf / ingeaium flupidum. JXabenfopf/ Tcek-
Äus, neqvam , furcifcr. ©ü^mein^fopf/ caput
aprugnum 1 fit Jtalb^Fopf / vituliaum , (Sd)ep£
fopf/ vervecinum. j£)afen (EfeW» VferD^fopf/
lcporinum , atininum , eqvinum ^ p t f 5 -
fopf / cilo. ©eillenfopf/ capitellum column r.
Starrfopf/ pervicax, com tu ma x. ©trüppfopf/
impexum caput. JeufcIsFopf > larva . homo
diabolicus, trieipirinus. $ tief Fopf / cernuut.
SSorberFopf/ fyneiput. <!I3unber rrunber«
lieber Jtopf/ caput mirabile, homo diificilis.
XrinFFopf fß trulla, cratcr. Glandula penis <**
iam txfomtur Der JtOpf.
5?6pf1eiii / $40/ Üb* capitulum, capitellum ; £&4>
i s fi '.' f opfle 1 :i cueurbitula.
^pfen/arFopff/ decollare, capite mutilare, ob.
truacare, caput abmindere. 31bfopfeu/ idtm.
Hmc Jtdpfun^/ DM/ abfeufio capitis.
ÄOPPifd)/ /ix-e^lJppifel) / *dj. & Adverb, obftinstut,
obftinatc , contumax, contumaciter. Jtoppi|d)
feon/ obftinare. (?rarrf^pfi|*(»)/©cb.elmfdpndif/
Jctif'eU'f opfie^t / mahriofus, rigidus, obftiiu-
tus.
Jjo'ppifdjM^/ &M/ penricacia, contumacii » ab-
ftmatio.
Jt iTPPen / caftrar« gallos , unde t (in JtappbOU / Cl-
po. Sed Jtuppen tß t mutilate , truncare , 4s
«acaaainare. Hute Äupjl(/ Olf / cacuxncn , it.
6 ff «»PUC
ioi*
5Co
5Co
dcre.damnum facere. jrf .JJpbfT rarbettam dici-
tur ^oberer/ *tt/ pulfator. ffobeninq / ©i</
nlaga , i3us , verber. &obfrid)t /*dj.9 adv. it.
Fi'berbaff / ad modura /It>r in forma <orbit .
5Toffcr /de JTuffrr / &«t/ A&obct/arca, ctita.
.Suiflerlein / / arcula , eapfula. £ le iDcrf of
fer / arca Tertiana, födrf offer/ arca argtntaria.
9x fd)l iOO!f r Ällfff r / arca ferrata. DCcifefUrfer/
arcacamerata.
S?QV I Oer/ Corus , menfura ariAorum, xlikstQv
ÄurbS/btr/p/. 8urbfe/tuaiibiti,vUrtuTrtft
k Rotb / cujtuformam babtt. CO? CCrfl'irb^ / cueu-
miinunnuj. v^! fd :nfftrW/ cucurbicaampul-
lacea. 9te§uriciTfurb^'<uru!Iu$, anguria. £|<I$;
FurW / cucumis crraricui. Äitter/ruttMlbtt
Jf-Ürb^/ colocymhis. ty'ufrtFiirW/ Cucurbita
oblonga. (£ternflirb$/ ftellata* /rr afirm* di-
€u»tur : ^trn' (Rcloitcit' <Pomerjn,en 3inro<
licnfurbfr. ÄiirbSlcill X>S»/dmin cucurbinila,
eueumer. jfurbribaft/ f urbfld[>(/ «^.cucorbici-
nus , cucurbitularis. JfyünHfhxbß I bryonia,
archezoftis.
corpus, ÖJ"
qvtdtrn propr. inanc inaoimum , ut cadarvtta
&[celeU: avsrt in menUm nobii incidit , noßrum
&OlpCC k Latino corptu baut venire f fed diSum tffr
k Rtcbt / olm Saxon. J\ipp / bodiefy ©cnpp/
ZUrtp i & per crafin tferp / ita , ut StfoptX dtcaJur
avafi erper / aliqvidex coßis tanqvam oßibut con-
ßäitf. Lrthci fane in L'.yno cvrporii indagando
•»aide rtüumium fe macerant. Vojf. in et-mok%. fuo,
f*ftqyam k £f*t , cut'u , five coltr , corpus fat anxte
iandem aixqvandt formavxt , txclamat : Atqvc Jiinc
patet, unde »ox corporalium fit inlingväCcl-
ticä 4 Belgica :qvafi ve» b Cell* &Bclg* k Roma-
xw ioqvi dtJxctfpnt ? Lonne autem propior vidttur
efeanaJcgia caflarum ^ ojjutm ad mptm Wrpcr/
fvam coiorif Reutti , qua, um alter A pm'e , alter A
ammrto car et. Drxnde, qvomodo cttpui a jfvt absq^
multi* tiansp»füxontbut % mutatiombut MgadxtHtom-
bui drrivari pcfllt , baut video. 2(ibci> ßve Sj$( n
fd)tnFr»rpcr / cadaver hominis. (gt»u^rpcr/
tespubhea , corpus rcipublic*. 2o^fellf^rpc^/
homo mortuui , corpus cxCingvc. jDic3jtil'pcr
rrc rben am jfin^lfen ^agc aufcrilcbcn / «ci'ufcua-
buneur edä in die judicu.
üorpedein / dm / d>m. corpufculum. (Jinrt un<
rctfcO i\ illhef Öi pcrUi«/ embryo, embry um.
16 16
^6rpfTI! / corporare, verbumfimplex in ufu vix eß,
utimur autem compof ^UtUxpntl / ft CnfFdrpCVn/
foivi confortiö corporis. t)it ©wie Wirb CtlU
HvpttV anhna c volar c corporis vmcul is. (£inc
MUvpmt €fcle/ anima libera, fibi relida.
Guifoipcrn / Aperfdrprrn/ i ncorporarc. con-
corporare , corpus a/Iumcrc. ©ic ttvtitt
pCXtC ©ci|ict / ipirirus corpore humano con-
ipicui.
^Pi-Ptrunq/ Z>it I corporatio, corporatura. (Ein*
f prperunoy incorporaüo. {gntf örp<rung/ Übe«
ratio ex corporis ergaftulo.
ÄPrpfrlifft / ad), fgadverb. corporcus , torporalilJ
Ä orpcrlicfee / 1. e . b«cjmfhd?e ®nttx/ bona cor-
poraiia. UnforPdlid)/. ncorporalis,incorporeiis.
QÜlll l'orpfllichci- Clb/ jusjurandum fulcnnc, ;u-
Tamcntum corporaie.
korpulent / adjeü. corpulentus. ©n f orpiikn ux
Äcrl / t>bcfi corporis homo. (gin Fprpulenfcl
Söiib/TOulier fuffarcinata, ventrieofa , five vca-
stranu
Korporal/ Öet/ manipulidecurio, cohortis deca*
nus. /»^r^orporalfrijaft/ Ow/manipulus, vtl
'Conors mi I uum, rurma.
Äof/fofcn/flefofct/ anfiqva imx Germani*'
t«. Dxi itur et am FuffTl / colloqvi , confabularg
▼erba murare. Hirn JicbFofen / blande loqri.
StebFoimb/ blandiloqTas, blandiloqvens. (£r
ticbfofct f5n ÄbctbkmilBCR/ f?amerarmirifice
adulaturci, aoeopatur ejus gratiam aßen talio-
nis artifici5.
Üiebrcfcy / t»cr / blandidicus, blandiloqTcntuIns.
(?r hrrt bic JifbFpfcr nfdf>t «rn/ molcfti funt ei
anentatores. <£icr) ppn ?TfbFof(fm cinnc()mcB
lapcn/ adu ia totes reeipere, & iis delcclari.
gicbFpfunJI / / blandiloqyentia , blanditix, pa!-
patio,ailentatio. UntlcUcSiebFefunfl/ blandi»
tiae malitiofae, flagitiof». f kbf pfungtn »erbet«
beftMc^iiqcnb/ aüentationes adjutnecs i'unt n-
tiorum adolcrcenrnlic
£iebfcftcf)t/ adj. Mgadv. palpans, blandus, 05*.- aiTca«
tatone, blande.
kaufen / eß ab bor fopTO / unde Latinorttm catxfai
caufatio,fscaufari. Raufen tnacben/cau/äri» jura,
pervertere, produecre caufas. Wnctltt .K .1 n'Yru
tnacber/rabulayadvocatus perverfus, cavillator^
fophifta, praevancator.
XCUt / Wc/ Btlgic. vocab* fignant tabulam , feu
confabulationem. Unde fei um / coüoq vi , g£
€ffij ÄüDcr
ioi7
5to
5Co
1018
JUPCT/ ©Ct/rumcn, yrimui in Mtmäniikm rumx-
varttihut vetünculut,
ÄCfl/ fOjlCH/ gCfOflet/ tcr.tarcci-
L>i.m, Jelibat c, guftum alicujus rci caperc. Ccm-
wf. ilUSf Pjtftl/ palatö perapcre, judicare. &CU
lnlHOlW(Hfflfm< deguftando Yinumdcli-
«attfömum cUgerc. ©etfoftei / libando confu-
tncix. ©al £piH$ iji wrfolkt/ mcl dcgufta
tiombus crcbrtonbuf exhauftum cft. Vorher
«'«Borfoffen/ prscauftarc. ÖIMcberuro toften/
«»uftarc. 3ctfiMtcn / f»pc gußare. <£r bat
fl* fo lang trüber jerf oflet / ftt niebt* mebrun
CHafctf/ tarn diu piuflävir, donec vitrunveva-
•cuatum cft. ©n f Ifin »DCnig f OflciV primonbus
labrii aliqTidguftare , vel attingere. ^d) NK
«iel Unqlücf qefpftet / multa mala perpeflus
fum. ©if «Ute f C|lcn / virgis caftigan. 9tftT
niebt« birtert gefoftet bat / l>cr nm »m)t '
fiipd ift / dulcia non meminic , qvi non gulu»ir.
amara. UnacfCtict/ inguftatus.
Softer/ fce*/ gulUtor,prxguftator,deliban*,pi-
tiflans. ' j_
ÄOflunq/ & JToft«/ t>ie/ guftatus, eibi ceruatiow £r
bat CiHC giltcffpftc/ ciUlli dodum & erudicum
palatum. Dicünw gvo j, pfl» ftofitn / gnftatio
guftus, gufhilus.
Jeff / W«/ eibu», ferculum, epuJae.alimentum.
€r gebt ba jur M 1 mensä ejus utitur. €incn
All PIC «JTofl nrbmen/ alimentaalicui prwberc.
^d) bitte/ tot rorllcft mit ber fd)Ud)tcn Äofl »or
Reil HCbmcn/aeqYi boniqve hoc prandiolum con-
fulas. (£incm Die ÄOft »erfagen/ eibum alicui
fuberahere, prohibcrealiqvcm cibo.
5 oft.' vi Aus temm, ccena pauperrijma. 03li tc
1 55 'oft / vi&us lautus , opipatus. ©efimbc X 0)1/
ctbus falubris, ungefunbetfoft/ cibu»ad confi-
eiendum difficilis.
So'ftc/ OM/ii. fvo^ Rofl / alimonia, eibus, potus,
Ar omni a ad v iftum necefiaria, vulgb viBudli*.
Softtoni / &mr1wt%>tlbfli<Xtn / alcrc, nutnrfr, nu-
cricari. 6i(& fclblt bef PTtige n / fubfid ia vir« tibi
ipfi aeq-vircre , tiettrm tibi pararc. 23erf fytigett
r/lalteri viäum fuppeditare, prsebere. eilten
■ reif oft Mm / Alis lomtibus alkujui tcnuitaicm
fuftemarc
^cfettigting/ * Q5cvf6|liqtma / öic/ d. ^aolT/
ahmemum, vi ftus. £>ie Serfpfiifltmg «ber frd)
nehmen aUcui nutrimeonuD przpararc.
ciitir,fiu w Uutu(\\i> ons. Om i ^;üfvl.K / Lbco.
Einern einö auf Du föo|d?cq4xn/ 01 aJkai
tun Jcrc, ipaUro alicujus pugno pcxcutcrc S)ü\i
bte£>0|4)C! digico compcfcc labcllum.
C3üfd;idf)t/ adi.&adv. labiofus, prominula bbra
•otl os diduchiin lubcm. (öl'OpiJD)djld)U'r/
Chilo.
Jtefiy f OflOl/ gcfOflCt/ conftarc, emi , Talc-
rc. €s f PK« mid) Picl / conftat mihi magno.
1fp|iet roemg/parvo. 1£t wirb aar cm geringe*
Pp|lcn / mmimo impendio coaftacurum cft. (£r
fragt ni(bi bamad; / e< fpffev mai wolle / fum»
tuum rationcm noa habet. &ib uttO i.cbcn Fp>
fietl / vitc periculum fubirc, in acic novacuJai
vetfari , motte inecrire, dclcri, exungvi. (£|
fcflCt bir btinen ^«1^ / in extremo vexfaris dis-
trimme, ruis ccxvicibus ercas fraudem capita-
ta). 2)af fofict bunbert (Snlbcn/ hxc do-
mus centum florenu vendicur. auf ! ti fp|le/
UV. s C5 töpllc V mocjamut , de in media arma rua-
mui.
ÄOlIen I plur. f$ [mg. ber Jfoficit/ fumtus , impendia,
cxpcni.c , impenCe. Unfcftcn/ iirm yi-cd Rot
(t«tt. 21mti-Öcrio>t?f 0|lcil / impcnCc judkiar
res ,fp ort ul« ^albierrrltcfl /expenfe chirur-
gis raöw. SBatlfpftrn / fumtus in fhurturam x-
di um facti , refeftionit impenfa. S?car»^bnit?»
fn<e J}rid)Foficn / tumtus funebres. ©pftfrtfp*
ftcn/^i'fStrjtlPbn/ foftrum, t/.honorarium»*
impendia dodoralia. (üin^rartirntn^fpfttn/
fumtus metatotum nomine fafli. X»Pd)4C«t»
fptten / expenf» nuptiales. Äleiberfü|ten / "»e-
Äiariae. 4>TP$efFo|ten / fumtus litis. 9?(ifCi
f r>f ren / fumtus uincris. Unfoftenroprauf tpeB»
ben / Ami; 11; impendert . infumerc in rem ali-
qvam. £ic Unfttletl Wpl anlegen / fumtus bene
collocarc. Unf offen einrieben / fumtum m inne-
re tfpfren tragen / aeeeptum ferre expenfum.
ÄPftcn fparCB/ impenfls parcere , expendcndis
eonfulcTe. hoffen Pprfd)ie^en/ fuggerere , fub-
minifrrare , Aippediraie fumtus. ©te Soften
fletgen bdner ali bie ^ebulb / expenf* longc fu«
perantipiam rcmlitigioCim.
£MK<fi/ *d\. & *Averb. cgre2iut .exqviiirus , in-
fignis, exoelleiir,^.-pneclar^, extmi^. leftis-
Cmc, infignitcr. UbtTfr>ftlfc^/ prajcellenriflimus,
abfolut iflimus, exadiflimus. ^a< rtllerf oftild)»
fiebabeicbbirjngeioant / qvod^abui fammum
pretmm ti bipcrfolti. StfftiWb ^cn/cupedi»f,
•
ioi9
I020
Luitu.x, cduliadclicata. &M fpftlid) ftfbtfl fft» l ficns , vomrtam, exfti caus.
rcn / in delictis vivcrc , vuam delicatam agerc. nex fercator.
ÄOftbar/*fo|tbiirll<^/ aWi. pretiefui, Ann- ,.ffl>(W We/ vomitus , exfpumo, voinicio, dt
motu* , fplcndtdus , fg: majjnificc , fplcndide, tufledo. fcae flogen/ id.
xcgalitcr, preuoic tfo)tbrtrc Slrbfit / fumma 1 * tfoSiC&t/ ad). &*Jverb. id.qvod%oto&
ridn/ mueofus» evoment, vomirum ejicicns.
Dicttur etiam Fo£er!td)/ vomitoriui, vomiraps.
tempore Sc ouo. <co foflbnr brjahlc id) nid)t/
xo:.t iruä) bernaeb gereuet/ ianu pomtet« non
cmo.
5tt> r tbarfcif & Jtdjrlid)fe»t/ Ö«/excdlentia,digni-
m, pretium, praeftancia, folcodor, pcrfcöio , it.
dclkis, lautiu*. greo K9R übertrift äUf&äft-
lidjfrit / überlas iuaeftimabili« res cft. 2Rld)ti<
gcM Der Ißi|jf iifchaf t aujtofi L> ; i K il »or/aihiUrt,
qvod non cedat & fc fubdat üicmi*.
ÄOt / t)CC/ p/u» . nu. canum , ftercu», limut, rc-
tnmeneum , oleuim. 5Ketl d)€l\U I merda.
QBfid)cr5fo(/ foria. 5H>c»]f fet/ lutum. <E$i|i
nidjrt am •Keiit'chcit, aU (£rfc uub <i o r / facdnai
A fqvalor eli homo, tancui qvaurus cft. l£umi
mit &i>£ bcfubeln. cocnöaliqvcmoblincrc.coin-
qvinarc, fordibut pollucre. €0?an bat IUI tttl
Stctberitm qmuliit/ inlutoderacrftii, voluta-
tus cft. Qai ©olD ift anr-ers nidjtä / al&em gel>
ber £of / nihil aliud cft aurum , qyäm lutum
flamm.
3f Pf ifjy & JTofidjt / ai/. $f>*dv. cecoofut, ! ut ulcntus,
Jimofus, 65" ." fordide, fqvalide, piuidc, fpurcc r in-
qvmate. .Kotiger 5i3tO. / via lutulcota, lutofä.
StOtiqt Of^ubc; calcci ecend oblici.
Jfpf ff I / Dct/ exeremenrum , c nc ft i o, dcje&lo , ftd
rari mvrnitur , gfmif eß verbum $t&ttt\txil con-
fpurcarc, contaminare, fordidarc , commacu-
laxc.
JTcber / pblegma, pieuita, mueus. £cn
Slrfcr auf emen werfen/ mueum vel (purum in
aliqvcmcjiccrc
Jtorrrn/ pinuramexfpucre, fercarc, cjiccrc pblc-
gma.
JfolKrid)r/a^'. &adv. piruirofus, phlcgmaticua.
ScPfTCQ/ SIC/ forde»» fereaeu», exfercatio, cx-
rpuitio.
ÄPbcrcr- fputttor, confputator.
JTOfetn / i Itet / vomere , vomnarc. ©tun bf
f Oßcn / vommonc aliqvcm alpcrgcrc , confper-
gere. turpificare.
ÄCftcr/ OcW ^ ^ c|cr inu/ W#/ nus, foenaiaa «u-
curi claboratum. ojtbarc Opi^rn / denriculi
magno cunlb»tci , grand: pecuniä Ttnundati.
«Die ^ClC t}C mir g.U fofib^r/ ml carius mihi cft jtltff/ ^0«/ plur.cat.propr. nihil aliud tß', r/vamliH
cum.argilla, creca Hgtilari» , dclateraticia,«r^ t
i.i'.'ü a St9\ rtde dtri-vutur. Verum etiom fumttur
promarga,«cmaltha faclitia. Indt verbum jftlfo
teil & OCrfuttCII/ mnlcharc, teclorium cx ar-
gilla iiiduccre , maltha folidarctdrconglutina-
re. ©liffVWrfutUn/ vura Tolidare. ftüttutiay
& 2>crF uttuna/ MC / conglucinatio. ^üthd)U
*dj. raalthinus»
^A« / tntiqvi vox Gothic, car-
nem * caruneulam «o/an/, undt tß , J^fSDCr/
Der/cfca, mvltamenium iliuj, qv6 capiuntur pi-
feet , avei 55 frr*^ plerumq^ enm ex ctrne eß. Hint
tfpr-C m / iiiefcarc , & $üttt\n l five tfurtclflccfev
inrrftina*, omafa.exta, intcranca,pr?ecordia.
Littel / IXt/ plur. jTitfCl/ fuppams,
iaana , eß a Nutteln / qvia aiiqvo modo refere
omafa. iaiuiuf SlUUi I palla linca. gubr«
maBneFitrcl 7 palla Svcvica. ^cDcracr vf ubr*
niaHll*fittCl / penula fconea ,. fiu conacea,
^ ■iini'fi i ttd / ftipparompingve, jßvt rufticum.
R Ittel ttiam Thuringk dituntur locuit.ahks &d?ieb4
f4£f «. A Firrel frrtafprvoh eß £tf fe / Die / ma-
Uim eydonium» alt** Qvltlti & DvittriMpfcb*
propttr eveticem lotteum , qv& teBum ejp fjoltt. Ahm
binc tß .Qvftrrnbrot / coconea mcflc incoda,
if ttrn faft AüttmeH eydonue?.
^itfflidbt / *dj. &ah>. propr. lacernatu», deindt ru-
golus , laciniou», ünuouu , .Kutdit eß rugat
contraherr.
sau(äpe, ftorea. Aragulum vi llofum. Wi'rbfoQc/
irragulum l eqvinum,conopcum,inriraturarcto>
Tum. 5r<^ rtßc / qved ttiam frfof pronunciantut\
mm folum tß cotbitdorfuaria , verum etiam locui,-
ubi utenntiareponunrur , Icrinium ■ rifcut.
Stlfätn/ t>0&/ plur.tuitn/ pulvinar,culciwa:
eß «Äo^C/ rxponitur enim ein tfägtninatyr/ cul-
cicrariue %<b\t\\{\fatU culcitrafubalari».
tf nf Hpett / pulvioar commacrit fponfat donan<
dum. ^Ct(fä§cn/puIVini t< /cupuUjjutia. fto
£ I f »j t>a*
I
io2i Är
b<rFfl§en / pulvini ptumei. J£> Ulbtf ufcen/ cervi-
.calia. tHübtitufcn/ propr. Senatum pulvinar,
mttäpbor. tpfj Magifhacüs dignitas. Htncprov.
Ginem bad :^lu--f irert nach j>tiufefcnben/ tli-
qvem Scnacu removere. ©lUtelffttfen/ dor-
fualia. SRcitftlßcn/ dorfuale molli tomenco far-
ttum. ^OtifÜ^n/puWillusveredariua. (Still*
f u >;f Ii /<ulcicra. SRcbf u§cn / pulvillu*.
$1 iV'!. in / £40/ ^im. culcitrula, cukuella , puWillus.
5f inberf ÜjHein / pulvilli ineunabulorum.
•Jfiijjbflft/ a.ij. &*dv. pulvinacus , in modumpul«
vmarium.
crepare , co-
incidit cum verbif f rwef cn / frulkn / c5 rnarrfn.
tfradjenb/ & #rachid)f / crepans. jUMchniu}
MC / crepitus , fragor. Dicttur rtmm (in .ft l\id)
irt (Einen tfrag tubn/ pexereparc. Ät»;4r
ZU"Ü< Kragtffltl/ t^mponum, UpufionUtm , Aue
nonptrtotft , venil.k ZUagen / coAar« , ft/a/i yii ro-
hnnn.t paUffium.
i* iccf)jcn / anhelarc , ejulare , qviritare , lamentari
cum clamoribus, a fradpCtl/ cumomnia lanuntu
circumfonant & complentur.
S\W&>\tfi Oer/ ejulans.cum ejularu clnmirans, yo
cc lamcntabili qverens , ii.anhelator , ciamator
5frc4>|Cl*inn/ X>it/ feemina qvcrnla, ploratibus 4
lacrymis os tibi opplens.
£red)iunav t>k / öT Das #re$ je n anhelicus, a nh c -
latio, lamen ratio, ejulacui, plorarus.
Ärcd) Jirt / &adv. anhclus , ploracus edens, fle-
*b»trt ^ rlcbtürer. 1
um, obcx, fvhd obdendo januäm
crrptl, indt verbum Traden/ &freqvcnttut 3lIC<
fra(fen/cIaudere,occludcre»operirc jDic £ur
JUi'fractetl/ obdere pcflulum januai. Sed tfraefe/
blC/ i;crfi/r eqvus madlenrus, ftrigo u», Tili«,
ignavus. QjMC <5<foinber$f rade / morueuaum
cqn. (jVAfi.iignM.fll utdeglubäiur,
^Vacfcf>(/DO»/ propr. ftrepiros, a Uatottl/Jtd
ttßtrpatur jj' üdiliidio, jurgio , rixd. #facfil)f
mit einem f)aben / altercari cum aliqyo. CäSi
apptUaM laqvcrcllc, fi'oir/lqvcicla, qTcrano-
nia.
5?n(ffMeit/ ri xari, jurgare,-ver1>a cum aliqvo com-
mucarc. ©ic Tracfelilen f^rfiirfammen/ con
tenrionihusad grarKEmas verborum conrume-
üax defeendunt. ©ie fracfeblen fim Starren»
bo§rn/ nxanim de liaä caprini, de rc nihil i
difceptan«.
1022
jtlM(f ebler / &«r/ altcrcator, contentionis cupidua,
jfracfclerinn/ Die/ feemina nxofa.
Äracfeblidjt/* Äracf eblifd) / ad f .&*dv. jurgiofu«,
r i xoius, licigiofu«, content lose, morc difcor-
diofo. Sin f raef eblid)ter 9^enjd> / homo qrc-
rului, faftidiofu*.
^ra/ ^Ärabe/ w«/^.we Triften/
corntx. /nir Jtriben/ cornican. I-nt
tem, licet rtiam fit k fono, /ümrn -cueurrire , vex
GdJUrumeß. &CT ^)aH frc(K</ gallus cancat.
& .15 ^anenfreben gailicmium. in m«//i* /ock,
prtftrtim in S*x mra r p> orutnuaiur rci>fll. ©OC
.v.ra .-.e but't Der anbern fem aul / cornix
cornici nunavam confodic occllum D-cunut
W< lanalebenbe 5f räbe/ annofa cormx. S5* rÄbej
Wn/ Tivr ÄrÄldn/ TWf/.^wn.cornicuIa. 9ß(4
belfrabtleinv corBicularaTra.
faculras, porefa?»
erTicKia » rigOBr , vi r tus. ^emi"lrtfr4fte / vircl
ingenit. £eibt£fraft / corporis firmicas , robur,
nervi. -0. li'cuh f f. corporis ronus roburgla-
dtacorium > vieor ex latcribus nobiliutus. Di>
citur rham Oiie|cnfr.lft/ immani corporis magni-
tudine vilcns. JebeiWfraft/ vjgor vitac gic*
betraft/ vi* amoris. Jfjnberf raff /vires imbc-
cilbB,dcbilcs r lamgvidac. SföatinrtPraft/ robut
virile. Ob»Pr^fr/iwUnPraff/ imporencia, in-
firmiut, imbccillirai , vis fraäa , debilirara , dc-
feftio virium. SBeibe^froft/ poteftas mulic.
bris , debilicas fexus feq vioris. SßlinberPraft/
virtiis hcroica , fortieudo mirifica. «Sitnct
jfrafr brauchen/ nervös adhibere, viribus uti«
bat feine 5traft/dee(tilli facultas, vires ejus
funtdifnmut* , elangvet.
ÄriSftig / äJv. effeax, validus , potens , ro-
buitus , a «\ribus paraius , c< • cfÜcaciter, valide,
valenter ,nexvoie. Unfriiftit} / ineflicax , imbe-
cfllus , infirmc« » enervis , clumbis , H: mhrme,
imbecille. hieben finb unfrdffia / verba
ejus irrira fune. ^Fin unPr<!ftige^ seftamciif/
teiramenrum invalidum, infirmum, haut fub»
fiftens. €r ijl unfrdfttfl iura €bc(l»inDe/ effatus,
fri^iduseir.
ÄfÄfti§fcie/ ©tc/ potentia, tigor, £^UnFr4ffi0i
feit / impofentia, debiütas , pottic* funt.
tfrÄfticjen j pro qyo Jicimtu bcrr^fiiacit / affrmare,
connrmare , ajere . aiTcverare , allerer c. (jjr be»
[ -.-.r "r in aOe ^c-ir omni aiTcveratione hoc
confirmac £»m Uw\ bal nimmermebr btfrfa
tiien/
I02J
tigtnv nMnqvam fidem faccrc potent orationi
tu*. 0)?iin mn§ feine Innung fein mir guten
©nint>eii brf r jftigen l uniuscujusqve aflertum
ratiombusfuffulcicndum cft.-
1024
5>cFräffi*Jcr/&«r/ affirraans, ajeni, diccas.aflcr-
tor
SPefräfftgilltg/ Ök/affirmatio,au7veratio,afrertio,
confirrnaiio.argumenratio, ratiocinatio. £)ifj.
SBerF Darf Feiner 55cfrifrt^ung /non opusefrar-
gumentis ad hanc rem corroborandam. JJn
Fen.£nnNungen Der Leiber ittibrci95prn!imW
SSefr^rti-jUiifl nötig/ auObritas curacoris in con-
traAibus muhen: m reqviritnr.
SbftAftCtt/ dcbÜirarti infumare, infricgxre. 31b'
enorvatum, fraäum, imbccillcm
eile. 53ef rifren / vires dare , afferre > ftabtlirc.
JDer Tiegen lu -.hattet feie & reutet / pluvia plantas
vegetat. (gntf riftClt / idrm qvod 2tbftAften/
vires imminuerr , affiigcre, derogarc aliqvid de
poreftate alicuju«, faculcatem praeciderc. (?r i|t
galt} entf r<ifret/ vires ilium dcfkiunr ,five rclin-
qvunr , abefrei facultas. <3el'Fräften idem qvod
fib/SfeiuFriften/ enervari, infirmari, elangve-
fecre. Dictiur etiam 3erf ruften / potcitateali-
qvem pnvare, ad remutatem aliqyem redigere.
Simplex RräftC»/ de qvo compofita hac fiunt, in
ufumnreß.
QCtl/ coliare lineum. €in fragen mit (Bpi*
£en/ coliare» denticulatum , laciniacnm. (Ein
geftiirfter fragen / lineum amylo infeclum,
corrobora tum , intinftunx <£t Im t bell fragen
befledt/commacula vir coliare. .^cmbeFragen/
pitagiumindufii. CO?awtc!Frngen / fimbria, pa-
tagium, aflumentum palüi. <Uriefter$F ragen/
coliare finuoftun.
Jfr" jgelein / Dasy dun. coliare minutum > pufillum,
non la tum.
Jfragidjt/ feuhK§\$tt adjeU.&adverb. finuofus,
lacinioAis , inftaxcollariunu
Oet/ /i». plur. mcTcarnra , nundinatio,
vtlpotius merces venum expofirx , res ve na! es.
Seinen #ram auglegen / merces e'xplicare , tc
num exponerc. 5ftflm einlegen / merces
componere. ©tut tlidjer Sham I officina mer-
eurialis optime infttucla. EumpenF tflm / *liat
ttiam (r onnenfr rtm / taberna fn volorum j ftqvi-
dfmfäam/ plur,Xthmt*ti4mitf*mtabrrnam &
efßcinam mereahrum notat. (SetlMHt' five $li(f)i
frani / officina pannaria. SSliHenFlMm/ ccn(j> i-
cillorum taberna. ^fcFram/ taberna cafearia.
►OeringsFram / falfamcntaria. (Sewünfrom/
taberna aromataria , aromatopolium. Jpnvni.
Fram/A SBeiberFrflm/ circumforanearum fri-
vola. 2<inmt<fivt aßcipfmitl/ taberna & ne-
gotiatio lintearia. $rcibelFram / circitorum
mercatura, ferutaria. (BcibenFrnm/ officina
fericaria. Sic ein alter €ifi llFram / taberna fec-
raria. Obftf raill / pomaria , Ö»c.
Uranien/ nundinari, mercari, mercaturam facere ;
hujtu compofita fitnt : QJu^Frflmen/ tenundare,
vcuJitarc, merces venalcsextrudcre, i/.mcrca-
tuwe valedicere , nundinationem finirc , qvod
etiam duitur, SiufFrameit. JöeFramen / merces
importarc , congercre, it. ditefecre. (£r ()ilt (ifl)
n>ol beFrnntet/ maenam pecuniam fecit ex lue
rr, qyaeftum fecit faccundiflimum. ©nFrannn/
foro cedere , folum verterc. gt hat beD Ittlhe
aUci eingeFramC/ jaöuram fecit omntum facuU
tatum (uarum male negotiando. S5erFrrtmeit/
xdtmqyod ÜntraiVCU.
Ä l' (inier/ Wr/ irrfhtor, propola, tabernarius, nun»-
dinator. ${ ranif nu u / ferutaria , conciliatricu-
la* vendi tn x minucaria. ©nmenFr^iuer/frivo-
lariu*,. Suttenfr^mcr / cireuitor inltitoriui.
€albeuFrcimer/ myropoia.
Är4meret)/* Jfrnmung/ Die / nundinatio, mer-
catnraa ©tätliche jtramung / negotia ampla,
expedita;
Jfrdmeren /prarmercari, in hierum aliqvid emere
eV vendere, locöfccundo seftimare.
Wmerifdj /& Fr4merböfe / ad). & adverb. nundi-
nalis, more mercarorum nundinatorum , pro-
polarum,* inftitorum, imh cireuirorum, & cir-
cumforaneorum.
^ramcmjCn/ fine dubio rßattam/ utproptCrfU
verba faerrr, fiettti wndente-i & ementt* Otter Je com-
mutare foient ; bodik tarnen in ftecie traut jr nur ad
eoi, qviverbk pbaleratU Ö* numerofit grßttui nim/t,
Ö ptrrumq. ridiculi eßrjolent, Inde ejl „• (£ jn $W
ntanjer/ geituofus, oftentator verborura , prpjt-
ciensampullasdrfesqvipedalia verba. QicXtat
manjting/ & bat £ranMn|cn/ reverencia cum
motu 4t fermone nimio Ac indecoro , labraiam.
•Ti IM III iltl} erlief / geftuofus, r c vereint r , cum ob-
fcrvanriänimiä Ö"fcrvili.
gcramum , rol-
lcno,
102$
1026
Uno, tympanum, mtchiM Auüoria, inqvA fune
iuüm it f mit oco KwttfeU fi x* ÄrönMo ) »w-
Cfi tX n.tvtbui tlrvdmtur *t<hw MVtt dtmätuutur.
Mm< Aicitur Jfraugerecbtigf eit / jus geranii., #
Äiflllid)/ five &ranj$ / a»is, geranium rcfcrcns,
&ranctn»ci|e Riegen/ gre-
jiatm , in formi trumgulsri, more gruum , i/o-
. jfcmif / fräitf et/ fcänfc|lcc / «4 «g«>-
<us, aeger, asgrotans, morbö pratpeditus. $TAIu
feiM!/ aegrorarc, morbö tentari , aegro corpore
•efle. (£in Wenig fr.illP KU* / male fc habere, me-
diocriccr morbö aflfici. Cr Chi I five gefonia)
franf |'ci)n/ graviter , periculose, ad medicorum
-defperarionem aegrotare. €in fraitf Vfertv
eqvus morbiduf. &tan£ fejn ffMw iic/tor
ik , tjv: penurii laborjnt. $X inF am ©f Ii C fcntl/
imparatum die a pecuniä. <gr ift fratif vor ttc
be / tabefe* amore. Inie Compof. tyrmf ranf /
.paupertinua , mifer , <*cil«r rtiam 5>cUfelfrcinP/
cujus arca nihil numraorum conrinet,«/ti; föelt
IranP. gicberPranF / fcbricula cencacut. ©ei|l
€kmflf$»& (SinncnPranP / melancholicui , cn-
1 5 , pauper fp in tu, seger animi. EeqePl'anP/ cli-
nicus, in lcfto eubans, tentus le&ö. Leibes
PronP/ corporis doloribus oppreffui. £iebc&
f rouP / amoK Ungjidui. gaufTranP / ■«Pa-
pula aegrorant. §eelenPranF / confeientiae fti-
mulis agitatuf , dicitur ttiun @KftijftnePninF.
Cchanf ranf/ * ©cfeulfranf / morbus fimulaius,
defidiofm. ©tabcPranP / * X ootPranP / deiui
\iri prorfas laborant. ©ie Prinf fte ÄUtbtr finb
«Ur|tit Die liebfte / affeftus pareneum inpericulis
liberorum maxime confptcuiii dt. nuid)l
PranF / morbot inferninar.
jcronfCT/^Ct / p/. &i« JtrflllPef »grorus, «ger, mor
bo correprui , valccudinarius. ©n .S'i'iHilcv
M* auf$enefung/ fo long« Der Wernau* ibm
flehet/ atgrc*odumanimaeft,fpescft. ©p.t>er
ÄranPegena*/ nie Ärgeret xoai/ üirgcns«gxo
tut reprobus fit demqvc tocus.
Jfranfen/ infirmtri, decumbere, ▼aJerudinehaut
commodl eile. Ptanft jcgutit) allenthalben
ftbv im ?anöt / morbi vagantur pal! im «n hlcre
gione. 2^Il*PrflnPen/ morbö lethalieorri
pi. €in wenig Wn» five ttmi PrnnPcn / invale
tMdine qvädam lenrarL Ii r hat fein $age nd' (
»iel qc PmnPet / öcii commvlä Talctudinc fubiu-
de u/ui e(t
jCriünfeiW atfljgere, a(tiic>arc, cruciarc, pungere,
Ercoicre , rorqvere. ®pltc mi<S) oaö nicht Iran*
rn/ boc me no» pungeree ? 3^) werPt auf aller»
\)M\i> Sirtppn meinen Scmcen octcänPet/ omni
acerbitatts genere ab inunic» mcit divexoe
(Einen faft JU tOPe Pl'ällPen / ad morreru fermc c x«
agitarc aliqvcm. .V ranfe iMch nicht briitn / ^a^
es Den @Pttlpfcn fo mol gebt / nc animö percel la-
r ii ob res improborum fccundai* Qat fr iüf et
mich fchr / hoc unura mc mordet , um, ftimulac«
maic me habet, ci nun an feinen Sbven tranf c n/
famamalicujus rodere, lacdcrc.
Ärii nf ung/ Die, & oas Äianf en / afflidlio, cxagir*>
cio, divexatio> moleftta , oftema , ofTcofio*
Äleine Är^nfung / ofFcnfiuncula. giamettf» *
(SbrenFrÄnPuniJ / contumelia, injuria , convj.
1 1 um nu'ltf f riinf \\\U]/ aerumna, dolor animi.
J^JUbtPrmifung / extrema folhcitudo. 5Ctcöt5*
fr^nfung/dencgatiojuftitiae, corruptela.
jernurer ■ Der / cxagitacor,divexani,perfcqvcoa,
vanf iich> äAj. f^ä/ivrrb. dcbilis, langvidus, invali«
dus, corpore male fe habens, vinbu» folutui.
€r t|t einf rÄnPltcher SKenfdb / raletudinariui cft.
.JitÄnFHcfoe Stimme/ fivttHtbt/ fermofubnm-
Aia, aeger, debil m«
^Crdnf elen / Taletudine incommoda c(Te, vir ibm
deflccre , dcbilitari, viribiu patum firrrns uti,
cenutujmiTaluudineedc, male vaterc. (D?an
PrmtPelt foliinge/btt m. n PranP roirD / tamdiu
langvemui viribusqve corripimur, ac cumin-
▼alcf udme confliclamur , donec in ipfum mor-
bum incidamut.
j?r4nFclCT/Der /valerudinariat, viribus efreerus,
vocMt: £infrarrfet&eimreber.
.ÄtanFhrtt/ t>if/ morbus, xgroratio. jegrirudo,
▼alciudo adverfa. (Bidj cor einer 5Tranfheit
fluchten / reformidare , meruere , extimefecre
morbum. iDit 5Trnnfl)eit Ppmtnt baljer/ indc
natus, ortus, profeetus cft moibtn. 3 n eine
ÄI*»Hlff)eif fallen / in aliqtodgcnus morbi dcla-
bi • in morbum ineurrere. £>urcr) .^raitCbcit
OerbmPert tnetben/ impediri morbö, rerardari
▼aletudine. Slnfang Der jfranfbeit / moxbi u>
(uhus, ac«nio. gunebmen bcrÄranfbeit/m-
crcmentum.augmcntum. iStilllKinbber jfrauf?
fygit / motbi ftatus, A v i gor. Slbnebraung / de-
crementum, remiiHo. 3 » OPnge & ran Fbcit faU
len/ in morbum reciderc. Job t liebe rauf l'Ci«
motbui L lcchalis ( aionifcr t dc/pcraius. ^fübarc/
• <urs-
J027
1028
curabihs. Unheilbare /incurabilis, infanabili*.
(5: j.jrli^)f/ancep$, pcncniofus. Qjre§eiiranr>
fciir t gravi». »BerbricplidK / odiofus , moleftus.
^(foiöücjje #r nfbett/ morbus fonricus. ©f-
meine / /iw&wbc?fr infheit / morbus unimfa-
epidcmius. ülnfteercnbe Jfr/mfbcif/conta-
ghim , morbus graflans. (^jebroittbe .H r»uif
beit / morbus acutus, prageeps. £.ni.\iimri \(i
morbus chronicus. &iftt >e/ pcftilcns. Unbe
F >nrc^r -nf air eurem man fiet) ntdbtfcbw
Cfcri fun/ morbus ccccus.
JtnttTbaft / aJjrB. gjf ädv. Um qvtt.4 frÄnfhdV
motbofus • snorbidus , ad morbos proclivis.
Str .'irtVfre 2cufe bieiun nie&t nwlin Geratet/ vir
non (aus firmus mur.cnbn> acgic lurficit.
3|u^fr. nfflt / libetari a rrurbo , comralcfcere.
6ü:r\\i man teil 1 ;/ b 'f man »<n*qefv nfet/ mors
omnia fbWic , mors ulruru hnra rcrum.
<£i h auf n / morbo vexari, «lecumbere, in mor-
bum mcidcrc <£r erf r wf et wiebet anj neu:/
morbu rccrudefcit. (grfr mfllRg/biC/ va!ctu-
do lufirrru . valetudmi« nt'iim.
Ccrfranfen A lerft nfeumagnitudinemorbide-
ficerc , enervan. ©er 3)?cnfa> ifl flonj jetfr^nft/
morbo inrabuit, vi raorbi plane confinnru* eft.
Ärapf / Ärappe / cue / k Ärapfcn /
Ö'ÄCOPPCtl/ u neus , ha r pago, fibu la , ftir-
tur r/p 4 t«jff«n/ /iw rappcil / fcmc gtoapftf f'"
cm/m jtrdVf/ vtrbum eß X Vtippctt//«/ JTr apfCB/
coacervarc , cumulaxe. Compof <£uifr ,p cn/ m-
übularc 3ufammenf rapfen/ * f rappen / colli-
gere , configere , comportare. ÄTrtppet / bCi?/
harpax . rapax , accipitcr. # ra ppeim 11 ' * j$U
fammenfrapferin« / bie / harpyja. Ätappuug/
bi« / coacer vatio , connexio., coagmenratio, n-
bulano. Ärappidj / * l rapperüch / adj. &adv.
«nciuatut.conrtxilis lt. frappbaft/cornpicns,
caprans , pucaus manus liab^ns , fumpiens,
fuhirahens.
Ärafc/ trafen /gefragt/ fncare. febe-
rc,fcaipcrc, iadcrc t t/.avarum efle. pecuniam
congerere, divitias corradere, (jvodmi nmmu-
tätrr dkimtm (faatttn tinb fratjetl. Vtnit omni
ni ab dntijvo ÄrJt t ber / ungvn , falcula. <~id)
bin t»ern Obren fr.ifjen/ habere caput . fcalpcrc
aurcs.i t figna triftitiae Ar qvaft defperationis
darc. $?an lu'ire fid) r&r ^en $t\$:nr fom
U^lcn / unD l»inO(ii fragen / eaveadum eft a uli-
bus» qvibus impiafubdulci meile venena laicut:
habet enbn &Jt<um -vtnenum bldnda oratio.
$VAfyt I ber / feabiofus, fr idor , corrafor. Ära;
IjiT r/7 ttum infirumentum aurifabri» 4 -.u ctrt
Rrirjcc/ radula. S&u(b|enf riljer / virgapur-
gacona i'clopi. jfpprUa/it ttum vinum auftcrum
* acidum , einen k\ afjt r / bec einem im ^atfc
flV.tjr Lucilio , crucium , vinum mfv.tve.
Hr^i>e / bie/ fcabics. Är^ljc babeu / feabie mfc-
ftari. ©iebifeÄrÄJc/piora.fcrafcabics. Jfr4ge
ttum tnßiumrntum eft mrt jUu 01 z/m, rutrum dtSum:
it> \ i'dHt' dicitur ramrneum loriooc collcftum,
Einern bie & ai se anbänden / affricarc aliaü fiau
bicm. .SiM^r oerbirgt Übel / dimcuiccr ov
cultacur Scabies.
j{ r a Iii - 1. & Ür^iebt/ &aJv. feabiofus. (£r i/l
»j. ni f rirjid)t/ feabie cotus featet. (£in i ; .i :: i"
V . tii .'.wa' ,- : ' ; ©<bnciber / texror , fartor feabie
fearent. jttäQichte $eine/ fcrpigo crururo.
S r l>uiM / bl(/ fiFicatus , fricacio , fn&io , «f. fcal-
pung*.
Olbfrofjcn / defricare , abradere. deradere. %\ \o
irw abrafus. Uuubijef x^l / irrafus. ...»
frilrjuno/raiura.
*}lufta^(n/ affTicare, corradere, rodere, prxraderc.
t)ü .»»it iü nur ein \m\u\ tmckavA; cutis i a-
rüra la! rem ungvc laefa eft.
ftllffrarjeu/ fufFricarctffupcTfricare, feabendo lae-
dere , vulnerarc *)Jß\ .t cid u}\ : . !; •. H / refricarc.
5Huffra|UU9' perfriäio. latfio cutis.
taiHf rofjen / cffVicare , deicre. ©a^ mirb mir fri»
neJ^cn'ne aulfraQen/ qvod fenptum eft» fexi-
ptnm eft, nec tacile oblirione delebirur.
^rfr>lfjen/ qvxrcre prxdam avaritiae, diviriisni-
nvo ftudio inhiarc , corradere opes. h:Ai
mir feiner fauren 21rbeir erfragt / improbo labu-
recorrafic. €r fra^Unq/ bie/ lucellum.
5f0^ f tv. M n defricare, fordes rutro deradere. ^ :n
($rinb ocr ber Sßunbe losFraQen / cruftam vuU
ner is ungvibus corripere
SR "»ebfragen / atiqtemfricando fcqvi, ü.cupidine
lueri vcl avarillimum imitari.
•Jerfta^en/ ungvibu« pungere, fopremam eurem
perftringere. (Sinem bo< ©ificbt ierfrnsen/ fa-
cicm ungvibus dilacerare. <gr fiebet fi jerfr ;ftt
auf/ aU bht te er mit t cn ^o^en qe§en / adeö la-
enratus eft, ac fi cum felibus imgvibus cexcav
fet. 3 l> rfr>^un()/ diraniatio, cutis perfrictio.
jftifcen/ es (Xxi&m i ftxidcrc -* 4lw " Bum
2tt
1029
1030
numcdcrc, u t ii, jvife ungyibui fcälpuriunt. $TV
t: Ac:\ in freie dicitur i ftridorcm pcnna in fcri-
bcndo ctJcrc : fedetiameß diflortc, ncgligcnier
fcnb«rc. Die $ct>cr friljelt / pcnna rcfpcrgit
charram arramcntö. Porri &rt§cln expmitur:
fcalpcrc. (9f f riBdf / fcalpratus.
Jttiljcr/ &ufitatius Stnfyet / QtU Ariden» penna vcl
aliä re> ut fcalptora &fculptorei fcalprK fuif t ftd
iAtdcbrrß. dicitur etiam : akcrcator , homo 11x0-
fus, i/vaft dentibu» /; erJens äc ßi Unis. ^Tjfjlcrtnn/
Die / faemina curiofa , carprrix, molcfta, diflki-
lis, alcercatrix, it. quae m .«lc «Sc diftorte feribit.
rigcluntj / WC / 'S CMS QkfrnKle / ftridor calami,
tcriptura trunca , mucila , diftorta. H t'Uy.'lilit \
mit t>tm 3)vfptr//ca!ptura.
£lißclt(&f/ & Jcrttlid)/ adj. &adv. ftridului, it. iur-
giofus , impartens. jcrifeÜuVe gePCP / pcnna
atramenrö charram refpergens.
Äwu/ f raucn/ getrauet/ 4 msm* ?w
Uiv.t>cu/ fealpurire, fricarc. vfin €fcl f rauf t»en
(inbcrtl/ mulusmulum feabit, prov. de iHdoÜK
wiutubfrcolLudantibut. v£id) im Äopfc trauni/ca-
put fcalpcrc. (Etilem ^w-n £>tü(f Clt grauen / tor-
<lcs dorfi defricaxe. 2>ff t .1 ncti / orcumfricarc,
confricarc Dad {)aubt ivel DurdWiUKii/ P«-
fricarc caput.
^CitUCt/ Ccv/ üiprcmam cutem mo'.litcr perfhm
Sraufid)t/ crifpatus, cincüuunu« cirratus.
ivreufclcn / calamiftrare , crifparc ©efreufelte
■öarC/ cinnae, capilli imolicari. S)?it beigem
VLifen frcufclCR / calamiftrit inurerc capillos.
SlU$f reilfdtt/ cxiacftcalamilhu vibrare.
tfvcufelunt}/ Wtndrm qvodRmt{un$/ Ültoau*
fißftflt/ ipfe aclus ctifpandi, **/ calamiftrö m-
torqvcndi.
Äreufcliefy / *dj, Icviccr crifpatui , cirratus, eine m-
natus.
Traufe/ MC/ collare flnuofum. J^aubfraufenv
brach ialia. ^ vieftevt raufe/ collaxe pafrorum cc-
clefix. Dicitur qvotfr jhpS / £3" wir c£ fmuhludi-
ntm ÄalI>s.jcFrÖ5 / cxra vituli. ©an fc<jc fr
acrolia , uuuuum vüeßina, membra anferum,
qvs pioeralc ut plurimum fufculo incoqvi Jolent. Ab'
hinc tß RYÖ)\(t)t / cnfpus, lacinioAi», linuo-
fus, villofus. Ürcö in freie dkuntur »ntcftina
ovium » ovilla inreranca, it. panciecs. StUi/ «• f.
ÖcPrfv/ * jErailfc mit kr piHril / coliare fcgm«n-
tacum. ^üilsrbrcc^cii jtrej/ /jTf DCoIIidjfc.Hrau«
fc collarccylindröcanaliculatom. ^mcÄrau»
fc büjdn / ordinäre plica« , five (Intii patagii.
Fortehinc etiam eß ^rc8ljll«J/ globio, pißu.
brüllen / Briden / idem qvod fwufOcn.
f Vlll tC^ J^UV / capilli crifpati , conrorü , aiiks bic
>C Villi Cil ■ cilli, cirri, cinni, fpirau
cn»,«.popp y rm6dcmulccn». &rancrioa/Oft/ prallt / ©06/ p/«r.,ÄreUter/ herba, planta,
r_ olü.,i/. pulvis grillt. SunDfrailf / efea, P aU„
incendianu«, fbmes 111 rvatus, 4/t4/S&ll0pu(fcr.
Ä vauim ] I Oie/ fridio fvavit, cicillaiio, popp^fma
$\K. \\\ erlief), adj.&adv. kalpcuxicns, pruxicnt,(cal-
punginc vexaeus.
5Tvcffeletl / QV*ß CromUrt/ fricarc obfeeno mo-
do, motando luillare. Umde ^n/fclcr / & jtref«
filiuiiV t.tillans.titillatio, vcl fcalpurigo.
Äcauö/ fraufee/ fratifcfler/ ««rft V i-
fpiu ÄiMUfCT Äol / braflica crifpa. jeratlfcr
Vr .I.U laduca crifpa. & r«lU|V ^dl7 cincianus,
intortus capilUM. Aliud eß ein 5t tM »SV culullus,
carchefmm» e'.um Äroufc dxüum, poculum vi-
trenm :v Hglmuffl rocundum. SD?Oflf KitA cu-
lullus muftarms. €pu;f iMllf , acctabulum.
jfTöH|'cn/ ylvrrrawf« maefcat/ crifparc, cincinnare,
capillos incorqvcrc» crinesin nodumv/fpiraA
rcli^arc.
Jfrrtufer/ XKt/alih tfratisfopf / crifpu»,crifpulus»
ovi cmnos a lir. Sed jfreufelet / eß capillarurai
•«Ufirt? v''if ^drFrcilfflfr/ cinerariu$,ciniflo.
JCauniKClf/dt all 0jj f i(/ oif/cincinniras.
iMUt unt* £l)(/ pulvis lormcntanus, cum ptunv
bo, Aut ferrtii globuiif. £FtUlt ttißm ttonnunavam
pro mulirre abufive fumitur. ©ic if| ein bofcfl
Ärant/ mala eft mulier. Sic etutm &n$ bl^fc Stallt
dicitur cpilepßa feu morbus comitialis. Gr pflegt
bat br5fc Äraut iiifjaben / epilepticus eft , corm-
tiali morbo faepe laborar. 3Jcll§; t|( ein bcfei
&fftnt/ neccflitas durum tclum, /u/w vocabuti
eß in tVJll5 / o/er« a//Är «o/<rt , Air rm opor-
r>/ , eß , inn, /ea -wo/enrütin. 2öi>!rie(f)eni>*
jfreuter / herbae odorat«. 6elbfr!pae|)fent>c
jti'CUtcr/ herbaß volunrariae , fponte nafeenres,
^in ^flb t?OÜ JfrciUCJ'/campus berbidus. (B(J)ÄD.
lieb Xraut/ herba noxia , perniciofa. <£h''IU)
Stvaut I venenara * toxica. <^umpfid)f Är au U
paluflris. ^elbfreuter/ herba» fylvcftres , cam-
peftret. 2Stefenfreutcr/pratenfcs. ^Balbfrem
ter / frlvcftres. ©teinio'jteÄreiiter/ taxatiles.
SßaBcrErcutci/aqvaiic«. gjrjncpfreufer/ mc-
duat.
ro3i
die». Cü'l)d(f t ftvailt/ o; us coneifum. <5ai!ti'
5fruu(/ braflica conditanea. ©efoc&t jerauf/
olus eo&um. ©Cfrfjincljf ÄraUt / olufculum
pmgve. Uu^ffd^mel&C Xxdüt / crudum . ari-
dum , minus fett parecadiparum. OllffiU'njrfrmt
tfrant / crambe bis coera. ^ür t*n £ob Ifi fein
Ärattf <JCtt>ad)fcll / contra vim mortis non eil
mcdicamcn in horn't.
$inton./h*©.$Hfcnifra«f / pruneüa. ?!po|tfm<
f rauf / faxifraga , fcabiofa. Siefen rra m l gera-
aium odoracum. S&llfenFraUf / hyoi^vamus.
$unmclfrailf / mercurialis, Söllltfraut bl i tum.
Sfcrcnnfraut / verbafcum. SßrunncnFraut / li-
ehen , m uicus faxatilis. QMlbeitfrauf / oxylapa-
chum. Sbrulif VHüt l herba thoracica, pearmtea.
©pnnfrFrant/ fabana, teleplnum. t£t>cl</ivr
ISülbenUbcrFraut/ epaticanobilii. (gadfranr/
nummularu. Vf ilVllfi\uit/ verbena. <£rt)bccr>
traut/ fragaria. <fcrt>Fraut/ fumaria bulbofa,
fite ariftolochia rotunda. garrcuFraut/ filix,
fcolopcndmm. faberFraMt / matricaria.
fraut /cufcuea. $!ad)$Frauf/ofyrii. $\tytfive
Cr cbflbcnf rau 1 1 *iüt <5clx>t nopain / blaturia.
glticnrrauf/ gallcea. 5u5hFvaUf/perilcaria,
•t.pulcgium. ftrcijaittfrauf /jacca, herba Tri-
nitatis, guurpaaerfraiif / qvinqvefolium,./ru
pcntjphyllum. förtufrfiv.ilt / ruu capraria.
(*>»(f)tf XdüV geranium , aluu gratia Dei. &\ai>
frauf /pacietana, dictiur etum ^JctCfiFraHt.
tSIn^friiut / fiJcntis. gniubfraut / fcabioiä.
6)J!l^c^lt*un^rraut / virga aurca. ©ür tclfraut/
niuicustcrrcftn«. ^jailftailf / linaria. $CIV\\>
f rätlC / hcrniaria , poiygonum minus. J£)irfd)>
froilt / diäamnus. ^PbanHCiFraUf. hjrpericum.
jCannerraut/ ficrpyllum. j£>c<hF raut/ five £>iUe/
tncihum. Äapprsfrailt / braflica imperialis.
jva^cnFraut / nepeta , mentha felina. .\ er jen
Fraut/ verbafeum. Slnabcnfraut/ craffula ma-
jor, it. iätyrium Jeiforchis. .SnotNuFraut/ fero-
ohularia. JtelFraut /bra(rica,cauUs. jMuiai
traut / anagallis. *f dniatfrauf / atih SIBull dt
5>l'CWlF r aut / verbafeum , candclaria , normuüi
dicunt JöcTjcnFraut / ÄlebFraut / aparine. Jitui
rarsfrällf/ androfemon, idem rßijvoJ'$ö\)An'
meftaut/ hypericum. itvan ifrttlf er herb*
eororuu ix . ji ndhtif Uli [er / olera , herb« coli*
nariat. Jtuniguntfraut/ cupatorium vulgare.
ifbFtaiit / galüum. Hebt rFraut / & ©f dnkber;
fraut / hepatica ftellata , & matnfylva , tx. liehen
petreu*. jcffdfraut/cochJcari*. ftinfrautV Ii-
1032
naria. cYnbcnfraut/rureextcutOT. SflifcFraut/
rtaphifagria. {URgcnFraut/ pulmonaria. 5Ram
f rfmot/ helxinc. ^cOttfraUt / idem qvd t?eb»
ttHüt/ gallium. CKtlbcnFrauf/arriplcx. SJftj!:,
FrilUt/ icolopcndnurn verum, Oßcin'h Sera**
SO?ü^Fraiif / liehen ♦ ul »a. aKotfcuFrautr
ftocchat citrma. SfJ? lief tnFraUt/ hydropiper, pu-
nicaria. SRlKtcrfraut/ five S0?c«crn/ macri-
cacia. Std & mrhjfa , 4iiai TVlIltiriJllH / ftiam
dicitut tCUxxxtxlxMt. SRaaclfraut / auneula
raun». SRarbcuFraut/ mgclla. JfUin Gatter»
frauf //I^<Pfcnni»lf raut/ ferpentaria , hirundi-
nana. ©. ^Ctrrfraut / parictaria. ^faun»
fud>cnfraut / menta Saracenica , balfamita.
^fefferf niut / piperiris. 9>frimnicnfraut/ ge-
mfta. ^|iüicn/>fyllium. aVurgirFrrutcT/ her-
ha: purgantes. »Xoflauffraut/ geranium. Dtri-
tuT eUtmhtrba Ruperti, Rupr<(*}tßf raut. «XÜb»
frattt/ rapicia. ÄllbrFrnuf/amaranihus. (Sau*
froaf / folanum. (gchlnffraut/ hyofc yamus«
<crd>lnfFrcutkin / chamaepytis. <3d)(angcu*
Fraut /ceneummorbia, hirundinaria &4flKlU
beaFranf/ chelidonia. <Su)irbocfrrflut/chcIi-
domum minus , icrophuiaria. (rf^tt)inbcl*
Fraut / doronicum. <5«f dfrout / burfa pafto-
ri«. SetftcttFraut/ tiponaria. eeugcrfraut/
fatureja. @ilbcrFraut/ anferina, argentaria.
tr rmtenfraut / Cichorium , folfcqvmm. (gpcü
dHlfraut/ftaphifagria. (Boflf nFraUf/ uliftrumi
(gtaOFraut/ ononis, remora aratri. ©tid)^»
F laut / rtecchas Arabiea. ^ ufdjclf raut / burfa
paftons. SaubrnFrauf / verbena. Xaufcnt*
gülbenfraur / rhaponcieum, five cenuurium
majus. Xollfraut/ hyofcyamus , faba fuilla.
EfirlFraur / violaria. UnFraut / zuania , lo-
hum. UttboIbcnFraut / nerion. 93ogdFraut/
alfint, anagallis. QBalbfarrenfraut / filixi
WC^fraut / ilacis. SBuUfrailt / verbafeum.
^unbFraut / faiMria , tänicula. SßurmFraut/
fautomeam, tanaectum. 3'9C"»<vFraut/ jus-
qviamus.
Ärcutlctn/Oos/ ^Äw.olufculum, herbula, planra
humilis, herba ferpens.
Kl'CUtclcn/ artis botanicae (rudio teneri , herbat
colligcre, plantare, lt. herbafecre, herbe
feerc.
ärcUtlrr/ ftcr/ herbarius, bocanicus. ÄlfUtcr*
frau/ herbaria.
Ärcutluug / OK/ ars botanica, plancarum col«
le&o.
Zita Streu»
5fr
1034
5trcund)t/&itrcutCU*t/ «4 herbidus,hcr-
bofus.herbaccus.
^CCbÖ/OCf/ ^r.^CCbfC/ aftacus.cancer.
Videtur venire k fnccOetl/ fervere, vel k greiften/
lewr*. $üd)freW/aftacu»fluviarilu. ÖCHOOcr
StuW I cancer rotundu». öternftcb« / aftacui
faxatilüv €t>erfrcM/canccrovapanens. 0K«r'
heb?/ cammarui, # gammaru», dtiks ett*m\£«
f rc !>*/ ücW GteerreO* peculiänUr dicotur : alUcus
paiuftris. <pricfKr'/iw©*B«Dcrrrrt«/ p«>i-
culus ingtinalii. tfreb« rrum »oi*t 1 3 m
Ärcbff Aeboreit/ in fisn© cancri prögnacu$. ©IC
eonnc teuft in Drnjfreto/ fei curfu «n" un > at "
tmgic I/. ÄreW/ m$rm$ /«*« p^' w u/f «* ' i' r P""
Carcinoma, carcinode»: it. thorax ferreus,
feu peftorale xneum , &ruftb*rnifctt / dicitur
per Ärebe». Oic SünDc fnüt um ficb / roie ber
yrcbi/ fcrpitvitium inftar immedicabilis can-
cri. slpptiLttnui ettom infantu uijolo rtptonttipu-
ftrebslriit/ oa«/ dimm. cancellus. ?D?cerrrcb0H:m/
carabi, tliks tfrabben/ /*"»• enimcArurib mmulif*-
fckfai drlicati. J&mtcrFntoltm/ cancell. dc-
fqvamati, qvicrußai fuat exuerunt.
Jtrcbfeil / caperecancros.airacii infidiari, f^repta-
re, ucinfantc»humiiolent, prorsum dt retror-
«um. Srd Ärcbfcn etiam eß prendere , conue-
öarc , ferucari maaibus , it. furari. Uni fld) f)Ct»
dm frcbfeil/ dire£rarium efle. 3frfrcbftn / pro- 1
ferpere , ut vetuU fohnt , iftf XK bfc« f«ft b« flOIh
Jfn £aft/ «>td die perreptando doroum nihil
agunu
.Jfrebfcr / Oer / cancrorum renator, infidiatnr, it.
für , exrilator , dircgariut, fcf repubundus.
ÄTCbferinn/ Ol«/ feemina cancros capiem.
JtTcbfun^/ tie/ Ö'OaflÄTebjeil / cancrorum teoa-
tio. i; . reptatm cancrorum.
XrxbW * ÄrcbfcchHg/ «4 «W. «"«inus,
more cancri. Dicitur eti*m JfWWlmf. <E<
- jebt mir afletf ftcMjflftia/ o mui * fin,ftrc * in '
vu fo modo mihi uicccdunr.
Krabbe / ote / p/. Krabben / fcombrw, cara-
bu». aviä copile inceJit. Inde RxtihtXI Oer / con-
treöani, &verbvm Jtrflbbclt/ palpare , contin-
oerc, f ricare , taxare. Dicitur eü*m tfvöbdctl/
raxando , w/ motando miliare, Csepiufcule con-
fricare. Indeponb StxtäÜW Oer / contreftan-
4o demuleens. jtrflbdnng / 0<« / Incatjo, fr»,
ftio^ontreaarto, contrcftaiui, Ö» # r abcllC0t7
aJjrü. & Adverb, coutrcclabilis , concrccUbili-
ter.
Ät6b^/ o<r/ piur. 5Tr6bfe/ umbiiic«$,/r«o«.
üculum in pomis , U. larini , & ura in gutiure.
I didtur k &r€b8/ ob ftmildudinem. Slbam bat &Crt
Ärdb^ 9CBCn / fic joc*ntur famin* ovtdam cum t/u
rM &f*miliAribui fuif , qvorum larinx in gutture
prommer. Oln > c u CUTfcIn iü nur vrdv.k »nb
jitöb^/ pomaifta praeter corticemdr ofliculum
cum nucleit nihil habe nt. Dicitur M pornii, fV9-
rum pulpA five cstogrAcitu eß.
& reib/ Äccibc / ow / fa< p'- ß^ ri ^ Ar# -
rimbergenfti et tarn dicunt (in jfcribCR/ creta , terra
Chalodka. €tfini\}C ÄTCibC / crera lapidofa.
Jfrixt<$x< ibc/ dura. <tcbn?.irj< treibe/ p«gn»-
tit. 9ln eine» treibt fton/ obaeratum efle aiicui.
DrrSBirt idjrribet mit bupprltcrÄreibc / taber-
narius illeconrnraafuoi detraudat, panadupli
eos mulltac , decutÜm pro qvinennce fenbiu
^lCJ)fr<ibe / plumbum mollc , ad icribcndum
aptum. ^rnbC ffwft UmtßfvodMmy »y«>-
bolum miiitare. $X<\bt rtbm. ufurpatur pro cc-
rufsa five pfimmy thio, qvatenus facics iftis, tan»
qvamfueo, oblinitur, Amcwr/>wmi{rctDeil/^IW
Treiben / * 3>efretbcn / pigmenus ungere * fu-
care vultum.
mulicr Oibio dehbuta eft. Jtr eibid)t / * tfrtitw
baft/ 4^.creiatu*i cretofus, miniö ac ccroT«4
ÄrClid)/ fttecftClt/ 3* We*e tu frui«ft/ er
frencht/ wir friceben >c. 3<f> fri>*e / ich fteebe/
gefroren / Saxon. ejrttpen/ repere , ferpere , rc-
ptare. ÄTicchen eU»m ponttur pro fenfim , dam
Ar occulte illabi , infinuare fe, irrepere in gra-
tiam alieujus ,/fi &extmdüur ad aIia , ft* qvtfi
furtiv* t tSt& abfconditefiunt , evod ex compoftm
cläriuspdtebit. tfricoynbf $icrc/ animanna rc-
pentia, rcptilia. €in Fried)cnbeö (Suidcin nm
SBeinfttfd / oculus gemmana in vite. ^iC
etblangcn rricdjen mit tpunbcrlidjtn ed)lin-
gen / ferpentes lapfu muleiplici Ar erratico fer-
punt. Söa« frcucbflu b»cr »id / qvid te hie in-
tnidUA »nfidioseob»erfarii? €rfreud)t auf ab
Ich SSkrcn nau) bem SBilbc ju / mambus pedi-
busqve proferpir, ut ferai fallac
5? nid)Cr / OTT / repem , ferpen» . reptan« , Iatiraat,
delitcfccni, Direöariua. jfrtttbennn/ Ol«/ mn-
Her fufpicax , infeqYen«, flexione«, diverricula
ptt(cqtenf»D»reÄaria.
ro35
Stt
1036
Jfrud)UItiJ/ Ou/^&tlftjlrucfycn/ rcptatu$,w.cu-
nulltas, infidix, obfcrvario dandcftina. IXcüur
&p et. ^riedKren/ prolapfio.
JTiuCDblfr Äried)t;'d) / adj. &*dvetb. repcilis , re-
pen*. prolabcns. lt. rcprando, prorcpcndo.
5\VUCfC/ DU / graHse, Üruus, fulcruifl , firma-
mentum , adminiculum. <Mnf £riicf Ol gebe H
fulcrisltgneis mniti. £i$frficfe .illa. Öfen-
f 1 HCu'.' rucabulum.
Jtl'lippd / t>ce/ ^v4/j &riccbel/ maruus, intor-
rus , diftorrui , daudus. i&D $rüppr(n lernt
man binfdl'H juxcaclaudum habicet, claudicarc
d.fc«. ^niPpdfpifiU/ 1>»»6/ lobocrophium.
tfrümmdn / f rilcii / ar f reulen / « f rie*en/
featcre , per turbai nTobilirari t uifarm:c* £5" w-
wie« in f^fro. Hf«c r0 jnrmumeluHl / 0»«/ g»o-
bus Tcrmium dcnfimmus multitudo, copia,
numerus innumeru» . confertui , immen/us , vi»
pl«nma, nubes, mmbut infeftorom £rum
ntf!id)t / fcatcns,freqvens , pnefeatent.
Ilb'riedxn ' berab<b»naMrkd)en/ derepere. ©ic
Staupen frieden Den Saum oinab ' " UCÄ arb °-
rem
cpui.r.
tlntrirüVn / Drauf hieeben / adreperc. €iu<2au$
fricd)C an Dem jili'töf / pediculus vefti adhxrct.
9luf. hinauf« in DieJpöberriedxn/ furfum reptare.
£ : freu&i auf allen Bieren Dnr<b$ 8o<& /
drupes per anguftu» eftoflae cavernas rccipi-
rar.
£)urd)fiic(bcn / peraepere IDuräbinf rieben/ per-
repearc.
(infriiAcn / bincin frieden/ irrepcre.inferpere,
£>cr JDicb batmuBcn cinfritx&cii/ rurin cufto-
diaindufuseft.
Sortfncd)cn reptare, proeul ferpere. ©icjfranfi
beit fTÜ(btfert/lueipaflimfluit, graflätur, ac
u&uferpit.
«£>uuud * ai!dFiicd)Cn / erepere , proferpm.
©iciWWn jinD au*ßcfrü(bcn/ pulli eruperunt,
ova roftcllis exeuderunt. Proferpere ettam ejt
berfirfrweben. UnDcr Der Sßanf bcrfavfnc«
d)cn/prodircelarebri».
jßinunDrr unbcrfrtccfrn / fubrepere. ©le Jenen
(ein friceben unDtr/ pulli gallina; fuceubant «al-
ltna plumis forer pullos. Alias binunDf rfii;d)Cit/
r/ldeorfumferpere, uf binukrfrieeben/ obrepc-
re, obreptarc
$?itfriec&ai/ mite inf rieben/ fimul irreoere. 3ea<r)
trugen/ obfervaudo, out icptajido feqyi, petcre,
obfervart aliqTem dam, fcycomprefxa animä*
© £ jüuD mudu n..cb tor S&iufr mammam ad-
repir mtaoi. £)ie Sfteul'c fnicbai 11 cl> Di. 11
vr pt'el / inurci ad lardurn adrepunr. ^bi ib
Freuest Dem im allcrrocacn \udft uxor in.
fcicnci marito un Jiqvc obrcpit.D<o/i/r ettam hm»
berbtr frieden/ infrqvi altqvcm cminui.
3Rebcnl)infrn'(t)in/ in perrepeado aberrire. g^e«
i'CUbmfini ;;);»/ obhqvc irreperc.
5iTÜud)ur fiel) verf rtec^en/ laccbrai , tenebr u
qyaercre, in CKculto fc contincre. €r b.U
1 er! : i'cb. ii , in latebras fe coojccir, lactbulti fe
intulir.
I3örfrifd)fn/ rependo, ml lent& gradu vincere, vtl
pr^cvcrrcrc , ut ußudo dm muntern &J't'pinum lt-
mrtm.
Üiieitcrf ricdjf H / ultra repere, proeul *ut longiüi
reprare.
©ieDcr bcT> bin berbfn« forf tc. f rt«^<n/ reprarum
conttnuare, iterum, denuö, porrö corrcpcrc.
Qöi<Dfm)Cijfrk(Of n/ retrogradi.
3UC' &mthut Jevompof. berm bmjUfFriecbeil / adre-
perc, vertut noi aut ahos gradum faecre.
Änc*/5Tricd)cI/ mc/ ss'Äriecblcin/oaa/
prunum nanum, kftteä^tn/qvoJ t velfutfoiiif
latitrt , i*l ab alat prunU facile magnxiuiiinr vincs*
tur , mh$e fid? vor Den <m&cm pcrfried?cn.
clama*
re, clamitare, vocifcrari. ^lü'Uaü.inti. da-
morem tollere, inseminare • qvodetiamtfl mit;
DCMUlf rtU|djcn* X KUfcbcn alii MalrHo tffertur:
F 1 iclnni / Ar TrifcbcR / H. friKbeUn / ftridere , eju>
lau. Aiq s hut rttam perfout f riefen/ (Hidulum fo-
ri u m edere, indt "tktltftntt/ qvnqvedula, bojeai,
JTreiifcbiT / btt / clamator , qvintani, ejulant.
JTl'eufcbtTinn / OlC nuilicr qverula, clamofa.
Ärcufdjuiti]/ x>tt/ X><t8 ^reufeben / * @efreuf<$ey
ciamor , voeiferario, ulalacut r qTiricacus.
^reufcblidb/ freufe^nft/ freufdjcnb/ adj. &adv.
clamofuj , lamentabilii.
^TCU J / t>Äi / fint p/ur. (ptando miferiam & ca!a~
mittlem notai , qvändoautrm fignum enteis ; habet
t» fitr. ÄCCUjey • €t bat »kl Krcuie auf
feinem ©arge gebebt / piurim«icrucibu»odora-
rif fcremim ejus ornatu» cm. öd" .\ t t u; . f |"
flccf f t»ClI itreilJC / ccrmeicrti tumulii mult* in-
fixx funt crucef . ifreU|/ qvodetiam V,t\wftt ttfe-
runt , rß fignum Chnfti in aucem fublati. vi in
'in uj
^VCU|
1037
1038
5t veili ffdXIt/ pari, fuffcrre, fuAmere aliqrid.
CÖi lieber Ici) Breill / caiuivarii, incerei, turba
nulorum. <E$ tft mir ein grof f ^^rciij / pluri-
mum ex hac re doloris haurio , haec mala 1 ncr c •
dibilem mihi moeroxem afferunt. j v f t'Pimna'
(tbrifl / te fcbiveercr .tfreu; ■ tirrurii fpc^at* du-
rior conditio. Cbrißütnm , crucianut, j?ClU
Teufel) lebet pf)f1C £rcuy mortalis nemo, qvem
nonattingat dolor. OlmtsFreuj/ cur* officia-
les. ^>ail5ftruj / affliftio domettica. twai
Frenj / crux Chriftianorum. j£>aubt< 3tnmer-
Frruj/ arroeiffima calamitai. (Ein (Strafccnf KOJ/
e/j cippui 1 r;c.'.i »tnhr. memorUfepulti. Dicitur et-
Umßgnum numeridenarii *i* ein ÄU'U $/ deeuflit.
yf/j.V cmnU vetb ßt£tl$ eß genut fuppJiäi , 4 Con*
ßantinoAlJubiati, in cujuiloctcm patibulum indu-
Rum eß : Differt enim crux veterum k p&tibulo £5
furca. Delicatioret jeribunt , non Äl'CHJ / ftd
(El'CIlfe / txtßimantti k Latinor. Crux dtei. Verum
Crux , unit fit , inqvit Vojf.objcurum rß. Et dterm
lingvt , f -vm m/rr Bobrmica , Ungarica & Polomca
eß, cum antiqvAnoßrd Gollma tdtteae hujutvoeak.
&r?U$ roMVfnmwf , jt jj omni* Romänorum cutdi-
tntis fuiffr , CJtdcndum non rß,
^rCtl)l(tn / $40/ cruc u ala , p4) r4 crwX , i/. aliqvid
mah t *i incommodi , cams levior. (J>j ift fem
Sag / er bringt fein Ärru,Iein / nulla dies fine
nubecula. ©ejjcrimgd ■ '^iifbffi'ciiilnn / ferula,
difciplina ,animadvcrilo mcdiocrit.
&rcU}er / Öf* /vi Jfren^er Ifropr. numului argeo-
teus,crucis forma 1 infignitu« ,crucigcr, feT'cru-
eifer diBut, Dri/jir rnilescrucefignatu«. J)Cfl'
firnf reibet / Johannita, frater rofex crucit.
jf reinigen / gefreniiget / crueifigere, in crucem toi -
lere ,agere,i(m; cruciare, corqvere, affligere.
©er gcFrenjfgfe Qjnfhitf / Chriftui crucifixus.
^reujigen i«m dicitur : 2tne Rvcu* WUiqen/
Y)hn$a\/\)tfttn/na$tln. Affigere. ffrenugen
prdtrre* rß cmcn fignö fc mun irc,e!rt 2\reu; r^r
fidj fcfrfogen/ ftupere, detcftarl. <£\ct) (vorüber
fr tili nun unk frgneu / admuacionepercuÄum C-
lcre »ftupere.
ßreujiger / ©et / liftor , tatelles , u. affliaor , texa-
tor.cxagitator.
St rciKi iiitui / C>w/ crueifi xio , iL cruciatiw, crucia-
mentum.
psrrurire* in puerperio eni-
ci , ex dolore partus laborare , diuturao Sc labo-
»iofo nixu confliOatt. Dictiut *&vtty/ aaiic.
ria, calamitas, anguftia, qv*fi Sftew t <n/ licet 1
jfreufd;«!/ Ändere, clamitarc.ejularc, de.
rivotum e*nl , yvoniam mrtsphor. eli&m gemere,
plaagere, qviritari noUt. jange freufen/ longo
uaftu partunre. 3u freu§cn anheben / niti , ad
panendum vicinam efle. (gie beginnt |B frCMp
|ert/ partus adeft, inftar, appropinqvat. CompeC
funt: ab- & jtrf renken / partum difficiui*
mum aegcrrimumqvc habere , laboriofo nixu
debiluan ac defangari. 2Iusf reuten / cmti, pax-
tum faccrcxeddcre, factum ederc
Äri'Ub'ii' tXC/ qverulut , qvirirans , (IriduluL
Xl'CU§crinn/&U/infantaria, puerpera, foemina
parturiens, partui iTicina , sliks "&VtU$\UXj/
r'reu^cnrcö VTab &reu(jerf4)<.
5^ren§ungy OK/ ö"öa6 Jtreu^en/ nixm , partieudo,
partio mulierii. £lll$frenjmug / Um.
SCreuf ie^t/ f rcujfyaft / * Frcupcnfd) / adj. &*dve>f>.
parturiens, partui vicina, ex dolore pattüs labo-
rans, it. parturientium more,
Äricg/ friegen/ gefriedet/ acqtirere, ac«'
cipcrcapprcneadcrc, obtmere, aflcq»i , confe-
qri , impetrare. feinen üebn friegen / merec-
dem accipere. Eß etiam feinen oer(ienteti ?ohn
friegen/ juftaspocnasfolverc, darc, ferre, fufti-
nere. $rieg i&pid)imtCi modo te apprehen-
dero. €r bat Jpnlfe f riegt/ /"* gef liegt/ «iwn^
enim dieimtu , adjumento Aiblcvatus eft , re-
medium invenic. €r bat fin/n Cflrtcf^jft
Friegt/ judicium impetrafit, vel fortims cft.
(im riint fliegen/ munus confcqvi. (rr^Ke Frir*
gen/ vapulare, Tcrbcrari. ©n »pirfts rcol f iic»
gen / paena in te recidet, non effugics ammaJ-
vcrHonem.
iTviegcr/ ^er/aeeepeor, impetran«, optarum fe*
rent. j(riegerinn/0ie/acceptrix.
Ätiegun^/ Oie/ acqviilcio.acceptio, impetrario,
atlcptio. Dicitur tUam Cv.8 Arucicn. ^er
Ärieg i|i eH'terl fcnDcr Kriegen / miluantibus
non fem per ipolia obveniunt.
5fi'u"diu), aii.imperrabills.exigibilii, it. conces*
fi»u», permiüu«, aeeeptatus. Unf rieglieb/ recu-
(atui, repudiatui, inoratus, idemqvodünpeträri
nrq vit nec de concedendk rß.
Kreuel/ / p/. .Jtteuel / furcilla , furcinula.
k fnfftten / APprehrndimuj rrt'mliöc i»ßrunu;ntö edu»
Im, .u<h Mi;tah:mttt. ^Ici|'d)f reiui/ creagra.
€rfricgen/ü/.^ q-vodfimplexlmQfft/ vori damna-
SVCO friegen/ libenaei ahqvem rcfUtuere,
übe.
ro39
libcraze e vinculi» , qvoJ ttuvn %oiUiC$tn dicitur.
Jpmautf riegen- *berautfriegen/i*. nat&friegen/
coroilarii , wl addiumenci locö accipcrc. &
lat nvä) ®c\t \)iimi3 gefriegt / adhaec aliqvid pe
cuniae ipfi numerarum eft. JptTC\U> * j£>incinfn'C'
gen/ induecre, perfvadere , adducerc. 9Jf t c Iri;
am / uni cum alüs impecrarc. JDtt 35rcut igam
Bat iooo.(9ftü>eil llliffriegt/milleflorcnos fnon-
fus doett locö aeeepir. 23erauf' yfvrtrnuffr ic-
gen/ auetorari , ftipendioobligari Jeu obftnngi.
Jßn einem ©elt auf bit £anb frieden / topen-
dianum flexi , mercedeacceHL 5BorÜ6cr< /"*
fcriibrrFriegen / plusqväm par eft , confeqvi , fu
pcrfiuum obeinerc. (finCH Öb« tXttl {tfttyM
friegen /dcpiehcndcTC aliqvem in furto. ®ol>
Daten uberu friegen / obrept militibu*.
3ll90r()er f riegen/ antieipare.
Äricg/fneacn/gcfricgct/ bellum facer c,
arma capere ,ad arma venire , milicarc .bellarc,
bellum gercre , caftra fcqvi , in armis efle. <£r
bat l'ufl jil friegen/ dclcctatur bello, bclK Audio
ardet, Martern fpirar. $ VhWdUeHam ftgnificat
rixari , litigare. gj?it 213or teil ttitqtU I certarc
▼crbn, alter ein , jurgioconccndcre. fliegt
immer einer »iber bru iiRbern/colluäacionesin
hoc mundo perpetux funr.
Jtrirger/Det/p/W. Ärieger/ 4foRrfeg0tif*ittv
iniles, bellator. jtriegerinn / ©tf / vira , vira-
eo ,bella:rix,beroina. ©tfferf rieger/ pocator.
OScniltfrieger / in cattris Vcncris militans. <£iil
Sieger binberm SXanbe / milet praetorunu».
ffrieg/Dir/ p/.Äriege/ bellum, militia.expcdv
00, arma , caftra. (fr »ergebt Den Ärieg mol/
artii militaris perirus cft. (f in großer/ fcr}f»crcr/
aeütrhdjer ^rieg / bellum maximum, graviili-
murn , vehemens, periculofuro. Kcd)fni<i»jiger
Xrieg / arma jurfa. Unred)f inniger, impia,
fcclerata, injufta. 3nnxTli<l)er .Krieg/ bellum
intc/rtnum.domefricun^civile. $rieg Jil 9Snf.
fer/ bellum marmmum, navale. Ju °anbt/
campeftre. <fä lä$t fiä) juin tfriege an / fufpi-
cio belli eft, bellum impendec, imminec. jfrifg
erregen / bellum movere, Aitckarc , excicare
arma. £>en rirg jjir Jf>anb nebmen / ad arma
defeendere , a<i bellum proficiki. (£\cj) jum
JUiege rillten /pararc, inftruevc bellum. %um
Kriege aufbringen / ad arma vocare, belli cum
einer e, gente« fol Harare, ©en „KV UM flu hin.
biorn I bellum indicer c, denunciarc. Jfrri*fJ in-
!040
ber (icb, erregen / arma in fe convertere. £)en
Ärieg in tic Üngc / yS™ gerne fpiclcn / crabere,
agere , prorogare bellum. £ C h 5f vieg \\\ QjnDc
bringen /bcUum conficcrc. ©erÄrieg l)«t ein
£0uV debcllatum cft. 3m^ricgc/ belli , mili-
proccrlus jurn. (ffl&fttt
frieg/compocatio. Jpaml nca offenfiuncul»
domerticae, Äinöerfricg/lifpuerilii. Zhvtin*
flieg/ bellum Turcicum.
ttiwmj oie/ äTCo» ^rifgen/ U. q-vod Rriig/
res militarti, ratio belli , armorum vi« , cS'difcrU
naen.
Äriegiff^/Ärk-gerif*/ * StvktfWt/ Aij. &*dvrrb.
bellkus, miliraris, Martialis, 15: bdlicoie, mi-
litanter. #riegifd)er5}ormun&/ curaror litis,
jtriegerifd^cr J^elD milct nmm pr?e(tans , ftre-
nuui, exploraxaetirrutis. J>rieg6|>aft<r ^ian/
animu$ arma fpirans. &<j) au\ friegeri[d?e
?ܻauir f (citVIt / mitirariter incedere , chlamyde
cegi , fago iodutum efle. ß riegerift^e ©tucfi
lein/ alias Änegelt \V rtratagemau. jfrfcgeri|'ej)C
^IfiT/ geotes bcllicof-e.
^ef riegen' armis aliqvem laceflere , bellum inferre
a I k i; 1 , arma contra aliqvem movere.
Srfrifljen/ rineere bello. (Eine JBtatt erftiegtiv
utbem expitgnare» utbe bellö potiri. Dictiur
etiim abf riegen/ armis adipifei, parare aliqvid.
§or tf riegelt/ bei Iura longius produecre, continuav
re, prorogare.
5Ritfina n^erf riegen / bellum cum aliqvo fuicipeir;
Jeu gercre. vr ie wollen md) t Mnejcr mit eiim er*
friegen / armis non amplius contendunt , disni«
cantinter fe, bellum omietcre gcrtiunr.
Sc 1 f negen / |erf riegen/ o a u^Fricgen / reftingvere,
Drofligarc , cerminarc bellum. £anD iiiii? h 11 : e
fUb jetfrieget/ /n*M'Fritgct/univej6eregioni
magnse calamirates ex bello evencruttt.
Sßie^r aufe neue friegen / bellum ext m a um Cuf<\-
tare, belli confilia renovare. (Diätt fängt wi<»
^er an jh friegen/ bellum reoafcitax. -
Äron/ sr^cone/ w</ p/»r. fronen/ co-'
rona, corolla, diadema. Qvinefciunt, GermunU
RegtiiScoroÜM , integrii twlie annif, ante veteru c>
prhnos Romano» um Rt^es fuijfe \ noßrum ftlTOIt ä
Corona dici contendunt ? Seddtvero etymo vocabuil
Corona , qrvod Ftßui a choro vtl cohonoratione trahii,
incerttßimifunt. Nobk autemUton eß ab antüjvo
9\0nt)/ qvafi QttOTlbtt/ müri rtgut rotundi.
<jvc-n <t'*"i pre if(o tegno cV poteftate regia ujur-
patur.
1041
5fr
1042
£Hf Äron ©cbroebcn/ Die Ären Veten/
Aie Äron (jlt^cHanD/ Regnum Sveciar, Polonix,
Angiiac. /«. ShfOllt 'Jt aureu* nummui , ob im-
prtgitmm coro** Coronatus dtäta. COHfW*
frone / coronatu» folari». «SBdfdK 5iTi>oC / co-
ronarus Italicut , feutu» aureus. Vf nie 33ierteB
Xi'iMir / qvarta pan coronaci. tgilbcrFronc
(cum* argentcu« , /h* calcrus. ©i< Jfronc * Ul
fcl}f n/ corona fc ornare, &mrtaph. regm habenat
capcilcre, feeprra tenere. ©ie jfron crlflnseit
regno vel feeptrö potiri , fulcipere impcni gu-
bernacula. gut £ron ernxblt »croen / pr*rk 1
imperio, in Regem cltgi Um Die \ I 1 n Fom
nun/ regno ejici, pelli, privari. QuiftclK ^ Vi n
corona ausea. jfron mit Cfpdqefteinen / Coro-
na gemmaca , gemmi» diftiofta. ©rettf:id)i
Sxcn 1 corona papalii. Unorriodfliebe JfCi'H.
immarcefcibilii. T«»<fc«nJUorw iäw pr- itii
vif re eximia ^prttioCa pöhitur , e. g. © i6 «HJciL 1
id eint ffronc ber Jfrutebbeit / haec fccminade
cu« ft gloria caftitam cfr.
^Iiimcnfrpn/ corona paftilit, furili*. ©id>ter
fron/ corona laurea. ©OWienFron/ contexta
fpmis corona. (EbrenFronc / corona glor:af.
ßurftenf rone / Principi« diguirai , f aftigium du
cale. j£>aub(FronC / corona principalit major,
diadema. J^flll^fronc / ornameneum domui.
^llflrnrFrone / floi ,decor , fplendor juventun«
^unqfcrF ronc/ decu«, fertum virginale 5tet)fer
Frone/ corona imperial«. #oYiq$Frone / regia
Aadcma. tfefeerFrone/ corona conrumehola,
qvali in Jutta erat Johanne* / cum inferiptivm
hxrefiarcha. gdßcrfrone/ prineep« ncqviua-
rum, vitiorum primarius. geben ivi".U vita
«terna. gorberFronc / laurea. gjJÄrfcrfrnif '
corona marrytum. SftartenFroiie / corona pa
fyracea. Sc'ebrnFre
ronc/ lorica ficW
Fl. ne epiftylium.capiruium. (r d)l Jt Kturi Iii*
er ifta ferpenm » ut cirripavonum , pfiUttfitfrSw
lein* 6iege<Frone/ corona »iörix. £u$*nt>Fro
nf / »irtutum regina. SUüTlDcrFrOneV miraculum
otbis.
f\ Allein ' t4« fiimin. corolla. JTionlciti um Pen
«Hlliliipfel / irii.
Jtnfticn/ * befrfnen / coronare, redimire caput
ferto, coronam capiri imponere, ad capur ac-
commodare , diademare ornare cempora. £nt
Fronen / tß exuere diadema , fpoliarerefjno , fo-
liödcpellere. ßcTrfatrJ £.iub( nur. Äcvlw/
red imua cempora Lurö. Qfta £c nPP<£LrC
AcfrPRCt / gaudiö 5c hunore ornatus "Q>>Ot(
Frinet Da<3 ^br mir feinem ®nfcf/ Deus benc-
nedicit corona: ann* benignirarttfuc.
#rdnun<»'&ie/S£&ß6 fronen / coronario, aftui
coroaandi. $ : >viui ; c ^TÖnnng / coronacio
imperial is , c.t .in-.i.
X i nur / Dcc / coionan« , capur c.ngm» diaüe»
matc.
ÄVClnj/ ttr / plur. ^renje/^t *fi Urcrtt'B / Co-
rona , fertum. SMlimcflFt Uli-' ferma» florcum,
corona paöili»,*ncxilis gfU(ti;Ftän|(
pi* SXofeitFMnj (enum roi^ce*ini,eii 1
icxrum. JeJ Rofcnf?i;<M< tUAnrdictiuT <r
ttr n:flrr.qvad rufiui dppt'lMt Cin t70/tC
llcclcttt/ cjtJyvjMibtt rrtonUr rauiumr.,
ex auiri* vtl Arotn rU nummii cnntot tk
ancar-
i» 100-
: j i «»-
Vy\\ II
jiooau*
hcJcra.
extoi.iunt, Ltttnr : fphxrul « orarociz , tcAcrae
prccariae.B'globuliprecarorii. <£tl
oerijnlbtUr Ößtsrlic/ corona ex cu»a
ro interradlt inclufj Süvinfrun.
'^ r JUlfr .ini / fertum nupualc , corona fponbli-
tia \Siri>l)Fri It| ' fertum ftraminetun. ^>tT«
IcnFr nj uniombutdiitinctuin. OTui ii vr*>m«
merf r.itij hycnulc,>crnalc. £eD(ciirr 114 co>
rona funeita, funcbrn. $kd)Fr.".nj/ malleoli«
circulus picatui , flomma ft upea , i. r. m*mpuhu
flJ trn . picr & i'iJpburt tllittu. Jfr n jllltl cj>.*n/
coatcKcre coronam . fertum confivere. ©et
Är "IIJ t :r il'elf i'f ■ corona langver. dcrluic.
^' dfJjK'n'» Jtmin. t)0ß/ corolla. Stdttiam rfleon-
viv.mn fuccedaneum per vices . <y ru cor v lla fnte
fertum mitttf ln tili, qvi m anvivio exorr.andu ante-
riori convivato» iftve reji JucceMi»
UxFräuien / iirmyWS5cfr^nen/ ferti» caput redi-
mire. SBcf rAlljetfeon/ coronam in capuc lexre.
Frone/ corona altera. ÖKU ^fa^,**, id , y Wilrönlimj.
»Ji. c.rca fornacem^ feiler ^ ^ tf ^ <oronatus ,
.capituium. (Bd)l n.Ktirrone/ ** 1 v.rr.x. ..„l..„.u^ , '
tut.
dere.
fertit red im i-
jvianiicbt cinbergeben / coronatum u-.cc-
^ropp / fr* Äropf / »et / piur. Kröpfe/
fugulum , ruma , fromachu« , it. ftruma , bemia,
cumor gul«. $ ropf (in 33Ö<3t'ln dttitur irrglu-
vir-, f-'tm Metier ttrcapitiur, tu ovtm avtf demUm
lunt ciboSs priwijvam in vfntrem condant.
5?ropftd)f/ *dj. mrumofus, (trumaricut.
Kröppen / * Äroofen / fvodncjatiidiaJefU ditimt*
Bfrccfeit pftc^fcnv & pfvocbfe«/ uigiuTi cm avium
fareuc.
io45 $r
Äröt/ Sttbttl e« / » Ätotte / »*. Ärfrm/
Xvotrcn rubeta.bufo. Srd& ' mtpiihonrinibut
hoc nomer. imponitur , &gvidem cum multk adteSio-
mbtu, ut : Suigfrrrdte/ JÖ!t$Frrke/ ©onnrrntfte/
JF>agelfr6te / 6ü)n>erenal)r.5fröte / £eufcltf r&
te/ K. fv< compofit* talia J'unt , ut nec Cictro , nec
Hortenfiut ea lattmtate Jonare qvrverit. Sunt au-
fem conlumeiinftßlm* mmxr.a , qvemadmodum 3«W
berfl'dte / venefica. Erfurtenfutm autem jfcacJ)
fröfevat/gJ pra joco habetur, ranunculumqve tc-
nen i expertem , loqvaccm tarnen notans. Eß
ttiatn ulcut autturk mternum, (fvod tue SZxiU/ß™
*0B ^c3fd)Um / /aline ratuila -4ci/«r. <£tue
Jfr6te anfpiejei/ transfigercbufoncmpaiöacu-
nunaeö. jfriken Att Oer Coiuie ronc u / bufo-
nes in acre ficcarc. Longe diveifum ab hk fignifi-
caürmibiu rß @rOf(«/ *W fl™. ®XOtttW fi» ti
a (Stubt detortum: notat enim cryptarn fcj fpc-
cum concarricrarum fubcef raneum. Xuuft> jivt
(*wrteiigrorte / <ry p ta topiaria. ÜßatJüg i "C ttf
crypra hydrautis de falicntibus fontibus inftru-
fta. Jn*V cjf (Hv lH 1 1 cf; t / ad modum cryprae,
cavcrnofui, tenebrieu».
ÄCUg/ X>tt/ plur.X>i* ÄrfigC/ urceu», am-
phora. 3rt>ncr Xtuq 1 fidelta, vas fiÄil«. £>ct
EgM '«jihui. iJSa jerf rüg / hydna aavaln.
SEruiFrug/ urecusvinanm. 3n>ct>bänf elid^rcr
Jtrug / diota. £rug duim mu/Ji* in /oc« Gnm4-
irur divccfot ium,cauponam , EJ'iabcrnim men
toriam fignat , unde ein tfriiger / caupo , taber-
narius.
Jvrualt'in / t>AB/ dimin. urccolii5,.impu!!j. -Kein
fnigtein/ uxccolu$ vinanus. (jjt,'Mtriii}(ciri/ jcc-
tabulum. SranDlpeinfruglCta/ laguneula pro
fpiritu frumcati.
Smge/ «<. tfnicfe/ tfrufe/ ©i«/ uma. ©arten»
/h* öprengf rüge / crua, aqviminalc, alias 1&Ui$
frug/ harpagium. gRoftf rufe/ fivt ]0?o|tf raus ■
urecus muftarius.
Äcum/Ärume/Mf/p/.Äcumcn/mica,
pani« incenor pan » jiw rncdulla. >{ i iinu ti e I-
uimdicuntur anale da. ßrüntlcitl/ Dflf / dim.y vod
idem eß ac miea » iicttur c na m Rc uuui. VI ? Iii
nidu hn Jtriimlein Daoon ubria geblieben/ nc m . ■
ca qvidem fopcrfuir , i*l fervata cd. itroiuleill
.Coli /micaTalif. €tn Striimlein ^un|l / mini*
ma pari» , live paululun grau*. V H mini cm .nrri
nung/ZpecuU
s 5?r 1044
krümeln / friare , minuere. €mfrfimeln / infria-
rc , nircrerc. 5t bein €ini}ef rumeUrt ati^ / <o»
mcde,qvod intrivifti. 3eifrumcln/ diminuc-
re , contcrcrc. Jfrumefn ttiam dieitur Jf runipe*
Um / in miau difccrpcrc. Ctnfrumpeln / |er«
f riimpcln / idem.
^rüinelung / & $ rftmpelnng /t>Ä/ conrufio in mi-
cat, ipfcqvcadus friandi. ©||f riimeiURg / m-
rrirum.
#rimic!id)t / & jtrumpelie^f / ad}. &adv. friabili»,
per micas.
Äctimm / frömmer / frümmeflcr/
curvus, intortus, obliq vu», aduncui. Vi" i it friltlt«
mer v3d)nalul. roArum ineurvum, aduacum.
krummer 2Bccj / viarum flexio , ciiauno« am-
fraaua. jtrummer$UCrrn/ incurvushumerif.
jlruininer t lonpcs. ;v f i uinmer/ ie fd>lim>
HUT / qvö q v >> dciormior , cö inhumanior.
@elt / baä ü iiiimt i|i / mad}( gerade / n\u? frumm
Iii / necuniae obediunr omnia. (£*ine Frumme
^)anb HhUben aliqvem donis* miinufculi»
corruniperci donit aggTcdi , pecunia aliqvem
tentare. gorue frumm/ procurvut. Änunctf
Qllter / curva feneftus. (gcl)r f nimm / pr?eror-
cus. £in frumm getvaebfener Stamm / intor-
tut caudex. äruinnt eingeboqene .^erncv / ca-
mura cornua boum. Jt'rumm 9Raul / os val-
gum. krummer ©inn/ mens Ikra t animu»
improbut. Sumitur enim grüntet! ttiam moralu
ter pro injufto, iniqvo , de degencre. (£r tVirb
Übet Die mapen Frumm/ in infideliratem dege-
nerac. <Zx ift f nimm / tpenn er ftcf> bueft / mii-
diofus dt fallax eft in amicicia, fidem prodere
Toi ct.
jTrümmcn / curvare , ineurvare , aduncare , finua-
re , ncOcrc. igiej) Friimmen / pandar« , cur vc-
feere. ©efrflinmet/curvatus.rorruofu«. ®0
fniminfeSufaten/ rorqveaex feuutis tnflexil.
(jkFrimunfer SKücfen / dorfum ineurvum. ©e<
fn'immter Stögen /arcui. €» frumm t atifü
einÜBürmlein/ wenn man^ tritt/ purü.habctdc
mufca luum fplenem.
Ärumme/Ärummbeit/ ©<</ curviiai,8exura, cur-
vamen .curvatura , aduncicai , convexicas. '«fi
f ommt bie tfrumtne in Die Serge / prov. unum dt
idem cd , io nullo difcriminc ponitur. .ft viimiUC
M HJegetf/ flexio. Aexut. anfradus viarum.
krümme Dft <3#rift / iaaeqvaliui Imca-
rum.
U u it Änim»
104?
5fr
1046
jttiunniCT / / »ncurvans , rccurvans , tot qvens,
tortor,cxtortor.
3lbFriimmcn / deflc&ere, dctorqvcre.. 3tnFrum>
null / procurvare. 3luf \ l Ümmcn/ contorq vcre
5lU6fvÜinilKfl/ extorqvcre , obflc&ere. WjtU
f rÜUlinctt / ioflcßerc , intorqvcrc. .Öcr abh'tini
inen / ••■;"»•• 9 f o-inbf t&rnmen. Jbin nnö iDicber
fttlinmCIl/ dworqvere, ut ot dijlorqverr , 1>Ö8
tTJaul i)in* urrt> hcrt'i uminca. fotf rummrn/
extorqvcre. 5*crf rUUimcn / obtorqverc. 3>rt«
fritmmung / diftomo. COJrt »•rfrnmtcnSDiuul/
diAortt* labiis. 3crfrÜmmc1l / contorqyerc.
3<rfrummun3 / contorfio, 3urucffrümmcn/
rctorqvcre,recurvarc, rcfleÄere. ^ufamtnCfl'
f 1'lltnOKtl/ conrlcftere »contorqvcre.
£ t VXltM n / corqtere , mordete , it. prurire , fcal-
pcndi libidincardcrc. Z)\< JgXlUt Trimmt mid)/
cutis prur it. (S< frimmc tmid) im £<ibc / excro-
cior torminibus fivt intcftinorum dolore Aliud
f/Igrimmcii/f«virc.
Ävimmung /©fe/ ©a« tfrimmen /prurigo, fcal-
purigo. SBail&f rimmtlt / tormina. dolor co-
ltcus.
^Trimmi^t/ frimmig/* frimbflff/ *Jj.&sJv; pru-
r icm , tormuialis > torminofus*
.ftrimpctl / coarftare, contrabere i coanguftare.
tß rtZUtlitie/ fM/iÄI contorqvere, pertorqvc«.
tc , qvomodo tttam ufurpatur. Sed tfrimptn / t-
iam tß ludus qvidam chartarum,.fvi Kttrtipf
appfUAtur y qvialuforet haut rarbin angußias* com-
früit&iU coircety ut nonimmo üb Rximtf angu-
ftiarumludut voc*if/«r. &rimp/ /ivr jtrimpf
fpulcn / ludetc tribus charrulis , duabus ixcbs , *
unä inversä , nummulis laceflendo.-.
JTrimper / ßve tfrimprtiv &ar/ coar£tans, coercens,
coanguftans , & Iulo t ejus ludi anxiccudinis , cm
Ärtmpifpiclcr..
ffrimpung/ & Ärimpfnno, / Orr/ cocraio , ipfe co-
anguftandi aäus , contraöio.-
Jfrimpflg/ &$rimpfid)f/ «4 & adver b'.znx\fcx.
^dppe/Oic/ plur. Grippen/ rJiaÄri'riipeti/co-
arttare , txtriut per fijncop. m / prafepe , prafe-
pium 1 prafepia , Ar prafepis , fälifca. linde eß :
cm Ärippr natfffer/ cqvus pertuflis , aliud tß : ein
Rrtppenbci^er / prafepia corrodau.
ÄU f / tfßllfC /Wf/ phrr. ÄUfCIl / cupa.ti-
na > vas grandius. Origintm haltt hac vox a tat
bC/ ovo juvr. in tat SRCtlfuft* / lacu« ▼ina-
rius. 2Bcinfnfc/ forum vtnarium. Drnün. rß
Jtuffcttl / 900/ cupella .cupula , cupa minufcula.
Äufcr/ ^Ufncr/ * jCftfcr/ doliarius, Yie.
cor.
jtübcl / 90* / p'w. fibel / capedo , capula. $0?od'
fübd/ urecus muftarius. S23ierFÜbel/ cerevifia-
ria capula. gcncrfiskl Htula incenduuia. ;\n 1»
fllbcl / alveolus oxigalje Dimin. hujut tß t>öö
^ilbrld)Cn/ capeduneula. us
lotonus. f^rJQfÜbcI/ r.'ßiaubtu Bo«l<^/ al-
veus ex rrabibus abtegnis , orca major«
ÄU^/Ö'ÄUbC/ t>ic/ p/. ÄftI)C/ vacca. ®d.
&c Ub / Äul) / bueula. $KelP
\ 11 \\ bos laftana. ^ i .. . ain\ y^vj torda, bor-
da. ÖPttcefÜhC dicuntur vacca, qvas ccdciia
pailöres cumparochiaaccipcrc folent utendas,
avorum ammalutm cafut in paßortm transfrrtur.
äBilprrfuliC/ vacca* inferendales, tp* dir Wal-
hurgistxhibtntur. *Min^^ube/f"ißlinKlfubf/
tuduspuerUüfß, nommr apodidrafeinda» larebra
▼acca,difFuj»ium, alias Uöifdj.iuf/ y^licff nbfr»
gen. ffivsM)frft*w**tiaf$ k otQommtl/di3a:
taurus, a'dea ftcllarii. @(t)njci^frf ub / pra-
ttr Taccam Helvctiam , tß Mammula , mulicr
m .1 rrrm o u .
^ubdr in/ X>(& / dim. vaccula. bueula. ^IJIIilfrJQi
f tlt>lctn/ infettum eß, tttam <5otlt6\tu\)U tri / can-
tharis rubca diUant^.
Si\\bid)V a iitH. vaccinus, &adverb. more vaccino.
vrtcb til()id)( leiten/ fordidum.ftupidum, agre-
ftcmeilc. Scnbitar ttiamfh\}i{äf.
anguftus , rugofus cx coarftationc , coarÄa- ÄUil/ f linCC/ tUHC(tCt7 üif*R. riir/Hr rjr A
fjntun/ au Ja x, teme r a 1 lus.confidcns, praeeps.
jtUR(X>lbt/raciniuaudax. SiniKV SlaV auda-
tus.
.ftrempf/* Krampf / b«/ fpafmus, nertorum»
contrario » fh« contortio.
Ärampüd)t / * Är<mpfid)t / ädjS. & adv. fpafti-
cus , A fpaftice.
Är impc/ * Ärcmpc/ We/ fibula. Ärcmpr auf
bem ^>«(/ fpinther. Ärampc / * Krampf an ber 1
^u*bv / clavicului, clavicula, capreolus. .
%/\ M »» » V"V»' -—»11 MV *V« . » . —
culus, cfFrcms. ÄiintT J£>i'lb/ fortis.magnani-
mus hcros. Xoürim/ ptaeeeps. inconfideratus,
projeft«; audaciae bomo \ alias Siimmfün / Vit*
tveejener (ßefelle / Ccut<lßf<rl / x><t ts auf
(Etalcjfc'rrunD K^t» t)tnau& tvaget/ parabola-
i.v.. , parabolariuSj cmincBtis ix projeftae auda-
ciac,
1047 ffu jtu 1048
cias» viram fummo periculo exponcns. Qhncil
füll HMCfjen/animuin addere, audaciam afterrc,
animofum reddere. SRan ftebet Wol/ Dflf er
f Hü gnug ijl / audaciam in oculu prxfcrt ©er
Finne tft oft funer/ a\i Der arojie/ plu» fiepe ammi
haben t homines pufilli.ipus longurion ibus. (£r
\)l niä)t mehr Fun/ depofuit audaciam.
ÄlinCO / fimplex in ufu non tß,fed (grf UHCn / nuder c ,
fidcccconfidcrc.^an muüfidj nit aüejeit JUDicl
Ctfüncit/ non omni a pcrkula audacius funcin-
cunda. <£r erfüllet jtdj bici innen etroa$iufebr/
confidcntiut fe geric hie in rc SRarren tt . n
ntn fid) roiDcr Die Unmöglichkeit / amentes majo-
ta viribus tentant. SDRan mu§ fid) mihi mehr
erfunen/ al$ man ausrichten fau/ onus humem
impar fufcipicndum non cd. St a $f> aha J'unt
compoßta 1 ut : 2llicr f II ItCU / lorrunam cxcjpcrc,
alcam fubirc. 21u£erf mieu id. Qor auserf nnen/
prx ahn plurirna tibi pcrmiccarc in aliqvcm.
COeterfililcnTaccllitcm&mtniflrumcncaudaciae.
<3 id) 6ff unen/ ineeptarc facious aliqvod. Sich
tili! erfüllen / semulum alicujui audacias ricri.
Vrid), Weifet eifünen/ majora viribus conari.
(£nffünen//!eui^£ntbldDen por/. r/?,audcre.
Jtunbeif/Srfünung/ Oic/&öas£rfüuen/audacia,
confidencia, cemcriras, confifio. ^ic nnrci
fcbiimte K tinbeit fiebt ihm <iu i Den CI11.cn beraub
cffrcniflimz ejus audaeiz monumentum eft in
confpeeru, audaciam in oculis ortend it. hinein
kit Xitn()rifrertreib:n / audaciam alicujusrcpri-
mcrc.frangcrc.coiuunderc. (£g ift eine £cilfcl£j
l Ünhcit bCD Dem tfcrl/audacia projecra eft in hoc
hominc.
jiunltd) / ad\. &a\iv. armatus , audacia , &id. avod
ihn: i/.audaclcr , aulaciter, tcmcrc.confidcn-
ter. £uminf üiriicfy / paulö fidcntiüs , nullö ad-
hibuö confibo. <gag cl nur fiinlid) brMurf/
absqve metu , finc rimorc rem editiere. £Ml
bax\\\ mir f Hnlid) gl JUbeil / ex animo omnia mi-
hi credas , ccrciflimc tibi perfvadeas, fidem adhi-
beas mihi indubitate. lj?r gehet aliufunltd) in
feinen Vr id)cn / nullö adhibitö confihö fortuntt
(!t commhtic
ÄUܧ/ f ÜrSCr/ f ÜtJCftcr/ -4 brevis, par-
vus, minor, mintmus. It. contractu* , concifus,
ninutus. Uber ciemajjeftirj/ perbrevis. <£t«
nai furi mad)ett/ brevi expedire , it. in compen-
dium contrahere. «fturj rcDcn/ dicere bre viter,
lumnut.m , pareiüs , prefsc , brevem eile. (£t>
I IP mit fur|em berfiren / breviter aliqvid aetm-
gere. $, uxtfx/ nicoerftommiger gRenfd)/ homo
humilis, bre vis, exiguus,parvaeihturz.
Anleitung / ifcgoge, inftirutio. £urjc9<acbt/
nox contraftior. Jn furjer 3ett/ brevi. tfurjs
bin/ nuperrimc. J)et Furjefte XfliV bruma, fol-
ftuium hybernum. ©ie fui*|C|rc 9cad)t / folfti-
tium zfti vum. £)ie 3eit mirt> mir )u fürs / tem -
porc excludor, egeo, careo. Äurj Unt) gut/ bre-
•riter Ärargutc. ^uf^Furjeffe/ compendiariö.
# ürjen / compof. Stbfurjcn / »erf firjen / bre viarc,
abbreviarc, compcndifaccre, coarciare. Sinem
fclC 3cif fftrjen/ jeu »erffirjcn/ abfumerc diem.
fallere tcmpus alieujus. 23^n feinen ©efefw»
ten ilbfurjen/ de ncgotiis den aherc. ^erf ür; . n
tj} drminuerc , mutilare , 65" id. qvod abüÄr>cn.
^tiriff von meinem Mn ein gro§e^ abgefur^t/
mulcum de mcrccdc derraclum mihi c Cr. Ritten
OerfUHen/lxdere, defraudarc aliqvcm.
Äürjer/ 5lbffirjtT / 5Scrf urjer / ttt/ abbreviam,
compendium faciens • vulgo abbrrviator , com-
ftndiaritu. ^eiturrfliricr / für temporis , areta-
lon|us. 2ebeil6furjer/vitamimminucns. £chn<
«bfurjer / dimir.ucns mercedtm. SSerfurjer/
«lamnofus, noxa.
S\\x\ti x>it/&rarif&ut$)<(t/fcu pLntyiaMt/
bre vi ras , contrario. 3 n $tt ÄnrjC / brevi.
jlürjtbtrdiebe/ laconifmus,micrologia, bre-
vitas oracionis : befreit / temporis : brt l'ebcni/
«exiguum vn.x fpatium. efiViU* in he j?iir}v'
bringen / verba in compendium conferrc. Um
geliebter ^Turje loiden/ brevitatis causa. t)it
itür|ei(i nid)tAllcjeit gut/ nonfemper expedic
verba ad compendium conferre.
^ur,iUng/Ol«/diminutio, abbreviario .compen-
dium, minutio. üßprtfArjUUg / compcuduira
verborum , vulgb atbrrviatio frrmonif. %<itf i\X ■
-Jling/ oblectamentum. Qlbftir{tmg/ imminu-
tio fummw. 9lbfftrwug te8215egee>/ fiw 3ücge»
flirmng/ compendium vi*. SJcrfliriUlW/ 1*-
(io , prsrjudicium. l'eibeffuf jung / five op&<
fur^ung / mutilatio corporis , capitis rcfcUTto»
Tulgi deccUatio.
Sthx\\iä)l ädv. Tummarim , breviter , brevi.
f firiliebfic/ q vim breviflime. Äftr jüd) berfiren/
levicer perltringere. £ür$ltcb febreiben/ Laco-
mec fcribcrc. iUirjlid) etiam ttmpw fr/itcritum
notat : nuper, nuperrimc, Aipcrioribus , proxi-
mis > proximc praererlapfls diebus , reccnccr.
Uuu ij ÄUB'
1049
1050
SM
5tfl§ / f &§CI1 / gttftßCt / ofcul«. . t»fia.c.
deofculan , ofculum ioprimcre , figere ofeula.
CiUCin Die J^)Änbcfn§CIW manus alicuju« deofcu
lari. Grnw fcoc rtvtrntti* five honoris a Q »Horum
tbjraviofrrviltproceJtl ,uruUdicimui : €m$»lfcl
flMtl innren / G*U. btufrr la mäms. Sei x$ulte-
riits procrjfu ifla frrvütu , ut non folum mjutiti , t't-
tum ipfs -veßtmrntM ampltxentur &ofatlnüur. Hwc
S> I &Otf fitzen / balure tunicam. ?ontifui ma-
ximo prdei pvAviis rxcipluntur. Sed prov. 3«)
reiUtbmqern Die Suiie ffifeH/ fuprcmam fubje-
ftionem * humiluacem innuit. hinein ötc VlU>
ACH fu|CH / dcotculan ocellos. t&jd) nid)t twl«
kn f U^CIl lafen / detorgvere cciviccin ad ofeula.
fii/aw ettim dicii: Äft§ ttlld^ dllf Dcn£imCl/*
intclligiti Iambe mihmatei
jCHÜtT / fc<t / baliator , fvavians »deofeulans
Üriun/ Die/bafiatrix.
jHlCfl/OAi/ft«** wr6. ofealatio , fvaviano , ba
llatio. Dxcitut rtiam fcie&fi£ut1<J.
f hg;n / labratum , Al ks JpMltP> ".HmjcncVtSiirni
l ÜjUu / oüluIo officioio & chaxiiativo iici-
<ur. ^
t>CT/p/«r, Äftfo/ bafium, fvaviom , ofcu-
lum (£hren /»w5r^f(t):.ffcfH§ bafiumoffi-
ciofum. S5alfd)cr fi-vr ^uÖatfujj / mel fn ore,
fei in cordc. J£>urctlfuil / fvavtum impadens.
j; .rt'.-Fii»; / amplcxus, complcxu». $!icbe$'
Ä il§ / fvavium amoris. Sföutterf u§ / amplexui
nucernus. Q3atCVFt!jt/ paecrou». <£incm rinctl
Ä»§ eben / adjungere labraadlabdla. S&iftcrt
JtfljC/ ofeula amara, utfunt vairdutntium ,
ettsm y cumpurri virgMcfculart tenmtur.
5tu£tcin / &45 / <fonin. fvaviolum , badolum. iVo-
ßuUtbm Rußgetk
Ä ftpb'ir/ «4*> £5" 4^i/»tiignus ofeulo > baüandus, am*
plcikndui.
jiilfcrlicb *-•*'/• B?/»Vv. ofcultsdclcdans. <£$iftmir
ieljo tüd)t f uv*.rl.d> / abhorrco nunc ab ofeuhs,
dcofculacioncsjam faftidio. *
^ U tfd) / >• Ajrctni. ßvfpoptUent. apage , mo •
-/e dcocyüi » Undt rfi i^Utf4> / /h* tfutfcfrc/
opertanea , vchicu-
lum pendle, arecra, tfledum, fuod rtiätn , fr i
mn rtü'e,f<rtbi:ui (EftltfctK/ uv*fi cßirt k <&i\jin,
tfilie ÄHt|£f)C mit |Cd)6 ^fcrPfn/ curriculum le-
juge. «Ätltf^C mit »tcr ^>fcrl)cT! / OTadrijugr. ,
$Kit (mrp ^fcrbcii / bijuge. 5?rviutrutfcbc / f i-
lcntum nupcialc. gi!Mui|'d)C / rheda campe-
(Vrif. Jh.) n 'Chirfdu' ' vchiculum pendle. J^nm-
mclflltf^C/ Tchiculum cameratum. fJt«|iFur|^</
rheda veredaria. £tWPflltf<t)C / vebiculum mc-
ntorium. au!vfu;\tc / rheda viaturia. Cluf
$mfctxtl frthtt*/ thedu vehi , efledö trahi.
.Hm'!d)Uin / t»»T6/ dimin. vchicnlujn , curriculum.
Nobii Äöifd;gen.
Ütfdjclt / "» compofitif folum frtqvrnUiur , Awc 3ln>
futl4Kll/appropiBq»ate rheda. gevtFut|Ch(ll/
pcigere vehreulö. Spin lirtD b(vFl1tfd)Clt/ cir-
cumvehi efledis. 9Riifllt|djcn / una cum alii»
»ehi. 3R.Td)furt'chcn / «arpeteto fcq-»i. äBfjji
Fllf \4)ttl I abtre vehiculo.
jCuC|'4)tr /9<C/ rhedariu« , veÄor. 9RkfFlJffchcr/
aunga conduAiciu*. VfibfHtj(f)CC / ihcdar.ua
fnmariui. 5>ClihKfAcr / veredarius. £ün&#
Utfd)tt /cairucariu« »iatoriu$.
ÄUttCr/ baucal.um.
glllo , guttu«. Du Hur rttam <&\mctQ\*6 / fcf
Ü:nC{|lci'/|t«*'7i vccabula a ßmo Xntt/five
(jiiUI //iE« , a 9"fo r/iÄm tp/üm voxabulum outtur,
diHum ; Latinum rmm «on tß , IkrlqvuUfN a gulä\
qvaß ytlutlur t dici ve.mt. f r id.7te\Ux$,\M/ m
/undedma Germanorum lirera , duplfw
cari non debet, md id fonus ipfe vo-
cabuli poftulavcrir : Aliud cium eft
(^tflcn/ furari, aliud (St :H':ü' Jrtcre. (BtiUcfl/
fcdai c. ft @tffti*K/ mamibrium aptare. ?lßälcil
aoftrö fufFodcre , & 2Biri!on / laneus. Dttpttca»
tur etiam in finc , cum pluratis »el alicffcxioncs
dupheacionem reqvirunr : c. g. 52BtÜV qvia dici-
mi» billig/ SBoIlcn» 4>ctt/ c^via fcribo : bcllei/ .
frfjcflci!/ fic aliud' eff (?cjttl/ cortext CYanidu»,
* aliud vrdjdl!/ fonus, aliud fgica, aliud
gpO/ debet. Öc.
Sab/ labCn/ gelabCt/ recrearc, refrigerare,
refrecre, ref ociMare , euju» cnmpof. rKlbCR / idem
ß^ntfiät. <£i(f) labtn/ recreari, refici , refocil-
lari. g «nen nari i'einein (Slrnoe laben/ moleftta*
alkuiabftcrgcrc, segritudincm aufexre. Qai
Met*
1051
2a
JfrictJ&olfcrlabeu/ cxcxcitura rcficcre , confir-
marc (£ tuen ftranfen mit (8 torl rjueyni er»
laben / medicaiucnris conforraimbu» xi;rotum
rcficcre. vr id) »in »Derer Seilte Unajucr üben/
de aliarum mafis gaudere. tabc mtcf)/ Ith im
i .;;> ud) febe / pratfeatia tua fumma mc volupcatc
pcrfundir.
{flOCr / Det/ refeftor , refngerator, rcfocillans, rc-
ercant. Eaberinn/ tue/ retrigeratrix. j;ci''
jciiölaber/ gaadium cordis.
f abumj/Wc/ recreatio, rcfc&io, rcfocillatio, refri-
genum. Dicitur rtiam eleganter ; fcas 2tlbfill/
laxatio * tnftau ratio , reparatio. £inem ©e«
inti(t'llb|äl erroeefen.' remiflioncm animialicui
afferrc. ©et Jftanfe fchrcoef immer nach 2a<
bumj/ atgrotus rcfcäioncs cordis fubindc cx-
pcrJt*
4 f a»l)flft/ * ?ibid)t/ five Babenb / rtcreani, refi-
cicns, relevant, infraurans, remiilionem, obli-
vionemdr medicinam dotorit afferent.
£ad)/ lad)Cn/ geIaCt)Ct/ ridere , rifun» ede-
rc, tollere, facerc. Ubcil .Ulf huhctl' euch inn um
tollere, folutc, profuse, afraura ridere. Compof.
Jtott 2lnlachciL lenitcr arndere. 2UlflaehCtt/ tol-
lere nfum. ClUölrtchen / irridere. belachen/
ttmt belachen ifrve perlaoy 11/ rifu excipere, dc-
rifui.Tv/ludibno habere, pro dendiculo* de-
lecbmcnto putare. ©rauf» ßve ÖBorauflacbcn/
aliqvid ludibno habere. 2tuf rittet 2Ö0rtC Ifl»
d)cn/ verbaalicujus rifu excipere. ^iut Liehen/
nfum connnuarc, in ridendo pergere. .pcni
lachen/ fübfannare. SRttlacbcn/corridere. SDJif.
nnbcrlad)en / interponere nfum. 3Biebcr(a>
eben / criam , rterüm, denuö ridere. 3 f r ' 1
eben/ rifu coneuti. £incn lachen marken/ rifum
movere, concitare , excitarc , facere. jdi niufi
t\"! ruber loeljen rifum hoc mihi deber , praecor-
dia mihi ad rifum faliunt. Jrtft ich iv. ruber
Iiieben /prolixiütaliovid ridere. 1 .-(he nicht ftf
Rbr/ es Durfte tir fenff »ergeben , « n übt ridenti,
nam mox polt gaudia flebi«.
tather/ 35erlad>er/ 2htftadt)er / *tt/ rifor, derifor,
irriior,cxagiutor, ludio. joculator. £aehcrinn/
lue/ 1 udia. jocularia. r j Jens, 1 1 luden».
lad) >x>ct/ ö'Dae ?ad)en/ 1/ frc&iiiig . rtc / ö* t>ds
#ktöehtcry nfio, nfut. (Jinen £ach aiiffcfclagcn/
rifum tollere , ederc rifionem. <£ # rt mehrt! al
bemerk / allein alber C^elÄebfcr / rifu ioeprfi res
i%rptiox »ulla dl. SQcriadmnfi / fi-vt stuiku
1052
chuna,/ rrrifio,irrifus. €tf cut/lebet ein(Mdj.-
rcr/ erumpit,exiftit, fitnfus. (gin (Mitte
mad&eil/ ndendi caufatn prabere, rifum allein
excutcre.
MM» mbat/ & gac&baff / u Irlich / *Ai.
ä» adverb. ndiculus, ridicularius , ridibundus,
jocularis. £4cf>crll<t>t $0fjcn inilCiKB/ ridicula-
na rundere. UQtXlid) fe 011/ riduuio efTe. (gt,
ttJUtf lad^erlid)C^ l.iaen/ ridiculc aliqvid diecre
£>er äff ausl4cherlic6/ »er liSc&crlicb ift/ ridiculus"
eft, qvi ndicuio cft. lächerlicher nnife/ ndicu-
le. pcrndiculc, joculariicr, feftive. Vad)rclid>
2>ing / materies ad jocandum,joi:ularia,ridicu-
laria vanitudo.
ftfötln / fubridere , moderate , mrdioericer ridere,
Gilten aulad)cln / arridere al.cui lenitcr.
l'il d)eler / ©et / fubr idcns , lenitcr arridcos. ffin
I Slnldchler/iif«. *7
?Äcblid)r / & £ad)Icnb / «4 ridihundus , fubridens.
QUiliJchlenb/arridcns. €ui Iad>leiibe^i?lni}c|lci»fc»
vultusferenus, hilaris. fronsexportcc>a.
£ad)Ö/t>«/p/.tu £öd)fc/ falmo. Srifd><r
i^neb^/ falmo recens. (EilMefaljcncr / falitus.
CHTülcherrcr IM dv: / falmo fumd duracus. ?Äd)<
fe fanqen / captare efoect. Einfallen / fahre.
Qlupefjen/ apponerc menfar.
005 / laeea , k /arcar, 6rrra , qvi veßet irr-
miculaU eflkieb*Htur , £ttt* 2|rt 0diarbeh^
färb«. 9iut Jad/ lacca rubra, eehnwrj Vacf/
nigra , atra. vr p, mtd) ÜOCf / lacca Hifpanica.
itiielhu'r ' miniatula, cera miniata , li^iliaris
ftgnatona. Eß ab hoc verbum Iflrf cn / frvetex;
larfen/ laccä fumare,obfirmare, obfignare,de-
linire, oblinere. S3<rlactiwg / Oll/ ©bfigru-
tio.
£0Ö / laben / 3# lub / rd) lübe t ejelaben / * qu
laDef / ßve gelabt/ propr. onerarc, onusiropo»
nerc , ;.* in vitare , citare. Htnc compof. varie ex-
plicantur. fcblrtbcn /
onos deponerc , a)levare r
relevare. ^luflaben/ onus imponere, aiiqv.d
or.cn j injungerc, iipponere farcinam. ^lus",
laben / exonerare. S5elaben / gravsjrc, aggra»
varc. (rief) belaben / onus fufciperc ,rccip*ere.
56elaben fil>n / onere premi. iXittld bei: / iavita-
rt,vocare. €0?af)T>ri( cinlabeu . vocare ad
prandiom , ad caenam in vitare. Qvauf f:ic
worauflaben / in currum imponere , tollere
collocarc. S<aef)lüben/ oneraoftenbusaddere!
£a
1054
Ubnlaben / praegraYare. SBJit bcm SnntF tiber > 1
l vi t cn U'iMi vindobrutum,oppreflum, plenum
«fle. Söorlaben/citare. Set (Bericht labe» /yo-
carc ad judiccm. SBiebcrlabCR / mutuö invita-
rc. iüiebereiulaben / convivium rcponcre.
3tvif(&enlabcn / inter alia oncraie. SÖUChfe U>
Ivu / catapultam munire , farcirc tormcntum
pulvere pyrid. SRifr laben / nmö plauftrum
oncrarc. CÖUlatxn ß propf.onusdcponerc, Ö>
entladet Werben / onerc letari : Srd& dt omni
rclcvauone dicitur. (gidj einer $efcl)lllbigiina
Wtlaben / purgare fe de cnminc. (rid) Der
(Strafe cntlaben / eximerc fe nox* , removere
pactum , liberari a fupplicio.
SaDer / Der/ veöor , auriga , Ychicularius. QliiiKi
Der» mvirans t t>ul^6invitator t vocator. ^abcriull/
Dl(/ faemina inYiuns.
SabiUltJ /Die/ onus , veftura , vches. 9tll^tnDun>
gen in architeüurä dicuntur extandat. <i mlabunoy
Yocatui. <gr hat outlc Sabung / dicitur dt n t yvt
merö gra-v'u \tu ontrAttu tß.
£abcn /Der / p/«r. Jaben / taberna. SSilbc rlaben/
iconopolium. 95ud)laben / tabcena libraria.
©Mb|djmib$laben / aurificina. tframlaben/
officina mereibus inftruaa. genjierlabcn / val-
Y3B. €r bä*lt einen offene n gaben/ rahernaxw* eft,
merecs vcnalcs habet in caberna publica. <£i
nein Den £aben juetnaehin / cabernam mercaco-
riam occludcrc, obfignarc.
£atJe / Die/ arca , capft »clfta. ©etöfirjlaDe /ton-
ditonum. <S;id>nieiDelabe / daaylotheca. $\ä
Dcrlabc / areaveftiaria. $üt)d)\at)C/ capfuirhc-
danus. Scimwberlabe / feapus. 5Bmb»/iw
jDtgeUafct/ arca organi pncvmatici, arca venro-
fa , in avam anima tan&hbut mürißranda in/Liit.
3Ba§erlaben / ,e P rA *q*ari» , arculae.aqYarije.
5f atf labe/ jh* P fla|termifoe/ lacus, morranum
calci«. 3u(fetlibe/ eifta (acchacia. ©eltblbc/
arca nummoruni. SRcifelabCV ajcca-camerata.
Gwatf in Die 2aD< lca,cn/ cransfexr* aiiqvid in
ciftam.
£aMdn / Dß8 / <iiim»..aicaU , ciirula. (gchublubi
((Hl/ capfula duftili».
£fl|hll * ^clailcn / onerare, gravare, aggravarc.
$td Belauf , ut ttiam koditmnoßrA UngvA uju ve-
nu , r/?:'mandare, praeeipere, commuuf«, in-
jungere » dar« mandata. Cüjtv compof.funt ta-
dtm,p>£ in taten. Abladen/ auflaiteo/ roibev;
he larfen g. Ubcrlaftcn / rß praegravarc, nirrns
oncrarc. ünirübciMlligfcpn/onCTieflc. S*\\l
laften farcinam deponcre, oncre aliqrcm Icvarc*
llnbela|tC(/ onerc alle v j t us, über a farcina feren-
da. $e(a|len ttUm tß mandatum alicui darc,
officium concedere» munus imponerc.
?aft / X>U/plur. Die fallen/ onus, farcina. Saft
traaen / fuftinere , ferre onera. (gincr ?a|I CM;
notüincn fepn / librrari ab oncre. StmtiUlft/
opera officiaria. Slrbcttla|)/ laborcs molcfrL
53aflajl / faburra. ^iniiilnlt / onera fervilia.
l'tiiU'ShU / onus ventns , fccius. Dicitur ttum
j&tjcläjt / fruHtu vtntris , ftvt conjugiAlk ; Std
(Ebelaften qvoq i funt onera matnmonialia. $Cf
beslaft/ onera amoris. jtiaj)crl.ltl/ prolcs nu-
merofa. ^rieqe^Ia|i/ onera mihtarta. 3Rit
^ VIC \*Uv r befeuert / difficultacibus & calamua-
eibus belli oppreiTus. ^cbcnlift . molcfti* fuc-
cedancae. l'u.tl.if:. onus fvavc, gratum, jueun- »
dum. ^cbifflafl/ onus navatc. srd)mcricn«
Injt/ dolor inimanis. (^ebulbcnlaft/ acs alic-
num. (Seetenlafl/ cordisanguftiar. (Sorgen»
fafl/ follicirudmcs. (Steuetlafl/ onera vcft«ga-
lu. ^.unbcnlait t moles peccatorum. Uber-
Jafr / moleftia. Cinvm ricl llbcdafi twl>n / mo-
leftumefte aheui, c«dium afferre. <£i ift mir
(iberlullii) / male me habet. Unalucf$(aft / >n-
fortumratis preflurae. 0 l 3ai]enla|? / vehes, ve-
clura, onus plaudri. 3ctttncrlafi/ labor Hcrcu-
ieusi molcs immenfa.
fcMtlaar/ cfnonnuntfvam ?aflbafjt / adj. & adv. fubju«
galis, ditcllarrus, clitcllatus, oncranus. taft»
Darc @4)iffc/ navcioneraci«.
üäny läncn/gclamt/ erlernen / gelcü
HCt / «cl'natc • °»»» »nniti, adniti , fufFulcirc,
adminiculart. Dicitur tttam OlltlÄnctl. 31 binnen
.tutttm »jlrclcÜcrc, refucarc. V^ICT> ilH CtrOO^ Iii«
lien/ ineumbere, inüftcre alicui rci. "Cif ^CtllC/
»rorao er !i<b $tU\m bat / itf umaefallcn/ cor rmt
columna , qtae admin iculo ei 6m , ». t.pr.tr^r.ui
ejm mortem tß. 6id) an einen jerbrcebcne« iir t tb
lallen / p> tuvfragilibus rebus confiderc. vr i<b
auf ben (SUnbc^en lanen/ cubiio muiti, cubuai c,
rcclinarc in eubtro. crid) atiflfine n / fn* wiber
einen ailfliucn/^ res nova» mohri , fcditionem
movere, fadioncm, tumulium concirarc con-
ti.-, siiqvem.
2«nev^nuui)/ Die/ & ein (Mne/ fulrura, fulci-
mentum, adminiculum, fulcrum: dicitur ^wf,
cinCDelcnDer/ prxcinclio. €iue Suite au ber
Zxme loncakalaruni. ^IM^HUII ijy tc!a:j:io,
dedu-
2a
2a-
dedudio innoccni rc , apologia. Olllliinuni]/
fufTugium, confidcnua , adminiculum , fulci-
mentum, fulcrum. 91ufl<$nuil.j / fcditio, rtbel-
lio, feccflio. vrCiüüiif , hilcxum&fuitcncacu
lum fellae.
JaiUT t»cr/ incumbcnj, infiftcns, nifus&'nixus
. $&nCX / ÖM&Utt I ttiam dicitur de komme ignavo_
qvi pariehbus neglhenter tniuvibit. QlufIiir.iT/ rc-
bcllator, curbacor. • •
tiinid)t / *d\. nifus , fultus, adminicuUcus, nitibun-
dus , adnifu*. £ täniebt an Ctncm -3t ab/ innixus
baculö. Clufliillidjt/ rebelhs, feditiofus.
gjn / ad). &*dv. figmßcat etiam declivis &dcorfum.
t&ncx £3e<j ' na decim$, abrupra. %&\iab genen/
ddeende rc. drorfum itc .u> i '. .im eß direflö,
rcftl vii , a/ü/ ; £<bbm.
• funfeben / lunfen / sTunjen / * /Linen / eß
enim prapr. fvavitcr adnici . Hungen autem in ftecie
eubando ludere in leäo, ut tnfante* & alii , cum
tnitilAnt , nec tarnen furottnt. t (l ab hoc verbo (int
SutlJC/ »Ith £un{bc ttlein/ grabatus.-
l\xx\\ i £unne s^irnne / t>te/ paxiiiui , qvi ro -
« prajfigitur. fljjf / ftfe&fc / er &tfd)C wri,
lignum intcr paxülum «Srroramaxi infixum f/?,
nc cttno confpnrcctur axis, nomine catharca.
Sät/ Der/ vetußiffimum vocab. Gothicum, Belgice :
Z.<tem/& lLctt/ nobii autem bodi'e £cUfll ' argilla,
lutum. UwJr anHijviJJimum fLeCKä / lucatt, dc-
lurare , £5Wy. gari-i f)/ argillofui , lurofus.
/»ar vtmunt, qva alias derivarlneqveunt.
$4iXft } T>U/ Saxon.JUtpV larva, pcriona . pro-
mufeis. £/? rntm ßia faciet ex argilla primttus
cenfeBji , ut ontnia idola ve,teruns , anteqvam ex me-
taliis & 'tapuübus- fi-rent. JjoTff fvr contemtam et-
Um J'.cilur feemraa deform» * & tecra. £u biff
«De fd^nC Üarfc / cgt^i* fciliccr es pukhritu-
dmjk dr form*. 2Ba$ n»U Jarfe bauen/ qvid-
namlibi tribuit inconditaifra? tu'fc tttam dici-
tur triangulus architectorum ex trabibui » in
parienbus.
Urft / Ut / ot diduftum , a larvi , cujtu ora ple-
rvmq\ dtßorta & pendula , mit Crillm«llt*r» / &
GFroßmcuUrrt er am.
leim / Der / plur. ÜCime / eß in genne omne vifto.
fum t *db*t tm aiq^tenaxy in (freie autem; gluicn,
gluctnum, colla. Xifd^tii'l'li'ini gluren tenacis-
colla, glutimtm flavum & transluciJum , avod in
ort tyvefäShm ad glutman iai cbarUi adhibetur.
^HDcrUctin aspbalius.^/ueMwA./imif». ©olD*
leim / ahat %mai / chryfocolla. X)(X Jeint
Ipriltflf flb/congluiinatiodivellicur.labcfaftatur
coagmencauo. ©tn fceiin aufreißen / icgluti-
nare«
Heimen / glutinare, glutino conjun^ere. WßgU
Wen / five Jllf.immcilleimfU/ a^glutmare, con-
•glutmare. Vlufkimcn/ Set raui leimen /dcgluti-
nare. Jöeleimen/glutinc firmare. Einleimen/
glutinamentö includere, indere, infigerc. (£nt>
[eimen / poetue, regiut.narc. aSerleimcn/ & 5HC;
leimen / glutine occludere. öcrlcimen / gluti-
ne pracclodcre, obHnnare.
£eimci7Wr/glutinator. ^ufanimcnlcimer/ con-
glurinator.
WumtJ t>iey c^Dflß Scimrtl / glueinamenrum,
conghirinacio. Dicitur etiam ftpißime Zufamt
mwlrtiiiiMiy.
Jfeimbafe / 2<imi$t / »du &adv. tifcofus , vifcidus»
giutmofus. ©eliimfe Sref er / congiutman
afleres, 2 (imi(S)UV (Srtff / fuccus vifcofus.
£cum/ö>' Deumen/ ©<r/ lutum, terra pingvis,
tenax 2^ Tiicofa. DUitur alias qvoqy £ftf / hinc
3 nflCtt / febum, fcvum , pingvedo iüa in extre-
mo camis w ficca & frtgiiii : feribitur rtiam litt*
feblift* Alii putant efle faftum ab ine liefet/
qvod adcandeltt j'ebaceas adhibeatur. Öiu^cann>
aenURfdjtUt/ fcvum liqvcfaclum. ^iiin UU;
fd)lift/ fevum hircinum. Ofinbcr Unfe|)li(t/ bu-
bulam. Jf)il!d)cn Hnf01i«/ cejvinum. 9ftir«
reu UnfQ^Iiff/ fcvum i rcnibui. Ab Unfd^litt eß
adj. Unfa)li(r)r / fevofu«. Hin unfd)liej)ter &'o
mmtm/ fapor fevofus. VMW$Uj*u UnfeNitt»
idjf / candcla febacea. 3udcri£0tet Scumen/
utunrpaleatum dcaceraturnv ^feiliicljta' iti-
men/ argilla lapidofa, arenofa.
Konten/ & Vetfcn Iueare, tutularc , alias mit £co f
menoerfrreic5eR/ & beleumen/ dclutare, collu.
rulare. Odetten / autem eß verbum Belg, ßgnifi-
cans impedirc, £5"Q3ele^el/ impcdimcntum, da-
tnnum.
2<UUtid)t /adjeB. lurofus, 1 utulatus. Dicitur etiam '
gcrnncM. ' (£ine leumerne 2Banb/ Jutamen tum,
partes luteus. £ettld)f7 lucarms, lutcnlls.
Bmum, lentum ac "benecoaum." So^eÜeiin/ XM/ (CltCC/ IflCfl/ Ö'Ufl/ not.jfmttm Mo),
viüum. 3)»uaDUim / *lüu 3i|"d;lcim / ichthyo- 1 Bdgicum & Saxomc. cardus, ferocinus , fupre-
aiui, <
1057
2a
2a
1058
mus, ulnraus. Unit nobü varia vocabula fuper-
funt, puta:
5afc5</t)t«/Bw^Ä<j<r*e/ laetf«/ & Äetfc/
Icvc vulnus ex artritionc. Cr id) CtllC f 1 1 cf>c rct
) bell / cutcm tcrendo vulnerare. Se JM <d)C I dr
SM lehnt dicuntur rtiam adftrigmenra catceorum,
' <5$lll)laf(fyen / it. leranifci pcndcntes de corol-
lis,8f corium , ex qvo canes venatici folvuntur.
£afd)C nob'H hodte mapitufttate finat ftgt/ Die/
ligamenrura. Hincl&Ultt\\\tyt/ ligamentum
coriaccum , propr. qro marfapia dauduntur Sc
reduduntur, in frecie atärm Ü£utligei1 ufurpamut
pro qvibuslibec iigamentis lemnifcis.
tau Ullb ftlbrrnc Sßütligen/ fimbri* Jeu lemnifei
aurci de argentei ampli. Dicüur qvofy '' t>ft/
plur. g<$gC' ab hoc /LöCtfc / qvod propr. rß fafcia
pcäoralis. Hinc t €ül Qfrtlftlaß / pcdoralc.
JpiM'eilKilj/ yi vt @(hj»ibiich< :r 8ag/ bracca ftricta,
nJikt vidulus, de fubligar fcortcum. \Bd)WCi(jiCr»
lag/ obftragulum caligarum. £or(dag /
&urtelat|dj wri o/un ficam & brevtorem gla-
dium notabat , <dc« 1 Rttr^e VerUf
tJUtiCJ/ G«J/i /Wir^ cmctl JDold; apptllant cour-
tclas.
fe^Ctl/ gelC^t/ kgjUtJultimta, valcdicere,ve-
niam dare dt aeeipete. £ / , yvid valedicenlM vtl
abeuntu in hea petegnna , plrrumiu laute rxetpiun-
tut . mir ff iam j£U«jen cerpit haberi pro comriväri,
93 aletfehm tltf aeben / ©Oer halfen. (Bich mit
füianbcr legen/ convivari.epulari, facerc, con-
eclebrare , agere convivium , intuitu disceflus
feu abitionis* Hau £1 fjim.\ / C*ic / epulat valcdi-
äorias. /f/iax £e rjitngeriwljl.
fegt / dt julegt / «W*». temp. qvod etiam Jfeglid) Widter ;
tandem, portremo, extreme , novililmc, 3u!c'it
Wirb (icr)f au$wei|*en/ in fine vidcbitur.cuju» tom.
3uIcBt lUUfl CS botl) f ommrn / tandem bona cau-
Ii triumphal. Hegt / 4c beglich / eiiam exponitur
auperrime, aovircr , proximis dicbui , paueos
ante dies.
t<Üt<Vt*dj. ultimuj,extrrmi:s , rupremui, novis-
firnu« , fummu«. fegtet SBiOe / reftamen tum,
conicftatio fuprema T difpofitio ultim* volun-
taci«. J>ai legte (55erid>r bei» ber Wöbfjeif/ ept-
dipnis. ¥egtri (?terbjtUtlMcill / fupremum , ex-
cremum vitf« rempus , haliru* «xtremus. iner/
ber in legten 3üa,en Ue§t / monbundus , mom
proxmmi. animam ageas »in agonc conftitueus.
^n blefen legten 3dten / in hac mundi deliri
drefterta fenc:'ta , in extremo hoc roundi tem-
pore. Qa4 legte 5DiOnWüfCTte! / luna gibbofa.
ber Vorlegte/ fn<e Obnem ber legte / penulti-
mui. ©er oberuorlcgte ifive obnjmen ber legte/
anrepenultimui. 6d?elm unb t)ieb ber legre/
ultimum feabiet occupcc. 3" QUter Hegte / pr*
feliciditeeulonc, pro faufto abiru.
gegetl/ &ufitatius Qjerlefc W ' ab eoirm fönte, lott/
manai , atq^ exponitur: laedere, ofFcndcre* da-
mnö afticere , violare. Et meton^m. rodere, ob-
creftare , calumniari , laceflere % contumcltä afS-
cere. €tnen an €bren toerjegen / dignitatem,
famam , honorem alicujui lodere , violare, in-
fimurc, debilitare , infrtngcre , Imminuere.
Sin (Sbren »erlegt werben / honoris jacturam,
dignitamnaufragium facere« injurias patt.
nen au feinem £eibe oerlegen / concidcreaiiq«cm
Tulncribtts , infigere i&ut in corpore , corpu«
Ucerarc, <Mni geibe »erlegt werben / vulnus ae-
cipcrc , fuftincre »atrlci gravi vulnere.
Verlegt /adj.praJer. viola tus , Uefus , offen Alf ,re*
xatus, agicatut , jartatus. lt. Tauciu«, vulnera«
tus, vulnere pereuflut. 2lu qufcmScamcR »er»
legt Werben/ exttlimacionc laedi,dc honorede-
jtei.
25crlef|fr/ l>Ct / violator, vexator, exagirator.
SScrlegerinn / fte/ feemina violcma 1 furia cercr-
rima.
?3erleBUnq/ M</ vjolentia, lnefio, vexario, im-
petu» , rurbatio. It. vulneratio , (äuciatio. (ff)'
ren»erlegUII9 / derogatio dignitatit , levatio ta-
mae. -Serlcgun^ ber 3un3tr<iufd)^fi' ftup«««i
violatio.
^erlegUcfe /*dj &adv. ▼iolcmus , crudeüs , prom»
cusad »mi , Indens, faucians , vulnerans,
vielen tcr , injunose. lllivcrliglicr) / ^mpene-
crabilis ferro , invulnerabilit. (fbrenverleglicbe
vlBorte / verba injunofa , convitia, coneumc-
ll.'V
25erleglid)f clt / o<« / id. qvod SSerlegunq / vulnera-
tio, tntlgb Vulnerabilität ; fit invulnrrahii tat ■ tn(
UnverUgliebfctt. SSerleglicbreit bc«föctad)t'
llti$t$ I debilitacio memon*.
i'afict/ DOS / plur. W« ^frer/ * lt*t poflremum.
Vitium, peccarura , dcliAum. lapfut, offen fio.
ftat £n|ter tft ibm aufboren ' id vmum mna-
tumeieß. IRiemanb ift obne Hafjer / virus fine
nemo nakuur. <£i tfeett Qaiu »löcr Kaller/
featet
£a
1060
rcaict vitiis. (Srofai fcotfer/^aubtlafter/ fcc-
1 us, ricinus enorme, nc lau •.! u in, ; c t r um . £}ieW
la|kr / ftudi um fuundi. vl't'ilajivV / Vitium in.
creaibile , fcclus nobile , iofigne. Sreunbctf»
laflcr / amicorum ecrata. ffctiMutfat I ho-
ftiuin male facta , improbitates. ©robc$£aftcr/
errat um rurpitfimuro. $((ifd)(6la|i(l' / dehcra
carnii. Jjil'.l.t'fcr ' cum matio, prurirusconvi-
ciandi. Jpitreillafttf / Itbidinet nefarise. Jfrci
Dcillafccr / peccata gcnulium^ 3D9<nMa|TciV
dclicta juventum. Äiniwl öfter/ erraea pucri-
lia, ncqviriae, malitiae infantiles. -£antua|icr/
v- Vitium universale, intcfrtn um, populäre. £it>
bcstJficr/ amor improbus , vitioiua. fugen;
laftcr ' futilicas,coaivciudomenticndi. SQfaje
flihltllicr/ crimen l»fomaicitat.s. 9iet>elafter/
injuna vcrbaJis.conv.tiandilibiU'o. @aufia|*trr/
cbnofitas. OdwnDl. fter / facinusindignum,
icclcftum. ©eelrulafter / vhia animi , t/W am-
m*. £fafellrfier progr«.flus lnvitiis, 3un<
(IMlafter/ rycophantia.
t>i ;f in / propr. tß dclinqverc, peccare, IxJere. SBic
täfterterlM*£lcü>/ qväm malecorrumpit , l.c-
dithic veftimcnta fua ? Sed &&ftfrn frtaventH-
ftntr yvctL ßonjt : contumcliis infeltari , convitiil
profeindere , dente maledico carpere, maledi-
öis aliqvem fi°erc. 21ti$1fytern/increpare,ob-
jurgare. 9Vl4fiern / criminatione in aliqvem
uti. 2?crKi|itf rn / aliqvid in conrumeliam vet-
tere, viriö vertcre, vitiaalicui objicere , i/. cor-
rumpere , coinqvinarc. 3(* töftern/ ©pprimere,
oppenre aliqvem contumcliis , it. everreie, fub-
▼ertere , peflundarc, atterere aliqvid. ©Ott
loTrcrm / Deo maledicere , blafphcm-re. £>en
5vfP|tr lauern / committere crimen 1*1* maje-
(rat. Caefar.
öfterer/ Ocr/corrupror, & Safterinn / Ut/ cor-
ruprrix. tffattt in ftecie eß conviciator, ca-
lumniator , obtrc&ator , carinator , fycophanra,
ferro ZaülKtX dicuntur
non dtdictrunt t iftl cid nominn fud non dederunt,
exercent , ut : propol« , circicoret , preteiput du-
trm Ixinantt px;ani , rjvi edrnet in oppidU vtnum ex-
ponunt. ©rMfeSlMcrer /blafplicmus.
fcaiteriina,/ *>IC / malcdi&io, convicium, contu-
melu , in veclio • it. depravatio, corrupeio. ©et'
rcjflaYrenmq 1 blafphcmia. ©aßVaitern/ idtm
£jYurl:cf) * tfdfterbflff / *dj. & *dv. flagitiofus,
uclctofui, iccicftus,fcclaatus, ncfarius.malc- \
dicus , contumeliofus , &: fcclcae, impudcutii-
fimc, /eclerate, vitiose, neqvucr , perverse, con-
tumeliose , malcdice. Unlafretbaff / purus a
cnminc, integer, probus, frugi ,g3': probe, ia-
tegrc.ineorruptc.
eaff/loffcr/IaffcRcc/.T ■ij. flaccidus , fap«.
refatuus, Saxon. efftrtur : Äflbbe. (Efolaffcr
2Qcin / vinum evanidum. &ift< SX^f n / verba
otiofa, nugat, vani fermones. ©n laffcr^crl/
infulfui , iners , vecors horno.
J'affC IpitlSaxomt tabU/ &alia iitltüo £tat>bc/
labco, *liks ein ^anfinidttl/ ©roflmattf. Hinc
multi dedueunt XflLlulIarT/ qvi hictando labia didu.
eil &ore hiat. €»n junger &l/fc / juveneus , im-
berbis juvenit. £a/fc rtiam dicitur cxrrema , £5*
latior pars remi, palmula diüa , k labiorum fimUi.
tudine.
i'aftifitf) / ddj. Ö5* »Jv. propr. flaccidus , E^Tapore fa-
tuu» , fr d fepe ufurpatur pro orc hiantibus , in-
venrrs oculis-circumcirca fpcciantibus.
?'PP / tippt I ÖW /pl. kippen / labium, labia.
Eß 4 Saxonko fL^bbc. Oberlippe / labrum fupe-
nus. Unterlippe / labrum intcrius. Dmin.eß
£ipplcin7t»Ä0/ labcllum. ^tibincnlippClt/ labra
flammea, rubentia. S. orallenüppeu/ corallino
rubore fufrura. dCDfenlippen/rofea. ^urpuf<
lippen / purpurea. 3inncberlippcn/ corufca , ein-
nabare cincra. 3ucfcrlippcil / labia mclhrlua.
Barte £ipplein / labella tencra,
2ippid)t/adjfB.&*dverb.labh$ praeditus. @r0#-
lipptd)t / labrofus , labra pnegrandia habens,
chilo. Jtlctn« ßve £)untllipptd)t/ tcnuibus Ia-
bellis pulchcr. ©rint>lippid)t/ oftigine fadus.
Seftc / Oie / * gefjltin / tat/ idtm «W£ippe/ &
JLippIctrt ; fic ttiam 2(f\i(])t / idtm tß qvod &ip*
p(d?r. (iinev/ t>em Mc ire^en nid>r iufauimen ae-
ben / albis dentibus hians , cujtu Ubia reßriad
funt , ui dente* teotre neqvtdnt, -Offe tiftei)inDc tff*
)en / labia diduela.
JCjfel / l»cr / plur. Jeffel / cum t/mn dutrm fcSffd
cum 5. fruit tnim a Jtefj« / ftu potiits &abtX / 6<
Ä.afT</ cochlear. ©ilberner geffel/cochlear ar-
cenreum. SS$>\\txm i ligneum. 3mnerner/
ftanneum. SHlecberncr / «x laminä. ©<ef leffel/
cochlear fuforium. tfedtli'flel /rudicula. £Kur*
lerTe l / rudes , fpatha. i3d)aum(e|fel/ ßve ^aum>
leffei/ cocklcar cribrariura, ligula. ßjni'crfel
WÜ I cochlcarium , menfura cochleant. ^ä)
babteeSmaesiV fan/ als battc id>ö mit £cffclit
io6i
2«
£a
1062
fiClCH/ facicut iftms rei mc cagic.haut altter.
ac fiqviifeiogurgitaTcr'uei. (Et I)fbt bell Vcffcl
auf / unb jutritt eine <5(#!üel/ parva fervaudo
magna negtigic. «Keßlefiel / adolcfcen-
tttlaa imprOTidus , imberbu , protenus. ?W<
mifc&er Obrlenel / Ro,l? * / 'ß cUva muri "
Qta. , ,
SeffeletH / t>4S / Amin, partum cochlcar. <?!n K|
felein/ aurifcatpium. tfintorlcffclcirt/ lig"!*
pro infantibus.
Senelcn/ forberc liqvida ex cochlcar!. Sed Icftclrt/
qväitdo notAt ftzmin&m prenfare, buc nan pertinet,
Ivonlsm dtfccndä a Uct*rt/ ubi iddeu.ium.
I \\it I * Safcte / tott/ cantherius tormenci bcllici,
duiiur k tLafltn/ biMido t funtq l cdntberii compagn %
ßvr compaiinti , qvibtu tormenta ünponunLur,
Jjcül/ lallen/ getaUet/ tf«t bd«*«
balbucinari, tß vocabulum hfinofaBum. <Em>a$
ta\)tX> five beran^UHcn / cßutirc aliqvid balbu-
tieudo, /«/ balbucinando.
f aller / * £atteuDcr/ oct/ balbu». wuennu / t>w/
balba. _ . ■ . .
Jallun*,/ &w/ e^t^As gaflen / balbuu« , difficultas
pronunciandi.
ftiUbaft/ * ÜaUid)t7 Äi;.tf4iv.balbus,c*balbc\
i\im/ lamer/ lameftcc/^ ^» u<,u »' cl » u -
dicans, loripes. geilDcilltim' nervicus, neuneus.
im RMAm / debihtarc ¥am roerben / & tarn
fron / claudum ficri , claudicare. £)et VÜRvC
fcf>!u 3 be n bitten , </* p« oi>. t c<«« « acum
ducit, cacus claudum ambularc doect. ZWt
Imm* £lUfd)UlbiOMtg / cxcufcri© irigida , calva,
«lumbit. Same 150§cn/ joci illiberales, joca
inepta,nug»il!epidat.
fomen dt«8crldmi'R/luxare. 5^gamcn * 23crlü
nun — " -v» - - _ .
mci«/^ pedibus L*di,tra£bm, pedcprcHim, Icntc,
progredi , luxari pedibus. gafaiKU 1>1C glUtJC 1
lattun phafianisalasluxare.
tomum/ ftmi«Feit/ Mnbe / * ihm/ J>M / paraly
fis, cUudicatio, Claudius. 8 cilbenlömbc / lum-
bago. S5erlÄmttll<ibcV©lieD<r/ membrorum
lux auo, artuum rev ullio.
f nmid):/ & Jambaft / *4.£> «fr. claudjcans. lerne,
urdc, traftim. taillier)! embcr gt!)CU / i»cederc
grad» laborioso , *giö poplitc grcJlus cun-
ftari.
£ at/ # 2af en/ Btig. <ß, oüm xcid)/ «»J»
tdac^/ yv^icingafen/ l i a wp»l « HiT»w l Mf|
avoi r harn $ett!afen diatur. v?d)arlad>^««-
»r^i/o I igni« , imif Qtüicum pur , £ff ^ad)/
avafi an ^atertad? / coccum. linde <5<fyar»
(ad)in irlcit>/ coccinum, &coccinatus, einer/ Dcc
in gc^rtrlad) aeflciDet ^d).irlnd) HB*"
hrrba, alcftorolophus .inU. Porri tppelUxtur
prun* qvtdÄM majvra , worum autgnitudint %
icdjarladjen. Jaf * Sofcn / autrm tß pann«$,
q vod « Icejen / prtter. tct) UlCJ /ptmre , exterulert,
drduci poflit. it^ell^ iiDifd) / ^panifd)/ ^)oB^ n»
i>ifd) £äf / pannus Anglicut , Hifpanicu«, Belgi-
cus , /5 w HolUndtcm. Lange aliud eft / MC/
muria,/ivf mdnes. ü«^ JjeuilO^lafe / c^«^.
1' .1 f td) t / muriaticiu. Hoc enim a fLa&)t / palu/ t
lacun.i t faüum videhir. $.üdw autem nfenit a no-
ßro B.<Xt) / y tnhh cwvenü Grtca lingv* cum »0-
ßrA. Atffcif enim rrmam , fijjuram , & ^mmm®* Jq-
vrAmnotil. Vi.i. inp a ÄOCt>.
gio, provincia. terra • folum ,traäus cerraz, rcr-
r 1 tonum. d ifl r 1 clus. «Bett ^UtlDCR / * II» üb
len Mi^a il / ubiqvc, undiqvc, in omni terra.
£atlD Utlt) irciUC / fubdirt » ineol« , inbabiutorcs
rerr«. 3u 9Ba§cr Ulli) JfdU&/ terra martqve.
giue SXei|e iu tanDe/ ucr teneftre. 5^er ^oDen
bc< i -n»^cv / terrenum. (iMir fruchtbar £raa,*
lattt)/ (erra ferax frugum. >?X'il£v; §cfcf>lad>t
£ant)/ aser benignus. ÜiHuT £anb/ terra rara.
5c|i / labe SanD / denfa. giu^efcbuntan ^onD/
agcicrt'octus. (rteinid)t/ lapidoi'us. SeriDiU
bert/ager borrLdtu. Jfpcn Ob<»e £auD/ doininua
line terruorio. 21uflll pi»Uten£»l»l) / in (uper-
ficie. (EJner/bcrtjklÜaut) bat/ agrofus. Uber
Eauö reifen / peregreabire. 2Uis fvem&cnüan»
Un fpminen / peregre redire. %m ^atlt>C »Ob*
ucii/ c«rras incolcre. (£r ij't roicDcr {U £anb f CUV
men/ reverius eft c locis peregrinis. Qal %anb
reuinen / refta pergere in exüium. 9Sen eiitcm
£anD ium anbera / regionatim. $ant> ' tum rus
fenificM. €r bt5(t Ii* auf t>em 2r.ibe auf / ruri
eft, rufticatur. £ s ^ano bauen xus colcre.
»UrtlattO/ arvum. ^racblanb/ agcr cefläns, rc-
qvictus. ^iMiniKbirnaci unbiiineburaer^anD/
Ducatus Brunfvicenfis de Luncburgenüs.
tanb/ JEftonia. S)iuiu u- unt) Qi|ldlanb / asee
fuecretione Zizaniorum hifpidus. »laniV
lailb/ * rVni't-I - iniuLi. 3nf<llant>/ peninfula.
ijva'.'x Peltponnrßa feu AlatA, Cbetbnrjiu Cimbri.
u o P^tf w re?no Dam*, -S^n^UanS / Aagjia«
1063
1064
Britannia. gcinCtälatlWboftjcuin, terra hotti-
1 11. ^cftlaili)/ terra rlrma, regio med 1 terra n ca.
$innlanb/Finlandia. gncsl.iiib/ Frifu. ftrun*
Fenlnnb/ Franconia, 4/iui tß $tantzei<t)/ Gallia.
öirtturlanD/ terra pulla. ©rlobtgillä/ Palae-
ttma. (bttrCDÖlanl) / terra fiugifcra. ©et'
Unb/ Gotlua. ©rabclailb/arcaBhortorum./iw
areolat. ©riccbcrtUinb/ Grsccia, Hellas, jpol«
lant)/ jive D^lcDiT lailD / Holland a, /i ir Belgium.
^naevmaunlunb/ Iogria. ^f-UnD / Hybetnia.
3ufr)luH0 / terra glutinofa , folum pmgvc.
iifrautlanb/ageroUtormj. jfurlanb/Churran-
du. tfiipplaitD / Lappia. gitflonD / Livonia.
COiOrgcnliilibcf / terrae auftrales, Orientale«. Um
ScnOldnOer/ occidentale«. SDftttagtönbct .mc-
ndionalcs. O^rMtilCev/ Tcptcatriorules» Bo-
re alc». ObClianD / provincia , vel tractus (upe-
tior. £><Ililtlb olivetum. ^>LUfl.UlD / lupcr-
ficics.campus acqvalis,apcrrus. JXlltjcliinb/ <U-
ttbslur olim rtgto, ubi jultina Borebar. Sic Vr.il
luttb/ terra Sali a , five Sa i 1 oru m. (SooMilltD/ are*
nofa. sr c|)(auraff<o»y. »'«• £d)laruffenianb/ ««-
mrnfiilitium Utopid cu\u*dam , ubi omni* (int Idbort,
ftricuh&pitt'.Qjuppttunt , qvaftttt &4?|auDett
AfffnläftO / otioforum ingtmorum a-valtbtt fomnian-
tium rtgto btälä &volupiuofa. (gdji'ttlunb/ Sco-
oa. 6d)ro<iijtrlanl)/Helvcria. £d)n>ab<nl»inb/
Srcua. £t^i|'d)Unb/Germania t Alema»nia.Tcu-
tonia. Ucfyl.wb tfvr 3f^üd>tliint>/ Nunhlandia.
55oiab!»inb/ terra advocarorum, vel Varifcorum.
SB.lflf rl.Wb f terra aq vota , paludofa. (gf cliUtb
duttm efl provinet* Belgü Sciandia diSa; E^iBcC'
r ii r i *: r regiones maritima:, mari vicinx. üßein»
Iflnb / regio vini ferax. 5ßcilllrtllb eß elism vi-
nerum. 2tf<l|d)lflnD / Itaita. ffiinbifchlanb/
Wen d ia, Vcncrorum five Sclavorum terra, ÖJe.
i^iltlcin/ 006/ irmin. agclius, prxdiolum, tra-
a us exiguus , parva regia, .ftflllanb iji ein f lein
i änblcin / Bclgium exiguus terrx tractus eft.
&inbt*n/ appellere navem , rerramtum navibus
attingerc ,frepxnUiu dmlur 3inlt$llbcn/navigiis
appelli , portu pouri,cont;ncntcm pctcrejnavt
in portum acccdcre SMürtbcU •utem tß navi*
gationem fubire , exporru folvere, anchoram
(blvere » darc (c t ento. »
Anbeten/ t>ic/ agCT continuus , tractus terrae,
agrorum cultura. tri n-;r ■ &CT cid i.iiu^vvcn bat/
divesagris.
jiubcT/ tXt/ fimplex inufiiJtiim. C'mpoftta ßtnl :
2lu?lÄntJCr / «Ucnigeaa. ^nnlflBbcr / indigena.
Su Mco igjta.rQä'nbcr / Augiui. ^icbcrlunbcrv
ftvtSpoU&nbtt/ Rclga, tton »utem S^nUn\hu
Ott / teutfcfelanott / ItPdfctyanOct / Jld:
gmnf / %eut\<tw / 5U?elfd>cr/ Germanus , lealus,
Francus. 9Cctuldllt>Ct tß Rheni aecola. <5c<
lanber / mans aecola. SDcirtbuinbci: / Vari-
feus yfc. QBcinqclÄ aber fimt cantheriat» v ites.
c'»\lll)lid) / * i). iv. rcgioni conformis, morc bo-
m 1 n um in terra aliq vi T/iventium , provincialis.
£d»bliu)/(S ittlict)/ u vivis Romas, Romano vivi-
co morc, (1 vivis altbi.vivito Heut ibi. Ur.MidK
3lrt unb 3Bdfc/ confvetudo loci, mos regionis.
,2i1llbtf(t> / äJj. &aJv. idan <p>od £¬id? ; Sed ns
comoofitifufitotitueß. ÜJu8u5nbifd) / & ^crnlätt«
bi|u)/ peregrinus, cxoticus,cxterus,exrraneui.
3»lilaitbtfc5/ internus. 3 nn ^ n ^f* a
bellum inccitinum. .^ottanD ifcf)C (5pi$CR7 den
ciculi Hollandici.
kfanC Kb.iü fic / provincia . regio , eparchta , Kr-
-arum traclus. ©ortrcffliAc Sanbfu^flft / regio
nobilittima. v^reKc taiufcbift vafra. Unbo
ftinnte/ terra incognita. QEBfijlc / deferta. tfinc
tiMbfaäft bflPPncn / incolerc regionem.
(JlCnb /Oae/ fmeplur. Exilium, proferiptio , it.
miferia , calamicas. Deducutit «Iii ab Ott/
&dnD / [int , w/ carrns pairii. Alu *b iCyldttW
infula, qvhd, qvi txilib mußarrntur , utpluiimüm
ad injulät TtltgAi entur* Htnißh, dtrrväl 4 BWg. cl/
tdim , y^flnD / fvi« rn a/i4W trrrai« rx«/« »»•-
grtnt. Std o Go/Wcr imo/4if in/tf/«m , «n^e mßrum
iCylant). ^iti(£rcnb«cb«n / folum vertere , , i»
exilium proricjfu. (£imn Ml? <£lctlt> jaaCU 'f^t
treiben / in exilium aliqvcm agere ,frve relcgare.
<£lcn& f(fl)ll / exulare , exulem efle. ^ul
$lcnb Htftfyh röfrtWI / exilio aflSci. JDarf
(£lcnb bauen / miferam vitam rrabexe , extorrem
eiTc. (£fnarr§6lenb/ Charontisjanua. 93«<l
(SlcnbC aug'flf bf U/perpeti xrumnas, colcre vitam
inopem. ^ein (glcnb bcflagcn / ▼««m fuaru
conqven. 3m (Tlcnb fcon / in roifenis verüri-
miferumen^.
(Elcnbcv/ttt//i/^/r. pL W« (JIcnbeMifi; etn (CfcnDW
m.'nn,' Stulant/ Exul , bannitus, proftriptus,
exulans, cxrorris ,prorugus , in cxihum cjcäul .
/;. miferabilis , infelix»
(Slcnbev clcnbcr/ elcnbcffcr / adj. mifer, calamitofut.
(SlcnbtT 5Ucin' villum» vinum tenue. trlitib
.^UiÖ/ veftistrita,obroleta. (Tin clenbf r &CX\t
homonauci.nihili, fungus. ©cnb^VOt/ Fa-
nii furfuraccus, gregaria«, tnuetdus, vrUnff
Hfl tj
io6s 2a
Jbcrbcrijf/ ptochodochium , diTetforium tiIc.
Cltllber 2lnblief / afpc£his miferat*hs. <glen«
fccr 3ucftanb/ mtferriraa fortuna, mitferrimum
vit» gcnus. SRur jura €lenb geboren fepn/
«grcgic a<i mifcriam natum cfle. (£icJ) eines"
(flcnW erbarmen/ affici mifena alicujus. £lcnb
ttiam atrumnam hujus rix» ftgtrificat. tytti bic<-
fem €lcnb fabren/ vi« fungi, e »iti abirc £)a<
Hm bt$ fccben* beweinen / v»c* incommoda
dcplorare. Steuer (Etanb/ neue* £lcnb/ novu*.
honot , novutn onus. glcnb tmb Cl nmii ift flll*
alle ©icbcflUt/ cantabit vaeuus coramlationc
Viator.
Ctcntitjf n/ <* beelentigen/ propr. f ugare, in exilium
aliqvcm dcpellere, poßta afticere aliqvcm inju-
ria, ignominiä, mifere rraftare, cruciate, atflige-
re , vexare. Dicitur ttiam Xvii & 5«ekttDi#
ßcn.
CEU'Hbig/ *dj. & adv.iA.rfiqvod detfo-/ raiferabilis,
1$ : milerc , indignirtimc , miferandum in
modum, ältks t\tn\>U}\i(S) I * C I C 1 1 1» 1 4 W cf> p I / mifer-
rime. (£ i gebl ihm | V I > r elcnbiglicb i ad incira*
rcdaltus dl..
Sang/ länger/ tängflei/ «* ion gu », pr o-
cerus, protentus, prohxus, porreirus, &ädv.
longc, diu, pridem. fanget h'bcn/ vita longae-
va,diucurna. gang enges" vrcbiff/pnftis. &in<
<\(i On^rtd)intl§ / memoria alcior, multorum
annorum. Jlang £ar/ capillus promifliu*. £rtR;
gel JTinn / mento. Eanqcs Äleib / ranicacala-
fis. tongelScbwert/machaera. langer QSrief/
hterje nbenorcs , verboftorcs , copiose feriprae.
$c{ifyina bureb langen ©ebraueb / ufucapio.
langer jpalsVcollum gruinum. langer SOjenfd)'
longurio , Jongolius.. gange £ chvitre fu(>n/
grandibui irc gradibus.. gange (£Ue/ ulna re-
gia. Slrm8>/Ji'f(£Ucnlana/cubiraIit. 3wo(£l'
len lang / bicubualis. (Sincn vrdmh lang / pc-
dalis. 3weo<H*ublang/bipcdalit. ftingers^
lang / roenfura digitalis. gaben« /for gaenter i
lang/ * tflafterlang / longitudo orgyjae. ©af«
ftnlang/ (Slibrslangy articuli. (Einfl^br-
long/ annus inetreeflir , annus cft. lebenslang/
dum vivo, dum fpiritui hos reget artus , in fecu-
lum. Seitenlang/ milliarium^patium. 9ca(&f»
lang / noftu. Xagslang / inrerdiu. acuten«
Inng / decempedalis. j£)anbUing / longitudo
manualis. (Spannenlang/ dodrantalis. vf vn- ;
lnng/ad jaftum haßas. v£nu (gtunöc lang/ ho-
£a 1066
ranus. <t?rcri>e4ang/ mora graviätma. Jag«
lang / diaria mora. Überlang / fupcrfluus , Ai-
perabundans, nimius. Unlang/ brevis. Rl\T\>
lang / dicitur trochasus. 33er Die lange ?&cile/
anuni laxandi, tempons fallcndi gr.u a. ganae
iRa(t/naruioblongus. gange 3eit/ tempons
longinqvitas , tempus longillimum. tNXH^C
QEBurfr / longabo. zan<[t SKetft / >ur multorum
dictum, sbeii^nna ton langer 3<'f ' Ion S' ccm '
porn pofl'cflio. (*>iiffcvci) / ba man lange fatt
convtviumanrclucanum. iflne? ?OtOIMf^laiU/
mendruus. 3lnberit)albmonat lan.\/ fesqvime-
Hi is. ^toeoer Sonatlang/ bimefrris. QBie*
lange t(l etf/ o van tum tempons eft ? (£$ ift länger
oenn ein ^abr / diutiu« anno cft. fcwge fmen/
conMvium , Mudium, BV. in multam noftem
produccTc. ö t»iret jiemli<b lange/ ms in Ion-
gum diffcctur, protrahtrur, protenditur. ^etn>
gc / nonnunqvam abtmddt, aut ahömodi rxpomtur,
ui : 3Senn i(b gleit?) fönae febreibe / fi vel maxi-
m* faiberem. 93?enn icb lange hingebe/ licet
eö mc contcram. bift iioö) lange bct nicht/
ftie blt meinft/ non es is, ÄWaln » qvalis v i-lcrc
vis. ^\d) mag und) mein lange mit ihm innren/
verba cum eo commurarercligio mihi cft. <3o»
lange bi^/tantir P errproad. Solange/ tamdiu.
SSielange/qvamdiu? g^i<f>t lange/ nuper, pau-
16 ante, no vidi mc. Sebr lange/ longillimi,
jam dudum. ffliin lange / jam diu. vf dji'H
langt ber// jam pridem
fänglicb/ aV/. &*dv. oblongus, longiufculus, &
long u lr. ^nglicbte €ebotfen / fiiiq** oblon-
sae. 2dnalitbte# Obfl / poma oblonga. ^>m<
ianalicb * binlanglicot / fufficiens , idqvodfat eß.
Dicitur ttiam Jliclänglicb / fufficienter, fatis fu-
perqve;.
?<Sngft / lingftens / * oorla*ng|r/ *dv. diueius , jam-
dudum , jam oltm. 3um Itingiren / qväm diu-
rtfliine, plurimum. Unläl'aft/ nuper* nuper-
timc , proximif diebus, noviflime , parum tem-
pons abcÄ. gangfl bem ^In^e bm / juxta flu-
n-.cn. Kirre icb Üngii gern gefebeu/ hoc
diu in votis habui..
fangen / p> opr. notart dtbtret longum cfle , frd potiut
vturpaturpro conti ngere .atringere, längere, as-
Ccqvi , t/. darc , porrigere. £ana mir ben 5trug
ber / porrige mihi urceum. «im 2Qirt Ring itt<
e§en langen/ hofpitem deeet ubum apponerc
hofpiti. & gelanget an bieb meine Sßitte / rogo
cc. »i t ums an einen gelangeu laßen / cemorem
IOÖ7
aiiq«emfa<«rcalicujusrt>,commoncf"accrc tili-
qvcm de sc qvadam, fuggerere aliqvid alicui.
f UBgCS rt*»w ai«/i v'e pomtut pro ad u furandi. <£t
bat Dem Sauren itiue 6donxinr gelangt /rulhci
pofcosclam abrtuln.
Jan^fr / »tf/ac^vuens, attingens,dator, porri-
acas. £.inMangflr / bajulus , operari«*, ad-
ftans, adfiJrens, adjurans. Jh uiDIanjf rinn/ Ott/
aflcftnx , operaru.
fange/ O«/ lonaitudo, proceritat, diaturnitas,
mora. j£>ic Jtfnge &etf äßegeö / intereape do tra
ftüs, lortgmqvicas ti.t. fcfllUC fer3ett / diua-
bilitas, diuoirnita» temporis. fcanaebetfgetbcS/
ftarura proecra. ©ie £<faqe filier " SKcbc/ pto-
lixitas lcrmonis , uberras dicendr, oratio copio-
ia. U x: i«;e/ »o» )ö/«/n r/? ^j.fupcifluus, jtd
etiamfuhß. fuperflu i ras. (faqfojltit / Ott / pott.
eß t &id.vAlet t <iv' ;Z>u{cuu(. fcäil ifid)ffit«»-
Jrm ijl oblon^um qvid, vtl tcres. (jxlenge/ Oflö/
wttittbhocZknQirßti, diftnAat. <Jß0l s gclcnar/
«/üj fbolsnwrt/agri fyUanci 8* ad fylvasdefti.
nau.
langnng / Di« / porrcclio , datia, u. ablatio. StJ
ctmpfita mj»i» in u fit Juri t.
tardus, lentui, pi°er,
fegms, ferus, hebest tarde, lerne, fcnGm.du-
öim, cra&im , pedctentimi Dkituretiam gang»
famlldj/ tardmfcu!ut>S5'rardiufcule*- gangfillll
hereingeben/ tardumefiem inceffu, teftudineo
paflu ingredi. ftingfam friegt Der Jfrunb %>ra>
ten jafrcfii'U / ttm cancs afläturis vefeuntur.
Vanillin fommt and) bcriiad) / tarde incedences
etiam fcopum artingunt. |pert>c bir lang
f« m Prfim ju ßnpc fallen / nunqvam tibi fupplex
ero. ©er lanafam gibt / gibt »eniger / minus
dar, q»i tarde d.u. (Jr # (i n langsamer #erl/
ignavttfimus eft Homo,
f angfamfeif/ OiC/ rarditar, ofeitantia , inertia , fo-
cordia, pigrteta, torpedo, fegnities. ©raufauie
\ ifiWlfftt cxtrcm.i, fupina igna via.
fingern/ &c omp. (frlongern / Verlängern/ jftffiiü
gern' prolongarc , protrahere, prorogare, com-
rrrendmarc. €r »erlangen bie gac&e feinet
9iU5fn* balbtr' caufam trahit lucri cauia. ©».
te örDnung im (fjrcnwrhmgert Daneben/ dl«cra
>itam prolongar. ©er fan feine @i6§e er<
langem / qvis poterit ftaturam fuam elon-
•r ßarC?
t innerer/ (^längerer/ 5?erfÄngercr/ D*r/moraror,
ptorogans, prolongans, protrahens , comperen»
IO68
dmans. gSerldngerilUt/ 0<«/ focmiaa jnoras
ncücns.
Wngcrung/ (ErlAigtriing / ©erl4«gerung/ We/
elongatio, prolongatio, protraÄio, prorogatio,
mora.
2lblangC4l/ fumere.aufcrrc, it. eontingere, attin-
aere. £tmt imt öem ©cfidjte ablangen / ocu-
lorum acic penetrure. ©je fecljcmiiiiißc laficn
fi* mit Der sBeriuinft nicht ablangen / myfteru
divin»rationi impervia funr. 2iblanger/ Oer/
emtor. 2lblamjmig/ 0«/ emtio, deportatio,
captus.
21nUingeu / appeUcce. appropioqvare, accederc
©erSBofc i(i nodj nicht angelauget/ tabcilaxius
nondum apparuiu ülnlan.jcr/ Oer / adveni-
ens-, ac^edens. Slnlaugung ^ advemus , ac-
ccfius^
^luflangCR/ & hinaufgingen/ partem fuperiorem
contmgere. jum Gimmel hinauf langen/
vercice coplum attingere. Jaugct bat ^<u her;
auf / tollitc feenmn , ac für fum porr igitc.
»auslange*/ & Einlangen/ five hjnaitflangen/ propr.
poxrig^ere ÖT exporrtgerc.^ Sed 2iU6laugeil f> c-
avnitiu$.eß : iufficcrc. ^f^ U\\U\C mit Utciucm
©eltc nicf)t aui/ pecunia cousqycnonexccadi»
tur.
©errangen / pwsbere-, porrigerc , pr»fentare. (Jf*
nem &ic^)an& fearlangen/ prseberc, porrigere
manum . fuppetias ferre. UllPcften Erlangen/
fumrus fuppeditare , expenfas fubmintffrare.
Einlangen/ dem qvoJ anlange«/ accedcrc, appro-
pinqtarr, fiftere fe, adefle. X)tC ©riefe |inb nicht
eingelnnger / nondum allatartuot literae. (fnh
laugung / ad rentus, acceflbs »comparitio.
(Srlimgen / confeqvi., adipi/ci , afleqti , naneifei,.
acqvirerc, caperc, reperire. 55erlflUb tvhlV
gen/ obrintrelicenriam. eeincn^iwcf erlan»
gen / fcopum attingere €rlang«Hfl / acqvjfi-
tio r confccutio:
Sortlangen /uhuiüsdare, porr6prxbere> imper«
rirealtcri.
5ur»&wrrangen/ ^erfßr< * hert»prlangtn/pro-
mere , expromere. jang Seit heruor / prsenu-
mera argen mm.
^erlangen / herainilängettv Um q voJ>%ttvvt\cnt
tjerr/ offerre , tribuere. «angf mir Den Öegcn
per/ porrigite mihi gladium , datc arma.
•ßinabiaftgcit/ ad inferiorem partem pertingere,
deorfum prxbere.
•£>inüberlangen/ * itberlaugcn/perttuidcrc. lum:
2jr. ii) mns-
1069
2a
2a
1070
trantderc , rransfcrre. Ub fr Die SBiege \w\u\n
gen / fuper cunas aliqvid porriecre.
50iitliingcn / una fumcre, prcbendcrc, comprchcn-
dere , apporrare cum aliis.
9t uhl nun / deinccps, pofthinc dare ( prcbere,
otterre.
SJci'langen / dcfiderare , oprate , cupere , expetere,
concupifccrc , depofcerc, Set I ü a \ I Sc iM $
^crlflnijfn/defidcrium.appctitus.appetcntia.cu-
piduat. iu-vl.inalid) / cupidus , ftudtofui , pro-
ii us , &adv. cupidc, rtiuiiosc. 2üet verlangt
Dann Da* ? Qm aüia poftulat >
Sßicberlangen /* -©ic&ererlangen/ reperere, recu-
perare , fuftollere , reftitui. v ng Die J^tlgel
nicht/ fph»ram acccrfe. (£c in 5lmt roicber er-
langen/ in officium refticui. SBicbcrcrlangimg/
rccuperacio.
Sncl.iinicn. fatis eflc, fufficere, par eflc , it. fatisfacc-
K| inmanumdare. ließ qvod aua; £5 hintan*
gen. £ic (f ntfdjnlttaiwg langt md)t bin . ' /h «•
|U/ prwcexrus iftc trivolus cft, non lufficic.
3uf jmntenlangc n t contingere, atringerc Ccfe. £>a*
©anb langt nidjt tufaninten / ligamen non com-
prchendic cxtrcmuatci fuas. 3 u MnimcnU0<
«uühi contaclm.
£acf)ter/t>te/ 4 langen/ terminus mcrallicorum,
ulna major, orgyja.
(gelingen/ 3d) gelinge/ idj gclung/ft gelang/ idj
gelänge/ gcfilligen / ex »oto obringere, obrinere
cx animi fcntentia , opratum fincm fortiri. Eß
a langClt / 7 vjfi crntaäu prebendrre. Sed gelin
gen fxputfcuie indifferent* eß fignifreationk , B**r-
r.rratun nci.it : com innere , evenire , accidcrc.
Hüte dico s Übel gelingen/ male fuccedere, peftimc
obvenire* infauftumexirum fortiri. kj-ö gelingt
ibmubel/ advena fortuuä ucirur, fortunaejus
Claudicat. Übel gelungene tUnfdjtäge/ confilia
fruftrara, irtica. Tlöol gelingen / profpere cede-
t c, belle , commode cadere , f elicem exirum ha-
bere. Et >}vtä gelingen in utramcu partemdki-
tur , Aitrtiniiu 4 gtflingttt deducit CDlöcf / jortu-
n*, qvsfi <5eltng / qvod pulcbre fgßnißre accidere
foffit. ©Off latf e$ idpI gelingen/ qvod Dxu$ be-
■e vertar. JDie 6aoy i|t fo bin* fi™ mittel-
IH^iggeluugen / res mediocriter cecidit , pro-
cedat.
Qfclingung/Me/ WD4f©elingeti/ fucceflui, even-
oellngung iftve fdilec&te ©elfngung / evenru» tri-
im, forruna Irnrnra , cafut adverfus.
©elinglid)/ 4 ©elingenb / *dj. accidens , fuccedens.
OBl)lge(inglid)/ fauftus, grarus , profper, ex voco
& animi tenrentiä. Ubeltjelinglid) / infelix , i«.
tauft us. concra fpem 8c opintoncm, infelicicer.
qvod tanzen alii dt*.
UB6 § lanfCtt dkitur , femen , latcra. Htn: :
€inem m i v ic ^lanfe geben / imprcflloncm fkere
in latus, exercitu perrumperc. Eß & verbum
r^ldnflten / impetum in hoftes faecre. (Kit
(ücten tutrd) t>ai ^äger flanrtren / rraniTerilm
caftra cormenrorum globulii pecerc. £cn
fätinb flanf iren/ prorumpere per mcdios hoftet*
in phalangcsinmirc, interturmat fc inßnuare.
Slanfimng/DiC/ conHicluf,congrci1'us t dimi-
cacio, cercainrn cx propinqvo» pugna craaf-
▼erfa.
fianj/ ^2anjc/ tH/ph*. Sanjcn/
qyifJimumtrUGetm&noi-um genta % lancca , fparus.
i ■ febtomgen / vibrare haftam. hnijc bre*
d)tTt / lanecis , )f ve fpari* congrrdi Hrnr vclunt
fjff twifncdK/ lanceariut, haftatus , 4/1.1/ £^}iti
jenträger/ S5ptfenircr. ^/««Jr/?ganWfned)t/
mil« provincialii, 4 iLant>/ rcgione,/ru pro-
▼incii diStu. A Ä<»rt5 / (/? San jetf e / DtC / qyafi
dicas iLhl)kin/ haßula , fed eß inftrumenium
ayb ven« Iccantur, diSum phlcbotomurq^4i{4/
glitte.
farcire.refar-
cire, intcrpolarc. «Dofiii läppen incerpolare
caltgas. Hujuscompofiufunt: üinlappcn/ aflue-
repannum. 2Ju$Uppen/ interpolare. iul'P»
pen/ confucre, qvoditiamdiciturui)Am\\un\i\ft
Pen. ©tird)lappen/regmcnta affigere Crrtt
gatiiburd)lappet/pannoruscA. (Euilappcn / ex-
ponitur dentgrare , conrumcliii aliqvcm infc£ra-
ri. (£r ifl bi'9 Dein Kurilen febr eingelappet / ui
rufpicionem adduchi« edapud prineipem , valde
fufpcAui prineipi fa£tus, dence malcdico car-
ptut cft. Überlappen / toraminibus fegmenra
in Caere. OSalappcn/ retarcire Unberlappen/
pannot fubiuere. %cv\aw(\\/ düaeerarc, dis-
cerpere, divcllcre , discinderc , lancinarc.
läppen / idem qvod VCrläppCB / vcftimenca /arci-
narr.
tut. SBolgeiingung / tuccc'uut profper, exuus 't'apivr / Oer/* .Öofcnlapper/ farcinaror. fappi';
optaruf , cYcartfttbcacus, pulchcrffelüi, UU! t vüui. cu\' j?lmcii >\ie ctrimipflappciinn. Circi-
aacrix.
ioji £a £o 1072
natrtx. (^ßlllappcr / vctcramentariu*. Jfefjeh
lappcr / five Kcßcllappet / vctcramcntariusaera-
rim.
kappe / * Sappen / ött / p/urjkppen / pannus , im-
millura, licgmcntum. ^d|>ll!>dappcn / folea.
giuHappen« panniculus . feginen £ C&neilK :
läppCII/ fegntenta fartoram. Kippen tu.vn ,u.
tuntur venatorutn iudagtnct»&'carbaiea frpra.
^eöern ppen/ formido", piagae. u t Wappen di-
tuntur inteftinagraciliora, fivt ilia. Liii MPDC
Auttm voalui : homo ignavus , agreftis, timi«
«Jus 1 metuulofus > incuUus f alias qvoft eilt
JLApfr. . ,
(appleiu / TMS i dtmin. linamentum, pcmculns.
>Obrlapplcin/ am'ula, auricula ultima , lobus.
£iit|u.)lappletil üntcolum.ftrophiolum. Kz.i\\i\
MppUlll / vit« , ricula , plaeula.
gappCVep / & nonnuntjvam ftippung/ / proptte
futura, inccrpolacto. Sei Lapperei) ttutm non-
nttnqvam fumtfur pro rutclis , rebus inanibus, vi-
libus, qvitqviliis, gerns, öVetrimentif. t$
Ift lauter läpperen mit ihm hauet in luto, uc
. niut in pice , immemor eft mandacorum , nun-
qvam officio 'uo latisfacit , negligcnrcr gcric
omnia. ^ippiliuv de SS<x\?WUtyttiam*pud've'
nalorti notat ipfum artnm falrus indaginc cin-
gendi 1 crertio formidinis. Huc rttam prrtiurt
plur. £appvllien / propr. penicula pannucca :
mrUpb.auttm barrologia , nugae , gerrae.
2appif(& / * fttypifd) / adjtB. & advtrb. propr. pan-
ooiui, ypanoucem, refte l'cifsi dr detriti indu
tus. Std ftpißime ad mortt aortße* rrfertur t ut
idtm fit , qvod negligent , defcs, hebes, vecort, ti-
mi^ us, mulicbris.öJ'j Iva b. formidolose, negli-
generr, ignave. E/?rfi«m flaccidus , marcidus.
H:nc Mppil'd^e Obren / aures marcidae. £ appi
fdK (ÖÜC^er/ membra flaccida. & i\\ ei« hfppn
fdjer 5Perl/ caudex, ft.pes. truneus eft.
£afi / laßen / 3* ia§e/ tm id» it mw mx
lasen/ k. id)lie§/ id> ließe/ gelafien / finere, per-
miitere,conccdcrc, it. abftmerc.fugcre , ^con-
ti uere, fervarc. (£r meoß l"d)t/ roir ftd)Ujjcn
fcQ / q v a raiionc Tibi contulat • incertus eft , qvd
(c vertat , nefac Qaä fcafie C*üü mdjr geirfje-
ben / oe Dii fiverinr. 3<b Willi NOl lagen / non
faciam.abftincbo, intcrmutam. %\\X CIC-irLif
prn / venam incidere , <fwd chirurgt tß , »en* fe-
Äionem rolerarc, Mutem tß tgroti. xty mid) mit
§rkt*n / fac me aifliun, omitec mc, c «<6 laf*
feil/ not4eßpMßivi,ut: (gi(f) ft^Iaacn la^cn/ ver-
berari , verbera pati. Qi<j) überleben lajjen/
commoveri, perfraderi. ^td> fc^unpfen laßen/
conrumeliaj perferre. J)ie Jungfer läßt (lc§
gern benen / puclla non fpcrnu ofcula.
|kI) nicfjr «em bcrjeil / detorqvct cervicem ad
ofcula. ^aßeil autem tum folum tß perrnittcre»
pati , ftd ttiam xaeere , ut fiat , t. g. eineu f lei&f fl/
unDcrric|)t<n/n>anien/ Rrafeirlapeu/ fuofumtu
aliqvcm veftire , curare ut aliqvi« aecurate infti-
tuatur, prasciperealicui, uteaveat, panamfu-
mere de aliqvo. <£inen uitocflraft laßen / all-
qvem inultum dimiteetc. <&nctl pre&igen laf»
(en/coneionemalicui committcre. Ernennt«
fen \vrxn / mirtere accerlirum aliqvem, jubere
vocan. 6^ täff ftcf> Oirfeben / fpeciem prarbet.
praefefert, |lim Ärietfe / fufpicto belli eft, i|im
Olli F ifiUiiV ad dcfedionem omnia (pcclant. (Ju
neu 5urj laßen/ crepuum ventris emictere. faf
Ii ßenen / tOtC etf gef)Ct/ ferarur xfta res curl'u,
qvöfertnr, nihil inrerponc. 3^ laßedntfcbe»
ben/ nihil detrefto, aftum lubeo, nihil moveo.
\ti liißt exponitur (tpt pfr adjtürv* in Mi , bilu,
ntus &ndui. £$ fid) liehen/ amabile, aroan-
dum eft. (£ c hißt ftd) erbitten / cxerabilis eft.
(Sie laßt Jieb mebr tiM.n / inconfolabilit eft.
<£t hiiiet HO) UiO)t Dcri'd>tvei4t'n / illennöprartcr-
cundum non eft. 5ic cfcuientuni eft, mal fiel)
eßen laütt: ^sduöile, i£rj/ i)a^|id; (AnkOen
läßet.
£aßer/ Oer de £aÖenber / Hnens, concedens, admic
tens, permittens, annuens , 1/. paricns.de fugax,
abftineus. gaßerinil / X>U/ feemina connivens,
colerans , proban«. »Ui>erla§er / chirurgui , &
Phlebotomus, phlcbotumenus, i. e. cuivt»
na ineiditur,
{a£unay tis</t>U/&*a8 £af en/ permifllo, concei-
ilo, ^cilat.o, omiiüo. älDcrlaße/ phlcbotomia,
venai feöio, iicjü/rrtt*wa9lt'erlaßung/ dt -öliit/
la§ling. £a§C / OU / ettmm tß ingcni urecus,
Jrvt canrharus, obba, dtflut.
l'a'^hci) / adytB. &*dvtrb. conccfH vus , omitrendus,
iugiendus. Non sdtb in ufu tß ut tjm compofita :
hert diitrt pcßitom : (?tebUfl ift 1110)1 IPPl
lab'iid) / unusqvisqvcilbt a furtö temperarc poc-
eft. (J)i'I aßCIl vtro tß permiflus , concefl us. ces-
Tans. 6id) felbft gelaßen / tibi 1 ehrt us. Urne
dn Srcnaclaflener/ libertus, manumillus, eman-
cipatus^^repla^ung/ taumeipatio: VimttL
Um binc ttovum voc*bulum: ©ela§eubeit / t>it/
qtics
io73
2a
qvicstnDio, deditioad voiuntatemdmnam,
vuh+conqviefceniu in gratis Mumtnk non fmt ex-
ftüationt revtlationU eujuidam, qv* Qywtiflarum
Roma,^itfBtla^metlfrtovafecJaeß. ©eloflett
etiam pauperem , £f egcnum notal. 93i>H grcuil
ben «v. lutfi'U fepn / inopcm , dereliftum cflc ab
amici». Porr6 ©elaften nonnunqvam ftemitur pro
laxato , effreni , # hcentiofo. SllljuaeliRen
074
uriiu d>e
iniioV*
jj; . vjir. Latiahs ,bJ l.atine. 5Dil
v8-prod>e / fermo Lacinenfk; CftK.
3?ud) / auctor , fcripror Latinus. gatcMMK
dritte/ litcr* Latinä irr.gva exaraex. garcilll|(&
rennet/ laiine Lire , qved rtiam novt vocabui6
ditunt gtrtinrjirciu vrtn feateinifdjer jXcitcr / per
awtrnaium dicitur : ftudiofu* , vel alius do&u«
cqvicandi impcritut.
laxaio , enrem , o nwwijuviv.. ■ _.f-. ,4. .. «v , j * . j r
agic.
£aC/Sa6Ct/Ja§efleC/4ijf». ftecialiftgnificaVione
ttiam Jicitur defefliu , negligcni , otiofus , laiTiis,
langvidus, flaccidus, deratigatus, utpotetal'u, qvi
pro. i.v. r re derelinqvü opm fuum. 5Bil* fino
mebrentbciW la§ jum auten / imb raufmum b6
ftn/ad vircutemplerumqTcfcfli.ad »icia aucem
proni & a La er es {umus.
i afier/fc« / ceflator ,«norator , indormiens cauf«,
qvi ettam dicitur «Betlafer/ defertor, fugitan», fu-
gax laborii. <grblaü<r/ teftator. Undt^xW]
fnna, / bereditaa. €rbla§cr»nn / CiC / tcftatrix.
^ilH / atäem , &C* / homo p ropriut. Dicebantw
rmm olim JUßttS/ domi rtiiBi , cum alh ad bellum
orofieifeerentur ,irftt .iaxxü,/r« Lati« ii8i , inff-
Hro^rwcolwif/. EijW,/«ptaLazxi»,i.a
tiis /ft* Sagen / Latini dtüijuerint t utpote, qvt in
finibm ItaiUt reißt, tuti ibi kabitarent. Htßoria
mim, dtfulfohJovrSaturno, &qvbddtlitueritw
ItaliA , at<u pro muntre fecuritatit Lationomen tmpo-
ßtent , mera nuga «/* f*bul* funt. -Qvamvit non
difßtetmur , ab hoc Latio deinde Latmtu , Latialh
& Lahor« veniffe. Eftrt itaq l ab bis $a jkn / $ aj
§01 tfrveiatOlf Latein / Launita». d%
brcicnJatfln/fcnnolatinuscorTUptus. ©ut
Jatcin/purui,elc«an«. 21U gatein/ lingvaCa-
fca. «Sit ?flWn rcitn / cum matre Erandri lo
qvi. fllatJifd) ?ntCin / phrafc» dafTic« , watur
etitm 5t#lid)/oirff riefen £atf in. Äucfjcn Aitern/
* r««« iwiw» 3c|ö«W' ^umyen aemein w»
ictlt /fermo vulgaris, trivialts.dornctticuj. Sei
4efuitcn^fltdn melius dkerelurfaWn, frarii , %S
ufualis , fiv* communii forma loqvendi.
^fhtfeer^atein/ ftylus obfeurus, abfconditus
abftrufus , imellecru difficili». <Pi>lnifd) UtdtU
fn r pofiw Unftttetn / fermo vitiolus , liccnriofu*.
fqva1!dut , inconcinnus. fall fein UttiW
optime callct jdiorrra Latinum, grttein /itciiwr
ttiam üafrinerco /t>« / larinitat. ©n ?at<fner/
Larinui , homo cx Lacio , Aufonins. X.AUm\<J)i
diofus. lucn.otioftis. ^Obli^B^/ & 9(^4)1^914/
* ncgligcns, cfi'«« » v . ncgligcnccr > oiiote , lacuciO*
tc,orctcancer.
UmUit/ & SRauVaHü! \ it /» • -< %\ WhwtM i öic/
negligentia, meuna, imogitaiuia, oiciuntia#
fomnolcntia, langvor, to: por.
^d^Ctl / Saxon. AOrtC« / fignificat , rider i , appa-
rere, aptari , eonvcoHre. läßet ihm Da^
jtlciD' qvoinodoqvadrat, convenuci hic habi-
ml Idjf ibuinwl/congruus, dccorus,aptus
eft ci. Hirn 006 Vi)«la$/ .^axon. (EklOft/ geftus,
riabitu« , decor , aptuudo. Unde vetw vocabu-
lum : Qlntlacty »t>*« 21n(IÜJ / vuUus, facic$ ©e*
|,1 ij et um Ate itier comm ifluta , i/ne madmodumfaxo~
nun out lapidum , {ommijfure & junüura funt , ui-
Jf?«r j'uturarum in veße. Porti ®cla§ r/? fobolcs,
(9 poftemas. Skdkvmu: bae i^ienendielaf *
^mnienlaijt / apum pu.litics. CSflPp *t ttm rr-
n4(ortoH<<t>ciiirrcxcrcmcnrum cervorurrr-, fi^ali-
arum f eraram. Hinc Den £irfd) an feiner brt
Unb(9el6$ ft»Üren/<«viveitigia, Ö'fimosdiju-
dicarc.
SMo^V / definerc, celfarc, defiliere , remitiere , fu-
perifdere, pofthabcrc. 35 Ulli JinaiC ilbl 'liCU/
valcdtccre armi« , relinqvete bellum. QJpU
©prflen abla§en / abjicere , deponere curas.
*3oni \Etubiren ablafen / divormim cum MuHi
facerc , repudium mitterc bomt artibus. SSom
aBeilien Ablagen / cohibere, ftipprimere lacry-
mas. Den fcßcin ablasen / »inum clutnarc,
trantvafare. 8lb<ielapeneT QBcin / vinum difFu-
fum. ?lblrtfj'0£r indulgentianoxarumaPon-
tifice concefla. «BplIFommcncr 31blO§/ indul-
gentta ptena. (^tiflfjanb juni v Jlh1a#/ ftario pia-
cularii. ©aperabla^/ obturamentnm ftagni,
emiiTarium. Sibla§linq / ceflatio, praeter hu ü\o,
cnii.lio», it. cransvafatio ,elutriatio.
'HnlafjeW ordiri, aggredi, fpem pr« fc ferre. (^icl)
in einer jfanjr reol anlagen / progrefTum facerc
in arte« optimecollocarefrudiumfuum indifei-
plinl ahqti. <£inen nbel anlagen / afpen ü$ aii-
qvem
1075 &*
qvcm appcllarc, accrbis verbi« alloqvi. ^}lT
flnlnpcn/ autorem ficn, vel eflcalicui , prolc-
Ctxxc, incitarc, adducere aliqvem. üBeranlaper/
&er/ auöor, fax, tuba. Q5f ranlaßuttj / sie
Occifio anfa . fcncftra , Opportunität. Dumta
rtum $ln!ap. £r bat 1 0 tu ht'erju ^titlaf «ie ivcn/
caufam dcd;c, prxbuit, locutn apcruicad hanc
rem.
2lufln§en / aperire , patefacere , valcdiccre. £ie
%\\x auflajien / forei apertaf relinqvere. £me
3ccfcc au/fajjcii / fodinam deferere. ©n gebn
auflagen / feudum repudiare , renunciarc feudo.
tÄufla&iing / patefaftio. Sebnauflafuna, / aper-
tura , renunciacio feudi , rcfignatio , vel refu-
tatio,
Sinken / berautf > & bfnau$la§en / liberare , exfol-
verc.dimitccrc. £r i|l 9«nj ailigclapcH/ efFcra-
tu$, ditfolurus, feroeibus moribus eft , omnia
}>ro lubitu agn £ine n oii* ber ©efonanüf} laf»
en/vinculisaliavcmlcvare. SRail Will ibn nicl)t
ber \~tabt binaudaöen / interdtau. eft a
abitus ex urbc. <3»ci) mit feinen ©ebaufen ha - '
ÜUiljßcn/ animi fui fem um exprimere , fienten-
tiamiuam exponcre, aperire, dcclarare. 3)Ufi
ter auslasen /butyrum dccoqvcrc. 9iu$la<juna,/
fivt 4>crau;.taKiiiu^ / DiC/cmiflio, liberauo,di-
roiffio. SCaud^onelap 0er/ infumibulum , fpt-
ramenmm.
53ep & barbrola§en / colerare , (ufFcrre. SBenn id>
ben meiner grerbeit geladen werbe/ modo jura
4 pnvilcgu mca farta recta mihi conferventur.
(Er fan nicht beo feinem Cime arfa$eu werben/
muncre hoc funsi ultcnui neqvit, cx ftatudi«
moTcbirur. 3<b will ci barbcolaf en / ftaefen.
tcniia , vulgi t in fiäiu q-v6 relmqvam. Sßeölt$§lid)/
a.-.u per modumconnivenux, colcrabiiitcr, to-
leranter.
QurebUäcn / tranfitum dare , eoncedere alieui.
2>n geinb burd) ba$ £anb Ia§en/ crammitrere {
hortem per regionem. £)atf fyapiv lrt|jt bic£in»
tt burd) / Charta perfluit. transmirtit I ireras. £r
ifi bind) bie Sßadje aelajjen mori»« / via illi pa-
ruit per exeubias. &urcbldjiuu<) / tranfitut,
traniitio.
2)rauf * £rau§enla§rn / excludere. £)rnbrrlaf<
fen/ copiam aiicujua rei faeeix. £r unberlajicn /
pro mioori prrriodare.
<Eirtl<jpen/intromittere, inrroducere. (Einen in*
j£)JU$ lupen/ accipere fedibus, aliqvem in Hö-
rnum admitterc. SKan bat ben Surften mebt
2a J076
einladen WPÜen/ pnaeeps aditu prohibitus eft,
clauUs habuerunt porta. principi. (£infa jjuno/
admiilio inrroitus, adirut, patefaftio domua.
Dkitur et tarn t)(niinla$itl/ immUUre.
£ll rldjjiu, & erla§eil/ dimittere, veniam dare. ü 1 /
nen feiner £ien|teerla&en/ officio ai«qvem deji-
cere, removere, muncre aliqvem liberarc. (£f»
laf UlUJ/miflio, dimulio, venia. ۟ni)er lopuna/
rcmiUio peccarorum.
ÖPrtlapen/ U fire rßqvei SCrlaff e«/ veniam abeun-
didarc. föneniu berööte for tloßen/ bona ve-
nii aliqvem dimittere. <£r Ift / alsfeill V^ebelm/
fortgela^en WOrbeil/ ignominiamiiluscfr. Di-
atur tti*m binweahifjen. hinweg» five ^ortlaji
funa/ijUTo^iCrlaf^urtej' 1 lccntia dtteedendi.
gfir./ixe25oiIj§en/ad mitten aliqvem, copiam al-
loqvcndi dare , aditum , acccHum eoncedere*
€r bat nldjt Finnen ooraelapen werben / aditus
ci claufuseft, denegata eft ei auditio, vulgh: mJ
«lidientüun pervtnire non potuit. Rftr« five ^QOV
Innung/ admifto, acccflus, congreflus, vulgbäU'
dientiä.
<£)erh§cn/ loco cedere, admitterc aliqvem in lo-
cum. mieb ber/ fecede, conccdc mihi lo-
cum. jF)inlil§emW. prvp'erfl,jed ¬*i, linqve-
re, permittere. 3d) will ibmbai^Jferb brfilU
billlilßen/ habebit eq vum pro hoc pretio.
^ernieber'&berunberlafen/ fubmitrercre, humi.
lcm,dcmi(Tum, abjeäum efle. (£r fciit fiel) febc
berunber>/iw berniebergela§en/ omnia demit-
fitlime cgit, I'ubjcft iflime geflif. J^emiebet' five
J^erunbcrlafung / humilitas , demiulo , lub-
miflio.
8o*la§en / U qvod S&nt< e^ierlafjcti. (Einen an*
ber jbitnftbaxUit lo^lapen / fervimee liberarc,
enperc aliqvem e fcrvitiig gravioribus. 2ßft
Kißling / hberatio. £ügla^er / liberator , patro-
nus.
ÜJiiflnfen/ fecum ducerc, comirem fibi aliqvem
adjungerc. X>cr ftfater Will und) nidjt tnittaf«
feit/ prohibet pater, ne unä eam , vel itcr faciam,
iui itincris (Im. ^Xd) will ihm ben (iräftel
Dlitbem Vferbe layen/ epnippiumuna cumeqvo
ci uadam.
D?acbld§ en/ intcrmirtere, ceflarc, abflinere , Tuper-
federe , it. remitiere, indulgere, ignofeerc. St
U§t nid)f nad> mid) >uptaaen/ oggannirenon
cciTac ^ie^mfen naeb!a§en/ ufurai remiccc
re. (Fr l&ft ihm nber bie tOeafe viel Rad) / ni.
mium obfeqvwur , miri in cum eil indulgencia.
1077 &
; [Raehlafnng / *it/ c#öe*Sftn(hla§ / rcmiftlo,
^ pcrmitüü , laxamcntum , laxatio, facilita», it.
ceflatio, neglcOu«. $ep für i liehen vracf)?« if(
Die 3<ad)( ifcung eine^ehanbc/ qvasrcnd* defe-
tigario turpit eft , cum id, qtod qvaerirur, fit
pulcherrirnum»
3? leberlafanv id.f<r) tß, $W r)crnwC»erl4(S<n7 fub-
mittcre, demittere fe. niebcrlfljfen ttiam
ßgnificat rccumbcrc, q*ierem capere. (^id) an
einem Ott hm ttcf> nicbcrlaf cji / federn alicabl
fibiparare, domicilium collocarc. £>ie^3lMel
lapen fidj ailtfbcr £nft nttbCt / aves labuntur per
acra. ?a§en fid) auf Me S&cume nieDer / arbori-
bus inlldent. fltieberlajjuiig / £r*ttr fubm \(i : .o -
nem Ö? humilitaterrii ttiam rcqvicm , domici»
lium, habitationem mW..
tlberlafen/ iradcre,committere, transferabere, in
manus dar& >h n>ifl ibm Die ganje <Saebe über
la§cn/ tu tum caufamejus fidei concredam. £i<
sjKutf er bat Ibren 5f intern nieht* überladen / fh*
t)tnberla§en / ex maternä hatreditate Itbcris
omninö nihil obvenit, bona nulla nurer libem
rcliqvit. Uberlafling / clatio, traditio , deman-
datio, delcgario, oblatio. Aliud tß nbriojaöen/
aiiqyid refidoi reiinqv crc. fa - ; ii Ln nj.icla Kctic
aufbeben'/ reliqyia» colligere.
S5crla§f n / relinawere , derelinqvere , deferere, de-
Altuere. Siel ©elt utib ©not »erlafjes / multa
bona rcli nq vere. £) as Siebet bat il;n »erlajjen/
decettlt febril ab eo . febri relevarus eft. (£inen
armen SEenfehen verlafen/ mifcrö deefle. 95er-
la (jene ©üfet/ bona dercliäa. (Berlafiunq / de-
. Ititucio, dercli&io, proditio. 95cila|cnfci>aft/
kereditas , bona hereditaria. Jkrlajjeil ttiam
ufurpatur pro co n venire , paeifei. (ff ift alfo nn>
Der U1l$ Verlanen / fic inter nos convenit, ira
transegimus m v iccm. ^d) habe ee alfo jn -Oaufe
Verlanen/ haecita-meis fignifieavi. Söerlap/ oer/
conventum • confcntio-, pa£tio- Porroßonat
€idj*erla§en/ fiderc,confidere. 3d)Wm&<
mieJ) Drauf / fidei plurimümhuic rei nabeo. 3d)
verlaf e mieb. einig unb allein auf bi(& / in te mihi
omnis fpeseft.
Utlbeilajcn / abftinere , intermittere , conqviefce«
re , aliqvid mifl~um ficere. roifl minmebro
DieSlrbcit IHlDeiiafcn/ fuperfcdcbo jam labore
ifto , ab inftituto hoc abftincbo: Ultbcrla (hing/
inrermiflio , prxtermiäio ,,omiiIio.
Striaen/ Üqvefacerc,refolverc , diffundere. Dad
&i \tx\m Hd) Dureh bie 2ß4rrae / glacies calocc
ta 1078
• HqvefaÄaHirlunditiir^ £rj jerfasen / fundere
metalfum. 3 tl lapuni / fufio , fu(ura , vuhl .'t-
qvff&lo. 3erla§Clie^3^^ Hqvamen.
3licl apen / pernmecre ,.concedcrc , tndulgcre. (St
rcirD es mmmermebr juela^cn/ nullo pa^6 con.
rentier, ^cuubalt < 11 icl) roevbe gern juclaf«
fen / per nie ho t licet , non ero tibi impedimen«
tö 3uc!ajiun() / conceffus, permiflus , ubera po-
ccirai, obleqviurn , gratituauo. ^ueral^Hd)/
aAjt l&advrii. frctui» nixus , confims , & : fidc n-
tcr.conftdcntcr.plcnä cum fiducia. €ifl JUe»
ra'Iäplidjcr ^reUIlD / amicus certui , firmus , DB
nemo amicior vcl conjunclior cft.
3toifd)en .fivr Darjn)ifd)enlaB<n / intermittere » in-
cerponere , intcrfcxcrc. £D?an mu§ if)ii nid^t
batiWifdjcnlajcn/ cum U* non eft committen-
dus. inen itoifeben Xür uub Clugel (teefeu laf»
feri / intra durum taxumqvc Aantcm dcrclin-
qvere.
fiatfd)/ (atfcftcn/gclotfctiet/ moiüi»,
pedecentim ingredi, nimiüm in alteram partem
pede varicari , pr.-cvan»:Ari , untu). (trirarc. £«)t»
\Ö)i\\rtiam cß difloluturn efie in habuudr mori-
bus. <rr latfd)t alfo Dabin / difloluto eft am-
- m6, 2< ilat|'d)cn / talipedando; calccos dcic-
rerc.
£atfdjer / t>Ct / loriper, tarde incedens , atu , tali-
pedans , Ar ibati 1 la. Dünnt vulgb JUtfdvttll*
Cbd/ qvi tarnen propne tß : homa negligrnt , dißolu-
tu , iucultut. «ine r\U|"dje / rß feemina fpurca,
ignava , fatida» olida. pailis cruubus, vcftimcn-
tulaccnscvcrepidara, ßvt fandaligerula. Std
jatfd)e / t>it / ttiam adftrigmentum HS penicula-
mentum eß, yvod vtr ttrr am trahitur. InAt : (£ifl
Säubert/ Der fca liehen an 8»« Ben hat / columbus
plumipcs-
ifat|'d)Ung/DtC/gradu»formicinu9,tardui,plum*
beu«, tcttudiocus U. diflolutio, negligentia*
indiligentia, accdia,fcgnititt.
Jatfd)»d)t/M". &adv. proferpens, negligens , di$-
lülmus, tarJus. in eis, ol'citans, tncultus , £f?: dis-
fol ute , i nd i I igen ter , feg n 1 ter , ofe i tan t c r .
Sau /lauer/ laueffee/ «4 tepidus, te pe -
{actus , non adeö calidus. Notmunqvam ttiam
frigidut > horridulut, frigidülusrxpumlur, (vj,
ncnlaugrilfen/ frigide ahqvem falutare. (EitlC
laue£iebe/ amorfegnis, tepidus , fribufculum.
(£ in lauer 5lnFI»iqer/ frigidus aceufator. (finf
Uue 3tCb</ oratio frigida. ?aue^ 9Ba§er/ aqva
eepida.
io79
2a
1080
tepida. £ailc21nDac&f/ dcvotio frigidior, fri-
gefccnt.
fdtlflt/ tepere, repefcere, tepidarc, tcpefäccre.
ÜÖajfer lauet / frigidula cd.
£«3111 |fcif / Die/ repor, calor reroiffiii , exiguut,
initmm caloru, rcpidicas. ©ie fclUÜjFett DfV
amofitdccünatio.
2aaiq / fcaulicf) t * 2aulid>t / *d). & A.iverb. tepora-
tu« | cepefaftut , tepidulus , frigidulus. (fr gebet
latllcd^t llltt mir um / multum immtnuit de cor» -
fvetudine aatiqva, amor ejut erga me Claudi-
cat.
£auer/Der/lora, acinaccum , liqvor rx uvarum
füllte ulis , &*cinis , poß mußum , effusi aqvi exvra-
ftu, dicitur rtum vitium fecundartum , rß&hzUW
Jvia plerumqy ctrcafomactm, >a>o inctüis Jrrvatur.
Inn ai\. gaiiridjt/ lor* faporem ref crens.
ÜOUb / DOS/ plur. car. front, com« arborum.
Oh im taub / &ont viridis. ©litt 8a ub / fron-
dci aridae. SUnU'fti Ott V ~ 11 b / frondes ftriftas.
Söfinlaub/ p*mp\nuM, ßriiumvitiginrum. ©a$
SBemlaub bmfeen/ vues pampinare, (Efprnlaub/
frons populnea. (£r gittert ■ ivu int (Sfpenlaub/
totö peftore tremir , membra ejus vibranc.
(£id)cnlaub / frondrt qvern*. §aQcnt> Saub/
foliacaduca. Jftrfcblaub/fbliaccrafi. fcin&en
m laub cilue. £erberlaub/laurea, folia laurina.
MHaub/ f rondet nueeas. QSeibenlailb/ fa-
Iignar. £aub m fcer $arte/ familia viridium,
A»w taubromcj / /Uubobernwnn / &aubnn<
Derrrunn / &aobKbn / &aubMu« / rrx , rußi-
cantu fivt Ugatw , •vaj'aütu t five clieni , dteat , .ii.;>
/rvr foi 0 viridium. gaub gctimmen / frondere,
frondefeerc.
Sauben/ * 2lblfluBftt / defrondare , pampinare.
©ie »ißt infföcf e flblaubeu / vitem pampinit fpo-
liare. SBciimc f nt fivr belauben / ftringere fron-
des. Sfd ote ignimc finb belaubet rß; arboret
frondibut veftitaefunt.
fflUbeVDte / umbraculum , pergula, complu-
vium 1 dicitur rtiam cCUbtV tabernaculum , qvod
vlim itbt * ?fbcit pronunciatum eft: hinc nomma
et vitatum , oppidorum & virorutn , 2Jflt»t'riM<beit/
fgielcben / »enDelebcn Teutleben / Wülfte
leben k. Vtnit rtiam k JUoDe: JD.vj Zaubttt
t)ft t un fe|l /ßenopegi*.
2 >iubid)t/ * belaubet / S^air. frondofut, fron-
dibus.comis, fotitS luxuriam. £aubid)f er Dxt/ 1
locus umbrpfut, nemorgfut, ncmorali», arbori- :
but confitut. 2aubid)tc $itjme / arboret troo-
defeenret. glaubet fetm / vircre, frondere.
frondefeere. ?U3ie&er6eliui bet »eröen/ te?uc-
feetc, reflorercrcrlorcil-ere.
£ailb/ iüubttl /ßdcompofttä: erlauben / &
20erlaubeil/>'yw>ffio/7i funt , concedere , pcrmit*
cere., indulgcre , poceftatem , facultacern dare,
faecre, copiam rei facienda; largiri, fuppeduare.
(Erlauben/ & ^erlauben/ tß etiam : vcniam dare,
tpnd&inßtcit beurlauben dicitur , mc vibtüj rß
exauftorarc mihtem, exercicum dimiteere, (a-
examenrö abfolvcre. -Benn mir* ©Ott erlau»
ben wollte ' Ii qv is mihi Dtut potefracem , opuo-
nemqvefaciat. 3d> bitte/ erlaube mirtf/Iargire
hoc meas in tc obfervanciat. vl": ; ift mir erfau«
6et / «oncedum eft , potcltat mihi hoc faciendi
permiflä eft. ^idjt erlauben / nuJlo pact6 con-
?encire,arbieriumalicui adimere. wenne^er»
laubt Xohx<l Ci fas cHcc, atqvc per leget licerec.
i'auber/ üfmtlius Urlauber/ five 25er lauber / ©er/
€r(aubexinn/ f™ Setlauberinn / x>u/ mat & fb>
mmaconrcncicnt, conccdcns , approbans, lau-
dans, vcniam dans, conuivens.
£aub / ©et / er ifaube / tue / .faxen. Äobbc/ »nie
volunt, qvod Aob/ lata, drßrniat, venia, concet-
fio, permiHlo , confenfut , äffen Tut , approbacio .
Diciturrtiam Wc€rlaubHU§/ potefras, copia, fa-
culrat, ti. commeatut. Um (frlaubnöj mobm
guretfen bitten / commeatum peterc. $3cnn
nur mit Deiner <£rlaubnäf; aefebeben fdnne/moiiö
cum bonl veniätuäfuc. 2bie €rlaubnu§ ba/lu/
data eft tibi liberras boc faciendi. Urlaub pro-
prie rß miflio, ^exauetorano milirum , dtinde
qvaehbec venia. 5Rif Urlaub / frve ©erlaub JU>
reDeil / pace tuidiftum velim , bona venia dixe-
rim, fit honor auribut. J^inber Der Jfir Urlaub
nehmen/ intalutarö hofpitc abire.
^rlaubung/ Die / id. rfl qvod *tzlaubnkß / tibetz
poteftat , pcrmiftiit, concefliit. ^d) habe feine
vErlailbunä / poteftas mihi ademta eft, parüm
mihi licet nie in re,poteftareprivatusfum. SO^tt
■^e^ennannt' vf rl.mbima conceflu omnium.
(Jllaublid) / a./j.y'^'".pcrmitrendut, concculvut,
concedendat. <gi ijt in Pied>ten ni(bt erlaub«
lieb / j" re conccflum non eft. €rlaubli(f> fün&i*
aetl impune peccare.
^ (lUd) / bet / plur. C4r. porrus, porrum , </»ritor
ttiäm nonnunavam 8od) / ut 5fnoblo<$/ allium.
(Prüfer ^fnol>Iüd) / allium puaiemn, Ulpicura.
1081
CLÖa^crfncblcct) / fcordium. Brettln ud)/ por
mm capiutum. förafclaud) / frve vrebnitt
Kl tief)- fchasnoprafum , porrum fcäivum, fcdtilc.
Hinc adj. £auO)id)t/ porraceus. ^aild^ic^rcr Oc
f lld)/ odor, hali tus porraccus.
Sauf / Saufen / s*»*. Sopcn / i* Ujfc/
Du leufett/ er leuft / wir laufen k. ifS) lief id) 16ffe/
fldaufen/* JCtojfCI/ «urrcre, au (um inüre, fufci-
pere , capettere , tt. fugere , fugam capere. 3 n
Die SBette laufen / /»w^artaufen/ curfu conten-
dete, cerrarc , fpatium decurrere. Saufen ftiam
in Krtimalibut pro pruriru Venereö acciyitur : ©er
J£)nitb leuft / caniscatulit. Sailfrtl e Harn olm er-
rare , vagari , £$f pro derelicto effe exponebatur,
undt vrtiu vocab. 9Rulife / i. r. vacans , frve derc-
' lictwn, fStrAlt(fvui vel aliud animal in fylvif cur-
rt«>, cufwdominui ig/tot ab alttr ,'ateu AI (igiflro fo-
rtfix er dtbaty rfti idertttivodVAS gfeaul/ mulus,
lief/ &ridtculi NuUi fAfolg «" xponitur.
laufer / /iw Se nfer/ t>er/ curfor . ö 1 Scuferinny Dfe/
facmina currens, curfans. Saufer Der 3Rult7 fa-
laris fuperior. Sanfcr CllU'y SKcibfleinÜ
Der 9J»alcr/ pigmentarH tri tus, coticula. Seu*
ftr im (^<J)ad)jptel / curfor lammcularius. Sic
et. im dicitur «in $?eufer / flv» alias SafcO/ emiflä-
lius , cclcr a pedibus. lt. Seufcr 'j» camclus dro-
mas, rfätw ^romcOAT avpeüatur. f^nlCIlfcr/
*agabundus, er ro. (gffyieUer £»iufcr / hemero-
dromus.
Sauf/ Der/ p/. Senfe/ curfus, curfura, fuga : Dicitur
etiam X>A» Saufen / GfOie Häufung / curfitatio , &
in beßüt carultcio. (Einem am Saufe binberu/
cur furo ah cujus im pemre, tardarc, prascludcrc,
rc vocarc a curfu. Dal £illlf UpUlu UUjUt / ton-
fiecre curfum. £en Sauf Änberu / curfum con-
v i rrere, commu rare, dcflcftcrc de curfu. CO? an
mn§ Der CaoV ihren Sauf la&en / flatus cauf*
i crendus cft. Die <J> lauett n ba beu ihren eigenen
Sauf / planet» circulum fuum permetiuncur.
per.igraru. tfein wiftx Saufen ifi / als uad)
•SeltC/ fummus labor eft duitiarum.
?53u<fcfculauf/ tubus. SJotenlauf/ curfus tabella-
11 oi um. (Ebrenlauf/progreflus honoris» ©e>
ricf)ffllanf/ procefTus, rtylus curi*. ^abislauf/
curfus annuu*. 3r:l. lUf / aberratio* ^uaenD
lauf/ rempus juvent*, anni ju v ent uns. £ailbf »
lauf / curfus incrcdibilis , vclooffimus , dicitur
etiam 23unberlanf / curfus admirabilis. n n n
lauf / ciamcj, Hadiun aiuum, (flcjclopasdiiu
2a
1082
Safterlanf/ impetus, pnecipiutioad/I't/r in vitia.
SeueUSlauf/ curriculum vicac. Sobetflailf/ certa-
men laudis. ?>Ti CMU'Vl l itf / cuxfura viOrix.
SDiiMiMlauf/ circumvcrtio lun*. spjulenlaufV
braclca molaris. SOJÜnilanf / valor monecae.
:\cebt5!aiif/ confvetudo judicialts, accclerario
litis. Sonnenlauf / circuirui iolit, Du>plauf/
fivt tpferDtauf / ftadium. <Bf atelauf / rat 10 fla-
tus. £ r r tfficlt Sauf / curfus rcr um. &BolFeru
lauf/ nubium motus, volar us. ^ai Ciilauf/ tem-
poris curfus , fpatium , iivtervallum y occailo » fc-
ries« craclus, conditio.
Seufiein / tos/ dim. curriculum. SeufTrin im
aen maeben/ modulos ttangere, concidere. ?lb*
teildein/ peripfema, fegraentum. 5ic etiam SeU-
ferleln/ dicitur ras futile, Titrum mutilum t qvod
in nicr.su iifti neqvit.
Üeilfte/ plur. mtnu tont, fors, (latus, conditio , feries,
facics rerum. & gibt aniefjo feljame Senffe/
mirx jam exoriunrur viecs , fru Ttcitlitudines sc»
tum. ©efcbrcinDeHeufre/ tempora periculof.i.
3n aegennjorfiaeu fd)ipeeren ^etrfren/ in alceros5
hocfcculö.indclira bäc mundi fenecH. Seuffe
vertatorikus apptllantur pedes ferarum. -Q>irfcf>*
leuffe / pedes cervini. J^afenhrnfte/ Icporini.
Jf)inMeuften planla& radix rß , dtHa cicbotinm-
eieborca , folfcqvium , intybus. \
Seufi0/ SeuftiO-/ * Settflfd) / adj. &ad-v.propr. cur-
foriu»,curri<ulo,Ö'curllm > cdcr,<elcnpc» g5"
celeriter . agil is , agitabilis , Ö> agilitcr. Std t£>
Seufia tft caculieni , pruricas. ^Bcitleuf«
tüj / adj. copiofus , largus , amplus. SBeitleuf«
tivjev Jf?antel / caufa pcrplcxa , difficilis. SBeif;
leuftfge ^raae / qvasfrio täte patens, diffufa, pro-
Uxa. 2&eitleufriae£ .f)aui» / domus multiplex.
Oßeitleuftie] reDen/ copiose, diffuse, terbose
dißerrrc , longjus provchi oratione» multum
tflein aliqvarecxplicanda .^»isrch ?u - tcu n?irö
bie 3unge lenzer / cxercicatiodiccndi lingvam
acuic. « d) e t iva ? leuftia m .". dje n / Tibi aliqv id
familiäre facerc. & id Der 9iff4)fcn leufig / ex-
crcitatifiimus eft in jure , in caufls forenfibus
verfätiflimus cft.
Ablaufen/ * £inabfaufen/ decurrere, defluere. <&f
teuft Oben Vom S(blD§eberab/ fumma decurric
ab arce > hinc Ablauf / D«e / decurfus. Der Slb«
lauf De V Reiten/ Dcf £8af?er6/ decurfus tenYporit,
aqvarum. Sed Ablaufen etiam eß : aufugere,
tersa dare. (fr ift oom Regiment abgelaufen/
dcfcjioj; uajufuga c&, dilapfus eil a fignii, Por-
io83
2a
£a
»i s 2lMaMfcn tß fucccdcre , cxitam habere SDic
t|1 Die £adje abqelaufen / qvalcm finem fortitum
eil hoc negotium } XXT {IMaUf eine* &ina,e$/
exitut, finii, cataftrophe, egrcffui.
ftlllanfcR/ accurrere,incurfare,afflucre,appropin-
qvarc curfu. T>,lf 2ßafer Icilft an / aqvac cu'
mefeunt , confl uunt , ftagnant . redundant, ©u*
$e mDe laufen an/ hoftisurbem oppuguac, inta
die, adorirur , impreflionem tundit. Anlauf
Der/ irnpetus , infulcus , oppugaatio , tmpugna-
cio. er turtnanlauf / imprc£o , aflultus, ineur-
fui. Cinem.um £ulfe anlaufen / auxilium ali-
cujus implorarc , przlidium poßuLuc, adju-
mentum cxtorqvcrc. • ©er SRann bat ti<\}[n>
laufen^ / bic vir fubindc appcllaciir, expeueur,
in auxilium vocatur. VIT Sf C Übel anqelßffeil/ non
xefpondie fortuna opratis cju«, iafcliciterret ci
fucccfllt. SlnetnanDer laufen / mutud coneurfu
coUidcrc fc.
91 1: flauten/ £eriuf> £inauflaufen/afcendcrc curAi,
it. tumere , mflari. (£* ifi ihm eine 5kule aufa,e«
laufen/ curii imumuir ruberculö. 5luflailfuna./
öii/ mber , rumor, £)cn 9?erq hinauflaufeu/
collem ccleritcr confeendere. Jfauf berauf / a-
feende fubitö. Qlllflauf /t>(r/r/7 feditio.turb*,
# tumultu«. vTinen 91nflauf machen / turba» fa-
cere, commoverc, concitarc, conflare feditio-
ncm. Vre laufen UnfffffU auf/ fumtus augen-
cur.crcfcunr.
tluslaufen / excurrcre , effluere , it. tyttüi' WM
laufen /curfu ad hanepartem exirc, indc curfu
exue. ©er^t'Ra leilff auf urceusd Ruit . ri-
ma» agit. JDicetunDcifr np<fo nie&t au<$clau-
feil/ nondum finita efthora. ©a* Qlu$lailfcn/
cxcurfus.cffluenua. ^USletlfig/ largifloui. QJue
laufen Der^olDaten/ c*curfiomilitum. v 5lus
lauf bti 9Ba§cr^/ emiffarium , cluvie«. 3Jus>
laufen Dc$ 3lu(kS in* SJJccr/ ortium fluminis.
oftiaria. telcufcr/cxcurfor. ©er SDfrfcqer ift
na<S) 95iff) Angelaufen / Ianioprofeerus elf cm«
cum pecora. CDJan fan nicfel autfDer ÜBcft lau-
fen / oportet , uc cum mundo , qvoad derur , vi-
vamm. JDIe jfub ifl au* Dem £rall beraube-
lanfen / *acca anfügte h ftabulo. öüp trifll? Du
binaujlaufen/ q»orfum tendn? 3um $orc. fn*
über ate SEerqe hinauslaufen / folum rarere,
pedibus falurem qvacrere, proripere fefe foras
§lll£lcuff Der Jammer / dkuntur fruetus , qvi de-
duOis unpenfi* , nad) wrfehjafjeiicm Xalflut / cx
1084
ftrcaginibus Hallenfibui , 6aljpfanncn/ Domi-
noproprietatu debentur.
35elaufen/prcpr. u.$ ,<jvoJXinQ9\xtüm\auUw
circumcirca curfu cingere, circumcurrcre, or-
cumeurfarc, circumfluerc. &elaufung/ tit/
conflugc$. Sed belaufen lajjcu / fptciatm mist
admietcre feras ad coitum^maricarcanimalia«
äuttn: rß admuii« matican , gcfticntc
natura femma accipcre. lu ^elauflina tß ipfi
coiruianimalium.
jßeplaufen / ponc c«j mt. SBeolKrlaufen / comiur»,
a latcic , jivr ad latus currcre. ^cobtnlaufen/
prxcctBucrc , curfu antcvcrtcrc. Öicplcufig/
obitcr, intranfitu. Sxoleufer/ afleda, pedu-
feqvut.
Öarlaufen / uiq vc ad meum illam currcre. 2&a»
herlaufen / ä loc6 qv6dam accurrere. ©al;tn<
laufen / cb currcre. ©abinDerlaufrn/ ad pancra
poftenorem currere. ©avbeülaufen/ currendo
fefc parti alicui adjungere. Öantfttcnldllfcn/
curfu hincelabi , duitur rtuun Darjmifcbenlaufen/
inicreurrere .intercurfarc, curfando interflucre.
©arablaufeu; indc decuxrerc. ©aranlaufen/
appropinqvarc curfu. ©areinlaufcn/ 4 vtinlau»
fen/ curfu inirare. 3ni Jfraui einlaufen/ in «des
ineurrcre. ©arubfi lau ui / currendo fuper.
gradi.transcurrcre, qvodetiam tß ^)inüberlaui
fen. (fenm^cin^Dinaber nie (Bchliip laufen / in
arcem cranscurso opus cfr. ©ar&ber tOCgläU«
fen / fupctno curfu abire. ©ariulaufen / occur-
rcre. ©nrd>laufen/ percurrere , perflucre , per-
curlärc. £er£urehjauf M ©cmütel/percut-
fio, percarfacioammi. &md)\aufati*mtßoto-
fluvium alyi, dtarrheea. ©en 2)urd)lauf f>a<
ben/al um fluentem . folutam , laxam habere.
Entlaufen / currendo fefe fubducere, fugam capea-
ferc, clabi. (f 11 (lauf er / fcr. / fugirivus , defer-
tor. ^ntlaufung/ tti/ difiTugiua, defertio,
fuga.
(Jnfac^cnlaufen / curfu obviam proccdcrc» dküut
ttuim ^egenlaufeil / occurrcre, occurfarc. Vjrif »
M^ttufive ©ecjenlauf; Oer/ occurfus. <Sutin>cn>
laufen/ per accurfum difi'ringcre.
Verlaufen / currrendo a/Tcqvi , per curfum comp««
tem ficri , metapb. magno fudore & labore qvl.
dam re potiri. (ffnen ©ranb mit ©elt erlaii*
fen / pretio ordinemmercari. ©a^ 9??tir,Mfiu
h>irD ued) ein j^inD erlaufen/ruclla hec cx curfi.
but fuis randem honoris jacturam facicr. (£t>
nen reifen ©ieb / ertenfe ein v infenDer^«fd)er/
Ü) dum
io8$
1086
dum pyrum matunuc, decidic vcl in cacnum ;
prov. malum virum vt l mut mordexl. (f in lilfllCt
£unb crioift feinen £afen / cani« daudicans
nunqvam capict leporcm. <£rlaufung/acqvt-
fitio per induftri«im,/r.V plerumft in pialampartem
Mctipitur, Haut fit per arces reticas , rallacias *
•fnude» occupare.
Sc!) Iflnfen/jrwjnlnnffll/ aberrare in curfu. Sluf
Diqniall)OteTfebl<lfl«>fffn/ häc vice frultrafuit.
^tflaufen ihrer »irt berSugrob fehl/ multi de-
vi am, a rramirc rirrucis deflectunr. 2öer tum tu
in £ag hinein leuff / ber leuft gemeimaltcb fehl
imprudens qvi divagarur. extra calkm nun-
qvam non curilcabir. (JebU JU| U u j) / DiC/pa1a-
tto, hallucinatto, aberratio.
Scillaufen/ currendo pergerc. grifft fortlaufen/
pracapitare curfum , praepcopere, citarö curfu
pergere. per §ortlaufim ©rubiren/progres-
fus in fhidiii, profectus in liccrii.
gtlDdn» 5elb JUrfla Uten / rapid is paflibu» feiri per
campos 4 vicot.
©CMbC' five (i^leicfnuIflUfen / rectl vi! curfu pro-
gredi. <&leid)julaufen etiameß impudenter ali-
<]vcm appellare, conrenire, Jrtiadire aliqrcm
absqve impecrati venia. ($letd)für tlaufeu / eö
ipso momento gradumacccleracc
Jpr Mitlaufen/ in acdcj propriai currere, domum fc
ftinare. JfrtvfuV'five JpcrCOrlaufen / procurrc-
re. J£>erüprlauf / Oer / procurrei, procurßmo,
procurfio. J^erölUlaufcTl/difairrere, inmodum
circuli currere . per omnia compita gra0äri cur-
fu. Jßtnberlaufrn / infidioso curfu circumreni-
re. Jf)iitbcrbtnlaufen etUm eß currendo filiere.
Sinber ber 3d)ule binlaufcnr declinare fcholam.
!nbeiberUufen//jwj^jnCtcnnad)!aHfen / curfu
perfeqTi. J^inberwärt* five ftficfwä rtflaufen/
refluere, recurrere.
3nrinant>erlaufcil/ rauruo coneurfn mifeeri. ©te
tgae&en laufen wunberlid) ineinanber/ negotia
mirirtee confunduntur, commifeentur. ©a$
(gruWren leuft alles ineinanber / ftudialibcraüa
fibi invicem adhxrcnt, concatenata funt. 3 n '
IttO'rtsbiulflUfCtt/ interiüs curfum profeqti, in-
trinfecus flucre. SinFtfUUllaufrn / ad fini/ham
currere. luKiufci!/ currenti imperu diflblvere.
(i :r bat üd) gleidjwol mit ber fnaen losgelaufen/
hismeodaeiis tarnen crimine folutus cft.
COfif laufen / una currere. (Tmul flucre, confluere.
Mitläufer / aflecla , fociui de comet Tic. Sföll
teuinnclaufcn / iatertiuere, in medio currere.
I ^Bildläufen / tdem tjvod §ebllaufen / in curfu ab-
errare.
^ad^laufen/ retrigia alicuju« perfeqvi , profeqvi
ahqvem iriner ibus. «Rad) etwa* laufen / cur-
fum ad aliqvid dirigere, curfu aliqrtd petcre.
IRcbenlaufeu/ pranafei cumaliqto, Uteri alicu-
jusJiaxcrc 9caQ>Uufer tttt/feftator , feqvar.
aemulua. SRebenlaufer/fta:/ aflecla. aRicbcr«
laufen/ dcorfum currere. (£»nen bai uteber lau«
fea / accurrenti imperu dejicere» Jicunt etum
nbernbaufeu laufen.
Obeillaufen / in parte , qvac fumma cft, currere, fu-
perflucre. OlH'inbl.uiten de fupenori loco de-
currere. £)DCnaullaUfen / fupenüs cxcurtcrc,
rimas in fummö agerf. Obenbinlaufeu / per
partera fuperiorem curfuabire.
iQoerlaufen/ obJiq»c currere. €in £5?erla uf , cur«
fus obliqvu«. 9ied)^UtulaufeU / ad dextram
currere. iXuilbUHllaufen / currendo gjros du-
cerc.
v2rtd!)ielaufen/<urfum rcmperare,moderari curfui.
v t um b five <3eiftVtirtf laufen / prxtcrnucrc . ad
latus deflucre. ccbncll laufe« / cicatö curfu fc-
ftinarc, percurxerc.
Uberlaufeh / cfHuetc^rfu fuperare. Qa& Uber«
laufen/ transcuriui »crnuvKim. ©er 2»)pf leilft
Uber / olla cffcrvcfcit, de diffunditur. (£r t)üt
if>n rocit rocit übergelaufen / xnultis parafangii
antevertit cum. ^ineu über unb über laufen/
aliavem curfu vtolcnro dcjicerc. (fineil Über«
laufen eßttum aliqTem linc vcmä de impudcnrcr
aggredi, vel inviferc. Überläufer/ transfuga.
UbevbiHlaufen/ leviter fupcrcurreTC.rum qvibut cot-
veniunt : ^berbcrl.iufen / Überweg» dt Uberr>f r<
Weglaufen/ licet unumqvtAa, pro Ah>er-it*le frnfus
etum diverßtm aliavid firnificet. Sie dico : (£tnc
<&<bnft/ five$>i\ü) überlaufen/ miffefen über«
binlailfen / öbiteraipicere, leviterpcrcurrcrcli-
rerai , vel feriptorem. 2)a^ ißieriii über fnnen
5) Tt hergelaufen / ccrevida fuper barbam ejus
defluxit. 2rt> f«n ifl »i«)t über ihn weglaufen/
non poflum vim adkibcre tili.
Verlaufen / vroprie currendo dihbi. ©a52Ba§er
ijt oerlaufen/ aqva d.rfluxit, cfHuxit. Sed -7
Verlaufen / eß cranfire , prwrerirc , abire. X^iC
3eit ijt lange verlaufen/ jamdm prxrcrlapfum
cft tempus. 3nt »erlaufenen 3aor / annö ver-
tente. ©er iBerlauf einer Saejc / faftum , (ra-
tüs rei , fpecies facti. Port 0 Verlaufen/ rß auf u-
gcic, ctumpcrc. €in »erlaufener t^elm- trän».
iq 87 £a
fuga. Verlaufene &ingf/refrpra*rcucae. £cr
2P?arFf)Jt ficö vcrUmrVn / turi a vendouium*
cmciiiium immmuta cft , minus frcqvcnccsftint
cmtorcs.
UuilaufeJl/ curfu cingcre.circumcon-ere, in gyrtim
VC«j. UmlCUfcr / Der/ cireuor, circu»tor,va-
gator, palaror. lI'üi'Kf llQJflte inftica,
limbus pcriftroruariim ,. ;orr- njrnn lc.1i.
Umlauf ber?Ü?u!e / ycrffiuo 7<«*cinario mol*f
Umherlaufen / furfum dcor'iim cürfirare , cir-
cumeuriirarc, huc illuc irsnscnrrerc, vagari cui-
fu. ^ri|iJ)ieaiu:ii vrtiii)t Hmrjfroc!,iufcn/ to-
cum perrepeavu oppiUum. £>a$ Unil)erlrtUfeiW
ultro chroqve drcurllo. (£in Umbeilaufer / va-
g.ibunJus, erro, coneurfator.
Uuffvl, lüai / fubterfluetc , curfu infra pervenire.
(fmem fen £>e r t en unberlaufen / ttan^rcgladio.
(re leufrr-iel btffes mir unter / funt malamixta
bonis , Amt bona mixta malis. ÜnDerlaufunej/
t>lt/ tranfitio. Unbcrlullf/ Oft / intercurfus.
^Du- J>aut iftmic iBInt unDcrlauftn / cuti« ex iftu
& fangviniscollccVionelividacft.
5Ci'!l Ulfen / currendo impIcTC. ©crJcW; IfltJPlI
üdauftn/ pifcinaaqviplcnaeft. r/I
(auf/ abund.rnna, SJ^CuVirf r)akn/ abundarc
bonij&opibui. VimcinaubetLiifcn/ curfu fc
dirtipare. £ie <£l)eleutc fürt poiuitwn&er getau
ftn/ conju^um alter , altcrum deferuit. £)ic
tlrTneerftüPniiiunbrr gelaufen/ exercitus diffi-
f>atu$, dilapfus eft. Dicitur rtiam ronjauiUH'Jt-
auf<n / fc£rcgare fc per «tirfüm.
©Urlauffl/ * ffirlaufcn / prxcurrcrc, praeflucre,
MeUur ttum : fQomi & Vcrbinlaufen. ftortl
£jufOCran! abi , praccurrc ! Vor ■•M-f ftürlau«
fCT/OfC/ prxcurlor, prodromus, antecurfor.
SßorUufuUO, 'OlC/prÄcurfio.pr.iecurfus. Vor.
IfUlf / &«:/ «U4J Vorfd)U|j / muftum lixivium,
protropum. Vorlauf fo$ Qrantrroani/ *Uht
IPcrfpranej / aqva fpirituofior , fru primö cjci-
eni, fixt deftillans. Vorautflaufcn/ przcurfu
exirc. Voreinlaufeit / currendo primum Io-
cum inirare.
Sß?u^erlaiif(rn/ iierum^conrracurrere. (ffiieber J
ablaufen, lurfumdccurrcrc 2öieberaiilaufeH/
ircrum curfu mradere, reftagnarc revocare ad
carcercs. OSteberauf laufen t denuö per curfum
afccniere. S&teberbclaufeil / cottum itcrare, \
denuö circumfiuere.
S£f>ttiiufen/ bonoire curfu , fdicitcrevcnirc. X"ie
£ad)e leuft ml' res bene fucccdic. SßüUauf/
£<t 1088
•1 t«r' fucceflus profper. ÜieüCU'vU ru ü jl:
curfu iinidrb, infelici procedac. U^ellajjf 5><ty
fuccettui inLuftw. aüolab« «f llid..i»luufen/
3erl<iiifi"U/dif»:urrendoeYanefcc»e, curfueontere-
re , qvaflarc , cliderc. £r (j.if fieft jerlanfVn/ M
enebuaubet/excurruraanheficumducic. VI)
m»B nud; Den n.u ji u ierloafeh / it>ic ein
^>uni)/tocotdie&cur(ando, inilar canitvenati.
ci.dcratigor , ne/confumor. 3tfIaU|UUij/ OlC/
difperfio , diflipatio. 6ci}Ulf jeileuft I fcho-
lacxinanirur.
^lielailfen/accurrcrc , affluere.if.aceurrendo ope-
nrc. 1£t teuft if)in lU 5 |U / ornan illum fc ftan-
cur de colunt. 3ucluHf / 0«r / coneurfu», artiu-
xus. vir f)ot ciuenejetoaltiaen Suelauf/ magnus
ad cum tic coneurfus. ©fr 2ncf) bat Weber 3«i
HOd) Ablauf t ncqve influxura neqve crDuxum
hoc vivarium habet. X>üi OReCt ICUft ab IMÖ
ill / marc accedit & recedir.
3i!Mrunien/ 3u()aufeul>iufeu / in unum coneurre*
re , p-eganm currendo fefe unire , conüuere.
Z5.«s iü.nh.* letifcc iufamtnen / cera coliiqvcfcic
3u|<immcnlaufunq / coueurfut, confohdacio.
3ubimnieiilaufnna ber 3)?ildj/ coagulario UÄi»,
sutanuueulaufung bes Unjiart/coliu»ics,c«n-
nuger, confluent ia. Sunt sha ipumodi comto-
fit***, g. Ginem qleiehlaufen/ aeqrare curfum
alieujus. Ubcreinlaufen / uno & eodem modo
\ curxer& SHfiti < jururtlaufcn / rerrö currere, re-
Clire, wn^e D« »XÜcilauf / refluxui, recurfui.
3u»orJanfeu/ fuperare prarcurfu. Jöeftlmrfen/
curfu contendere, certare, fpacium decurrcre-
«»^ ©errlanf / curfio , r3T2Bemaufer/ curfor m
ftadio. ©runberbinhiufen / fubterfluere, Öe.
flippen / a Sdxon. Aopcn / fropr. virot curfu pe-
rcre, libidinari JibidiHclafci»irc, mares libidi-
noae confedari. Et binc dicitur :■ jne tUt&jC-
lupte J^>ure / Lupa , meritrix alicana , fcortum
difeuneacum. puppet! rti*m rfl incantarc , fafu-
nare; veid) Krluppen/ pudiciciam pubiieare,-
vulgare..
flippe/ t>te/ fcortum (älactffimum, caprxna, muhet
ardentiilimae libidinis. In forck flippe *ß canis
frxmina. In ie dtmm. tfiplcjn/ DOS / caniculo, Z J
fcortillum» meretricula.
Üuppcn.' Daa / mm*yerb. B'^äö ©cllippc/ falacirar,
fubatio, caiulitio, omnisqve res venerca . ut:
lajavf cofitrfflationti , ofatla impudica Ac grßtu lim
bidinofi. id ein ©eluppe in>ifcr)eö ir)uen / bo§
1
1089
Sa
Sa
ti vf nute nnb £r&anDc ift / »rpe difta eft,
qvam furtbunda mccr cos fit libido.
S*iPPid>f/ *4 & Adverb, libidmofus , tf übidinosr,
lafcivus,c5lafciYe. £upptd>t ftfpn / lafcivir« , fä-
laccm efle.
plur. malum, advcrfiui, res
tri is , v u! t us ic vcr im , fron 5 corrugata , U. mn-
dcntia, Ii vor, fimultas: B'prr Jr qvidem fLßUn
X'ox tndiferens tß , ac foilrmfoTti.natnq. utramtL fi-
gnat , it. fiatum & condiiianrm humanem. Bete.
JLuy m r/? obliqvit , trtruvnfu tiuiti , lufciofut.
Verum hoc noßrum SdllR r/r ht/mt vccut. Htrulcrum
in D n Mtu Aiekeiburgenfi , Sa UM/ fr/?r L«. <*V ^nrf.
«tri?/. /(A. f >. üi iron. r xp/. p. m. 7M . t/f i 1 -jv 1 |
t>ap.- j 1 mum* Uli rcufce Saun : Ted libcranoi ab
IO9O
omat auio. Undt: €r i|t icBt mehr in gutem
laUR/ jam non dt hilari«. %u rechten Saun
f(t)n/ efle fronte exporrc&ä, cutis laxacuni die,
in gaudio verfari.
Saunen Mtiavt SLunen / torvum videre, inftdian-
tibus oculis intucri , oculis limis afpiccrc, it.
averfo, luiqvoammo efle, animum malcvolum
vultu prodere, fimultatem gercre, inimicitias
tacitas habere, ^tr launt er fo namifd) unDer
t>cr <r nvu bcrVPf i qvam retortis verberat ocu-
lis libi obnot. Qlufiaiinrn/ hirqvis intucri) (%.
acltlaURCIt/ contra obliovare oculos. Jf)i it tint»
DtrlaUJICII / factem oculis infidiofamoftcndere.
SftteDerlaunen/ oculos terra fixos tenerc.
ßdUiUT / t>cr / trux vultu, torvus facic , infidiator.
homoobfcuriis, occultus, tcclus, minimcqvc
apertus, Vctcrator.
fciiini|d) / &frf<p>aitiuj Sruuifd) / ad). &adv. limic
oculis, torvua , &torvc, it. malcvolus, infenfus,
infeftus, iracundus.B': odiose, infense, infefie,
hoftilitcr. (£iHeu leiinifd} nnfehen/ transversum
intaeri, obliqve afpice\e. fceiinia, auUmtß tri-
ftis, a malis vcxaius.macftus, o •' trifte, maefte.
(S(f)launetl / iß ab fcor Immert / cum indiffe-
renter pomtur, & {ijnfictt : (ucccderc , acci-
«lere , cadere. iBit* fd)(aunt ti ? qvomodo
ttsecedunt res tu« ? Numvales* (£$ fd)!autir ja
nod) fi) babiR / mcdiocri fortunä utor. Vii. injr.
in ©cfclflgen.
£auc / laufen / gelauert / *******
qvem , infidiarj alicui> fallaciam intendere , pia-
gas rexere. lt. fpeculari .explorare. Startende
ic , advertere . aucupari. i£v fi i> £ Da iinD (a m er
commoratur illic & fumma oninia vigilantii I
notat. 2ßai baft cu bicr tulaurrn ? Qvosnam
hic aditus tentas ? ^|(hc/ iric Der <Sd>eTm kUi
Ttti vidcnTccleilns, utaueupacur.
Saurer / Der / infidiator , fpcculacor , v 1 Tor , explo-
rator. i ii tei l ü 11 Mc,- fpcculatrix, famina
ciniüU , cuftos ,obicrvans,ob(Idcns. <£in(Er|i
laiirer / corycxus vafcrrimu«. DtetturrtUm ein
^odv.nfleV proditor.
Sauren / Da»/ nom. » t. & ^tc Sauruog / fpecuta,
tpeculatus, inHdia$, obfervatio S^noisnunftuni
exeubiae. ©a? Sauren vor Den £üren ift nidjt
cf>rltd>/ non eft honeftum prae fonbus exeubarc
gfltiruna, auf Da^ QöllD / venatorum infidias.
Saurife^ / & Sauerhaft/ *d\. *dv. fpccuiatorius,
rpccularis,iniKÜofus,obrcrvabilis , inCdio-
sc , occulte, occultatc, clandcirinö, clanculö,
clanculüni. (Ettta S laurifd) rubu / clam omnet
aliqvid facere , veftigare. Siiurifd;c ^dd;fd;lei'
d;un^ / inicaario aftuta. Suuiifd) mir einem
bültDeht /aliqvcminfidiosc (radiäre. 2a\l(t\)t\tC
Steuber / lacroncs abfconditi , latentes.
91b!auren/ aueupare aliqvid ex infidiis. (Er bdf
allen ^ueaantj ^br.cfaura / omnes aditus explo-
rarit. Clblaurer/ D«r/ recefl'uum fpcculacor.
Slblauruna / Die / perluft ratio locorum occulta.
SJllflaurfU/ * 5<5fl.llJrcn / tendere .collocare , mo-
liri infidias. >3uf Die ^etnbe lauren / hoftibus
infidiari. (&r wirD aüentbalben belauret/ omnet
ejus adioncs accurate obfei vantur. Sbtlaur iin(J>
ftve »Hufiaurungy tacita obtcrvatio.
Slusdiureu/ abAmcre a fpeculatu , finem infidia-
rum facere. //. indagare, explorarc, perferutari
rem omnem. J^irfd) OUelaurcit / veftigi«
ccrvi canc fagaceperfcqvi , latibulvim ferac invc-
(tigare. Qlu^lauriina/ indagarto, mrcftigatio.
€rlauren / id. a W2iu^lauren / öfpcrfcrutandoas-
fcqvi. Srlauriing / prarfenfio , perfpicientta«
odoratio. (gtfontCX / odorator SD?it dr 9fte«
benlaureit/aggregart infidiaionbusj ailbctatc fe
exploracoribus.
©caeniauren / contra ponere infidias , infidias ho-
Auim aliis infidiis cxcipcre, fallaciä fallaciam
luulre, aftum aflu premere. ^etjeulaurun^/
infidiaerransverfar.
9ead)laUrCR/ idrmrvodfimplexlattVtn/ ex infidii«
aucupari, pericula alicui clam intendere. $D?ai
liiiirec Dem 2BerPe beimfieh nae$ / res oppugna-
mrcuniculis.
QSorlaucrn/ fallaciam alicui intendere, laqveos
diff onerc. ^)tu* ^ill innla nren / eubile fem
cir-
1091
2a
2a
circumfcriberc, claudcrc, cingerc, praeverrere.
JDcm reifenbcn Wann uorlauren / viaconbus iter
prsecludcre, via« obfiderc. SSorlaUUM 4 / ob
(ciY.o. QSorlaureiv obfcilor vi*.
Ubfrlauren / infidiiscircumvcnire, includerc ali
qvcm , laqvco irrctire. <£r tft fibcrldlirct »or
ben/ intravit in infidias, incidic in caflcs ho-
uium, deprchcnfus clr ab cxploratoribus.
3(r(<iurcn/ omnes aditus rxnrarc, circumlufrrarc
recefluru omuem, nodtci dicsqve mfidias mo-
Jiri .mediran , ftrucre. (Jr bat pd) t)cntig j.T
lauret / aber nidjt? gefangen/ omnem laptdcm
mo vi t in obfcrvandis ferit , fed fruftra.
Sauften / lufebtn /&*!>* duum üaujTern/
Belt*. tXTffiitttll propr. idemeß, foA £auren/
ialidtosc imminerc , feyi irö r;u. compofila : $lb>
Siuf< 2lu* SB«' €r> (2k>}tn> ORit. Sftaeh; «Jprlau;
fd)CH K. f w«»» prtonbm ißit cvtnpofitii Jigntficatione
tonvtmunt. 6 r J £uil|d)CIl / i« i/*V»i r/? , cto.^
aunbus venan , occulteaufcultaredr arrenderc.
Slll tvtr £ur (aufdjen / prat fonbus verba loqven
emmaueupari, obfiderc Ii min j aunbus. (£(RM£
<rlaiif(btny/iwcr(iiufitrn/indasare aliqvidacu-
iitiimf. vi r hat r in sßetruo, a uigclau febe t / o d o-
ratut , fubodoratus cd fraudem.
f aufler/ * Saufterer / t>«c/ venator verbot um &
faclorum. Saufdwrlnn/ /h* Snuiierinn/ ©ie/
1092
venarrix rcrum. fyuflau|'d)<r/ obfcivaior. <ii
laui'Cbcr/indagator. V
faufebung /Sauiteruno, / «. Saufebc/ & £ufdK /Si«/
• i-Vm^xoJ jLiJuciin^/ 4r aucupium, %ri vcnatio
aunum. &an Saufdu-n eraebcu fron/ auxfbus
aueupium facerc , dedicum eile aucupaiioni ic-
cretorum alicnorum. £te J&afcnl.iUfd)e/^w
Jufd)< / obfervatio leporum clandcirina. 5luf
bic u'd}c //h* Sufehe «eben / operam daxe mfi-
dio(itob(ervaüonibu» ferarum.
f .iii|'d)i(f)t/ £aufd)baft / ürm £aurifdb/
& indagans , perveftigans , aufcultans , ornnia
clmirfimb &Uttnter.
£au$/x>it/piur. JJeilfC/ pcdMui. €(uearo§e
%aüt/ pcdicului pmgvif , immanit. «Rlrilie
iaüi/ qvtd »obit etiam Seurflein/ t>M/ exiguus
pediculm. $eitlerleufe / alias KteinHcttm/
JtisnU , bardana minor , &xanthium kRa. gilt,
ani/ pcdiculu« ingvinalis. j£)rrenleufe / pedu
cultmagici. J&unMautf / ricinus. J£)unerlautf/
pediculus gallinarius. .fflciberlatl*/ veitimen-
eoium. Äapflauf/ capitis. §o)iiflaö*/Ü.fwi
<&unX>tlauB/ txämu. aßinbliu^/ /»waöarnfc/
dmex. £fufc flicken/ vcnationem pediculorum
cxcrcerc. frllfc Piusen / pollicisungvcpcdicu-
los actercre. j «f rli«m itarar »,0^
Arrogante , # impudenU , it.de t ebm 0 .. :, £( U
bif? eine (refliebe Eau* / egregius vir es , feil, vi-
hßlmw & nulUrum vinum. (£r pr Rg(f / luif tfiac
taui auf tinrm (Sammctfraacn/ duitur dr u*u.
ftrefuftrbo; Adwtbum: ofTcnuu /e inftar pe-
diculi (patiantisin patagio holoferico. (Er \\W
wie eine 2mi inifytn iroto Daumen / »ov. i«
Aimmö difenmine verfatur $J)?ün barf W £eufc
in ben SHelj uiebr fe$en / piov. oleum igni noa
eft fuftundendum. £>at 2)in ; j beeft fcufe ' prov,
Hax res difcordias gignit , fernen licium cft.
©er 2aui eine Orfcljc moeben/r/? m alicnisräpc-
rc , vel magnopere de fe fentire.
Saufen/ venan, excutere , caprare . conterere pedi-
culos. Sed gaufen etitm ahier expenitur : ^\dj
IPißbirbenÄüpf laufen • fealpam nb. caput.tf.
friflum te reddaro , vctbcnbut eoircebo. (gp
n:m Die JTutbe l iufeit/ fandaho caput commiti.
gare aJicui. hinein ben Beutel laufen / «nun-
ecre ahqvcm argcnt6. (Jr bot ibn bräfc .jel^U*
fet/ egreeieei impofuir,tragulam in illum nje-
cic, os oft tu iis fuis ei fublevu. g uftn* tum b-
feanum tR : QFjn aJtO*ijMiin tail'en / fornicari.
Compof. Juni : SlbKuijctl/ pur^arc caput pcdicu-
Ü<- $lli^laufen/ pediculorum venanonc cedärc.
gelaufen/ compi are. ^tnanberlau^n/ murua«
prxuare operas in venandis pediculis, ut [tmi*
Joient. (»je laufen Cinanber etiam de re venerei
dicitur: (gid) lerlflUfen / multtim temporis im-
pendere in talibus exarcitii». Tandem Saufen
etiam notat avarum eiTe, Ar in emtione morai
rrahere , frve emtur i re.
Bitllfer/ ©er/ pediculorum venaror, it. ftuprator,
&in (becie parcus, avarus. Sfluferinn / Die/ pe-
diculorum verum x , it. parca, avara. Saufet
etiam veterator, Sj'Saufenntt/ veteratrix eß.
Saufen / DM / nom. vetb. &mnnuntp>am Saitfunay
t>t'e7 captura . vcnatio pediculorum , it. fornica-
tio & avaricia , fta etiam Sau jt.jfr it / ät SaUt1)ei(
dicitur, .
Sanfjebt/ Sau^aff/ * Sau«bafri<i / adjed. tfadverb.
pedicofus, pediculofus.&^pedicularis, it. avarus*
parcus , tenax . &talH etiam dicitur ^i!»!cufid)#
ttt' fvi alias tatatt Sil) inßgmtur, homo exero
mc (ordidus «Sc ad rem attentus. (Em ! 1 1 1 i m cb f er
frve leujtfbf' r ^nnb t mcatur per (mthmrlum
3 1 1 faoa«
1093
Sa
£a
1094
horoo malcveftitui «pannofus , tfpaupertinus.
taufiu)teflleibfT/ vcftcs talibus vcrmibus fca-
icntcs.
£flUt / t><*/ /"»• p'" r - SoDU ' ' fonilul ' tonus> E ß
etiam adu & *dv. Sonorus , fonans , unniens . fo-
Babilis &mv* vocMb.Jonor,. rrfrwH wer, cum
«ionitu , «/. paläm . manifcftö . aperte , dilucidc.
laX rcCxn/ loqvi dar«, aperte, intelligenter,
vrtinc eadxn werben laut/ fafta ejus patefiunt,
^ccfcunt.iocrcbrefcunt. jKfln rebt flai ■laut
bierDCn/ omnium fermone hoc edebratur. Uber;
laut f"chrei>en/ elatitöme vocifcrari, clamorcm
i.ornb.liter tollere (StWa* laut mo^CB / di-
vulgarc , propalare , foras efferre aliqtid. W
WCTben / dispalcfcerc, patefecre , pareficfi.emci-
vere. ©tt/söubcnftfct wirb Whüm* «*8"
Sumvuigüd.rpakfcit. 2)er£i>f ilijulaut vor
mid) / auta freqvcntior eft hominibus , qvam ut
perferre polfim. fettet Saut / clangot , tinni-
ius. XnnreleT£aUt/murmur,lfuiurrus. mro
f« Saut/ ftr.dor. ffil<btr/n*©cgenlaut/ Echo.
Vitien Saut maefteu/ fonum cicre, j re '* ,1!
netl taut aeben/ fonum reddere, hindere. -paiD
laut / icmitonium. SSotterSaut/ plcnus. per-
fcftuj. Sieblic&er Saut / dulds,. jueundus, ejtc
Fii. Ktonfl Öt eummc. Sauter «ben / clatms
loqvi. A
Sauten /gelaufet / fonare, fonum referre, tinnirr,
it. fcnteniiaro» intelleaum, argumentum, teno-
lern , feriem exhibere. ©ic lauten blC 2Bort :
Qvaenam eft fententia, qtis tenor, qv* forics
verborum? lautet nid)f wol/ wenn junge Seu;
tc faul fetjn/ fama negligentia« adoldccnti dede-
con eft. 2>ie 9Ku|lf bat gar wo! gelautet / mu-
fica amicum aJiqvid & dulce rcfonavit. Compof.
\unt : ©urdblauten; petfonare, intonare, totum
'locum percrepare. £in< un& wieberlauten/ un-
diqvc circumfonare. OßieberlautCU / refonare,
fonum refrrrexeddexe, tf. Qvodfttjvcntttfimum
fß, 23erlauteU/ rumore fpargi , diflcminan fci-
mone vulgari. & »erlautet biird) he ganjc
. ©tabt/ rumor tot* urbe pervulgatus eft , fama
de häere oppidum peragravir. & Will »erlau-
ten/ bu wÄrett in ftranfreich, gereifet / fama.nun-
ciat,tc in Galliam profectum efle. »erlautcn
fchlec&tc dachen »DU Wr/ duriorcs deterumores
. diflipantur. Sauten tttam txpowtur campanas
pulfare , fed hoc ufttatius tffertur £tUtet1. £ic
ÄlPCfen leilten/ uahere, morarc campanas, ut
dangorem edanc Sftan bat jum erftcnnul in
bie ^ruFirehe gckUtet/ ptimum lignum auditum
eft precum roatutinarum. S^ail f)At in bie 3Rit'
taa^firchc aUigclCUtCt/ tertiura, ultimum,/»«
poftremum fignum dederunt tefpertinarum
precum. (Kit einer 6o>eUe leuten/ fonarc noli
& tintinnabulo. Habet & JJcutcil compofits , no»
folitm 2iuilcurcn / qved ccr.vtr.it cum mfammen*
ieutert/ omnibus camDanispulfum darc. tlicubi
Vetküun. ©ie baten rerleutet / ultimum fi-
gi. um dederunr campanis : fed ttiam bleuten/
pulfibus campanarum hone rar c aliqvcm. (£in>
feilteu/ fingert einleuten/ pra: lud mm campana-
rum pro edebratione fcriaruni ederc. Milien
I)icb aUjleutCU/ *s fetale fonare.
•auter / t>«t / pro fw fretfwntikt £eoter dieuur,
campanarum motor , pulfator, curator, aedi-
tuus. £cuterinn/ Die / feemina campanat mo-
tans* crahens, w/pulfans, sedieucns ,feu xduui
uxor. SaUter /«wen commodk expenitur : vocalis,
dum confensnt «n ötumiticr veca/wr,
Lautung / 8*w(/t</£cnrung / W</ pulfus , pulfatio
campanarum, dangornolarum. Apftüatur tt-
iam &40 ©deute. S//ba* ©deute faFp»*jgjJJ
numerum eopiam campanarum. ^»ieetabt
^at ein fcb6n bleute/ urbs iftamultis & egregiis
campanis inftrufta eft. öerlautung «wj »•
ma, rumor, fcnno,r*ro<Ämi'rtOffiirn/, cum pro
eo dicmnui t€c sßerlaut / f. ^»-. £>cm Q5erlaut
nacf)/ut fama eft, ut rumore vulgi fpargitur.
l&elcntung / <*• 9lnlatt/*:5lnlemung/ <f icimr ci-
ratio perediaum ,ijf/publicum proclama. 5itt*
leutnng etUm rß immiffio ex primo decreto.
SaUtbar / AdjeH. tfadverb. idtm trvod gjMl/ vulga-
tus,dmilgatus, diflemtnarus, cognitus , pro-
tritut.c^- palam, manifeftc, clare, propaiäm.
©ie ©aefte ift lautbar werbt« > res eft in ore o-
mnium , cc lebratur vicatim. lautbare Raiten;
fpiclC / inftrumenta fonora.
2aütt I WC / ptur. £aUteny teftudo , chelys. i
/<m&, /h/r ^fluten / i»8«. Sluf btr Saute |(hla.
gen / cancre teftudine,. ludere chely. 3n bie
fcaute fingen / jüngere vocem teftudini , cancre
ad chelyn. (Sine^aute begehen / chelyn ncrvn
inftruert ©ie SaUtC fjinimen / intendere che-
lyn. SJtJugene SaUtC/ teftudo nerv« interna.
Unbejogene Saute / nuda, rudis , fine nervu.
«Dabnaniid)* Saute / chelyt Pau»ienfi«. Ginc
ßpartlaute/ teftudo foniacutiotis. Jöaplaute/
Tum
1095
2a
1096
foni gravis. 2>ifTiintlailfC / tefhido pitcllato-
na. «dUIf nift / X>tx/ chclontus, »tifex tangCndi
* ehclyn.
ucidusi clarus, manife-
HuStCTidcns, iL rocrui , purus, putus.pclluci-
dus. Et dilucidc.clarc, mcrc, purc,omnimo-
dc. Lß j /Laut / yi*o^ f //4m prr Jr rrm manifißam
notat. J)ic lautere 2öab r beir / ipfisfima vewas.
i'autcr llidjtä/ omiiind nihil, nc hilum «rvidem.
<it finb Kiurrr cljrlidjcEeufe/ omnes & finguli
funt honcfti. lauterer QBein/ vinum defcca-
cum. g JUtet U 11 .;l mr / nil , praeter calamiratem.
Eauter fimfonji / ex mera zratia. Jauter 9ear
renbofirn / mer ■ nugae. gaut er Suppe / forbi-
f.o.jusmcrum. £auter SScin/meracum. (£fj
ifi ein lauter li'niner/ purus putus fjcophanra eft.
Sautet fenn etiam eß candidum, ingenuum S*Yfin-
ccrumcüc.
gauterfeit/ WcV & öte gc ufere/ *ct>As Sautere/ fin-
centas, honclras, candor, propr. claritas.fplcn-
dor , lux , puritas , it. fimplicitas. ©emu ts hl U
terf eit/ candor animi. @efidjt$lauterrcu7 fere-
nitas tuIcüs. £crien«1auterfeif/Gmplicita»cor-
dii. lautetieit bei Siebe/ fermonis pur 1 ras.
gauterlid)/ *dv. id. qvci Bautet l dihicidus,
B'diluctdc, pellucidus, pellucidulu», tralucidus,
crantlucidui, luculentcr.
JCUtCm / propr. rß clarefacere, purgarc, defecare,
ciarare, clarifkarc, cujw compej.funt : 9lbleilterit'
* 3lll5lcUtem / qvorum ftgnificatio tum fimphei
Äcutcru congrutt. ©ai NCijjc five aerDafchenc
3eua U ntern/ ß ve ausbeuten»/ limea Iota ex aqvi
trigida cluerc , dt clurtarc. <£r(cufirtl autem <ß
dcclararccxplanarc, illuftrare, illuminarc, ca-
ligtnem di feuterc. Sri vox üetttent jureStxon.
eß a lenrmua proroate fett potii/s benigniorem
icntentum , mrdiantc ulteriori dedudttone, po-
ftulare. yipptuant vulgb Uuterare , qvod etiam
nobit nmrmtnit/r dicifolel jUüUXX ti\\. (f in Uri
teil lentern/ fh* leuteriren / ultcriorem fenten-
tiampetere, leurcrationcra interponcre. . Hiitc
ejl Kc\ltcx&nt/ "det/ lemerans./ruprovocansa
icnrcntiä ad ultcriorem dcduftioncm, ö'Eeilte»
rat/Oet/ leureratui, altera pars, qvaeadiftam
JrJulrioncm leutcrantis refpondere tenetur,
five qvas profccucioncm leuteracionis impu-
giut.
geureruno/dr (Erleuterutu)/ Vit/ purgatio, defeca-
cio 1 cxplanauo , &juriJici ßgmficationt Leuccra-
tio. Oberlei! f er mig / dkitur uuhb Oberlcuce-
rario, eß , uthtpmntur , altera inßmtHä , Leute*
ratio nimirum Aiperior , und* ttUm dicuntur :
£)berleuferant/ & Oberlenteraf/ obaleuteram ,
oberlcutcratus. 21bleutcrimg/ & flurteuferuna,/
J«H/expurgationci & cum (tmpHci /Leoterunß h
priori fignijxcatiom conveniunt.
£ciire / MC / pl. mm. tont. Homines, (Laut.' ma.
nifcftuSf qvafim publico ctm(piciantur atq : in tuce
fint, antiqv. Hiut / multitudo populi, qvüi&bo.
dieimtt pro familia&fcrvis/Kmunfctr, ut %x\Xit
üeute / bomines fer vientei. gReine geUtC / inci
homines , five domeftici. <UDe Seilte/ omni«
homo , unusqvisqvc. @ro§e Heute / raagnates*
proceres, principe« viri. Ou , rni.;i £entC/ fex
plebit. £üfe feute / infames vitiis & flagitiis,
profligati ftperditi nebuloncs. alias fcr>clinifd)e
teilte / improborum collirvics. Slnfel>nlidbe Uli-
tt l homines fplendidi , graves > fublimes. \£ in
fiHtiiK £eüte / homines fimplices, lcvidenfes , in*
doäi , plcbeii , imperiti. ift nidjt Diel URbei
Seilten ^ercefenV confretudinc hominum non ad-
cö ufus cft. Unber £eute f omraen / coctum ho*
mtnum freqvcntare. 3eb babe mein Jage auf
Vinte gefeben/ & ego more« hominum vidi 4c
urbes. $Ran Fan es nicht allen Eeufen recht ma«
eben/ nec Jupiter omnibus placet. (ScbiSttlC Mcf)
bodj OOC ben Scuten/revcrcntiam habe aftantU
bus. ülmtieute/ officialcs. Bauleute/ (rrudo«
res. Bauersleute / raricolas. $0tlleuh7 "eini-
ges, navicularii. ^ienftleute/ fubditi ad icrri-
tia oblhiai. £!)!cn tc / conjuges. Jpanbwaftt
teilte / opifices. üebnleute / Vafalli. WRia de
PaMmU/ conduöore». ©ef five S^ecr'CUte/
maririmi. JTaufleutC/ mercarores. SSoigtleute/
adfcripcitii , coloni. £anb UUb 1 eilte / territo-
rium £5" jurisdiclionem notat, prvpr. regio cum
populo. t^pielleilte/ fymphoniaci.
Heuffal / mi ünfal/ iDranetfat/ CrAbfal/ inufu non
eflifeJ ai\. ^a/ivtrb. &Ut fälig. / urbanus , huma-
nus,comis,affabilis, benignus, 05": amice t aman-
ter, human.-, humanitcr , benigne. VeUtfullit
fei) 11/ habere Humanität cm , (ummi facilinte
pnvditum efle , ob vi um fe omnibus prxberc.
l?eilt(ä!ia^r ^ftrft / prineeps clcmenridimus.
rViitidÜ^er Safer / pater indulgencior. Jfetlf fi^*
lii}er «Ort/ locus amanus, habitatus. geutfiliiJC
Siebe / oratio tVavis, fermo benignus.
HeUtfAlitjfetf / Die / humanicas, manfvecado , comi«
cas, lenius, indulgentia, affabih tat, (gjne ubec
3ll >j
MC
io97 2e
ntafcn grojk fcentiiiliareit / Dirioi dementia,
mirifka mdulgcntia. (frnfimit tcutfäligFeit be<
gleitet/ comitaic condica gtavicas.
JCb/ Üben/ flClCbCt/ rircre, fpirare, viram
degere» vuä fungi , agere in hnmanis, uipcrcflc,
in vith effe. fceben rric ein 25ettfint> / munda-
BÖ morc vi vere, deliciari, hurai volurari. <Bo<
latlgC \ä) IcbC / qvoad vivam, dum ufura lucis
dabi rur. £p naf)X id) lebe/ >» me Deus am«,
•sw/adjuver, nefim falvu*, moriar, male mihi
fit! 6eWaftrflW©/OtMebt/ ita Dius mihibe-
nefaciat , per omnes Deos j uro. £r lebt nod)/
aondum extremum clauHr diem. jebcnilfljlil
willlfc&et \an] lUlcben/ «qvis e(t, qvi diutur-
nam vitamnonexoptec? sfjjir &eT tmlbcn ©cm$
inMcSBctte leben/ propr. longaevum efle .
tti*m dicunty vivaciorem cflc cornicibut : Sed
txfonunt: in iranfitoriis hujui mundi volupta-
tibut demergi , animd in terrenarapi. ciMV
lid) leben / parce vi »etc. (ginf.int (eben/ vita
umbratili gaudere, Cochleae vitam agere, fr. in
coclibaiu vivere , vitam cactibem ducere. (fr
f an nict)t leben / toie er mifl / ad aiterius praeter i-
prum, non ad fuum arbirr i um vivir. (Erlebt
(U'1'ii ittt SrieDe/ tranqvillitatcm experic • ocii
Sudiofus eft. (Er M nicht riel {uleben / vitam
colit inopem , mitcre ac parce vi vir. (^r hat
ÄCbji4 3 rt brfleIcbet/ vitam propagavitutqvc ad
oct u.i icfimum annum.
0
f eben / t><>0 'fw.vlur. vita , anima, fpiritus »cnrfui
vicai. (gcinfccben ^uebrin^en/ exigerc annos,
die« vitat transigere. Qcß £ebeu£ nbcrbrÜBM
fciMV vitam faftidire ,accrbam tibi putare. .£Vi?
gemeine frben / »na communU ■ vulgaris, "iv r
gangenel / gegcnroÄr tiqe* / f u n r t \ \ i 6 / c nrige s l e
ben / fr penor fru ante acla , praefens y rcli-
qva /r?; confeqvcns , fempiterna , fru catcilis
▼ita. GtiH l'vlnn nwl iin|k'Uen/ vitam fapien-
tcr mfliuctc. fceben übel anfallen / vi.
tarn pctdititUmam agitarc , rationem vivendi
vmoü.n capeflerc. (Sein {eben üertdbigen/
vitam tucri , vitae confulere. Qat i Ml n PM
Cflien la§en / vitam alieujus fuae anreponere, pro
aiterius Cüute devita per ich tan'. (£incf)rlid)e$
geben/ vita honefta. Jpcntidjtf/ clcgans.fplcn-
dida. Q3crubiad/ qvicra.tranqvilla. £iW(JC*/
diurarna. It übe fu\ ift \Mt / lubrica. £u{t(>1CS'
jueunda. SBfihjartU*/ laboriofa. 9?Cbc^?ebcn/
Aagitiofa. Oii lllfcdiy Iii acerba , dcÖituta & nit-
£e 1098
data opibus vita. vBar(?ige^/ dctcrtabiJis, tetra,
curpia. <Zimi beo leib nnb £ebcn «erbieten/ (oh
poena corporis dt capicali iotcrdicere.prohibcrc.
3? ff f eile ben / mendicius, vita mops, i^otenteben/
paegrinario. ^i:r ; i eiebeu / vita urbica, civilis.
(£br»irenleben/Chn!tunifmus. (5 ifenleben/ vi.
ta tenax, Ncftorca , Sibvliantm. ^beleben con<
juealis.matrimonium. (fmu'l leben / aneclica.
(ElenMeben/cxiiium. (ghrenleben / Vita glorio-
fia. ^fellebcr labonoja. greubenleben/ vitas
iueunditas. ßttllebrn / anima fcotiens. griV
lingsleben/ juventus, */. ; i/3 Hl KnMebcn/ Yiridi-
rasattatis. ^firfteiileben/ vitamagnirtca. fitU
benleben/ gcnnlifmus, paganifmus. JP»nbfr(rt>U*
(eben / ccehbttus. j^errcnleben/ vita iiluttro.
J^ofleben/ auhea. ^unbeleben/ingloria. Jfrüi
venlebe it/ meretricium. ^^^mer' S(vci\i ?0?ar*
tcr vf (bmerjeii Seib ^BeriutKleben/ vita acerba,
amara, dolotibus referta , plcna lacrymarum i£
maeroris. f)tninerleben/ immortalitas. ^nn«
f erleben / nt* ddicata* moüit. ^inbcrlebeo/
rctas pucrilis. ^Ufebtslcben/ inhonorata, con-
temta , fervitus. Älc|ter» Stfiiind)^ Rennen«
leben/ viramonaftica. &TUi)f-fn>r ^olöaten»
(eben/militaris. n'icr /irr ^üubenlcbcn/ »iu
infanüs,detcffabilis. <3<5»inb leben/ uem. vr^u*
(eben / fotdida. vB^.itfen'eben / umbratihs.
j!anb^7*«ßauerÖl<b«l/ ruralis.a^refrii. giim»
peulcben / infelüt , infvavis. O.W iii'chculeben/
aevum, fccuJum. CK ittt lieben/ vigor, ftatus WOh
tis. 92jrrculcbrn/ moria, vanitai vitx. tytad)t*
leben/ o ftentatio. ^unlieben / U. qveJ iüfyrtnt
leben, ^(bciuleben/ (oinnium virse. (Spotts
(eben/ vitx ludibria. Otiibentenlcben / nn li-
bcralis, vulgo burfalU, & ' findende*. Jebtenlebe«/
emorrualis. ^Ujenblenen / caftiflima, virtutc
decoravira. fSenilinftlcbrn anima rationalis«
Unlebett/' vita'non vita. ^ebeleben / anima ve-
getans. 23onujtleben/ vita voluptuaria. Sl>it*
uxnleben/ viduiut. 53unfcrlebc« / vita mira.
cuiofa. 3mcifc!(ebcn/ aneeps, dubia. 3nder«
leben/ mcllca, (Vaviftima.
Hebenbifl/ aJj. &a4vrrb. vivui. fpirans, Valens, te-
getus, fal v us. £ebenbige^ Krempel/ vivum, no-
tum, Homcfticitm, reecns. fpi raus cxemplum.
lebendige Senaen / reftes praefentes , <pn *Jhuc ta
vivü ftrni. Üebenbtger Z Cb / mors vrva , -välk
tmorbibonrßiu Mdtur. ^cbenbiger^cbreefel/ ful-
pluii vivum E^folTiJe. h'betibige^J»<Be/ aqva
viva. Vibnftuf tvtrb rieten bie ^ebenbigen utrb
W
ß
%
io99
£e
noo
fctC £üi)te* / Chxiftus judicabit vi vos * mortuo».
£ebcntH»jer %aim fcptuna naturale» fepe» CyU
vc0ri$. JJtbcnhuCjfieamr ;ii ;man». Seben«
i>iq;r £eib/ corpu» auimatum. ftrbenbige 58e<
nxguno, / motua vitale», Söicbcr lebenDig ma»
rj>cn / in ▼! tarn revocarc , viram refhmere alieui.
febijaft/ & gebbüftig/ äJj.&ädv. ü. jW£,cb€rn
OlCj/ Vitalis . vividus , vivax , vegetus , it. noUt in
fime agilem , aiacrem, imptgrum , ftrcnuum,
■accinttum. UnlttUäm OteM»b.l'fiiji c cir / alacri-
cas, agilitai, marurario. afliduicas, induftna,
▼igitantia. Sin lebbaftetf ©emiit/ memezei-
tara. £ebbafte^OTill*/calor Vitalis. Jebbafrc
üirbei t / Ubor impiger. (Einen li'Mu f r mad)en/
alacrttatem alieui afterre. lebhaft f(QB / arde-
reflagrare Audio.
Scblicj) / * $<lcb!i$ / «. 35tfcbt / «4 &*ivrrb. iJem
*vod £«br>aft. €in belebter / /«•« blfcWftftrr
tOJettfd)/ horao expcdirus , induftrius, ri.corais,
humanus, benignus, affabilis , homo bc i Ins, (Vi-
tus. Unbelebt/ & nnbeleblid) / eontra morofus,
leneuluf, protrahcns.tardus rß. Ublid) tädv im-
pigre, curiim, macure, incirarc, expcdire, huma-
niter, benigne. Un'ac ieblid) / urrmignavt, otio-
sc . remiüe , lente, oicitanrer.
f Cb/ y*/«*! Sdb/ DCt/fvoMibet fpiffarum,con.
H ftens , ÖTcoagulum . in j^rte autem lac coagula-
tum » pro divtrfu loci* rtism prfmwtciittrr £cbbe/
£ibb< & £appc / eoagulum. jPjflfenlab / coagu-
lum lepotinum. £ab »en einem Eämmlein/
agninum, ch\lui nrmpe ex lalle muta nt refidutu.
£cbben/ &fitfvfntiut ücbern/ coagukire. ©elcbcr 1
S$!ut / ungvis coagulatus . belebte S0?ü«J> / lac
conercrum , denfatum , coaclum . £ebem ttiam
prwwiicu/wr liefern/ «geliefert geff/ aüepscon-
etcrus 1 fpi flatus . cruftä obduclus.
?cbun<j/2ererung/ * £ieferuno,/M«/coagulaiio.
giererunq jerlafjenen 2Mct)e$ / ipiflaiio plumbi
foluu ,fivt fufilis ES • i \ va«.
febevidjf' * Eieferid)t/ «ij. &aJv. eoaAili«, &
qvod coagulari poteft, coagulatus, concretus,
fpiflatus , denfarus. Dicimtu etum lebbige J?<5|cv
cafci ferofi , muftei , prefli.
f t'ber / X>U / venU *b boc t, tbtßu lob/ t/via fit eiern
ftcinmii habet , fangvit ettam op* jrcinark fit &
diffimiüur : Jecur, epar. ©4nfc< Aed)t< Äalb<
lebet / jecur anfennum, lucii, virulinum , E$c.
Ditnututhnm tß : £cbillf in / jcciifcu-
3bmiffwirS0iU> gebet anaangen/ >U>ut
jecur A pulmo cabe madida fune. J)ic W»er
HUCbt bti5 ^ebiut/ jecur eftfangvinis aucror.
eSratflieJ) auf öie gebet fliegen / ftnan« ari-
u m jecur Raccho vo-y er e, jtu »otüu coritimpere.
SKild) von Der Scbev \pu\m/tß. poft forb. tiuncu«
lam laftanam bibere.yiwcyathosforbillate.
Scct) / fierf / er £i<f / {«eben / ^ ccf en / y
i tCfeil / biliare, rimas agcre, dehifecre, fatirrc-
re.derenfci, nmofum efle , pcrHucre , manarc.
*t<j. htm tß : geebjen / defeüfci # &mttapb»r. ar-
dencer inhiarc , fumml cupiditatc appetcre, ra-
bidc coocupifccrc , defiderio flagrare. \'
einem Xrunr Uä^tn 1 cx defiderio potüs iabora-
Krtu^5blutled)jen/rangvincmfitire. HJ;^
eines anbern USeibc (ee^jen / mfici cuprdrtatibu«
adulterinis, aitenus in uxorem furiosacupidN
rate inccnfumeffe. ^r leeret tiaify einem frfc
fd)Cll JrunF / fiti premiturgraTiter , firim reftin-
gvere potu frigidö inhiac*
2eef / & gict l*dj. & mJv. rimofus , dchifceni , fa-
tiücns, pfttlucns. Dicitur etidtn 2«$i<j)t. ©ie
XamiC i|t leef l'At / can tharus diffluit . manat, fis.
furas habet, ©ic gi^er fiuD lerfie^f / fivt leef en/
dolia (tillant , dchifcuat. 2>atf vrd;iff tiuD leef/
navis rimas agic
Z(Ü unq //ivr £i(funa / ftllatio , fiflus , fiffum.
& fitTio , fi flu n , rt ma , hiatus.
£cd)>iT / Dft/ hians , defetifeent, irirtie cupi-
dus , avidus, liticns , inccnfus , ftudioius. £ed)»
jeriltu/ Ote/ feemina percupida, properua. u>
Ivans, flagrans.
£ed)mng / t»i< / profr. hiatus , yf.i. £«ef nnej/
ßdmrtaphor. appetitio, cupiditas, delidcnum,
ardor , übido. £eej)mng nad) €bren / (rudium
honoris , cupiditas glorise.
Üli^lccfeny & :aif lccbicn / emanare r demanare, pro-'
manare, diffluere. 3evled)ien/dehifcere. ©atf
©efeip ift ?cr!cd)icr/bap etf Doneinanber fdOet/hoc
vas adeo biuleum r ft, ut jamjamcollapfunim (it.
£utf e / OtC/ p/ur. £Ücf eil / <ß * MM/ dehifeent.
ypropr. riroa, hiatus, riflura rxpamtur , irinie
qvodlibet intervallum, diftantia interftitium
^. €r mu§ t&cf en blljien/ oportet cum effe vi-
carium altcrius, fuAmcrc partes vel labores 1*1
fenon pertinentea, fupponirur altcri , fubordi-
narus eft. ©ie V&cfen roieber ©eil maeben / fup-
plcrc rimas, obthurarc fifluras , biatus refkete.
9?Jilliei'ln(te / interftitium , ruptio murorum.
ORffrrlhrfe/ c«na tultn. ^ÄbnlUCfe»/ alveoli,
3 t J ilj cavci-
noi £e
cavernae, praefcpia dcminm. '^iibnlncfen HU
djm; dcntcs mutilare. QWlcr Viufeil/ crenatus,
cavcrnofut , yvod etiam adjetlivedicitur: £utf id;t.
£»cf iü)t All' afeia cronaca, obtufa.
$UCf// & ?ltcf / ctf «/Ü Mrfa £0CfCt/ motlis,
rarefaftus , fpongiofus. Jocfcr (ErbreioV terra
pulla. gpefer Sßrof / panisTpongiosiinanitatc
coftus , probe fermematus , laxus , fiftulofus.
£ocfei'C 5>ettC/ culcirraeplume», lefti mollion-
but pennis (uftcrlti, plumis tumeüemes. Hmc
\ PCfi liebt / adj. foongWus, fiftulefus, caverno-
Ins, laxui. ioaCX\d)t ttKTDcn/ flftufarc.
?0Cf / Ort / p/. VCCFcn / tcIIui, floccui. Vrnit ab
hoc SmCÖtet. Sunten'm vellera mollia atq.tumere
folrnt. J^arlodCH / cirri. trmgorJ 2ßl>fleOPrt
ftlttehtf/ haplus. <Stirnfocft/ antiae capronac
VT m i'ort £at / v i Um. Dmtn. rß CMö gfctlfin
floccui US,
£0d) / VOS I p/tfr. £6 cfjCt / foramco. Sunt , qvt
4 /oct« lYnirr vutatit : fed locum a » ^
diu aptS t wl * Xiyftmf , eubo , nimk remot'e prti ,
1:4 pofiu; nq/?ro £od) origfnfn <*V^ r «'
dum haut f/L $0$ certe cum Gr*c6 X***®* , fo-
vc.»,* >*xk , fciflura , cortfonatttiam habet notab-
lem , cumqvibui latinum Lactu & iacuna , qvam £5*
?; / f >irfct?e / dieimut , tfod wox» cgrtgie con-
vertit. (Ein godf) ttliicf)f II / foramen iecre , per-
tundere, perforarc. (£in £od) anfilM cbin / ape-
rire foramen. €in »«rflopföl / /« w *, ii c nu
chcit/ obrurare, oppilarc, obitrucre foramen.
SR an la je e* bco Den alten 2dd)ern bemcntxn/ vc-
eexet cermini non func movendi , i. e. ven» de
laudabilis confvetudo tuenda cd. ^Cd) rfiam pro
cuftddia ö> carcere fumitur. (Einen M5 lld)
fttcfen / in carcerem mittere , tradere, rru Jcrc
3» Soc5 Frieden / vadere in cuftodiam. ©et
X riet) beremmt ein Sod) / bellum fenefeit, debel-
lamm cfh tief) / vorago. barachrum.
ab y /Ins, hiacui terrae. &cn SBaber ein 1 od) in .1
d)t'll lafen/ fearificarc, venam incidiä balnca-
core curare. £od> eine* 6(fta&c über SBunbe/
es vulneris .finus ulceris.
21rfd)lrc5/ culm , ertna podkit , foramen ani.Ö'
anus ipfe. l' ;b . toramen nodi in afteribus.
S^rbenlodj/apertura rabulati, paTimenct. 5>iit
Ii d) / idem qvod %\\lod) / nodut afleris. S^rct'
hi/ fic os vocatur. 'Sriinncnlorf) / os putei.
^ari)lod)/ refpiraculum contignanonis, implu
vium. C u J ; ;Mid; / ferobs , cuniculus mclitit.
II02
^D impflrcb / vjporennm. vJcnHfnbampflöcf)/
heliocaminui. ^ieb^L'd) carcercap'ta' s.adi-
rui, accelfus furum. ©r.lbc?1pd^ / fovea, ic-
fiulcrum. jiilpcnk'd)/ feltforarainulum. ifeDtTi
ücb / tpiraraentum < aeftuanum cellnc. JT>enfcT:
10$/ carcer , mala manfio. Duiiltlölb .1 zilua
ria. -^nnbclod) / irabuium canarium . vul«b ca.-
nile. Jholci'lüd) braccarum fcillnra , ftve nma.
fur'tloc^ /.^iraculum. fS^dflbauinldd^rr f car-
chetia. £0%Ctlfelod> ■ antrum , -vtl eubile muri«.
^luut Ii :[) / os tormenti. Sßaben» ftve 9£aD<
|Deb/tubus rocae, fyrynx, modiolus. 3Rabtf<
Icd) / foramen acus. 3fJ afetllüdjer / narcs, emun-
Äoria. Ofenli)(6 ' praefurnium. Oiiocb ftve
Ore^lori) / auns hiatus. (Bdjroeiplodjer / pori.
(cd)Cllllfnlocb/ .diverticulum »jpelunca larro-
num. @eqeüod)/carchcftum. ^-puilblpe^/ori-
fkiutn, labium. ^aubenlcd) perrftcrorrophiam,
toruli colambarum. ÜLn IIi'idrcbiT / chelonia.
?iiiinimiM mislrdi diatu > -ja nua , porta. 3unD«
Ii d) / tormenti lomen , apertura fomitis. Sunt
& aha : 5lu^billjl^d)er / cmunÄOTia. PCnud)*
I6d>er/ fumaria. <i:rbenl^d>er/ oftia, fore*.
UPiitFcIlöcbcr / anguli , loca abdira. Teufels«
Ipdjer/ fpeluncae cccc» , claururar. Sd)te§l6d)cr/
cor bulse , latibulajaculatorum, fcncftcllatjacu-
lacorix.
i ! 6d)lcitl ' Q(lB/dimin. forammülum, rimula. £^d)<
lein am 25icnjh>cf / oitiam alvei. f 6cbfe in am
Stinn/ njmpha. gaiierl^lein in ber J^ntte auf
Dem 53i»acll)ferbC / confpicillum , ftve fpecula
umbraculi in areola.
£r)cf>en / forare. Qklpe^Ct / foratus , cu]tu compef,
SlnlOd)cn/ inforare, dicitur ttiam <Hu^< * (rill»
Ip6en. ©urd^lOCbcn / perforare ,'pertundcre.
53erlod)en/ fubtundere. 3crli>c|>cn / forando
deturparc. H.tc omni* etiam dtcuntut JfrJdKM/
qyo.i id. fignifkat, etiam incompej. Cht ^1116 ^ift
foureb* 55er< Serlidicnu ©urdjlocbtrtc ©efeße/
leges v lolaiac. 3crl6<t>CrtC ÄUiDer/ vctlcs paa-
nofas.
Socftuna/ & £^d)ernna/ Me/perfofllo. pertufio,
perförario, 5)urel)lpd)criina. 3tf töeftmiBg/ »^
©ur^l^erung//Sw3rTlöc5erun.i bc^ grü^cn^/
violatio, turbatio, imminutio pacis. ^urd)
I6d)crnn(j einer 9J?fliicr mit ©efd)ii^ > conq»afla-
tio murorum , ruinae man i um , qvae tormentu
fiunt.
?od^er/ 2r5(f)erer/ Ö^fTwnwwJJurebf^cbercr f &cr/
forans, peiforans > pertundens, pci terebrans
no3 Itt
€in puretypeherer bcr Sreobciien unt> ©crcdv
(iijfdtClt/ everfor , turbaror, violatorprivilcgi-
orum A immunicarum.
£©(&i(fct/ &ufuaiiUf 86d>tTid)f/ Afr forartis,
tiftuloiu», fungoAii. UdbCTid)t/five £6d)er(id)
&däp vas pcrtufum. gtVfcridfrr £ieb/ cribrum
forammofum. l?6<focnd>rcr Jtdfe/ cafcusfpon-
giofus, pumicofus, oculatus. SSicIlÖC&irid)!/
multiforus.
£ad)e / W* / p/t/r. heften / lacuna, a qvi Uriva-
tum vcluntvocsbulum £äebe/ frdeßab bec noflro
$Lod)/ ftcut locus hau profundut rfl , in qvo aqvs
ptrpCno rtfUet ftmL Xo\)tUä)t/ volutabrum.
^ro flprill qibti viel £ -.d)en / menfe Aprili ca-
dunnmbres, Lß iußu votabulilüdQtn qvod alias
riarrr fenat. A^V^iVirß lad)id)t I ad\. lacuno
fus i lacunis abundans, it. paluitcr , S-Fpaludofus.
i/.gaff / OU/ muria. Jbctin&\x\tt / muria ha-
lecum , aavorßadj. tfafiÖSt/ muriaticus ,deqvi-
kus jam ditlum fupr. in £dt.
£ai!0/ lauge/ Dl«/ p/«r. «rr. Br/g.£«f«/ lixi-
v nun. £/? .i no/Jro JLcff / /h»e Äicf / «/vi* /rn/Im
dtßiÜJt , qvando r änrnbtu colatur lixivium. Alt-
taph. fcauge exponttur incregauo , coreeprio , ob-
jurgatio. sRan roirb tud) mit einer |d).u ; fcii gauge
n>a)d)en / graviflima de tc fumetur poena. i>etl
jfl-Pi mit h'.U.JCtD.ifchen / hxiviö capillosmun-
darc. Jg)arIiUMi7 iixiviumrx cincribus qvernis,
lixivium medicatum , ahas Jtreilferhiuge I A
tfppflaugc. £cutiT.yiw fd[)firff Sauge/ * ©eifen.
lailgC/ lixivium acte, faponarium.
£t)ligid)t/ *di. & adver b. lixivium referent. gatl'
vacalida lixiviocommifta. {au*
%id)t(X ©efdjmacf / fapor fapouanus , qvafiltxi-
viofta.
Saugen/ lixivium e cincribus colare. ©enÄPPf
lailijen/pcrfundcre caput lixivio. Compof. Vlblau.
gROi f. &ic £nuge äbfe^eUen/aqva pur* lixivium
cJucic. i/. facere, utlixivium e cincribus deftil-
lcr. (Eilllaugen/macerarc lixivio. ^mgeltlllijte
SBiifrj)*/ lintea lixivio confperfa,.
propr. caicitrare^i.f:
calcibus fenre, iL ül;rc, faltarc. SBifcet Dctt
^tiiüVI Ifrfcn/ contra ftimuluroealecs, /ci/. ja-
flj t. <£v letf t Wie eiu Sööcf / inftar capri taltitat.
(Sie leefen frarclieb auf oein Janibpben / in dio-
rco ceregic cxfiiltant , fubfiliunr , fubfulcant.
£)as WU'b IccfC / cqvut fubmiut | in pedes prio-
1104
res fc crigic. 3,1 Die letf eil / in alcum falti
tarc.
ZdUx/ttV/ propr. calcitrator , ut fovicalcitrow f (U
cauthofi In gmm autm pro qvovU petula»ti&
protnvo hommt Jumtur. <& jrf e|n |^ fr ^
.nfign.« neqvam eft. © M lIPff; cin ^ggr',
admodurnjuvents, /Ftrlafcivus cft, faliendo *
faltando inccd.t. f ccferiön/ Oic/ puclla netu-
lansdc fahens. 1
«CCfUBj/ We/ STöfle feefen/ calcitratio, faltus,
I faJtatio. . *
2t:Kil)Ü*2täai v /ad } .&adv. calcitrofui, faltato-
nus, i/.lältuatim, ^fubfaltim.
lacf CO / 0«t/ curfor, celer a pedibus, qvodvoc*-
bulum ntßrumrß, undt Caüt ftenunt Juum Lac
qva*, qvjfi die*.- £m Äccfct/Ocr immer tri
Udm utt^epringcn ejebe« »i»ürj. ^m^arfil.
Harten/ curfor Ducahs. Gemeiner Marien / cur-
for niebejus populari*. ^arfeyen wuuimau
uirrorcsconduccrc.
SrOlOCf etl / pono tßex fco/ Utw % tflccfrn / fal-
tart , qvafi t tTJlt <§*»?cn Ulli» ^u^n VOC
jeeuoen fdjlagcii unD impfen / plaudere,
tripudiarc, exfultare, pr* gaudio exilirc. Uber
etnei anDern Ungludf tiolocfen/ alter ms caiamt-
. taiibusgaudcre. SD?«t ^)inDcn frolocf en/ plau-
dere manibui. gRit l>em SOfunbe frelrxtcti / ac-
clamarc cum gaudio , gratulari , congrarulari,
laMitiam voetferando & cantando oftentarc.
^ i! frplpcfft über mich , unD »eo§c(l nie^r / mi
Dir begegnen Fan/ tu mihi infiücas, cum tarnen
nefcias , qyid ferm vefper vehat. JßeT rcid) ifU
bat aüt frclocfen/ divites gaudent in Hnu.
gtpfOflcr/ Vtt/ plaufor, applaufor , jubilans, tti-
pudiani- Srolpcfer »bei- Unglucf/ infultam.
5tplpefung/ ete/ öT&aö grclotfen/ plaufm, ap.
plaufu«, jubilum , cxfuitario; tripudium.
nem mir grutorfen entgegen ^geben/ appiaudcre
ahcui, bona verba acclamarc. €in ungeburlid)
grPlOtfen/ infultatio, im X mri V *tm t r. e. gau-
diuno cx alicnumalis. 5 r P^w«ng mir Dorfen/
congratulatio. SDJif föebebrDen / gaudium gc-
ftuofum.
SrolOtlicbf/ * JJrolocf enb / adj. &adv. alacer, fefti.
vui,hilarii,laetabundui, &: laue, fcllivc, hi-
larc.
£C(f / ICCf 01/ gC(CCf t/ lingcre, Umbere, liba-
re, Aigere, ii. guftarc, deguftare, y ligurirc.
©a Ii leiten/ lingcre iaiem, prov. dttvarU Qai
50? .ml
no5
£e
no5
?0?otil letfcn / guftum alicujusrci capcre, dcle-
ftan fapore cibi cuju»d am. Qu Ucf ]\ üHc DeillC
funf^iugcr barnacb/ dukedinu hujui «i dcfi-
deriö nunqvam non capieri«. i|t ul hur fein
■£>C lü .; (eefen/ negotia ifta molettiora func, qvim
uc inde jueunditat bauriri p oOit. Der $ar
bilbet ferne jungen/ wenn er fie leefef / urfa fb>
tum km im informem lambendo flgurac Hcmi-
nef Ja.u etiam contumehose dkunt i Jjccf Ulid) im
ClrfdS) / ofeulare mihi podicem, lambemihi na-
cet ! 65*» cum omnem obtmendi voti (bem »bpciunl :
3* »erbe Di* brum nid)t im % 21rfcf>c kefen / non
tupplkabo tibi, aec inftarNuraini» tc venera-
bor ob rem cjusmodi . Herfen ft'o^, exponüur am-
birc virgine« * procari , Ar ofculan ea». Der Jfevl
lcirrnch mit bet SRenfchiu / htc juvenil tamdia-
riiu convcriaturcum ifta puella.
t e ff er / ber / Imctor ♦ ligiiritor , catillo. Setf erinn/
Die/ mulier iamben« , lingens, fle omma deli-
bant de deguftans. £rjlecfer / liguntor tum-
mui, cupci , cupcdius , cupediofus. jntuiui"'
leder/mulicrariu» , ganeo ciacinnatui »yv»< tm-
fudcntmvocMt: £o$enkcf*r/ <]v*fi dicat cunni-
iunot. J&pniglecfer / guftacor mcllis. $eOer<
leerer /jparafuut» palpo,ccrdo,gnatao, adula-
tor , aftencaror. %0gM erilin / ollaium vern-
culum. Umt&^er£ecfer/frugiperda.
lecFim 4 / öicV & baa £ecf en/ i i n aus, liguririo. &ai
Vf alilcrfi'IJ/ Hndus feilt. Duüurtt.Am btf fccd t
ut : DiC tSüljlecfC / lalivatum. getfe etiäm eß
eclegma i Aieduis tUüuarium , *liki : Hecffilff/
8 edroerf Iqvod fint cauti efftrunt Latwerge. Dif-
ftrt Urnen ab hoc £,(cftVtrf/ qvo.i gccfcrbÜjUm
appcllani, Lstm'e , cupcdiae»dccupcdulas.
Sechst / &Ietienb/«dff.lingcnt,lainbcn< t &idtm,
tjvo.i lingi lambiqvc potrß, ut omni* bumidd is
Juccofd, imprimk dulcis &cupedi*ria.
fC(fcr/ drlecferbaft/ *dj. &*d%<. detkatu«, lautut,
dukis, jueundut, :f" . deikate, laut*. (Eine lecf e
re(5peife/ eibut opiparui. <gid> leefer halten/
opiparc vivere i ccferc Ü'inlfi» ■ cupeduc,
cupedia | orum. (jcill Iccfcrct 70t u n ö tß ettam os
(altidiofumt duidbus de opiparic folutn all ve-
rum , cctcraqvc conccmnen«. Du bi|t Qtit jtJ
lecf erbdft/ ntmium lautus es.
£(Cfern / tn . u tß ligur ic e , Lutum eile , opipare
comederc , cujut compof. Sßei'lerJem / nauieam
movere. C5ci"!ccf ert fenn / naufeabundum eile,
-*■•< v . ". U ' » ei'un j / cana dubia, naufcola. £m
»erlecFerfer SKenfd) / naufeator. Secferlicfc / h-
gurient, dclicatus, cupcdianus.
^Mecfen/ delambcr e, deli ngcre. £e(f ben ?effcl d &/
delingc cochlear Qlblctrting / ipfc aftus dcha-
gendi, f v/t drltnBut,
%üfitxS(tU lingendo confumere. (Er bflf ben 3ucf CT
Alle (tuf^elecf Ü omac (äccharum aiLinbcndo, Jeu
delibando con(umfic.
Oluelcdren / id. qvoJ aufltden. (Eine <£<hji§e( aüif
lecf en/ hndu cvacuacc patinam.
J^clecf eil/ allambere, circumlamberc , pnelambere.
delibare, deguitare. 9j?R&n mu$ nid}t allcö be>
leefen/ non omniafuncdcgußanda. ©dtefer/
tet/ praeguftator.
€il< /ivr bineililecfen / lambendo deglutire , U rjf
rüo^m»f#B'öWöl»rf'fn. Sk Dronlecten/ allam-
bexe , id. qvod belcef en. lu binme^letfen conve.
mi mm <ni0/ emlecten.
Serlcffeu/ (Tebjcclecfcit/ r/I voluptatem ex liafta
capccc , ligurire. ^r bat fid) ja Damit icrlccfet/
adeb lambendo defattgacus eil.
£CCC/ bfl«/ hadu vox Belgien, corium, eurem, tet-
gus, & membranam mUm, olim ^ AC/ *■*
/rm : £CÜ)CC p er eprmthef. liUi* 0 diBä. Ab tß»
itCC/fru Hat/ *ft Romdnorum lorum, fegmentum rx
co) io jjiüum. dio\)<i £eber / conum crudum.
©ererbt 2cbeiv fivt ©argnn cbi £ebcr/ perfe-
aum. ©efebmiert Bcber/ unöum. <Bim>\<b
£cter/aluta. (Scblin^Icler/ fatale, ieber«
bei' s i>üiupe / cakcui Itphonis. 5lf(erleber / co-
rium talare ineexitu. glUtcrlebcr / conum
fubdiiirium. S^ranblcber/ Tolea intenor.
leberber iHcbulier/ manualetegumcn. ^nrr<
Icber / &CK/ ^peibcrltncjy monogrammui.
3uP|i?eber/ corium caroelinum. 5JocfIeber «•*
num hircinum. ©mifclcbcr / cutis anfenna.
(Ecbroeinslebcr/ corium fuillum. (Sin^ntbti
^eb^fleber qebnnben/ libcr pelle ovinä reftw.
(grfurebtiiebfeinc^cberf/ decutefuä clrfoili«
citus. 3Rau bat ibm ba^ geber aeaerber / lacera
ejus pugnis oneta verum. (£tj ifiüllc^ CltlCS £v*
tiCl't/ unum dt idem e(r , nihil «liftat. gebt
über bein ^eber / de tuo luduur cor 10. Sin bei
3£icmen lernt ber^nnbieberfve^n/ prov,h»
ncrit atfvcfccre multum ctt.
£ebetn/ coriu m un ire . obducere. (£i ue ^Jcinp: le<
bern/ Hphoni eakeum addere, induere, induecre.
CawW. 5tue;lcbcni/ ». r. mit &bei befebd^n/
iio7
£e
2e
1108
»J * bclcöcm / munir« , reftire corio. €ntlfbern/
poJff. r^, deconare , exconare,
geoercr / Dir/ *tVuk/ frbergcrber / coriarius . ccrdo,
rtrum rß.
Detern / Sebernin / * £ ibe rn / «4 eoriaceus. Sfber«
flC J^ofcn / fcmoralia coriaeea. Pebcrne ©trfim»
ft I ubialta cx cotio. ge bern SQ? iigfein / mitella
capnna. Vebernc Sofclhaube / eudon. £ebcr»
ncr ftubrmflnntfroef / ptaaU fcortea. £ebcrn
Äollfr/ colobium fcortcum. £eberner Öacf/
folliculas , tidului. geben« ©C^cÜ fciuica.
Cccr/ leerer/ (ccccflcr/ adj. vaeuus, inanis,
caflus , exinanitus , cxhauflus, it. egens , indi-
gus. (Ein leerer £ifaV menfa mann. gecrcSellj;/
nux cafTa. £eerer35ctl(d/marfupium vaeuum,
exinanitum. £eerer SR.men / jejunus ftoma-
chus. geerer *%ifj/area. geerer flMafc im Sief e r/
glabretum. t |((f(p Ji>a*iitkn tan man Hidjttf
öii«?ri(t)tcn/ cx mhilo nihil fit. üecre -f>pnnun<y
fpes fallax, dccollara. geere QStrbct^iin^en/
promilTa veneofa , emortua. geer r/uim yvsm-
cur.ifr pm>*twn<m & dbjeniutm rei in compofitk ,
Eorum innumtra funt , fi^nät. Ci II l> Ct> f ef IcC r /
edevotione QMutleer/exfangvis. ©eUletr/
Cgens pecuniae. ÜJlultlfCT/ itnbecillis. (Hl.lU
bcnSIce r / infidcln , irrd i giofui, atheus. ©rnnb
leer / finc fuiHamcnto. JfrtX\\(tV I timidus.
Jhinffleer/ mdoüus. gebender/ exammus.
Sföutleer / fraflus animo. Jtraftlccr/ viribus
fraAui. SXabtfjleer/confiUicxpers. 6orgen<
leer / vaeuua curarura. Srollleer/ inconfolabi-
li«. fOerflanWeer/impcritui. Söolflcer/dcpo-
pu latus. 5ßiljlefr /impruJcns. Sßerflccr / abs-
q ve effeftu. 3"d)tlrcr/ irnpudens, tmbb indtfei-
fim*ttu&c. Ubrmleer / fupcrvacuut. geerfeon/
vacare. jDariroijc&en Ictf Kpltv intervacare.
i'Cf reu / vacuarc , vacue faecre , inanire. Htncom-
fhhgum : (£r ift ein qelecrrer SERann / *acui , i n -
anis cerebri eft. Freq-venttut tomtn tß empefit.
Ausleeren/ CYacoare, exhaurire, inane relin-
qverc ©en 5*d)fr öuHeereB / evacuarc fey-
phum. £)ie Gctyctptfk ausleeren / exewere lo-
culos. QBieber ausleeren/ altera vice ex inanire.
geerer /&2luflferer/ tHr/evacuani, exhauriens.
^eufelausleerer / expilator argenri rel crumc-
. ■«*> JfcnnenanJleerer/potator, bibulut.
nenaosleerertnn/ bibacula.
geere/ \>it/*cr*rb Leerheit / * geerigFeir / * Uur et.
iMmbmfyttt/ inane, raeuitas, inanitas. Hiwc
«*Vn>: Me Seerfceit te^ SJerßanbe«/ Der ffiBorfe/
Der ©elebrfamfdt/ vacuitai intclleclui , ▼erbo-
rum, doclrinae. Ö5V.
£<abl'ö / *4 "> «/« n™ tßtfri pro Aeim«* , per
fyncop. ut. r. ^e^ta/ 7 W ii. ejl m gjett / »a-
cuut,inanii. Jebiq feon/ »acare. Sebjge Sleren/
fpicae inanes. 2tbiqt ^Wrff^nlf n / ovorum ca-
liccs. Sed Ä.eotg / eti*m a\xa plur* deßgnat.
Duo mim : (£me lebige Verfon / coclcbi. £ewoe<
CDtenfci)/ virgo innupta. {ebiger Qtanb/ <ojU-
batui. £et!i?f'wwif/?rolutui,religatoi,redcm-
tui, libcr, libcratui. (fr gefof f Ifbla OUtf/ immu-
nis cd , nihil contnbmt. (£c i|i lebjij geladen
RWrben/dimifluB, liberutedonatuicir. (gtnen
lebig mad)en / laxare, rclaxate aliqvem. (fr ifl
(einer tfranfbdt Ubiq / vacat roorbö, revocat
vires » morbus remtfit. &big itidrm ut &ttt
Abfrntiäm Ö5" deftQum rti in compofüii drfigntt , ut :
QxbanFf nlebig / folliciruHinumcxpers. Ofra»
fenlebig / impunirus , & impune. Qlng(lUbig/
confirm.iruj, libcr ab anguftu» ÖJc.
£ebigen/ ßd compefita ufitojiora funt. gntlebigeii/
&£rlcbigetl/liberarc , folvcre.religarc, expe-
dirc. Diro tarnen : (£m ©InÄ lebigen/ ebibere,
exinanirc vitrum. ©en £>clf rüg lebigen/ oleum
dccapularc. gjd) einer (Bdjulb entlebigen/fol-
vcrcdcbitum. t£r i|l ber 5>anben enriebigef//e«
venben 5?anbcu erlebiget/ vineulis levatus eft.
210er Orrgen enflebigct feun / « curaum undis
emergere, follicitudinelibcrari.
£cbi^f eit jX>U/uL tpxd Die terc / fn**08&utt/
inane, inanius. Exponitur rtüun ceclibatus , La-
xarnentum , libexatio. DicituretUm (frlcbiguilg/
* (£ntlebigitng/ dimidlo, relaxatio, liberatio.
(^rlebigung riuzmr/i'cauiäsdcciu'o, gravaminum
re/olutio.
?ebiglid) / adyerb. fimpl icirer , praccise. (Einem btt
^aepe lebigiid) anbeimflellen/ penirus commic-
tere, totamcauümalicujui judicio permittcr<«<
£ebig(icb nach beinen ÜQillcn / tu& folo arbitracu,
omninö ex voto tuo.
Verlieren / kd wrliere/ &u »erlmrfl/ er wrleurf/
ibir Derliitenv :c. $tl) verlor / ich verlöre / rerlc
reo; tß * tjttxf vatuw, q-vaft vctlecrcn / perdere,
arnittcre, damnum fenure, jaäurampati , i£> fa-
ce rc , prirari aliq vi re. €ine <Sa<fee MxMttetV
causa* caderc. <£i \\\ aUci Verloren / omnia oc-
eiderunr. <?in 2iueje verlieren / alccr&oculdc*.
pi. iSurgerrechr verlieren / jus civitatis amit-
91a aa terc.
«oft
icrc. gli'ObCif Pet'.ieun / jus de libertärem de-
per Jerc. <&nc» ©Hilft Bfr'Uroi / ex graua ali-
cujos excldere , ex animo Ar amorc efHuerc.
»Sinne «erhören / »axare Terifu obftupcficri.
e£ftel PrTffffm/ *i£him dttitferft **djla(&f
tirlleren/cladcm accipeie, Marre (mi/rro pugna-
ic. verlieren r teroporis jae>wam faecre,
•rium p'r.lcrc , aburi tempore. f}i JF>0pfcn
'«UP C0?al| tKrlwen f opera e> olcom perditum
1*6. v£r bat nief)t »W |«wrKmit / in egetHie
verfatur, inopiädr anguftiiscogitur. (£!m c V-T
leren f atfctf rcrlorcn / honoris * f*mx lachrra
inzftimabilis. Hmc : omnia fi perdas , famam
fa vai c meraento. ©erlernet .£>iiufe / milites
cmiiTaui. Verlorne (*cf)i!t»nnei)t / extim» *i-
i.siljjr, ftacione» agraria. Uneerlpren/ innoxiut,
(ine damno * intertrimenro. 3Bo$ nnn bei!
ftmitn giebf/ i]\ unwerteren t miferis otaecuncfVc
dcdifti, mccclis numrrar, munerar atqvc Dius.
Serlicrer/ ttt/ * «Berflerertnn/ We/ mas , aToe
m<na perdens, amirtens, Jafturam faciem* causa
«aden». ^Pulvwlictfi' palmam certamims
.:cedem. .3cta>crlicTer/ onofus, morator. 93rr>
- Hcnienlwr/ ©er/ ^ rfi^wU Verlieret / co n » i
. exus* ckviftus. damnum contrahcni. :
©frltenmg x>w &x>c& ^erlicrrn / &X><t Berlin!/
.tum, Ii.), ditpendiuin,dctrimentum, damnum,
ja Iura, cla<icv naufragium, noxa. pcrdicio,per
freies. 93er1»!ff leiiHlt damnum racere. (£(ji|t
* mlreinjremlrl)er SBrvInlt id pemicnbile mihi,
feu maligna calanvras eft. Obnc 3dtt>CTluft
iinc mora Sc ja dura temporis, incunelanrer , m-
kicö. 5lmt<»(gbr' ®dt> (*>nn|rwihi|f rc. oftu-u,
honoris, pecunue, favoris damnum. .O'tthr
Ptrlii.I damnum irreparabile , clades exinabitis.
SRohiiKiirfeerlriiMa i una r.mvr. (Sebifffeerlujt 1
naufragiuro. i|t f infd)!fcJ)teT 93crtiifl / par
va jaelata aeeepta cft. ^«efafjjer 23crlu|t / du-
plex damnum
©erlicrfd)t / & Serluftig / «4 # *Vrr>r>. amiflus,
perdittis.derrimcntofus, pernirioras.exitiabiiis,
noxius.c") pernitiote, incommode, damnose.
A VerlirjNgpfuwir/! mvum vtrbum *8crln|figcn/
racommodum aeeipere, in fraudem incidere ; &
53. lii|hiV»nq Pir Jetr memum.calamiras.noxa.
£ tg,/ iecen/ gdeaet/ , coiiocarc , da-
tucre . Ti/rcrc ul; »mit Sttcrf (cqi'R/ aecoro-
fr iiio
Fcrrc ,dil -ennam inahqva tc adhibere, £incn
©rui^ 1e<\en / fundamenia jaecre , poncre . age-
rc. ^OPenlc^en/coaflätioncmtaccre. ginett
in* ©ef^nflnfip legen/ in carceremcompingerc.
(f ttvas" ini\ a|(en legen / traruferre aliqvid in ei>
ftam , poncre in arci. 3eu auf Cln Diui, l.xen
tempus rci tribucre , impertiri. iftfleu Bf$
Di.i6 legen /crunfragioaliqvcmtoncsc. SßciF
tu OO" a ; u::.| legen/ nilitcm in prsrfidii« colio-
carc. ^d) lege mid) / vittum nie proiitcor , ni>n
' committar. vltiims Jll ^ uk legen / dcroonflia-
rcpalamracerc. ge|l legen/ ftabilire, obfir-
mare , Aitfulcire , roborarc.
Jeget/t>eif/ poGror,dirponror, coMocans , ordi-
naler, gegertnn / OtC / mulicr difponens , or-
dinan«. &etrribe'yi , w§nid)tleaer/ ftruum. iy/
mcrgicum conetnnaror. Fliesenleger / ftrurcr-
rarius. Jtiifelcgmnn/ cuftos ca^Caria. geflle$CT/
firmator , (tabiliens rem fuam.
Segung / öie/ ts» Segen / SJ'öie Sege/ pofhura, po-
(irio.reries, collocatio, ordinacio. J^r'jlegC/
ligmlc. ©ic ©eklegung/ dcpoflno pecimKe.
^treitle»innq /compofino. {*unnMi<imig' fon-
damentum . f undamen. ^rurbflegiing' frugum
collect io , collocano in acervos ^rftlegung/
ftnbilimen , ftabilimentum , firmamenrum.
£egiej)t / & Aiv. ratb occurHt, qvod fuo qvoqve
lococollocari , ditpöni , ät ordinari poteft, or-
dinarim .ordinäre.
SÜCflfn / cum ie / ad Mrrtnftam £.ÜCjCrt / mnrtiri.
3cf) liege / ict> lag / iej \H< / gelegen / jaeere , m-
twr*. cubiiare. 5|n ^ll*^*f|^ Hegen / peftilenni
confl /Vari. 3"^^f'Men/ in cairruconlldc-
re. ^{nil^intcr^rfir liegen /hybernare. Jn
5er Q^efi^unii liegen t in prsefidio locatum cfle.
511 5tinl»i^f»ifi:n liegen / partum«, ^n ben -Pio»
eoen liegen / poerperio eubare. ©<i Hegr ein
^ej).^ l>eigr<lben / latet ibi chefaurus» 3 U £> 0 '
Denliegen /corrumpi, ad inreritum redigi . per-
nicic opprimi, fundirus excingvi. Olm Snge
liegen/ manifcftumeflc, palämcfTr, mtcromnrt
conftarc . liqvrre. Äranf liegen / morbo ten-
rari , jactan. 3" %Cttt liegen / Icclö tcneri , in
plumnqviefccic. <£4tfimtr nid?t gelegen/ com-
modum ra in non c ft. gelegene 3eit / tempus
opportunuin. gur üCkgeiien 3eTf / appoute,
percommode. Ungelegen/ inopnortumis , in.
ccmpeftivns , Ev ■ incommode , inlwmpefti ve.
jncnlare fc.obfcqvi .contentum efle. QIciB Otlf ' SlC^tl' / Per cnbuor, cubans> cubirans. Siege
ftne c ad;c k jCll / curam ad aliqvam rem coo- r Vinn/ PK/ famioa «ubaus. Stdbct wrbdlia ra-
rimfevif
IUI
riufcutrff öftmnt ftf ijet auf ber 95a"renbanf/
o/im Ätärctiticutcr / tgnaru» foau» , dormitans,
©fcitans, Sieget im <Sa»5 UHb Sroiltf / hcluo,
nepos , popino. v
f icgung / We / Daa Sirijffi / cubatui. pa< gie
gen im Äinblxtfe / Puerperium Qai biegen fluf
Uttit)cr{Ui!StCn / commorarto in academiis. $k
ejung im 93etfebt* $u SO? trfa j / cnftodu lefti us
3»e adprandium, veternus. gic.jMlig auf Der
McrbanF/ luxuriei, compocacio , perporario.
Fettmtt rlumbuc gjge / OU / confpirauo , faedüs,
twfoi lig*.
8flrft| * Slegenb/ *Jj.&aJv. eubans, albicans.
l)6d>flen trauen ItVacilD / in moerore jaecns.
5n HJerae&fUng licgenb / jaecns «&/o/«,fr, contem-
tuc , fprecus, inglorius, obL urus, defpeä us .
Die /(iciif , pofirio, clima , li.fcries, ordo,
collocario. <S(J)ifflage / feries tormencorum
navalmrn <£me OOÜe V gebe»/ pcccrc fimul
navem boftilcm nmmbus machmis «nei» alte-
rius latent. Jßunmel «läge • ' clima cerü. £>cr
QBcinbergbat emc gute fc*age / vinea ifta ad me-
rtdiem Tita cft. ÜSefchntylage / feries tormenro-
rum bcllicorum. Öiefrlflf CHltt gf|!H»(J befid>
fujfJi/ explorare, perluftrarc lucum , aditum,
receflum, fitum de munitioncs vcl munimenta
caftri , fulgofortäiitit.
£Äg i & gige / siij. &*A-vtrb. humile i prcfTum , dc-
clivc. vfiij I4.UT Orr / dcclivui locus. £Ägetf
?<inb / regio humtlis , terra deprefta.
f äqcVDlC/declivitas, humiliia«, profunditas.de-
miilio. Dir Hur tUam tati fcogbrit l * itfgigfeit.
5r / fctfbe/ M« agcr mellitus, dr fpinofui, vtf/go
codecum , ein vcrwilDerter 2Jef er .
tUT / Dtt* / j /. Die £>igcr / habitatio, fedet , man-
lio, commoratio, ptopr. eubitus. £\\S 2ü%CX
fttf SSilbcf/ *lik*%flfU&U[aq<tV/ luftrum , eubi-
lia ferarum. (£r liegt fd>en eine* langen Magere/
morbo diuturnu cenetur , io morbö chrooicö
<ubar. in hartes £ager / leclus male ftratus.
i .uif' i\itwrt voll cubirut in calci tri ftra
mentitia, ftramentum. £incm etn£agcr ma>
dn n I c um altcui fternerc. H c Saget ttiam £ ag
tmttm , wi? llrlag / yix> iwaA. Schottel, lingv.
Qrrmtn. pag. 1/4. ©ic uralte Jeutfd)en / < be fic
*5fibre nnb ^efningen aebabt / baben ibren <£iR,
»int» ^leibimgior r ibr laaet genanr. t>cv \d\-
rnaligc^r)nig/ ober Die Surften / baffen ibr 4of
l^cjct : ^ie^aufodeer mu ben übrigen baften
ibr ^fluelaflit : 3ngefamt/iwmanfi$niet>a
2 (
_rir2
fc »ar e« baiXqlaget : ^u,;c iuüu ».d> uhö
wr|j mlet feijn / war etf ht$ &to\aatt i ©a &ic
aanK ^fnmacrjf jfA fluftirft, mx ^ ^ Uti
laset. OWb tvann ein Äiicg an.jiena/ uub r#
imbcr brn ganbgplre/fowar vorbanDencin lit«
laejor/ CUrlau) ,]!eid)fani ein^ubtlaaer/ ba
niiiiiüirt wn befreoet roar/ fonbernteuiUrlaa/
Urlagcr fXWnn) fol.jcn mufle : ©aber auuocb
mite $ent?a)e 2Bwt Ort^g/ Urfca / fmd
Vi 5*' ,cß bf öf0(ct ; ^-^ilof* / <1HIo4w
^rcvlff«/ »««'W militant.
2Wt/T>aß/ pi. Dieser/ ^.Vr«4*
^aaer pnwtnciatur , cairra. ^mf £^4^ . j c | )ca/
caftra peterc ei* ill« ^gev ma^m / Aiccedc-
5 ca^lrl, • „P 1 * ,m %ciwn'c4>an}cn/ cingere.
mun.rc val d caftra. Wger fcblagen/ caftra meia-
n, ponerc, locare. ^rtf Ugft fjDcn/ caftra ten-
rare, «njradere. 2h(T einnebmen / caftri» po-
t«n. «HU« bem £<$ger liefen / caftra movere,
educere exereuum caftris. ^)aubfl4ger / ca-
ftra majora , principalia . praetona. 9{eufcr»
Ii" 1 c /l ra cqi cftria - r^ ct 5u§i)anger
Mger/pedeftna. epiiimerMaer/jeftjva. 3^1^
fcrldgcr / hybema. S33iuferiagcr belieben / ex-
ereuum in hybema deducere. 3m 2UinferlÄger
feon / hybernarc. (*)C|d)IaacH U*Ct / ftatira.
3in Wijcr feun/ tencre fc caftri«.
Sägern fid) lagern/ discumbere, locari, confidere.
<3ifb lagern/ duitmrß: caftra ponerc, collocare,
rentoria figere, confidere afieubi cum exerciru.
Lagerung/ tue, U.qvo.i £<jg«/ eubitus, difcubitui.
Dicünr ftum bat Hagern.
eagcrid)f / * Jagcrbafr/ aJj. &*Av. | e ao afflixu».
Vkttliigerid)f//Iiv fagerbaffer / cünicus.
^öi;ld.jcrn/ caftru, excrcuulcpirc, oblidionc pre-
merc. ©ne 6fabf Dt-Mgrru / urbem oblidcxe.
cingere. £f n ^nnb beldgern hoftem include-
re. circumvallare.
Seligerer / Oer / obfefTor, obfideni, caftris po/itis
ad urbem fedens . circumvallani. St3ela"gcnnn/
CiC f oemina obfldionc premeoi«
i5cljgerter/^r/ circumrallatus, obCcfTu», c uum-
datus. «5e]5gcrf fco»/ obfideri , coptii boftuum
cUufbm effe.
i5c(i gf nilig/ 1>!*/ obfidio, obfcllio, ioclufio. f^f,
ligcrunaailJbalte»/ obHdioncm ruftmerc. SDftt
ber S5eldgeriing anbalten/ continuare obfidio-
nem. ^cl4gcrnng aufgeben / ab obfidionc de-
iiftcre, recederc, circumfcdtönem folrerr.
na ii (^.j^
iii3
£e
2*
1114
föCl<3Cnl)Clt / öl« / plut . cor. occaCo , opportu-
nitai , commoditaj , tcmpcftivitas. <£incm ©C -
legcnbctt QCbcn / anfam darc , fcncftram pacefa-
«cre, caufam pnebcre alicui. CHcUticn'ocit |ud)ci;
aucupari tcmpus, Opportunitäten) perqvircrc.
Sliif (Selegenbcit bOfttn / iacultatcm cxpctcre.
5luf ©elegrnbrft ficfc in rddjen »arten / odium
i econdere, S^in pecafionem diffcrrc. ©dcgcu
lu'it rvliin ;cn ' facultatcm naneifei, confcqvi.
©clcgenbeit in aefir nebmen/ cr^reifeu/ gebrau-
chen / occafiones oblataa capeare , amp !cÄi , o c-
currcre occafioni. ©clegenbeü »crfcumctt/ prac-
termicterc , negligere raomenca rcrum. ©je
©degenbeft ffl fnrubtr / opporrunitas amiflä,
clapia eft de manibut. Gelegenheit abfeftnei
bcn/occafionem pricetdere, matcriam fubtrahe-
• rc ^^ibthinc&clegenbettoccafiodceft, pc
• tiir. ;V!>. i't auf: Ov.I egen ! :i f / occafio inridic,
exiftie, obvrnit. Sßaeft ©elcgcnbeit > pro rc oa-
ta , proracionc vclconditione tcmporn. Uli
gelegen bei t ' Mf. iiuommoditai, immaturitat.
llugelegenbeit rtiam oncra, fumnisfr expenfat
not*t. SJfad; Dir Feine Un lelegenbrif/ nc coroc-
rat impendia in me rcl hanc rem» parcerc cc tc
lim omni fumtui * impenfTi.
Ablegen/ deponere , defifrere , omitte rc , fuperfede-
te, ü. fariafacere, folverc. g cf> » 1 ll> ablegen f fol-
vere debirum. u (Srbrn able.cn ucisface-
rc beredi , nnmerarc pecumam pro ejus parte
kereditaria. ©orgen ableget! / deponere , abji-
• ecre. jtffibtT ablegen' exuere feveftibut. 21b
gelegte Oelber roiebrr anjieben / redircad vcfti-
• tumufiratum. (£ine£a(t ablegen/ amovere onus
ab Immens. £- me Siebe oblegen / perorare. de
<lamare. ©ein ©dwlreebt ablegen / rpccimcn
artit dare. ülMegung/ M«/ depofitio, ralcdiclio,
omitlio, cefl.it 10, fatisfa&o, folurio. Slblegung
etiamAicitur Ablage / rßq. aßignatio bonorum,
fegregario, fr parat io hberorum , qvafi cmin
cipatioö'abdicatio t mJr: Abgelegte Jf iuber/ I»
beri leparati , qvibm enta bonorum port-.o afli wa-
tur. Dicuntur etigm abgefo nM'i tc Rinder.
Anlegen / anponere, induere, fufeipere, ftatucre
^euer anlegen / igncmexftrurre,parare,cxcita-
sc , fubrrernere ligna , ienci fupponcre. ©ein
fiebetfeuer ifl mit groben ^)pliem angdeget/
amorit ejm ftammae ardent fuppofitii ungulit
adninis. ©ie n n b: i: 1 fo miteinanber angdeget/
itaconvenit inter eos. &M'(ietn angelegt. Ding/
«ompofita res cft. £ant> anlegen/ Auncxe in
manui, acccdcrc ad aiiqvid agendum, admo vc rc
mamu operi. (Einem Ceti Degen anlegen / taav*
gere aliqvcm gladio. JtUib anlegen / tettem
induexc. Slt^ere Äldbtr anlege»/ mutarc ami-
dum. ^alftcr anlegen/ capiirrarc. 3auman«
legen / frenarc cqvuoi. (li.ir Ir anlegen/ ▼»«
afferre, inferre, adhibere alicui. gf^d anlegen/
incarcnascoujicere, vincirc ferro aliqvcm €i»
nei5Ürj)fe anlegen / fdopum maxilUadmovcre.
(Ein Anlege/ penfum. Anleger / i»ec/ aultor,
fax, ruba. Anlegung / tu / impofitio, compo»
fitio. Einlage * Reitanlage / Me / cxaöio pc-
cuniaria.
^lufiegen/ imponcre, imperarconersre, injunge.
tc ^r^aftcv auflegen / vulnut obli^arc cmpla»
ftrö. ©träfe auflegen/ paenam de ahqvö Tunte-
r c, muläam alicui diecre. ^ ii'.c ürbnt OUtlegciI/
exhibere alicui negotium , labonbui aliqvcm
premere. Cinc^aff auflegen/ onus in aliqvcm
imponcre. £in (Eib auferlegen/ ad juijurandum
aliqvcm adigerc. ©teuer auflegen / mbutatn
imperarc, exaerionibus gravarc. ^luflcgiuig/
fivt Slllferlegung/ DU/ irapofitio^mandatum.
"Auslegen / exponcre, explicarc« dedarare, rntrr-
pretari. $£öjbre auslegen/ expltcarc, venum
exponcre merect. Sin Sßcil auflegen / «im
nominit enodarc. Einern etita^ übel rustegeit/
(Inifrre interpretari. iiau.n auflegen / djvi-
narc , auguran cx fomniis. Oi ' ^UUgfraa bat
ausgeleget/ pcau$dcnudaviu 3lu6leger/ Der/
expoficor, interpres, interpretator. SlUSlegiing/
MC/ c xpofi tio, explicacio, enodatio, enudeario,
cxcgcfn. ^abdauslcgung/ mythologia. ^nnff*
dUSIegung/ aaalytica.
gelegen / arcumponerei it. probare, munire.fir-
mare. (Jine (stabt mit 33oIf belegen / circum-
federe urbem armts. pra^fidia conrtiruerc , ur-
bem milinun pr?efidiis vinore. (Sine QtVttt
belegen/ admittcre cqvam ad admiAarium. €w
HC fKccfcnung belegen / fidem faecre rationum
fuarum documentit. <£inen diocf mit (£ulan<
nen belegen / cunicam tarniolis Iirare. S^eeb«
nung^befege / documenta acccpci & expenlu
Belege am bleibe / limbus » mtViu. Belegung
mit iB^lfem / pofitto vel impoflüo exercitüs.
$degung mit Ungelf ern/ audio cenfuum, impo-
fitio rribuiorum. ^elcger I>er exador.
Anlegen/ componere, apponcre, deponere. (f ine
©rreiifaebe beolcgen/ componerc fitem, comro-
Tcrfiam ttansigerc. Reifer im ©cnd)ic beolei
flCB/
ms
£(
gen / pecunian in judiciö deponerc. tid) eilt
Sßcib benleaen / macrimonium inirc. Xhcnlc-
gung/ DU/ depofitio, ii. transadiio, con vau um,
pactum. SÖCplcgcr/ÖCr/arbiccr.
Qarlegcn/ numerarc, folvcre, poncre, prxbere, of-
fene, ü. dcmonflrare , probarc. f&üX Okl t bar»
1(9(11/ pecuniam numeratam offerrc. €(ÖM$
mit guten törüu&cu Darlegen/ argumenti» lortit-
fimis aliqvid confimurc , doccic , cvinccrc.
£}ic # 0|(ea turlcgtlt fumtuiiuppcditare, »üb-
»imiftrarc .£) irlc^ciV X>lt/ dator, praefentans,
iuppcditant.probator. ^Darlegung/ Die/nu-
meracio, fuppcditatio, argumencatio.
%\n> hinein pve £rcinlegen / iroponcre, im m irtc-
. rc, intcrccdcrc. ©etl .K Tu Iii einlegen / nierce«
componcre, convafarc fuppcllcciilcm, i$met*yb.
taecre , rem non ampliusurgerc, fubfiftcre, de
filiere. 3>cr gür|l wirb i'id) eremlegcn/ prm-
eeps Cc imrmfccc , contradieet , rectamabic. £)er
33 (irr bat |ld) Drcingelcgt / pacer inccrccillt pro
fiho , Di. »iwr f/Mw ©arjroifcben legen. %n bic
<$ifcU|djaft einlegen / cercam pecunia: fummam
in focicratcrn cnbuere. (Einlegen ettdm dicilur
dt opere vermtcuitlo , iermicul*ri. (£ingdf gtetf
^j'llciu / ciftula vermiculatöcmblcmatediiiin-
fla. Eingelegte 2lrbfit/ opus roufi viim, mofai
com. (jPin.jclegter £if(& / menfaapiata. (£iit
«degte 38 .Mb / parics fegmentatus. (£|trid) 00n
eingdegter ilrbeif / pavimentum vertntculatum.
Clre einlegen / hooonbus procedere , plaufum
excitace , digmtatcm concilure. (Einlegung/
tte / impoGtio , immitHo.
Cr [Ci]C11 / darc , pr*fcmarc , poncre , folvcre , it.
vincerc, expugnare , fubigcre,fubjiccre. Den
geinb erlegen / h ort cm proftc merc. £. ic 9lrmec
t f erleget / exera tu$ in fugam con je *fius efr , cla-
des , flragei edita, data eil. (Seine 3i*cbe W
legen/ rymbolum Jare. Sie cBebulb erlegen/
crcdinim lolvcre , redderc , reitituerc. (Er*
legung /Die / rcftiturio, folurio, »irtora, da-
dc» . (träges. Erleger / Oft/ vi Äor , 8. folvens,
reddens, prxbicor.
fortlegen / transponere, loco movere, ultra po-
ncre. 3<d)fer fbrileaen / palmitei , vel malleo-
los craruferrc. Qjlldxr fortlegen / transportare
libronn al um locum. ^unle.iüng/ OlC/ crans-
latio fortlegen &«r/translaior.
3»ir /iT«'93i;vle , ,en/ pratponcre, proponere. <£i>
nein »liefen jYir legen / eibum alicui miniftrare.
€iR( 3ruge einem fürlegen / qvxftionun pro.
£e in 6
poncre, arferrc. hinein ttmi cor t>cc singen
legen/ alicni aliqvid ante oculoi prupooere.
Otiten Dücjiptenrcn vorlegen / cxcipulum
dcftiUatono aptare. gurleger Der <ri>ei|eu/
ftrudtor. SSoiIegung/ de / miniftratio cibo-
rura.
Einlegen/ * 3uriicf legen / feponerc. Verlegen/
apponerc in hunc noOrum locum. JMü nnD
Jperlcgen / difponcrc 4 in diverlu partibut ponc-
re. J£>erab; * ^erunberlegen/ «w.» Denker lege :r.
JpinunDer«A JipiUJblegen/intcriu« poncre, depo-
ncrc,dcmittcrc,ininfcriorem partem collocarc.
9? ietk r I e^en rtUim in ffrecit rß v 1 n cere, p roftc r n c r c,
it. cubitum ire. (Bieb auf Die (£rte nieterlegen/
cerram peecre , in terram prolabi , de jiccrc , pro-
volverc Ce in terram. //. deieiH'rlegen id. rß , fvod
J^itl^crlegen/ alicujus fidei darc , traderc ali-
qvid , fcrvanJum dare, commmerc aliqvid po-
tcOati alicujui. 9^ieberlag/D<V/Juicmporii.
Seieberlage / Die / expofitio mercium , it. clade»,
(traget , & depo fi tum , pignui.
3??it & Dii'btitlcgen / una poncre, juxta ponerc,
ad latus collocare , ywd rtiam tß ^»ranlegen/ ap-
ponerc. S^cbeneinlegen / interponerc. ÜlAd)>
legen / poftponcre, qvoAeti*m tß J^in^anlegen.
1 i im Ofen n adjlegen / fubArucrc , fubrtcmc-
rc ligna.
Obenlegen / fuperponcre , poncre rupra , qvoJ tt-
t*m tß : (ütroai »orüberlegcn. Sed öberlegen
tyculim tß dclibcrarc , etiam arqve etiamcon-
uderare. «eine vf a d)e m\ m\b rciflid) iu -erlegen/
certo & exploratö judiciö aliqvid examinarc,
flatucre , dclibcrarc. Uberlegen ttiäm tß com-
municarc. Unde Commu7iicattcnt>[<i)x(lbtit tx-
ponuutur i Uber!eejunej0fehre(bcn.
Verlegen/ transponcre, rranslocare, i.e. perpe-
tam, vel cum oblivio collocare , locando erra-
re .pofinonis oblitum elTe. //. fumtuifuggcrc-
rc , fufeipere , Aibmini Ararc , tf - occludcrc , im*
pcdirc, obftare, offiecre. Milien 5)l*icf r<r.
legen / literas infeienter permifcerct in locum
abditum & ignotum deponere. (l'tnem OCR
53eg Verlegen t viara interdudere , aditum prm-
cludcrcacccil'um averterc. Siii^ud) Oer legen/
librum fuis Tumtibus e&cudendum curare. $er<
leger / Ter / fumtuarius , :/. aber r ans incolloca-
rionc rci , 65> obfcfl'or viarum. Verlegen olim 0
ttiamnum pro 5Biebe» legen / refurarc , pofitum re-
perttur. In Je Verlegung / refutario.
UnbcrUgen / fupponcre £>cr «S>tn«(n €f er nn*
21 a n a tu Den
ni7
2e
2e
1118
DcrlegeR / gallin* ova lupponete. Unbewegte
^lieber / libri (uppofititii. Unberlegung / ©tev
fuppolitio. Unbtrlege bftf Jpcbcu'cii^ / hjrpo-
roochlium,fulcimcntum »eexu. Jtlfjl Uitber
Idicii / fupponere culeicras plumcai. ©ff pf)
unterlegen / fubftcrnere ftramma. ^d) iwltC
1 1 ; in &U £4ftbe unterlegen/ manus & mcipi'um ci
fubmiuerem. &jni}cu mit gülirtnem 3int>cl im
beilegen / cendiculu fericis picudot aphetuni filu
aurcis intertexrum lubftruerc.
ÜImCi eiligen/ reponcre, rcftitucrc , qvodrttam dici-
tur Bit Derer legen. vU^icDcrk^n ffoft rßr rc
feilere, refutarc , retundere , crerterc. (et (}at
tbm i>as ©el& tt>icC*cr erlegt / fumnum iitam pe-
cuuiac reftieuie cu (£in '}Si! ci) nnebcrUgen/ refu-
carc auäorcm. SBicberlcguni}/ refutatio. %j$ic>
. . Jkrerleguna / reftituno. QBicberleger / rclu-
tans. 2Bicftrcrleg<r/tcddcjis,rcfticucns. Üßi;»
tVi'lggC/ OlC/ nonnumpnun augmeneum dotis,
nonnunyväm donaciooem propter nuptias, A
alia anciphcrna Sc viäalitia , q vx marttus uxon
. conftituit, dmotat, altki (Üfccjcnhlgc.
Ji'iU'flcn/ disjicere, difpalarc, diictndcrc, diflecare.
^peifen jcrlcge»/ Zrinftoivat I diflecare
cibos arte ,fcu ai tihu ahrcr. ^ai?(t)lichc (&\lO
foct iCi legen, iccarc corporis mortui partes. %ct ■
leger / fcclor, anaromicus. Verlegung / anato-
roia. 6pcifcntcrl<gung/ alias Crinfd?»nincr/
fc&io eiborum.
-3 ;:t legen / apponere , addere , applicare , it. regere,
cootegere , obtegere. (Sitten $rilßn Jltelegeil/
operire putcum plancis. vf üb ein SeibCltFlciO
JUi'legtll/ veftimentum fericum fibi compararc.
gr tvirD ftd) mit Der 3 et c euid) ein liebe! 2ßeib
juelegeit/ brevi fibi junget chariflimam coftam
(Seit iuelegctl / addere pretium. <£tf ift ibmc an
©efolöURg enp.is in.iclcget (Verben / addiramcn-
cum falarii ei da tum .concciTum c(\. 3u(gdcg'
f CT DcilHIC / nomen fuperadditum , adnomen.
^ltelegUtlg / adduio , additamentum , fupplc-
menrum. .£> er ; ii c lege n ■ * Jpiniuclegtn / iL .per»
bei) • * ^)in benlegen / idem fere noUnt.
Sufanttnenkgea / complicare, compingere, colli-
gare, conueftere, conjungere, combmarc. (£\>
nen Skier lufammenlegcn/ complicare epifto-
lam. (Ein jafcfcenraejier iufammenlcgen / cul-
ccllum in raanubrium reduecre. ©ne Seche }ti
fatntwnlegcn / conferrefymbola. itlfam»
mcngelegtc ©elt oerjebreil/ de fymbolit comclc.
3»f^nn»enlfimtj} : Die / compaäio . colljgatio.
Sunt & st 14 compoftts , qv* ex frimihvit f*eikin-
teiltet vejfunt , ut : .Jfitrj ((gen / in bicvitatem
complicare, componerc. hingleiten / m longi-
tudinem ponerc , longKis extenderc. ?0tiftetu
legen/ ponere in medium. SKifffneinlegen/
inter utramqve parcem collocare. Dicefjtlcqen/
JureeJ>re legen benew/reftccollocarc,recundum
fcncm,7Wordinelocare, difponere. Be'ertaJ
tfinb )tired)t(/ facicc, uc infam commodccubcr.
^anftelegen * fvaviter collocare. ^d) r»iü mci»
nen^opr nid>( fanftc legen/ es grtdxbe bann/
non rcqvicfcam, donec id (ut. ^SeitcrlegCtW
excendere , proferrc , produccrc , 55c.
Abliegen / teri SS'dcfricari Ii tu . it. rcmotumerTe.
ÖStit abliegen / «iü* Entlegen fenn / longc difta-
rc. Hinc abgelegener / e> entlegener Ort' locus
remorus. Qlblage / Dl( / remotio , diftantia « in-
te r Ihn um , intervallum, (f nMeqenbetf / Die/
x.iem ■/ t o.i 2lbl^d(e/ longmqvitas.intcrcapedo.
Anliegen /contingereeubando, artingerccuTaira-
bendo, ti.curae cHc, follicitudincarrici. ©g#
^ant> liegt an Der vf tabt/agcr adjaccc urbi. t* tcb
erwa^ angelegen fepn la§en / cogitationem ad
rem conrertere , curat aliqvid habere. £>ai
Anliegen / aceubitus , it. cura , follicitudo, cogt-
cario. Se.it>u "Jluhgc ?ß impolitio , i'tt cxaöio
tributorum, colledc, cenfus.
Einfliegen / ineubare , ineubirarc. Qlllf Dem ^Intte»
ftd) te liegen / eubarc in facicm. ?lnf Den SXftctcn
liefen/ fupinum eubarc. Auflage/ J>it/ »0»
tttm tß id. ijvo.i 2(rtl»tg2 / frJ &in ftecie infimula-
tio% tmlgi iaculpstio,
•2lU6liegen / propr. finem eubandi facere , furgere.
65" abnooare , I/. eubitu aliqvid conterete , -5*
qvafi perforare. Drindt protendi , ptojici , rWf
<ilne ^Itl^lage / projefhira , projeda, protcÄum.
3nm genftcr aitflifgrH / per feneftram profpi-
cere. ©a< £anb lieget ir-ett jnm Weere Imtati^/
terra procurric in asqvor.
Q5et)Itegen; 9)?it. dt SRcbenliegcn/ coneumbere, con-
eubarc , aceubate , accumbcrc , it. adjungi • con-
fociari , conjungi. vr ie ift mit tbrem i^reutu
gam nod> nirit brngdegen / fponfo fuo nondum
coneubuir. ^»enlieger / coneubitor. Gerthe
gerinn / coneubina. ^cnliegting/ coneubina-
cus. 3>ei>l.lgiT tM.V nuptix lo'cnnci.w/: P/w-
ctpum, Comitum &Baronum, it. coneubitus. (Eine
Q)ft)4age/ depofitum, pignus, ii, literas adjunAx,
mt: documenU& alu üifnU, vulgbJnftrM / ~$
Poflfcriptttm. 3^ f btnUgClV eubitus proxim ut.
iH9 it
daulieaen / ulem fved anliegen, ©reinfliegen '
fvöä Aufliegen, ©riiberliegen / * Uber he
fUfil tapereubare , ineumbere. ftleiptg über
tan JBÜebettl liegen / Audi« , Üreris difccndis fc-
4uiö iocu«b«re. Uber Den SRammon liegen/
aurocoogefro ineubare.
£>rnni>erl»Mcn / * Unterliegen/ /nvünDrnliegen/
luvcunucre , fcj iueeubarc. UnDer i>cm £ifer)e
♦liefen <ub mensl jacere. t£in 2linu'r hui§ aller
»igen un^r(tCt)Cll / pauper ubi.jvejacct. ©üi?
,>€>aul lieget unDer bemortlgen/ aedes iftx (ob-
jacent carm Hein r.
Crltegen/ fuccumbere »vinci , fuperari , fubigi , da-
dcmacctpcrc, dcbilican . cum ovo c on venit 3R|f
tcrlicgen / & ©arnieoerlirgen/ decumberc. ijr
lieget fröilf DarnieDtr / tenctuilccid , morbdja-
EUiux , oppreflus eft invalctudinc. €r föirD
auf i'oldje nxife bali> erliegen mü&en/ citödclas-
fabu ur , claogvcfcet , rebus de ftantibus. 9ßie
De r Ii) ac / Oie / clades , ftrages.
©C icnliea<:ft objaecre» contra, c regione jacere.
(äWttübcrUwnj tJkm. ©atf .'~mu< liegt gegen
rt ill D£cuf über / »des c regione fori cxfti uct.c
v 4unt. ©er gcmD liegt gegen uns / hoftiliscxcr-
cuü« caftra uoftra praejacent. l>5egen|jgi\ Dif/
aeq vi Valens , ü. donatio proptci nuptias , dota-
litium.
JEutciM legen / verfus hanc partem inferiorem pofi-
cum efle. j£)rruutfliegCH / collocationcad ftanc
partem extendi. j£>ereinlie !en /fitu inreriorem
partem contmgere. .£\ nnn!i: / difperAim,
diiTipatumcfle, confundi , circumjacere. ©ie
SSü&cr liegen rn Der gant.cn Gruben berüm, übn
r'cr um verfum mufeum difperu* jacent. -Oel in' V
. legen prommerc . emmere , praejacere.
JN:i et blicken / deflectere ad partem inferiorem,
•ftinauliegen / verfus fuperiurem partem attolli.
Jpincinliegen / vettere, ineünare in partem in-
feriorem. JÖinunDcrticgen / prope'ndcrc in lo-
rum profnodiorem , verfus inferiorem partem
pofitum efle.
Anliegen mfitum efle, inferi, inferrum. imminum,
impoiltum efle , *uh ©rinnenlfcgcn. ©er
fjcinb liegt Drinnen in Der IrtaDf/ hoftiiurbem
oeenpavic "Die j£nnDfd)iihe liegen er innen im
&d)T\\nf<t chuothecÄ jacent in icrinio. ^n-
läge / öie / infertum. ^UilicgenD ift luerfcfcn
rx mclufis cognofeere lieft.
X nimmliegen/ obhq vr jacere. Jt urjlicgcn / inco-
xaic ic. taiVflllCgcn / extendere fc eubando.
£e ii2o
^iffeninnr//w3iwfe^en-dröar|iüi|"c^e8licgrn?
interjacerc.
Obliege« / prepr. pratjace re, i neubare , fei fvptt*
eubare. Ob Dem ^)alfe lieg<n / capiri impende-
re, cervici inftarc , imminere, adcflc. Stpifp.mi
tämrn ufurpttur pro : ftudere, operam dar* y na-
varc, deecre. convenire. £)fr % Ugcnb ebliegen/
hnneftum amplcxart , in virrutem ineumbere.
£>a* Obliegen / Ö" r*r 0 Mc Obliegenheit / otn.
cium, dcbitum. €etii Obliegen anfgeben/ ab
officio difeedere, intermietere ofÜcioni.
3Ser Uen.cn / fitu corrumpi, ducere fitum. obfolefcc-
r« , fcuiö confici. Verlegen 3eug / panntn vic.
ras, vetuitate corruptus. Verlegene ffijabre/
metees obfolerac. SJerlegener aßcln/ vmum
evanidum. Verlegen €0 / ovum reqvietuin.
aSerlag' x>tt/*uirmvmu* VerKgen/ &rxptmi-
tur : Sumtus , impenfae, impcndiuiru ©je $hw
(t)er crforDern grrSen93erlag / librorum edteto-
nes maximos fumtus poftulant. ©er an^rf
SJerlag/ fecunda editio.
Vorliegen/ drÄfirliegen / objacere, prsejacere, pro-
eubare. liegt ein -£>cli »er Dem i'ager/ talms
caftra pratjacet. S3cr ficb ber liegen / procura-
bere, propenderc. (Eine Springe/ dtßilUturikiH
duitur: Excipulum, Receptaculum.
3eriiegen / U. tß <pnd Vecliccjcn / Ittu corrumpi.
Srd adbuc aha Juni nmfofila, ut : ©ic Over liegen/
transvcrsgm.&'transverse jacere. ?CceI)t. feinft/
tVOllicgrn/ODTimc.moIliter dcdclkatcivkiibarc.
<CNU Hegen / immotum qviefeere. placidum 4r
qvierum eubare. 55onrinflnDerliegell/ fn t ^ t r*
fei r t-Iiegen & Ol Iii nie liegen/ feorfum eubare , fc-
eubarc. ©n^ 2llleinlifgen/ feeubmn. ©a^bei
frf)n)eerlid)e2HIeinUegen/ ßveMe\nf<bUUn er#
DnlDen / triftes feeubitus ferre. 5U?cif liege« t la-
xe eubare , in leäo lato * amplo dormire. 9|nf
Der redeten (Seite liegen / in dextrum latus eu-
bare
})Clflfl/ X>M IfVtd aliovibta , fedfahb, rhamjitiii.
tut (jH'lacft / fvod rijum notat , licet in jet ip/M *nU ■
fjrh inveniatut öli ej) / eß: convivium , compo.
tatio» fymbolum, comeuatio, conecenatio. fe-
rn tur ettam pro tpfa icü&a ,Jeu preum* a com t tvf
rxaUa. Indes t)n« C^nlacf) l>ejnl)Kn »larr fym«
bolum , \S metapk. peenam dare. gh\ ngf 'iig ■
convivium folenne. /?er:lid)f6 (Belag/ cana
genialis ,pol)ucibilis, cdipalis. (S-e^dUDgclag/
«omp«tacio luxuriofa , 6agittofa , >mpura>
^eif'
II2I
tt
1122
öß t i n )ela \\ i Bacchica , mcraca. ^irr^elag / ce-
rcvifiaria. Jf)urenge!ag/ mcretricium. ^UiiUm
(S i I H|cu fc du ■ 10 convifiis jacctc, dclc dar i com
mefTatioriibus.
W (jet / t»ae / lagena , r/? k gMQtn. QDeilllicjeT/
lagenavmearta, fcna, cuyu dimin.bA* %foUi\l
lagcnula.
£a|>f ' ia\)UüJ eß a $Jt$J humile, preffum , fubmis-
fum, notatq, contcmncrc, contcmcim habere,
fed hoc vocab. non otnnibui patrt. Aliud eß Bf Ig.
fjdtten/ Das / pallium, Imted , deqvofuprk.
iattt I Dw/p/wr. fcUtetl/ tignus, tigillum, rrans-
tillum, aflrrculura, kfjlQ/ j*cebam fwe |Ug/
bumUit , pjrvm , ftuß lÄgte. £uid>. ©Oer 3ie
geflattCB/ rrabeculae. $0?ni!CrlattfH / tigilla in
parietibut communibut. ©Otnmerlfltte / tu-
rio, furculus, germen novellum. 5B(inlatte/
cantheritu , altkstfn XOdn$cUnX)tX.
Satten / tigni» ornare , firmare transrillis , cujus
Cempof.*QtTUttt1l I fite dem fignifuAtionk» 93er <
lattCtcr iöcin / cantheriaras vires.
JrtftKbt/ ai), ÖT <tiv. afl'crculis municus , tigillii
Cafcen / ort/ p/ur. £a&eti / *ai v* . * hatten //*-
/«Ii roiro /irr» ex tenuibut aftreulif. nflcrlabcfl/
valvulär, feneftrales. A tfi^VX eß ?\tt/ Das/
p/r/r. ftCte / # €lftCr Idicxmut emm gfn|lcrlic(/
q-vod cum $ttl (ICtföDetl unum # rinn eß . # | n
Itcnlicf / operculuxn camhari. &wgli(t / ureci.
Vtd.fuprk in tdfotn.
Uttm/ Die/ Üfrtq-vtnUus MttV fl. Zatutw
& £afemen/ laccma. Non eß k latrre, nec k
luüino latem*,fed k &ättf / ulpote ex dffulk feu aj-
fercutk confeBa. ©irbdlaterne / laterna cocca.
Jfbornla ferne / cornca. ©latflaternc / vierca.
<Dapirne 2attcr/ Utetna chartacca.
fCl'cfoe / X)it/ plur. £eid)<n/ cadaver, funui, cas-
fu m animi corptu. Eß k JLitQen I ut cadavet
kcAdttt. Dutiur e tumbu ICKtjilAtll / corpus
inanc , cxfangvc £eiü>e ttitm ftgnißcat ipfum
aihim fepulturae, aaioncm funerariam, cxfe-
3v i as , e> funebrem pompam. ©ne POrnchmc
>1 £ tlid)C itiät / funus amplum , fumtuofum.
i£iuc anifflcUtc Ecic^c / funus indiaum. 3>C:
ttübtc£(i(tc/ funus acerbuxn , lameocabile, lu-
auofum. SLinbci 2d(()e / funui immararum.
C y >vet";c Hei(t)C / funus adulrum. 83utcvlid)(/
30?»t(erlid)c / 93vut>cvlid)< / Wannet» ooct 2ßci'
b(5 S(idK / pacernum , niarcrnum , frarerni
conjugialc tunu«. (gemeine £el$</ plcbcji
Unbcarabcne / inhumatum , tumu!6 carens.
Stinreit&e Eci 4e / cadarcr, cabodilapfum, ob-
du£tum. 3ur£fi(fjf bitten/ funuiindicere. ^UT
£ricf>C (jebfU/ in iunus ire, ad cxeqrias procedcTe.
3)iit JUt JriC^e geben / funu» feqvi . cohoneftare
c xcq vus. X>i( (jibbanftmo. bto einer Üeifjje f nbtv
parencare , morcem funebri laudationc honeua-
rc, laudarc aliqvem pro funerc. (Eine £etej>e )UC
i£r fce befr^ruvn / funus efferre , exportarc, ducc-
re. ÖRit i>er £eidje ;n tubn haben / funus curare
€ine Seiche bei 3carJ)t$ mit gaefeln begrabe«/
cadaver per nodtem cum faculis aecends fune-
rare.
£C|(fctn / a kgCtt / dicitur depifeibmt o»a parere,
qvtft dUßt poncre. Sunt etitun, ffi Ui<n inier-
pretsntur pro ipfo *Ru venerew , feu cohdbittndi tf~
petita, fubare , furire, libidinis impetu concirari.
Hinc t«nit £eid)/ Do»/ ova pifeium. grofcbleidj/
w/ j(r6tenfcte4) / fperrna ranarum, bufonum.
j£>ed)(' Äarpenlcid) / ova luciorum, carpionum.
gifcfjleitj) / fernen prfeium. Üeicbunß / Die /
Das h'u'ln'ii •■' f^r tjjr jilru pariendi ova. Seid)/
riuffl fignißcat arcolam , in q»ä coni lignei ad
fphaerulis cvcrtcndum conftiruunrur , *hkt
Xlltjelletd; / fphaenfrerium , & etuvn «cm« k
legen.
liefern / <r>4 leggetn/ eß k legen / exhibere,
tr jdere, prxbere, offerrc , in manus dare, m irre-
re, rnbuerc , perrolvere.pendere, &qviAemh*c
omni* ips6 affu £^ cum ejfeUu t Atq lt ut -vocant, rfa-
hter. ©eft&enfe liefern/ munus ofFcrre, mitte-
re , perfolvere. <^5etre^)^C liefern / frumenta
prxfrare. ©elt liefern / pecuniam nurnerare,
exfolvere. €inen gefangen liefern / vinaum
aliqvem adducere, remirrere» (litcrccaptivurn.
3ill^ liefern/ penfiones folvcrc.
fcieferer/ Oer / praeftator, prxbiror , exh ibens , na-
merans, Offerent, fcieferinn / Otc/ mulicr pea-
dent, prxOans.
! Lieferung / 1><€ / praeftatio, prxbicio, numeratio,
rraditio. ©teucrlieferuug / rributum. 3cD ;
Uefcriingy rributio Teaigahs. w ;ub tlict'cvuiuv
praedacio frumenraria. ©dlliefcrung/ nume-
ratio pecuniar. Die c rfte Lieferung/ prima pen-
fio. Jicferung einci llbclrätcr^ / remiflio, ex-
hibitio delinqvcBtit. 3in$liefcrung 1 folutio
ccufuum.
1123
lieferet)/ tü/pfcpi-.eßt td ^wHicfcrung//,«.
dttio: verum in fie<tr hodiefcrtbitut fybCXtf)/ Ö*«o-
M veftem tcflcranain fett veftiariam iciTcram,
fymbolum vefturium ,Gaüh: Livree, pnmai ro
ttihtl abud rßrt qvam vcßianum, qvod Dominus
fervo fuo dat. Hedplerum^dicitur dt vertun »er-
1124
ditor A debiror , y?w mutuö dam , £5* mutuö fu-
mcos. itfliimcr /.imrn in (frar • petens & reci-
piens ä mutuanre : SJrrlcbner totem clocacor fck
fuppeditans mutuum. frbncrinn / Ut / crcdi-
trix Adebirrix, qvidem illa qvoq. : Qlu$(cbne»
rinn //»wSerlebncrinn / hacautem i gtfl efrtft m n
ficolon , ovales Principct fuis domefticit qvor- 1 ffreciatim vocatur.
annis pr»bcnt, # dkuntur : Äibcrcffleit^r. fcebnmig/ We / fcttB Sinlf bff /mumum. (Enffeb
«/r»c ; <£r irtitf bei Äruferö frbereo / mfie nuur
gcftamine tejlcrario Casfaris. ©ultlU'JfiMVfi*'
Heftes txniolis auratis fimbriarae. (Stfoledjfe
£iberci>/ tcnuii , paupera teiTera vclriaria. 3n
Ülbcrm Heben / vcftunö fymbolo arai&um eile.
Sed &ÜbtXt\)mtlti tnterpretantur biblioihecam.
£r bat eine ftattliche £ibcrct>/ amphOi ma biblio-
theca lnftru&us eft , pro qyo tarnen meims dtcimtu :
^fiebcrcy.
£icferig/ Alieferenb/ ad). &adv.id t qvod in mamu
dari pottß,vulgb : dabiiis,exigibilis,pra6lrabilis.
3ibliefcrn / cxfolvere. 2lu$liefern / exhibere. £in»
liefern / de manu in man um dart. gvrtliefertl '
continuare in praeftariombu« de pcnilonibus
dandis, # «Ofit- tmt> Scrbenlrtfem / fimul pende-
rc , una pcriolvcrc. S^ac^Itcfrrtl/ poft inter-
vallum temporis dare , in mora efle dando.
Überliefern / extradere. g3crberliefem / prar-
numerare , übt etiam dicuntur : Slltflieferung/
(Emlieferung/ Uberlieferung ic. qvacum fimplki
SLlcfctuilCJ ontninb conventunt,
£ef)n/ lebnen/ geleitet/ mutuare, mutuö
dare , commodare , credere , utendum dare.
SeJ ettam pro mutuö iumerc, fcfj'accipere ufur-
patur. (Jjelt (ebnen / conflare , cogere , con-
rrahere aes alienum. Jfprn (ebnen / frumen-
rum ab aliqvo mutuum fumere. Sed einem
(pdt lehnen / eß, pecunias muruas alicui dare,
debirum credere. (Jinem ein <pferD lebnen / rß
commodare alicui cqvum . commodatö dare.
Compef.funt Olnfiebnen/ a SUtlcbncn/accünarc,
it. (Endebnen / mutuum fumere aliqvid. 2hif ein
<ßfdnt> lehnen / pigoui pro credito aeeipere.
<£r (ebnet vielöelt a\i$ aiif3»nfe/ mnltas pecu-
nias feenori , vfi ad ufuram dat. # (£r InU fein
31 leib mtlebct / vertitiim commodatö aeeepit.
Q.Tlfbnen / utendum dare, mutuare, pecunu
▼el alii rcaliqrem juvare, dicititt etiam 2SorIeb'
nen. QEUtetenehiien / rci alicujut ufum aüicui
denuö concedere.
net / Vit / *9i ve paßt v* exponitur , eßq^ ; erc-
minq/ commodatum. Q3erlebming/ credirum,
utendum datum. ^nflebnnnij etiam tß mutua-
cio.
gebnifd) / Üfreoventius Dlnlebm'fcb / 91u^cbnifd)/
(gntlebnifd) t (3er!cbnifeJ> / adiett. &adv. mutuö
dam , & fumenj. (Er ift nte^f fd»r oerlebnifd)/
non adeö promcua eft ad erogandat pecunias,
afgrfrproximum adjuvat in commodando.
?Cif)Crt / pr^rter. fttfo tpartkip. gellfbefl / &ra-
rh fleleibef / fjradem eß jigmficationis cum verbo lv|)>
neu / i<i freqyenlius u\urpatur. Dicimtu etiam :
5lbleiben / commodatö petere , mutuum aeeipe-
re. ÜlU^leiben/ mutuum fubminiftrare. ©Klei»
ben / aliqvid mutuart ab aliqvo. 9J<f leibend
mutuare , commodare. Sed verleiben ßecialiter
& ttfitatifrune fi^nat : concedere, tnbucre , co-
piam fäcerc alicujut rei. ©0 »iel bat mir ©£>tf
niebt verlieben / tantum gratias mihi Dbui non
conceffit. £)ie ®cele ijl mit innerlidjen unb cui
ferlid)en (rinnen verlieben/ amma renHbut in.
terr.isAcxccrnisorn.ua, inltrufta, pr:cd:tu
(Einem (Bemalt verleiben /alicujut rci poteitatem
faccre,racu!tatcm alicui largiri,defcxrc .erans-
ferre.idaliqvem.
getber / Der/* JeuVrinn/ VU/comddunt ft^ifica-
tione cum gcbntr / * Sebnertntl. Sic etiam 2i!>«
leiber/?lmJ!eiber/ (Entleiher. Serfeiber mfaper,
pratercredihrem &commodatorem eß r potefrarem
Abculra«cm cradent, permircens, concedens.
<&£>tt i't ber Verleiher ade^ gurm / omntum
bonorum dator cd Deus.
Reibung / 5Iii5leibung / (Eutleibung/ Stolcthnnv
^IC / iAem qvod &ebntinct cum juif compof. Ißw.
leibnng auttm m (frerkeß datio, datus, concedio,
potefras, permirtio. ©urd> (56ttU(f)C 9JtT«
leibiiiig/ adjuvante Deo. SJerltiliung einer Ck**
redjtigrrif / Privilegium , datio immumratis,
concedio jurit alieujus.
ifeibiebt / **% Ö> oAitiv. iL qvod iebnifcb amfuk
compofitk, pronus ad mutuö dandum , facilis ad
fumendum.
S5b 6b Jcbn/
1125
uz6
lehn / £cbnCtl/ aidfiiptßcaiionetxfonäurinjure
frudali: canontm folrer« . «nfum dare , laude-
mmm prasftare. £)«« ©Ut Ubnet bcmffur|tcn/
hoc pracd»um Principi tauderamro exioWcrece-
netur , Princep» eft dominum centü* hujus a§ri,
EmphytevfU eft PrincipU. Comf»f. Zeichnen/
fundum mancipio dare , clicaccm in fidem acci-
pere, vuhhvafaUofevdum concedert , dare t tnvtßt-
re. $ricW( TOCr&Ctl/ mancipiöaccipcre,fidcm
oatroni feqvi. in fidem fe conferre , Wgo . feu-
dum aeeivert , inveßni dt feudo. %\hi neu CUM
bclcbucn/ inveftituramrenofare, noviicr vatal-
lum rccipcre vtl inveftire,
Mehner / $clcbntr / Reibet / /rffw««i»' Mjw
Vcbnbcn/ tttf/dominu» feudi, dominus directus,
Wp* inwflttns. £eWbnerinn/ &<C/ domina
feudi, domina direöa. Sed «ßclcbntcr <ß vafäl-
lu» , vubb invrßitw. g^cubclcbntct / novui va-
fcllus, noviier inveftitu*. aKilbdcbnf« / funul-
ianec inveftitu».
f ebn / / p /ur - ** e M> n/ , « uauID • P r * <,iun » fidu -
cias nomine a Principe aeeeptum , fundu» fub
fidciiegeconceflu*,agri fl.pcndiarn . & tribura-
mlttxbut olm afignati, Utim bencficium. *C(V
tcrlid) £cbn/ feudum paternum. ©rPBMtcr
lid)/ülivotcrli*£cbB avitum. Uraltüdccdid)
fccbtt/ antiqvum. C9?ttttcrliC& k'bn/ maternum.
tRcilC icbn/ feudum novura, noviier cm; um,
acqvißium. SRfcltlid) Sfcl>n / feudum feculare.
©ciltUÄ/ ^wÄirdKlllcbtt/ ccclcüaftiaim. 5U>f
lief) ücl)U/ nobile. ©Ott in Hehn/ feudum igno
bile. icbiflrf/ ßrrakbqtti tcbn feudum aper
lum. 9lufectruf»cn £fbn t conftitutum, tranda-
tum, oblatum. 2)ic frbn muten / five ber fccbn
Uihn , rcnovaiionem inveftituraeadomi-
jjö peterc. €in Ml» »crpfnU&cn / oppignerare
feudum: Söcrcnfcrn / alienarc : 9lu$iu&m/ re-
fi«nare : €mrcumcn/ traderc. £)ie 5fcb« »|1 »er
faflen/ amiflum eft feudum , vafallui privatu» eft
feudö. Slrtu) bCV Jfcbn greifen/ injicere manu»
prxdio clicntclario , vulohfrudum aufrrre, aper tri
tudsm. 9lufact ragf H gebn / dkmttm bona allo-
dulia fcudalia faöa. five in feudum data. Jcbn
(tuf DrCT)?<ib/ feudum in tcrtiam gencrat oaem
vrl gra dum a Jomino conceflum.
3lftCtIcbn/ fubfeudum , excadenria, vulgh fubmfeu-
datio. Sltllcbn/ mutuum. 55«UCrlcbn/ feudnm
fU fticum .emphytcvfi». $IIVglcbn / caftrenfe.
3! in'.u \U\)\\ burgcnf<,plcbc)um. ^uUImi bc-
reditarinm. it. feemininum , ähks 1gxb< fife 3intf>
lebn / f*o emphytevfi fwö, fumtlur. §ünlctn/
illuftre, renale, feculare. g ? bllr bn/ fit* ^ttlf*
lebn / feudum, qvoqvis ad qvotidianas cperai
dominoobligatur. gvcnlchn / traneum. (*>c
binnkbn/ inveftirura conditionalis , dmtur etitm
3r:lcl)n/ condicionatum feudum. f£>c!tlfbn/
feudum in pecuniaeonftitutum. QHUltTnlcbn/
expeftancia, fuperinfeudatio. J^hllblcbn/ eß lo-
catio admodicum temput , rwvtm feil, aunorum.
J&oflcbn / feudum Gvardiae , gaftaldiae , in carte,
qvando dommu ahijvrm de ftwdö rd prfffi invrßit,
utinMulA fuk Alinxö muntre ßmgttur. Rammen
lebn / feudum de camerä ^cavenä, btnrficium,
qvod älleui ex *mio deminipro jußentatitme , <jvan-
diuvivU, affirmstur, alias SRrttWiKlf. ÄaH'jClcD'
lebn/ promiüio feudi, auflcbll / feudum em-
tum. Ä'rHmnilinbsIcbn/ ecelefiafticum. ^un#
fcllcbn/ *liäs aßeiberkbn/ feemineum. «Dfaon«
Icbll / mafeulinum. Ot'ffnun^lcbn / feudum
apertur*. ^vicbtlchn / five $facbt!cbn / feuda
mtnora cenfuaJia. ^JfanMcbn/ pigneratitium.
SlCUfcr ßrt fSclblcbn / fcodum Sold^e«. Kit»
(crlcbn/ nobile. gcbilMchn feudum fcutife-
rum , i. f. nobile. \gd)irm!cbu / advocanas.
tBflnif- five (.Hcfäintlcbn/ fimulranea inteftirura.
VrtHld n / feudum condirionaium. (Scfjnpf'
U'bn / fpeeie» emphy teirfeo* fnt toeationis eö pa-
ck>. ut auferri dommo volente poflir. ^rnncni
Ifbn / feudum Tobre , eß citm allodium abt^ ebls-
iione in ftwlum rtitgnofiitur a Dt6&foleflazi*ntr.
vr tiiiinuL'ljii feudum verus, antiqvum, gemile,
domefricum, familiare,cx paclodc providenni.
XnfclU'bu i feudum qvarernatum. SSorttfibn/
feudum gvardiae , »"gaftaldue. ©cfllcbn / bc-
neficia pnncip.il .1 53urfcbn / promuiuum.
v233obn(enn/ feudum habirationit. 3citU'bn /
ved öcbuppebn. 3f PfcrUbn / feudum ecclc-
lafticum rcgale. Sin^'bn/ cenfualc, penfio-
sarium. 3n)flnglc!)n/ ligmm. Sunt &*lia,ut:
^farücbn / ju* patronatui. £enuuis(cl:n/
(SrnnMcbn/ Jpnnblcbnv Jciblcbn ic.
^cl)IUin^/ Dtf / praefratio centus , canonit , Tel lau*
demii. Pic Jfcbniini) febreiben/ inferer« cara-
logo eenfiticorum. Sed ^Hlcbniiiuv fß conce»-
fio feudi, vulgimvfßiturM. 3)»itbcltbnunQ I five
tBiimfbtlcbuting rimultancainvcftuura. Jpüubt>
fKlcbnuna/ inveftitura prineipaln.
iHiduifdjnfi niubcUl>nwi»c3. gcbnf<$u|ihcb7
*Jj. tutem eß , q vod ad feudi pcrtincc i'd)il
fcb.U'tlid)f vract)cu/rcs * caufx feudales.
Cefa/ ICbCCn/ gClebtCt/ docere, informare,
inftruere, icicnciam y'intcliigcnnam reialicui
<Urc. €inem t>ic (Sotfcrffurtfjt lehren / crudire
praeeepris ad pietacem. &ie ^\iUKiii> treulich
tinfc tVOl Uhren / fidcliteriraccurate juventutem
inftitucre. (gtnen niefcf red)t lehren/ ineptcali-
qvem doecre aliqvid. (Erfahrung lehret viel/
experientia mulcarum rerum magiftra cft.
Ubun.) (ehret aUetf/ ufus opeimus omoium rc-
rum magiftcr. Slnnut lehret Jcunfre / pauper-
cisomnetarccipcrdoccc , femper rebus mifcris
adeft folertia. (Einem reben lehren / praeeepu
craderc ornatc de copiosc loqTendi. Einern
QJJorrt lehren / propr. ad modeftiam crudire*
inorcf alicujus moderari , metapb. tmiem : placi
dum c* qtictum aliqvem reddere, cicurarefero-
ciam
ingenn.
(Er lehret ihn lauter Zebelin
fiütfc/datci facultarem Armateriamlibidini, ad
q varcunqvc facinora flc&it de impcllic
fcebrer/ ©er ( pf. Hcbrcr / Acbrntttflrr/ ma-
gi Oer , doctor , Informator, frbrerfon/ tu/
magiilra, informatrix. .ffinbcrlcbrcr / peeda
"ogui . (Sottrtlchrcr / Theologui. tfirchen«
(rhrer / do&or , fenptor , parcr ccctcfiafHcus.
(Erdmllchrcr / reöor fchol*. OBitlehrer / (ym-
rr.y fta, collcga fcholae. lg !f tcnlcbrcr magiftcr
morum. ©pracbcnlchrcT / proreflbr hngva-
rum, vtdgh lingvjß*. SugcnMchrfT / arctalo-
gus.Echices profeflor, magiftcr moium , au'm
(sittcnlchrer.
£ ebre / Dlf/doclrina , documentum , dogma . in«
tormario, inftirutio , crudicio , dicüur nonnun-
qvMm ftum Ecbrung. 3" &' ,rc f fnn ;
pulum cfl'c , opificium ftve artiBoum addifeere,
erudiri, fub difciplina eiTe, in fcholi edoecri.
2)i<febrereol annehmen/ difigpltnl meliorem
fien , fuf-ipere inftitunonem. Sie lehre mit
j^lnp 6rcbüd^tCtt / omni diligentia animadver-
cere, attente aufcultarc 2> n guter Schwab»
rr ei J)en / defeifeere ab inftitunonc honefti. (Ji;
lie W'"e Sehre / difciplina perverfä , prava, inepta.
(*Maubeni1cbrc/ ioftittmo fidei. ©ofteileore/
Thcologia. ^nmMebre / an meihodica , fun-
damentalis doftrina. jfitrtcrlcbre I Stntiä}\>
fniikMtbre / examen catechifmi. Jfuitjrlebrc/
artitu-tum. Slatnrlcbrc/ phyfica. Stobenlebrc/
doünna foc a, fucccdanca , minus priucipalis,
Iis, /ecundaria. Dvfd)tj?!cf;rf / jurijprudentia.
(SelMllehre/a»todidaxia. Sittenlehre/ «li;ca.
6p Uehre / opfimathia. irpro.rhlcbrc/ gram,
matica Sfcrofrlcfcrc/ ufusconfolaroriu«. ^n*
OenMehre / U.jvod (Sittenlehre / difciplina mo-
ralit. 2l?entfbritlebrC / philofophia. 2ii<S)U
lehre / difciplina in frecitt e> cpanorthofis.
£ehrlilttl/ t>CT/dir«.ipului, ciro, alumnusdifcipli-
nx, flbolarii , fcholafticu» , ciruncutui. ty'Ut*
lehrlina/ condifcipulu».
lehrhaft / dtdturetum £chrfanv de Sehrbar / do-
cittt« docibiln, folcr«, oi//r£ehrfnmfeif/eV £ebr<
!>jfrigfrir/t>tc/docilitai. £ehrhafter//<v< , !ebr;
aincr SKcifter/ amfex mcthodicus. Unlebr»
baff/ Unli'l)i|'ain, Unlehrbafti^/ indocilis, hebet,
obtufut, ingenio tardus.
©elcbrf/ «^.do£tui , cruditus , lircratut, doltrinl
prxftani.abundant. politui. ©fft^ fne^[<ä)tSr
gelehrter / lc%ahriiit, vulg&legißa; melius Juru-
prudena. ©Oftrtaelehrter/ Theologui. 5ße**<
hei f gelehrter / Fhilofophui. 5innftijclcl)i tcr'
Fhilologui. gelehrter al^ ade onöcrc / unut
omnium doeliflimus. 3" G>rie$ife$er «Spra-
(be gelehrt / Graecarumlitcrarum peritii clarui.
3 ii plaubern t fr fie uberfln§i9 gelehrt / fandi do-
diuima eO. (belehrter *h\t / medicä fcientil«
i>tl medendi arte inftructiflimus. (Hilfhrtet
(gib/ juramentum folcnne. Ou'l ehrte ^rehig»
ten/concioncs profundiori do&rinä plenifümaB«
gelehrte SBetber/ faminae lirehs tine>ae. Glicht
fonheilifb/ fivr miftelun${ji<} gelehrt / femidodu«,
medioeriter licerarus. Ungelehrf/ indoerus, im*
()ericui t idiota, rudii t illiteratus. Ungdehrt
enn/ cruditionis expertem efle.
©elebrtheit/ ÖU/ eruditio, literacura, doftrini.
Ungetebrtheit/ infeitia, ianorantia, barbaries.
Dicitur rtiam föclehrfamfeit / * Ungelcbrfam-
reif.
UbVntn/qvod Urnen hatte femperferibUur £cr \Kl\f
difeerc. teiencia, vel cognicionc aliqvid compre-
henderc , praeeeptoris doftrmam comb.bcre,
crudiri , inftitm. (f inc 5funll lernen / ftudium
aliqvod colere, feientiam alicujui artii confe»
qvi.comparare, haurire, adumerc. ^ie Sin»
gefunft lernen / muflcei ftudiofum efle , inge-
ii um in mutlos confumere, siiis finden leruen.
©a$ 5tinb lernt geben t infans meipit finniusin«
gredi. £n\ d) Olufmcrf iiiig lernt man \\\vy ob.
fervatio feientiam adferc. Anfechtung lehret
£Hb H Ü nufi
ii29 2«
aufs SBort mcrfen / veaatio dar in teile aum, '
[t/ti Bottndum, ijvo.i 2(iacn diitjvMiJa pro %(\)X(M
pn<Uur,ut: (?r Umct Ü)ll fc4)tCft/ athlcricam,
pugi lUium cum nocet. 2£er lernet mid ) grün*
|M% / p'o • 9Ber lebrt nud) ! Qvis m« doeet
hngjvaro Gallicam ? ] £r bat nid)f gelernct/
omnium rerum eft tgnarus, fumma ejus eft ia*
Tcicntia. £ernen muü tnan/fo lange man lebt/
addifcendum eft , usqvc dum alecrum pedem m
ermba Charontts hlbeamus. (Sin qclcrittc^
J&vülDtWtf/ opificium fhidiö * ufu cognitum.
Jcrner/fcct/ piopr. M. tß q-vod 2.ebtUn$ > difcipu.
lus: Sed non rtrb ttieun pro magiftro ^pnecepio-
rc in (omiuuni fermone äbufhx dteitur , f. 2. (£in
5tiin|tlernef/ artifex. ©pradjlcrner / ioforma-
. tor lingvac alieujus. Jfcwerinn/ Die/ hrmina
additccns, qvaiidica» difeipula. tt atujive nu-
giftra.
ta UliihV tie/ tirocinium, cognitio , nocio , no t i-
ria, fcicntia. Ui niiur \:\'V."v.\ / feienria inepta,
otiofa . jejuna. ©runDlemnno, / notio funda-
Qicntalis ,. cognitio perfecta. femiM«) bei
3i(ld)t(J / lucubratio vefpertina. tetliuna Des
O^r^en^/ lucubratio antelucana.
trriiittt/ lernfim * Icrnbalt/ «4 idnup/od
£d)ir).'ft / ad (tudia aptus & aecommodatus,
ftudiofus, pe rfpicax. Unlcrnhaft l immemor,
ingenid imbccillö , rardö. retuso, pluti bco.
Scrnbafte tfnnir/ ar$ facilis capm. Unlernfrtme
^priiebt / Imgva difficilima. Dicilur qvoq^ ©<'
lernldjf/ * ©elernig/ unde (Sclernt^feir/ Wc / do.
cilitav
3Il!5le()rcn / iWormationemabfolfere, leftionem
ad umbilicum pcrduccrc . cdoccrc , perdocere.
Eß etiam a munere docendi removeri , dejici, de
curbari. <£f bat a Itögc le b r e: / muncre docendi
abdieavit ic.
^eli'breil/informarc, inftruere, reddere doßio-
icm aliq veno , tt. certiorem faecre, expiiearc di-
cendo , oratione exponerc. Q3clcbrung / DM/
intormatio, expofitio>commcmoratiaperfpi-
cua .^ecbrcbdebriiu« / aiiks &eUbr;ttnfl&
UttCtl/ retpomum juris, confihum prudentum,
vulgl i)ijormato< iafrntrnt:a , <ttt ^nfofHUU.
Khi a 0<t/ inJormacor ,. ccrtiorans , narra
cor.
?0ii5 /ii^ llbillt'bl'Cll / mala difuplinä aliqvem de-
pravarc, incpredoccrc, per imprudentiam in-
culcarc. SRitflrbrrr/ t>cr pfcudodoä«.r. 1\ . .
lebre / DW/ corrupuo , depiayatio do&rinae.
2< 1130
SOßicDerlobrcn/ informarionem repetere, denuö ia
culcarc Ahud tß : t&ieDrhj!rbrfn' contrar iam
fcntcuciam inculcarc , dotere rcpuynantia, ad-
\crla. contraria. Und* : 2BieDd^e 2<t)XC/ dodri-
n-aconcraria y icr.ius erroneut »ailcrtio contra-
dictoria.
Sitlebreu / fid) wUlmn / detaiigari docendo,
contici labo: ibui kholaOuis. .Nr/;:: & alta compof.
^"■eiWebren fiw D.-julcI t e \\, & b.iiuberlcbren m.
:u per, prastcrea doecre, priortbus Audusdc difci-
plinis adjungere, Tuperaddcrc. gortlebKn / lc-
criones continuarc , qvotidiani&difpucationibus
uaclare, ad incudcmrcvocare. wHU 4c neben*
li'breii fimul, juxta , H «.um aliis plunbus trade-
tty 3ird)lii)ien / pol^ intervallum tcropons
coaunonftrarc. 5)t >*vl) UnD naej)(ebren / fenfim,
per Vrees» obircrcondoccrc. S&orleljren/ prsc-
use alicui itcr ad (ludia , przccpu pracfcribc
re , Öfl:.
Ablerne« /propr. dedifeere, alikt etUm SOcrlerncn,
g$iin uiuf Dkl a Wi r neu yi« oevlcrnen/ was man
In Den (g cbulen ^clcrilCt bat / multa dcdifccada
funt,qva: ia fcholttdidicimus: dteitur rtuim ad
oblivioncm , five in Tpem futurx obhvionis ali-
, qviddifecre. Sed$lbUxntntttamexponitu> anim-
adverterc. olfacerc , Aibodorari , pcr[entirccre a
conjectura afleqvi aliqvid. In fceeüAutem pro-
fitere alieujus doßrinä , ex altcrius praeeeptis
crudn um, doAiorcm * intelligentem ficri. |^cf>
habe »bm feine ÄiiiijC U»ge lernet • aflecutus tum
ejus arte», indagavi ilüus vertigia , imirando cx-
pretfi feientiam ejus. 51b!cmnUg/ Ol«/ picpr.
iccc/Ius a priori infticutionc , oblivio eorum
q v c didiceris , dtindt i indagacio, imuatio, pro-
f eclus ex altcrius traditio
31u6lemen / propr. abfolverc rudimenta , fummam
(vwc ulrimam manum iinponere flu Jus , ad mc-
tam , ad calcem usqve perducere ftudia. (£r
bat ausgelernct / complevit annos nrocinti , ad
terminum Audiorum pervenit , cluclavu c rudi-
menhs, rudedonatuseft. Drüiirperveitigare,
indagarepnenorcere, olfacerc. 3^ babe ihn
gnnafun an^elernet / percontatus Aim cum,
notitiima mihi ejus funt confilia. 0)t an fantbn
nid)t anlernen/ adeö occulre & tefte agi t omnia,
ut animus ejus, fatis cognotci Sc penerran ne-
qveat. "ItisliTMim ?tc/ tcmvnus , fin:tio , t"a-
if'gium operit ,M. pervetrigatio , indagario.
^elernen/ canfunditurmuHotin cum vti bo s£c lehren/
i7attiS&clel;ruHö/ & ^elernunvj/ unum &LUmftt.
Scd
H3i
5c*l bcfcvnnt prcprietß; adJ fcere, cOndifccre,
a.iat benlerncn/ & jn^lddjfcmcn. Äriirgnmi'
fam bflcrnrt / abundc lnfoimarus, inftructus,
cdodus cft.
£lird)lerucn / perdifcere , edifcere , *hkf misuvn'
DlCj IcCJICtt / memontcr difcere. (£r brtt fciC
9Strnnnf(;fuit|t &«rd?<jr!crnf / abfoivu. ad eil-
eem usqve perduxit logtcam. Qurd)(frtiUU4V
t>tc / acqvditio doclrinae per ufum, evolutio,
cognitio , noriiia rci accurantlmia.
€n (knien / deditecre , dcfvcfccrc , obfolcre. ^d)
b<ib rt aUetf cmlcrnel/ fn« wrlernt/ cunrtaex
memoria depofut . oblmoni trjdidi. tEllflcr
nun » / DiC/ defverudo , obtivio.
(Erlernen/ tf. ßmp'.ex tsxnm f * ftudi6 ac-
qvircre, anunö mdipifer , induftnam fuam in
ftudiisponcre. (fritt'mimj / D(C/ doolitas, ftu-
dium, nomia, tirocimum- , comprehenfio rc-
ram.
§i>rt lernen / pergere in difcendo, conrinuare , pro-
fcqvi ftudia. teduhun , induftrium , conftanrem
efle in arte aliqvä addifccndi. '^i'i'flcriun:.;..
continuat 10 ftudiorum.
€07 .'f- * SßcbfnlfTncB / ftudia ftudiis conjungere,
una altqvid addifccrc. 9}flct)!frne II autemrß ftu-
diis profcqvi., irjfeqri , poftremö difccre. Sicut
torlcmrn/ prcdifccrc , annciparc , antevertcre,
prxvcmic difeendo. Uberlernen wripercur-
rere difeendo , lcviter memoria: man dar e.
9Bciicrlevn;n/ porrö difcere ^UjW Sortier*
nen. SBiciwIcrncn / difeendo repeierc , ftu-
dium renovare, no»iter addifcere. Dicittaret-
iam •TUicfccTcrlcrncu/ notos progreflus facere in
Audio.
3trlfrnrn/ «on folimeß inftitutorum oblivtfei , ab
inftitutione dcfcifccrc, Jei erürni labore fhidto-
rum oppnmi , difeendo langvefecre, cx immo-
deraro ttuuiorum ufu male fe habere
ÜClb/ oet/ p/. corpus, ventcr. 2t»
Lu IUI. urfi'il) corpus animatum, vivum. Uli
Icbcnbhjct £eib/ corpus inamniatum &)bfer
tcibi an.ma caiTum. (jkfilllbtT £cib/ corpus Ar
mum , integrum , bona corporis habitudo , con-
ftitutio corporis hrma. Un vjefunber kfrü> / cor-
pus motbidum, morbofum. <r djtüw. d)cl" Vt'i l>
confectum, effectum. l2d)tflier ÜClb / corporis
▼enuftas , fpcocs honefta , ftatura apta. Jpefj!i=
d)tT £cib/ corpus incultum, horridum, defor-
sc £abol)UC^epf/ truneus. vecincs Uibcs
£e 1132
pflc.icn/ tj'cic curare, tuerfcorpus, infcrvire,
indölgere corpon. £)en i'cib bciDCtirtl / cxcrcc-
re , movere corpus. frfc ^c&abetl IUl;.n/
nocerc, vtm .ifferre corpon. 2<iHv t>(X 35er*
liilbnicil/ caJavera manesjemutes. Oberleib/
Medidt rß peftus SKjtfi'Ucib/ ventcr: Ö> Un^Cf»
leib/ mgven. £clb :m i'eib; ©nf)t an ©nbf/ JOU
inttlbgitur de Üi . tpri , q v* poffidrat intn ft cotttmu-
nuMtit, cum intim; (cnjitgmm eidem ralwne, and
corpw cmmtnicitni, y W cafu Alter JrjlnUo alten
b*v* extßit. Veib J?>rot/ avod etiam ^roi
fnibunt, mafTa orbis panis, panis pafta. £ir«
dKHlct'b/ Ecclelia, corpus myfhcum. (StrtWleib/
corpus rtipubüc*. S&UttDerleib / monrtnihi,
oftentum. ^5rinunen im £cibr/ tomuna vtn-
«is.. £>a fonunr teib unö 6cel jui'aninuu , Vy-
lades & Orcftcss Dämon de Fyihia«. Igt cjfl)f
auf £cib unb Eeben/ ipii rit* tnüdiatur »higuLm
peue (£r ui rool beo üeibe/ /ohdus dr fiuu pic.
nus eft. tfomni / ba|iii ein ^erj im fcribc t ag-
gredere, fi an-.mo prajicnti es, Vlirifni Jil
motleii/ flufbea^eibe geben / adomt, invadere,
petcre aüqvcm. Srbflf einen geheim im i?eibc/
(ii .rzx -vtl Punicae fidei c(r. vf u' l;.if bell ttib
v !! / uterum gcrir, vencrem ferr, gravidacA.
jßleib lltir &uin ftllbc/ facciTc hinc ! aufer rc , pe-
demreier! b«*eu)c nie&t/ abftiue, it tc
amas
2ciblein / toa» I dimin t £fT Mfnic. &cibgert / corpu-
fculutn. Sed Scibgen rtmm dteitur amiculum
fummum, .lUiu : Vilbel/ thorax manicisdefcclus,
tunica ; ; totalis,
üeiben/jpropr. corpus habere, corporcum e(Tc , dtin-
de efle agilem, habilcm, vegetum. leibt Ulli)
lebt adc$ tili ihm/ cleganti gefiu mo vetur. *&a$
wii leibt/ ba^ f'eelet ntdj; n>o( / a t* corpori pta-
cenr-, animam exerucianr. Sed compof. ßtttt ; ft-
Utiora.. 3lb(e(ben/ viueulis corporis exui, cor-
porca oiolc Icvari.. Sibleitung / mors, internus
corporis, Separatio animasa corpore, ©teiib;
aelcibte/ via defun&i. bleiben / corpus da rc,
aiTumcrc. geleibt fenn / corpore indutum , it,
habuiorem cAc. (fr n't tVOl beleibt / cd homo
qvadratus , Iaccrtofus, ngurä vaf>ä. ^inleiben/
& ußiauuj (Einverleiben - propr. corpore veftitum
efic, ut amm*, qv* corporis vinculü continttur , de-
inde : infinuarc , inneclere , immitterc. ^cr
gruebtbrin»]euben Gkfellf<I)aft einoerleiht wer»
Den ' afefibi, reeipi in numer um , ordinem frnfti-
fcroruui. (Einverleibung/ Die/ aiTumno« ad-
S3 b bb uj fcripno.
iT 3 3
2f
2t
1134
knpcio , »nlinuacio. viiitifi'j . u / lucc privare,
animam cripcre.exaniroare , rebus humaim ex«
imcre. €nrfcibun0. / WC / homicidium , intcr-
nccio, obitus. (gntldber/ Oer / oeeifor , intcr-
fector, homteida, necator.
£eibia/ * fceibich t ' *dj- corpulenrus, obefus. J£nrt»
Ifibig/ alvus aftri&a , difficillime excernens, it.
{»arcus, avarus, tenax, & invulncrabilis. (?tarf ■
eibid)t / pingvit, opimus , crafl .« , carnofus.
@(broadS)Wibid) / macilentus, ftrigofus , gracilis,
cifuccui. §nfd)Ietbid)t/ vegetus jguineibiay
putridus. fircpUibig / tricorpor. 3 WOleibig/
bicorpor.
f CibUd) / corporalis , &noi»6 vocab. cor-
poralirer. &ibU(&C ÖUtcr / bona corooralia.
Jciblid)c$ 25crinÄijcn / vii corporca. gciMicfye
Semnnft / ratio humana. £c ibliebe ?flftc / »o-
luptatcs carnis. ?ciblid)CT «BrubfT / germanus.
SeiblidK Sd^roefrcr/ gcrmana.
Jdbbaft/ leibhaftig/ * leibbaftialicb/ äJj.&ädv.
corporeus , real» , naturalis. leibhaftig bf
filj.'ll / naturaliter teuere , poffiderc. £etbt>aftl*
qcr ScTlfel / corporatus diabolus.
£e ibbaftiafeit/ 8etöigFrit / & Mblic&f dt / tief cor-
pulcntia , corporacio . corporatura.
CeicW/ leicbter / UttytefteA^-*^
i, e. non gravU qvtntittte. Sei etiäm ädqvtlita-
Umtxten,i>.tur % ut fit facilts , expedttu«, procli vis.
pronu», it. vanus , futilis , naud. gfld)tC Käft'
onus lere, $cid)ter &\t eine 3<bCT / levior plu
ml. ©asafledeicbteilcitf m^mmtmam
atomus leviflima res eft. <gin lnfhttr ©;|cll
bomo levis , inams , ventofus. 8etd)tiT als ber
®inb / vc it - c levior , acre inanior. (Eine leid)
U <2tod)C/ res facilts, obvia. vulgaris, et ampur-
tit ml*. £dd)t ©cjinMcin / feeda cohors , mini-
sni pretii homines. gcitfttf ftun't arsfacillima,
artifkium tenue, vulgare, commune £eid)te
©f fdjiüftC / negotia parvula , renuia , vilia , exi-
gua. j?d(fotr flturtHlliJ /levis armatura. (Einer
Der Icicjt glaubet / credulus. <E* i|t tetd>t jncr
rabten / conjeftura non eft diflicilis. (E< ifst
K\d)t JHPiTllcben / perfacile eft ad intelligen-
• dum 2d(j)f JUtubn/ in proelivieft, negotii ni-
hil eft. ?d(htiUliTUfn/cognicufadle. jOarju
• f anjtu leidet fuminen / nullo negotio hoc con-
feqvi poteris. 1£& ift le id>c )it unfcrfd)d&e n/ ex-
pedita diitindio eft. Crimm Die Arbeit leichter
inadjflty ouere, Uborc aliqvcra Icvarc- Reicht
rlutm ujutfAtur fro dcjc&ionc exerementotum»
ftc moJfe dttimm : (r»d)li'id)t/ >iwldd)tcr OU'
du 11/ poncic vciuiis onus , alvum Icvarc.
Richten / ldcbt<rcn/^A<r^" /, » f/ f'"ldd)tfrcn/ le-
varc , allcvarc, it. mollirc , cxpcdire , relaxare.
(öcbiilbldcbtfrt/yii'fcdd<^tertbfn(*(bmcrjery
paticntia dolorem minoicm rcd<ht. Vfincitl tit
Slrbdt rrldCbtfTcU/ laborcm alieujus minuerc.
©cbwfidvjf (U leideren / ßve lcicbtcrcn / d ifficulra-
res mollirc . Icvaic. (Baitcnfjpid crlcid>f erf t\t
crrtCn / mufica curas relcvat. (&\n öcfpräcb
crlciclui i'; ;cn ^h' r comes facundus m vii pro
vehiculo eft. R*>i etUm ikimut ^crl«d)tcrn/
* 3crldchr cvn / p>o eddebtent/ SBtc^crerldcb«
ff rn / *utrm r/2 rctociilarc , refiecre, reparare , re-
crearc. 2ßiftcdcitbtcrn / ad priftinam facili-
tatemrevocarc
gdcbfc/ 2d<bfigfdf/ We ttiütttyn I levi-
tas , it. facilitas , agilitas , alacritas. £dq)tcTIIITg/
& C^ddcbttruno/ X>it?*utrm rfl levacio, allcvatio,
levamen, levameneum. ^c&crcdddjtCTUng/
reacatio , rcfc£tio , ref ocillatio. (£*i lf id) tcrunij
eine-- Unglucftf / calamicatis levatio. £ikid)tc<
RM0 bcr^i^/rdrigcnum. (£rldd)tftiina betf
©CWipCB?/ placatio confeienti*. ^tfucrcrldcb'
(frung / moderamen exaftionum. ^icnittf ■
UicljraiüU / remilHio operarum , vtj oncrum.
(Snnut^crldcbtcrmit] amm* remiflio. (grraf*
(dttebterun^ / moderatio paenas , vulgl: aggra-
ciatio. 3crncrtctcj>teruug / mitigatio iras.
Siebtem / & ufttMiiui Srlticbtercr / Oer / fuble-
vans 1 mirigans , rclaxans , retocillans , refettor,
reparator , ad ja cor.
£dd)tlicb' ä'ivfrh. leviter, fjcile, non diffleuker»
parvö negotio , citra laborcm , difficulratcm,
molcftiam. vr.- i'i Uiihilicb abjund)inen • levi
cnnjedurJ pendet. ^ au fett llicmanb lcid)llid)
traUCIt / nusqvam tuta fides. v*jl' (TjÜrnt jlCt)
lde^did)/ ad iram admodum proelivis eft , prae-
cepsferrur in iracundiam.
©tr^C bar»on ejrf rigt/ parüm aberat qvin verbc-
rarer, nihil propius abfuic , qvam ut vapula-
rem.
'£td)t<tt / levare , exoncrarc. ^dn ©emiffn lid>
. ten/c^onerarc confeientiam. (fin^rebiff liebten/
levare navim mereibus , ut fitri folet in portubw
haut fatif profun ü* , cum nrvii oneräts intrart ne»
i tjvt , st 7, binc tfi : jficbttlRg / Die / lc vamentura«
i allcvatio, expofitio mciciuro»
r 2euV
n 3? & £e uyS
ÜCib/ ICtbCtl/ 3* litt*/ gelitten/ pati, pcrpcti,
icrre, toleraic , fuftmcrc , it. pcrmitterc , conce-
dcrc , connivcre. vf rro \4 mit ©Cbulf leiben/
animo aeqvö, Icni, obfirmato fcrrc, mcntc tran-
«j v i , 1 j pcrpcci. Gkro.Jt UlDcit / vim Aibirc , ex-
pcr»n, fuftinerc. Sirmut leiben / inopiicVan-
guftns cogi, paupertatem tolcrarc , viiam in
cgcftatc duccrc. «fpnngcr leiben/ famc & iaopia
rcrum confici, prcmi, cruciari. £ic (jKl'cd) t N
feit leibet Sftobt/ juftuia vacillat, jura cadum,
cxtingvuntur. <r (fciffbnicb leiten naufragium
facerc. @d[)mcrjcn IciDcn / dolorem capere,
pcrfcntifccre, imiolcrc. vf fva'V leiben/ peenam
fubirc , fcntire , lucre. <£r \)üt vf uh'ien äO ttt
3} arung »Killten / naufragium rci familiaris fe-
tit. £>arf f an ic!) llid>r leiben/ hoc admittcre ne-
cj v co, perferre, paci non poflum. ^\d) lani WOl
laben/ non rcpugno, non impedio, per mc li-
cet, ©ic (Eltern follcnä tud)< leiben/ wenn bie
& i nt 1 e* r bi)|c |Vnnb/ non conni» erc debent paren-
ccsad flagitia libcrorum fuorum. Uured)t fpfl
man mchl Ccifvit / cb <£ fc&un gut gemrinef i,t/
nun pcrmaten.ia funt mala, ui indc eveniant
bona, (fr Fun ifen ntd)t um fiel) leibeu/ afpeelüm
ejus abominatur , abdorret ab cju» convcriäuo-
ne, vel confvetudme. Q5en einem fycl gelitten
jenn/ intimiont accefsüs efle penes aliqvcm, fa-
eile admitti , gratiam alicuju« tencre , valcrc,
pofle aliqvid.
ii\T t»<t / patiens, tolerant , ar qvanimii , it. per
«Bittens, conniveni. .£>unetcrlcibcr/ aridus.fic-
cö pane vi vens , parcus, reftuftus, piopr. efun-
cor. ©enwltleibtr / »im fuftinens, oppreflus,
fuppreilus. Äiltekibcr/ f»igus tolcrans. COiit
IctDcT/ mifcram , benignus, particeps do'oris.
Sfibcnnil i Oi< • feemwa fuftinens , £$j>crfcrcns
aliqvid. jdi um 11 Selber/ /b«r ^ciDcnnii ba«or
fcon hie in parte te levabo, omne periculum in
mc rccipiam. Sri Reibet ! ttittm eß intrr^Hio
rjulMJit. cheu ! heu mifcrum mc ! s jUi) feiber !
bem ! Selber (Sßttcf ! prob dolor ! (£« i(i letber
flefd)eben' prob Dcümatqvc hominum fidem!
taiftum infeäum fien neqvit, qvod miferor.
Job' ^CB/fL car. luclus, dolor, maror, anxicta*,
criftitia, angor. ftugftlcib/angor, anxictas, mec-
ftirudo. conturbatio. Q>ep!eib 'miferatio, com
jnifcratio, milcruordia. J^erjekib / aegritudo,
dolor cordis , cura animum discrucian«. lf« i|t
mir leib Üm bid; / dolco vicem tuam , tua mc io t-
qvent infortunia. SDJcinc ^UKDcil ftni> mir IfÜV
peeniter, pudet mc peccatorum neorum , recor-
datiooc culp* commoveor. i,j mir
bdg itftjgrfilbR &dbe/ capitme panitudo fach.
Einern alle? .Oüjelcib nutubn/ acetbidimc alU
qrem afftirtarc , inimicc imcclari , omniaccrbi-
tati$ gencredivexare. 3« grotetf SciD fümmrii/
in aerumnam conjici , inciderc.rucrc. ^fib tltll
ttn\S tragen / commoveri aliqva rc. l j J-, In
mein Ifeib niebt 9nutj erjehlcn / calamitatcs nwaa
fam cnumerare neqveo. ^ftr Jcib «ergeben/
fuccumbcrc fortun* , in calainitatc tabefeere,
confici , frangi , oppruni mali«. (£ff fe« bir lieb
Oberleib / qvicqvidcuama^ai.vtt/gi uoUhj to-
lent, fivt no ü vtli>.
ItihtVU •>*•/ tnftiiia.luaui, $£ id.ftrrijwd jteiV
dolor , aegritudo , accrbita«. iilllijlpieriije^ üei>
betl / dolor in*cicranu , diuturnu» , permanens.
Z)u nuicblt mir öUe mein Reiben ■ tu »ans dolo.
rem meum. Einern fein üeiteu minbern / dolo-
rem alicujus confolari , fanarc animum dolore
•ftedum. iff mir em Reiben / hoc mc an-
git,to.q«ct,pungii,cxc«et. 2RitlciDen/ uLrm
fjvoJ HnyUib I mifericordia , commtfcratio.
VuLbfifpoximi. 9^irlcU>rn mit einem toben/
mutuo molcftiarum kufu afTici , altcnus incom-
modis commoveri, cai'um alicujus gravitcrac*
eiperc.
Scibe/ tUC/ [int plur. tß ftufr. veff is lugubris , pull«,
fcralis. v£i bat vi n teiitcm $rubrr feiue ■ i :t e
befcinmeil / fignu iugubnbus ä fratte donatus
non eft ©ie Seine gebn tu einer grr§en Selbe/
atri« vcftibui mduci Tum hommes. ^ineSeibe
anf bein #Ut t nebula lintea furva. Selbe trfti
gen / pullatum , fordiduro , fqvalidum incedere,
amiculo mgcil6 , tri ofnatu higubri induium
cfle. AliAi Si'ibe ttuan coxivmt cum £,C1& & &tf U
t>en. i£t trd.tr qroBeScibc üm feiuSücib*/ uxo-
risobitum accrbiiiimc fert , ex conjugis mertc
gravher nie ci us eft. Q{n Se^ejlatt geben / fu~
nci .s eicqvias duccrc , juAa iaecre funcri , ut
agr.atusproximus.
Scibenf(t)aft/ We/ p/. Seiben febaftett / «evumvoab.
avokrxponilur : Palüo, afreftuj , moius cordrs
ab appetente (acultate provenicns, V>ir,<
nciflung K»<ejiert»c (5(inüti»bet»eguncj. €tä
c^Scibenfcbüften n.rdkk Junt paffionci, qtst in
corpore rinnt prartcr naturam.
Scibl'' / a.tu p.uicns , tolcrans, it. tnftis, horridut,
> abominaudus. ©er U'ibtge ^PVII / iia exrera-
biÜtt
bilij. $er Icibiae (SaQ / araruia efcecranda.
*U5,i$ ruht büi Icifcigc ©elf Md)V qvid non mor-
ralia pc£toracogis, auri facra fames ? UllU'ibi'l/
intolcrabtlis, morofus, auftcrus.fcvcrus. (£t
i't iMiii linlctbig/ impaticntiflimu* eft, aliqvid
monftri alte.
£ciMlcf)/ adj. &odv. padivus , toletabilii , mitis , fc-
rendus, fupportandus. Hinein lfiMi<t)CÖ C5eU
fflUfcll/ mediocri pretid emere. (Stächet mir
noch IciblieJj/ qvalitcrcunqvc vivo. $Cit>lid)er
^uftanb/ ftatu« , conditio temperaea , unde%<[\).
lid)Fi'it / M< / temperamentum , medioerita«.
Ullleit>lK& / intolerabilii, efintolcrabilitcr, in-
traftabilit,g* intoleranter. UnlciMid)(r 3Ö?cnfd; '
indignabundus ftomachui. Hilter machet
immer fe linlciblid)Cr/ feneftus homincs ama-
riores facit. (fr ift allcnbbalben imlciblieh, / o-
mnia ftomachatur. UnlcibliC&fcit / intolcran-
tia , indignatio. %
9lll$leibcn/ triftitiam deponere, abjicere, exuere
fqvalorem. €r &ttf mm Mitgelitten / «merfie
cxmalii, cipcdivufecxacrumnii, portum in-
\entc
SV fritfn / &freqvrntius SSclcibtgen / offeudere , af
fligerc , contriftare , exeruciare, torqvere ali-
qvem. CrrjMfbjt fcljr belediget / multumacer
bitatif actnUcct , iniqviffimecgit cumeö. S£e
letbigcr / ÖCt/tnjuriui .offendens, injuriofus.
SScIcibigung / W«/ofFcnfa, injuria, contumc-
l>a , indignitai.
€r!eft)tn/ id. qvodfmplex tieften / fufFerre . tole-
rare , pati. ©at 3Ba§er itf jnbeip / man Fan et
liicf)t erleiben / calidior eft aqva , qvam ut ta
fluni ferat. (g darnach, crlciben / conyieia exci
ncre, fuftinere, perpeti, contumcliis operiri.
(frleibling/ Die/ patientia, colerantia , per
peflio.
^rrtU'tDcn/ obdurare, usqve perferre, perpetira
tolcrare. &ibe nur fort / et wirb fd)pn bcjjer
Werben /perferdrobdura, Iabor hic tibi prode-
rit olim. gort Wlb fort leiben f jugitcr lacerari
graribus cafibus.
gftitUibcn / commiferari , collacrymare forrunam
alicujus > amici malum fuum ducere malum , nü*
fei icordia erga aliq vcm tangi • mutuö molcftia-
runi fenfu
ouTcrabilis, miferandus, £5: miferabilitcr^ire-
ran^um in modum.
«RflChlcibcn/ id.ftr< ^t- 9JtnitlctO«n/.alienii malis
laborarei Sed StudjUibtn propr. eß dolexe ad-
1138
miflum dchAum »recordacionc vitiorumaffiigi,
fedus expurc. Sbcpcr »fr» a\s na (bleiben / pr*-
ftat innocentem pati , qvam taclorum panai
darc.
(cbcillcibcn/ in cadem damnattone efle , partict-
pcm. conloncm, corwtem calamitatis.in cädrm
fortuna constitutum eiTe, eadem nave veht , co>
dem ja&ari ventö. ^ebenleiDiT/ tett ibciusca*
lamuatis. tftebcnlcfrcr bringen 2 u i'r rolamcn
miferis» focios habuillc maloram. ^ebcnlcib/
X>M/ par fortuna, conditio atq vaiis.
Verleiben/ odium conciliarc aheujus rci , invidiam
parare, rem adinvidiamtramferrc, alienatio-
nem facerc. QSerleibung / OÜ / rerocacio ia
odium, averftcs.averratio , faftidium , abomina*
tio. Verleibet/ odiofus,invirui,cxofus. Aliud
rfl SSerktten / ut 93erlittene3rit / teropus pr*-
terlapfum , pneteritum. ^erlittener $ilgClt/
fupetioribus dicbui. Eß tnim hoc Belg. 33°or!C'
bell/ elfluxus, dclapfus.
Verleiben / calamitatibui opprimi , in fumma infr-
licitate verfari, amariflimaro fortunam dcgu(}a«
re » omnibus miferiis premi. (Er tat jidi) tCOl
verleiben mu§en / exaguatuseftprobi, omnium
ludibrnscxpofitus fuit.
r*r. Temen lini. T.mum .t: :r*-.
eß glad)£. 8eiu fäcn / fernen lineum ferere.
Efth ab hoc /Ulli/ /UlltfCb/ qvafi gjt\n\vXtx\f
\inteum % hdix , psnrtw lineta , tela hnra, tLtM*
WüT> I Vit / lirttea. ImprimU meton^m. dicitur 4
ILetn ^etne/.M</p/arr. ^CinCn / funis , chorda
linca. Eß enim pnmati6 '< Uni vel ßvpa faüs.
Sic ttUtm Griri voce >/»e» utuntur pro funiculö , de
avd käntus dependet, indrfr Lätini : Sentit tremu-
10s linea pitees, qvibta etiam linea ßmta'rß pro
filo, qvSfaori utuntur ad materiam fignandam , ahis
pnpmaiculvm. QS^fcMdncn / funci lorricum.
©eigenleme / GfaiW / chorda pandurae.
Seltleitien / funes papilionum * ßu tentorio-
rum.
feinen / & £einin/ u. nonnunqi>am geinern / ft ?cii
nicht / adj. tineui , ex Ii n o , bl 1 intens. Seinern
Äittel/ tunica linea. geinene (Siefen / Imtci
focci. Seillin^Ieib/Tcmtlintea. t.incn Jiidv
pannus lineut. Wnin 3<ug / five leinen ©erite/
lintea, linteamina.
?ini/ ^£intc/we/p/«i.£inicn / linea. Grs*-
matici noßri , ut folent , Qermanis hoc vocabuhm
enpmnt ac Latink aeeeptum ferunt : cum tamtn
gemi-
H39 &
ftmina fmt : lutea , funii , flum , d/fl prpprzir r /;>;6
cottftSa : Atetapbor. auitm linea efl , ^n«m ducunt
jr.noret. J6ar(liUC/lineaccnuiflima,fubcili(Iuna.
Ö3linDj £ uppcllinie / linea caca , punftualit.
S>lcr)rcd)t< gcrabc ttnip rcäa. 6cfyrat>> f nunc
Jinic / curva. .Qvcruni* / obliqt a. ©ehuur»
tt(&t / gleidjfiebctlbe Jitlie / pcrpendicularii,
©lctd)abftcbcnbe/ ©leiehroeitige/ ©leichlaufem
t»e parallel j. vr d)nirtlniii . diameter , linca di-
metiens. £o"nlinte7hypothcnufa. (Srunblinif/
bafis. <Sd!)cib(initV linea diagonal«, vrdmuib-
liitie / helix | linca fpiralis, gyrariva , conchalis.
Ü { JmFilu-d)tC i't'll IC / angularis. JjirFcOimC cir-
cularis linca. .HTciijlimc / deeuflätio. v£dme
Cfcnlinic/ linea fpirahs. <S<t)Iu{jlimc / hypothe-
nufa. Jfpanblinicrw ineifune manu». Sftoten
linien / fyrtema. ©ebur ti> fn* ©crttmnf nü&linie
dicitur JCtk linca fang virus, qvA cognati ititrr fe
cohserrnt , ahn ÖC E ©rat 1 / &antiqvißimd vocm.
Grrmafl.&fc&tppc.
Sillircn/ lineare, lincasducere, Ö» fubducere, no*
care . & fignaie lincU, alias imDcr|ircidn'n
InJe ginirung / t>fc l lincamentum , lineatura-
tiniefct /*dj. linearis •. & 8inial ; Oäö / regula. fci
neu mit bem ginial sieben / lineat ad canonem
duecre Notatu digna hic funt vtrba ScboUtlii,
fug. 481. Oper.de luigv. Geiman. qvando devoeab.
iniiufcTiba : gini. Z>u|ninb^TakidKii din-
ier/ att: 3catur/ 33atcr /iTJafc /ijjnnftx.famt
übe rbeuna anbern/ muß cn/ n>ca,cn unnötiger €in;
bitbuna bc$ Unddjt^ Dtcr UntcutfcMcrm* / autf
Scutfcbcr Sprache / Carinii fit ja folangc unb
langer/ alä in ber gafciuifAcn/ gercefen/ nicht
aitfgemuficri / fonbern all cingeftammetf bcbal-
ten k t 1 bcn.
£Unte/tt«/pIt/r. JUtltW/ i £eWn/r o P r -l in *'
menrnm. WPpUiB »OH leinen Seiige/ drm !e c'ily-
chnium , igniaiium , fomes igniarius ,
Sftnfcftrirf. (im %üfd)d iunte / fafckulus I u-
nium igniariorum , five chordarum tormenta-
riarnm ,/ru reftium ignirarum. £>ic £uittc an
iitnbm/ accendde igniarium, ansuchen cx-
tingvere. $ljfct bie guilt« ob/ (ufFlatc ignia-
num. rCHCbf fcUtttC / odoratur difenmina
r er um , anioudvertic periculum. f an tatu
i nitre r icd)CH / abjicit , defpondet animum , in-
ilrenuus mileselr.
Klimpe / orr/p/wr. Gumpen / *m diauBs etiämtß
linamemum,vf/panniculamcnciun. CUtctuiii
£< 114.Q
pen/ rcruraria , gerrai . jHctocrlumptn / te(ti-
meiua fciflä, rupea, pannofa. ^apirlumprn/
lintca, linamenta obfolcta ad chartamconfici-
endam deftinara. Gumpen mafftn £cuf( / prov»
Nullacalamiraifola. Paupertai otiofa cft. J^a«
bcrlumpen / eß vox ponnunanorum per vicos c/a«
manttum , ei/m pemeula coüigunt , rpvi &exind( VO-
cantur J£>aDa1umpci7 pannuciarii.
Gumpen / abjcOum , vilem efle, vel reddere.
\H<t fid) ntd;t lumpet! /contemni fe non pacitur.
Gumpen etiAm nvnmmqvam fumitur pro fcortari,
libidinibus fe darc , popinari. @jc lumpen fid|
ja mitfinanber/ in cano libidinis volurantur.
Compoftta funt : 35<rlnmpcn/ * Verlumpen/ con-
fpurcare , depravare , detcrere vcftci. (£r ifl
ganj verlumpt / five jerlumpet/ veftibus laccxaci«
Je decricis fordide ingreditur.
Kümper / Der /piur. Kümper / *Mt ^umpcnbunt>/
homo abjeftu» , fordidut , inglorius , it. farcina-
tor , ▼eteramencariu», ferurariuj.
BumpeTft) / Xrit / ferutaria , titiriliria » futilia , frt-
voia , rej nihiii. <j?$ {jt lauter £umperco mit
ibm/torpecdelldia, cunftator, morator, pro*
cralrinaror eft , ineptus ad omnia.
gumpidjf / it. h\m\>ifä/aJj. &adv. lacerui , dilace:
rat us , pannofus, pannuceus , it. parcus, avarui.
tenax. (Er bfilt fid) febr llimpifet / panniculit
obfitus eft.habitu fordido amklus cft.illibcralif,
nimis eil accenrus ad rem.
Hümmel / ttt/ qvafidicjt £ftmpd / a pumpet/
propr.rfl pannofus.p -eyventiiii auttm homo nauci,
niniliyüneacuminc, inen, vecors , invcrccun-
dus, os durum. SJVUH'fiiÜinnnl/ homo agre-
ftis , ruflicus. J^au&iummcl / homo latcns , ob*
(engt vi \ f ns t teclis feprus , nunqvam c nid6
fuö erolani. $twg(tlnmme( / defes, ignavus,
reeubans fub tegraine fasi. A Hummel <ß i: iini=
meleo/ OÜ/ ignavia , dclidia . aceJia , it. bruca.
Uta* » rufticitas , irapudencia. {ummelbaftV
a..\. \$adrv. impudens , iy impudenter ,it. verbum
£fimmcl(n/domidclicefccrc, torpere, ofcicari,
dctidere.
^lunDer / t>et /pi. cor. qvaft Bcluntct / h gjant
tt/ prepr. panniculi , penicula , penicilla. Sed
fu milurp} i fa rein is ; v.aIis cV impcdimentil o.rr-
citus , G.tU. Bagage , i. e. rcrum farftarum in ca-
ftris congeries. ^Ilinber eliam pro qvAcunq. rt
trill & indigni ufutvaiur, it. pro praeda, fpoliis*
e xu v 1 is , i. r. jbffmfkä , vafit , veßtbut &alm rt*
»4-1 gc
but , qv£ csptivit drlrabtmtur. f)inmt<\ mithin |
9)llinDcr/ apagcfis cum iftis rim ineputi, qtu-
qviius, tiivohs.
5)ltl!tbem / prasdari, (poliarc, poputari , rapere, di-
ripcre. (£ ine <2 tabt plÜnbeVn/ depopulauoncm
cedit inferre <£itl Sanb plnnbcrn/ praedas agc-
tc ex provincia. ©et ftrinb tiib( nidu;/ Aid
t»CI^ U' plunbert / praeter excurfiones & direptio-
• <iici bofti» nihil preclarc aeic Di* £.uv.un
lieben mebrentril* aue juplnnbern / probandi
causa ounqvam cgrcdiuiitur Tartari. Campof.
futtt: 2U>pmnt>tTU/ * €fpIÖnlXm / dcpopulan,
detpohare, depeculari, fpoliis onuftum redire.
ülusplünbent / cxfpqliare, expilarc, provinciai
duipcrc. .^UVd^pIlU^i'ni/ •■.."»> liudarc fpoius,
i fpoha deuaherc. ftonplünbcrrw rapinas ran-
tum cogitare, nihil inta&um relinqvere, perge-
rc prwdando. £02 i r pluRbt'l Ii / uxä ire vaitatum
agros tt viUas. ^itgepliinbcrt werben/ exui
bonis cum alii«. äßieberplünbern / pradandi
causa rc. erc i, cupidiute diripiendt redire
^Mürberer/ cxpilatpr, tpoliator, dueptor,
... orxdaior, dcpeculacor.
^Mtinbfrung / tue compüario,fpoliario, direptio,
. rapaciia*. Qiutfplüuberunoy expilacio.
|M Ii itbcni'cb ' * tylunberbaft / *d). & sdvtrb. rapax,
praedans, difpobans, depopulans. QnplÜllber t/
dircptuii fpoliatus, populatu«.
£cir/ fictre/ we/ p/. fieirtn/ iy ra , m»/«
lIici ia< ra.itns. Non tß k Latmo : lyra , ^ed - *! fonb
f&um THcdbulum. Sluf cmf r Stire bleiben / cfcor-
da oberrare cadem. (£6 i!t norjj bic alte Wir
vetus cantilena cd, proi». 4/14;: Vulpes pilum,
non animum mutar, anriqvum obtiner. £etr
etiam tß aßrum novem ßeliif cortßani , lyra Orphci,
ÖfFalco diHum.
f eirm' ^elciref/ ludere, canere lyrä. Abufivt etiam
poniturpro : diflonare, infvivm» fonarc. (£r Iii
re( fo ttnai bubW / fic mediocrirer * pmere
qyid fidibus canir. Compaß tß ttufltiren / d.
notat, qvod fin.pi tx Artren. Wir mir einmal eins
QUf/ agedura verfa rotulam * chordai rade. /:.
Slugldren/ finem faecre lyra canendi. (£rleiren
Wlcantu lirzdirari, w/lucrari aliqvid. gort»
Uiren/pergerecanendo. • ©fitltlrcn' una cane-
rc. SSerlcircn / perderealiqvid , damnöafTici
lufu lyra». Wieberleiren / denuö rädere chor-
dat £id) jerleiren / tempui 4 operam perdere
caneudo fidibus , avinaufeam utqve lyra caoere
^ 114^
tfh'CH rtiam ncnnunijvam cuiktan , morari , rar-
darc>5w:/ic4i, &t*mc ttitmhribuur W»rcn / diem
ducerc. Cr I*« nnb livi / unb »trb iiimunt
uu1)f. ; braus/ moras neäcndo nihil agit.
Wirer/ & leinnann/ tut 1 Ijncen , lynOa. Jei.
rcrinn öie/ Hdiciua. ambubaja. Wim na / &te/
f euren/ ca ntm lyra , {9 «//tri fi miftc*tiom t
(jvi Horn &te /Lorung/ BOo» Hören rjfertur,
mora.cunclatie, dilatio. Wirif'd) SJ Wicr»
t>oft/ iyricu» , fc* ä^itu lyrice. tiri|(^ <tutan, ur-
de, lente, cunclanrer.
geff/ «rgctfe/ leifer/ leifeficr/ ^/.ejr-iv.
leni s , rr.ol Iis , micil , placidui , fvav« , 05": peda-
rlm, pedegreflim , feniim , fufpensö gradu , leni-
ter, fvavircr, placidc, tranqville, pedetennm.
fdfe Flppfen/ placidc c*dcrc. ?cife reben/ hifee-
re. Wife rufen / placidc vocarc. icifc treten/
fufpensö gradu incedere. iner ber leifc tritt/
§nkt Äcifccjäriger/ £,(iferretrr / p»opr. levipes,
idrmcL afl'cnrator, EJ'parafiruj. lUdicimta: bei"
leife jtt Iii t r levifomnit. Seife fd>!eief)cn rtiam ejl
racite ire. Wift b^rtn / acutulimi audicu» , vtl
aunbus pargarit efle. Jfrife (Stimme/ vox Icnis,
mollis, Ir.ura, fubmifla. langvcns . muhebris.
A £i'ife nuüum adtß derivatum , mfi wtum , ii^
psr.'ff. X)te Sfiiujfcit / Icnitai, fvavicat, lepor,
dulcedo.
?ei|V lci|lcn/ gefetfiet/ p^frare , facere,.
perrtecre, pcrfolvete« pacrarc, fa tislacere, depen*
dere, exbibere, cffeclum darc. Videtur rjfr a\&
(Jen. 3$ Fan e? niebt (eitlen/ in manu mca non
cf>, fadtonem hujus rei non habeo. (Einem ci#
neu ^Dienfl (eitlen/ fludium aiieni narare, toIuo-
rari alicujus grarificari.^ ©eborfam (elften / ob-
fcqvium praeftarc. JfrulU illt ÄTiC^e leiten / au-
xilia altcui rradere, fubminiirrare, adduecre,
cum coptis fubfidio venire. Seiften / RH16 fiT»
fprüeben ift/ fervare promifla , ftdem libcrare.
*8erf(bivieaenbeit (elften / prxfiare nicnüum.
Jr i ue leitten/ fi d cm. 6 d)U^ Unten / defendere«
opem ferre, adefle aheui. öefeüfcbaft leillen/
▼erfaricum aliqvo, com item de loci um fealicui
prxberc. j gftfg ffrfift leiften / mtercedere, fide-
jubere pro aliqv6 , fidem obligare , interponcre.
OH'nxirfcbaff Icifhrn/ gvarandam praftare, e?i-
Äionem prxiKire rei vcnditae.
; filier/ oet/ fervans SJ" implcns promifla, PcWfc. tß,
(Öew4rfd).ni£lci>ier/ grarandator. J^iilfk iiier/
C-tblHU * s£U)liftU"l|ttr. dc(cn.or,fcrvacoi.ad-
jutor,
IJ43 8c
luior.auxiliar.us. d) Ulf I C i|< t'l'iOCt/ tlt/ fcr*a-
xxi*. £nlflüfuümi adjuuix.
f Ci|(HlliV %>ul prpcft^rio.cxhibitio, complemf ntuni,
pernio, eifert 10, cfixrtut. £)icii|ilci|~uing' gra-
rificatio. obicqvium, ; JÖanNeijlung / manüs
©pera,adjuconum. J^«I|lii|fini ] / auxilia, fub-
fidia. vf rf)'iMi'«:i;;iU indemmtas.cvirtio.gva-
randa , qvt etiam iBcwaxf&üUeUlftimQ appel-
Utur. &$ll§\a,hu\.\, tuitio, defentjo, patroci-
nium, advocatia. £ag(eiftung/conventus,diae-
ta.comitia. £i'<lllciftUIUJ/ fidclitas.reticcnua,
|>rxftacioHdci. ^iwlciltung/ftipulatio. gei
Ituna etiam eß partum , fit* jus obftagii , Alias
JUgnMttRMSg/ ÄeitfuncjaMctjt / JnnUQi
& £uttrut.
£ci|ibar / leitfbaff/ lefftfam/ ädjeü. &adverb. efncax,
»alidus, poiTibilis, efTkaciter. Unlciflbjr/ Uli
Lt'ihaft impollibihs.incffkax.öf: incfficaciccr,
infirne.
£citfe / t>it / tiur. Ztifttn I tterum rß k &t$en/
ciartum , lubfeus , regula , lamina (ertilis. {&(
flammte iaftc reguta undatioi ftriaca. J urlci
|Kv aneepagraentum, 4iiii ^opflcificn. ^ClflCtl
d l! Hl .1 dxn cingere fubfeudibus , qvo,i etiam diä-
ter : 2tu$lci(tcu/ fxlctfccn/ orrlcifteu & timldfitrn/
munirc , ornarc , firmarc rcgulis. <5ic fillD «lllc
dbrr einen geiflen gefehligcn/ omnet *qvc cadem
ftudent , »oluntqvc omnia. Simplex verbum
£ei{ten autrm in Mc fignificalione in uju noa eß. Di-
ctmm etiam £etftid)f/ tfadverb. in modum rc-
gularum , iubfcudibus firmacus , compa&us,
compaginatus.
letTte t»« / p/. Seiften/ fimbria , limbm, tag mtiett
an einem äßeiberrocf/ (2?cbr<ime/ öfter Itinfafy
banP. Dia etiam piffet lamioa ferica, aurca,
argencea , if. rxnia. reifte ffw« pioptrr ßmilitu-
Jinrm eß cal ius, /irr ca 1 !uin , cutis nimtr. duriufeu-
la in mambus cx laborc , t'. tumor cutis ex con-
tufione, pulfu rel attritu. (£inc £ei|U' befüill'
tnfll / callum obducerc.
Seiften /t>er/p/. Seiften/ forma fueoria, modulut
cal cd , lignea pedi-figura , circa avam ntrvui calceut
tonjuitur , Atcüur etiam ©chu|ter$lci|ic / & cm
fiCXftcnfftWCibtt I formator talium modulorum.
Uber Den Seiften fehlagen/ adapta« muftncolat,
fittr f orm* he neu.
Seit / leiten / geleitet / ducere , com.«»,
greftiina alieujus regere, moderari , gubrrnare
!brt$ 8B»l$CT lvi«H / aqvam duecre , dcriTaxe.
£e 1144
Comfoßtafunt freyvemtiora : Sclcitcn / ©CiCiten
A Xrt'i'K'iUii / c miman , aflertari , coraitem, fo-
cium itineris eile, una ire. (S Oft geleite / five
begleite Ci:cl> / Deus vobisailiftat, vos coraitetur.
begleitet werben /comitatu feptum cfTc,(Hpari #
vailari. ©nen Mi jur Haustür begleiten / de-
duecre aliqvem usqve ad forcs aedium. (F()rc
roirt) vom .pi^mut begleitet / fuperbia comi-
tarur honorcs ©träfe leitet Hi 93erbrec|)ett/
culpam peena premit comes. Hnbefllcitel / in-
comitatus.
Leiter / btt/plur. geifer / durtor , rertor , Gubern a-
tor , moderator. teitennn / Öl« / rertrix , mo-
deratrix , gubernatrix. Kaderleiter / aqvilcx.
aqvilicioruna ä liriciorum peritus. @jeleiter/
& Begleiter/ comes, confcrtatortaficcla. \ Mint«
begleiter/ ftudiorum moderator, comes g^fo-
ciut a r eis. l'eicbbi'O, lei t er / comes funeris.
Leitung / 0«/ durtus , modera 1 1 o , gubernatio , re-
rtio. Leitung }um 5?i^f en/ incitamenta maio-
rum , illeeebraB. Begleitung / Wf / comitatus,
CaUi appeüani : Svite. €r &nt eine trcfflid):
eoitC / five ^Begleitung / iplendidum poft lc (vr-
sna rrabir. Dicitur etiam ©eleitfe|jaft / five Söc»
glritfd^aft. 3n ©eleitfdxift Der ©efanten feon/
in connratu legatorum citc.
0Clcit/t>a0/ plur. c4r.condurtus, falviMCondu-
rtus, fides publica, it. comitatus, durtus. (&(.$
leit gebcn/ialvum condurtum darc. Dicitur alias
(id)er öeleif. £ebeut)ige«(iHieit/ condurtorei
ad hoc dcputaci , uc «iaruan curam habeant.
Xobttt ©elcit dicitur Salvagvardu, Jeu Ütcr»
fecuriutii , qvae praediis * aedibus afSgunwr.
^)ttllbtgeldt/ralvuseondurtus generalis. ^clD«
qeleit/ localis, ©efrttnte* ©efeif / commnni«.
©eleif fvofrmtat vertigal mercium. $'\<in<ftve
;0? a vf lU'lei f / gabella rerum minutarnm , ^ ani-
malium. ©rP^föelctf /»crtigalia majora. @e<
leit tu 2lii? f urung Der Unfchulb / eß fecuritas > q vas
indulgetur, ur malefartor pnetenfam fuam m-
nocennam jure eriacac. (5clcil Jlim .\ecf)fcii'
falvus condurtus ad ventilandam caufam in ju*
dicio. Dicitur etiam (£}elcit \U .\i<l)t Ulli) 80r I! It.
rechter föcivalt / fccuncJ» contra violcntiam,
qvas de farto contra jus infertur. Jfret) fief>CC
©cleit/ raivusconduAusipccialis. Qkuiiii!
Ifit/gcacralis. t<
©eleit(icb/*@eleirf)<iftfM. ef/^i'.projureÖJ'mo-
rc falri condurtus. (Jid; gclculicr) oerh^lten/
€e cc ij fecu-
ii4? 2<
fccuritate moderate , pacirtce&modefU uü.ftvt ,
conditioncs * qvae conduäui infunt , fcrvare.
©ckiflidK /Obrigf Cit / jus conduccndi. ©cWt'
Itcfye *£ idxrbrit / (ccsmafc (üb fidc publica.
Ableiten/ deataue» deducere. 3Baftr ableiten/
deducere rivulos. 2lbleitling / Die/ Etymon, dc-
ii va t in. QtbgCl(U(tC SÖÖrtCr / vcrb.i deitvata,
dedurta. Slböt'lcitcte genfer / femina »inca-
tica.
einleiten/ alticne, alledarc , addacerc , pdliccre,
induccie, in vi täte Anleitung / Die/ occafio,
invitamentum, impulfus, inftinftus. Anleitung
geben / viam orten dere , mo.ium tiadeie. Ol n
Ultimo, |UIH $flffll geben/ exempla neqviti» ptÄ-
bcic. Sed Atlleituna in jure exponitur itnmiflio
ex pnma dccieto, alias Slnleit/ & 2(1.(49. ?ln
Icif infpcöioncm ocularem. Hinc
2tnUttf4dj?en dicuntur litt* circa jtu adißcandi to-
ter vicinos exort*. QlnlettCT/ Der/ au&or, fvafoi,
duftor, monicor.
JDurcblciten/ * ©urd)begleften / deduecre , comi-
tari aliqvcm per locum qvendam. Einleiten
acutem tft introducerc , 85" Einleitung / introdu-
Äio. ^)inabbegleitcn/ deducere in partem infe-
riorem. JP)inaufbegleiteu / fupenorem. 3)Jit>
begleiten/ in comitarueflc.
ÜJerlciten/ feducere, depravatc, inficere. Er täjjet
ftd) von anbern verleiten / vitiii alienii infiarur,
aliorum confiliis regitur. Einen JIMl &f5|"cn
Verleiten / deducere aliqvcm in peccara. Äuf
Untreu verleiten / de hde aliqvcm deducere.
Serleitung/ Die/ feduÄio, deccptio. SScricitcr/
Der/ male fvadens.
£cnb/ # ficnfce/ w*v H*« f ctrten/ i^m-
but> locus renum. Dimxn. rjtu fß tetliH'U'il! DflS/
lumbulus. käme in gtnbcn/ lumbago. Einem
t>ie£cuben ent|iver)fd)lflgcn/ ddumhare aliqvcm.
Ergebet / ateivärenibmbic&nbencntiroeo/
ccdirqvafi lufre dclumbatus.
fiCtlf / (Cnfen/ gdCttfCt/ rteftere, inclina-
re, areflum dirigere. vettere, v? ich jur £ugenb
Ich ten ■ virtutem amplexari , in virtutem mann-
bere. gid) jur SBPÜUft lenfen / ad volupratem
propenfum , proclivcm cfle. ©id) hcr^id) }U
\3€>tt Itnf en/ toto peftore ad Deum feiri. tSid)
|nm 3roecf lenfen/ ad fcopum , ad mecam fe con.
verterc. £*r eD?rufcf> Drnf «/ ©£>ft lenf ti 1 bo-
mo proponir, Dausdjiponit. Qa££anb It'ltPct
ftdj gegen «Dvirtewad) t / ifta regio yergit , defle-
2e 1146
c*Ut in feptentrionem. £>ie Au^en jur Erben
lenfen/ oculos in tetram dejicere, humi defi-
gere.
genfer/ Der/ du£ror, fvafor.moniror, pr*monftra-
tor.invcftigacar. Emfcrinn/ Dil/ inftigatria,
adjutrix.
genfung / Die / tfDa« 8enfen/ flexus . flexio, flexu-
ra.inclinatio, mono, permotio. unuiut:.
fung/ motus, initinfttas animi. Sftafurlenfung/
appetitio naturalis.
2(nU(S)t/ adj. &advrrb. flexibilis, propcnftis, pro«
v 1 1 vis, inclinatus, ineumbens ad rem aliqvam.
©CUllf / DA« / articulus. Singeraclenfe / inter-
nodia, condyli. ©eUnf bev Oer JfrantHfix*
J^anbijelenfe/ carpus, brachiale, juneturama-
nüs . Sed OklcnF etiam eß adjeüiv. agilis, alacris,
acci nclus, fubicus , $£>a.lv. agiltter, alacritcr, ex-
pedite. Dicitur fff ©clenficbt. Ungelcnf / in-
habilis, ineptus, ttupiduSj inexercitus. Dicitur
dum lluu'lctitifch. Simvö Unjeleuf/ etuneus,
Aipcs, caudex.
AblenEen/ dcclinat e, deflectere, avertcre, di verterc,
devolvere. ^idj ron ber ^tabt oblenfen / dc-
clinare ab oppido. SReilie 3»lbre lenffll fjd>
nunntebr jnin Qrabe ab / xtas mca dcclinat ad
occaium. c^id) vom ÜBege nblenfen / a via de-
flcctcrc. ,i>a? letlFe ^ Or t ab/ q vod omen Dt iis
averruncet. AblenFling/ Die / averfio, deeiina-
tio. AblenFffcb/ A^H.dedinabiHs. Unablen«
Fifd) / indeclinabilis. ^>erabi binab' bintvcglcn»
f f TU ejtudrm funt fignifieationM.
Olu beran« binan* \v:xy.\ de binauflenfen/ icdian*
advcrtcre. j>ie Jodjtcr IcnFct ficb anjbcn fßa*
tcr hinan / fiha acclinat patri. AnleuFung / Die/
aeclinatio.
Ein< 8c föegcnlcnfen/ inclinare, inflefterc , obflefle-
rc, obverrcre, involvere. (Sie U'llFcn bie vr chirTc
gegen bem SWeer JU/ obvertunt pelago proxas.
3lirtlff lenf en / revolvere , reverti , rcflcclerc , redi-
nare. .H'cut gRitleiben f mite ihn {ururflenfcn/
non rcflcxit cum mifcricordia. id) IDtcDcr }B>
rttcf auf fein vorige^ lenfen / reverti ad propofi-
rura. 3ui'U(f lenfung/ Die/ reverfio , rcclinaro,
rcflcxio.
3ufammen(enfen / confleclere , circumflcfVerc,
ipndtliam rfi J^eruml'.'nFin/ converrerc, circum-
vercerc. Sunt & aha compofita : 25er fld) lenffll/
prodinarc. 3"lenfen/ aeclinarc. Umlenfen/ m-
▼ertere»pervertere, SSerettva^er lenfen/ prse-
tci vericre, g^f,
terdj/
"47
2t
tcrct)/ erßcrcbc / wc/j»/«r. Sieben/
alauda.caßita. Vidttur diäa ejfe a voce &r/ five Jir/
de ifvi Poita neu ignobiliä : Atqve fuura tirdi eirc-
lirile tirlircuaßim per vernum voliranscantat
alauda folum. J>ctfclk rd)c / five £ >i ■ lulcrcbc/
alauda campertns, wi canora. J.vnbdIci'd)C
/ivr JP)CUbCÜcr<f>e / galerira , caflica. <£ÜtC flnppe
tadMt epeura, tak uiius , qvarernto, fcnio
alaudarum. (Scurdtcnc l'cid)\.U alaud» aflae,
aflaturaalaudarum. fcrdjcil |trcid)CII/ inltdiari
alaudis nodu rctibus. D}od;ila (Ikii alaud«
obcüorcs , majores. £ a.jlcid)Cn / tnacilcnrx,
minores.
£crm/ ^ £acm/ *t/a. f ernten/
claflicum, fignum pugnse, conclamauo adar-
ma, it. tumultus, ftrepitus. Faüuntur, qvi a
Gallith Alasjbc Aia clamznt. Eß tnim verbum fi-
ßumk fon6,ac in genrre qvemhtet fragorem , cre-
pitum , fremitum , ^Irridorena, praetpue autem
exrixif &}urgik enätutn figtrificat. Htnc ttiam Ao-
minem ini/vietum & tumultuantrm appräxmui einen
jLirmlcrm / & »p/«w tumultum , ein (Sclcrmc/
cum fattt S> faxa volant , furorq^ arm* miwßrat.
fcrni lllrtd)ch/ tollere, excirare clamorcirt , ad
arma vocare, vocifcrari, boare. 2(Vtn f$Iä<
gen/ five blafcn / bellicum , frve claflicum canerc,
fignum dare buccina. (Ein bllnfccr l'cr m / con-
curfatio inani«, pugna ficta, tumultus ceceus.
|£incil blinNn £mn lliadjcn/ falfas rurbasdare,
iroaginarias dimuatiooes pararc, panic6 mili-
cem excitare.
Jcrmcn/ id. mm4 Äcrm machen/ eiere, movere
turbas , excitare tumultum, boacu infremere,
ululatum tollere. Comtrf. funt : ü\\\S\(VXt\(l\ f
comprimere motu* , feditionem fedarc, ceflare
ä vociieranonibui. srfJcrlernKH / fi<*> Wter*
tnen / percrepare , perfonarc , ingeminare cla-
morem.
JiTtncr/ fer/ voeiferaror, turbator, romulruo-
fus , clamator , clamitans. tci'UUTiMi / X>it I Ün-
gulaea , tumultuofa.
£crmic&t / * EcWItfd)/ *dj & adv. elamofus , elama-
torius , feditiofus,tumultuofus,Ö'; tumultuo-
se , feditiose , turbulente, turbate.
üefcb/ör&fcft/ßcfcben/id) kföc/ tm \i
fc&flt/ er Httcti wir lefchen k. i<|> Icfcbc/ «e lefefce/
€cn f ict> Is5fd>c / ?*rt. aelcfcfoc!/ & gctofcDcn / de-
lere, extingfere, abolere, extergere, eradere.
V(fd)CO tmpentk prr 6 fenbitur JÖfd)Cn / fwm »n/wi-
1148
trvi,*t temptu praßm vocalcs impetfrUt&partki-
fiorummeuttijvaat feqvantur , qvxn , qvodtpfe (ontu
fTommcianii reilamet. Acctdit , tjvodfyybiU an-
tiqvidiBumßtl&Ufötn/ftvt Sltidjen/ ßlrffcn/
«wir adhuc fanon^ma funt : ein£td?t öllölcfchcil/
Öfdttßt»IuffnA/tn7f/jm extlngverr. Bdgit frfdjai
fcoür^ rt'if«7«r SMuffdjCfl Wr/w 4 i»o}?ro ^C<
fd)cm'fM.*r entiqvum Laimum lere, «nir delcre.
^Da0 ^Clicr l(|d)CII/ incendiumrcßingvcrcflam-
mam rcpcimctc , repellerc. £)cn 5)ur(l li|"d)cR/
fedare, cxplerc, rcftmgvcrc fitim. föclc|d)tf
^e(c/carbo. ©clefdjtcr 3om/ irafedata. (5c
lcfd)tCtf <t'i|cn / ferrum ignicuraaqvä confper»
Aim. gäJai bieb nid)( brennet / Das fcOicu njcf)t
U'|d)Cn / i>'<iv. Tiiä qvod nihil 1 efert , percontari
delinas.
j.ofd.KT Cct ■ ' extinclor , delens , abolens. £cfd)C«
rinn/ tu/ famina extergens, dcletrix. Z)lir|li
Ul'djiT/ cxcinclor litis. gcUCtlcfd)cr / dclctor
incendii.
gefebung/ Die/ & , &a0?efd)en/ dcletio, extinaio»
abolitio.
l'cfd}id)t/ &>viv. ddcbilis, delctilis,dcletitius,
cxtiogvibilis. Uulcfd^lid}/ indclcbUis, inextin*
gribifis.
2lU^lcfdjcn/ «i«n qvod [imf lex Äcfctjcn/ extingrere,
expungere , eradere. €in< (rd)l"ift flUSlcfcbcn/
fcriptum ia fpongiam mittexc, transverso cala«
mo jufrularc , propr. oblicerarc , &vtilgb canceÜa-
re. £>i< ?cit Icfcljct nllr 6cbout)ci( auä / /Jvf ab/
dicmr.t. tnim ttum üblcfcticn / & ein £lfcn ab*
Ufchen eß durare Jet Htm, ) extingvitur form»
dignitas vetuftate. (Sin tlnrcd)t aui tcm
t>Ad>tCltlH o,i!;-lc|'d)t'M memortam injuiiaium ob-
hvione dclerc. ?cfd)C M Öd)t Üüi/ extingve
lychnum. *lni lef djnii l / tue / extinAus, reAin-
aio. ^udicidblid?/ & UtKuieUicblid; / uv« qvod
fmplttia*
(frlcfcftcn/ * Scrlcfd)cn/p^wVifw»/t/r , exringti,
aboleri, dclcri, obliterari. <?x i't rcrlcfcbcn inc
(in i"icf)f / placidä morre extinc>tts e(r. &ie
SBrunfl Der ^olluft pcrliicbct furch Mafien un6
Erbteil / ardor volupeatum reflingvitur jejuniis
dt precibus. ©fl* geuer tft wrlo|cicn/ igni» pa-
lluindiger, emortuus, peremtus, extinQuscft,
exhatavic. 8}cr dr Q?r lcfd;nng / Me / extinaio,
abolitio, antiq vatio.
£cua/ It^ajn/ »o»0M$<n/(p>odfpcuUrr.
lüac, Dn Icjitui/ er leuflt / roir luge« K* idj \w
(Sc cc in
H49
2e
2e
Ii\QC/ gelogen/ mcntin, fingere, comminilc», lai-
ta memorarc, * veritate defleacre. ©roilfamcr
lVi'iK Ii: iCll ■ improbe, impudcntiflirue mennri.
3« Die QBf 1 tC lüget!' certatim tnenciri. C£r leugt/
r*fl(f tlt iR C6 (jreift / ultra fines iacutum mimt.
<£brlid)c Beute lugen Uid)t/ in vlrum bonum non
endie mennri. Befe Beute lügen unb trugen/ im-
probi hominis eft mcnJaciö feilere. Compoj.
junt Eiligen / ementiri , mendaeiis aliqvid obli-
nerc, hieran , caprare CKnulogen / emencitus.
belügen' rycophannflärc (Emen belügeu/oncra-
tc aliqvem mendaeiis , calumnian aliqvem.
Öhringen ätttrm tßqvafi 3<idjt lugen / temperare
ftbia falfimonii». bringen/ nonrßinufu ,Jed(gTi
logen. <E$ ift erlogen / non eft verum , mentirit
Clin, iy modeßiut ; res aliter fe habet, falfum,
:i:m , commentitium eft, nuga» agil. Sicet-
tam Geringen baut mvenUur ,fed SBcrlogen/ men-
t tus. emenntus. (£$ i]} ein »erlogener #crl/
omnit ejus oratio falfaeft, qvicqvid loqvicur,
aUenum , fejunc"rum eft ä veritatc, longc a
verö abeft , feaeet mendaeiis.
fuge / Ö* Bügen / öU / 8* oaa Bügen / mendacium,
< i ■.im . vanum, fiel um, commentum, mentw
rfo , fycophancia. (gine Meine geringe Bügen/
{ :\ •..IdKit $08 /dimin. mendaciunculum. vi v j
jfjailbt 4 ^e^nnMugen/ mendacium impudens,
immane , immcnfum. Biefrer I iebr lad) t rVr t r e
Bügen / mendacium frivolum , fabula futilis.
©erb*/ grobe SÜgen/ merum, prodigiofum,
turpe mendacium , nugac ineprx , alias U inn r
fo)atnte Bügen / impoitura impudens. Biftige
Bugen / caliidum commentum. €brenlngen/
toolgemeinte Bügen / mendacium. ofrkiofum.
Röthigen / fimulatio &dimmulatio neceflaria,
urilis. ^(hablügen / mendacium damnofum.
<^d)erjlüaen / joeofum. Qie Bügen loiberlegcn/
d 1 1 u c r c , ref cllere , coargucre falta. %(lbtv BÜ'
gen flccfcn bleiben / convinci mendaciorum.
Seen Bugen ©lauben &eome§en / moveri menda-
cüi . falfum pro veris probare , Aare a mendacio
contra verum. €r bdnfet an alle feine Sieben
eine Meine Bügen an / omnia mendaciuncuiis
afpergic , iemper aliqvid aflingit , tycophan-
tatur.
£tu;iUV / Per/ mendax.falfidicus, falfiloqvus, nu-
gax , Crcs , Crctcnfis . architcclui fraudum, cau-
po , propola mendaciorum. <£ i"y Btinb- JfMubt-
lügner/ <5>rnnb<3öeltlügncr/ compofitu* * fa-
ßus totus cx fraude & mendacio. (£~cbanD>
iUijnet/ OS durum, impudens, gutrur nicndjci-
vomum, nu«igciulus, nugtrenduius. Btigne«
rinn / OK/ teetni na mrndax, fallax, mendaci-
loqva. Irie ift eine BÜ^ncrillU / farernatnx Aue-
larum A fraudum ett , tycophantias flru i r.
Bügneni'd)/ Biigenhaff/ Bügcnbaftig/ar Bügenbuf»
tiglicb / SyaJv. mentient , vanus , falfus , fu-
niib , parcus veri , falfiprodigus, false, faUo.
fifte, fycophanciose. BiKjenI)flfdgiT SDfcnfd)/
nugatortui , vamloqvus , mendaeiis afBuenk,
nugacor.
BÜgenbaffiijfcit/CiC/mendacitas, futilitas , vani-
loqventia , confi&io , nugacitas.
Bügerlid) / &*.itvrb. id. fite qvod lAgntrifd?/
y Äöejcn böft. / ■• ßreie atttrm ficticius , com-
mcntitius, fimulatut, cralatirius , menti tus , fpe*
eiem falfi habens. €ä ifl lÜgerlifJb itlfagen; alic-
num a ventate vidcbitur, fi qvb talia dixerie,
indmulabitur faldmonii ejusmodi commemo*
rans. tiMiiuicr nur gar lügerlid) oor / info-
mmamihi narrarc videtur , logos efle Tulpicor»
auguror pluriroum falß fube/Te. BÜgerlid^e
fd)iei)t / fabulas , nugae , ftgmcnta.comtncnta.
leugnen / geleugnet /negare , mficia« ,
itc, difEten .annuerc. Lßk $.it$en i <pna ne«
gdrttet ft ahqvidf*8itaffe , vehUtrm fxpiujcule Jup-
frmunt. (ti toirb .:1k 8 geleugnet / neganrur
omnia. ۟ie ScbuIMcugneil/ inficiarinomcn,
abjurare creditum. <£r leuanet darf / er habe
ti ni(bt getilbu/ contVanter negat , ieau£torcra
efle. 9Bgd (eugmftu lange / bir feblet/qvid
occultas. cur tegis vitia tua ? Sßalb gefiebet er
es bglb leugnet tXil modo ait, modo negar.
€r leugnet elmit »ielen vBd^müren / facramento
contendit, verum nonede. Oid) mit leugnen
bebelfen/ cau&m mficiationedefendere. Beuane
nur braf Drauf / fi fec^i , aega. 3d; leugne ci
niebt/non inficior.
BeUv^ner / t><C/ neg^ns • renuens , infteiator. Beu<
an . ■rinn / Dt< / famina negitans * abnucns.
^(bulDenieugner / inficiatordcbitorum.
Beuguungv eie / t»ae Beugnen / negano , negan-
tia , inficiatio , reclamario. ^a? Beugnen bilfr
i; i k\) i •; / n>enn bie vcaebe Mar ift / ubi rcrum Ecm-
moniaadfunt, non opuseft verbis. Zuwirft
mit Beugnen nicht fcnPoramen / t'aclum infkias
eundo,nullöpac>6extricabis te.
Beuaner ifd) / *dh &*dv. negans , negitans , negati«
•. us , -• .- ne;.'.riivf . Beugbar *utcm eß inficialif,
negandust abuucndus«
2c
iJ2
SIMcii BfA / i r. fw.: kuctnctt / iurrciari, denegare.
£e:n 6fe«&ig<r Me ^d)u!i) oblcugneii/ fraadarc
crcviitorcm debito inhdaudo. SJfrlfliaiU'll/
UqvcJfimp!exUii$ntn. gerner Irinnen/ m-
ftarc negando. (£id) jrr!fU(jnfn/negitare,itc-
rum acqvc itcrum innciari.
aliki tliam
l'cumut/^o/^^^l^uinuuö/ ia mJ ,
lumoc. Dni volunt ab aMujvo JJuit / >• *. üeUie/
& Bfgftt) / o» , qvaft dicat : os popuii , WM lt> OCt
JLeute OTuriD fdnrcbct / rw po -vulgata , i^rmi-
Mf4 , ommbtu homimbtu nota ,jama pofulatis. Hoc
Ltynon tarnen rgo tarn -validum non arbäror , ut
r. 1 tt conti adki poßit. In mtnttm emm venit diäio
trrUu, Brtgit sdbuc ufitatijima . fcünmen/ (igmfccans
prepni. inlidiari, limis oeuhs incucn i J'edettam
u/u/ patar pro obfervare, in oculis habere, argu-
tari oculn, oculöi paftere contuitut ac txxnde
ccmjUio.Zcwtärjfe ab boc gltymm/ ßvt geumeil/
gclemner/ (ffLirtcun^c. *2j <o > enim vel honoramtu,
wi obfrrvamtu , bot fubmde inturnmr , multotiet
transvfrium, & obliqve rttortii ac ßtrhvk-cculv ;
atifr , fi mbÜ occurrat , qvod oculos Udert poßit , turtc
uih.ijvi cbfrrvatur t omrm labis r Xpert habetur. Hinc
kcumDC/ rf/rtfamaexam:naca dcapprobata , cc-
iebritas nominis. HoMt tarnen £curnbc ftri ru-
mor indifferent rfl , ita , ut dicamut : ©Ute £ciint>
&C/ fama bona. & befe ^CUOlDe/ fama mala. 3«
rinen Antraut fommen/ ftve geraten / inamere
in voculas vulgi , fubire fermonem incertum.
Vf CifKJl tcumut bfIMbrcn/ famae ftudere, tucri
famam. ©wer Seumnt i|i bas btfeh|te © U f/
omni j (I perdas, famam fervare memenco.
f Clingen / QclmmiKt/ in ufu ampluu non eß. UllflC;
li'llinfcef autem rfl infamis, b.r.c: Den Utttjtftunt'
Den ibre goimbc fciebergeben / mf amibui famaro
* honorem reftiruerc. Compof. SSetleumbcn/
; rraducere, calumniari , r o. lere, criminari
aliqvem invidiose, i. e. diffamaxe, intamiara
aiicui inferrc , famam alicujus laedcrc , de famä
de:rahere. SBcrlcum^c mir luftta brauf / man
glaubt fdjpn lüas Darorn/ calumniarcaudaäcr,
fempev aliqvid harret, mala hngva ftmper nocet,
i. r. nwd7t t*rt>&tmej. a>crfcunibcn i{i leid}
Irr al^ bc^tr nwdjfn / bciliu« eft riroari qyam
imicari. v£? verUumbet einer bot anDern / cri-
min.it u r illum, dt criminacur ab iHo. ^tf) f^rej)/
tc mid) vor Dem <5eJ)liifrr / et nunb :c mid) ocr<
IciunDoi/ metuo hunc fcclcftum, nc oac cuaxi-
ß
IIJ2
netnr. olnDcrcr frufc e^rfften berkun^euv
ah or um laboreselcvare, fcurnli libidine mau-
Itores bonos aculeos conjicere.
i8crlrumi>rr/ Ort/ obweftator , conn'dator, ctvil-
laror, calumniator, vituperacor. €in AWBt&tti
fer 5>erici!mPer / «lumniator fubornaeus. <£i
0i bt-irtigc? ein Raufen Serlciimber / fo
biber opr gelehrt «:ngrfcbcR fenn tppUen / magna
malevolorum noflns temporibm copia eft , qri
omncmjudicii laudemin viruperandiialiis po-
jjtam poranr. CriPcrlciltnDfr / Zoilafter, ob-
Itrigillator , caninä nobilitaxus facundii. (f
rent?er!eim^cr / obrreftaror tam«. JuaeiiP;
rerieuniDcr/ hoftis juratm vinutis. Scrleum
DeriUH/We/focminaconrumcliisIacerani, den-
tcmaledicocarpcns. canistirulcntam lingvam
Tibrant. gScrleiimPer haben / in obtrcöatorct
incidere. ei* cht S5erU'uni?er mebren/ defen-
dere fc a eavillatoribut , obcrc£tatorej pro.
(TerBere.obrerere,
iöer!eiinrbnn(J/W</ea!umnra »obrreÄatio, con Vi-
tium tau: um, rraduftio , infamatio , ftigma.
€mc rtfberc StrlciimDmui / jejuna ealumn a.
^eimfifbc/ fubdola. ©rairfamc/ acerbiflima.
Unbillige / micrva , improba. Dicitur ttlam ©de
QSerlcunrt>en/ malevolorum rumofculu
SSerreumberif* / adj. &advnb. ealumaiani r obere-
aani,calumniorof,ma!edicu«, &: calumni«se t
maledici-, maligne-, obtreftando, vituperando.
^nWr/?rfr!eumD<r / mfamis, famofm. ßigma-
ffeus, paracljtus.
£td)t/ *M/piur.c*r. qvatemu Iumen , &(p\cx>r
dorem ejus notal. ©Oft bat Daittc&t Ukbüi»
fen/ Diui aeavic lucem. Ving ^id)t bliiuien/
jnlucem proferre, in Sol<m perduecre.
£te&t fommen/ lucem afpicerc. ex tenebris emer-
gere. ©fltf Riefet* ÖiTtnnt>ern / officerc lumini,
obfeuriutem afferrc. ^dlifi £id^ / lux clarifti-
ma , cahdor IpIcndidiHImu«. $unfei £fdjt / In-
nen obfeurum , debile , cxepufculum. £Ms>
emiae 5fidj( / igm« Veffali», perptruu«. Unter»
irl>ifcb üieJbt/ fubcerranei i^nci. 2fjit|eillieJ)i/ Iu-
men oeuiorum.. «frMimmt" 93ernuttft^ SBer.
fianb (ginnen v£eelculid)i / lumen mcelligcn.
tias , rauoni», aaimae. ^ebnrts Ud)t/ die« luft ra-
1m, aativteatis. ^>encns|jd)t / lumen cordit.
¥cbe4tflicf)f / vigorritje lüliqillicbf / deci»an-
gclorum. SKenM' Tonnen, ^ternenücbt fVlcn-
doc Luns, Solu, ftcUarum. 3iuiiK iichd).'/ ono-
juafte-
iig #
maltcrium. <84).UfcnUd)f / obfcuriias umbra-
rica. £ugenblid)t/ fulgor vircucis. &ai%tofc
2L>cltiicbt . Sol , fax mundi. 9Buni)crlid>(/ lux
admirabilis. 3anberlid)t/ lux rrragica. QväiUo
tni £i(ht candclam noM , tote /uM te p/«r*ü ;
jDie Üi^ter. llnfd)littlid)t / candcla, tcbacea.
SßatMHÄt / cercus. ^)cd)li(I)t / «da, funale,
tliks üLmiiMk!) r ; fax. -pil mclid)t / lycbnuchus
penfilis. 3Rertiu6t{ ct>C / candda pifta , verfico-
lor. 3 ri licbf / iatuus . lambcus. Deicht
hebt / candcla tenuis , c«c oblonga , funiculus
fparccus. Ocüiibt / lampas. grcuUcnliAtcr/
igncs fdtivi. ffjmhfft frvt ^f>t)tcnlt<9tcr/
«daefuncbr« feralcs. 2Utarlid)ter/ «"i con-
fccrati , altari inferricntcs. jF)ü(j)iCltlid)tCf/ (a-
ces nupt iale*. KeifelidH / ftupa ardcns, fafci-
culus ftraminis acceofus. (Ein 6ttumpf£id)t/
frurtulum candcla;. Siebte ;ie bell / candelas fe-
tale. £iebt anjlinbe n / accendcrc , inflammare
candclam. / D«i5l'id)t jtviBnr / candcla micac,
corufcar. £id)ter uuriiccfcil/ ordinäre .poncrc,
affigere candelas. £)a£ 2id)t a u 1 1 efd)eit / excin-
fvere lucernam. SSeoin lubt arbeiten / lucu-
rate. Darf ^id>t Will UU&jel)<n/ lucerna me dc-
ferit. 3tf Mb abgebrant / prope confumta eft
candela. (Einem i\u- Eidjt »ortra^en/ lucernam
alicui lucerc. (rin jpaiiijClicbr obne iad)t / lu-
cerna unftü expen linecö. hinein brtrf EicJ)t M$>
blnfen/ luce, i.f. tica aliqvem orbare * privare,
▼icamextingvere. (Einem im £id)t liehen / »on
folimcß impedire lumen , qvocunqvc modo
obftarc^impcdimemocflc alicui.
£id)t / lichter / liebteftet / adjtH. & adv, clarus. lu-
cidus » ferenus, corufeus , -Jl: dare, lucide, aper-
te. (EtWatf liebt m4<$<!l / illuftrarelucealiqvid.
S5ei) lichtem/ fdl. Cacj«/ lud Siebte SBdfc/
nubes lucida. £tc^tc tgtube/ /i-w£ainmcr/ con
dave pertpieuum , darum. Sid)te £uff / acr fe
renus. bebtet $la$ /arca. £icf)tcr Gebein, ful-
gor. Siebter QÖalb/ rylva rara. @eb mir aui
Dem Siebtem / abfi« mihi a luce ! Sid;t werten-
luccfcerc , dieicere»
5CUd)tCn/ lucere , fulgere , nirere , fplcndere
3uua / fonim her unö leuebte mir / accede pucr
cum luce* chodum ferte, praeter mihi facem !
2>er Äarfunfel leuebtet in ber 3cad)t / carbuneu-
luscaligincra noöis difcucit fplcndorefuo. £ie
(*tcnu leticbtcn utut/ftcllasdispcllunc ccncbias,
longc lateqvc colluccnc.
2t
irj4
geliebter/ ÜCK/cerofcranus , acoluthua , daduchut.
ciedifcr, facularius, lampadariui. ÜfuetHentirt/
Die /tacularia, feetnina lucernam lucens, lucem
pratfcrcns. £eimlcucbter / lucer nanus. QOccjC»
leuebtet / co u i es vi« cum facula lucens. geueft«
t(t/ alid frjr.'ficatione »o/j/candclabrumlychnu»
chum. Jpanoeleiicbter/candelabrum pendle,
feilet) te / W« / bterna. 2)iebe6leiiCbtC / 1 aterna Tu-
mca. 2<üd)tt THM1 Jpcm / laterna cornea , ö"cor-
nu. (Et bat tfdjt Ul ber leudue > Vulcanum in
cornu gcrib Xunfcle Ii ud):e / lucerna ob-
feura.
2cnebtung / MC / & M geliebten / illultramenrum.'
illuftracio , darirudo , fropru ipfe aAus in-adu n«
di , Ö" lucem prseferendi. 'üßette rleucbf en^ ful-
gecrum i fulgur , corufeatio nubium. j£)fim(
leiicbtuni) / comitacus cum face, t ri larerni ad
jedes alieujus.
5lblcHCbten / abufive pomtttr ptt inerrp/ttione ,ßcvt fi«/
Clllf leuchten / qvoJ Umtn etütm preprit fumitur.
(Einem iur Xtir aui-ftve biiuiueleiitbten / adhi.
bere lucernam alicui perottium. (rr bat tbll!
trepeb au»j»& abaeleuebret/ acerbiflimc redar-
guic, coarguic , increpitaTic förobe Seilte mu§
man au<>/ii»eableuebten/ exigendi , five expcl-
lcndi func incalri 6c intulfi homuncioncs. 3lu$»
Ieuebtlin^ / C»l€/ merepatio, clenchus, refucauo,
cjc^iio, expulfio.
3lnleuebten/ propr. tfi: appropinqvare luce arl di-
gnofeendum aiiqvcm , kbufni duttm ponitur pro :
aliqvcm afperiiis appellare , acerbiflimis veibis
afTari aliqVcro. Clnlendjtuiij/ compdla-
cio gravior, morofa» fuperba.
^clcucbfcn/ burcbleue&ten/ & erleucbf en / illumina-
rc, illuitrare, irradiare, luce complcre, perlucere.
(Üinevf ad?e bdeud)ten/ caufam penitiüs confi-
derare. UnJe Sbclcildf>tunet / 1»«/ explanario,
dedaracio, expoficio. (SOtt bat ii)n evletid) te t/
Dxus illuminavir , illuftravit. inflammavit , irra»
duvit cum. Ohm fliehe vE» leuch wiu] / rcvclatio
divina. JDie Sonne erleucbtet beti SRonb/ luna
radiis Soluaccendicur. £)a? a^njc -paus burd)»
IciKbtcn / perferucari domum facibus. ©m*d)«
ieiicntta/ iUuftri«, 65* hoiie illuftridlmus. ©Iircb»
leuebtiijjt/ fcreniHi'mus. (Eure §ur|ilict)C Surco«
leuebti^feit/ exfomtur: Screnillima veftra Cclii-
tudo.
(Einleuebtenv illucere, irradiare, lampadem inferre.
(Einem inö ^dblf-pleuebtcn/ practerrc facem ad
arcem usqvc QOttti 5Ü>ort leuebtet im gm.-
(lern/
"55
£i
(um / mit etil Sic&t I verbum Domini lucet in te-
ncbrit initar lucernae. (lullend) f eil ttiam pro a p-
pcllationc fattifurndttr. <£ r ift nbel Cin^<kU(Q>
Ut roorben/ cum objurgacionc accrrimä muo-
miflus cd.
^)innufIcUd)ffH / praeferre facem ad partcm fupe-
riorcm. j£>iuab!i'H(fofeW/ ad inferiorem partcm.
Jöin .lullend) teil / i orä« lucere lampadem. Jf)in<
il bcrlcil d) teil / uirra lucere , trantire cum face lo-
cum aliqvcm. 9crtd)ICi!d)rcn / praccereuntem
luccrna notare. S3ürlfUd|>ffn/ praelucerc , prae-
fulgcrc. Umlflichtcn / circumcirca lucere , c»r-
cumfulgcrc, circumfulgurarc.
fiieb/ lieben / beliebet/ amare, diligere.
amore aliqvcm complclti, amplccli, amplcxari,
capi * ardere amore aheujus , amore lnflamman
in aliqvcm. gBlUfill (jclicbt fciM / fo Illach t$
tu rnad) I fi vi» anun , ama. ^tbtt liebt feines'
glcid)rn/ fmfui pulchcr, afinuiafino. ^jmiit]<
Iid) / l)cr jlid) liebcQ / fingulari, minfici, incrcdi-
bili. ardenti bene volenui, amore, de aftc&u ali-
qvcm profeqvi. €mcn heftig lieben / toto ani«
m6 complc&i, in oculis ferre, deperire aliqvcm,
cf^iclim, perdite amare. ^fj> l>al»e nicht Urfach
bid) julicben^ nullisad reamandumeaufisaddu-
cor. (ginen wie feinen trüber lieben / fratria
locö aliqvcm diligere. (Eine Jungfrau lieben/
apud pucllam haerere , inamorc occupari. Qluf»
boren Ullieben/ abftinerc amore, excutere , cx-
tingvere flammat amorii.
£ ieber/ b«/*//i*£.H:br)dbery amator, amani.ama-
fiu», ambicns pucllam, procus. Sieberinn/ bit/
*iikt &(rbbäbtrtn / amica, amafia, amatrix»
pottii rttim Jintur Domina, Hera, utGaOii Mai-
i reffe , nobis ttuun £ame. (£tn ^Jnnt|ffrnliebcr/
fpeftaror, miraror (ormarum. ©cltlicbeT/ num-
mibaflus. grcnlxithcbcr / libcrratis amam.
JugenMieber / «iltor virtueum. 3^ ri|n 9^i (l
ber / nugigcrulus , nugivendului. Sieber habtt
tiiAm dtmm. x>as Sieblcin i * Siebchen. 5J? ein
Siebcbcn corculum meum, animula mea. COiCÜl
a!!erltcbfte4£rebäyn/ charilfimumdrdulciflimum
gaudium meum. tOca^lii'btJCIt autrm fivrSflitiit
lieben tfi pUnta , nommt belli« , confolida mi-
nor. "b<iH
Sit b / lieber / Itebftcr / *Jj. charu« , dileftui , amicut,
gratuj, aeeeprus. ©ö bift mir lieb/ amote. (£$
l|t mir nicht lieb / difplicer , puneir , angit me.
Einern liebet tufm/ beneficium alicui confeue,
IT56
offkiis ornare al.qvcm. (Einen lieb haben / ad-
jicere iniraum ad aliqvcm, chariflimum aliqvcm
habere, £u ha|t mich ni(j>f fo Heb / altf id> bid;/
animus cuus in amore mihi non refpondet. Sic .
ber £)rccf ftinfef nicht/ fi qvis amar cervam , <cr-
vam purat eile Minervam. Siebe flillDcr fou-
ncnS nicht ocrDerbcii/ ubi amordommatur, ibi
Judicium non poteft cfl'c rectum, Siebe 3WcfC/
litcraejucundac. Siebe (Betreut / fidcleidiledi.
Siebe Scute / homines lepidi. omnibus gratillimi.
fl i|t ein lieber OJccnfeh / homo feinn , elegant,
venuftus cft. (ä?r bar bat liebe ©rot u.cfrf / c6
rcdachiscftmifcriarum, utei ad victum neecs-
f.ina minime foppetane. ©er liebe ©Off/
amancifllmu« noftn Dim. Qai liebe Äreil|/
pretiofa , uciliiCma , mulrum proficua crux.
jiebe Sreunbe / amici fvaviflimi. Jiebe (?tnn;
beii/ dukes hows. Siebfler / dt tfiebfte ftum in
fpeciepro mutuö fe amantibus ufuipsntur. ftebet
qvefy intrrjtü. bUniirut. eß , amabo. lieber la§
bir unfere ©achen angdeqen feon / noftra nego-
cia amabo te explica. €0 lieber / ficht bod) / ob
er MI Jpatlfe if}/ vidc amabo, num (i t dornt. Uli'
lieb / injueundus , odiofut , ingracui , inimicus»
illcpidus.
£icbe/ tie / &*CS Sieben / amor, amatio, chamai,
bencvolcnria, favor. Sbri|tlid)e Siebe / dileftio
proximi. ©ulcrlicbe / amor inhoncftui , furti-
vus, lafctvui. <5brlic&e Siebe / amor caftus , fin-
cerus, ingenuus, it. pieras. SSünbe Siebe/ amor
coccui. 3weifellleb</ dubiu«. SRörrifc^e/ ve-
fanui, indignui, amem. 2ilte Siebe rpftet nicht/
amor inveteratui, segre extingvitur. ^>eintli*
e^c Siebe / amor furreptitiui. £ic Siebe bf rbÄ*
len/ amore furrcptitid uti. ©nrd) Siebe ent*
jönöet IKTben / amore incendi , coneipere amo-
rcm. Tu- Siebe fominet faber / amor inde
emerfie . nacui , exprtu« eft. Siebe (ttifeben
v'Vi ih' :; {lltoeqe bringen/ jüngere charitarem intet
doos , conciliarc duo« amore. ©ie Siebe beqen/
charitatem tuen, nrch Siebe reorj» ttcbraebt
toerben/ atuorc mo veri , adduci, impclli. 13 1 1 -
ne Siebe an Sag geben / ilgnum amoris darc.
Siebe bejeugen/ rcftificari amorem. (fr gibt
liebend vor / amorem pr» fe fert. (Rnei Siebe
fblireil/ amorem alicujut perfpicere, expertri.
JDatf 55anb ber Siebe |errei§en / amorem dmme-
re, divellere. (Einen oom Sieben nbbnUen/ab
amore aliqvcm avertere. £er Siebe n?iberfle()en/
amor 1 repugnare. S)?if Sieben aufhören / amo-
jDb t>b rem
IJ57 2t S 1158
rem cxcuccrc jiebc uud)t (jjei)euliebe / amore ,
ömor ut clavu» davd iruditur. fciebc lätltf VCIl
£tt'be llid)( / amor rclpondct anion.
Uffenliebe / coxw amor Droits. 9llllC^ltcl>€/ Chari-
tas officialis. SlprillCIllicbC / amor fugitivus,
inconftans. S&ruberliebe / graiia fratcrna. '>ü
bf nlit'bc / inceftuofus 1 ncfandus , fcelcftus amor.
*5 !: u'Kii! lebe / chariu» chrißiana. ©Üufcl» <&b
(Uli &(2clb|llicbc/ philavtia, coccus amor Ali.
ii(>cliebe / amor conjugalis. (Ebrenliebe / appc- <
titus honoris, glonat cupido. giblllfbc 'gra ,
tia inanis , amor vanus , rrpulfa. ,^ tanciiliebe
Sßciberlicbe / amor mollis , reilicia Vcacrit.
(liebe /amor nummi. ©leidfolicbe/ zqvalis,
mutuus. J>erreuliebe / graua Principis. .»>er»
unliebe/ amor ingcnuut, cordiaUs. .Out'ftt»-
liebe / mcrctriciut. ^uii Iferlicb* / virgincus.
3mmerllcbe / igne» aeccrni. jtiuberliebe/ *tyi,
it. amor filialis , infannlis , pucrilii 9£)?rtH iti'i?
liebe / vinlis,if. conjugalis. $R 11 t;er hebe ' arte
et ui maecraus , ut ^> uerl lebe / paternus. SRflf
rtulicbf / amor (tu Aus . meptus. Slotliebe/ co~
actus. 9iebenliebe / Akius, U, coneubinatus.
<3d>attblicb< / impiiu , Axdus , turpis amor.
<?dxüilicbc* / Amulacus , poliricus. er cbireiter .
liebe / fororiiu. vf it t eit fn* £ngenbliebe / ftu-
dium v:i t neu . HJccbl'elhebe amor reeiprocus,
vulgo re/Umätio. SBeltliebe / amor mundi.
SPeotfbeitUebc/ philoA>phia , ftudmm bpicoria.
SßP lm- [ I u b e / amor vcrbalis. SSunberlicbe / mi-
rificus, admirabilis. ^ailbci liebe / venenacus,
jncanratus , vuho pkiltrttw. ^eitliebe / cempo-
raneut , volubilis. 3^ n 0^ c/ m V1 tus ^ lllv| -
tc - amor.
J überlief) / *dj &adv. amabilis , amorc dignus , ad
amorem propenfus , pronus » prodi vis. & VI
ttlir tein 1 mein liebrrlid) / jam chalami perrasfus
Ann , abhorrco ab amorc , naufco illcccbrat
amatorias. linliebcrlid)/ alienus ab amorc.
£icb(Cl1/ blanJin, adulan, palparc, parafirari,
blaadimenta dare , mulccrc .Oer J^nnb lieblet
mitbcm6(feröanK/ canisadulaturcaudi. Hoc
liebleit aliud nihil r/7 , yvkm Uffeln / qvod non a £cf»
fel/cochlcar, fedk S*xt m. Vef / charus,amicus,
». e, lieb drfcendiU ^qvi/Um Icjfeln ßgnst abblan
diri pucllae, cjusqvc animum tentarc variis ar-
tibut de blandimentii. (£r flehet ej.i nj m rle ftel t
flu* 1 ambiribus Alis procum blandidicum re-
ftrr. Compof. SSerlefft'ln / autem propr.fignät amo-
ubus tabciccrc , blandimcncis amacoiiis-pccdcfc«
fc»t,Eir«»cc<leAbi. i)vU M lie i>U6 £ctui crer-
U'fjelt / res luas 10 libniinccoolumAt , pcotudic
bona Au per luxunam. Compcfit* dt jicblcB
/««t^lllliebUll/ & €inlkblen / grauamaueupan,
infinuarc fc in alicujus familiancaccm. C^'C
Äupkrin but ibn bei) l>cx 3u"3 f Vr ringclicUlp
coaciltairuulainnnuavir cum virgini. (£r TVTt}%
fiä) allcnbbaiben ciniiilicbleu / ommum homi.
num volunuecs Abi dcviocirc ßudec , cunetos-
bcncvolentia Abi adjun^cre didicit. vBuili'U*
t<i 'Jlniebeii lieblet ihn fcbnU^ iiberal ein / oris il-
liui & totius corporis dignitas omni um animot
iibi primo rratim afpec^u conciliat.
L'ieJer Oer / aflentaror, adulacor , palpator , con-
ciliator, palpo. Üieblei mit Mi adulatrix , as-
fencatrix , concüiarr-ix , fdemina blandiloqva»
abblandicnt. Srd 5;eft ler rfi procus , pucllas (x-
pitticulcambicrrs-, petent» centaas. tfamonbus
ladulgent. £erflerinn/ Dit/ puclla, vr/amica
blaadit vc rbis aaimos adolelccntum mulccas
vel ttuun in juventtm amplcxus mAlicns , rc-
busqvc venercis (c delc C\ a ns.
c^eblung/Ote/ &T>a» Ificblen/ inAnuario, aflenta-
rio, adulario« blandimenra, palpum. "JUt *
^jinliebluna/ id\ Et conaliatiograuae. Sefflunoy
Lv D05 ienlflt / äuttm eß ambitus pueU» fre-
qvens, blanditix amaiortae, amplcxus com-
plcxus lafcivusv
JÜcblid).' adj. &*sV. jueundus, amoeout , deleclabi-
hs , voluptuofut, lepidus , amabilis , beüus , (■;*-
vis, cJ. jueunde, rvavircr,amccne, amicabiliter,
delcftabiluer , lepide, belle. ^lf bliebe? @eftd)t/
. faciesvcnurVa. ^iebli(f)C -löorte/ vcibadukia.
Viebhd)er 21nb(ifJ7 vultus hiiarut. £ieblicbc ®c*
berben / geihis graxus, venuftus. £iebüd>e Diebe/
oracio blanda. ^teblir^er (Geruch / odor ton»,
fragrancia. ¥ieblid)er ©efu*)inatf / Cipor Arati*.
t u-blirb (Inaenv dulcc canerc. öcblid)c Blumen/
floresblandi. l'ieblid^e J^arbe / color flondas*
mv uius. Unlu'blld) • ■ inj latus, in Ära vis , »llcpi-
dus , 1 namanus , injueundus , inamabilis. Un<
liebltd)er öerno^ / gravcolcntia. Unlteblid)et
6k|eJ)mACf / raporfubamarus, praBütlfus, aecr-
bus.
üieblieljFeit MC / K" Oß? Äu*b!i*f«yn / gratia,
amanius, jueundiras. delc£rabiliras , lepor, Ara>
vitas, fiuleedo , Juki tudo. Ullliebltd)Feit tlic/
inAravitaSt injueundiu», inamabilius« inamo>
nitas.
^iebbflft/ liebbar/ & liebfain / *d}. SS" *dvera. u.frrf
neo £J
avod £tcbltd} / fei ad tmtrem &gr*tiäm foilim te-
feruntur , ü* itt fanificent : cbarum, gracum , ac-
ecptum , amicum, amorc & fcrvorc dignum , «a-
pax & habilc amarc, & amari.
tlb *icrlifbcn/ langverc amore, corripi, labefa-
£an • peruci , vexari ftimulis amons , perirc
mundo , verfari in amons rota , amorc mifcrc
deperirc. (Er hat fich abgcliebet/ bag man Ihn
faiim f CllltCt/ adeö mutatus cd amoribus, ut
vix agnofci poffir. QBcntt bu mid) itdnu 11 / wir
wollten uii* febr »erheben/ ficonjugiowicomi«-
k.ö mc dignari vclis , mirificc pari amorc aos
profcqvercmur.
Huälicbcn / poncre , deponere amorem , vim amo-
ns rx ammü ejicere , amoris vineula laxarc , it.
amore pucliaeexcidcre, tirginis repulfam fer-
tc. 23 iv habe» uni nunmebr autfacltebt / defer-
buu jam inrer not aelrus amons , tum us aman-
res, mmui amons noftri faecs cxcinctzjaccnr.
Slll^U'llcbt / idem eß qvod Ungeliebt / con remrus,
(pretus , abje&us , faftidicus , rcpudiatus , negle-
c"t us , refurarus , roinimc amacus.
BCÜdOU * ©clieben/ placcre , gratum, acceptusn,
volupcdTc, exofculari rem aliqvam. 6 I i
liebt/ frvedtWcbt mir/ complacct , facisfacit , cor-
di mihi c 0. (£i beliebt mir nicht / difplicec, non
«ft mei ftomachi. Sfccliebung / ftc t>46$e<
lieben / approbatio , fa t islaft »o , confcnms. vis
(iebet in beiner Scliebiing / »n »oluntatc «iipo-
iitum eft. 5*>f lieblich, / gratus, aeeeptus, aeeepta-
bilis. Unbeüeblid) / ingratus, injueundus, mo-
Icftus , improbarus. Unbclicbung / pro qvifrt-
9vicht;& ORieMicbung/ öw/i-cjcÄio,
improbatio.
Ciltlicbm / pro qvi ftmper fert dicitur CftnUeblen '
fitprt proxme. ßortlicben / & Heitel lieben
temrfl inundo pergere ,con(tanccr aaur«, Kei-
ner« , confervare , augere amorem. Fan
Ibn nid>c roeiterlicben / abitinendum m»hi «ft
amorc ejus, gort * SScitcrUcbrlcn / pergere
blandimcnti«.
Stilleben / corrivalem.competitoremeflc. SJJit-
lieber/ W«b ttlitlnilcr/ wmulu*. Diebeiilicbin/
alios ulures adamarc, amorem dividere. D\*
benlicre / / amor parrianus , adultcrinui,
concubinarus, vclubilis, vagabuno'usaiBor.
©erheben/ ficb vulitbtnf id. pnptefi qvodi.it*
ben/ amorc capi, corripi, tcncri.ir. dekGari,
«Otmare , fufpiecre , in preeiö habere. (3idj in
eine Jungfrau verlieben / animum adwgincm
£t h6o
aliqvam adjicerc, amorc vuginis arderc. <£r
bat |7ch in tx\i Jfraui febr »erliebet / »des ift«
mentem ejus occupanc , de Ießacionc afficiunc
animum ejus , egregic pcrplacene ei. 23erlie»
billig Ibit/idtm avodi.itbt/ amor coneepeus,
ardoramoris, delcclatio ex amore. 2ßer iva<
red)f e? (iubiren unlL Darf tt ich t verliebt fenn / q«i
in ftudns fdicitcr verfari cupiunr, omninb ne
dent operam amori. ©Crlicbter/ tKr/ amator,
muherumamans.
Unberemanber (ieft lieben/ //^©egenlicben/ mutui
amorc fc complcäi , atqvali inricem benevolcn-
ciä efle. Qßenn wir un$ boeb unbereinanber
redjt liebten / uhnam mihi efiet pars seq va amo-
ris tecum ! (Gegenliebe/ t>ic Unbereinam
berliebung/ «mor miuuus, rcciprocus. C^eae n«
liebhaben X)tt/ redamaus, in amorc refpoa.
dens.
ÜBieberlieben/ redamare , vieiflim amare, amori r*-
fpondere, ccrcarc amando. 2Qcr bieb liebt/ bet
liebe bn ni<btx/ftve iitbt Weh einer / fo lieb; ihn
tt)ieber/ amantem redama, provocatus in amore,
rcibondcas. (£r liebt unb roirb ntct)t mieberae-
liebt / fruflra amac , mutux bene volenti» liijiu-
ficacio ci non dacur,nonrcdamamsamar. ^3ie«
berliebung/ vulgi redümatio,
^i^bdieben / decompof. iß, dijblicere , rejicere , re-
pudiare , reprobare , it. defpiecre, contemnere,
neeligere, nihili reputare, nauci habere.
beliebiing/di'e/difplicentia,rcpudiatiOi rejedio,
defpicicntia, concemtio.
cantus , cancio , can-
cicum , cantilena, oda. .Die SBeife eine?
modus , melos, melodia cantionis. (fiil lieb
fingen/ cancre,coacincrchymnum. vir l'inaet
fein altes! £ieb/ vc i crem canrac cantrlenam , prw.
. L e. antiqvum ob t mc c, obfirmac animum, in Ccn-
cenciapriftina permance villi ^ieb machen/ in-
venire caneum , vincire verba numeris , vel mo-
di s. vr in lu bltd); inrlf liugenb £ieb / canrus dul -
cior. Sin gut £icb Fan mau »oWnxnmal fingen/
bitaccer, qvod pulchrum cft. (gelehrtes fiei
cantus rienu«, ApolltnetM. traurig KieD / (u-
gubris , Hcbilis. ^l'vlid) £ icb / dulcifonu« , re-
fonu«. 0 ; ci|tli(h ÜUÖ / bv mnus , p&lmus. (Ein
Jifb/ bai> nid)t Hinget / diÄonus, abfonus can-
rus. Sin £icb in t ic Orgel fingen / jüngere vo-
cem organö.
^IbniMieb/ cantus vefpeninus. Slbfcfciebtflieb/pro-
©b bb ij pempti-
Il6l
1162
pcmpticum. Slügfilteb / Carmen rragicum | can-
IU5 mifciiarunu itV.UttUcb /cancioruftica,in-
docta , agrcftis. 2\*:l)tlieö/ litama. $rautlie
bcr/ carmina auptialia. £uleniieber/ cantio-
ncs amatorias. oU§lict> / cantio pccnircntialis.
£> J nf liftV euchar * ftica , five graciarum aftoria >
duitur obUeb / qv«l'n tß hynuitu Amkt cfii , DflS
Tr Dettm lau.ivnui. £>iMtncr< [tvc $Bet(erlieber
cancica tempore tempeftatum pfallcnda. i£b
rcitffct» / epos , encomium. <£rutXn!icb / cantio
tneiToria. ftaftenlieb / /rw^apenslieb / cantio
paflionali«. gefilteb / feftiva. ijrcubcnlicb/ &
cantio folenms, fefta. ©lnctrounfd)Wcb / Car-
men gratulatorium. (Sr 'belieb/ fit* £ct<rcn
ItCÖ / de (SftrbeÜCb / cantio f'cralig, funebris, epi
cedtnm , IciTus , thrcui. J&nn$lieb(r / can tus do
meftici , aconomici. JgMbcnttcb/ carmcn heroi
et* Trfus cpopnci Jfhtleillieb/ cantio de in-
ferno. J^erb|({lCt)/auramnalit. Jßerrcnlicber/
canriones auguftae. J^immel:" lieber/ caruioncs
facrae de vir» aeterni. jT>i rrcii fi-ve (SeWferlieb/
carmen paftorale. .£)0fi))cit[ieb/ bona verba pro
nnptis , epichalammm. Jfrurenlicber / canrio-
nes refeennin*. alias rtiam (§0>anblieber. 3linrt,<
fcrliebfT/ cancilen» virgtnates, vulgb amotoja.
Si itlDcrlicbCT / naenix nurricum , lallus. ÜUh)C
UcD/ threnoda. jU'unfcnlicb / cantiones pro
argrotif. ÄrcUlJicbrT / in mbulatiombus.
3tktftß* tSelbarenlieber / Marriales. £aftcr<
ltcZ> / (ätyra. £llinpciltub / cantilcna trivialis.
$RaÜteb / vernalis. ÖRcillrriicbfr / canrilcnx
magiflcrialc».a/(Ait1l£i|lcr0c(4nge. 3)?ür9CB>
lieb / canrio matutina. fkfilieb / pcftilcnriahs.
JXeifelieb / apobarcrium , it. cantio peregrinan-
t»um. <5dUf«/far$rfnf ÜCb /cantilcna bacchica,
pocatona. £eb.l!lWcb / opera feenica , <t//2r/Ro*
tmDfenliet» / ^inctcfomeMc <?d)crjlieb/
Carmen joeofura , Flut ale l~<frimpfl.wbcT/ dir«.
(crCfrlWItlit'b/ eantus cjrgoi , camns Simconia.
<S itfvjcölicb / epi n icium. C »lintrvlieb / Carmen
aeftivum t^djn ippdlKbcr / cantilenjefutiles.
SnitiUcD/chorevma. $raiKr!icb/ Carmen tu-
gubre. Zrhmflitb/i1.qvod1£itqc4l\tb/ accla»
ni irio von v j. $Vtf$!i,'b / cantio invettiv».
J£iiqeitMiebfT / cantilcn» morales. Q!k\bfive
5<li(&e Bieber / fcci»!ar« , profcnx. SSttToÄ
lieber
rium. SBinttTlifb/ carmen hye-
male, äBimbevlieb / cannlena de miraculia*
offen tir.
ffcfefefe/ dimin. St £icb(&en / ffcr. gicbcrrj){lt/
1*1 Sieberletn/canriuncuJa. €in axtliü) ?icbo>cu/
idyllion.
£ff berltCb / «4 &*d*. dicitur tropr. de et , pH fem.
per Jfaltat Öf cantat , more G *'Ji-F> ancorum , dem.
ceps autem dilTolutum « levem ö* nullius pretii
figttMt. Hirn ?irbfr!t(f)fcti / t>uV lc\ -itas , dulolu-
«o , &verb ScrllfbtTltdjfH/ omnia fusqvc de-
qve habere , bona fua diflipare , decoq vere , pro-
fundere. $m liebcTlidjrr (Stictt 1 di Holums,
prodi»Ut « perf "un clor: u$ , fn volus , ftltilis. £|(<
ccrfiAlcbcii/diflolutctivere (lind !tct>crlid>cn
\3tm(\ti fct>lt / diflbluto antmo efte, in utranv
qre aurem dormire. Ahl gicbcrliA / h Mstott/
tjvatentu luxvm , fi luxuriam noUt , derivstum "i«o-
lunt , fed htc rtlicne feribtndum efftt l'Ü&rrlid;/
avod non ärvwitur.
CtnD/ c* ©clinö/gclinbcc/ gclinbeflcc/
aJj. fvatis , lcni^, teuer, dclicatus,mitis, comis,
bonus, manfvetus, , blandus , mollis, placidur,
humanus, indulgens, &*Jv. delicate , placide,
mollitcr,lcniter,fvaviter,mier,manrvete. tfinD
* (Sclttlb tnun ad corptu & ad animim refritur,
titlb<$ Ec&CT/ corium molle, lenrum. ^itifc
Jhflut/ cutis tenera. Jiu^c (Strafe/ peena me-
euoerit, le vior, clemens. {iober kr um / comw
tas, manfremdo> lenitas , mores blandt. tfnbe
SBortC/ »erba dulcia, byflma. ©clinber JXcqe»/
pliivia tenuis. (^cliube ?|r>nen / romenrum.
©eliHbt'H^ tiftcr / malagma. (Selütb maebfnv
moliire, lenire, maecrarc, i'ublcvare. £inb n> r •
ten mollericr 1 , mollei'ccrc, liqvefieri, tenerafcc-
re. lentircert, maceraftcre. (^>cliilber 3&ein7
num leniui. ©eHnbe (Saiten auf^itbtn t prov,
bona verba dare , benigno , iubmifsö, leni » tem-
peratö fermone uri, molliüs, remüliiis loq»i.
Einern ttmi in einem (\din^n vr^iftebeu rinne«
bat f fugserert» fubpeere, monerealiqvid rerbss
mcllitis, blandis.dulcibus. Cnlinöc faicn / ta-
citiratem exercere.
Sinbi^f eff/ * ©elin&i$Fcit/ t»t< / molliiies, molHra-
do, lenitas, mitigatio. manfvetudo, humanitas,
bemgniras. (Wrine ©elinbi^fcir uerbcvbt bief)
nnr/ maledoceete meafacilirasmulta. ^llljii;
wrle ©cltabigfert maebf bdfe5tinb<r/ induigen-
tia nimia corrompit liberorum animos. C v, e>
miifiJ!mc<iiifert/ lenitudo animi. ©e!inbio,Fci(
&e* SXldjter*/ dementia judicis. ©clinbiijfeit
ffilfet ben^OfR/ lenitas iram fedan
ttnCü3licV gdinblglie^/ * gclinbfam/ idemqvod Um
n63
£i
1164
t>t/fru gelingt / tcndlu»,tendlulut, 55*; mode-
rte , humamrcr, modue. ^ 1 n C» 1 . 1 1 1 cf> rcrravt«/
dementia aliqdd adminiftrarc, unc feventate,
cum lcnuarc Ucere.
finden/ ItaDern/ gclinDerf / mitigare,mollire,le-
nn c, levarc, laxare , iU manftrefacerc, bumanira-
cc polirc , aliq vero piacidum redderc. $inb<m*
P< Slt'jUt'l) / anodynum , mcdicamcnium cmol-
liens. SReiDlinDeru/ mvidiam levarc. QlffiftCH
lindern / anunum rranqvillare, placatum redda-
sc ^ae tfteili llOfcrn / srgntudinem abrtcr-
gcre , dolori medicinam invenirc. vr f IM ff im
ttttl panam mitieare, remittere aliqvid de fup-
plicio. *8evöru§TinDeriW raedium levarc, fafti-
dium difcoccrc Ullfpften lillDeM/ fumtui mi-
nuctc,modcrari. ©cfcl] linDem/ fenten-
tiam legi* diminucrc. Compof. &M*d)linöeri1/
cmollirc, maecrarc, derare. 2i$»ePCl linDei 11
denuö mollirc , fcreritaicm rclaxarc , iram feda-
rc, temperare.
ftuDerer/ fctr/ tf&'nbevinn/ tu/ nus&ftxmina
micigans.dclinicns. cmolliens, placidum , qrie-
cum , tranqvi.Inm reddens, refrigeraror, öre-
frigeratnx. <Sd)n:crjcnlintcrcr / dolorem ab-
ftergent. Prg( ithnDcm". airai um nepentbci.
SraurenlinDerer/ folaior, confolator.
£inPerutU)/ DU/ mitigatio,confolacio, allevatio,
allevamencum , dclinitio. ^UlDtriinß iUbl\Ul
d)f n / fomentis mitigari. * £ht giuDcruno. bef»
fen alkvationem Tperare. i tu^cvnt;a machen.
fivt fd)ap,cn / levauonem facerc , laxamenrum
dare. Jpcr|en$lillDenin4/ rcfrigeratiocordii.
{inDertfd) ftntxric^t/ hnbcrlid^/ *dj. £5* aAv. dicUur
ettam ftiiDerbar / lintarhaft / & linDcrfam / le-
nicnt , muigans, cmolliens , dcliniem, allevant,
malacus, anodymis, narcoticus, paregoricus.
tilia , arbor , a £.\nX>
propter tnaUiiitm tyut lignu Dicttur ttiam phy 1 lirea,
& 1 tilia feemina. $&ilbc £irrt>C / tdia iy I veftrit,
(f in iOi\ijMcin fpan unPer Der liuDcn / fiha mb
tilia nebat fubrilia fila.
i inPen / * IinDtefrf/ flnben Jfjalj / lignum tilia-
genum. i'lOPidKer Ort / rilictum , Ua eturm Li-
©fia -votätur, ü. Plulyrca. £a|ien nm VmlYn»
DOl» til.agcna atcula. tinDcnbliuc/ florori«
Itae.
£ittf / *fh . !*▼«. 2in! ntlb reö)t / am-
bidexter. ünfe £ani> / mannt flniftra, Iseva.
auf Der Unten £anD/ /™ tSeite ^Ikw
alicujus latus finifhum dauderc, tegere, ponpo-
ni alicui , Ixvam pecerc. finfetiärneß contra-
rius, adverfus, infclix. ^iiefceiltlülf / res
Claudicat, male fuccedit , inßdias parantur, b>
qvei tenduntur , fabricap,fallaciae admoreneur.
SüCT .Hfi l 1 |f Ii n f ähks e\n ^lnfmo^cr / infide.
Iis, fallax , fubdolus, pr.tvancator , vereratot
eft.
hinten / & compoj. 83crlinfrtt / •'. e. gjnl madanr
praevaricari , litem calumniis Ainiqvo patrod-
niötuen.re/extralicrc, caufam adverfano pro-
dere, >nttAtim : vettere ££murare in pejo-
tem parcem, pervertere , turbare , intervertcre,
evertcre.
£inFer/tcc/ aliit fAvRt&ty/ & TluringU t g.(ntc
r»;r feb c / fcsetola , Tcaevut , ftcui Mc i 1 nf c / t « :;f -
t iii:«c / Tcacva , <, t s nimU. fmißri loco dtxtr* uli-
tut.
frllfifd)/ 9c iinH/ äJj.&tJwrb.iJtmqvoJgjUti,'
ilntiter , :•: ilniftre , Um : infclix , (S'infclidter.
V i n f i: in finiurorfum , Iaevort'um , ad Hniftrum
verfus. i'iühfd) rtiomrß: frandulentM« , doloius,
infidus, lallaci ter , malinosc.
^inffren/ tl«/ finifteritas, & comtiumter pro rc fi-
niftra vtl adverfa wftuyatur. ©id) auf Dif t iüU*
reo / fluf Die linfc (Bette leaen / doium , fraudem,
machinat adhibere, fallcrc, deeipere , fidem
violare.
£illf iXCn l (hartulUpittk itä ludtrt , trf k viftorixm
rrforiet , qxi minut pvnBorumjeu numtrerrtm häbfl,
foßita. diii fuoere, tfvia contrtrium ißlufui, qvi
apptUMtur %Mfiren / pungerc, uh k vhicit, qvi
prior ctrU pun3* tultri:, |jnf irnnq / OW/ B f M
rmf iren / tfl Infus alle chartularumcautut& , fa-
gierH./jtf cautio. gi»f irer /Xftt I caator , fugt-
tivut.
£tn6/ & i'infc/ p!:< r . Cinfcn/icnt,^.-i.
ms gtntu notiffmtm , forte rß j (5U)M5 / flllti (Vit/
ßlrndtl tnmi inßnr niinoi um margdritarum , *tyrr
m «c Latinum , Jen« , 7 f n;rr vr/ txindt patet , qvoi
hoc nomine rp r } voetnt femina pedtcnlorum , Die
SRfipc/ Hl» ^Arpcrlon. Ifidori ttymolugia ftne
Ivn-'üts prtit* tjfe i'iArtur , qi<JnJo feribit : Lens vb-
cata, qvöd humufa & lenta eft, vclqrodadhat.
ret humi. 3J?ee r » * 5ß(l§crU'nfen / lens paluurit,
lacut>ris,aqvatica. Dimin. rß it\ttflcin/frve%in$.
gen/ DAS/ lenticula. Vni|'icl>r .: .-/. lenticularis.
Ci^ / Icfttl / 3* { HM < er lifet / trir fc»
ff»/ K. 3* Iii/ 34 löfc/ gdefett / legae, recita-
n6<
2i
1166
rc leftionem adhiberc Ott lefen / leöuarc .
£er Gilten <5*rifrcu oft unb flei&ia. lefen 1 fc"P ta
vetcrum manibui tcrcre, cod»ccs veeufros curio-
te, atqvc content* perluftrare. (Einem ttm*
lUlcfenatbcn/ alicui aliqvid ad legendum dare.
feinen lefen lafren / tlienii oculn legere.. ZM*
9JU*i!l »oUuUfcn/ hocopusrct.net leftorem,
# roluptatc expl«. Offenblieb//» ve gaut lefen/
»alam , vtl data" Toce recicare. fyimUd) I ("«
hiebt« kfcit/ fubnufU voce legere, trieft lefen/
fcotarc, infpiecre literai. ©cfetycbtc lefen / mc-
moriamannaliumreplicare, monumenra vetc-
tum excuterc. 9iuf Der hoben 6*nle lefen / fu-
feipere aliqvid publice docendum. ©er ^)rO»
feßor fängt anliefen/ Profcflbr leclion« aufp.-
catur. gUine lefen/ tollere lapid«. Journal
lefen/ floret colligerc. flßetn leid» / vindcmiare.
COJan liefet / litcns proditum, memoria; tradi-
tum eft, in annalibu« excat, habetur, legitur.
Grbfen nnbSinfen lefen / pik lemciqve emunda-
ie, s^depurgare. l£r bat fein Jage t>iel gelefen/
homo lcftione multi exercitus eft. (gin9ltdj
überbin lefen/ übwm cu r lim tranftre , ac taneüm
<jcguftarc. gebet lefen/ prepr. i vidim e ft pi unMI
demere , * erneutere : mrttpb. äutem cunOari,
moras nedere, proeraftinarc.
fcefer/öcr/lcclor.anagnoftei.recitator. fcfernin/
tit / feemina legem , wl recitani. Söeinlefcr/
«iodemiaror, vindemitor. ffifinlcfcrim / 1«-
xnina vinJeraians, vulgi vuuUmiMrix. 9gvQ'
ter ^efer/ parüm agilis in legendo. (Stattlicher
£cfer / *em man gern juehiret / fvivitöme, ESpe-
«itiülmc legen». SBUinunlrfcr / ficpitice voc*u
tur apes .Horcs ltbantc«. 52>lumcnlcfcrmn / ältis
fflpuclla corolla», tffertaex floribus vincicn».
Afferlefer / fcarabaeorum legnlui. ^uneten»
leto/ faiorum ineerpres, fiuurorum prüdem,
fg vate«. <planetenlcferinn / femina faudica.
3eitimg<lefer / nug.gerulus oovc.larum praco.
4)rviufamer«.ü0)crlefer/ hciluol.brorum.
beriefet / profr. pluma» auferen« , mrtspb. autem
adulator , aftentator , parafitui , palpator. ge»
berleferilin/artcntarrix . patafita.
icftf ' IcAio , recitatio. tirjc £cfun4 1/ ,cft ' u f n '
cula. »lanrtfnlefnnq/ facorum prawhttto.
Tiuiilefiniq/ florumcolleaio. 3< mehr man hfl/
iemdr bat man tuft jumMcn/ l« ft, ? te ?JP ,a -
cet , «ultum rcpeuta placcbit. gJoftenlefim^/
evolutio f oeraru». S&rieflejhno, / lu«arom rc
citatio. 3 ( »tnn^le fung / relarionum , nOTariinB
leftio. t*e|unq bei ^rofe§oren/ »nftitutio Pr«-
fedomm publica, vulgh teHura. Sßeinlff*/ *»n-
demia. Jg)oniglefe/ vindemia melli«. OeUefef
mcfüi olearia. tffe in churt* Ittfbri* eß mampu-
h»s. <gr bat am meiften Men befommen / *««ic
manipuli«. Dtcitur quo/fr Äorteillefe/ manipu-
lus charrarum. v£v gilt bter fein Scbcrlcfcn^/
haec rc« nutlam dilatiouem patitur , cunAatio-
• nem non reeipir.
Seferli* 1 8rtli<b ' Etfebaft / * 8f«6ar / «4-
legibilis , lcftn facilis , lecrioneexercitus , agih«
in legendo. Jeferliebe Jf)anb/ Tcriptura elegant,
duccu« literarum ornatus , comtus, vcnuftui.
Unleferlief>/»g re ' vfl minus legb»ii$. Unlefet*
liebe »Scbrift/ feriptio mint« lumlcntc exarata,
diftorta , perturbata , yfobfeurata.
5lb« fr* beriefen / idem jvodfimplex, recirarc, le-
gere , it. depurgare , ödecerperc £inen Sein»
Serg nblefen; vindcmiare. Raupen ablefen/ coW
lere eruca». gebern witi Kotf c ablefen / plu-
m ulas de tunica demere , adimere , auferrc. <£itt
Urteil ablefen/ fententiam de feripto dicerc. €t#
mi von ber Äanid ablefen / voce canora de
fu«»geftu aliqvid recturc. Slblefung / t>ie / reci-
tatio, diclio de feripto. QibUfcr > ©er / recira-
tor,legulu«,pra:co.
Mffei / colligcre . corrogare , di rperfa coacre, 55
congerere , rollere , fuftollcrc. ©ebliecf en aüf«
lefen / conchulai leftirarc. Sfigen anfielen/ men-
dacia captare , & confcÄari. UngeiiefeT fl«f»
lefen/ pediculos congerere. 5hiflefer/i»er/col-
Icftor. Sluflefling / Mt / colkaio , congeftru,
coaftio. ©teinJüjlefung/ leaio lapidum.
Slü^lefeB / eligere .cooprare. feiigere , legendo cax-
pere. €inen Kurcr anslefen / Ducem defignare.
igolöateü anliefen / mihtci excarcre. eine«
9)la(j audefat/ locum fumere- €iß augufeu/
iedem ftauoncmqve petere. Qlutflcfcr / elcaor.
«Huelefimg/ dcledus , feleÄio.
Selefen / evolvere librum. €r t|l rool belcfen / <»
erciratu« rnulti leclionc , in fcripiu vetcrum dv
ligentcr volutaru« eft. Unbelefeü/ a cogrwtione
fcriprorum partim inßructus.
DnreJ)lefen/p«lcg« e » «ranslcgcre, Icgendeeon-
cererc , pervolutare , c»olvcrc. €iu 3>ucJ) 1 001
Slnfang bifi jum €nfcc buräjlefen / l»bmm ä prin-
eipio ad ftnem pereufrere, totum codicem cx-
haurirc,de piano legere. ©urd;lcfüng/ pereur-
t\9,
1167
£i
1168
iio ,.p crvutiatio ltbroruui , vt, cpiüvlx, >. e. %)U$
d)cv- & $ric(Vurd)lf jung.
(EinUk'üV •>km. qvcd 3(u|ii'jcn/ coHigex* r coaccrva-
re . 9?"» /Je rir mctcrc , früges pcrcijicrc' , mcfTcm
faccrc. (£i!llcfcr/ colleßor. <£wlt funa / col-
Ic^to. §rnd)fcinlcfimg / mdifs. ifiJtincmlei
|UIU/ vindemia.
griffen / idem qyod 21it&KT<ri / fcÜgcre, defigere»
ojiurc , Mtiki -5lut?crJcfcn. Hirc *lu?erlefene 6ai
fdefta , excerpta. loci commune! , res cxi-
mix, fcfcgregi*. £ilcfung/ * SluScrlcftingy
clc&io.
Soft * 2Bci(<rlcfcit / legendo pergere,fcriptorcs
pervolucarc, uncri incxbaufraaviditatc legendi.
^Oltlcfuiig/continuatio lccbonu.
3iir- ßve SorK'fcn/ pr*icgcrc. (Einem ctroa* cor»
K'U'ii ahqvid alicut legere, auribut alieujut uti.
(£r h'ni'w'il vor/ incrrtior in legendo * velur of-
fen Tutor el>. Briefe «HCl« »orfcfcn / litcrai ali-
cui rccitare.^rccenfere, fOorlcfuiUJ/ prselc&io.
5Jorlefrr/ anagnoftes.
«£>erli1en/ fvod üLefert / recitare, rranslegere.
•Ekrauslrfen/ fcf yWÄUBlcjcnV cligcrc,cxcer-
pete* j£>rMnrflcfung/ adopratio.
«£>iulcfcn/ id. qvod .iefen. <£r j'djnN'nt* bmlcfcn/ dc-
guftare tibrum, paginas oeuhs decurrere. j£)iiu
einlcfcnv in finum ahqvid colligcrc.
- /ht Schliefen / legendo aberrare, inertem in
lceendocffe.rccitandoorTcnlare. eVgef)!»
Icuim]/ leftio falfa, S* dcpra»ata ,/«* corrupea.
SJvitlciVn; a SJcebffilefcn / "o* • * r p»rir« legere, le-
öioms parncipem e/Te. Milien 5?ricf mirlcfen
liJKen/ commumeare epiftolam , ö> legendam
dare. 3.\iclc|cr t Icftionu adminiftcr, ac con-
iort. '"ji •
%lA&)kfcn pry* lecüone imitarialiqvem, legendo
afTcqvi , conferre feripeuras , & aufcultari : in
vmdrmti* auttm eß racemari : in meffe verö ficilire.
SDie^atWcfcntinüBeinbcr^e/racematio. 3<rid).
lefer/ racemans, taamator, Scadjlcfe in
(frnoe/ fpuilogium.
Uberlefetl/ legendo percurrere,eurfim legere, le-
gendo decurrerc. £Vi5 aufgegebene übe riefen
lcdionem repecere , & cransire. Uberiefung/
DU/ levis qvidam, Lauras transcurfut cpifto-
lae, -w/hbri.
v©C4 & J^inivcglefen/ relegere, translege« , it. au-
icrrc, amo\ erc , denudare, &avcllcre. (£r U|t
feine öndjen qrfcfjminbe b»nn>eg/ agilimus in le-
gendo eil} fengu oculis raptim deeuuic.
:HJici>erlcfcn/ fivr 3}oc& einmal lefen/ «legere, de-
nuo legere , lcitioncra repecere, replicarc-,
"ilMCi 1 '. Tlefmi ; repeticio I c^tionu.
3urücf > five j^>inbrr |t(!) Iefen / retrö legere. 3lli
faninienlefeit »uttm rß colligcre, convafare, com-
Küarc. vr id) (erleteH/ nimia leitionc langvere,
cbc(ari,dclafljr( le"cndo.
§2 8«P/
Die / plur. ca> . aft uua, calliditas, dolus, in-
fidiae, cecrvnae, verfucia, vafricics, fucyt. Cine
er^nfeny coinuiinifci fraudes, dolos conci-
pere, fingere, commoliri. \. i iruu'ii . doc^um
ciTc ad maluiam. anbringen / dccipcrc do-
16 , in fraudem aliqvem induecre. i m mcricn/
odorari , fubo.iornri , olfacerc , perfentifecre
fraudem. (&ütx li'i Uürbnueu / munirc fecon*
tra inlldias, occurrerc, obviam iredolis. (£v*
fterf t Voller tifi / totus fallaciis conflac , confüius
ex fraude eft. <gi jtertt eine tlarhin^erAca•
piio fubcfr | habet aliqvid captionis. (£nu \j
Ulli £i|( angreifen / actihcioaliqvidaggredi. (£i.
De du- mit Vilt ffircrt / rem altutraaare, £i(i
lruDil" L'ilt ■ catlidicacc calliditas plcrunqvc vin-
citur. v i 1 1 bilft mehr Denn 63emau / aftus poilcn-
tior armis. (£jvauf.unc £tft / callidifas mira.
Sßcue / nova. J^eimlic^e / fivt wr&ecf w occui-
ra , cccca. ü>crgeblid)e / fallax , va na. ^ d > \ ?
liehe ; nocitura fraudulcntia. tu'r mir Vi;« / be
li|K'n/ arecs arnbuseludere, gromnic l'l|t/ fraus
pia, dolus bonus.
^VQ\i\\ / ftvt 3lrgeli(!/ verfuiia , vaframentum, pa-
uurgia , dolus malus. QlDVOf ai<nli|t / ad vocaco-
rum argutiae., ftrophat, tcrgivcrrauoncs Callidat.
^ubenlilf / dok>fita», fides Punica , an Pclasga.
IDraehcnlifi / artes diabolicx , fraus virulcnta.
€r|li(l/ prxftigise , machinatio nefanda. n.
bei' fi-ur # riegeälif} / ftratagemata , dolus hofh-
1 is. gud)^U|(/a(rutiavulpina. ©runMub tffie-
bras, callidiu* veteracoria. J^aubtlifi/ trausin-
cxplicabihs. ij)il^erll |l. infidi«, icchnar, plagv.
.»>iiren!t!t • arte* merccriciae, Ä'^nflsit / oftuti v.
Wrberliti/ infidia; latronum. :\ei\' (rvt ü*>c vt-
U|(/arguutio,rophifma,rorites, fallaciae dic^ionii
Sc fenten tiae. VtUru Argumentum appellarunt:
gAfäcrnllcAptiontm. 6ct)langi Iii l fr. aftus ferpen-
tum. (^tafSUlt I ^rs fimuJandi. £euffU(tji/
technss infernales, artes abominancbc. ÜS. i :, ei - *
lift / circumventio, fraudes, partes faminarum.
^H3linDcrlift/ artes artium, vafnttct tnaudita.
en / i/wp/f x w «/« noa rß , ntfi aptid got tat forte ,
ubi
So
1170
ubittism ftpitu, avkm in pnfa, occurrunt compofits : j rinn / M* / tamina multiplex , verfipcllis , argu«
fUbltftcn / & crli|H'tt/ per traudes dt machiuatio» j tula.fubdola.
ncialiqvidacqviccre.iUudereaücuilucri causa. O 0 fw fobCtt/ QClObCt/ varin tß fignifuMtumk,
mm <ft induecre, illicerc al.qvemad rem ra- ^ • ^ noM , aud cd
aendam'animo dolosä. (Eincu }ii CiUCC «£>CU
fdl)t anliftUW dolosealicui perfvadere nuptias.
QlufÜflctl / idem fr» r tß. 2iu|" CM«! UjlCH / dolum
ftruerc, moliri alicui , fueum facerc. ©a* J£)aUö
fft ipmaufgcli|tet/ aftutis pcrfvattonibusindu-
Aus eft ad emtionem domus hujus. 9Ul*ti|teu/
* f)Crau stillen / elicere arcibus aliqvid. (Einem
ffin (Seit bcratlfliltcn / enwngcrc aliqvem ar-
gento , defraudare aliqvem pecuma. &eli|kn/
ftbcrlillcn/ * »frÜftcn / nihil dliud tß* ff4» fal-
Icre, circumvenire , fruftrari fallacus. Uber
liflcit tdmen infuotr »oM callid:tate aliqvem vin-
cerc. ©ur<bli|ten / vti potitu ourc^ujlct fey «/
eß omnium machinatorum improbillimum eile.
Uk{JCnli|tcn / tß occurrere fallaciis . arcibus no-
vit , aftum artu truderc. Jf)int>erJ.i(ten / infidiis
aliqvem petcre, tentare, includere. 2ßa dihftcn
fraudibus imirari aliqvem, $jf in pernictemali
cujus ineumbere. Sßebenli|ten / fraudulofis fc
aflociare , vnlpinari cum vulpibus. 2üicbcr<
It^CQ / iterare traudes. (Eid) jcrlitfcö / omnes
nervös intendere ad opprimendum aliqvem, cu-
niculis oppugnare aliqvem ommbus viribus.
£i|tig/ li|tiger / li|tig(tcr I adjtü. callidus , verfutus,
acutus, verfipcllis, vafer, argutus, dolofus , fub-
dolus , fraudulcntus. JF>illDcrll[ii<) / infidiofus,
5Bovtli|tig/fcaptiofus. Siftiger Sud)*/ vuipinn*
vulpio. ftjttge »MnfdjIÄfJC/ confilia afhita, callida.
Sifhger Äopf/ veterator. ftftigc 9t4nff/ fhoph»,
ambages. giftige 9? eben/ argutite, fycophantiae,
fophifmata aculcata. giftiger roeife/verfuec, vetc-
ratorie. Eijtig auf Pen ©etmnn/ callidus ad qv»
(hun. £i|lig auf Sftetnig/ callidus ad fraudem.
^\\\\^Cfl/ fvodtcimtu: Uberli|tigcn / circumveni
re aliqvem infidiis, irretire, includere laqvcis
aliqvem. Lhcitur rtUm S3crli|tigCU / infidiosc
damnum inferre, aftute agere
SJitfigr dt / »t'c / id. qvodtift. (Einen mit WfhgFeit
h-inbcrgebcn/ tragulam in aliqvem injicere, te
nebrat alicui ofFundere. »
g iffijlid) / *dv. qvod riiam nomtunovam adjr&ni fu
rnätur, callide , aftucc , vafre , dolos«, i/. (ägacitcr,
acute, argute.
{iflcr/ X>itf deeeptor, machinator, impoftor, rrau
dator , veterator , vulpio , tenebrio. <£r}ltftcr
rex mendaciorum , D««dalus ad fraudes. £i(fr
celebrarc , praedi*
care/cfferrelaudibus , magnificare, excollae,
commendare. Sdxen. dkitur fo»en / &fignific**
caxare , liccri » vulgo apprrtiari. Hinc nos rtitm
ditünut: Söic ttüCX lobftil 5dnc3Bal)«/ qvanii
aeftimas mc/cesruas? ©clobcü exponitur gawft*
polliccri « vovere , piomitrxrc, fpondere. Ulli»
gdeben / ftipulari, rccipcrc in fc , rtdejubere , in*
cercedcrc , convadari. Qat tft lVf tu t ju loben/
hoc laudem habet, commendatione dignifli-
mum eft. ^cine SXcDc ift gdobf icorDcn / plau.
Tum culir ejus oratio. 3C1) \)üb ihn billid) %(*
lobt / qvod ilium laudavi , mento feci. 3eDfT»
mann lobt if)U / omnes cum fummis laudibus ex-
ornanc. €incil Clüt ©un|l loben / in aliqvo bo-
neftando amori aliqvid rribucre. QBcm man
Kol will / ten lobt man mehr au* (dunfi / als au*
S3crDienjl/ qvos amamus, eos amieiüs , qvam
vcriüs laudarc folcmus. Cklobf irctDcil/ laudi-
bus Horcrc , pratconem fuarum laudum invent«
rc. (Er toiro hm oer 2Scrfc balber gelobt / de
carmimbus laudatur. (Sr toiro wenig gelebt/
abefta laude, caret, deftituitur praecomö. €ü
ncr lobt ihn/ be r anber febilt ibn/ laudamr ab hm
culpatur ab Ulis. £ic ewige Jfeufebbcit gclcbeo/
fierpctuam caflitatem vovere. %ßa$ man gc*
1 b t bat / nun"; man balten / paöa , promifla fuoc
fervanda. ©eborfam angeloben/ fidclitatem*
obfcqv mm jurarc. (EoMieb angeloben/ iuramea-
tö promicterc. jßurgfe&aft angeloben / intet-
ccdcrc, fidem obligare, fpondere pro aliqvo.
jober / * jobeilber / OC* / laudacor , encomiaAe^
praeco virtutum a laudum , buccinator exiih*
mationisalicujut. £oberilin/ Die/ famina Su-
dans , laudatrix. Sed %ob<t tliäm tß approba-
tor. xftinutor , £5 'hei ta tor. ©clober/ & ÜliHi-
loben promiflor, expromiflor , fponfor , fidejus-
fbr, ftipulator. QJJitgdober / confponfor , ad»
promilVor.comproraiflbr, compracs.
2ob/ DAS / plur.car. laus , laudatio, prasdicatio»
commendatio, celebracto, elogium, encomiunn
it. gloria , fama , exiftimatio , decus , plaufui.
Verliebe* 80b/ laus magnifica, egregia» inclyxa.
(ircige*/ ietmu, vivax, perennis. Sßolvertittt'
fc*/ d.gnifllma, merita. ^urtreffliebe* / palma*
Kit. Srbatcingut^Pb/plcnu»cftlaudis,aban-
■II
So
1172
dac laude. 9}rfd) i-'cbe fncbcn / glonaro appe-
terc • laudis cupidum cfle . plaufum caprare.
Z>a€ bnilijf l'bm £ob lUtOCgt/ haec res ipfi laudi
cfl\ 2 ob cr!*»H4en / laudem confeqvi , obtincrc,
fib\ compararc. (Seilt -Hob LH'i raDiarti unb et
IKiUTit/ laudem propagarc , tuen, cumuium
addere ad pnftinas laudes. $cil am lobe f)fl
bell/ participem laudis cfle, tfun £ob :chtcn
laudem dcfpiccrc, con temner c , flocci facere.
(Einem ein rob nid)t gönnen / invidere laudi.
Hob fd)lll &[CV11> honorem imminucjrc. Vr Kl}
•ein £i)b JUefdjrribeil / gJoriam in fc trarwfcrrc.
Cr Fcmmt um fein Hob / ejus laus fenefeit , emor
tuaeft, jafturamTuz dignitatisfacic. &a££ob
Verneurcn / reftituere , in flau rare laudem.
Äldermann^/jw^cberniann^ob/ laudatio long*
latcqvc diftufa , nomen per orbem cclcbracum.
8lncnlob/ laus avita. &uberlob/ laus finecra,
digna , ä laudatis v ins orra. •Sbriflcntcb/ Chri-
ftianorumdccus. Qübrnilob gloria. <£u\CTl ■ fivt
Oeib{fiob/ laus propria. graiicnlob / faemina-
rumfama. ©egCItlob / laus murua. ©Offe$>
lob / Dm. .Cuusleb / praeconium domefticum.
J^elbenlob / laus palmar is. (St't^djtlUljjlob/ pa-
negyricum. ^ungferlcb / virginiraris commen-
datio. ganbtflob / coilaudacio vitae rufticae.
SJl'ifrtcrlob/ eclebratio facerdocalis. Diumlülv
eloria. (Scfyönbcitlob / prasdicario forma».
V^ieadlob / pompa triumphal». $oWcnlob/
parentario. £ugcnt)|pb / honor virtutis. Uli
Irb / obfeurteas nomrnil , dcfcftio laudis.
3!3tibr|)etf(0b / commendatio Ycritatis. 3eit
leb / laus fragilis , fubita » vana , tranfltoria.
3U<fK(ofr / praedicatio cartitatis. Sic & multä
*lm , u; : tfriegdob / laus bellica , adorea.
$rdd)f(ob / laus fuperba , pompa laudis. ©clt»
leb / commendariodivitiarum. (Sei' cd) tnU.it
fob/)uftui*,öc. Vid Rum;w/'.i. It.pzeis.
I o&uttq / t>fe / &&a* Heben / idem <p>od /Lob. 2Jom
leben mirb mcuttinb fatt / pictaslaudatur de al-
ger. ScA gobung/ & D(» Hoben ttiam eß »(rimario
*t iicitatio rerum, vul^bdßimtum & appieaatio.
Ablief) / *Ji.&adv. it. mbaft /9cbfHifric|/ & gob<
film / fvod eorruptr effertur Hobefdtl / laudabilis,
laudaadus, praedicandus , praedicabilis, plaufi-
bilis.y.- laudatcjaudabiliccr. V 0 Mid>f ^llhii
furnebnttn / praeclara conari , ad lumma conren-
derc , tacious egregium aggredi. llnle'blicb
1! laudatus , inglorius , laudem ob fair ans , laude
(axcQjjOmni pratconiomdignus»
HMieMcif / W«V *«Vm?WÄob/cx«llcntia lau-
dum , commendationis amplitudo, infioma,
monumenta , oroamenta laudum. Utllewicb«
Uit / dedecus , turpitudo , probrum , nomea uv
vifum , obfeurum , conremtum.
Ausleben / laudem alicujtis imminuere.prseripere,
obrerer« , obfeurare honoret , deefle laudibus
ali cujus : rarum eß % ficuti c^Sefobcn / qvodid. ac
fimplex Äob* n ,ß. gin belebter «Wann/ vir omni
laude Aipcnor, abundans. clamlimus, cumu-
latiffimus , ecleberrimus. Aufleben <j to.^ m, u-
fimum eß , & praedicarc , commendare noUt. 4^1*
nein etWtf Aufleben / approbacione vel com-
mendacione aliqvidicacxornarc, uralter itlud
in prerio habear.
Erleben / laude affeqvi , digna * idonca laude afÜ-
cere, faAisdignöpraeconiörefpondere. lo-
ben ttiam eß prjcdicaiido dr collaudando lucrari»
obtinere. gur (ivt Verloben / buccinatorera
cfle laudis aheujus rei, amplificare, decancarc.
magnificare laudibus aliqvem , ad ccclurn ferre«
tollere aliqvid. ^ordoben/ in laudibus alicu-
jus dccantandis indefeflum, ftrcnuum, afliduum»
excicatum cfle. gkloben vovere eß , ui in prötei-
piö hujtu radieif diRum , indt eß @elÖonU$/ f°°d rt~
iam @dubbe/ effertur, votum, vadimo-
nium . promiflum , reeeptum. Sln^eldbnug/
Da*/ ftipulatio, vadimonium. J&aitDgclrjbtlUt/
pollicitatio j qvac fliputarä manu nt.
Öm unb berloben/ partim eclebrar«. ftm mib ber«
qclobet Werben/ rumore multitudinis laudarS, in
laude verfari, hominum nraedicarione in ccclurn
afeendere. ^>inber ficf> leben/ depeculari hono-
rem aheujus, detraherc aliqvid de laude, alieujue
laudes obfeurare > verbo: maculä aliqvem nota-
re, infamar<. ^»(hieben/ Durdjl eben / dr 3cr>
leben/ cumularc, amplificare laude. CDfitlobeit/
de S^ebenlobeil / tcrtimouium vircuti cum aliis
innumerisdare. £Rad)leben/ 1. f. fLob nzfrfci
Seit / profeqvi laude» honorificc dcaliqvd prae-
icare , immorralitaci alieujus virtutem com-
mendare.
Serleben / prepr. Uem ejfet oyod Jrju'nber fldj loben/
vituperare , fed in $eae fign*t: defpondere« de-
(ponfarc f promitrere marrimonium. f&tt*
lobte ^UXltiltanf Tirgo defponfata. Hinc'ba*
SSer'i^bniip / Tponfalia. Q?erlöbnM§ mad)en/
fponfalia cclcbrarc , dare fidem conjugii. D ct-
tur ttiam Ut ^oci \vbu\u\ . £m Verlebter e>e u
Ui/ Dco confccratuSj de voius,
(Se cc Süicftti
H73 &
^öicbcrlübm t inftaurar« , repeterc, itcrarc laudes.
«ffloriimlobcn/ fit* ftrn was lobe»/ m ahqvl re,
fÜ ob aliqvam rem laudare.
gOCf /lOCfetl/ ftClOCfet/ alliccre, alleaare,
pclliccrc, inefcarc , induecre, permuleere, laccs-
ferc SRan raup nidjt tcDcui feigen / ber im;
lüdet / malt fvafonbu* obfcqvicndutn noa eß.
SDie €brc lodct iim in tfrieq lugeben / gjoria fti-
mulat cum ad arma capcUcnda. Compofit* ufi-
tatiortfunt : Qlblocfcn/ verbi* blandis aliqvid
confcqvi , blanditiis cmcndicarc. Slnlodf Ii id.
qvodßmplex Dorfen crahere, calcar adderc, inv
pcllere , inetndere , inflammarc. 2lu& * J£)CD
öuiloefen/ cliccre, perconrari, indagare, perve-
fl.garc , venari. €r bat feine SOTi'inung bci;aus<
ftclode t/ peaecravu ad ejus opiniouem fcifcitan-
dow £r faH mibe einen Annb au* betu Ofen
locfeit/ prov.de vifrAÜA &drbilitat& t carct viri-
bus, deeft ipfi facultas» nihil vaiet, poteft. X)av<
tu(i>(!en/ intitarc, folucitarc, allcöare. J£>er ab
0(f en/ ad inferiorem parcem crahere. J&in i u ■
todett/ adutperiorera partcm ducerc. Jperctt?
locfen/ actrahere ad locum tntcriorem. i
*3ßcbenlorfeB/ allicere cum alüs» QSerfcdeni.
feducere, corrumpere, dccipcre, ad vma tra-
herc.
2öder/&*t/'Hcx,fvafor, duöor.confulror, mo-
nitor. 20Cferinn/t>iC/ pellcx, feemina allcAans,
dclrniens > inefeaos , peimufccss i concitans.
lim eß Wuloder & Wnloder Inn. perforier au-
tem eß feducior» dcccptoi» Simulator. SBct»
loderinn/ (timulacrue.
Socfimo, / t>IC / illicium , »neicamentum, in vi ramen-
tum , irr ira mein um , flimulus, cüa. Sic Olli
lodling/ illcOamcmum. SSerlodung/ fcduÄio,
deeeptio.
Jüdb^ft/ *J} & Adverb, illiciens, alliclcnt, allefti-
vus > ine itativus, ilicccbrofus, inftigante, invi-
tantc qvodam , du Au , impulfu > inftinäu ali-
cujusv
futW/Saf fitLotftn/fvtfi ÄodtXxV efea , invi-
tamrntum iflud , qvo caputntur Ave* £5" aita antmu-
tli*. vi nie in ein £uber n / obeftarc aliqrcm.
'•A ;tubtT tüamrß caro moniona ,65" tn Jr f '"' hcllua-
tio, incemperantia, luxus, perpocatio, comeßa-
tio. ^£utar liegen /hclluarupcrgrxcaii, lu-
xuria ditHuerc , indulgcrc geoio.
£uD(ril / cfcajn poncre, incücarc. £)ufan(t Dickert
£<> 1174
Riebt l Uta in / nefcis iBcfcare nomine». Qie $>P«
gel lubein / falconcs , vel accipures pafeerc.
f ,Vi<i)K luberil/carnemorricinl vulpcsobcrcarc.
Zubern Alter A figmfitAtione rß popiuari , perpoca-
rc , gulx deditum clTc.
gUberUtlg / Ol« / pro ovS frefventim dicitur Ctrl t*x9
t»cil<t>cn/ i$t>as gubern / paftus , cibui. efea.
£8pUtift i\\ eine üubernna jum 3?r5fen/ Toluptas
edmalorum efea. dttrrifi^mficationeftgnat wi-
cemperantiam cv luxuriam » vel popmatio-
ncm.
£abcTbJft/,£uberi(I)t/ *S5cr!«beTt/ *dj. & Adverb.
propr. efeanus, Jn/i.ir gulofus , afocus , popina-
lif.
^Ob / OOft/p/wr. ßobClt/ atitiqvifßnU'VOxGer-
mJuucA es Ungvi, RumtA notat ; villum , ü qvim-
libet rem vilcm , laceram y fordidam. /nir ff -
irr« vocac Scbf appa / pallium villofum , laccr-
na. Jöbur / fpuma. £oburintnne>homovitis»
abjeftus : k qvo n -ß> um ^ t ter bet t /grabar us. aua-
clintcr tum , 9*v«/i /rff rx viUn ßiatis , £f) £ Otter»
biloc i t . icurra» nugivendulHi , propr. laccr-
natus , Cttft £l)bberer/ pallto villoso teftus m/i
frrtterbube -venire maiü, k ^OOeit / logt ,*nugar*
incptiae» uitde ÜObbcm/ five totttXtl/ feurran,
rilum faifum capearc, nulla «crecundtae habua
ratione. tottcrifd) / * ?0ttetboft/ «4> &AdTK
fcurriiis » vermin » fcurnlicer , vcrniliwr.
Aliudeß ?ob / bAS / fruftum. &5 ^Ifllpb / fors hc-
reditaria, fvod ß)rtaßf k tLo&/ fort , drfnndit,
Mq\mdt dicivLientur bona allodialia 5ltlll>b»/j*>f
tfc;rt>gütcr/ nißmävrlü ApptUmx ab OD/ ^rf»-'^
a^ff i;jf>* im (j>5>. fytotxu etiMmrß cd» gummna,
pannus t Iinamentum, &pecukan nomine fa ba-
nn m . l/n^e geberer / )rvr ior>mrw<$« / taba-
narius.
Cötü / ^ g8n?C/ «'.£CU/ t>er/ P /ar. £6*
trCU / & lallen / leo , nx ATtimAÜitm qvA-
drupedum* junger Jfönx / catulus leonis. $6*
winn i We / lc*na, &okm leA. % mtx ifeuc/ leo
manfvetus , cicuratus. J}cv\hMt(r Hnt / •»>-
molus, magnanimus. 55rnlienber t6nc/ rlrcn-
dens. ^ilfClli'il t6\U(.> fxvus, minax. ^cbfi'cf«
lieber/ ternbÜrs, fermidabilis. ©<r ^mebrül«
U f / leo rugir. geoparb / leopardus. ÜVOetiAm
eß fydus tolftitialc , P c't- rjdus Ciconxum,
tÖrcJein / ßve26tod)Kn 1 Mmm.dtcitur qvo^
caullus villoiut .
2tW
"7J £o
X>€V/ plur.car. mcrces , praemium , pro-
mcritum . pretiutn. (StfingCT £obtt I mercc-
dula, tjvMfi dicerti Äonlfttl/ lcvil qvacftus, lu-
cium cxiguum. (iEbrIjcber ifphn / meritum ho-
norarium. & c \d)cv fuu 1 1 icbc r / Ije r rl ichcr £el>n/
pulchcrrima, copiofa , grandis mcrccs. (5ei>
UCU^obn. forDcm/ merccdcm pctere, pofccrc,
exigerc. ^et?ll geben/ dare , pendere, perlul-
vere merccdcm. £x>btt C ttipfabcH / accipcrc mer-
ccdcm. deinen Mm befumnun/ opem pre-
num compararc , merccdcm officiorumcapcrc.
Noiat rfi4»i mul&arn W peenam. flagiciorum.
€v bat feinen verdienten 2ohn beFommca/ dignas
fubi vi t, dcdi t, fenfit facinorif peenas. Alikt ver»
Denier J?pl)ii r/1 falarium. aßie Arbeit/ fo y o ! n,
par eil fortunalabori, qvaUaqvisqvcgcrct, ta-
lia qvisqvc feret. £££»■• n bem 6e|inbe #cft
Ui»D Üobnqcben/ fervodebentur eibarta fr mcr-
ccs. £»ic äufbaltun.] De$ BDbnJ ifl eine Gimmel
fcbrcpcnDe <8nni>e / cLamicac in «slnm mcrccs
decenu laborum.
5i(ferlobn / mcrces pro agriculrura. 9tDPDfaffll<
lobn/honoranaadvocacorum. 9lint0lPi)R/ fa-
larium oftkialiura. vJibt'iihlMi 1 mcrccs labo-
rum. <Ur|ftof)n/ foftrum. «öfl&erlphn/ balnca-
«*• %albierlof)n/ Toftrumchirurgicum. &iUl
Iphn / iumtas xdific lorum. SScraJobn fiu pohui
Sei-erqelübn / praemium pro euftodiendis naufra-
gorum mcrcibus. S&mbclphn / precium pro Ii
gatura libromm. !Dienjie< Stnttyto SRätjpe« a.
(?w|inpc> * Pieolphn / mcrccs famulans. ©re-
fcherlobn/ mercei pro tntura. (gbrenlphn / *»o-
noranum. gtibrlclm vc^hira. (Selcittflobn/
▼cerigal , mcnyrntm. Zeitlohn/ precium in pc-
ettnia numerata, it. mulcra. {*MiiPenIohn/ gra-
i ia. JjMnMphn / arrha , ahks (Jfottcßpfenntg/
it. laudemium • &vulgbpennM Murr* äc rtebsplui.
•£>ebammenlpbn/ maeorrum. ^»enFerlobn/ süks
^enferejelt/ prerium pro executione. Jf)pf.
Cphn / remuncrario aul ica, i. r. ingrttüud: j£>ii-
renlobn/ qvacftus merecricius. ^nf>r!of)fl/ pen-
fitatio annua. tfriegllpbn/ 0olD/ ftipen-
dium militare. tfinoerlPhn / *ltks fcchrlphu / &
0Ct)u!?Jf Ii / mi nerval, ditfaftrum. trtÜCflohl/
ftvt (StMDenfohn / ftipendium peccati , delicto-
rumpaena. SOfacberlpb"/ manupretium. 9)jäf>
lerlpnn/ proxenetkum. 9eebenlpbn/ penfio ex-
rraordinaria. <J3feri>elpbn / precium cqvartum.
%c$tit fr Sitejferlobn / expenf* juduulcs.
£o 1176
^eblaebtlobn I pretium pro mactarti. igebini
Cdobil mcrccs terraria. vSeupmracnlobn/ i»u-
tncia, 9> um. @ici|C<lüfcn/ brabeum, nicciecium.
SrUttenlübn/ eqvimcntujn. ItagelobM/ mcrccs
diurna. J UtjenMühn/ praemmm vir cutis.
(nbllobn/ chariitcrium.
?0bnen/ gefebnee/ penfare,penfltare, rependere,
pretium perlolvcrc, merccdcm numerare. Di-
cuur ttum ijefobnen. €ine 2öolf af)f belobncn/
remuncrarcbcncfitium, rcpcndercofficia. ©f»
lehrte 2eute nJcr^en ftaftlieh belohnet / maoiu
funrvins crudiris propoflta praimia , doctitru-
ctum eruditioaisferunt uberrimum. Aliacom-
pofit* funt : Stblobnen / H eß gc toijntn/
tnbucre merccdcm. 5)uppelt flWobnen/ pre-
tium duplicare. ^itlPhnen / cum alias fairere.
SDiitbclpbltet tperbeil / partiopem efle merccdis.
9(»l(|E>Ipf)neil/cxintervallöfalvcre. Ubci"lpl)ncirT
pretium pretio addere , precium abundansex-
poncre, numerare. SJerlpbnen/ ÖBieberlphjten/
fr SBieberper lehnen / remunerarc, repenfare, pa-
ria facerc. S5tIoI)Hf/ praemiis mactatui, affectus,
ftipendio ornaras , donatus. iüi^rrbflrblit/
remunerarus. UttbelPbnt/ erpers praemii. ©et
^Dienfi ifi imbelpbnet/ gratis collocanuo, cxfiibi-
tum cd officium. Unipieberbelobnct / remune-
rationc carens> meritorum pnemi6 detticurus.
£pbnung/ Sßclpbnuntj / 2lblpbnung/ SBerlobnungte.
Öte/ ÜL avo.i tLol)n/ mcrccs, pnemium, pretium.
92BicberpclPbnung/ remuneratio , penfatio ,pen-
fitat.o. (£inem feine Q3clpbnun<j abfdjneibenv
denegare merccdcm , expertem facere prasmio-
rum.
c'obltetV&Cr/ mercedem prarfran» , pretium cnumc-
rans. £obnerinn/ fr feelpbnerinn/ We/ famint
prerium folvens. S^ieDerbel ebner / remune-
rans , vulgh rtmuntrator. Arbeit * <?iearfbe^
iPbner/ brabeata. StA thix 1 X 0*3 loner efl ope«
rarius.
86f/ Iftfen / gelifet/ wmm ? täm* übe.
rum facere , libcrtate donare , in libertatem afle-
rere, vindicare , poteftate dimitterc , tf . cxplKa-
re, expedire, cxcricarc, Teparare, fecernere. ©ie
3ltneje lf*fen / lingvam fcalpello liberarc , mode-
re, praefeindere. (Seinen dornen Isafen /fi vt fid>
töfen »e^en eine* SinnebinDe^ auf Den SRaroen**
taiv natalicia dare. <c cm Beben tofctl / animam
redimerc , pro viti pacifci. ff inen 0116 Dem C^C
f4ll9Uܧ \6\<ll/ carcercaltqtcra cnmteic, capti
€c <c ii yot
1177 & 8»
vo* e catcnä folrcic 58on ewiger Dicnfrb .irf ei t
lOlVn c Krvitucc cr.pcic , tcdimcte, .er v i :u:c Ii-
fcerarc. ©6tft I6fen / bona hypochccata vel ©p-
pignorata eluerc. ©IC Äailflf Ute (dfcn Diel ©elf
fluf C^iT ?0?ej?e/ mercarores in nundinismultum
«ucrantur. CempoßU Juni: Sibirien / 2ill$ldfcn
* £inlr»fen/ redimere, rclucre. £)i< &8a d)e ab*
i c i . :i / cxcubiai mutarc <£inen wrfefctcn ÜKing,
v ;v;a\T ob aus & <inl6fcn / annulum nexu pi-
i finorii liberarc. 8lnl6|en ■ five an fid) Irjfeu . pc-
.. caniam pro re oppignerata numerarc, £)er
©arten ift md) t fein / er hat ihn uur an fi$ flclö-
fet / ejus non eft hortus , fed oppignerarum
icdemit a Crcdicore pigneratitio. SUljidfen/
•V. $W fimjkx, diflolvr rc , diffblutione rclaxa-
«. ©ie edjllfje auflegen / foltere corrigiai cal-
. ccamentorum. (Einen ©trief auflöten / nodum
toller«. ErJfc bie JE>ofen auf/ Colvc caligas. <£r»
ttfeu f W fimpltx Hofen. (Erldfe uns" 00m
Übel/ iibcra nos a malö. £)er 9Kenfd) itf nun er.
li'Kt/ vinculis corporis exurus, corporei molc
ievatus eft aegrocus , ex bac mifenarum valle
«reptui cft. *j$it erlöfen / ümul liberarc, una
, «um aliis redimere. SBiefter I pfen / fecunda vice
liberarc , denuö diflblvcre, rclucrc pignus , vel
h vpo t hecam. Sic Juitm : SöieDerab» 23ieDer»
an ^Bieberau« ffiieoer nf" SBiebercin JBic&er
erlofen. 3rrl6Ycn rß diflblucione divcllere, per-
dcrc,rumpcrc,alligata, irrecita cxpcdirc, con-
üi iita cxrricare.
tpfeiV Der/ (Ertöfet / liberator, redemror , fcrva-
f or, I a xa n s , r da xa n$ , fo I v c 0 s . £r lö ff i in U/ Die/
feemiha überaus, diflolvens. fBh\$ftt/ ©et/ fuc-
«enturians, utecentut iatus, rclucns pignus. Dt-
iitur diam ginlrjfer / * SBieperein
ftwa < upc4tw cornu iftud Jr» ramm aurigarum,
qvö nodos funium diflolvunt.
|D6/ * ?ufer/ bfe/ Ipfetf / tdj. libcr , immunis , Jibe-
r a t iis, Ali uiris vel arbicrit , fu* po tcfhuis , it. va-
cuus, vacans, qvictus, carens , de fic tens , expers,
indigus , inops. ©eine* Dreines !p$ fcpn/ folu-
tum , liberarum efle ä curis «V miferiis. ©einer
f$cfd)äfte lo? feon / vaeuum ede ab operc , nullit
segonis obftnclum, implicacum efle. (Einer
tfranFbeit lo* feW / i roorbd hberari , reconva-
lc(c<rre. Süf v Den Teufel einmal tu &QÜ< bituv
Jer f an feiner nimmermehr los werfen/ q vi fcmcl
invitat Saranam, femper convivamtUum habc-
bit, prof. Vctcrcm ferendo injuriam invitaeno-
T«in. fyi dum rß prdpj. infepar, ab , de , c , da,
tri : £p6|"predjeil abfolvere. £ub. leiteten/ caa-
fationibius ciabi. (Eid) lo£failfen captum Cc re-
dimere. goebredjen/ erumpere, carccrcm cf.
hindere , y'-.-. %0i aiikj inmultit compsfitif abfen-
t:am &privationrm rd notat, ut : SlmtslOä/ orncio
publico dcftitutuSf muncre carens. 2((^t(o*/ in»
curiofus. ^Irlu'l rlCs / ociofus , vacans a&ione.
^5rDtIofc 5tlUlfi/ ariininis , indotara, nihil ad
farinas. ^SuikUd^/ alterutro pede fubiccm per-
dens > exutus Üapcdibus. (EbeW/caelebs. ^f)T»
lP6/ infam is. ^TieMctf / bannicus , paeeexdu-
fus. gurd)fl05'/ metu vaeuus , animofui, con-
fidens. (SeltlPf / ad inetras redaftus, impara-
tusapecunia. (öofflüö/ impiui. (5rablo$/in-
fcpulcus, inbumatus. 0>ninMi^/ profundiiU.
mus. ©run&lpfer SlbcjninD/ barathrum, vorago.
^eitlOtf/malediaus, cxecrabilis. Jperrenlpe 1 /
ftve SienftlO*/ fai arbitni , hber ä Ter vi ms. S$?X$
renlofe^ (Sefinblein / erroncs , vagabundi. jT>eT4*
\0t/ timidus, ix. crudelis, faevus. Jr>Qf\u\\n%*$t
\ci 1 animum defpondens. JP)p/fnunejf?lpfe
(hetl res ddp cratac. ÄinbcrlO* / orbus. ^raft»
\0i I debihs. ^'un|]li>8 / iado&us , rudis , idiota.
Jeb> frve (Seelenlos / exanimus, inanis. 0Kajr<
unDvreaeUi'6/ maloatvduorbatus. SRutlfg/
animödcjeeius, abomniT}>edcftitutus. SSRüt*
U\\oi I patrimus , ftcut "I> .1 1 er los / nu tri mus , &
Elternlos / orphan us , pupiliua. ^O?aeJ)tlp0 fme
viribus. ^facbtlpÜT 3orn i|i Seacbcrudältf/
vana cft (ine viribus ira. -Ramie?/ iniaudauis,
inglonus. ScafurlP*/ contra, pratrcrdrAipra
naturam. SßehMüÖ/ mvidisefccurus. üöerfhrbt/
nitb SeeiblOtf / livor poft fata qvicfcit. 3ßot)t»
Itii fivt öefabrlr>$' pcricult expers , in portu na«
vi «an s. Z)a0 SBerf i|i 3^ olwlos / res eit in vadoJ
9>abfil0<$/ Ccdes vacans. $ridjru)57 locatio-con-
duAiofimta. ^(Jc^Ictf/exicnse ruteli. tyfliejjt«
\$$/ fidc folutus, JiiUur qvAndoq. <£jt>\o4/ ä )ura»
mento orKciaii abtolutus. ^radjtlp*/ finc pom-
pa. OoaUo^/a/fiiAioniscxpcrs. JXudjrOö/ alie-
nus a vir.vüää. ;\il3|p5 / mutus. £)ie J^>«rc
fiuni>en mir ;u 3>crar / nnt> luurfc ejaiu rette*/
obftupui , ftetcruntqvc comx de vox faucibus
haefir. .\\lI)tll?/conli!n mops. Ruft > five :\ub€t
los / reditiofus , tumultuofus. DCatllefe Deac^t/
nox inqvicta. Died)[le?/ infamrt , locum ftandi
injudkiononhabens. ^d^mcrilPS/ expersdo-
loris. Siud^Cä / atheus , fcclcftus , ctuninolu««
©djaMotl/ indemnis. ©iniHo*/amcns. (£tig/
Ii'? / vielui» fug^icM, ^d;anelüi / *ß ignomi-
- no/usw
«79
ir8o
noius . fttdus , uctarms, cy conti k: tllibacus,
omni nocä , maculä dr opprobnö vacuus. v~ ev
l'ofcr $rttf/ cpiftolaplcoa Aomavhi de qvere-
larum.
%(l\\0$/ fecurus, qvietus, incucioms ©traf« göfen/ t.r. lofcm<tC&en/ corrumptre.reducerc, vi
fpS/inultsjs, immunis.. irculotf/infidcliSjtn
fidus. £uiJCUDlot>/ a virtutc alicnus, indeco-
rus, inhoncAus. iln'hl'L'?/ inermis, nudus.
€mcn 2&bl'lo$ m.l^Cll/ ipoliarc, pnvarcali-
qvem armis * extorqvcrc arma. 2£liröelW^
inglorms. 3abnl06/ cdcntulus»fc5 jexctnta M-
lia,ut : '21 fem fn cDi?emlos/ annelüs,fpintum
»greducens. ^3Iut!o^/ cxfangvis. Sfreifletf/
latuudinisexpcrs ,utline*; 2$00enl0& (inefun-
dameuro, vanus, ineptus .abturdus. (fdjtfotf/
fpurius, nothui, illc^itimus. .■ cxlic-
redatus. (£rblO|e (Hilter ' bona vacanria, it.
Iierdita , 8* pro dcreliftis habiu. (£rblofc SStr*
a§cnf<t>aft / heredua» jacem. (JmpfinDung^
\oi i mfcnfibilis. $!Ü4f llotf / alis mutilatus , ü"
folucus. ^Mlicnlotf/ viduus. §rud)tlitf / in-
ucilis, irntuj. grHCfttlOfr: Sitte / infru&uof*
preces. Jlljlo^ / apus. §ÜI!o$/ ta&ucarens.
Ö)ftftlO$/ mundanui. Öniltlofftf&bcn/vitacar-
nalit. @rrDißf llh>6 / confeientiam, negligens,
confcmncni , fint confcicnUA. tölflübloS / ndem
excedens. (*j|lfblr>$ / muti latus, .fttfotiillH»/
Interregnum. £eutlptf /depopulatus, vaftaeus.
SR anin<j«!o$ / I«*n q»*ftus , egeftas. giarnntf'
lofc3ftten/tcmporadifficilia. tr(frulble$ / in-
soecns , criminum parui. Jrpfflot?/ inconfola-
btln, infpcrabilis , folario privatus SBerflog"/
fme openbus , bonis openbus deftirueus, fc#c.
3nt!fl|C/p iAntatßncmme hermodaelylus.
tcU / -:if. malus , per verfus , vitiofus. fciM'a - 'T-ll
tu' /' neqvam, ncbulo, verbero, feurra, famoms,
rurpitudinc noratus, improbus. maJignus, ma-
tiate, r*riujivrßy&fio eononnunqvam duitur :
SSa lolVn / Jtd mit venit freqvtntatißimum «JJct«
tP .Ijrloft'tl / fivt iü.ibrloft ii / negligere,praeter-
mittcre »omuterc , rci curam abjicere, remiino*
rem efle, ofeuanter , inconfulto, negligentia
provrdcxc, procurarc, profpicere. tgein (jjlücf
Veri9abr!pjicn/ ton in, am hiam pigriru penkre,
deefle rebus luis. (Seit WrtDnbnofcn/ defrafa-
darcargenro, fuppilare, fuppnmercnummos.
trci» 2lmt »CTtodbrlofcn/ reraifteagere, indeco-
re gercre, reiinqvcrc, defercre officium fuum.
2>f r SOJcnfd) ijl tu brr ^ii^mb »cmxifjrlofct tm*
ben / iciardatus eil in puentiä, £lf SJJJunie f)*t
totftfinb wrfeabrlofrt/ Der 2lr,t tan JfriWfcn/
oerariaeuram infaorisprodidic, prascermiHt, in-
ianci damnum cxncgligentiä appornvir, medi-
cus xgrotum dcfcruic in curanda aegri Talcrudi-
ncfolicirudinemt Tedulitatcm non ei, qvä par f
cft,cura adhibuir. &ai grurr vcrtvobrlofir H/ in
igneeuftodiendo ineunoium, ncgligentcm , fo-;
mnolentum efle. Lnde-wnit S3criT>al>rlofcr/ &er/
diflölutus , negligem , indiligens , otiofus, Icn-
tiii, morator , Ö'33tTttMl)rlpf"lirig / Die/ incuria,
indiligcocia. negledio, fegnicia, defidia»
tofinuv T>t(/ foludo , enodario» expedirio. 9(i|f<
lofuilfl/ dilToluito. (ginlrifiing/ reluirto, ^ iy Ii .
^■rlöimw] / /irr QBtrl>vrf MfJftlM / redemcio p i-
enons. (ÜvIOMina/ redemtio, hbcratio. (&rb<
Ibfiina / Kfluftritt / jui protim i feos , rttfa*
Äus. 9iu$liflirig / Ümi r^, &mconvtnHbtufro-
vin: iMhbtu, ( u pped irariofumtuum, qrxStati bus
pro vi nc iahbtis u Principe flr.
litiofui. ^oft öittfC/ airamenrum decolör. ^lid^/^.^wiv.qvodfoki, expediri , enodari
g«)f< 3ra^t* / mierrogwio ftulollima. 2ofci\ poteft. 5ic r 2lblo« / (ginlr3gli(b / \M$$t
gtiicr/ignulangvidus. ^ofe* @*|lrU>kui / tur-j lieft / vf .• QlbIrisUchc / (fulldlltcfye (Hilter ret^
ba fccleifa, fada cobors , derperarorum collu- redimibiles*- •
Jies tofe ÄIciDiuicj / .cft.s fenUa, tiüi. / , w g 0 (- c / tf f 0 f un q / ^
^.id)cn iucilia, nu^ae,rcsTanae£5 mane«. |0»' / ' »^tL.^T*' ' . T . t.
ff ircUtlUV fomnia levia, ommofa, infchcia, por-
tenrofa. Jfüfc CDvt'Ütlimi / fencenria abfurda, .
enervau , vaga. (jrilt CIH lofer ^>aft / fubobs, .
acutus , call» Jus horao cft. JfcfVr 5tcrl / bomo •
semiffis, villi , intim* fortis. (tfj fn r Jpaubt 1
(oft diilolutnlimus, profligatiffimust deterrimus •
omnium, trifurcifcr, flaguium hominis, mon-
ftrum exiciofum. \va\U] lofif / fubdolus, .
dioaitcr malus, vcrtipclhs, vatcr, argutulus. I
fiur. £0fun^Ci1 / fors, fortio, fortilcgium,
Goib.B r lg. &Saxon.UtJ S^Otf/ unde JJütl«n/
forttri. <£iiuiiu£c4/forsbcnigna. (*ilci(b i'i:?/
arqvahs. UngCWi§ Iti I incerta , dsjbu. ^06
gl'Clfftt/ murin ducere. t0$ \(l gcfi'U?n/
fon exiit, cecidir, evenit, Sortitto cduAa cft.
SflPa^flUfi iJO^ ftcllc» / Toni aliq £ id commitse-
re. €r f>äc Dii^ bvöe JJöä beFomincn/ forte vi««.
& iji ibm ein {)au6 i>nr d;j ^8 iu^cfallen/ doasu
^r <c i»i f^*«»
n8t So
£u 1182
poticuf eft forte. Öa5ü0t»9Cr»trf'cn/ infirma-
re , difhirbare forecs. SRicm .alt begnüget fid)
<IU feinem / «emo fui foicc com er. ins cfr.
SDa$ t'Otf ilber »aö Werfen/ rem aliqvam infor-
tem con jicere. ©lir SOS/ /iw Sostril |'t / for-
citö. SSBürfclI^/aftrtgiloinancia. SMet'/rw
^mvuIivj / (orsccrevifiaria, fortibo braxatoria.
92ad}lo</ fubforcitio. .*>-;nrciicc- / ßr* Jx:ir
U 5 / «Vrtitus capitalis , fortilcgium fatale. DCc>
Jlliueiltäiol / fortilegium fenatorum. ÜOf & to
Ulli)/ rii*mr/Jfymboium,//v< , tcu r era. jfrica/?
loiuög / ccfl'cra militari*. ÖlusMcbcv Der l!eüm<v
ediror teflerae. gofutlij von tu!) geben / teflcrani
edexc. (gelt ift tic ^OfUHfl / pecunia loqtitur,
edu cefleras, pro fymbolo cft. V pfung pr*tere*
lucram qvarft um pecuniarium denotat. £ii y
lieb: Üofung / pereepeio qvotidiana , aeeeptum
diurnuui. reditus diarii. Crblofmtg/ *tät >t*m<
flanD/ 8fTCTAi}CtFmif/ jus reuaeüs, coogrui,
priclationis, vulgö recomtae.
Jui'lfin / Dfl»/ dmin. fort ictila, portiuneula ex for-
ricionc ob »ctua, fort exigua, leri», ignobilis.
$efcr/£ofner/ &*ntifvi2od)iMr/ Dee/ fortiens,
jorulcgus, fortitor , fortitiouem faciens, edicor
teilet*.
{ttfcB/ iorriri, (brti permiiterc , for rem legere , tra-
bcrctforritionem iaccrc,conjiccrc forte« in fucl
lam, vei hy d r 1 am. Um eine <£rbf$aft I Oft it / rc-
>ocarc herediutem ad fortem. 3Rire(nanber
fem cillC IM nbfd)a f t lofen / proviociam cum col-
lega fortui. SRod) einmal ariDcr? lofen / fubfor-
tiri. Um ©efeUen im (Spiele lofen / lortin par-,
tc« in ludo. öclofet/ for t; t us. Uugelofet / in-
fortitus. £c|'en autem efl lucrar 1 , fortiri , q v.v-
ftum facere , pereipere , accipcrc reditus. (£v
bat Diel (Seit geltet / magna vi pecuni» forti-
tus cft. . ,,
JOt / D*J« I pL iOtt I plumbum» ferrnminatio,
metonfm.dicitur k %fi* / S*x. fLot/<n>i* tejfeix
Wim t yiumlo, ficuti hodieq^pcbAtit. jtrailt unb
fot/ tormentaria farrura, mmirum qvtt conflal
pulvere mträto & glande plumbt*. tütetiMm dtc\-
tur bolu, 0cnf l">I«y/ perpendiculum mmirum
nauticum. 8ot intfdSeev werfen / efunö
ftil £orcn I demittcre bolidem in mare. tc
qnoq x rJfT.beHa fabnlis , q*3 alcirudinc« explo-
rant , dliktlßXcfvoa^t / qvaß ttrvAtiom plumbum.
Vorth £ct fJrrrM rß punierif , femuncia. 3 ,vcn
iot / uneu. (gin balb ?ot / ficibcum. 5Ii^err>
^alb ?0t / femuncia, cum ftcilico. &reO 2i)t/
fcscuncia. ^ /wc fcot */?£pfi(] / o^. femiuncia-
lit, femiuncianus. £ö(iq Silber / argenturn
be0aic, vrt rtiAmfeptunciarium. '^"Nh
gpte»/ »erlöfen/dt iufeimmen1t5fen/ferruminare,
plumbare , mctalla ferruminc folidarc : in ir \t*
tung/ * ^In'.otiüia/ Die / ferruminacio , ferru-
men ,it. plumbatio. Kai 6 etum fit / mt : @olN
It5c / chryfocolla.
ÜOfir / £öfcbit / DO« / propr. diverforium , i*i
nofpittum , ^Toi Jörfr d*tur : k neßro voc*bul»
£>0# / Jon tjortüto ; drfignabAntur rnxm o/im dhttr-
fori* miiitum per ferltt. Dtmctps autem Gtlli &
IUlihac voce pro gvicuntk habitaiione , ccnduHori»
ac iomicilio ufi fuut, ö" qvidem GaUiApprÜarunt :
Lagii , atq^jub bot nomine omnem mMfiontm , jr*
dem , ttUum , ßdbulum £fT boftitium inUUtxerunt,
qvin &tuottrium atq^flegtm, unelogc tugurkluwi
tfeafamoutem logette > luh aüoggio .Ijallog-
giamento , ptotatneifverunt , qxas termintdionH
flot.M Germani noßri avilt arripirnte* , oßenttrunt
Je cum voetbm £ofct>ir / t^8oiftment. qvafi nebk de-
effent hahiUculouim apptlUticnu , utpote : ^OU0/
cebanfuncj / XÜtrte^aua / VCVb'n XOot
nung / tLa$ct / Högcrft aote / Verberge/
ötubc ZUmmer / <9cntacb / Sintmcc tc
Wteiiitt etiam progttßi funt , ut pro tCOtxm / bei
svottett / Dabcimfcf n / dueretü : £cf<t)ircR / ha-
bitarc. (f inlüfc^iren/ in domum commigrare,
hofpiüa milieihus defignare. 2lu$lofd)ii en / mi-
grare. SJlJ^lofc&iren machen/ cxtrudcic aliqrem
ediverfono. 2ßieb<reinlc|"ebil'en/ repetcre ho-
fpitia, Vrnit qvot^ txinde £üfQ7truntt / Die / habi-
utio. (EililcfcbllUna, t aflienario hofpitiorum.
9(ti&lDfe^iruncj/ migratio. ^tcberetnlofdjiruna/
repetitio dtverfonorum.
2üft / Di«/ p'«»-. fiÜftC/ aer , p/ur. aera , ven-
tut, c! einen tum acrit , animabilis fc5 fpirabilis
natura. 9ietncunl)i k U(cf?eÜHft/afthra. (gehuT«
ff 8llft/ Tennis adurens. (Seeluft/ aer mari
finitimus, veneus ex mari. Unftate fllff/ aer in-
certus ^rftlin(}<luf(/ venrus vcrnalis, calidior.
J£)erbftluft/ ventus auftcrior, aurumnalis. $0?tT<
icnlüft/ ventus M»rtius. ^inrerlllft/ »entus
bybernus. Uuaefunbe/ b6fe unD reiube Hüft / aer
▼enenatus, malignut, gelidus. tarnte ^uft<
'aeVtepidus, ardens. 3cfl§e£öff/ madens, rofei-
dus , pluviut. gcebelluft / nebulofus. geben*
JJuft/ aura Vitalis, ^eflluft / aer pcftifer, rabifi-
cu», infcOui. ©te Jlu^lnft am ^)a«fe/ Bonfotin*
fpint*
ii8?
£u
£u
fpiracula Juni contignattonum donvii , fed ehatn
tß pergula, qy* nobit alias appeäaiur : (£in tüfttt/
* HitCC. 3n bic init 9ChciV foe äs exire, domo
egredi , pedem aedibu» crTcrrc. 3n freüfT üuff
liegen/ fub dio jaeexc. griffe Hüft frbdpfen / rc-
firigerarr, refocillari , ambulanonibus fercerca-
IC Sin M< £üff t)&n<\< n / acri exponerc. 3n
tflften fehroebeu / voliure per acta , ÖT wr/apfc.
pendere de panbulo. 2lu$ ber l'uff |k\v.i i >m
nicit / dclabi per auras. Die Vuf't dnDcit |icf>/
\ cut us vibratur , voluratur, incerrum Hat, acr
immutatur, turbarur. Diciiur etiam de alüs mu-
tatxombm terum, imprinäs auttm dt pedore , cum
crepitu» vemris emiccirur. (£r()(ll \\\ t bcfot1t>
niCH con ttrmaius eft, allcv j tur, rcficic fe, cincr-
gtt ex anguftia , melius valcc (£tnc tilge tlU$
bei \\\\{ ei :}d)iuippen / fabulam ex qväcuaqvc rc
con vc in rc , e nubibus arriperc.
guftlrM/ 000/ dtmin. aura , aurula. Oanftf5 gfift
Irin/ aura mollior, tencra. $ u(cs tu ff k in gra-
ta aurae cemper ics , aura leniter afflans. (Einem
r fin ritftlet'n machen/ ventulum aheu» facerc.
Juf'tCll/ vcntilare, acri exponerc, infolare. Oll!?-
lüften/ eventiiare. Kleiber und 5Öe|fe ausliif'
feil / veftimenra & lecros ad Solem cxpiicare.
<r id) auslüften / cxpec"rorare fe , anguftiam cor-
dis fermone coraponcre , alias QtlU i } entfuf-
(en/ anitni marorem folari, minucre, collcre f
laxarc. ©urehlhfieaV perflare.
fh\tia / * fcMrdjluftig / *d\. &*lvetb. flabilis , per-
Habilu, fpirabiln. £üftige$ &wb / regio venro-
ta. £<f>rhif(ii)cTOrt/ ventofus locut . tfiftf,
Q<4 Sifobfrin / aura flabilis. j|f fchr fijtfe
flllutr . »enti crebröbie furp,unr , lulun.mr , foi-
«nt t aur» mfibilant. Jftftlg /r/iÄmgeluÖ'iri-
ptab/Jut« fi»mficat, &ita Iftfligt* Itonb/r/r regio
frigida, aovilone perna. Sed ÖT£flfffc| txponitur
bonum S^rcmperacum caclum Habens.
tüfmnq/ t>i*/ * $IU6iüftung / Tcmilatio, infola-
no , recreatio, refrigeratio, laxacio , rclaxatio»
allcramentum. 9IUfHüftung bc$ -ÖCTiCftf / le-
▼atio ammi. £>a$ bringet mir eine Sfrftung/
hoc mihi eft levamento. ©urehiuffling / per-
t flatus, ©egenfiiftuno,/ «flatus.
fuffcT/bfr/ Ventilator qvi fuppcllcclilia rentilar»
fin 2lll*täfcer. f Öfferinn/bie/ fcemina ventilans,
U. recreans.refocillans.
J?U^/ lUgen/ gClUgCt/ $ ani^mum Ger-
mameuni 'vutabulum , ac tUanuihm m Svevia, Ba-
1184
vdrid p Helvetii &aHbi ufttatijßmum , atq. alid dic
ItUoetiamtsfatfftrtu* , attendere, actemc vi-
dere , curare , cum curä obfervare, circumfpi-
cere, protidere. Cujut tomjof. f un t : Slnlugai/
afpicere, intucn , unde multi vtttrum ÜJnluua/
not* Slntli^/afpeclus , yuIcus, hcicsMuu uZ
tendunt. SUlflugen / * nuflofen / il qvodfimpUx
£ug«/ feno luftrare, acerrime contcmplari
ftudiose, ^exaacimrofpiccrcobiutum Mali'
qvam rem figere , 1/. eavexe , documento habe-
rc. Silwingen / circumtyiccre , circwnfucöare
huc atqve >lluc inmeri. 3» einem Mehlem l1U $!
Imen/ per confpicillum vel ipeculam fpeaarc
vel obfervare. Stldliejm / luftrare, ffudiosc
coaremplari, oculis tneenris cognofeerc. 9ua
$11 / infpice, actende , obferva , pro ba , tenra cx
perire , fac periculum. ftig in^ gnnb / iJatur
iurmq»aedamNoTibcrgai f ovbduidtlonoelatra.
piofreUwfateat. 0 n
£11** / b« / p/. £u*f< / Ijrnx , lupus cervarius,
proptrr vifum actrrimum -vidrtur dici k /tllflcn/
qvafilütf. Hehtln / b(e/ lynx focm.na. Sed
2,% |l ";^^: a - ^*l»ngeO/ lyncca cutis.
SJ?it üa*|innen klugen nnfehen/ lyoccw oculis
contcmplari. €r bat ^sch^ugeji/Hnb fun t>mch
etiroret jel)en/ tami visusacumiois eft, ut trans
panetem videat, prov. dchomineprudcntiflimo
äTcnllidifTimo.
Sulf / lulfen/ gelulfet/ ö?-/«i diam-
Wulfen/ Wolfen / &tyühitn/ r u binde
fugerc , fepc potarc , ftu potitarc. Vidttut
ealulum fiHum rjfe a fonp t ßatti ttuau ScUtfc^leil/
aved td.ßgntfieat , nimirtan cum fono Aigctc , fos-
billarc, lurcarl
l'nlFer/ Üiiilfcr/ Slolfer/ Ueurdcr; * Stoffehler/
bCf/ (orbillans , Aibindc Aigens , lurco , ovi t^a-
tbot fotbiüat. £u(ferinn / ScWfehlerüin jc. bi</
bibacula, mulicr forbtltans.
Hulfung/ ^Rulfung/ & 3?utf(hlung/ Ut/ forbitio
cum fono, fuclus frcqvens cum bombo.
Hulf i'cht ^ufFiehf/ & tRutfehelteht / adj. &*dv. f or -
bilis, forbilians, potuans, Aigens cum fono.
3ibnu(fe&eieil / & QluUlilfen / fugendo ÖYorbillando
exinamre. Z)ai $h\Un b»u bac ^)ferb ganj ab»
genu(|'(T)eft / pullus cqvum conrinuo fuÄu ad
macricudinem usqvecxltccavit, eqva fuclu rma*
crata eft. Slutfiulf en / nclfcn / & mirfehlen / cx.
fugerc, exiorbere ©er lllltfeijelf b$$ \Ö\üt
UUj lerne Iii gung/ una üngrmcm ptxdtc mas
cx-
n85
£u
exforbec. (r mliilf i n / * cuinu t fd>kn / id. qvod
fmpUx Multen, rustfetjleit.
2i\ü/ lUdCtl/ gClUÜCt/ fonum imicari, lal
larc, ut nutrtcti& gcraria infantibus vraanerefo
lenl, aüar : foumfert. Lß fint dubio a MUn J &
a jmo fiüa tßi tidrtur. Hinc gulkt / ttt/
fonumimirans, tacitccanciis. gullcrilin / t>tc/
nucrix ftu gcraria cantans iubmii'sc. $iifluni]/
t>u7 cantus obfeurus S^muIHtans. Uillüd) -
&aJv. cantu obfeuro & mullicance pfallcns.
Summ / lummee/ lummeffcr/
lax us , fpoagiouis , alias &od(t. UiHW! <£rfc
rcii/ictramolli«, laxa,pulla. AbbodumwV
TfnUiun^C/ fw4/iguni9</ tU/ pulmo. Sunt
mim pulmonet rari S0f 1}°"%*** aßimiles. ©IC bOlC
tW^t / fpongiofut » fiftulis inambus cavm pul-
mo. £k £unqc ift t>c^ 2Ucm* Jammer / pulmo
eft fpirand i officina. Die üun$e jtebt fug mit
fccm3ltcra OUfuuD JU/ pulmoacs fpiriiu tc
tant & contrahunt. Eßqvofy 4/ÜUtim/ UM1'
mcl/ t»Ä8/ inteftina animalium, iha» tifecra,
omafa , it. miuutal , prepttr moüttirm & Untätern,
£5* qvodfulmonti in taitbut fnnetpem feit locum ob-
< Hneant. Dicitur etuvn Rümpel . de iiiiillc /
*5>Äcf ctrltnd.
£uctfd)/ luctfcfeen/ aelurtfcbct/ ^
£atfd?cn/ fcblirpen / &fölftrfc» / «aßim in-
cedere , grcfl'ut kote crahere , Ha inerdere , ut ter-
ramlevitei potiitt tangat , qvam calcet. Exponunt
attarc, tal ipedare. Hinc iüTtfött I &CT / atta,
talipedans. JurffC^ling/OU/talipedatio, gres
fus kntus, tardus, aeger, mokftus. ^lirtfd)td) t
ad}, tfadverb. talipedantium vtl attarum more
Ab hoc ftirtfd) etiam forte dicitur gOTtf(|)CR / 0**/
# £ortfc!) / Ott I ludus qvida m aleas. Eß etiam
a&XifatXtt antiqvum 2üT&/ W«/ fraus, deeeptio,
snachina. 3Det ?lirt> / homo fubdolui , rcicra
ror, impoftor , circumcellio, alias tili jLxttbZllt
treyer / i tpo Gaß. Lourdaut, fed qvod homi-
nem plumbcum £5" i neptura nofaf.
JJufl/ OM/p/«r.fiftflC/ voluptas, dckc>atio,
obkftamcntum, amccnitas,dulcedo, //. appeti-
tio. dcfidcrium,cupiditas, propenfio , libido.
(SroRe l'u|t / mira , Angularis obkftatio. 211!«. v
Irr) Tolupucum varia jgenera , per multa
obkaamenca. Ubrrlcp ?u|t / voluptatum ab
undantia,nimia voluptas. Cl n genehm c/ ha:
Ud^c / dulcis , fvavis jueunduaj , ddc^acio
n86
gloriofa, exqtifira. &)\M(S)< 9üH / fincera, in-
genua« honeftidtma votuptatis ricillario.
<}*HlüirJ!<jrJjU|l/ praefens, veniens. ?Jfr<Jfll!5<*
Itc t pr«terita, <lifflueiis. yh^licftf / IlftlC hltl/
fubica, reecns. £d)tiuMtCfK ^liff / libidinofa.
improba, turpis, peftifcra. llni'l'l'iiffliffte f in«
fariabili«, incxplcbihs. £rbrcm;tr / uni\5«ih(fef
fllfl/ fariofa, mcredibilis. ^chn!icf)C l'nft / de-
fidcrium ,ardor. f uft IkiIh'H / defideno arftuare,
angi , icntari. lt. voluptatempcrcipcre, carpe-
reddeaari. tü(t bfijjcn/ fansfacerecupidttacw
cxplerc libidincm. hinein dne ?u|i mad)CR/
appetitum movere, excitare, inflammare. vr cu
Her tüfl folgen / appecicui indulgcre .ruffragari»
babenat laxarc 2)ctl Vnüiii ivsDcrftrcbcn /xo-
hiberc, moderari cupidiraces, obviamire, rc-
fiftere, imperarc libidmi. 5> ic tim Vt ihm Vit-
ijart^CII/ cupidicas deferbuir , appetiru iftö jam
carcr , pofuic defidenum nium. tuft fuct)ili >'.c-
licias qvaercre , confccUri , amptexari. ^ttVtltt
|Ut iuÜ tubn/ animi , dcleftatioms grafia ali-
qvid teere. Du' Uni; Fcmincu »cm $QüViv
(IdlUiebft/ voluptares nafeuneur, gignuneurex
otio. tuft »cr^fbcl balö/ voluptas cuöprae-
cerir.avolat, prarcerfluie
2ibfnDIU|l/ recreatio vefpenina. Slfatllufl / gau-
diuminane , philavtia, nimius amor liberorum.
2ll8lll|l/ volupras vel qrafi, fpeciet volupntis.
51rbritilljt/ph'loponia. 21U<lfnluj}/dclici»ocu-
lurum. ^a^elult/ fludium balncorum. Q)a<t)<lfl>
(cnUl|l/ beanorum obledautcnca. ^aulufty aedi-
fkandi aviditai. ^>,\iicf)li!!t / CM abdominis.
3Saucr8lllft / appetiiusagreftis, rufticus, ei;cx-
nia pagana. 4etfCÜU|l / voluptas mifera , kju-
na. eroendicata. ^i^flUl|i / cultura imagi-
num , amor icooum t-W Aattiarum. ^MllClufC/
fuis fangvmis. ^Ü<f>crUlft / amor 1 brorum A
bibliotbccarum. ^l)n|knlllfi/oblcc>ario Chri-
ftianöhominc digoa. €brtnluft/ambmo , ftu-
dium glorias. (£ii}cnln|l/ voluptas privata, par-
tlculans , foliuria. €u»>dlu|l / ipus angehs ju-
cundum. (grDtnllltl/ terrena voluptas. (Jylnfl/
appetitus eibs, vutgb : Zppctlt/U. orexi* gebl'
Ul|l/ faltax voluptas, fpes voluptatisinauis, cu-
Siturn negatum. SclMufl / amaenitas campe-
Tit. §i|d)Iu(l/ oblcftatioexpifcatura. §!ri«
fd)e^lu|t / libido carnalü. greubcnlllll / recrea-
tio variis gaudüs referta. gri'iint)c0lu|i / dulcis
converfatio cum amicis. ^rc^Sufi/ voracitas.
Svic&<nlu(t/ edebratio iccuperawspacis fcfti^s.
M
Stulimjrfllltf / dckclar 10 vcr nal is. ^Iirflcnluf}/
princkpaliidekclatio. Cl>.il*tt*ti!u ?t bonorum
delicijc. ©clllu|l/ cupiditas opum. J^üUbt\u\\/
jucuaduas longe maxima , vehementer magna.
JpdtWlIilft i hcroica cupidicas. J£)crbjf lull / de-
IciUmcmumaucumnak. X>t*ri'f4illl|t/ dclc«£ta-
cio nobiliftima, augufta. Jpcrit'iilu ; t ' cordit
gaudium. J^mincÜHft/aeiernabcatitudo, de-
lidcxtiun cccicftc. ^irtcnlllfi / gaudiura pafto-
rale , «7uu vr chäfcrsUirt. «£>D d)'i<i i 1 11 T r / tcftivi-
cas nupualis. j£>urt*n(ljji /mcretricium,turpii
libido. 3aijDIli|i / öudium venationii Öfaucu-
pn. 3ub(Qll|i/ plaufus , tripudium , exulcacio,
jubilutn. 3uijüiMu|t / obkftatio juvenilis.
ÄUlutrluff J gaudium puerile. t\ laa/Iu|l/ cxplc
cio animi ex planthbus Sc lamcncationibui.
5(omit>ienÜlfi / ftudiura feenkum. £rcuilli|i/
«mot crucit. J?ricflf6lu|i / ardor armorum.
5£ ü^dlufl/ ticillatto volupuMi. VanMuft re-
ercatio r uralis. £afkrlufl / proeli vitas ad vuia.
l'f i)iiiüi ihidium docendi. h'ibi ilü ' r voluptai
corporis. Hcrnluji / defiderium difeendi. in
bceluß / amacoru voluptai. l'eblu|i / lau Jum
arrtpta cupido. fiimptnlu(l / obkOatio vi Iis,
lordida , plcbeja. SR dnnrrlufi / delc&ario Viri-
lit, «irodigna. 3Rtin<)e(lufl/ deleßatio diffu-
gieas , carituca. €P? C H f cf>c lU 1 1 f t / dcliciae horoi-
num. 5KfOCnluft amcmitas niajalis. Sffiittd
lu(I/ gaudium mediocrc. Sftad)lu|1 / reperitio
gaudn , rccordatio gaudiorum prxteritorum
cum nutlattoDc. 9cdd)tll!ft / iccreacio noftur-
ra. ^arrcnlufl/ftulcorumoblcdamenta. 9if.
brtilllft / gaudium fuccedaneum , oblectatio con •
comitam , foaa. ,Opffrlu(t/ folennitas , jueun-
dicai facnfuiorum. jOfCnlllfi / obkclatio au-
num. fljfaffcnlufl / deliciaj clericoruan. tylw
PcTÜljl / loqvacitai , Pruritus garriendi. QtiCib
luü ßve ^rdimcrifiiiult voluptai peenicenaa,
anxia volupus. &t>cr(u(t / improvifa , fortuita,
cafu obveniem. SKad^(u)C / vindi&xcupiditat.
Dicakrluft / imperandi libido. £tafclu|t / delc-
Äatiocx peregrinatione emergens. 9Criflu(i/
ftudium cqvirationii. Dicnnluft / dreurfionit
ftudium. tSailflllft /appetituipotandi. vfo.i
tflllüft/ amormufkei. ©(heifluft/ laetitiacx
facultatc exoncrarionu alvi orta vr d)iTj!ii!i/
joca.jucundirasex jociiprovenieni. v?(bLiflti|i/
fomnolcntia . appctitui (omni, vr" dwiiibdiifl/
conviciandi pruritui. t3<^r9inDcIufl / gaudia
•ranütocia« (ycfknlllfl / voluptai animi.
(rcbrillluft / gaudium fimulatum. ©ingduft'
appecitio cantandi, voluptai ex caneu. (Sin*
lUillutr / dclcftatioinentii interna , fenfuum in"
icrnorum. (ScllWcnlult/ defideria, vota ,
obleöamenta militura. (Sommcrhlfl/ ameeni-
cas asftiva. ^OJltcrlufl / fingularc dekaamen-
tum. iSorgCttlufl/ voluptai timida, fcf cura-
rum voluptai. (gpajirlu|l / dcambulatioaii
dulcedo. OpieUiljl/ftudium aleae. ©JCWCIU
lad/ recreatio ex aftronomiä obvcnieni. (&tü*
^cntrnlu(l/ obleöamenta ftudioforum. (5ßtl<
Di'liluft / peccatorum il lecebne. Ouf?/ Ctr-
pendt libido. Sfliiceluft / recreatio diuma.
2anjl»|X / (altationii (rudium. 'icufcl^uft/
voluptai diabolica. UnqlucFtflufl/ f*i^^i V -
mm, UnÜlft/ ftve OBlrDfrltjfl/faftidium. vgeCi
UlllufC / naufea. ^orlufl /preconeeptarei Ii Wi-
do. QßahlUlfl / clcüio plurium voluptatum.
aBanftHull / voluptai meerta. aBnber(u|t/
pica , abfurdd gravidarum tppttitio. Söcltlnjt/
gaudia mundana. 2i3ct)^bci(lufi / ph ilofoplua.
QBinrcrUl)} / dekOatio hyberna. UBüHuft/ »o-
luptas | blandimenta voluptatum. QBunbCP
lUfC / mira fvavitai. 3vinf hl|t/ pruritui litiganii.
JnxifcDuft/ dubia ,defpcrata voluptai.
Hilf! (citl/ X>M/ dmin. c#fcH|taon / exigua , parva vo-
luptai , vulgidelrSatiunculA. (ginent Ctlt £ÜlHt'itl
machen/ gaudium q voddam alicut afterre.
f fnu [ t (in { ii |il tili iMl'jii in prolubio eil faecre.
£Ü|lf1l/ r*rumfß,proyvodicimw öclujlcil/ cupere,
concupifcerc, appetcre , expetere , miliare, affc-
öarc.avcre. Rad) cincmDin(|caclHilcn/ defi-
deno alicujus rci «eftuare. (g^ gclftftf ( üüä) nld)f/
haec ret tue non allicit , jueunditate fua rac non
movet. h'lftct Dicb^ / fo f!)U til fiaudes , faciai.
2lnlllflci1/<^alliccre,invitare , irritare, volupta-
tem augere , inflammarc. (Elltlii(lnt / 9c 93cilÜ»
(tt'tl/ jueunditatem tollere, adirncrc, obliftcre,
adverCari voluptatibui.
Ellftiijft! / iti ufu nen efl , feA crhlßirtf H / imptrtirt,
creare voluputcm. <£üKn et li!| t i un / ftvr H\mm
bcluliiQCIl / complete ammum alicujus voluptt-
tc, fvavitate aliqvem perfunckre, affkere, deli-
ciai alicui adornare. <£■£? bcliiltuct mich febv;
haec rei fenfum dulcedmc movec, animum dc-
mulcct, ameenitatem fuppeditat. Oidf)rcfl)t'
febaffrn trlujiiqcn/ mentem relaxare, animum
curn folvcre, tranqvilhtati mentii fervirc. (3id)
nach Dem @(ut)iren mit fpajirgcbm bclufti n-tu
/H'rcrlut'liacn / afpentatem (tudiorum dcambu-
Sf ff
lacionibus mitigare SS" mollire. SeJ ÜOfrlufH'
i CII tß private • incommodum creare , jadtu-
ram taecre , molcftiam exhibere, gaudium de
fvavu.itcm minucre, adiincre. Dtrival* tämrn
bujiu verbi ußtatior* funt,
$U|?i<)/ adj.&adv. hilaris, latcus, alacer, ere&us,
cur is laxatus. Suflf J ffttU / gauderc, lastari, gc-
Ait e , Ixtitiä pcrhmdi . froncem expotngere.
(Sin lutli»jetf J£>au$ / amana habt wiio. £ujti Mi 1
©piel/ ludus jucundui. ?U|Üqc ©eijenb/ -/olu
Stuofusdiftriftus. *ii r :i (et Ward; ■ homofe-
ivui. Vutti^5ln.!e(i(^t/tultuihi!arii. Sli
fru ;tr.u €tftn in. cb. n / appetitum conciliare.
(Einen trüUi'ijtn lujiitj inaencn / afferrealacrita-
tem, dolorem eriperc, abftergere, tollere mec-
fto. AdvtrkUtliter : jueunde, fvavicer, dulctter,
hilarfc, laste, hilaritcr. SSerluftiO, carens, cgens,
damnö afFecrui , mcommodus , damnofus , ÖJ";
incommode , perniciose. Hwc SJcrlufr / tft/
Damnum» detrimentum, dn'pcndium , jaltura.
5ü..!iiit l :n > damnafentire, jacturam faecre»
incommodum perpeti. One 9>crlti|i ff 1)11/ va-
caredamnö, incommodiexpertcmciTc. 33fr
Iii jT mciDcil / incommodum evitare t aufugerc.
ftJuMUCn/ derrimenta prohibere, propulfare.
iDhnr Söerlutt / fine difpendio. UitfnfH«) / «4
i\ .i ' v nioerenf , meeftus . triftn , ;y: er iftc, mec-
ftc. Utfluftiq ff on / meerore aflRci, dolore animi
urgen, macerari, affligi. Rrfirrtur eliam a i mor-
bum corjf rk : aegt otu» , aeget , &it* UnlliftM fenn
tjl : atgrotar e > morbo iaborare , jaftaei , affliira-
ri. Ab Ulllu|li<J tß Unlufl/ Ötf/ faftidium , nau-
fea, incommoditas, taedium, injueunditas , aecr-
bitat.molcftia. (gr bat £u|l}tl Unlufl/ faftidi-
um parat, drlicias qvasrit in rebus odiofis, dcle-
dl .nur iurgiii de litibus.
JuffitJ? fit MC ' gaudium , lxtitia , hilariras, alacri-
tas votuptas Unlufh^Fcif / tri ftitia, rr.a ror, do-
lor , mocftitudo, tf. invalciudo , aegritudo cor*
poris , morbus.
Su?ti^iin^ oü /mußt mm rß , J>i^rfufriauns / ©blc-
ftamentum,deleftauo,amccni(as &elu|]f(;ung l
er surfen / iKtificarc , cxhilararc , dele&arc , ani-
mum alieujus voluptarc complere. t£rluffo
ßuna,/ idtm fX'Ai^ujhgf <\\ I buama«, jucunditai,
delcaamcn, oblcdamen. t&rlufiüjunfj br inacn/
gaudium par erc , volupeatem arterre , concilu-
r c, pracbere«
l' ti tii^ / äJjeü. &ddverb. Itbidinofus , cupidus , pro-
penius, avidus,ardens, fg: libidinose, cupidc,
av nie, tcr venter . ^cllfii]jq / vo! upranu» , vo-
luptuofus , ad libidincra propenfus , luxuria dif-
itucns, ccnio inkrvicr.s, y iiidulgcns« J <uflH
lullern /gelullert/ concupifccre, amare, defi-
derare, expetere» appetere. SRad) J^crM'd)äft
lilfurn / arfedtarc Imperium , ambire domU
niura , afpirarc ad tegimen. SRad) einem
9Beib8bllöC Inflem/ prutire libidine , tentigi-
ne arder e. <gr \w\Ux t Cv.nud) / ivic eine ©clc
auf eine SRllf / anhclatrem» inhiat rciutmone-
dula nun t£jn ©Dttlofcr liniert nad) Dem 11 u
bergangeber grommen/ imptus rangvinemfiüt
& intentum piorum. Umcum habet compof. *ßtx*
lufifrn/ qvoä tß auentiflimi avafi rabide cu-
perc ÖTdjfcupcre. ÜBerlufierf/ intemperani in
cupiditate rei. & jfl cjani baXMif MxtiljttW
roco peftore ferrnr ad hanc rem , ad infaniam
redigitur, hujui rei cupidine. S5erlÖ|lerf / dtcu
tnr etlam deltcarulus , cupediariuf , naufraror.
€r ift ein »erlüllcrrcr Äcrl / olaa fpetnit , cupe-
dtas expetic.
£u|icrcr / rüftfer / * SfifHinej / ©er / Yolopruariu«,
volupruofuc , popmo , copedinarius • cupedius,
cupcdioCus, cupidc cupiem, libidinofus, Vener i,
n spu'ac , gulae» ventri obedient , obferviens,
Epicureus. ©^nflfrlet / * aBüDnjlling / volu-
ptatc Sc luxuria diffluent.
£ü(tcrn / göfferidjt / ^fiilerli* / 8 ' advtrb.cn-
pidut, libidinofus, avidus, prodivis , cupidc,
avidc, ardenter. Uber We magen lufrern / fh»
IflfteiKd)/ percupidus, incenfus, aridiorqTam
fariscrr,fi(ientiflimui rei alieujus : ferventer, in-
läturabiliter. £uflerlid3c 2öeibertilbrT / cupU
d«, appetenres, inflammatae moticres , prurien-
ces, annelanres, inhianres Iibidini.
ÜU|rernb<if/t)<e, concupifcentia, prolubium.appe-
titus i aviditas , cupiditas , dcfidcrium , litis , ar-
dor. Jnilernbeif \u berfdjen/ ambitio, libido
dominandi. Huficnibcit #ur -JmrCTCU / übido,
piuxigo^ ccatigo.
VIT, du<>
3>)to 1192
ÄnW^ / d" 0 ^'™* Germtadrum Itters , vi-
AV^U / t ' os * duplicatur , nid ipfe vocabuli
m^Sov/ fonui id cxigat. Aliud cnim eft:
£a mm / agnus, aliud yfam claudut , aliud JuffltH'
me n / una, fimul , Ar aliud |UC5amen/ pro fem i-
nibus. Mulrö tarnen viciofius b p»ft m ponitnr,
ubi nihil cftnecefTe, e.g. 9Imbt/ fromb ' limb/
famb/ ümb / pro »Timt / fromm / nimm / gamm/
Ilm. Anrc pf/ 9ß propter euphoniam femper
i« 5£ mutatur, ur empfangen/ empfe hlen/ empfm*
ben/ pro cntfana.cn ruf fehlen/ enrpfinfren.
facere, con-
fkere, pertiecre . agerc, peragcre, operari, fabri-
carc, fabnean . fingere, concinnare, tra&are» fa-
cere- QJJarf machjtu ? qvid agil, eraftas, in qvl
rc (umii operam , in qvonam negorio fudas,
verfarit, occupacuscs* j et) um II fchrn in iciH'ti
effcltum dabo , negotium attingam , futrincbo
provincura , operam dabo huic rci. Milien Uli-
terfefreib machen / dtfeernere , fejungere , diferi-
xninarc rem. (Emen Slllfano. machen / exordiri,
aufpicari, aggredi rem, admoveremanusoperi.
$Ran ums ben Slnfano. mit <80tt marken / pri-
mordia rerum a Dio capienda funt. (Einem
eine (Sache ancjcnelm machen/ jueundum alt-
qvid reddere alicui, rem fvavirate condire , con-
fpergere. (Einem ein Sinfenen machen/ autorem
«de alicujus glorise . cxiftimationcm alicui con«
ciliare. ۀ Itlpreben machen / ratiocinariones
contexer«. (Einen arm machen / egefhtem ali-
cui afterre *&üi t»er SRebt eine Jucicnb machen/
rarionem remporic habere , neceflicari obrem-
perare. (Emen bcrcDt machen / pra-eepea tra-
dere ornarc & copiose loqvendi. (Einem 5?cr>
brnf; unt> SScfchroerlichfcit machen / moleltiam
exlubcre, negotium faceflere alicui. Q5 -rrc UM
<l)en / lc&os fternere , ornare. Sßutter machen/
]ac in butyrum cogere , fpifläre. 55iel raman»
*cu-ji machen / nimiumingcfruefle. (EnieiKffel
machen / faftidiuin movere , excitare. <£>IM "t i\
machen / »boritatem addere. (EtroaS fertig ma»
(hen / abfol vere , expedire , perducere ad ex i tum
ahqf id. gelier machen / ij»nem exftrucre , fo-
cum excitare. ftriebc machen / p.iccm concilff-
re. 0ar(ri|J machen /polluere, inqvinare, com-
ruaeuiarc. (Ein;m öebanfen machen / cögtcav
itionem injicere alicui. <Ein ©efchret) machen/
damorem movere. (Einem ein ©fttN^en HU«
chen/ religione aliqvem terrere. (Ein @r<«ucn
machen / formidinem ineutere , acton.tum red»
derc. €inem ein £er| / ftvr sjftut machen / ani-
mura dare , reddere , confirmare. Kleiber mQt
e&rn / teftes conficerc. kleiner machen / dimi-
nucre, attenuare. ^nrj machen / in compen-
dium conrraherc. deicht machen / levarc. ©a#
macht eine £llfi juejjcn / palatum dormientena
excitar , langvidum exftimulae. (Einen luftig
machen / alicujus fenfum dulcedine movere , ob-
leclarc. (Einen febamret machen / pudorem ali-
cui ineutere, aliqvem in ruborem dare. ^d}ei| -
feil machen / alvum eiere g mollire , folverc.
(£chn?^jerf4)aft machen / affiniratem cum ali-
qvo jüngere, ^inen toH machen / adinfaniam
aliqvem adigere. Jrnnfen machen /inebnaxe,
madidum reddere > vino obruere. ^i\-jaat
machen / effeeminare , dcbiliure, animum fran-
gere. grciinc-fcbaft mit einem machen / ad ami-
citiam alicujus adrepere , amicum parare^ne-
ceJTitudinem conrraherc. (Einen Jlim SRarrc«
machen / infahure . amenriam injicere. (Einem
einen Zutritt m d\-n . adirum patefacere .Mu-
ntre. (Einen ;;mi geheime machen/ infamem
facere , turpitudinc aliqvem notare. @cmnci)t/
fropr. faftum , cffeclum , formatum , concinna»
tum, procuratum netat ; frd rtiam ftvivfertl} pr»
re falsa SJTadultenni fttmitur. ©em^Cnte S^'D»/
color fiftitius. ©emacht ©olb/ rß aurum fa-
ftum , adalterinum ,fice htm CJemadjt Silber/
argentum factum • y falfum. Wemaduer
3aun/ opponitur t>em lebenbiqen 3aun/ ftpt»
naturali. &/iotat: fepcmftrultilem.
vOi ad)Cr/ t>et I faftor , efffftor , concinoator , ma«
chinator» fabricator, artifex , auftor, ptades.
OD? i'cheriuu WC / effectrix , feemina opus agen«,
faclirans • texens • adornans , elaborans. 'Olm
mcnmuCher / compreffor faminaram , nmlgm m-
pttgnalor. 5Infanijmachcr / auftor , prineeps
facti , coryphaeu-. flnqftmacher / terrefacieni,
merum ineutiens , concufTor. Slvmmachet/
architedusmiferiarum. ^li'jneDmachfr /phar-
macopola } pharmacopxus. *JSarucfenmacher.'
fubditiri«- comae cor.c : nnacor fenmad)CV ß -'■
^efenbinber/ fcopulariui. 53ettmac^erinn / le-
ri9? 5JU tflto 1194
Itiftcrniamx , ut le&ifterniaror , ftrator lcdi,
grabatariut, ein Scttnuchcr. i ; ctt!tr.ftm..djcr/
«linopoeus , clinopegus. giiUlbcttniad)<r/
grabatarius. i£ilC\ i ni . dx r / ligrurm« , figilla-
niii , imaginum artifex. $lcd)UMd)Cr / bra-
Aeariu», laminariui. ^nidciinud)iT / ftrator
pontium. 3>0i»cnnW(&fr / arcuanus. ^\.^in
tnfldjtT/ mtmus, hiftrio, ludio, joculatoi. f£x\l
Uumad)Cr faber oculanarius.conlpici Horum ar-
tifex. ^flf4)Crmad)Cr/ autlor, fcnptor, compo-
fitor librorum. $ildjfrnraadjer / faber fclope-
ta. iu». ^{trflenmac^cr/ fetarim. ^intcnina*
$cr/ atrameotariu». £o(fcnnMd)cr, fignifex,
coroplathin, figillariusariifcx. ©oftOtmaAa/
Brabcuta . Dccanui Faculraxit. £ilHnniild)Ct7
populator.doairator. I>iirmii.'c!n , i- ftimula-
tor lins, <p>*lif eß halte , & »lutjalhmrnla. (£f d<
nudjtt/ naufcofu«. £banacba pconubiu,
amons imernunciui. (£ binMOV rinn/ concilia-
tricula. €rbiriiHl)Ct / teftator , inftuutor here-
«i is gattclmaricr/lychnopocut. gaulraadjcr/
au&or focordias. ^iiüfiu dn v coocinnacor
•dii. gcn|tctmadjf r / feneftrariu«. §fjl>/r«
?Ciurfa^"Mcl)i r / rnalefcTiatu«, glinDcr» fn*
litffni'.nd)CV / bra&eatot . brafteolanus.
rnin&madjct/ fivr grcun&fuWtmaufa:/ con-
cihator , conflator amicitiarum. gritt)cnma<
zj)cr / pacificaior, pacaror. giiifcralmad)fr/
thecarum opifex. ©abdmacfocr / furcillarum
artifcx. C%i"n - nnmd)ir plcftropscus. (Sectio,
nud)cv / inventor c antut , modorum.concinna-
tois coodicor mclodiat, vuhb Rompon t|T / com-
fofttor. <äcfdjnic"il>mad)cr ■ fabricarorminura-
xiut. C^ituvKHim.-.d)tT / claxhrarius. ©laft
mrtd)tT / politor, vulgl lamgator. OÜcicbnu
fj)Cr / aeqvator , penferor. @oIt>mad)CT / al«
chymifta , chryfopceui. (>idt nhulnr / moneta-
rms , parariui , conflator nummorum. 0>Vt'!U
pdmudjcT / mcerpolaror 1 vcvrianu&.f^lamina-
rum bracVator. ^roBnMcfjiT / magnrficut , pa-
rronuj. J^atii^bii' Nliubi P chirotnecarurn Tu-
tor. j£>nnrcümadjfT/ fo< «OormnadK r/ fuhagi-
rator alicnx uxom,fundi alieni arator, vuhb
Uftmftx 1 cornutorum &cutiucäium creator. JpM'<
ni|'d)Hin(r)(r / thoracariut, buccularius , mallea-
tor J^cftilmuc^rr/aciculariua. .«?•. tliqiil d>cr/
Janclihcator. j£Kmr>mau)e:r / indufianut, ßctb
fivr SB uenndn r / confirmator. animum addent.
£o<b jt'üraa<btr / * #rd)jrttmadK r tan / fponftt
«x fpoaia, ^DUiflraao^cr / mcllariut , mcllikc
Jfj>Urcnnirtd)tT/ fcortacor, ftuprator, fomica-
tor. .^lUhUUbcT / pncorum arntex , pileariut.
2NJlftnillHnilliad)cr/ fabricacor inft rumenror um
muücorum. 3m'mud)rT 1 rurbator. £amnw
madjet/ peitinariu«. Äalcrj&crmadKr/ »rtro.
logus. Jtäjüna cthTinu / mulicr cafearia , ca f c o-
rum formarxix. ^avfcmntld)fl' picror tharra-
rum knbr iai um . $ ,i u|ViiMCt)c r / cauildicas , ra-
bula» cavillator, proditor cauiau Äii^uan«
mad)«/ alutariu». ÄcjclrnafJjCt/aerariu»» dJtuJ
ffi &<g«lfUtfcc/ fit* ÜppCC/ reftSor
itrefermadjer: / I'rinccp« Eicaor. Älau|'ur<
nuubcr / fibulariut. X iCiE*r r m.i d)vr / Cartor vc-
ftianui. ^nopfmad^er/ nodariut.globulemm
artifcx. JUitfcrnuduT / parens libcrorum.
yuMiiüurmadjtr / helciariu«. jrotapii§niad>rr/
horariarum pyxidum artifex , alis» (Stunden«
mid)CV. Ü \nb\\U\ö)(V I cophinopoeus , qvafilla-
riu»,.ximinanm. ÄTiiniinadjcrinti coronaria.
Ä» »'im »ub v r / abbreviator carnifex. £attT«
ncilinad)cr/ latcrnariai, lucernarius. JfauUtV
nudHT / tcftudinam artifex ». plcdropaus.
hrniiiM d)iT / rcrum novarum Oudioiua , diffior-
diae Icniioacor , -vuhb tumrituMor. ^Uinpcnmit*
(her vctcramcntariut, fcruunui. ^nicnmiW
(QCr/rcftiariiu.' tii|iniad)cr / illcccbrofui , irv-
ccndiariuilibidinum. S)iti|i<nnfld)fr/ opiicx
feruor. SDiCUtmild)(r/ rcbellit, fadiofus , f<bi-
fmaticus. ?)?ifm.U"bfr / competuor, fodalif.
W ilbcm id)t r / rr.olciharum concinnaror. 5)?n#
rjemnad^cr/ mitrarum opifex , pdlio. Karvea«
mad)a' circularor, paruomimus, pilarius ^A*
iVlIUMcbt'V / veterator , falfanus. ■}}■. l\md)(X/
ligular iiu. Cvac \mad)( r / organopecus , orga-
nariui. ^anrclfclm.ubiT / futor crcpidanul.
%w\(vmc.dS)(T i loricariu«. ^pii'ntad>cr/opt>
fex chartariu«. ^Vt ir 1 f c 11 im ' d)iT ■ rabula , falfa-
r 1 us , prxvaricaror. ?Jf r^amoifm.ld)cr / mem-
branariut. tyflnfirrmadjer / ftrudor viarius»
ftraturac opifex. £ulfrma<&cr / [n* 5öilgCIU
mad>cr / cacrocariui faber. 9C4if(J)ma(f)er/ telas
laneat fubtilioni opifex. 9{fc|)!l!!U nntfecr/
rarionum computaror. JXcd)tH! djer / judex,
)u» dicent, 1: confummate , cxacle , pc/ iuie ,af-
fabre omnia facicni. 3iCld)mad)f r / locuple-
ram , ditant, fortunans. J\iniiiu ld>iT / annu»
larius. D{ubcina(btir/ rcfcaor , relevan», reere-
ans. Od)ad)telmad)rr/ capfutanut , uftcl lan >%.
t?d)cHcillliad}cT / rintinnabulorum artilcx.
*cibiiu\|iiMd;vi- / fcanduiaciui. <£$liMcnma'
4ni
H95
d>cr/ irabanus, vf cbtneiiciinuebir / dolorem
aftcre u$ , ineutient* t^dwÜT« /™$offlnKnten»
ma<tycv i limboUnus. vr ehubmatfccr / futor.
<8d)i0i'tTnMd}iT/ diflScilis, incommodus , mo-
xator. vgeeliam.idKr/ falvacor. (Scgc(m«u>cr
lintcarius, <Sid)rfnitt(bcr / faber felcanus.
©kbraadjer / cnbrariui. gorqrnmücfyrr/ foli-
cuudtnum & curarum fabucacor. v£ptfiClt>
macbev / tjsntarum artifex. v? pic.U'liir.d.nr
f itrcorum fpecularium opifez. l~pirenmo.(t)et7
calcarius artifex. <?ttki}eltnad)cr/ ftrigilum
an.fcx. vftrchMlfm.ld)fr /Cilcrsciaruis %t$
pid)nr.\dur / aulsorum opifex» £e|t\imefll
mad)cr/ teftator $olfnMd>er/infafuaat. £ruil
\\ liniatf>iT Malta- v m um inieftans , cor vum • vc-
•emens. £ud)mrtebiT pa nmnus. otT'd'm. oh'!' 1
verhtex, poctaftcr. Ulu ni über horolegiorum
artitcx. (Bcoenuldjer/ftracor vianim. Üßcfcn»
HMCber / homo mqvietus , fcditiorm flagcllum.
üöeK^iniidKr/cmoilicn», ai3cftcpnwd)crmu/ve-
nc hc j, incant atrix, imbr ifica muhcr , pcuti Slßet ;
tinn.idKT. unbricitor. SBinbmatfcer/ flabclli-
fct. SBoNtna(ttr/advo<arus,oracor. vfltfirfel»
Ol d)<r/ eubopoeu». ÜBiir|tmaf4)cr/ fartor boru-
tarat». 3»mfi!r»C^cr auftorrix* , Icnunaror li-
lium. §erimonicnmilcf><r / moderator cerimo-
aiarum , it. gcfticulator. 3 1 'ti'jiliad) ;r / 1 1 n reo.
3ii:tlm.ld)cr/ circulorum. 3opfill : ct)i'V Kapi 1 1 a
tur* artifex. 3prnniad)cr faior irarum.
©nebun*/ ok/ & üa» l&m&int &**b SRadjtn/
de nonnunfvam Die ?K.id)CrCD ■ factio , factum,
faemus, opusvaetio, opera, Negotium , occupa-
tio, plaima, ra&us. t£ro$mad)Una,/ magnifi-
cenua, ampliaiio, amplificacio , laxaiio , diatur
eti itj ^Bciiinad)i!itiu JHeinmadjuna/ dimmu-
tto, arcenuano. murilano, diatut qvo<hStwC\
matJ)iiH4). Sichniidjima/eondenfario. SJclL
nnd)utii)/ implcnot rrplcno, fupplcmcutum.
©Ii idjUlJCfwiTtJ,/ correctio, exxqvacio, compon
fatio. Ärumrwnadjnna / «uryatio , flexura,
flexui. xaww &\\\\u\ , vaeuuas, aßuscvacuan-
du (&H}Ul.id)tliii)/ refectio, rcftituno , confo-
lidatio. 9Bcrtm«ld^UU4 oratio, facundia y .U.
blaterarto, garrulitat. t£ (!>f um *fJ)iüiii / exoe-
nauo , expohno , qvod tttam rß Htnuublinil,/
iatngatio» tfiinfonacfMinq/ noofkatio #t«/J-
glctrtuttaUoac tpfttui*. Sebent miiCfninq / *ivi-
ficano. 5Bi>d)m -d):tnq * ^iinjermctcfcniq
vegetatio, cxfufciiatio. vubä rxprtvrfaüio % &c.
JDicaüiifr« |inöciiuiiHi«t2ki«ad;tf / feemioxi
fune vaia tragtha.
SDiCiflcr / oput commenuae aitirtccm.
J?.iiibr.unuid)[c / opus egregium , cxccllcnt«
:0-:- i-Kiihubu- an btn J.mhu tauat uityij ha-
xumasdium itruAura imbcctlliscif. (?>cnuid?re
olim etiam dicebatut conjux, ein (f bCilCllhi d) to atft
badie ^(i\\il<i)te>]Tcq ncia: pudcnJa , parte» ge-
nitales, ingven, vtniia Sc muliebria.
3Ra$tat7 & SJjattbnft / *dj.&adv. tiew, qvodfuri
&rfßäF>teJl, parabilii, tracxabilii, faftitiuK^.
podibilif , habilu, idoneus, faeiiis faftu. Didier
etiam nonnuntjvam ffl^m/ & 90fafi)IfA * <p*
duo tarnen qvofa aliud ^vid fignificant ,fr*(trtim in
comfcfitU cum pttpoßt. (Btf ^tpiidtm CDJ.idjIidi
alii dialtRö SKjlid) / &olim Widilid) I ütm^
m^ctjlid; ©cm<Jlid; / & ©etnatfjfam exponuntttr:
Sc n lim, pedccentim, duclim, gradatim, ttaclim»
lente , i/. paulatim , tninutattm , pauxillarim»
pauxillifpcr.ÖÄ^/rffruf ; Tardus, lenrut, com-
modus, convenicns, congruui, aptus,idoncus,
«z/t», aecommode, appofite, concinnc , congrUc,
convcnicotcr. ©eraa(f) fr mint .vien ftcrliaH)/
paulatim longiüs irur, paulatim IcntöAicccdukc
omnia motu. ©emÄd;lid) (\t ben / fenfim pro-
grrdi, mollitcr incedrre , ftdatonifu ire. (£if|
flCHltl JjlichiT OV.HiJ / gradus lemus , ingrcu'ut
ranliuftulu». ©fmädMiuV (Sitten/ mores pra-
cidi. (Siimid)!id)t SOcnuni) / habitatio com-
moda. :>)Un nun.: in brr ©a*c goft dcmatifam
Ocrfabrtn/ cautione opus effhac inre, cautiln
^vr caute procedendum cft. ®<mild)f ttl Jl|
©dtf fpmmtn / paulatimoitcrcerc Dtatur n.
tam 51U'icm<rd) / dlmMct)/ *alfqfm4lir4) : €j
rrii'Dc^ oliiicnhid) lernen / tandem, aiiqvando,
cum tempore, tractu tcmporixiatclliget, ad qut
rei fenfum peneuabit. (fr fomint aUaemiltt |Q
jicbfelber/ fenfim animam rteipit, adianitatem
rewocarur, ad bonam mencem*redic.
cor. commoditar« oppor
ninitM, eonvenienti», concinntras, congrucn-
cia» apeitudo. (El ein üblecbres On-m' ch an
dem Ottt' incommodum e/> hic habuare'
5liicqr nimmet man mit einem mitrelm^i^en
föfllhld) ÜOr lieb / m bcilö qvajUbet commodtois
Sr.ua cfh 9&rr ȟi bnben 911t Oi.mui fer
leib tinbef feinem öaeb / p> <"'• ^ denufon.
tll'.a, Teftudo inrra tegumen tuta cft. OV iHÄd);
lld)fcif/ t>it/ tdrm rß qvod Octt1t3ct) / alt^j, m v/H*
^(b babc bar meine ante to;m .7. : ■ iuhr ■ ,•:
aatur« convenienrer hic vif ieur , tacis apte Jnt
St U II) toav
"97
1198
commodc h.c dego. £s i|i eine frcfflidK C5f
mä^iidtfcit in brm J^aufe/ »n «dibus hifce Lau-
Oda miiltum * cicgamiacft, laxe «Sc jucundis-
fm: habitatur. Vi $Ä0 (-VatlrtCi) rtuwi pro
habuaculö , hypocaufto • conclavi penitur,
& tunc hiktt in piur*lt Die (^emdcfter. «£|5gC
mfldjv cernaculum. fturftlief) Qcmäcj)/ concla-
>c ducale, magniticum. <3d)lafgema<n, / cubi-
<ulum,döimttorium. SMwigettUtfy / amphi-
chalamui , angulus. Oxv.jcnueb / folarium.
tCorqcniad) / atrium , vcdibuluro. £inberqe<
Iii 1 et) / conclave pofterius. ©«iftycnidd) / eubi-
culum hofpitalc. l^MiiiVaeni cb cella fami-
liart». ©a$tonerfte<&emaci)/pcnetra.c. Jg>cim>
lid) OHMinid) / fSffimpliciler ©cinad) ^ lacnna,
locus fccrctai. D u- .»> IUI bat t>tel l?k fluider
hacc domut multiplex cft.
^bnudjcn/demcre, den ahere, feparare, tollere,
decutere , deftn ngerc. £)ic Raiten abmacbe u
demerc, incidere ner voi. £)ie -£>aut «■ bin • dntt
deglubere, exeortare. <£inem eine £ranFb(it
Ctbniüdien ' levarc vim morbi tneantatiombus,
•vrl amuletis. Utm ejl .pevubm . d)ni / ?W U-
mrn in forcie etum figmfuat reprehendere , carpe-
rc , culpa re , objurgare. (£r hat if>n meoen De?
SrunFrf febr bcrab<jenud)ct / aenter redarguu
ebrictatem ipfius. £r 1 1 1 uvl' n / her a bge m a eh t
fUtterben / vehementirfime objurganone dignus
cft. Jfjcrabmachiiiii]/ Die/ objutgatio, repre-
bcnfio, vuupcracio, mvectio.
VlimadKn/ affigere, appendere, connc&ere, an-
ncclcrc, attexerc , it. machman, ftruere, moliri,
atlerre alicui aliqvid. <gr h«f mir etn^ an^etlM'
ft)Ct / in cafum me dimific, frigidam fufFudic, in
conditionem jecic caput meum. Qfinrm eilte
SEranFbclf anmaefcen/ morbum alicui mcama
mentis conciliarc (in fteuer anmache«/ flanv
raam concirare , ignetn p ararc. Dem ^Jfcrbe
ti< ^alftcr anmad)cn / eqvo capiftrum mjicere.
.Der Flctnc feil fid> ni$t an freu grefen mad)cn;
cedendum cd majou, imbecilli« cum robufto
committendui non cft. <r ich an dilti feineu
$ah> roacbett / invadere , petere , irruere , impe
cum facerc in aüqvcm. ^ <rb an rinc Arbeit
linden / manus admoverc operi , labores fufei-
pere 1 aggredi. <?pirjcn an (in 5fkib laßen ma»
d) . n denticulis vettern exornarc 31nmad)itna/
Öie/a'ligatio.I.gamcu, viaculum, »cxus,co-
agmcAtaci««
^lufm»"id)cn / folverc, diflolvcie, ditjungcrc, fepara-
cc, expedire, reveiiere* f.. aperure, relcrare. IfiR
OUfuia(bCB 1 rccludcrc portam. ©n fcti4
aufm .eben/ foramen aperirc. vttn vr d>icf auf»
m dien feram rderare. SjSriffc aufmadjK« / ü«
terai redgnare. *:>rit"c / Die lf id)t auf jumuC^C«
femi/ liteneapenilci. 5lli|iiiiid^cnf/«Ä»nr/r fidi-
bui caaerc. COiod^ct mir eins auf/ ibr *&pi<\i
li'Ufc! ajite choraulx ! impcllite nervo« diguii.
^Ui'maC^unO/OtC/ dillolutio.cnodario, rcgluti-
natio^apert^apertura.
ftu&nacbfn / abfolverc, perficere, finirc, exigere,
colophonem adderc , it. adornare , exornarc,
tnlh iKrc , muntre , forri increpare, objurgare«
IT- pro v i.icrc. prolp ccre. €imm Cin <pf'«D OU*
machen / alicui de eqvö prorptecre. Q^an bat
ben t)icb ned) nid)t aiifinr.(t)cn Fennen/ noudum
depechenfus efr für , incognitus adhuc eft , latet.
3<9 l-tpc imcb ibme md)t au^mac^en / non
admittoejus diTciplinam . vel correettonem, ob«
jorgari ab illö nolo. ©aö tfleib iÜ mit $U\bO
neu $pfamentcn ati<fqrmar^t/ dcanraris rxnü«
ejus*cttf«decoraraef>. ^cb habe meine 3Ubeit
aUi-'Kmad)et / perfunäus Tum hoc iaborc med.
<£$ i)\ eine i.iiSqemneJ5te (gftrJje / data, mamferra,
transa^a, finita res eft. $ln«mad)linq ' DlC/ cer-
minus,"cxrremitasi exitus , uldma manus , con-
fummatio, perffdio, finirto. v !?lllfnMd)(t"/ fit/
«ffcclor. 5Il!6maf4)Crinn/ MC/ cffeÄrix.
^em.lü^en / eegere, invoWcre , implicare. (£tttü i
mit aöerFe bemadjen/ ftupä aliqvid conrcgcrc
§rd $Scntad)en r.'wm mrdtße dicitur conforirc,
merdä confpurcare. v-H'inadjiina- Die/ m volu-
crum, implicatio, involutio.
^comacben / J^iubmmaebcn / * ©ranmae3en / ad-
dcre.conjungcre , conglutinare , coagmencare.
8a§ nur eine tBpißc baranmaeben / mucronrm
gladtt ut exeteet marhncropasa« procura, ^rf)
Willmid)binbepmad)fn/ appropinqvabo, acce-
dam ad ilios. vfr ivcnf? neb gar bübfd) ben)uma>
dien / ad omnium amicitias arrepcie & applica-
re fe egregic didicic. f^COmad^ling / t>te/ acecs-
fto , atkcio , appropinqvatio.
öarben *2)arnebfnmud>cn/infuper fac«re t ad-
jungere. 'OrÜbermfldK n / addere labores » ad-
jicere opus. €r b«t fjej) brüberqnnattt/ aggres-
fus cf> caufam , fuCcepit laborem , initium iecit a
re aliqvi. £nnd)nK< eben / täm <p>cd Busmo/
tt)f n/ abfolvere »perficere , finirc , t/. percurrcre,
c re l vc rc. .<)aö ttcD ift Duvd^cm J dje t / cantile-
r.ain
1199 f9fa
Dim pcrcurrerunt canendo. <i 1 1 1 Ki d) v n rm b di-
titur , y dem efl , qvod Uborc fupcrarc , vinccrc,
acq?irere, lucran.
€uimad)CH/incluclcr«, involme, cuftodire,fer-
▼arc , ü. condirc. Hmc : <£iilv\cmtld)rc O -idjcii/
falgama, ▼arn fructus condni. £nmi..(hi!niV
tu / conditura & conditus. €m £ mniv, cJ) ü\
conditor.
gorfmad)cn/ pergere.continuarc, rem profcqti,
accelcrarc , maturarc , fcftinare. Q.V H mujj
fortt11iid>CI1 / maturatöopu» eft.omuisabjicicn-
daeftmora. SR.lcbfort! propera , rumpe mo-
ras , accclera gradum. ^d) Fan nun Weiter nid)t
fprtnid(t>fTl/ ulterius progredmcqvco. 9R.l(b
fllf'o fpft/ perge ur cacpifti. QBit Du nn$cfaH U n
baft / fo mu|lu aud) fer nn .1 eben/ viam , q»am <le-
gifti , ambula. $or uu.;dnimv l»i</ perfeveran.
tu 1 conftantia » eonunuitas, conciouatio , accc-
leracio . properacio , maturatio. 3ortm»ldt>cr/
Ötr/ contmuator , inftam, persans, pexteve*
rans.pcigcns.
4>crmaeben / ftd? r)ermad?m / accedere. £id)
*" Worüber bermaeben/ operam inaliqvärc ponc-
rc. Sri Uberherrn a eben etiam nutal virgtnem
ftuprare, muherem conteendere , in gentrt ve-
tiraqvatqvc ateingere (3id) üK'f Dm graten
bermaeben/ impreflionem in ailaturam faecre
€r bot fid) über ihn bf raemad)<t/ »n.yafit , impe-
cum 10 cum fecit. Dkitw etiam j£>inDerbtT-ilä
<&en. (SiebbinDer einem bermarbcn/mbtcqfi,
coni'ectan, profcqvj aliqtcm, vcftigiiiejus in-
fiftcre.
•£eru$< * J£>imin*mad)cn / «»r< , egredi. »3icb
beraub: fn* binau*. auf Die ©a(je macben /prori-
perr fc fori«. g\d) hinauf unDec Die i'eute
Blieben / prodirc in publicum, (fr hat fid) i * II
•0£< in Die §rembe acilUtbt / peregrmarur per
terra», in loca remoriora nrofecliunem feeie,
SP? an will fid) aus Dem $ufö« niebt l»eraw:iM.v
fben/ pofteareda latent, enidöfuo c volare rc
cufanc
^)t»abmad>cn/ defeendere, ima petere, dteitur etiam
J^inunbcnnacbetu J^fnubermnebeu / transir«,
tranare , rransgredi. <8id) über Den gluf? bin-
Über rnneben / rrajicere amnem, cymbi crani-
fortan, transvchi navicula.
3D?iimad)en/ confortem, focium, fodalem efle, par-
tieipem efle alicujui rei , co! lodere , cooperari,
il. confentire , compheem efle. 34) mad)e mit/
apptobo, compr ©bo , place t , mcam fenrenuam
1200
ccccria adjuago , ad idem ammum meum appli.
co. (£r bat nucbmitgrinacbt/ m pari cit culpa»
particept etr criminii , in cödem lutö haerce , dU
dem proccllä agjtarur. ORitmatbUBg/ Wf/ cod-
fociatio, cohforttum ,cadem men», idem ani-
mui , panlita« fadi. SKitmaeber / Oer / foda-
Iis, focius, confort, eomplex, conjuratut.
iftaebinacben/ imiun, imitationc exprimere, »mu.
laxi f »eftigu» alieujus adhxrcrc. (£r madjet
ihm CiücS Harb / in mores ejus fc cotnm fornue.
v£s maibt ti immer einSeni) Dem anftern natb/
ftultorum plcna Amt omnia , ftultus ftultum 1c-
qvitur. £)tt SOJalei' hat bai Q»lb mebt nebt
uaebaemad)t / decidit pidor ab archerypo. £r
bat ei f<bt loci naebaemaebet/ mirifice rem im« -
utione exprcilic. 3?a<bmacbei7 Oec/ imitacor,
»mulator, (edator. Irtaebmarijevuin oi</ imi-
tarrix, iimia. 9^a(blliad)UII^ / 0«/ imuati»,
semulatio.
3<ebcn; & Darne6enmaeben/ horis ruccifivii aliqvid
faecre, obitcr ^ qvafi in tranfiru faecre, opus
«Ucri operi adjungere. Set) feinem fd)»eeren
Slmt bat er ein 33ucb Darneben oemaebt / in hoc
molcftidimo (uo muncre opus egregium edidit.
QBt-r in J^errenDienften \\h fan niebt üiel in feinem
J&aufcbarnebenmaeben/ mpublko officio con-
ftitutus rcsAias domefticas jux ta curare difficil*
hme potent.
Ubcimaebeil / transmictere , prxcer modum , im-
moderate, immodicealiqvidagere, fepra tran-
filirc , exccdcrc , extra chorum falrarc, extra
• olcas ferri « termtnot praeferipcot rransgredi.
(5dt Dincb SBeebfel fibermacben / collybo pecu-
mam curare. €r baf <i mit Der ^rbfebaftirei*
Inno. alUmebr fibermaebct/ ultra modum pro-
ereiTus cd in dividenda hlercdirate. ,m inuj
ihm Den55rt>tforbh6bcr b<Sn<jen / wenn er* noeb
ferner fibermadjen wirb/ prarcidenda ei «rit Ii-
ccntia.d adeö petulantem fc prabereperrexeric
Übermacht.' cffrenatui, efFerarus, immoderat ns,
it. trar.smiiius, transportatus. Übermächte c? 11 n>
Den; peccata coormia. Ubrrmacbtc föeüheu/
infolens intemperanria. llbermad)te @e!fer/
transmifTa , trajeftitia pecunia. Ubermad^liua/
0«/ infolentta,intemperics , procacitas , pro»
cervitas , vulgi exorbitantia & enormitat. Ii, den-
vatio, translatio, imlgltränsporltiio.
55ermacbcn / obthurare, obferare , occludere , ob»
ftipare , it. legare, rclinqvcre reftamentö. 3*
torausoermacben / pi»Ugm. S&crmad)una/
Mg
1201 S9fo
Die / Puc- 5>crm4d)tnüf / legarum. i^orrcr
IT1 jd)tniiy / pradegatum , prxcipuum. ©et» |
nudxr/Der/ lcgator. ©cnnicbtnuRuebmer/ <
legaranus. Aiikt SEkriHadjUlt } tß obthuramen-
tum , obftruSio , a£hw obthurandi * «edu-
dendi y obftipandi, 23ermad)cr wm occlu-
dem , obftipaus, obferam.
5Si rmaebcn / pratfenbere., aneeire, pracire .praelu-
<cxc, ad um b rare, oculii fubjiccrc, ob oculot
pooere , conituuere. (Emern einen blauen &Ullft
00r ii. Mugeil in ; che Ii / fueum facere , in irani-
ennaro duccre.implanare. SJürmacbung/Dlf/
cxcmplar , imago , iücui , cenebrac , iluiiio. Di-
citui eti.im !23orgcmaC^CC/ D»#/ archerypu« ,pro-
torypus.
51*ieber niadicn / repetere , itcrare , reeiprocare , it.
pracdiccrc, rrconcinnarc , inftaurare. in jov
brennt ©lad toiefter machen/ viuam fractum
cefiecre. ii> iriVr ma cbüV DCT/ refeöor, inftau-
rator. SBicbermatbung/ Die / refcdio , inftau-
ratio. Sicdianuu: OBieDrrab' tvicDcran- rricDer»
auf> rcie&erautf' miebereta' miebei fortm ;.d)iii.
^UCmn^cn / daudere , oedudere, obfirmarc. >
macber / Der/ clauden». Snemacbnng/ Di«/
attusclaudcndi. Stf,ufammcumrtcj)en/alliga-
re , rdigare , c«Uigare. 3n?i("ct)iii /i ve ©ar»
;ivi d)iiim,u1)cn intcrcalarc , in tere ludere, in*
tcrjiccrc , intcrponcre , Ö5c.
Oföag/ sr20i6g/ SOlögcn/ ^ SDIftgcn/
3$ mag / bu magft / er mag/ mir mflgrn / ihr ntrj
gel'/ jic uii^en. 5d) mochte/ ich möd> te. gemtS ri) r/
pofl'c , ycIIc, cupere, valcrc, p radiäre, vinbuf
valcre , f aftioncm alicujut rci habere. mag
llid)t / nolo , ditpliccr , non eft mei guftus 3^
flia^ et? tVOl Illbn / integrum eil mihi , in meu ar>
bitno fiium eft. J)u mag|t ihn (trafen / oter
md)t / ejus iupplicium tibi committo. 111 uj
A.et)en/ Nif tpiU / feratur re« i(ta fuö curfu. (£f
ma9 feOtt / qviefco , per me licet. 3<fe m6d)tc eil
4li(bt rp.iqcil / non auderem, non commietcrem
mehuic periculo. 3er etf mag/ Dem gibt nun?"
Ili(f)t/ nihil faftidienti, nihil dacur. Expowtur
rmm CO?0gcn ttUm concupifcerc , ddldciare, ap-
peterc , avere. 3cb möchte rwl <tnai »ornJ5i)cb
C§en / cupiditas manducandi pifecs inc inceflit.
3cb fan unb mag t$ niö)t tubn / nec poflem nec
vclimhocagcre. Qftag nid)t ligt auf Dem tf udr
t oft / picv. de nauftAtoribtu ciboi um , mortui nil
Airphuidefidcraju,
Uni
1202
3Jtt»4er/D«r/ & ÜÄ&jeriuu / Die/ mas&fccnj na
volcm vcl potertatexn habens , 4p. Por7. tstitum
inuCu Juni.
SX^hcb/ & 9}?uglid)/4yj. S^«iv.poflIbilis ,faciHt.
proniu . nnli6 laborc» i'udorc. (SooicllUiiglicV
qvoad fien poteft. ^ßciin cjfliuglic^ Ii vi.
cfcriiid confcqvi pode. <r olte ii uud) irol mug<
lieb fcon / potentne hoc ahqva ratione ficrir
Duui Iii iiiinnur:iic!)i nnV.,ltd)/ bacc rcsdif-
ücillmu tachi eil, ilüirhitys nwialicb /
&BolmugllCb/ faöuproclivii, nonarduus, non
laboriofuc. Ullintiglicft/ impoflibilit, diflfixjh-
mus. Unmüglic^e Oüigc oornebmen / fn* Utu
mitglfcb&ingc muglict machen nolia/ impos-
fibilia tencarc , Herculi clavam cxtorqverc , eiu-
rienti leoni prasdam cx/culpere« 15, ui Poet* u-
qvuntur, folis cq vos raulgcrc.
3R6ijlicbfcit/* CKiiglicbfeit/ Die / poflibiiitas, fa-
cultai, v a ior. ms, pocefta». (gs mar feine CD? t\j»
licbfeU ibme (Ubelten/ nulla ratione ficri porcrau
ut ei auxilio e(Tc poifcmus. 2Bo feine 2Rug«
tiebfeit oorbanben / Ca tci&iget man iimfuut / de
impodibilibus nulla eft delibcracio. ©u" 3)f üg>
lid)feit ift / fo in feiner Katurroiebrigfeit per»
tDicfelt ilt / podibilecft, qvod non involvic rc-
pugnantiam. lliimiialidifeit Dic/impoflibili-
catt repugnaatia ad cxiftcndum wl agendum.
i|i eine bto§r Unmüglichfeit / Daß frOttci
ÜiunT lugen foll / limpliciter & abfolute unpoHi-
bile cJ> , verbum Du fallcrc pouc. Qu Vfcot-
linmnglicbfeit / faulitas, fatale, fatum. ^abt>
fivt Sßerrunmuglicbfeit / impotemia. 93er»
nunftunmüglicbfeit / abfurdum. 8 rat eunnm^
lichf eit / racioni Aatus rrpugnans. 3 l> > cunmu 4'
lid)feit / cxduiio cempons. Q&tfi'tt£unmuglid)<
f((t / non-ent , negatio pura » nihil negaciv«m.
SBiDer iic Unmugfiebf ett fechten/ tft ben"^>immel
fturmen / fato obfiflcre eft montes moncibui
imponcre, c?, ut Po€t*dicunt,OttxVcliQn)ua-
gere .aftra tencarc.
5£F?d lenheit/ & sWoaenbeit/Die/poteftai.poten-
cia t i Btlgii *. i not träniüt , utpate Utultu cmfiidt-
rat.'-i um pm*nciarum ; fulutaatur tnon : (fltte
J^OCbmogcnheit/ Veftra potentia, amplitudo,
«ri cxccllcntia , unde dkuntur bif J^odMUPgcnCe
J^erren^tafen/ potentitlimiordinetlnfcrioru
Germanix , ampliHimi Statut ficlgici.
Vermögen/ & 5ßcrmuf«/ id. tß qvod CTogen /Jim
tniiejeit/ valerc, viribus furÜccrc. poteitate prse-
«üium die. Stiebt Permigeu/ exua potcßäxcm
alw
1203
1204
»litujus cllc , oulli rattone pofle frve valere.
2ugenD öernua, aüti/ oronia funriubpotcftate
* dmooc virrutis. 2t<fe Will f«l)U/ fOVieUcfy Uf
mai}/ pio virili parte, qvan cum yo'A um , qvan-
«um in mc enr , faciani. (£r rer mao. IMfl bdV&Ctn
Surften / plunmum porxirpencsPrincipero,
©ermtfaung/ / QJermdgen/ Sermngen/
fcy Dic>5aniC'.]in!u-it / facultas, poteft» , cfcca
oa. flRad) meinem SSermcgen qvoad vires m <'
(icient, qvaneum viribus coofcqvi poflum. Q3ct
miMltd)/ & 55er mha [im / «4 efficax , valid»,
Valens, &advt>b. cfficacitcr, valcntcr. Uiuht
mögen * Un»er mtfgenheit / imporencia, dcbili-
«as, infirmitas. UnprrmrJijlicb/ «Sc Un&CTmtfg
fOTO / «nefficax, imbccdlus, mfirmus , incffi-
caetter, infirrae, imbecillitcr. Söermrjgcn/ A Un
vermögen ttiam ad morbum corporif referttritur, üa
ut <8crm6geti fit valcrudo, fanuas, #23erimlg
lieh / (änus , vegetus, mteger. Unr-ermtfgen*«
*rm morbus« invalecudo, infanitas , dcbilisas
corporis. UnvertmUjIkfy / effixeuf , B" crVccrc,
m or bofus , tnorbidus , ssger.
Uberinr^eil / poliere viribus, faperiorem eiTe po-
rcncia, fuperare, vincere, rupprimerealiqvem.
€i'0»u ihn mcf;r nbermigen Wimen / mint» ha-
bebat virium , decTanc rpfi vires ad fupplantari*
<Jum cum. f< fibermag ihn niemnnb mit £i»
fpiltiren / laqvcis difputariönum nemo irretitum
tenebu ilium. fffier ben ani>ern nbermag , / ton
fteeferet in <?atf / forriores debilionbus impe-
rant , luperior viribus fuperior Jure. !DlB i|t
11b er mein 25ernirjf|fu / non eil in manu mel, a
poreftate mea abeft , hoc opus longc aharirm
▼irium eft. Uber 93ermr)gen trinfen / ad vomi-
tum potu fe ingurgirarc, prolui virro,plus qvam
fatis <rft , pr^tcr vtl fupra rnodum merö onerari.
Std b*c fotiiis ad ^8(Vmiq(üfrcpri>ßrBant.
^yiddbt/J>U/ flur.ctr. ikunt tarnt n P.-tu ttiam
Vlt^Jlüdbtt l iJtmeflyvodVctmo&M/ vigor,
facultas, efficacia, vires, robur, nervi, lacerti,
Jarcra. <£? liehet III Uemei ÜÄachJ , integrum
obi ci>. Qciuem ?Ävidu geben / racultaicmali-
cui conccdcrc , largiri , fuppcditare , poteftatem
adaüqvcm transferrc. CUjaefet bef oinnittl/ uan-
cifc» , confcqvi poteftatem. ?0f aebr |)abett / in
aianu alicujus efie, rci facultatcm habere. 3 hm
jelL'ii fcie ?J?.icf>r nehmen / poteftatem ilbi arro-
gare. (Einem Die 2Xach( nehmen / facnltatem
abrogarc , prxetdere, tollere, private aUgvcm
poteftatc. ©eine gftachr brausen /ücrvosad-
hibere , viribus contcndcrc. j)U f)aft feine
9)ii>d)r über mich/ nulla tibi poteftasinme tra-
6l)W|rli(hc Obrisjfeit fu« ihre Wachi
m SBcKpu^iing Der Unberfahncn fchen (a§en/
magiftratus Chrrftunus poteftatis fuae docu-
menta m inferioribus fublevaadis dare deber.
6eineSKnf4>rbfltein€nl)e/ crepta, ademtaeft
e, P° tc< } as : 3orn ohne sKacftt/ tpirfr wraeht
URO üerladjt/ vana eftfine viribus ira. ginci
aber SWadjt liehen / invito, coaacaliqvem ama-
re. €leni»<3)?a(hf/ vis dcbilis, debil itata, im-
becilla.langvida. (ftbrotheilC gj?d*t/ fraöa,
enervis, clumbis, effecta. 6ü)lechte 3)Jachf/
renuis , invalida , infirma. C0?l8(brcild)lidje
COiad^t/ dominatu* Tupcrbiflimus, abufus 1m-
perii. »nfebnliche 0)?acbt / vires egregise , fa-
cultas prwpollcns. ^repe 2&ad)t / libcra por-
eftas. UnenMid)e/ infimra, perperua. tßtitt
Oipmifdjer ff aiferl. 0)ta(ht / de pl enitudine pot-
eftans Catfarcse. UncnMiehc ÜJfa*t/ Tumma.
infimra potcilas.
MiMd)t/ omniporentia. SlmterniVf^l / jurisdi-
a»o officiahs. f lölenb; fiw ©eheimnad^t / fifta-
poKftas. IBiirgemeifteroiaehi/ pot<ftas conti-
laris. (Ehriftenma^l/libertasCbriitiana. J)c«
mantinae^ / vis magnetica. (gbrenmae^t / au-
aontas. ©gen-/i^eclbf?nia<f)t/ hb er um ar-
bitnum.potcMas independens. (ftbni ad)f/ ju-
risdic^io hereditär ta, fucceflivum regnunu. gein«
de^inadjt/ cxerciuts boAilis. ^\(i\ö)c^ma<S)tf
impetus carnis. 5tiebeil6mad)r / miki provin-
ciahs tempore pacis. ^Jegenmoeht/ five 2ßie»
bermadjt/ robur oppoiltum, copuc contrarias
©eifre^maeht / energia ^iritüs. glauben*»
matt)! / efficacia fidei. ©Of retftnotbf / potentia
Divina. ©ro^inad^f / (ummum tmpcriusn.
^)ai!if mad)( / potcOa* domintca, aeconomica.
^)elpenma(J)t / vurus heroica. ^)errenjna(6t/
dominatio. J^ejten ßvt Saubermacht / vis in-
eantatrix, magica, lamiarum vires. Jf)0(r)mac^iV
altitudo , potentia fuperior. ^nnevmiU|)t / ro-
bur inteftinum , firmamentum incernum. ^U»
gen<bma<n)t / vigor juvenilis. 3ungfcrma$t/
attraclus , illcctus amons , alias etiam tiebe^»
mad)f / tfl vis . violcntia cupidinis. & tnDer.
l'.i.uht / vis dcbilis, infirma , ckfelrio vir mm,
^nd)enmad)t / junsdidaio ecdefuihca.
nhj5inad)( / imperium , poteiras regia, ff riegö»
mad)( / eopiat militares, robur exercitu«. , i-
^8 99 k*
1205
bfftnudjt / gtadiatoria corporis firmitas. £c< i
\X1l$mnti)tJ robar virale , vigor corporis. $|b
HMd) t / vis callida, potcnna cum aftutia cooju n-
äa. UMvninuidit / cmcacia leonina. pumpen
m d)t vistnvalida, contemnenda. SMillWCS
mad)t/ vigor virilii. snjUtdmad)t / vi« mcdio-
cns. <ftarrcnmvid)t / rcmericaS , fidcntia non
<aura, conatus ftulcus, projcclu?, ridiculus. SRe
briumd>f ' fubßdia. Otauchj / infpcftio, au-
mi in fl ratio, gubernario , junsdiclioftipcrior.
OiwiMiachr / defc&io, dcliqvium animt , lipo
thymia, olim Eunuch f. $fle^emad)t/poreiTas
uuorum & curatorum. ^ric|tmiud)t / potc-
ftas da v mm. Dicd)f^nad)t / jurisdiftio in frtcit
gf juris potcftas. :\id)rn nnd)t / poreftas Pre-
toria. 5Kc&fm«f>t/ ti** 3Bortm«f)f / »it elo
qventi». &etlba*m«d)t ' impetuscV violeniia
latronum. vf d)ivcrt5in ul)f merum Imperium.
d>HMi^' niiicbf / vis evanefeens , tranfirorä.
(Beclcnmti^t / anim* facultas, (^innciimrtdjit/
migor mentis. (Jpnnenm nhr / virrus folans.
\f ccnucfyt / copi* navalcs, armarura navalis.
(irf Abnildcf) t / prxfidu urbis, multitudoxtVium
<?Mt$m»td)I / poteihs reipublüat. ©fernen
micfot / influenux ftcllarum. vr Uitfi'ilimid)f
vis , dominatus , efficienria peccarorum. J t II
fi'lgniadjr / porencia diaboli. $mf iiinudn
CopixTurcarum innumerx, Barbarorum exer-
citm . £uqenufmld)t / erficacia , crTcclus rirtu-
tis. $Dranninniild)f / dominarus . tyrannis.
tlnbcrtndd^t/ jurisdifltio inferior, fhxbajfa.' 5Ja»
tematyf patna potcftas. 5Bol!mndjf/ man-
datum, plcntpoccntia. SöcibeWI d)f/gynx-
cocracia. *H?clr nud)t,' pocen tia terrert ris , mun-
dana. 5£etfermfl<f)t / rabies tempeftatum.
vffitinbcrrrhidjt/ vi«us admiranda. Sunfftncl«
fttmd)t/ mbunma potcftas. %mtft\ma$U
'vis dubia , incerta , fallax.
spifl'djtiqen / &frrqytnthu fteb temÄetnicjen I eri-
bucre Hbt aliqvid , imperio fuo fubjicere ali-
qv cm. 3d> wa<J mid) befen nicht mfl"d)tiqen/
non audeo , tan cum mihi non rribuo , non j>r c-
furno mihi calia. ©id> CÜICr &tabt bmM)Ü
CjCII/ urbem cxpugnarc , impro»isö, fubitö.pcr
vim , obfi.iionc eiviratem capere , urbe bcllö
potin. Der JörFc hatte fjd) fflft.ann, Ungarn
i;-:nadv!iuT / Turca univerfam prope Hunga-
fiam fub poteftarem fuam redegerar. (Eines
€ilMCj ftcb bcmdcf)rtqcn / aliqvem in fuam fen-
tenuam trahere. Rrperitur ttiam compofitum %n>
9tta 1206
mutigen / füb einer r?adnc «mttsWrmejtn/
cauiam fuamfacere , curam alicujus r<i futcipc-
re,fuftinerc. Ii- «£uf rnäcbCMrn / cuiam rci abji.
cere, deponcre , defercre caufam. ^lllinad)t(i
M\\t: ■.:?>:(,: po teil.: :c pmarc , arbitrium rci all-
cui abrogarc. Sk diamut : SPrhcmdd^tiqcn/
anticiparc Imperium , anteverecre hoftem m
occupandä arce. aßif^rbcitid(htinCB / denub
pouri. repercre poflcilioncm sei ». in pofleflio-
ncmccfticui.
$lliid)tify & *SRiid)tli\\Mb / &aJ-v. porens , pol-
lens, valens , vaüdus , efficax , y .• cfficacitcr, va-
lencer. ©Ott fd)it$<t deinen mädjtialidy
Deus fuos potent tlimc tucrur. £ittf lUtichtiilC
(Jtflbt/ urbspoicns, opulcntiilima, äorcnniK-
ma. 5J}iJd)tt3cr ÄÖnt^ / rex poccnciilimus.
'3)iiÜh(I .C QlrniCC . exereuus uumcroüilmu>,
copioliilimus. 5D*^d>tiiH* §Cinl»C/ hoftes acer-
1 Hin. ?3iii(bri 1 rtiam nonnunyvam üonice pro
nullo pomtur^ £u bübcfi Did) machtiij oid ein/
multum tibi tribuis. £u bifi cm mäd)tia<x
>\fi"l / imbcllis&clusnbis homo es. (D?tlUbüt
Deiner lliadHii? OOItnÖten / nemo unqvam tc cx-
pctic, rcq.vint, tuö auxiiiö lubcntirlimc carc-
mus. ^5 ift .iud) eine iiuidniae £ad)e 1 fuulis
reseft, nugx (unc dt qvisqvjliae, NonnunqyAm
??Mdui , rß nimm» , fuperabundans. vir vi
ITtiJd)t h] gelehrt / immenfum doäus cd. (gr A
in^cpti^ leid)tferrig/eft impenseimprobus. Qic
Jungfer. iÜ nuicfi ; u\ 1 mirum in modum
pulchra eft pucila. (£x\>at ni^dhiiu t>tel gefeti/
immodice, plus tatis,, praeter modum fc ingur-
giuvic Clflin^(fc(ii)/ omnipotens. 0>ro§niad)«
tig/ magnificcntirtimus. (Sinnenmdd)tig/ com-
pos mentis. UluTniadiriii poteneiflimus , longc
fuperans , qvö non prseftantior alter. Unniddf)<
ti.l l'ivc ohnni^chtiij/ dcbilis, langvidus , inva-
lidns, aliud tß onntdd)tia/ dt annirtd?tig/ hpo-
chymicus , animo defe^us. QBoi'tuldf4)t!g / di-
fertus , potens eloqvio».
S)?^(hf iqfeit / Wt / id. yWtn<JCt)t/ potentia , po-
tefras. (3rp§mddjtt4.F(tf/ magniHcentia, altitu-
do. ^Illni4d)f»qfcif / omniporentia. Sßcrr«
niikhrtaftit / eloqvcntia fumma , fandi potefras.
Df)!nn4d)(igfeif / id. 'ßyvoJ Ohnmacht. ?0?4dj'
tigreir rtiam rffntur gjf4(hti(jung / ©ic / f r# wx
/4mm notat conatum, nixum, molitionem , mo-
limen ^confifioncm, conftdenriam, ac prx fum-
tionem,«/t4i SBeniucbtiaiiiu]. vrelbftrn^djfigung/
tß proprium aufus. vrifJ)cincr vrelb|tmad)ti»iun4
unOer»
1207
Unterfangen/ rem proprio aufu aggredi. Ub(X-
m<ld)tiijniiq/ fign*t tcmcmatcm,audaciam, ni-
miamqvc conftdenciam.
9ttat> / öt ©labe/ »fc / p**. CDiaben/
AGc/fc. 20? j [f. ßr/g.?0?v*CO/*C"nis»*ermicului,
teredo. Sl^^fcfey^^^C / cermes » cerrous. jlrtfe;
Hube/ mica. ^df( i|f POÖ (Üidbcn / cafeus
hic fearee vermibus. Ac in.it ad), eß $Rabid)t/
▼enninofu«. $)? \toid)t $\ti'd) f caro vermino-
fa , &vf>bum$fl üben / pro f i/o dieimui bemüben/
C^bcm ^fifipn/ ^f.njat»cftbcfommcn/ vol*
ler tttdbcn treiben/ yermiculari.
ttll I a VGüfC ! eine», infc&um linccii & libri«
inimicum. jtteibtrmtWe / * Xkibermorttv
bl-uta. fiinnnn Quitten in biejtfeibir / ri-
pc» mon'u perrundune texta w/ ▼eftimenra.
fcwnb «j? wten in ^nebern/ blattas fub foliis
librorum lanranr. £>k gRabta (inb fltf&orn
f ommen / gurgulioncs populantur acervos fro-
menri.
^?7at)Cm/ 9«W(il)Crt / connreaando inqvinare,
Icnterfcrurari, tätigere, Sf'pungcrc, cumticil-
lationc acringerc , ut Tinea & rvMmo.il vermiculu
moüittr aimordere folent , shki : tflanfä)tn/
Cmtf4}cn/ Etappen. InAe rß sfJcflbcrcr/ t>er/
conire&ans. ^Kinaberf contrcclarus. $J?a»
bernng/ * QJcmabcriwg t»iC/ contrec>ario', con-
treftaru». 9Rabfrif$ / Ji;. conrrc&abilis , &
contrcftabiltrcr.
€0Iäö/ mähen/ gcm5hct/ ^r*/™ nor*/ .■
feindere, fecare, concidcrc. Üed w (becie dkilur,
fern um fubfccare , condere pratum , ac dtinje et*
iam metaph. fumitur pro: fru&um capere iff car-
pere, duari, yditcüere cx alicnis bonis. (fr
luhVt/ tri» er nidjt gcpflm'jet bat/ pn>v. falcem
in aüenam metlcm emirru. Comp f.funt: *)lb»
m&btn , '}T--''i-i <ft* c rruryrt/ abmindere, refein-
dere, modere, defecare, refecarc. ©fe&ÜbC
babrn he $i$icfc febrn abgrmabet man barf fet*
Her v?»d)el barjll/ pecora jam depaverunt praca,
«ic fccnifecii oput non Hr. i&rmahflt / ident qvod
21bmir)CTl / fubfecarr. Sft-thmiben / fanum
poft famfecianj colhgere. UbermAbrn/ falcem
invicini praediurn vr/pracum confine nnmi tee-
re. Sßkfen narbniäbin/ VTieffit fdjr*
pftn/ rß (Icilire pracum , & faicibüs feftari, q vac
fcxruiecae prxrcriuuat.
3)?rt()Cr/ e^4/ii Jialrliä ÜRuber/ ÖCt/ taoUcctor'
famfex. £5" faenifeca. SRnijtTinn/ 4 üRÄDetiilH
Ot( / faemina gramina rondeoi vtl f alce fubfe-
cant. Di«/«r eüam (firceiidttr / & ©rrtjfml
berin / it. JE>eum4brr / & j£cum%riiu röc h«
fd)i'iunabi'l" pMf^. diatur mors, utpotf qv€ etiam
cum fahr pirgi folet,
3J?4bung / we/ ö' &<w W4r)en / i/. (Wob / famfe-
cum, foemrecra, fcv tanucclio. Dicitur rtuim
2lbm<ihuna / & ^rm^bung. IRocbmabunj r/? .-
colledio foeni , pofrqvam prata jam deronfa
Tunt. SO?annc^milb/manfu«inpraris>t.f. 0o
viel etntYiann in «tnern tage mibcn V^n : in
trine» dicitur XYitn n f^rnb / m rfgrw tn^nntoetf /
injUpibta tnannfroffel. Pro*.2Ufnn ber «Dtaim
ifr im 9&nb / fol! bic^rnu liegen im $<ib / i. r. de-
cemvcl duodeeim annis manrut uxorem aote-
cedrt.
Watte /Mefhm&fyn/ pratum , ^nonnun/]vtim
omnit campus viridis five rus nitidum. (f itlC
^llimmmarte / nreafloribus nuidifllma , pra-
tum croceum , gemmans , floribus radiant.
©roinat/fcoiic©rnmmei/ yij/i(5r ob 3Rab/ tfl
enim Joe feemim non&if bttnur& fubtile^ ficuti fac-
num dßirum , ß d longt rigidhu &crajfiiu , dttitur :
fanum cordum ,five aurumnale.
Wlan I ÖT $ÜQM I Mc / juba eqrorum. Dici -vi-
dftur 4 tnibCll/ qvia \ub* ita o jj/«f , hirfutc hi-
(bid* j'unt i ut fitni cuimuta , avibui etttm , nifi pe-
üint componantur ,haut abßmtUf funt,
50? uneil / dicitur ab hoc üflhn i ]uba ,&rß: juotenta
agitare. Indt rß nlnmillcil / jumenra laborc
conficerc, ■•' . Die Aftanc- vehes, vedura. i.nn
S0?»^ncr / agitacor jumentarius.
AJv jiii'lrier / OCt / bqpaUu , rqvusita ob mßw.>: ju-
b«m diHn , t£m pfaD / t 1 »!» föjiK lange
tiflbne bot
€0lag/ OSo^f)/ ^ 9)»agc/ ^e/p/.(Dta^
(JCH / antujV'ßitMim rß Tioctbulum Saxotticum,
oertrratim tictant , ttttmtm tum , 'tjtri tjusdtm tß pro-
gemti , pTpßpi* & fantih*. Svetk t.umu 509 jq|j/
55 -P?pgl)/ Wir«, fignißcät gencrum , CMtCi! i£i»
btim A <f«»' > l' tet fjuidtm fangvinll non fit , tarnen
cognatü annumerkri folet. A ^tl^C d&$u eß
(^d)n>ertmflge / agnatu» , oct auf occ rechte/
obcraufOcr @eba?crtfcitc vcnvaitr ifi/ w/r-
ru enim Germani glt iiojfuos non ad fimß) um Uttu t
ut bodii,jt4ad dtxterum geßabant. (gpillmjqe/
@g 99 ij * Äpillc/
1209
I2IO
k 0pille/ /K* öptnbel/ cogn*tui, von t>ct
Itnlm ot»« «Oeibhcljen fcett« befreundet.
ipfage Mwtf* ntnjtmptr confangirintum , JJri «um
aa'ffncww^ affinem JJcognaium notavit, tffi dt-
ctrt lictrety excd tu f/f, veem banc a 5£ad)t/
mvatrnu: vigorcro , robur virile , vitidiutem
fionificat , dtductrtm. Sunt tnim dtbititmti lanovi-
Ii 05 rjjirfi «i trocretnJdm fcbolrm &familt*m mm-
fhfcandam inhabUet , (jvod vtltx drrrvatu conjict-
re licrt. Et in Je rtiam vmtriailut , eibum digtrtns
tfccnccqvtns , diatur : jDer 3R<ta(R / 9*» . H vam '
ftimum dththtätuT yvirimim moiborum eaufa tx-
iflit. ecumiigcn/ five <£d)minima%cn/ Ott/
ftopr. fahfeus, tcniet» fivt venwicului tuillus,
Jtd mrtafb. de horoinc vorace, fordido &gulonc
diatur. CiH »CÜer SRagfll / hom© farur , propr.
ilomachui plenus , Erprob* pa/rui. £)en SO? a«
geil übcvfdjTOcmmfn/ ad vomitum usqvcporarc,
potufc »neurgitarc, ijvafi t natantrmfactreßoma'
tbum. d) m Äet fflftgfl/ ftomachu» languen«,
»arcefeen«. ©cfcJ)it»^d|)fcr/ diffblutu«. VTiner/
5er einen fd>ti>a<^en CKagen bat/ caeoftomachus.
tlnbauuna, be$ *0?aa.entf / cachcxia. $eo nftdj'
fernem Mafien febmerft aüe< gnt/ jejunu« fto-
snachu* raro vuigariafoernir. 5vn buncjrigem
!5?faC|enfd)i^ft fiüTtfubel/ lacranteiromachoin-
fvaviseft fomnus, eubitum irc incrxnatumgra-
>e eft. (Sr bat einen Sntenmacjen / rtomachum
anatit habet , ' • t.Jäcilt tfurit , concofpnt. Birten
•Btraufcenmao/n baben / ftrmhionis ftomachum
habere , i. omni* , ttiam durifßma concoervert.
€in SBclf^magen / (tomachui lupinui , dt avan
\$ vor »et diatur,
fRooJeljnft/ MC/ confangtinitas , agnatio , cogna-
rio , Br/g.?Dtai)t>Oin / in ufu boditamphus non eß,
fr J pro to dieimm : K «r«unC»fcJ?aft / VCTOflllW
fd?«ft / »lutfrrontfdiaft.
igyjaflt) / t>tc / pi CD^dqbe / Mm m^et/ tndtv
ltlett/lTlAl>/9 f tTlit>/p'-opr. filamfamiliaica:-
lihem, inpatmdomohabitantemnofaf qfl'
2** ^»it »irgi nem, C fic Runic. üfleya/virgo eß)
V hod-'t anol 1 j m , fervam , famulam , Itctt m pa-
gtf , adbuc pro virgint & innupti putlU fumatur..
Hinc : Sie i|l nccS eine SÄagD / ▼irum pafla oon
•ft. 6i< wbt wt eine SOJagb / habitum ▼irgi-
Bii prae fe fere. (£iltc ^aa^ mieten / ancillam.
^d) will mir eine €0?a b
f d)affcn / ancillam mihi parabo , ddigam. 3$
labe feine SJJaflb / nulla mihi «umAu adeft.
(£iel»at nn bauten 0)fd<)fe/ magno ancillarum
fttpata cft. j>ie 3??a»jr i't augcjKjeny
Tubiit miniitcrium fuum , in famulacu jam eft.
(fute üRagD abfebaffen / dimiuere ancilU».
fönte SRAgbc ftnb ic^o flemme/ rar« jam Amt
ancillae obfe^viofas. Ollte 9Ka$b / vc tus, fenex»
retula m imftra r fic ttiam dicitur virgo obfolcta»
^lenbe/fehi\)ad)e 5Raqb/ ancilla rencra , dcbiliu
gWfidlSyaijb/ fedula , promta. 5ic eine ^ute
>0iagD/non mfcito puella nnniftcno eß. gjulc
5)?a(jb/ dcfei, inen , ignava, fegni». ÄJugC
^D?agb/folert .cauia.ad nurum pacau. SXfiBC
^agb / ancilla munda, iU firgp inracla, Uli-
bata.
Clltmaob/ miniftratrix fuperior. 5lminenma<jb/
ferva norrix. i5ecfmoijb / pifthx. l^aucrii
maab/ (cxvaxuAica. 33emnaai?/ lcc>»fter».uu;x.
Q3raumagb / co&rix ccrcritfac JßtaiKtnagD/
concinnarrix (ponfx. 53üractinagb / ancilla
urbua. JDienflmagb/ ferva in ^-cif. grauem
magb/ ferva vidua. ©.lrten - /»ff ©raomagtv
hortorum culrrix. ©rafemaab/ graminaialcc
fecant, berbaria. ^ling« /iw ODiittelnitigb / an.
aila media. junior. Jfpcrrcnmagb- €djk>B jfc*
Jberifcbaff^mOftb / ancillahchlis , in arce mini-
Arans. J}i\üßma$ / procurarrix, promacon-
da, Mit as 0d7be^ertttn/ & £ U0ejebm4cj& /
Üius . ancilla atricnfit. J^irf enmaab / paffora*
Iis. .ßcfraatjb/ aulica. jpurenmaqb/ Terra mc-
retrix, libidinota. jnnaff niKlv^ ' fi™ Scbmüd*
Jttaab / pediflcqva , comotria, ornamx. jcdlbft«
magb / vitulot pafeent. ÄammernMab/ «ü>i-
cularia. jfeHermagb/cellaria. Äinbcrmagb/
innncaria , geraria; 5e leibei maab / capCina.
Älf'PPelmagb t denticulos rcticnlans. Jfebr«
maab' fcoparia. tframmaab/ rabernaria. SLiu
e4>enmaab/culinaria. faufmaab/ fervaipedi-
bni. sÄifhnagb/ ftexeoraria. (Kitmagb/ con.
ftrta. geebenmaqb/ feryaticaria. ^Jfanmaab/
fixt SPfnffenmaab / coqva Cltrici. 6ebelm#
mngb/ male fida, fcelefta. ^cbeueT/ {h* & d)«f<
feimaab/ lixivia. (ppinnmaat» / penfa irahena.
^Ubelma(|b / fbcaria. ©ichmaqb / prewana.
95Drmcrf«raaab/ villica. Sßartmagb/ a/WInx*
QBafcbmagb/ lorrix..
9J?i^0bicin/ t>fl» / dimin. diatur ttiam tnetdelcttl/
midcl / nobu 50?<Jbaen / Bth. UleieNn / i
theib/ virguneula, filiola , puella, pucrula: &
fervula , ancillula. ^d)lllm^§bfetn / difcipuia,
puella Übe Urtica. & i|i ein feineö ÜÄadJ Inn.'
I2II
12X2
krUirtima eft puclla. CDfiiaMein / fivr «Kathen
k^pcconfiic'e rtiam de plwibut hk proxime in
ttUgp enumerttk dieitur, ut : Jfrof]\\h DgeW Äani»
mennefbgen / Äinbermäbgen k. qvarum tum™
fi^nifica'.io congruit , poterk autem pro lct\ifru an
ollä , pucilam c^virgunculam futßiturre.
9&>gbfci)aft/Dit7 Tirginitat, proyyo Urnen frre di
simm 5hincjfrrtUfd)tlft / frrtpxntiuf exponitur fta
tat fervitis, conditio» fcmrium, y minificruim
•ncillamm , aiüu Oft tH<j{»DefT,jaO / ttlagDC*
Menfl.
©ägbrUoy ?0?4cj0i'fd^ / & SDtfgbebafif / *dj.&*dv
fervilis, y fcrvjlircr, ancillari» , Sfancillarum
more. ©niiiä\}bifcf>rr/ /jwmt^bebdftcrtferl/
9t«oJ rtun dicunt tftagCcf&el anciliariolus.
<6ic fJttf ti)m nhi.^f h.w'r JU ftlljje / inftar ancilla:
genua ei ponic, ad genua cjusadvolvirur.
*ßlür\t l DIC/ tß ktXJtto/ ftvrIXiaQb/ teboneßum
olvn erat ■voeähutum , fr d ho die fire pro fcot to ufur-
pitur. sEiiu IeioVeuigc I lupa, mulicr c t -
fusc petulanv Säule SRÄije / ancilla lenta,
fegni* fcmelia. S*d faule 2)?<5fcC dMum rß
%ußumfvoddam tormenium djteum iaeivitaie Brun-
fincenfi. Sunt qytdam, qvi d tTU*>< diBat volunt
AnULtonti-, qyod aliorum judicio reiinqvimiu*
•D^oflen/ tfflttag/ aia^ duüeBe sftan * SRobn/
D<C/ papaver. Videtur rffek ttlagClt / qvatenw
ßt>m*chum noiat , ^mn wo<io refrrtexternd
juA fi-ird. ©»irtenmobn / pjpavcr famum.
Bwi / papaver album. g djumi ja'
*D?obn/ papaver nigruni. ©cfililter 9R M / pa-
paver flore pleno, ©elber Oclmobn / papaver
corourum. %Xohn/ etiäm diätw 03? .niS'.jiit'W.
£DlQf)l/ 3* SDtaMfc/ Dfr / Grr-
m«fl4 r/1 | /poniäm figmfuMs t pro qvo nosbodie di-
€imm , (im.^I/ S$Dde, conju», y©e
m<lMin/ DlC/ uxor tllulTris • ututbodie rUamno.
btlti conjuot* lU fr cyttÜMt patitritur. (?M i'bl"
Ii(b ©Clliabl / uxor St rnaritus illuftriorii profa
puc. jtcbägcnubl viceconj\ix,uxorufuraria,
coneubina. (£inc {um ©cin.'bl nebmen/ aflu-
xncre aliqvam in roarrimoniuin.
D?<Vi'n.' (jt»d in ufu tmplntsnon
YitmhUn/ uxorem ducere, conjugiö, nu
Cnis» maxrimoniöaliqvem fib« con jüngere > nu-
erc viro. QSfrmdlCB / tnaritaiu» , uxora-
xu» , conjugui. UHWi m4l<( .COR / inoupjmn
iu'i'liialniM.' DU/ outrimoniuin , coojugiurn , co-
pula facerdotalit . Dfcitur ttUm nonnunvvsm, DM
©entablf'cbnff.
. mo
nere, vocare, deinde exigere pecuniat ab aiiqyo,
dcbiti a4iqvcai commonefacere, pecuniam re-
pofeere. j ch mahnt u; v ungrrn/ iturtmi debu
torcs meos de aominibus appcllo. ift ofit
geuuq rtinial nt Worbcn/ tepius admooicus cd
de debiio. (f inen tvegcn feiner 3ucfag# mob«
Den/ memoriam refnearc promiÜbruixk ^"m
gurer SBejaler läßt fi<t> iitcf>t geni oft mabneu / li-
benrer folvcnt commoniüones> credkorum ca*
v«. 5Ber leibcl/ i0 lieb / »er mint/ ifi ein
©icb/ mutuames angclicam , peeuoiara autem
repofeentet , dtabolicam gcrunc faciem. gfc.
mabnte v?d)ii!Dcn / debita appcliata. Unge-
nwbnte <&d)\\\b<tu debita haut exarta. Unge<
mahnt b-.j.ilcn/ fine omni folliatatiooe, fund*
nioninone, crcdi toi i fiuisfaccrc pro debito.
2>?abner/DCC/exaÄor, coaftor, rollicitaror.admo-
nitor. S0t*abnerinO/DU/ ;o:mma, f,v e trcdimx,
ejwgen», poftulanrnornma. (gj n fd)rtrftrC0?Ob*
ttcr/acerbuacoaaor. Dicilur etuun (£ Bulben»
mabner / ^clftnabner/ exador debiti , pecuniar.
Sto ^kr» gleif*. gru^t« ©einmabnrr/
admonitor delblvondit, cexevifias cama, fiu-
mento , lignit» vino , &c.
ü^^bnung/ MC/commonino,cxac>io, ibllicira-
tio pecuni* , frumenti , vini , &c. (£g beburf ber
9Rt?bmin4 bei) ihm / opus eft admonitionc pencs
cum. g^linbÜdje^OfabHling/ araica conimo-
niro: (gebflffe $?ab»Ulig / accrbuTima cx-
gjfobnidjf/ ddjeQ. & aiverb.ctiatmt, appellaot,
urgent »reperem /olucionem ,fed rarumrß.
Slbmabnenv dehortait , «Kifvadere, inrerdicerc,
prohiberc. £incn oon (Efftttben nbmabnen/ a
peccarif aliqvcm avocatc r abeUxere a< vitiis.
Ö3cn btT £ieb« abmabnen/ avewere alinvem ab
illeccbrix amorifc. §p I iipf Öttf fnnerliT)
Weife nifbf abmobncit / prohibtttonem hujui
rei nonadmrrnt , non carae. QibmnbnerADer/
ditfvafor, dehortant, vttan» . 5U>inat)Htin * Dw/
ditfrafio , prohibitto , interdi (ho.
Olli- V (SmUtbltrn/ horrari, exhorrari , incit.uc.
impcllcre confilio, monerr, commoneracerc.
(finen jur ©pf tc5furr^t an« Aermabnen/ftteiac
• ftuaulo» aoimo aiicujua ad pictaicoi addere.
1213
9Äa
1214
vi nu n iu feiner 6(biuDujfeit ermahnen / ad ofli
cinrn aliqvcmadducerc
MCC hortator, a dmomtor. (griTi , i-u . >. ;kii DÜ/
horratnx- QiH' * ^CltiaI>nUltg/ hortamen, hor-
tamentum, hortaius , monitio.
3lu mahne n/ i^»» *ß » 9™ * 21»* # tetmahnen/
fed plut ftgmßcat , »im. inftigarc , incitarc ♦ allice-
re, adducere, impcllcre, urgere. ©ie £bre
mabnet mid) auf/ flei^iq ju tbiötrcn / gloriafti-
mulacmead ftuJia. Silint^ur^tfaimu JU gU
tem 3Ruf (Ulfmflbnen/ anünum perrerritum ad
fortitudinem iuflammare. Milien @cj)1areT jur
Jburticfi'it aufttUbnen / exfufcitare dormientem
ad alacrita<cra. ©ic tSotoatf n ailfiuabnctl/ mi-
•I ites conrocare. Slufmahner/ &er/ auftor , du-
Äor, flagirator , hortator. Olli! m .\V 11 m\ 1 Öl*/
tncitamentum, iaftinau», irritamentura.
(rtumabuett / colligere pecuniam. 5Ul$|lebcnbc
^cbulDcn einmahnen / nomina , five *$ alienym
exigere , reeipere, debitore* excutcre. <£in
mnbiuing/ colleaio, cxa&o. (sinmabnerv col-
le&or, coaltor.
gortmabneo/ fn* gortvermahnen / adbortando
pergere , continuare appellando , urgere credita
ampliüi. Sorrraabntr/rigidutexaOor. gort»
mabBung/ lollichatio acerbior , acrior.
föemabnen / » Cm«!« 1 " c ^ e » exiftimare, pu-
tare, imaginareHtyi. (S* »Kmabnet midf) |eÜUT/
atö eines nÄrrifebcn CWcnfct>cn / ftultus mihi efic
videtur.' aauabnet midj / atö wrnu irb in
granfrcicr / »Arc/'vidcorinGallia«icc<rc. J)u
aunabneft miefc ein ajojjer &x\ jufeon / ridem
mihi unut cx maenatibui. ©emabnuno, / Öl«/
iroaginatio.peiltafio.cogitatio, fpecics.
Srrmabnen/ id.tß qvodUmnabnen /&£rtnab'
nett. 3 ••vui .« bucil äuttm eß in exigendit debitis
mulcüm operao infamere, & laboraxe , it. fsuOrä
pecuniam flagitare, debiti aliqvcra ad naufeam
vommoncLccte.
CD)Ubl / Ö4S / P 1 ' ^^W* / con«ivium . comes
fatio, concoenatio, qvafi tTfobucl a mahnen,
coftvocare. ©neu jnm SRaW / ß vf HW>!'
Mit bitten / vocarc , invtrarc aliqicmcon warn.
gRigj ba\tm I conti vare , conrmum agcre , in
tcrcücconrmo. Qreu&enmabl /cpulum, con-
m v iu m opiparum, pollncib»lc, adipalc. 5lbt nö>
Ulflbl / vefperna , epulae ferotinae. Qcii bciliqc
?lbc«^mubl/ facracccna, ecena Dominica, eu-
chanttia. ÜJfitta^mabl/ prandium. SRucbt
mflb^ & atxnom^r;!. (tbrennuibl/
Ttvium folcnnc , pudicum , fobrium. &C%T&b*
ß™ ^cidjcitni cetua moKtuaiit>epiiLum
funebre. (i>a|lnu!)l/ aceubatio, cpulam. ©ar»
(en.nabl / ß vr tTJabhat / caua ambulatoria,
cerreftrts .cynica (T>i'biii'tü(-%}£Ul..bl cpulum
natalicium. JP)t'JcnMl)l/ comarchorum rpu'ae.
J^cnferm.lbt/ jcncaculum fatale. .0 iictun.. 1 1/
edena Saliaris. Jf>i dl jCittll.;M/ nuptiae. epulas
nuptialcs. .£ltr<tr.1i M / commcdationcs me-
reuiciae* Jt^r.i .il'Mbt epulae regiae, poni»6-
cialei. XrtufilMbl/ conrivium luftricum. icN
Sv.UMiH !1 cana ftincbns, fcraUi.
vEBunDerra^hl/ Jtätur facracana, cpulxadmi-
randac. SOiUfiMlinteitnuibl / cecoa advenciria,
viarJca. ^infianDmaU/^-*' ^.cfJ?fd?itMufV
n-.thu. üÄt^:icntte|?irt «.anaad.oalu. ^reo«
\ mflbtvcoroi!a,Ti./Är4njki». Sßac^Urmabl/
canacollcclitia , collecta.
fünftem/ «niAljncti/^^yirTiabrifrern/f»«»!-
gjmodum ttitm mmßrtir , gjf morßium dicitur k
monrrc ; facit'H mm eß muUtio Hl f» Ii/ apud Grr-
msnos. Xllünftitnautttn % Att\Cit)nm/ t{+atrmu
voette , ät*re , nctut , rrßp de duci , indt palet , fvoi
munfUt n nihil aliud fit,qvam miiites conrocare,
ut perlußrmtur ac rrernfrantur , *tq^ torum tiekSm
fiertt. Canfvrtudc obtn:u.t , ut $J |in|lcrH rfrrttur
muilern / al\tüä per famop. hi. n / roufrern
bic tfl ddeäum agerc, ßxe habere rruljtum, exer-
citumjrcccnfcre, wMecerncre, miiites luftrare.
AHnfuLt ASjUTOt , <jvod Cälii tutmas ftrvtUtm rt-
eoznofeere vtl rxtreitum iußrtre wv tantum dietnt :
faire monftre, fti &iyfum armiluftrium sopel-
lent rendci-vous , qv*fl •* exhibete , reddite
»os, facice copiam veftrüm, ut luftremini de cen-
feamini. ÖCltluftertcr ^cülöat / milo recen«
fitus , recenfu« , aucloracus , delefhi«. Sunt, &
avtdrmnon irnmtriti, qyi S0?n|tem .Vif« obtmdtd
*3)?fi1tcm/ examjnare, caiperc, corrigere,^
emendare, qviai;i trmifoßiiit multa fub ukulen
rtvocantur ö /fnj.t» teerrimd duqvißlXQttt t XJ»ri-
«ffl, fat'u fcnrpulofo : qvdt conpflurä, meiqviJrm
judicid t contemnendä non eß, Cempof. eß 3la£MU»
Icetn/ qvodmn folum eß cligere, Ö) clceti m habe-
re, ve-.umetum excludcrc, ejictre, rejicerr. So-
/(7if enm in a>milrß,ii< milttet invaUdt, imhtü:>t
nudi & ad prtliandum inhahila exauSorart sc
mir«. SUtfnitlfrern deindt *d qvamlibft declio.
nem vel etiam rejeftionem trantlatim efl, S*
.dietmm: ginenmi« \>tx^\h\ ftiner ^re unlt au^
UUlfter It / ddere aliqvcm cx nuxuero amicorum,
^mrt^m.comcmncrc, (pcrncre, vilipcndere,
cxtcrminarc, refpucre, flocci y nauci facerc,
nihili penderc ^lUlsjftan bat M ^Utuj,
gcfVUi-n aitfqcmultet / repudümc virgo adolc-
iccntcm , afpernata eft ejus amorcm" Qyin,
<p*>d SlMöIHUlriTn baut rarbfipUfictt: objurgare,
rcprcheadcrc, carpcre, incjrcparc. <gr ift l)Cy ; lid)
«u^iemniterf worfren / acerume taxatus , ata.
vcrbit caftigatut eft, Sed rtiam habrmm verbum.
51iifmii|tcrn / qvod tamm Änfinunmn dtd Jrbe-
rtt* exponitur mim : hör ran , concitare, urgttc,
cxfufcitare, ftimulos adinovcrc, calcaradderc.
CD?an nuiB ri>u aufmiijiern/ bci$ er flrtf taer n\xb/
xerbis aenonbut exaeuenda eft ejus induftTia.
giule feute \mb im; <£ri|t viufjunuiiie tn/ deildc*
fend provocandi func ad virtuxcin. £>cr Jferl
(fr llOd) Iii vht aiiMi'iiniiicr c, nondum-fubadeus eft
hic homo ad alacntatcm. l£in aufecinil|tartK
Arilin lubartum Ingenium.
mbitoi , diftributor ftipen iio-
rummilitar um, militcs rcccnfcns , luftrans,&
dcligcn«. 2iu mu|terer/admonuor, inftigaror,
flagiracor. 21u$iliuftcrct/ Tprccor, contemtor.
ölilSinufterimi / comemtrix , fccmina rcpudians,
dcfpicatui aliqvid haben«.
S9i U|hrung/ Du / dmbi tio, armiluftrium, dclcftui
mihtum. aRufteruni] I) alten / diribere. exerci-
tum luftrare, rcccnfioncm militum agere. 9{ei>
f erimi|teran$ / transvcäio cqvuum. Slufinu»
dming/ inc»*amentum, inftigario, impullut, in-
ftinÄui. %ü imilUTUng/ abjcaio , corucmtui, .
aeglecrus, de/petfco»
2J?U|?(rrllCi)/ ad,. &*J W rb. rarumqyidem rf,&j Huf
fical ij , qvodircenftri , diribtri, drligi & auttot tri
?<*'ß- ölufaiuitcTlid)/ dr Olu^muilcrlidj aufm:
ad incirandum habilis, cxaußoraiioni. obno-
xiut expmitur,
fpccimen, for-
*>ia , excmplum. Eß tmm drleBum feu tltBum
m afupnd ,qyvd reguU, norm* S$" canonis inßar ejfe
poßti. ein neue* jilci&ennuiier / no»u« vefti»
mencorum modus, sftud) bem neuefmi SRuftcr/
novulimö, rccenrim'mö modo. (Ein (Spi^CIl;
muftcr/ fivt SO&lflcrlf ill/ modulut dentkulorum..
Sed ?0?u|icr rtiam de bomine, pltrumcL tarnen in ma-
Umparttm t fumtlur. (g$ jftnn bc^Üd)Cß S0?U|tcr/
deform is vul tu eft, fpccimen eft novcrcantii na-
rar*. IIa defaBo damnanJo t Victor IlUr Dcd)
ta5 HiiJltcr an / intuerc.amabo, oputiftudde«
ccrrimum , rem iftam curpiiiimam. Sic in $rt
I2T6
w 5 r ^ .• in CD^uffer ppn einer Arbeit / ein ?Ü?u
/tcr von dlier Jal)f/ ret maii , peffimi exemph.
i. /pecinacn plane impoluum , inconvenicns, in-
concinnum. '
^OTTfiran; / Ml / hicrotheca , ßw racra theca,
fol eucharifticus Die üur k Xttonftttn I ftve
ttltinilctn / q-vatttuu Juftrare notat. Eß tmm
capfula pani coufecrato geftando comparata.
wtüil/ Va&/ antiqvißimum tß vocabuium Germa-
meunt , notant maculam , naevum, labern ^in-
qvinationem. Nos hodut appcüamw , ein ?DiCj(/
plur. tifialt/ Ö" WdlCr. Infantm eß, hoc 50?fll/
jivt C0f.il/ a Latinb Macula 4/ crßrte iyÜc, tum
macula nrc Latin* , nrc (Jraca onomü fit , J'td ab
boc noßro SOial / q-vaß SO? 1 fei / omninb dteatur.
jlntitfviflimam Orrmanorum vocrm rßi , tanta &
"varia dtnvata ffffignificata abund'ettßantur, ut im
poffibilrfit, ejiu origmrm extra patiiam fuam qvare-
rt. Ahi. diaieUd etiam dicitur ^O^dfC/ Die/ noram
y naevum fignumqvc qyoditbet mdigitans. (£irt
QAftl mad>Cll / macularc, commacularc. (Em
SD?ul nuebrittQcn / fiw vertreiben/ emaculare,
macabmdcJerc , chiere. <gin 3Wal hüben / nxr-
vofum eile, fufeipere maculam. <£g i|t fein fo
fd)iMt föefid)t/ es bat ein I / nulla eft tarn puU
ebra facics , in q va naevus non reperiarur.
fldjtfinal / naevus in fpecic , ü. Icntigo , viciltgo,
altks S i: tcnn.iL roentagra» ^ranbnial/ ftigma.
Seucrniul/gcnarY igne luftui.x. (^cbnrt8'mal/
sota gcmciva , (ignum ingenuum. *c ch ut 1 -
mal/ macula honoris, dedecus. ^i^reiinr.il/
luror, maculw lundar moribundorum. K
auf bem *S%cfyt/eß fignumfiS noia , qvibus cul-
ui, gladu & aliainftrumcnra ferrcaa fabris fer-
taxin infigniunrur: & qjtdtm.it uilrrorumno»
>>«• 50?f§ermölcn / eßtuUupuetarum, diBus tERut
ODcr Unmnl/ cum nimirum jaBu cuitri cet tant , an
cauteriatum latut qvis pro triBonA thorrr vtut, an
latut alterum , qvod noti cot eh Eß> enim UUMitl/
latus minus notarumv integrum cid tri y <muu/ t
uttocant tßigmatifatum. ORfll purrfreß' meta , fco-
pus, terminut,. utpett ftgno q\ 'am deftgnatus
C^i/ÄVÄamr«; €07tibTn five (Jcb^cjfmfll/ meta
feu fignum mgrum- in medio difci , fivr orbis ja«
cularorii pictum , qvö dirigunr arcus 8c »neas
fiftulas. i, si'üial tß metacorfus, locus in
ftadiö pro rcrminö pofitus. Q?in ^t.il rti .' tu
fi-vt mad)en/ defignaremetam. a^ao^^em^il
Ikici/
1217
1218
/ 1
iicUB / collineare ad fcopura. £a< 3J?al mffcri
ferne .attingere fcoputn , it. %RA\Aicuntur (igna
hmitanca, qvalia funt lapidcs , arborct .perticae
Apali, i«4r «Bniimitl / lapidcs publici ad divi-
dcnda rerritona conftituti. 3 fl ^' * «SWUtlWl/
lapidcs, qvibus difccrnuntur tcrmini vcnatio-
num * juris lignandi. 64ttDmtll/h*G>Ut(r
mal / UpidcrprivatoKim . q»> pag«« V « J *g*<* 4
ic in?iccm driponunt » dtcunktr tttam Ortmal/
lapidcs angularcs a principiodtinfioehnutum
collocati.
«Kai/ & gfal / t>ft / didtur in LI. Mlifwt MaUus,
&efl locus judicii, * f vt defcendU noßra vox TTM'
flglft / ylgnuin rumuum Upidii , «rAorH , cruck aar
perticet. Olim enim juMcis fub di9 ctlebrabantur,
afa, Urb certitudoloci t *dqvem compirendumfitit,
f:pn6 alhvd deftgnmdd trat. Inde eß verbum ob'
furtum Stxonicum : £4Bb<JfUial / rribuaal a«f
banchum judicialc £eiraal/ ffa/i £clD<mal,
Judicium publicum , qvodAibdio in campö See-
bär, rru mafla/ frier«. £aflDnial etiam eft fignum
judicü. 55aurrraal<^""j«»* civitatis.
AotclV & »atiqve VCMUn/ & Bemale* / fii*
ViinidtU/d.%bi1M\in/nonfolum eß iaqvina-
xe, niaculä confpcrgcte, coniputcua ff* tti*m
nocarc, dcfignarc certo ftgaö, it. tcrnunospo-
nere, limites di fernere gjf metam conftituerc.
t)ic SUcfcr (tnb gcnityfam abaemalct / fa«
tnalcf / limites agrorum probe fcjuaäi fuut
fignis.
53J alerid)t/ xd). &adv. maculatos, limiratus.
€Ü^Ufcl / Ort» / macula , labe* , # idtm (jvod ittUl
priori fignificatione , inde eß 3Räf clircn / contami-
narc , lordidarc, pollucrc. clld) t / * Sßfa
fi'lhaft/ aJf. rruculofus, immundus. Uttmafi'I
foaf t immaculatus . purus, <maculatui , 05 üO?a
f i'ltur/ Drt»/ Charta bibula, emporetica, fegeftria,
vulgb maculaUtra. VSxmnU\ll Sutern id. rß otW
tn.it't'ltrcn / tnqvinare , fuflfiecre. ©rtö ^Wpir
i]\ inafeliref/ fivebtmattlti charta h*c atramen-
tö confperfa, infefta eft.
9Mfet / & freqwnuus Sftafelcr / fj» ai
Äoc HlrtFel / jm ttlrtl / 65* dicitur propr. is, qvi
fi«*na apponit «nereibus , /«/Ggnator mcrcium,
Jribodirrfl: negotiorum geftor, inftitor, para
rtus, proxeneta mercantilis. Dhitur edam
ff ler; amorij internunciu« , öTcoociliator , fuuti
^.'rlivii'.ll/nofl/e/umf/riniritrixj^ic^concilia-
n icula atnorum c^ialutigaiiU. Hac Cafli du
cunt conetitatneem $ ieujun : Line maqvcrclk,
qvod not ttum RupJcrirx»/ & ^UtCrtwunffts
I enimewnut.
$RÜh\cn< proxenetam cfle.negotiaalicujui gerere.
procuratorem, inAitorem. ^concüiatorem efle.
Convani Cum hoc vtrbö Brlgarum 3Racf CR / f**i
r/2 traafigcrc, n ■» CdOtngfn.
TOv fciMci'CO / J»t</ propr. figrueura meretum, iröiir
negotiotutu geftio , uitcrceflio , coaciliatio.
Adpcl.&Mdv. äRtifUriftfe/ fj? inftitorius , proxe-
ncrarum , ;> parariorum morc.
Däfern /9J?afeln / s^ufein/ wp/.«w.
tan/, maeuhe rubcotet /irf papuUs , Mkkt DU
Kote / dicuntur k tHrtfc / macuto. 5r C81 ufdn
e tum funt bM.tfSJKufdfucfet/ l*P»t
tHrtljey. ORafclcn/ * ÜRafcrcn/ papulis m-
bcntibus/Irr bois laborare , unir <u/ ?D?afclld)t/
& «JÜ^afrrid^t / macults rubeis notatus, aqvörjl
3)?aff ri(j)i 4>olj / /<■« SKafcrboli / lignum vcxmi-
culatum.maculouim, ö'/i»? 3RatH)0lt>Cl7
a> bor 1 macer, orous.
QDtdW^/ M</ P^- OTafcb€ll/ lab«, ÖToramea
retic , a tttrtft / mÄC " /4 »J*'" & *Pff ^ c fortmin*
macula dicuntur, $m S^lrin mit fkiiKn 0£ J*
|d)iii /ru ILodH'rn / rcticulum maculis minutis.
/«ir W? «if . gsT advrrb. SD? afd)i(frf/ maeul is textus.
©ro|)maftbid)f/flcinmaff9ic^t/ maculis amplis,
arÄi«/cxi angufVis contextus.
0JlOtff«/Dtt/p/«r. S3J?a0fen/larTa , perfona.
£)f i türtf^f fforamen rrlk , ytfa primitut xtU-
bar.t ctp U rrtifitu , tmttqvsm Urve ex compjfla
mjiß&ftcibtu fiertnt , unif ftüm GaüicaTox, la
masqvc,on^nfmr f «fti/. 3JtitfcCT Ü)^f f C geben/
eine u)?a^fe »orbaben / lartl tcdium cfle. Hmc
tOcrmaefcc / « ^8- lartatus. €tu wrma^Pcfer
COJnmmelmaBn/ mandueus , tnJeetiam 3Rtitffc>
Tobe/ l>i</ propr. ludus larvarorum, ft Adelnde
geaus choreas »<a ^ifli/»t,fww /«rralt htmuHi m ct-
mariiir jklUrent. S£Rait(Tabt ftum voeätur mv
petus qvidtm rrpentinus infultus cum dolo.
Hi«r: (£mfm eine Wa^PftaN bririflcn / <^ il\u-
derc, fneum facere alicui , nasöadunco lufpca-
dere aliqvem, iL obrucre inopioantem, fecurum
opprimere
Weil $?eilc/ mtipiur. x>n teilen/ mtSun.
inilliarium , propr. itet mille pafliium. Efi i
ttV.ll quätenui mrtjm, Urmiäumve ¬amfem-
ficat. Mitliaria enim o/im per lay.it > difl:»g'veFßn-
turne müle partium ßMtium dccimtis laprs app r//a-
1*b*har , tot rnim (cnßituti nant Itpidtt per fm*ula
ofia ftadia > fia.Üum autem prdei fexettitos figtntt
pinjji fivt crrttt*m& vigmti qvintu paffut comple
an:tr. gdj bin nid>t biinbcrf teilen um bir/
centam milliaribus non dißamus ab itKiccm.
«Ä^fbf ^DvCik/rfimidiummillfare. 9lni>erf1bl|b
feilen /foqvrmilliaritirn. Qnnc ÜJfttle qeben/
abfolvcrcmiliiarc. (grill eine 50?filc binber un?V
ad umtm milliare reliqvimus illum. £cut}(f)i'
'(RdltV i»er qvatuor mille pafluum £Be!ttf)i'
©feile rpa r i um m 1 1 1 ejpa flu um.ui Mir .* a n i 6 il'ci} C
fiw 3ci<b<rlaflbifdj)c 50?cile / leuca. Untjarifebc
SOiCllf/ lex millepalliium iter. (£ln>irb vereine
5J?Cile qcredwef / pro milliari compuratur.
^JJrpjif//iwftarfe ©?e»le / milliare prolixe com
pucacum. jf leine ' /; w fd) um d)e Üftcile / millia-
re exiguum , ardum. Via unius milliariilou-
giorn nobif dialur Hillen five 3«inqferiUeile / *lü
mppeüdnt: ffr\uU £a(jd$< * $CUfcl$HK«lr: / utpett
(jfoJpro militari fumätur , cum tarnen lonojt remohi/j
extendatur. l>Kbfma\Cfwmträ eß dtfUntia bre-
▼iorpro rcmoriori h-bica.
3D?ti!nt / * ülbmdlen/ metiri, dimetiri, ftf i«/gÄ
menfurart nilliaria, indr Otbmcilung / Ol«/ odo
orum menfura. TllUlllHta / Dl« / com
puracio, definitio, &ejut Verb. SüClTHCiUri / rft,
per m iJ 1 laria dt fti ng vere , lap idesq ve terminales
-<*yonere. . l»t L!*- . c tu\..t ■
t07eilet / oar/pw. heiler / acervus carbontim
cumulatus,/iW ftrues lignorum caminara. Eß
4 fffoÜ / yvi* mttom refert. ^ngebranffr five
brennenber TCnler / ftrue« carbonum accenfa.
Carbonarti 3)?etf CT rfwrm vocant arten SftielcT.
SDlal/ malen /gemalet / p.n g ere,de P ,n-
-?* gcre i ml fi^utä cy varm coloribus aiiqvidrc
Ui^prarfencare , isnitart forrrus rerum pemeulö.
Pofamutoptimö jitre verbum Ü)c4lcil / • üRal / O»
•cula » deducere s yvöi qvi pmgunt , vanh notii &
rohi ih tu ceu maeuiii optu fuum confrngunt ; fij , nt
duriufeuium fnti hoc et^mon alkui ejfe fi.it alur,
iiluA pro raMct venditare perf vafi fumut. (Jin
S£slt» / oOrt Jafd mälCB/ Hiniitacrum tabu-
laoa coloribus pingere , vtl variarc. vitiieil tt.icl)
Dem fr ben malen / vivo colorc vultur« expres-
Tum dare. e"r bat ganj liflenMidj QCttialct/
faciem ejus fiogulan ariiikidcxprerKt , de exor-
aavic. €r malet über bir ma§in fd)6n / pingic
inirc, egregie , (k ur nemo melius. 3}.ldS)fceT
ivunü malp / arte politl püturam Coloiibui
illuftrare. rtexbt bit ti geivff rtfl m ilen/
qvadverö, utinpiöuris, omni« ex voco cuo
corngi poffJnr. $&<t ni(&f nirtleB Tan / öer mn I
tt'irbc l'dbcn/ prov. Sis afinus , q vemcunq ve ali-
nurn iurs afpera fecit, qvi placide fort cm fr rre
feit , ille fapit , fett .• Ludere qvi nefcit, ludum
fpeftando qviefeit. Ernten mit nicht rtfle ma*
tfn/ fo livtü.T, rviv terf) allctaOclR / taciliüseft
carpercqväm imiuri , prw.Srd: Ne Tutor ul-
tra crepidim. <%Sa malen will/ Darf ni($t in Die
(5d)tni&e geben / pira defiderani , pirum non ul<
mum accedas. ©em WttbtQuftt in Die Grippe
malen / prov. Q-vid cum amaracino fuif U. aftnut
flrtmen maimlt qvhm aurum , ventrem verbis pa>
fcere. ©eraal(e€ncbfn/piaura!. Un^emalet/
minus depiftut. €r wirb i!>n ml unaemalec
lil§m/ nullö moJocjus fpeciem pemcillo imiti-
biiur. 5J?vllen rtiam (iorttficat maJas fueo pin°c-
re. Hf»f gcmalfe^@<|icif / facicsrucofa,ruca a ta,
gypfata .pigmento , * parpurifTainfeßa. Tan-
dem SRoTen/ wcabulum ■venatorütm eß. Dkuni
mnn : ©fT^>irfö^ malet / qvndo cervus exexe-
menta ejicit.
C0?iller Ort/ piftor, tinftor, purpurarins. «TÄi*
lertmi/tie/ feemina picluraepcrira, anthropo-
"rapha. ^i^eniMler / cselatuv« piftor.
m(t)t'ftve ^Iprienmaler/ piöor m hiftoni«
adumbranditeKcclIens , ficuti gru<$ftlialer / pe-
rirot in pomii depingend«. V>lunifnmi(er/ m
floribtw. Sed «Slumrn- ,^etb a 50icfenmalcr/
dteitur ver./ru tempus Vernum , attL bitte Veri
TeMU vocatur Apdle« anni. ©Id^m llct / en-
cauftet. Äarfenmrtler/ ehartanim luforiarum
piftor , «libs 55riefmaler/ chartariui. f) uKu.
fivr ganbffJ)afit» * xunfimaler t megalograpkus,
pidlor artifex , et« contrartatur ein ©robmiler/
fivr ^lad)mfller/rhy parographu», q vi tu im JLnwi
dtKC/ JealbatorpMrietum, ein £fllbeiimalcTiiri-
tur. ÄonterfeDmaler / piftor fmgulari artificio
archerypos coloribus vti pcnicillo exprimens.
Jfiimpetimdlcr / vSubdmaler/ malus pidor, te-
ftor, incruftaroc. Scbanbmnler/ piftor ima-
ginum turpium. (SdjminhlMlchlin/ pigmen-
taria.
üftalnna/We / t^ou« ?0?.ilen / yotc^alcTeiJ/fi.
dara, feienria c^artificium pingendi. \i;ti|b
mnleren/piftura artificiofa. gRoierfB mit 3äJ<if»
ferfarbe/ pidura, qv* aqvario fubadu fit. Sfö qi
Itrep mit i^dfarben / qv* p>gment6olcario in-
ducitur. ©ai 5)rttfenmrt(CR / fucui , ceruffä,
l>& pur-
i22i töte
pHrpunilum, fcicbhaber Der 5ft alereo/ piäura-
rum.im.itor.
ffcVßA\bt'M&'idqvodX(lA\tX€f/fedpctiut pro ©pere
ipso , imagine erfigie fc^tabula pictt penitur. (£ in
trcfflid)e$ / fcfränctf / alte* (Scmdlbc / figura pr*-
c .1 :c Jr pulcherrime pifta, tabulae antiqvac. (Ein
Jimmer mit ©emäleen au^icre» / decorare , ex-
«rnare tabuhs piöis conclave. dm ttkmäfrc
mit falben rjeibt / piäura dimidii corporis parte
piiU , Aliki cftt&rtf jilfUstf / dimidiataceminen-
ux (imulacrum. v£in fe&limmfcbenbe* (^unid
fcc/ /h» mit halben BMflftW fc—ftri «» fit* ob-
hqvc pifta faciet. ©rob entworfenes ©emdifre
zci pingendai informis 6Jf impolica dcirgnatio.
SBolerbobenctf ©emalbc / emmencis piöur»
imago. €benaJtld)W Qemdlbf / plana ac peens
piftura. ©etufchjetf ©emdlbe/ monochroma
^Ktufttf Qkmdl&C/ piäura miniata. Oclfar»
fcs <&mdlbe / «Icaria piOura. SBagerfarbt*
©«mdlbe / aqvaria. 2ln5\jenud)te$ (öemalDc/
abfolura, perfcclio pidurae.
3ftulCV»|uy *^ 8Mwr6.pigracntariy$ 1 pieeorius,
coloribus illicus, a?: piclorum more, arte pi-
gmentaria.
Abmalen / depingere, efrlngcre, imicari pcnieillo.
(£in alt föemalce abmale» / vetus excmplar imi-
tan Jum fibi proponerc. StbmaU'C / bit / aisks
RoilUefeyct/ imaginem alicujus coloribus cx-
primer.s. ?lbnulima Die/ pi&ura artificiofa
in imitationc con (Iltens , firnuiacrum iconicum.
5lb<icmaltc ©ac&en tabulas depiaae.
Slnnubn/ pr«pr.eß rudi & coiüusa dc(i|natione
futuram imaginem informare, Alias tEnrvrtt'/
fert, Sed tbufrve fumtur pro defraudarc , den i-
grarc, deferrc aliqvcm. (fr bat mir eins a »ae •
malet bet> t>cr Obrt^fetr / detulit mc injudiao,
contumeliä mclaccravit corammagiftratu. 3ln»
maier/ delator. glnnulun*/ MC / delatio. con-
vicium, propr. informis delincatio imagini».
SillMnakn / pigmenta collinicnde coniumere &
pingendi tinem facerc. Sliltfmalcil / abfol vere,
perficere piantam , opexi pi&ono coronidem
imponcre.
banalen /collinire, collincre, colorem inducere,
inficere coloribus. (Eine OSültö mit 2Bei#C bc>
malen / dealbarc parictem. Qai 5333cibc6bill>
feat bemalet/ lcnociniisdr pigmenti» defor-
mrracem fuam haec famina correxit. $cma<
hliioy mc iUitus« pigmentuob cenifla. Steina •
IcrianV PÄ/ pigmentaria.
$fta 1222
Dnr cbmalen / * ^pr (malen / pingendo pergere,
coloribus altqvid colluftrarc , fopremam ma-
num imagini adhibere. dermalen / qvaeftum
piftura qvaerere, 85 facere, arte piftona dite-
(cerc. £t l)flt J£><iü$ unb ©arten ermalet / do-
mum una cum horto pc niullö fuö lucratus cft.
vvjn >ßvt J^inettimaleil/ efHgiem qvandam tabuJas
inducere. hat mir ein $iU> ms t a mmbud)
malen fa§en/ libro amicerum ßvr mncmoTyno
meo pulchram imaginem inferi curar ir. mc
ian&foaftin bte@tnbe malen / exornarehypo-
cauftum effigic iccjiographa regionia cujus-
dam.
2Rnd)malen/ efHngere» SC imitari primum exem-
plar piclur» , archetypum coloribus exprtmere,
Öeaeomaler/Oet/imitatorpifturai. 3^ud)mai
lltnej/ MC / iconifmus.
Ubermalen / illinerc, inducere colorum cruirula.
Ubennalung / Die/ coloris Bcnn , pigmentorum
induclus.
Untermalen / informem alieujusrei ipectem dcli-
neare« atiis coloribus illincndisfolum fternerc.
Unbermalunf)/ tit/ prtmus colorum induclus.
dermalen/ pingendo colorcs confumere, pecu-
ntam in pidtoram profundere. SSei ma len rtum
eß in pingendo aberrare, j^er 3Üf aler bat fi$
hur OCrmalet / pidor hie Crravit penicillo.
formalen / alicui aliqvid ad pingrndumpropov
netc ,praeire pingendo. S3u finalen ttüan mrut~
photu'e diatur : oftendere, monffrarc, remor^
ftrarc . commonftrarc. ^d) bu be ihm aUcl Peuf >
\vj) sorejemalet / vivis coloribus ei omnia pne-
monirraTiacdcpinxi» minueiflima qvacqvccx-
pofui dt declaravi illi.
Uni ßvr J^en'immaU'tt / cireumdare iVf<\ynd pi-
gmentit,picruris, imaginibus. %ntmci\tlU re-
gere coloribus , illinere cerufsi. dermalen/
{ich, lanac maruber jermalen / multum tempons
dt laborisinfumere pingendo, maecrarc feUli-
nendis coloribus.
5DtOl/ *dvrrb.& «ota numeri, Ti'cemaerepe-
ciriooem ßgnifaenf ,(td nun^vsm mfi m compefi-
Uombta ufinpstur. (rtmnal/ femel, nni vice
3nxr> trer> mer» fnnf< feöV. (lebenmal / bis , rer,
qvatcr, qvinqvies , fexies , feplies.öSr. %nnf'
Itgmaf/ cprinqvagies. JbunDtTtlUOl / cent.es.
Saitfcntmal/ miliies. Sibcimal/ iterum, dc-
nuö, altera vice, ab integro. Olffemal/ fem-
ptr» omni tempore, 'DlRtnal/ häc \icc. jam.
fgvui-
1223
1224
& vuho pro nunc. Qa^imal / tun tcmporis.
(iiil andermal/ aliä vice , impoftcrum. h ciurt 1/
olim • aliqvö tempore , fuptrioribus diebus.
keinmal / nunqvam. 2(cMlIUlI / idem qvod
2Ulcmal/ indellncnrer, usqve, perpetuö , afli-
duo , continuc, citra intermiffionem. CD^Cind^*
mal/ /H* (Etlüfcmal / "aliqvocies * multotici,
q vandoqvc. gticmal / U. fW (einmal / neu-
ciqvam , neqvaqvara , mimmc gentium. Of C>
in ll / f*l'C. perfaepe.farpiflime ,crcbro , alupo-
cici. <SinfCtnal / qvandoqvidem,q*arc,ava-
{>ropter , qvia , qvoniam. ©idllinl / * UnOCT»
(fckfrlidjmal / id. q vodtftonQmrt/ ^(Pftmal/
facpicule , faepe numerd , qvam Gepiilime , utplu-
nmüm , aliqvociei , non rarö , plusqvam fxpis-
fimc. fOomial / ante , olim , dudum , olim jam,
jam dudum. SlBteDcreinmal / rurfu«, rurfura,
itcrum , vicitUm. £umal / pr»fertim , impri-
Olil. ^uma\/ etiam idemeß qvod iaQ\tl^/unk t
iimul , paritcr, conjunctim. «fifal qvoq^fapi-
cuie B annexum habet , ut : Mfrilialtf / ff)Cnia|g/
niemals / »ormaW/ fignißcatione eudent cum
fuperionbm femper c. nurivunt.
5Jt a lia/ ädjrB ab hoc Xflttl form» tum. Verum folim
y per Je extra compefttionem Herum nihil ßgmficat.
(Eumtaltg/ unicus , fimpiex. (Eine cmmaUae
CCbniire/ßmplex!inea f '/euv»ncuIum.
maliq, / duplex ,feu duabut v icib ui. (Jinc jrnci)'
tnaligc S5cjiid)tmav bina vifitatio. £)ret)maHiy
trinus, trrplex. ©rcijmalfge tSOTte / ««* repe-
ti.ta Ycrba. {Jlbcrmillig I »teratus , reitcrarus.
flbcrmalw ^djrfibcB/ altera: literae. 2lt>cr-
inalioc V£rtnntmn§ / renovata admonitio. Olli
Iflltrtliq/ perperuus , conrinuus, afliduus. 5111.
maligC5 .tv.Knn / prasfentia permanens, non m-
terrupra, i nJefine ni. ^fRiiwliiV pratien»» iwo-
xnentaritu, inftan«. ©ifflHaWtje Griten/ tempo-
ra hodierna, vuteh nwderna. ^ipmali.K ©etow
ffn/arbirrataf impraefcntiarum. Sic: <£\)t\\\ü>
liq / praneritut. JJ^" 1 *^ f P Cf -
pc tuu». tRiClBAlig/ nulrus , c< nihil unq van).
jDffmaWo, / freqven*,cr«ber, multui. 23kIhki
Iii) / repetitut, ircratui. 93orwaliOV idem qvod
IßtjcmalitJ/ a n teceden», fupenor, praetcrlap/ut.
?5i>rmaliqc 5^rcunDfcb«ft / amicitiaverui , amu
q»a confverudo. ehemalige Strbtit / anteactua
I a bor, &c. -At<h heec omnis etiam adverbiattter ufur.
pari folent, &cum cowipefttu cum iXUA ctmcotddnt.
$0J flli^m / ttiäm in cempoßtif rarum rfl. Dicimui ta-
rnen : ScflBcmaligcn/ bctielmaligcn/ freqrcntaxc.
Sk etiam Staöfmaliaunö / * 95cttc!mali9iw
t>ic/ freqYcntatio , continuatio » nonnunqtijim oc-
cumint,
SOian/ not* Ö* indienm eß vnbi imperfonafu atq\
fltnmcL in lalini lingvd pȧ\ve effertur , ut 1 SDJdn
fatjt / dicitur. SRan Uber/ vivicur. 5J?angr
|>et / itur. HJJan ipCt / eftur. Stve «Srvr in /er-
iUplurAti: Dicunt,vivunc,cunt,cdunt. L.\p-
mtur tutem SftiWl p» pronomen : Qvidam» ali-
qvi» , ^ t'.-i/r dient* t Ahqvisaic, qvidam vivit,
fuot qvi cuat , inveniumur qvi edunt , flve ; d : -
cenics« viventes , euntc» , edent«, reperimus wl
reperiuotur. Caveat tarnen , ne CÜi JM1 per du-
plex tt feribatt a/f| im cum wnime WUtWl/ vir, con-
fundju t (jvonum hoc qyafi pronomen QjRmi nihil
commtreu cum n*mmr SR atttl habet , fu'aq. t propnii
finibm circumferiptum iß: COitW qvoq { , qvod alii
dtaleclö etiam SRant prontmcialur, olim SflJ (tu mod&
conittnäto t modo adver b, atcu i.L eß, qvod Belgarum
(Kar / nobu alias SRur / allein / aft , at, atqvi , au-
tem , cecerum , icd, verö , verum , 1/. folum, tan-
tum i ralt<m,tummodo^a£nud^ Ulänf mit fi'ic<
Den/ atqvi miflum me fac. <£x i|t mauf allctuc t)a
qcnjffcfl/ tantiun i 11c ,ßve illc foluspraefens fuit.
QBenn icf) man <5tU battf / Ii modo pecanii
•bundarem. SQenn tu man fromm nwr&cji/
utinam (altim redpiiccref.
QRflflttidV * ?Waimid)cr/ perßneopen $DJand)fr/
&cr/man(&C7&K/ maiu6cö/Oo»/ adjeR.eß,
a XfUtn / pnmt figuifrcattenu , notans : Qvj dnain,
non nemo, noanuliin, qvtepiam, it. multi , p 1 u-
rimi , p.enq vc. ?9Mnd) Sßcib i\\ FeufcJ) unk
fromm / mulraa feemirv« pie cafteqve tivunt.
3<ft babe mand) bo'M SBort wvtragen/ pluiima«
concoxi contumclias. SR andrer WiirDc baf
nid)t tttfin / non omnes hoc committcrenr.
C%and)c ^eu« finö »unbrrlicfe / nonnulli homi-
net obftinari * morofi funi. ©JandjCS ©Ihct
babf ld> WTfflimct / Q»am multa neglcxi bona !
jjnmandKr^taöt t|t id*igiitieb«n/ Gwtiu-
be* , in q vibus carö vivirur. Cotnpof. COJannidjf
fa(r/ * mannic^mal/ /«« videnda eß.
s$fliM$tx\tX)fa.4i.&*dv- variui ,diTerru*,multipIex#
multifarius, mul ttformis.mulrijagu» , ö*. varie,
divcrfimode, roulcifariam, plunfariam , mulii-
faric. Sftaildjf rlcn ^arbc / colorcs plurei , va-
rii. (0?and)(TlfD tfrcuj / cafus varii , malorum
concurüii. SDtanAtTlct) Jpin&d / negotii plu-
nmum. 5D?flncf)Crlfn 9K(inung/ femeatiae di-
I22| SRO
verf* , Hiftr ifl». WandKrUo Sremne / »rmu-
mrrabilet fommorum vamratcs. fhir niaiK^cr<
leg roeiie i divcHik modis. SJianc&erle^ Reiten/
tempozvm iiuei.valla diAinfta , map aria , va-
na. ,
f£ttim<b/ o«r/ p/. 01« «Ebnete/ & gRuncbt/
monachu», eectiobita, anachoreta. No»rß ä
Lafmo-Craco Monatbm , Jri 4 Sfö«ll//SwCD?vn/
</T.;ff«r<. folummodd.tantum , (altem fi*n>f)cat,
eo q-vod folu* -vivat, undrrtiam tmnMChtu Latmf
fbhrarius dicüur. £|n Wind) mrttU f »itam
monafticam fufeipere , nomen monachiimo da ■
ic , monafticä religionc initiari. (Et i't ein
»Yljiuch/ tratet canobiieft. I>CH KV-
laufen / cucullum abjtcere , v i tarn monafticam
exuere ,a fufeepto nionachifmo derker«. (Ein
rertaufener SÖiurld) / defertor religionii mona
•fliese , monachus fugitivus.cxcucullatut.
*UfNnfrtmMie|) monachut Auguftinianm. SBct
te.m6n<&/ ^-»f ^flnjiffanfT/ »rufcacor.fratcr
erdtnis mcadicantium. J>uumf nnnuMicb
ordiimS» Dominici KrtWllfVrmr5nd)/Carthu-
fianu». ^rebujcrilWIld) / rrgudicatorum- «Sic
<ßarfiifier / Franafcanorum. Karmeliter / mo-
nachu» Carmehra. -JOflnorltrr / Mmo«ca,«s^f.
9)t fllict> ettam dicitufyVilbttloctu vätutu wvinrk,
*oik piatu, latinr : giabretum. Ita SRilld)
Jtcitur loctu vacutu f$ ptllidtv im charti ,ubt lUtr*
non fatk evidenter funt exeuft > yvaft A calvihe fru
tonjura monacharum. Ita dicuntur 50t^lld>C plan-
txif/culmt inaoes , qri florenr qvidem , fed-
fruftiim non ferunt. SRitaeh «H Sßeillberge/
alth »logen / & Abelb«c|lecfre ^flecfe / Tinea
cal vata. Tandem 9JJ f3lld) abuftve & latacbrrßu'e
•vocatur i homo calebi , eunuchus , fpado. Inde
venU verbum : 2K6nd)en/ caftrare, exfecare,
cvnuchum facere, tcftibujaJiqvcm arcerc. ©e
möuehet / caßrarus. evirarus » ema/culatui > «k
dj?Dn<hung/ Ol'f/ camratio.cviracio.
*JförJu(l)lem7t><W/ d ml«, mif« , patvu» raonaebus,
atricapilla,4i4f.
SRÜnd[)crei) /tu/ monachatus , religio monafticä,
monachorum con/brtium, viia folitana, mo-
oachifmu«. , . ; . ( . ^
SKi^ndjifd)/ adj.&adv. monachalii« monafticusi
ioluariu»,^.- monafticc. 2Ä0ttcJ)ifd)< *3Ü|en/
nmplicitasmonachalis.
?Dtanb/^3)]ann / t>er/j>«.r.SÖian&e/
T226
vtlvfltflima voic Crlticn rß , Corbcm ßgnifictTit,
alias , «Ül CjCflocfcUnet R<?rb/ We/o» ten-ßrum
Sanne / m«f4f 6 tfl in tü / '/f, calaih us , cxni-
ftrum , eophinus , cumera , fifcina , qvalns , van-
nut, fponula. Ai(fa ab hoc tTtant) dr]etn.iü :
CKanöcl i qvcdbodießiibitur, Hantel IXXtJlL
$Tlü 11 td / pallium, lumcamilnacii , palla , pc>
plut , in vtifa corbk , cujtu figursni pdlltum
habet ».eidem rattone SRaiUcI «icaminum traps-
frrtur, netant prÄhuniuin. (EilU'll^i U((l U13-
ruhn / pallium induere. (£r gehet im Hantel/
am i chis c 0 pal I iö , in pallio vcrtaiur , eft , fede;.
IDcn Fintel abtubn / poncre palimm. (Einem
Den «Ofantel jcrreiBcn/ penulam (bi»dere-jt pal-
lio (Ci iö tencre Hmr p'jw/ii : (fr («iget ftd) Uld)t
^ern Den 9Ran(cl jcwcigen / ««^ ^^-^ de ik , v -ri
rarb camnvium Ahq'vod renuunt , u{ cawprtd» qyi t
lenjinie invitati auumhunt. 7>eil 5fl?antel HilC?)
hon aßinbe bangen / tempori fervue, fotouu,
feeo* fctvirc. ^ia rerbremtei $?antrl/ toga
praetexta. Unwrbreuuer ^Kautet / toga pura.
©effittftfer Hantel / pallium duplex. Uno*
fnttertor «Kautel/ pn^um. ^rädjtigcr DÄan»
U\i abolia. Ringer €0? -Ittel / pallium proli-
xum. Kurier ' cur tum . p*lL*. ScbabiehteT
Hantel / 0»» Uitut jLaua Dwuf baftyn Tonte/
pallium deuricum , depexum. l?P uu|d)cr
IWuud, chlamyjcrochlcAta ligaea» caftigauo-
mt aalicai genua> -*^&V'inL
ilUjfliJ^mantel / pallium qvotidianum, 5lItüT<
niantel / cobalea, «onopeum ar?c. SBeillcTl*
mantel / cento, Uerna obfoleta. SBel,uuntel/
mantelum pcllitum. ibilgeruianttl / pcnala
fcortea. ^ifchcf^mantel/ pallium epi(c»pale.
Söreiitigamitniantel / toga-noDeiali». £>erJ<
mantel/ Una. toga duplex, güintantel/ dgum,
toga pingris, ©ÖtjennianicT/ idolorum cono-
peum , dalmaiica. J^al<tnan(el 7 ftrophium,
amiculum linteum. jpcrrciWManlel / tunicala-
ticlaria KinbermarUel/ gcrariarum palla. #4»
niaätwntcl / trabea. £»ebereomantel / palliunr
tefleranum. ilimpenmantel/ palliaftrum ». la-
cetnadepexa. la\><> frve $rautrmautc! / toga
lugubril | funcraria , pulla. DSobcnmantel/
mantelum appofuum , concinnum. 2Rad)N
mantel/ mandya. 9teaenmantel/ penula. 3icit>
m>mtei/ fagulum miluare , l*na. 9telii]ion<'
Hiantel / pcplum vei tcgumcntum£dci Sppicta-
"' mr ' III,
J227 SDfc?
tis. ^tatlntaiUd/ practcxtiutfu* vclumialucit
public««. ÖamilietiiKinfd^allmmholofcricd
fabtcgmme duplicatunx. (2u)lenU4]|.Wtcl/ Cyt-
nu. v£cLu[i!UlUcl / abolla, toga fcholaftica.
©icqriraiintcl/ toga palmata. eonntagänan
tcl / palliuro »cftivum. $iid)miintd / lanetun.
Ubermmtd/ cpitogjum. 5ßeibf rnuntel/ palla
SOicfer äSÜltcrmattftt/ pallium caliduui. 3eU.J
ntantcL pallium ccxcurae fubtiliorit.
SDv viilf^lcill / 045 / pallidum , manccllum , pcnnla
Qlc^lelniÄWdcin / epomu. _ ^e&tmantelein'
KOgilla, /r« roaotdlutn , qvo famin c humcro-.
* pcöu$ ccgunt. 9£eibermiinfddn / armao-
xium, Göll, manceaii. 9{cf tPHtalOJItf lf in / epo-
mis, Aipcrhumcratc , ornamrtttum RrQortbus £•"■
Decatiu Fautltatum Parifäi , i Fi snci* Rtgr Pipmo
iiltii atgtntnt dißtnüum , primüut darum , wj#
8«/» £lhptptüm / i. f. P>pr>;i hiium : AKi Orr:
5fplum exponunt. Vtwßt jocatur Corvimu hic in
iJw/f fuo de voce Ltripiptum , yyid fit :■ (f iüC IflTe
*l>irc / »eil es f»iflüusf'nl>c roie eine unanfae bfrfe.
HC sBätf pfeift / ^v.f/itfm£uipibiuui / vollem fea-
pularcm exp n:t.
SJJöntcIll/ p'0 jv» pr/rur irrin/r ^fm^nfflH/ pal-
liare , qvod plrrum<]i mttapb. fumitur pro exeufare,
fictu r j t lon bu j colorarc taubm, colorcm fa&o
•uidaw ioduecre , tcmicm acqve lubticam defen
fionemadferrc. rüeiteil ie$0«ne ^tinbcn mit
beraum« tttSugenMeminrelt/ hodieomoia
Mtu viriutum nomimbus ab .wlu'atoribu» mii
gniumur. £ie3IDttof»ucnbenifl"nrelii ibwritlien»
u ii «Bilden fo auf / ait fr; Pannen /■ ad ».«u,
qvanram poflibilc, cütnrum Aiorum'caufif co-
lorem dant. 55ejn<inide l»cin SBtrbrc^cit irif
Du rriüfl fo tücvtc i d) <s Drnnod) cn t imfatel n / de-
lirium tuum r uruc colorct , ego decoloratum
dabo. SSa* offenbar itf/ [j§t fld) nidn rool be>
mÄntcln i manitefta crimina caufanombui baut
facite diluunrur, purganeur, propulfantur. $Rir
niedrigem Vorgeben We friulbeit bemänteln/
rrisidti & jejunis praerexris vcl obtemis labern
Jehdix abftergere. (Enfmantdll / cxpalliare.
('H-.iuVifcIf / palliolarus.
?OtAnfclBnq / pro qvo femptr *bcm&nt<\MQ / tit/
i'ul^l palliativ, meiiut : prxtexnii , vclamcn ,ob-
centum , color. ©ic SÖJiUbdt Darf feiner 1&t<
Ht^tlfcluiia / ▼eritas color ibutnon indiget. ^'ine
Fule Q3nti4uteruna / cxcufatio frigida , frivo-
le caNa, <ix nnbcrrdngt fid) Allerlei) ^cmÄnff »
lltngCA/ tmu obeema deloic conhngit, cx<;c-
1228
ptiones inidoncas ac Icvet cxcogicac ^fc(^
bcniäiirclung/ obtentum falutis public*. UMrr
Scmdutduna ber grömmigfett/ fub cegumcntö
* vdajnincpicntis.
^emintdec/ *>«t/ DalHam, pr»te«ni, caufam
fuain colorans. $cmailtlerinn / X>lt/ famina
cauiacioiKtallcgan«, frivolai cxcu(acioncs pr».
cendem. r
C^llÖCr/ tit / munerte % qvinderim comprehm-
henJnu ' «rf j J*q»indena: tTP« «TlanO/ rrrfi*
. tf/ «IM gRflltftd tantttm pt , qvantum forte ia-
mßiumdut cophtnw caprret. Qjme SÜ^nbel €0<r/
a vindeeim o. a . (ginc sftanDri 3abrt / rmitt.
Jra. (üioe g»i\nuel Ädl'e / fcsqvidcni ca/ci.
W.inbdmeifc per fc«q»idcnot. «Jtrrnmanödnv
propr. qvmdccim mergtte« , frd proqvat is meta,
ac qvocunqvc acervo fa(ciculorum fegetis »a.
tun« Jhnnlur.
amygJalum,
S^amvgdala, nudcuramygdali arbori», nobUdi-
atur a tYUin\> / qvod tSttm nudnrum put amen,
propier'rjtu muHasfiriaiJnt fulcatatllneas t corbutatn
trxtam rrfhtt. Admimculahtr knie opimom La~
tinoi um am*igdalum, qvod tjl ab mfiux*, läerratio,
vu rtru. Elftere «Kniitvln / amygdala? amarae.
€npe SJJi.wDdn/ amtgdalum dülce. UlKVjo.
^enc 3Xill^e[ll / confcclio amygdalorum. Ob-
rändern fimehtttdinem tonfillae incollo hominum
dintntur : JDl« «Bjonfreln / qva in pvrckvocantur
glandulär. ©efd)rr»nI|tDcr OKiinbdn/ tonülia-
rum inflammario.
£0iflnf / Oer / fm.piur. & *}U efyufitatiori dia-
'rßo ®{onac(/ *<rt phr.x>u SDIöngcl/
deftftio,dercc>ui, dcftäurn, paucita*, tenui-
tas, inopia, perruria, indigentia. ^8 i|t nri
ßrr§er Qwtnqd fln red)f^eld)rfen ¥eufcn/ fam-
' ina eft penuria vere dofrorum. PDf itiijelütll
©e!tf b^ben/ nuramiiexhanftum efle , numma-
ria djfTj.ultatc hborarc. b«t feinen 9J?an«
Off/ nullius rri egrt, mhilcidedl. 31« »ui fein
?{abtS)?nnqd leiben/ confiliö derlei , deftitui.
Crbflt grtJensJRflngd an 5Bor(cn/ inop» ver»
biseft. SSclIcr ?0?aKijd/lrropiofu$. ÜRmigfl
etiam ponttur pro Yitiit , culpa, ooxiä, lapfij, er-
ror*. & ift fr in «Wenfu) / er \ft »rüft gfedngt 1/
rremo Hne rrimine vivir, unusqvisqvc fuoi pa«
tinrur manes. SBa^ hflft Cni vor üfriinqett an
mir / qvid in mc defideras » Diffet 3dt fln&f t
^Mbiüj fi«
1229 ^0
fid[> Idflfcr Sfcaitgd / Plenum eft injuftitia fecu-
lum hoc & infirmitatibus. J£tt 9£cttt I) .1 1 f ttten
?0vanqd ' vir. um ifhid vitiuna contraxit. (f itUT
bat torfen/ta anbrrc einen anbern SRangd/aliud
altis victum cd. Porrb 2)? atigd/ morbum &inva-
letudinem notef. <£r hat eine n$J angd onivf eben
rd/ribia lasAn eft. (Er ha t anqd nn 3än nt <i o-
lorcdcnrium laborar. Sic txponimiu Den SOian*
am <9rr|iaRfc/tmbccillitatcm intcllc&us.
SirrofaMimanacr/ abfcntia advocaci, tnigi* c4-
i-ra/tf. SlmMllongd / defcÄuf oflSciale*. %ln*
Da(h^<ntangd/deliqviumpietarii. 5JntJC|id)t$
mangd / n«vu$ facici i deformitat. 2Ubdtma;i>
gd / opUkiorum penuria. Slmi /h* -f>auD
titangd / mutilatio brach 1 1 ättt manus , ut unima-
norum. QlricnctMnangd / medicamentorum in-
Opia. 91Uk)tnniaR0d/ fufTufio oculorum , oph.
chalmia , rifus imbccillita«. 9a r (mangd/ alo-
pecia barbae, imberbium conditio. 33f ttllMIt.
gd / icöorum dcfcciuj. SßcftlcrSmangd / ex-
trema pauperta«. $fttXt6maugd / probatio-
oi« defedu«. Sßicrmangel/potui defeftio. 55rc t>
tu mir I / afferuro. $ricfmangd / infreqvcntia
litcrarum. fötptmangd/ eluririo, inopia alij
mentorum. S&ruftmangd / Afthma. SbficbCT»
mangd / inopia hbrorum. Futtermangel/ bu-
tyri. JDatfmiangel / teftum pcrpluens. JDanf«
niaiiqd / ingratitudo. ©nidlUtSngcl \l errata,
fphalmata typographica. (£ hi ma ngd / cotliba«
tus. Jr.fribufculum. ^brciUHiUMd ' infamia.
(Sifenmangd / fem cgeflai. (jrbf nmangel / or-
bital liberorum. (£rbfd)aff$mongd / diflldia
hmdmn, §t^CTnifln(jd/ alopecia pennarum,
avium impluminm conditio. §iugeriliangeb
mutilatio digitorum. gifömangel/ penuria
pi/cium. ^Icifdjmanrjd/ caraii. grauemnan»
gd/viduita». grauen» /i™ ^cibermangcl/fcq-
minarum vicia. greunbeuiaiUjel/ amicorum dej-
fettu». 5rüt>en$l1iangel/paci»abfentia. giucl)f«
mavgd/ annonx canus. r ftuttrrmaiigd/ i'c-
nuria pabuli. ©«bädjtnujjiuaitgel / memoria»
debilica». ©dcgcnbettmangd/ raritas occafio-
nil. @dtniangd i difficuitaf tei nummaria»,
inopia argenuria. ®ctrfrfrjjafhna't4d/-cvi-
«ionii fc£ guarandje »itia. (c%iubcn5niange|/
iict'cclioHJci. JßausUMRgd/exiliiun. .Oanl t>
mangd/ Vitium apparens, principalc. j£)cr|
Rtancjd / fyncope , palpitatio cordis , it. conftcr-
natio animi , pa vor , formido . qvo.i etttm statin
SföutmangeL ^cmnmangd / ddiratioRc ;
- !
ffla 1230
gum , it, dtcuntur Herren» frve gurftt nmängel/
vitia principum. Jßpfmänad / aultca viria.
J^Otymangd / lignationi« difficultai. J£>ulfman.
gd/ dcfertio,dcfe&io . auxiliartorum abfcntia.
jjpufnian^d / ungul» Vitium. 3nnung^^»^ngd/
diftercauas opiheum, alihi QcinbtOCTltmänqcl.
3u jcnbmdngcl/exccflui juventutis. ÄuiDfrmdn.
gd / morbi infantum :</u/ R in^rmatlgd/ U. rß
qvoi (grbcmuanad/ orbitat. JtirdKnmdngct/
gravamina ccclcfiattica. j( i r d) en in an 13 d ' ttiam
eß impcdimentum cxercitii religionii. Jfncd)t>
& SRuato« five ©ffinbetnangd/ penuria fervitio-
rum. j(ldbetinangcl/nuditas. üünity ^ab\u
* JCcofcrmnngd / interTegnum. X ornina ngd/
idtm qvoJ ^rud)tniangd/ inopia rei frumenra»
riae. Stoflniangd / alimcntomm denegatio.
^raftman^d / debiiitacio, hebetatio vir tum.
J{ reu j hu uv>d / felicitas inftda. j?ricg<m«Jngd/
peccata bellica. £cb(rmangd/ obftruftio epa-
tis. gchnämdltgd/gravaminafcudalia. £id)t<
mangd / obfeuratio (aminif. Sumnenmantjcl/
leve gravamen. fcunacnmaiigd/ peripnevmo-
nia. 3ÄiUil ; 3ßort> & ?ici)emanad / loq vcla dif-
ficilii , inouia verborum. (K a 11I Ar ?Rimbm an-
gel/ tttam dteitur Jeammali, qvod inorum/fw in«
orcr/7. 3Rchlmangd/ penuria farinas. $(tftd»
mangd/ uibtidiorum. ^auiciitfinaugd / da.
mnum turtx. ^atlirmangd/ Vitium narurae.
Siicrenmangd / dolor nephriticus. CKiljmairf
ad / hvpochondria. 92o()ttIiangd / mal um in-
cviufeile. «Rn^inangd / lucrum ceffans. Obfi-
mangd/ fterilieas arborum. Opfcrmangd/exti-
(picina triftior. ^atrenmangd/ patronorum de*
fedus. <perfonmangd Vitium perfonae. Pfaffen»
RMMCi / curionum. 9ff rl>tnangd / eqvorum.
^fiic5tmangd/ negligentia offieii. ^pflmanqd/
infreqvcntia tabellariorum. fljncficrmangd/ ü-
cerdotum inopia. ^lllfcnihingd/pulrcrtt mrrati
defcc>ut. jQDartirmangd / excluflo ex *dibus.
DCahtninngd/ inopia confilü. SrJ ^abmangfl/
eß cum rota currusfrangitur. 9C(d)f^nangd/de-
neg^atio jufliciae. :\c diiiunasmangd ; rationum
ilcicfta. ^{cgcnniangd / ficcitai , ar iditat afris.
SXeaÜlormaugd / omiflio indici« , it. negligentia
tcgjftrorum. DiCillUliangd / di/Tbnantia ryth.
mi. £Ucnffrci)m4ngd / gravamina camaal ia."
Stubmmangd / labefaclio famae. ©aftmangel/
i'u-citas. v?alimanad / inopia falis. <S^am>
tnangd/ inverecundia. (rdjdnmangd / rlda
paupextas. c cb, dmmangv! / nwlcdi fta c«cfta*.
1231
©Ja
1232
Ccbeismaigel/ alvus tarda, difficilii. (rchf]
m lljd / dcreflus navium. <r cf)!lhmanaf 1/ «I-
ccorum. (BdMjinaiUJCl / defertio. (Bdjnwtge
Vi ;mjcl / loqvacuai. (reemangel / tarne« in
na»i. ©edcnmangcl/ mifcria gS'paiiperra« ani-
jnat. ©ittenmangd / rufticitai. ©DlDaren
Riangd / inopia milituin. 1? tl\l f Ml ifKCl / con-
nivcntia, liccntia. (Jtllbennuuqd/ hypocau-
(toruro pcttuia. rimmmanfld / aphonia.
(SünDenmÄngd / rranigrdfioue* , ddifta. Sag«
mangel/ brcvitas dictum. JeflarHeiifrfmangd/
vicia tdtamentorum. Jeufdsmangd / exc-
cranda , ncfända pcnuria. ivu'muir.U'l pa-
fcuum angurtum. ^u^CIttMnan^cly carentia vir-
tu:um. 23atermangel/ otbita». S0eTf<&man<
gel/ verfus claudicans, carminis Vitium. Uli'
niaitgel/ abundantia, copia. SEBaftennunad/
armorum defeftus. 2BeitlWangel/ vi*. 2i5t^C
mangd / pabuli. fSkinmangcl / »ini. 5BinD>
mangd / mala da. SBi^mangd/ five 33er|tanD«
wangd/ infipicntia, impruaemia. 3dt0iat1
§cl/dcfc£tui oni. %<\wnman$t\ / indigentia
probationi« per teftes. 3*VCi)fL'liUulli}(L- tnopia
defperata , BV.
SRangeln/ gemangelt/ ofan rtfam manfen; j ttldnrV
qvod Gilu.ün« manqver, Acunt, carcre, Jccllc,
defkere , egere , indigere , deficri , vacarc. <£i
mangelt ibm an nid)« / mai tt bebarf / nullii re-
busneceflaru» ddlicuinir. SRit mangelt ©dt/
noa fuppetit mihi argeotum. €0?ail nun: arme
grennbe ntd^r mangeln lafjen / indigi cognati
«Jcfcrendi non funr. mangelt ÖCHH Dir?
cjvidrci defidera«? qvid mc obtundis? qvidtu-
mulruari»? mangelt ihm am ©<fid)fC/lumine
mangdt Dir nodj an einem beo
«De Deinem @>lucf/ unuma fumma tua fdidtare
abeft. 34) furzte / ci mityc mir au Äc4i ten
mangeln/ vercor, nc vir« dcftcianc. Compef.
Juni i£nnana,cln/ fTKfci'ii. eß ivm mangeln. 2iu&
mangeln/ ex inopia emergere, onus paupercatis
abjicerc. QBieDermangeln / denuö inanguftias
dctrudi. ^"mangeln/ crcbröabcfle.
2LRangdcr/ * ?Dt angrlnDer / fco:/ egens . indigens,
mops, renuis, pauper, deficiens , paupcrcului,
cenuioris fortuna: homo. ©eltmanglcr/ impa-
ratut a pecunii. %xi einem -Iut rulK't ivirD ein
?KaH^ler/ ex Apicio fit Irus.
WauaduHV Agrmangdimq/ anU^>. < viinmüH'
Ol« / id. fvU trUngd / dcfcftui. 3n grman
fldnnft D ufd / dcfkicatc hk rc. 3n lEnnangc.
Inn j eine? bei; er n, cümaliqvid melius non rapr
petat.
SE)?an;efljaft / aJj. &mAv. rarh ^ftfwr$SRan4dfam/
SRangribaiV & wduh t deficiens, indigens,
fragilit.mancu> , mutilatut , fraäus , morbidut,
imbccilli», it. vitiofus, defedti vu>, curtus, gj": cc-
feon / inopem vcrbi$ die. (£t i\} man»]clbaft in
allen ©iliaen/ rcrum am -1 u um egenui cft. €r
iii mangelhaft an Der ©efunblxit/ ralctudinc tc>
nui dlt viribui partim firmis uritur.
mas,.
horno fcxusmafculim . 1/. marttui. conjux mas.
Oln|el)Illid)er 5J?ann / vir »pcctatiilimui , amplit-
fimus. S5eritmter 0)i '• n 11 vir praxlaru*, darit -
fimus. (£rnfi1)a|ter 0)c um ' graviugraviflimus.
€firlidS)cr ^Jann/ hoaeftm, fin^enu. frommer
Wann / bönui , optimus , integer. Spfijcrjtei:
v.iw 1 fortif , magnanimus. S&eijlaubtec
«ÖJann / vir fumma fide. ?Ui?erlefener 9Kann/
leftiilimus. J^ciUijer 'Wann / fanön» , divtaufl.
$uijenDbafter 0D?ann/vir famm« vinum. 3Bco»
fer/ perft^nbian* OÄann/ prüden«, maximarum
rerum peruus. SföatlHftirmann/ viritim. ©er
Wann eilten SSi^ef / portio Tinli» , pro rata/n/.
pa>«. s)>2ann fleam ÜÄann rVcl>tcft/ viritim di-
micare. rttxm t honotuc*ttsA,AtatuT,pf
forti , honrfto, integro homine. Hbtc firm*
loijvendi : ^d) »ill ÜftMIt DäVOOr ftOH/ Äd««
meam tibi obAringo , evtmum acpericulum in
mc recipiam. ei' lullt |h!) al? ein $?ann/ virum
fortem fc pr*ftat. €r i(t ein reefjtcr 3D?an»/ ni-
hil levitans in eödeprehendirur , idemeivultus
in omni rc. 5>u bift nidjit Der Wann Darnad)/
is non es, qvi hoc adminifrrare, exeqvi , praefla-
re portlt. €in Süorr/ ein 533i>rt/ ein «Kann / eitt
SO^ann / in bonum virum non cadit mentiri,
tfla faftis funt fttfeqvenda. gin 5JJann/
ein?)?ann/ fn« : £m einiger «Kann mattK fei>
nen £an|/f/? : Unus vir ndn facic civitatem, unut
vir, nullui vir. Wann irigt fein Olmt an^
magiftratus virum indicac StfUfcMM Der
^ännift/ natbDeiii bietet man ibm eine OBit«»
qvaln perfona, tali« perizoma. CRanne/ *
COJanncn ahm folummoAh nobles vafaJIi rr^nl, 5^
vttlUktrtm: tsk crlxtre SKannen/ yßmUum
" hie
«8?a
«SR«
1234
/oc nimm ad qvemvk ingcnuum ^liberum ho
mincm extenfum eß. ti\\U autem vocßbantuT ■/
fer.i nomine« proprii, idn^non rttie ßaiuit
qvtdam vir doSut , qvod ?ft Ml 1« pluraii habeat
Männer/ * Heute oromifcuejuet bodü £ente / p>°
qvibusvis horamibusaccipüi/rfur. 95? 'lin)>°> 0
riuun mar i tum fignißiare AtÜum eß. Htnc : fjnil !
WO i|l euer CO? um ? domina mca, ubi eft matirus
tuus ? SEein SRann i|i nitftr tu £aufe/ he ru>,/h*
maritus meus dorm non eft. Leiber folietl 1! ic
£0? inner Ueben / uxore» maritos tuos amarc tc-
neneur. SSRCitlllt<fi<rpatur etiampro auftorc rci
cujus dam, ut in venditiombut. ^6) halte lllicf) an
meinen 9)tann/ auctoris roci hdemfcqvor, ut,
ii, qvi mibi vendidic, retpondebit pro tnc , ut qvi
tvinionrm rtl mihi praßare Unetur. Sic in nArta-
tionibus faBialkujus dieimm : jd) beiuft nih'l) auf
meinen äRann t>er mir* gejagt bat/ provoco ad
autlorcm hujus rclatioms. lU in re manetani
dieimm: Jd) babc meinen [UJann ber mir ta*
©dt gegeben bat/ novihorninem, q vi hos num-
anos mihi numeravir, &it*hoc vocabulumtfRüflll
ettam mulierctn tompleHiiur. Notttur etiam , mo-
dernes menatoru uißitorem feufaRurem fuum vo-
täte : 3b^<n Celn km multa teperuntur
nominaprtpria cum tflann compofita , qvalia J'unt :
iWjjel (/ par viro. SKannfricD / pax glonofa.
^.uiunann/ vir obligarus, AJ&atlD/ vinculum*
five, vir judicii, kj$an> judicium, jurxdiBio : five
ttiam vir dives frumenci , k &4rtfe/ horreum.
J uriJmann / vir ditertus , five i nt erpres , q vi olm
ttam Zo\t 1 & $olfraann / hodi'e Cotnwfö dsBut,
i. t. Calmenfcb / Ca!« rnim lingvam fignat. ItdH 1
bmevotant mteipretem : Torcimaano , Gaüi per ,
mttath. Truchcman. tfunuiuuut / vir fapient. ]
ZUmöc tnim tß nttiti*. JXridhmann / v lr divet.
Söerbemann/ virdignus. Aiulti injuptrpvpuli
Germanid <LBi futrunt 3RanncU / ut : Sftvirf'
mannen/ Marcomanni. SRörbmanncn / Nor-
manni.SIDnnaiinen/& !SIIemannier/Alcmanni,
ue.omntiviriforlu. ©crm mneil/ Gcrmani
viri btüicofu (Sctrntm tß XÜet)t/ brllum , dtfen- '
4 l'i,*tm* , unde G »Horum Gucrrc , ata. HtQunorum
£3* lUlorum Gucrra. Hodt'e nobü Xru'tjftnaitD/ [
five RritfgSbdW y k ß-oendio , 0olO/ ÄOpPOt. J
31iPermann / agricola. 211taö^m mn / lingv* pa-
ui« vulganccr üicns > homo dmptex & incalli-
tius. Oiltanuann./ diacoous, curator ecelefi*
frvularis, Slltermann/ Aldcrmannus , ftc jpud
Anglo-Saxonti vocabatur Scjlior » Rcgis agnatuj :
bojir^ltermaiUier funt rcdcrcst/W cniotcs exik
legiorum, prne* qvos eß dtreBxo& aretlorrtat. Sax.
O'^rm IUI prasfci mercatorum eß. Simtnan/
oiim nuflum , Jrti legacirm notavit : ttoiie eß fc-
nacor t feu mmiftcrialis fupenor, qvalii bafie-
nui Argmtorati Conful fiiit. fXtntnUlBn gene-
rale vQcahulum qvtdrm eß , om\"ia!rrn five mrni-
ftrum prineipif Jenotunt, apud n»s tarnen pxx-
fcöum fignat. öberamtmonti / pxxic€tu%ia-
penor vet fupremus. %w. riüll. , .:;it / urfarum
conduftor , qvaln ex Polonii cum urfetfaitmnttr m
profieifeentu lucri caksA Germaniam petunt. ^or>
mann etiam aftrum eß , nomine Boorcf , feu a räo-
phylax. Naumann/ archueftut. f^nuiTsmann/
ruricola , rufticut. Sefcblidj^mann/ mandaror,
vulgb; alias infpcclor , dircdlor , o/Hcialis cum
junsdidionc. Q5erpiauu/mcra]licu« f&cfeiU
mann / fcoparius. SSeiianDmann / conducror.
S!3et tt im.inn / mendicus. ^ieDermann / vii ho-
aeftusär intcgncrldci , alikt : vir bonus. Uö»
biebermann/ mfamis, virfublcft* fidei. Lienen«
mann/apiarius,</ii/:3mmenmann. QJIufraatia/
proprie ün 5 vma t ms, /rijaeö Hafapicuie nomtnaxtur :
homo jocularis^ludio. 5>i(gcrÄman prop. per-
egtinut , fedinteBigitur tiht , qvidcvotionc qva-
dam commorus ad loca facra vifcnda , ircr mo-
Ii cur. S£pf$mrtnn/f'™©OfmiWn/rcmex ,nauta
mioor. ^vachnuuuicrt / Bracrrmantii , Philo-
Tophi Indic oricatalif. S&riefmann / tabdla-
nui. S&ür^cr^iunnn/ civis. ^ur<)mann / Bur-
genfis, iwui ex Ganerbm, t/viarcem mcoht. T$u \ti
mann / five Mümmelmann/ mandueus. 2>icri|t'
mmn/ miniftcnalia, Ö'opcrarius. ?Cf id^ricnrt'
linnn / nobilis ^vjfallus impcnalis. ^feb«
mann / veHator rotai fonunas. !Drittemi>nn/
arbicer , tercius intervenier!«, ©erfmann / *pa-
ganus. ©onnermann / pwit dicHut jupicer./«
potiht Pcus atritonans. (^^elmann / nobilis.
l£*rbcöe : mann/ nobilis innarus t antiqvä profa-
piä progenitus. (EfenWmatin/ crul. ^Iqcn-
mann / fui arbirni homo , rt. maneipium« homo
proprius , Öfcapito , trieipirinus « five pertmax.
vf bemann/ mariius. ^renmann/ virfummi«
OJtnamcncts honoris praeditus. <5hl4eläm mu '
Bntannus, Anglus. (rrbmann/hcret, icgnmui
dr iofliiurns. llrlmiann / fic Adam appeüalur.
SelDllianU/ruri degens, ruricola, alias £ai^;
mani!/ provincialis. ^t^manil/ min ut, ht-
ftrio, jocularor, gerro. ^rerclmann/ turbator,
atccouc»c ^ranimonn/ Gallo-Fraucut. $reib*
nivinn/
1235
1236
mann/ paranyraphus , procus. gricDcnS five\
<5d>icb$llianil / judex com yr omi fianus. gron.-
mann / adi'cnptitius, rufticut opcras prxitans.
grauen. 2ßribcr> Siemann/ muWerofus, uxo-
r iui , }vtmfnfx&Jiifdf>&'. It. licrmaphroditus , fc-
nuvir, Jpalbiliaiill. §uhrmann/auriga, carruca-
rius. 3roeofpdiintgcr Subnnann/ bigaxiut. ©ar.
trnmaiui/ horrorum cuftoi. OiauFel five ®enf cU
mann / pr3cftigiator,agyrtt t it. lignum mobile.
(Scoattcrmann / .comparcr. ©latfraaim/ vicria-
rius. (SlMtetMiamt/Thcandcr, homoäDio illu-
ftratus : -Sr..<E>ottC0mcnfd? txpomtur ,furioftu t
iojanut. 0lltindnn/vir fortil : Sic olim nobiltt v-
fjxbätttur. j£)rillt)f ISlNtUin mercacor, negociator.
j£>ünt>u>erfsinann / opifcx. JF)aL>tim«inn / jur-
j>tofui. Jfhiubrmann / QtlD dt tfriegshnubt;
mann/ centuno, duftor, praef'ccliii. Qxi'i)
Ijaubfm.tiin/ praefettru» rci mccallic«. 58nrg
baubrmann / (ccfylotftnubMimtn / caftcllanus.
ilrict^haubtni.inii / circuli prxfe&us. l'anD;
foaubtmann/ capitancuiprovincialis. (gtabt
Ijaubtmann/ pracfc&us urbi«, cenrurio oppida-
fjui. Jbaubtman über l>rn 2lu$|cI)U§ / five bai
ÜintTDlf/ rnilicuin provincialiumdu&or. £\t
rrfre £aubtmaun primipilus. JE>au$mann/ o>
conomin, rem familiärem curani. voetntur
J&aiismanil SS* ^autlmtcl aulaedi oppidani.
jF>ed)eInuwn/ wilgb i&cFclnwufefcI!/ *b torum
rlamart ü.i iiüt , mufeipularum , uncinulorum dt
ferreoium pcftinum artifex. J^fllipclntann/
Ventilator, gcfticularor. Ita etitm voc/tntur fi-
gillaria, imagunculx «ligna mobilia , föhipoeo-
rißueinfintct.qvafi pupae. J^crcnillilBir venc-
ficui .incantator. J>r{inann.'aulico politicus,
palatinum maneipium. Jfjtfljntrtnn/ Hgnarius
vector. J^urfHinann/adulter, fubfedor. 3e.
mJnn/aliqTis, qvidam. nonnemo, SRIcmfllM/
riullui.nemo , nullus homo, detpnbm Sibottel.
dehngv. Qrrm.yg. 189. Sßirt» iHirdf) bt-fiiStigtcn
©fbraaer) (jcfdjrirbrn .flienrnniw^niianp/ ira&
t»a< Icijte ninb qcÄnt»crt/ n?irt>au<f) alfo au$a.e.
fprocfcen / babw ti and) »«'bleibt / qvia uftn,
pencs qvem eil norma loqvendi , ica voluit.
^unanwnu/ juvenis , adolefccni , item: opi-
Tex junior. ^cDmiiaiin / unusqviiqvc , qvi-
Jib« , q vi vi$, omnes dt Hnguli. Kaufmann/
nundinator. £vb£mann / coneubitor , coneu-
binut. tfrrnmaun/ vir traaabilit.dcleftu», le-
Äiilimu«. Älappcituann/ mendicus crepitacu-
iü ftipem pctcni. £ Im jclma nu / mendicus un-
nulus, 0. tflingclmann dicüur: colle&or elcemo-
fynarum in jede facra ab auditonbus, iacculo
qvodam , cui nola appenfa eil. j^lottcrmann/
canobica. i^nod^cninanUiKüurmori, yww-
ß*rfcelcttpinj>itur. JtrriUcrilMMl/ olitor, her-
barius. JfnCi^mann/ bcllator, milcs. £anD^
mann / popularis , concerraneu«. ifchiimanit/
beneficiarius, clicns Hducianut, vafallus. %\tCX*
lebnmann/ fubvaiallut. geixrniann/lTriccn. v u
tili man 11, vafjllusligius, i.e.qvtßrmter&foliJl
ligatuttfl: Drrivant a Säxonico UO(H / nobültU
bitt/ pätüfrd videtur eßepotiut k ttgett / qvätenm
%rincire & contexere ftantfuot ,feu a ItCCjCtl / jtctrr,
fropter dtßiQimam jubjtSioaem 0 obligthonem.
Vumpcnmann / vir nulliui ptttii , vaiorit de exi-
ftimationis. Fatmint IsJ'uv* , per Vuinpcnmanil
inteüigunt virum cfFactum & male r'criatum in
conflidu Vencreo. £ugcnmann/ homo men-
dax. £nntmniann / pannuciarius a pcniculo«
rum colleclor. W ahiniaiin / molam freqvcn-
rant moliturae gratia. $0?aulmani!/ oftenrator«
jaclator , dives promidis. ^OiiCt five {ßacfyti
mann/ tdm qvoi 25c(ranüttu)nn/ condu&or.
(Diittcimanu/ homo mediocris conditioms , -vft
ftaturae , txpomtur ttüim mediaror , arbiter.
9)i MuDmann / olim sSicntmtann/ aliene potc(Va>
ri fubjeclui. tTTllttO / mundtum enm pottßai tfl.
9)(U|'ulinann/ Murulmannus, ita Türe* äppeüari
•uolunt, non !£ ürf cn / qv* vox canem eorum tingvM
fignificat. iftfbtumann / id.oyod ftcbdinann/
fubfeflbr, mariti vicarius. Jeimann / umbra«
mar 1 tu» , cui uxor nupfic , non cx amorc conju-
gali* Ted, uc cötutiüslibtdinibus fuisvagia in-
dulgcre poflit. Obermann / in rtwuV luforiü
lutlicanus, ftvrlcgimapptllatur, alikt rfl(upc-
perior, viftor & imperans. X)bcrmaim </ rc ?i
pro media & qvidem Aiperiorc parte , vei ipfo
capitehominis/r/mt/trr. Obmann/ judex dcle-
gatut, Dtl compromifläriut» cv Commillai ius,
mcdiator, arbircr , arbitrator, ü. agonotheta.
Oelniaiin/p'üpr.ffvi^in efi o lea r ms , qviolrättfn-
dittfedcomuuiter jumiturpro ofeitante dt dormt-
catore • <pvalt4 in monteoihtaum trti Cbrißi difcü
pulipingi foJent, ÖPlcrnuun/ cuftos xraxii eede-
HaOici, Eleemoi'ynarius. Ort>i-::f mann Regu-
larit , il. ordini« eqveftri«membrum dtcollega.
<Papil*mann/virchartaceu»,i7.op»ftx,y veftor
chartanui. f^ttMMUM / hjrpothecam acc4-
piem i pigneracor. {ßferbmann eß afWum , du
tlum Chiron*, ^nppeum-.'. im / inuguncularura
3. N /'«
1237 SD?a 1238
j> u pupanim veoditor,ri.figillanus^o<ip«p« ca- I
mvAus *pt. fXabcnma nn / prcpr. Wjw comnus,
ftdkplrbrjit pro nomine fufpcndio dignd/ru für*
cifero ßtmüur. {RabttfBUtM/ vir confularit.
Keb<nmann/ pampioatoc. JXutcrtnunn/ cq»«.
^ilhnanit / Vtttrrbtu Grraunh trat dcfenfor,
confcrvator, advocatus. v~4lilH.mii / vcilot
falis , vuigo faiinanui. l£d)4d) /ivr 2&irO.C
Triiinn / Wik vocab. laironem noUnt, 0 dl« d)
rmm lutrocimum rfl ,
gen / latroemaru d)anDmaim / «iiii vf cbclm
mann/ ta«* 1 » 64|AMU 5? £<bcmv neqvam, ne-
bulo 1 infamis , *3<bei <•/? ümiu , obliqvm fru rttor-
tm. vrchnuilMtin / externa fpecie Ar opinionc.
nun »erc man tu*. (SchuicItiWnn / proraoror,
pacronus. vf dmlin.intl i dida&cus, metbods-
cts. ÖdmlocnmaR* / dcbuor._ (5(^la«iitiii
mann agynafcrptmigcr. iod>ni!i,uin naura.
ecbuimunn / defenfor. 6<bn>c!ltrmann / (o
roriu*. £f CHI Wn/ monftrum mannum ho-
minis figuram habeas t ftd l$«iciHimnv 'ji arator.
<?rni"cruhonn/ falcirer, fic mort fideifer* dicitur.
»gpielmann / choraules, choraula. vSjNfjCTt
niii Mit NeniarumartifexTtfivendicor. <c«Ti)<
fivt (gorqcntlUtM/ curator, procurator. ©tat<
mann/ poUcicus. ©(cuermaun / thabmius,
thalaraita. (Strohmann / virftramincu», ter-
viculum. Slinbcntann/ peccaror. Jant fnt
Jcnfclnwnn/moraior.nugivendulus, gcihcula-
tor. ? eihn \Stll Jim ai bi t cr.transaiW. £f tlfcl«
mann / p>opr. virdiabolcus cfJ'mancipium Sa-
thzMtrpd &pro litigiofo & tmmani bcftiä mr
uph.fumUMr. J odKcniMnn gener. grauer»
mann/pullatut. Sßcrtra^mann / judex peda-
neu». UtttHtlRR/iinmJnis, inhumum, clta-
rus, elambn » enervus. Untermann / in lufu
thaitetum dtcitttr vafa.lu», clten». 33onmJllli
mandaianut, ■vuh'bpirnpotrnturiiu. UßinilU.
ßvr ]\u'V\< i U ' (ubditus foreofti , errraneus
3i$t]ruuRU / * &i\v&rm<nin f vmlelßuArrndatoT,
e v 1 ftor , Miiiv auclor , e vtneens. IQ : Ii* in .um
frlvicola, faayrufc QäJan&citfiTwnii / ,v Xa\:
m.Uin/ viaror , peregrintrs. SBngftnaim/ l«bri-
pens, it. audaculu». W-u fill ilin , fpeculator,
expecsaos * fulgi ExprÜdftt. aCvijwm.um/
äß.um,d> Slam aqvartns , hy.lrophorus. 3ßcbr
111 um, td.tfvo.iTPanQBm^nn 1 4 dcfenfor »ar-
ccDt.impedtrnf. UMMMtM/ uaorio impe-
nö (ubjeihK vir , >/. moil t, dcheatui , malicbrit.
■WMMRR / tenatof : {HJfirnWim »'/am itfi/ur
incaoiauo venacoria , </t .f rfßatur, u: , litrl qvit
fckoi firiai rvtm vtl fn*m , eä Utmrn j&ttri mm
macbm / fclopum incantare. 29ribimwn / bcr.
maphroditut : ficut etontra tüannwcib W? an-
drogynut. SÖcUmann / homo civilis , fec uia-
rit. ® erfmann / *d. evod dhüribve aHuiann/
opcrariiM, faber. ^UJinminn/ vidau». SBun«
bermann/ ihamaturgu«. 3al?im.mn/ debicoe
foWcoa. S'i'nncrm.um fibcrii^narmi. 3in*'
mann/ cenfum rolvcni, tmlgl ernfitm. i£xb>
jin?mann / emphyteura. ^irrenc nm.mn / vca-
drtorcicreotumpomorum. 3lRRQMIBf ▼co-
dit or facchari, dülaariu« , cruftulanus. ^WCrcr
mann/ Duum.vrr. Snxofclnunnyhomoinccr-
tut • an x ms , dubio«.
iOlännlfin/ dr 5KÄnn*}cn / fra» / Ami», homanen-
li»,homtracio,homulus, tyrunculus. Uuinfcl'
in .in 11 [atl (Ignum •*> lignurh mobile, ihn Jpcm'
pclm&anlcia. 2>,i$ «Ktmuldu im SRpnDc / ma-
eui» lunareu* aSinicrmanuiiii! / tVoilum ho-
minis , pumüius. Slur^tmännidn/ ineubot,
cpbiatces»
DDl.
verfitatiicommunia, ttl locus communis in ya-
gis : äpptBäni ttiMu ^tlmcilt) A 3T mil t / p*tantfr
•vrmrt k Lottnoium AUmrnlum , jtd rß ab 51 II,
©mnis , £5" SOtrtnJl/ homo- Ww $UIlIrflnOi}htuy
2iHin.int)ro «per . ilümaHtfdjiabcr / prasdu ci
:-;;>. nM <oinmunet»kiiba uniscrfiiatH alicujos
ftu bonorum cummur.iutn. ApptlUmithtmiPif
mctnrcut/r5pr«iit.
^BJtinillid)/'»-^;. 0>*d-v. viriln , f^vfrtliter , it. fort s,
mignanimus , inviOns. 93?ihmlid;c iilei?un^/
habnus vtrilis. COitiniiürb Hilter/ aetas «in Iis,
cot roboraea, iirmata, media. 5XiSlinlid)^VU^/
pents, mentula, coles. ?ei p». ?0f innlid; \cd)t vn/
(umiuift vtnbus . funmi vi dt contcnnonc
pugnare. 3J»^IIIl[id)f l^llnilRC voa graudis,
plena, gravis» crafla. Unnnmalidj/ usnidus»
"iormidolofus, paviilus.
5finnti(ftfrU/*3Äannbci(/0u/viririras. QJ? nrii
beif / »tum nonnumfwn ponttur pro membro vi-
nti. lt. pro potent 1a coeundi : qvrma.imoAuu» Im«
hm nnbef t/ *ß tmtit isepotenua. Unimmnlitbf <if /
punilaniimnK.
Mannhaft *dj. & xAn>. id.<pndt(\&tmUd>/ H. ani-
mofu« r ftrenous . forns» »Xin 9J?«inil Hjtf nurmi
bflft fcoa/ rurpe eft viro dcbiluart, Aiccumbrre,
delo>
1239
124a
dolore frangi, tutdt C02aitnbaffiflf e it / Mc / forti-
eudo » gencroficas. Sri ^ Jtinfcft.irt / propr. r/?
fcxuamakulinua, irwir numerus, ^fcongrega
cio virorum.U. copiae, exerciruj. CÜrbtirc Fallit«
fd).lft/ o/un dutbaiitur nobilcs , multitudocqvc
(Iris. Obmannfd).lft / arbi er 1 um 1 officium , &
poteftas arburatom.
?0? annbar/ *di. &aJvrrb. pr4cter id, qvod tß YClMW
lid)/ Ö ¥ÜAnn\)Gft/ infiecie fignat tum, <j viaeta
eis legitim« Jeu pcxfettx rß , .itq. jure Ctvtli Ol«
CDt innbarfeif / ccmpui »f. annorum fpacio
detinitum: /ure Ssxon. autrm af. annos per-
fcclos coatincr. yf/ü/ Mc 2ft jnnbarfeit tß vi-
gor viriln. ?OJ.inabarc ^nitijfriiu ' vir ß° »ubi-
fit. wipoten«. SUJaunbarcr @efeÜ7adolcfceai,
juvenil majorennii.
3ftaniKn7 i» ufu mn rß,fed Ermannen ' (Yeb etmam
lUrt/ coaforrari , confirraari. J>u f)(l\\ Ulid) er
m.innet/ beafti mc. (Eincifecrnwnncn / calcar
addere, animum cxfufcirare , Itimulum admove-
re- Dtciiur etiam nonnunqvam * AUfnHnncn.
Übermannen/ <ß vinecre, faperare. <£incn ober
mannen / comprimere , rerundere , dcbiluare
▼im alieujus : nonnunavam etiam rfl cxccllere, an-
ccccllere, eminere. UbcrntanilUU,)/ emuientia,
Victoria , fupcratio. $>crmanncil / rfl verbum
feudale* epAutimur, qvanAo^euda mafeuima , Oig
tn«5»tnJcr>« / drficientibui mafculit a.i Dominum
rrcidvmL Hme cm »ermannet Ecbn / feudum
mafculmum domioo apertum.
$0v<$nnem/ marem appeterc, tibidine prunre, fuba-
re, furirc. caculire, lafcivire. InJr ^Oiämieruno,/
lvC*Mß SOitinnern / lubatio. pruritus,catuhtio:
Et 93Janncrid)t / five memnerlid) / &
rofus , viri apperens , caeubens, alias dicitur
manntondn/ & mannfftebttg.
SOJerifd) / »«t/p/, mc ^Äenfcben/ iiomo, mor-
talu.cerrigcna. Efl atXlantlf fvafi1Xlbnm{d) 1
-Virilit. Sri de man &fxmmi dicitur. kleiner
5Ö?enfeb / homulus, horaunculus, homuncio.
Dicitur rtiam , x>Aß SRenfeblcin / * SKenfebqen/
▼irunculus , facmclla. €>J* CIlfcf> / qvando fermi-
mm (lomfitat , nrutriut generit tß , OOS COJcnfcf)-
^unqe* OReufd) t puella, filiola. & ift ein att»
\id>(i 3Renfd) / venufta, vmnula eft virguneula.
^f/üi«in2öeibf«incn(cb/ gretucnnunfaV f/Jmu
licr. ^funqcä * Flein ftrauenmcnfe&muliercula.
Unfrei De» SRcnfcben/ in conviftu ctffocictate
hominum. ©er vOJenfd) etiam generict pro hu
znana natura Ö* mortalicatc Jumitur. £)fV
SDfenfdj ift dei* einer 9Ba§rrUdfc/ Iiomo bulla.
//«Ö'SÖJenfcb ponttur pro vitio, mifcril, S^fr»-
gilicate. 5LL?ir |tnb alle 2£enfdjen / unb Wunen
ben 50f enfeften »iebr nu^iehen / homincs (umus.
humani nihil ä nobis alienum purcmu». Sßit
i|t e^ »or ein 9^enfeb ? q vaii« homo.cujas cd >
glaubte fein >Ö?enl<b / res cjusmodi eft, uc fiJc
carcac, non eft vendmilc. (£4 ift fein SDiCtlfd)
bubeinte / nemo eft m sedibus. omnet foraspro-
grctCfuur. (£<i|t feinet 9Renfei>en5lvbei(/ vi-
res hum.mas , captum hominum excedir. 31Ue
Wenfeben / omnes monales. ültterleoSRen--
|d)CH 1 omuium ordmum homincs j{etU 3)?Hf <
termenfeb befuebt mteb / nemo moruhum mc
videt , accedit , vifitat me. (Eleiiber / acxlnqttt
fd)Ieebfer/arm/»evlii§cneiva(lKr^Wenf(b/homo
milcr , vilt« , inglorius , pauper , rejectus , ftupi-
du«. vi> t|l cm übler Ü)?enf(b t difficiiu , moro-
<ut eft. Ullincnfcb 1 inhumanus , immani« , (x-
vus, trux.beftia. SOfann^menfcb/ mai. <5eüel«
menfeb / paupcrculus , extremn nocae homo.
^briitenmenfei) / chxiftianut. (menf^/ The-
authropot. @p(te^muifeb / devotu» , religio*
fus ; t-5 tnfanus , rabidui . vffiunberUieHfcb / OM-
raculisciarus.
3)i enfd)en / fimpitx ,inufu mn rß , frd compof. (£in«
ni eil leben / carnem aftumerc, & novo" -vocabuld
incamart. Htnc ^inmenfebung / alias Wenfd)i
tretOung/ M«/ incarnacio, carnis ad'umno.
(Ein<inejenienfebter Xeufel/ incamacuidiabolut.
(^ntmenfeben/ hominnn exue 1c.1t. in Ii 11 man um,
(x v um.c r udclem cfle. (Ein en UlKll|'d)f er » llfd) '
homo omni humanitäre privatum, ^titinen
febiinq/MC/inhumaniras, crudclirai» faevitia,
rruculcntia. 23ermenfeben / * 3crraenf<r)cn/
id.pnptmoAum tß qvodcntmttlfdwi. ^mTHKU
fd)un() / M< / derurbatio a condirione humani.
Occurril etiam vnbum SWenfebern/ hominem fen-
tire, pras fc f'erre, olere, & abufivt crepitum
venrris oJere. (E^ menfcbert fieb b'tr / f- reuebt
naeb QRenfebf n / male hic olet.
W enfdjUd) / a.f).&*dvetb.hüm*n\n, mortalis.i/.
comis, affabihs, ÖfrragiKi, mifer, caducui.
©fl« SDeenfebliebe @efd)led)f / gens humanuni.
Wenfebliebe Scaflir / humana natura. Qni i|l
nid)t menfcblitb / inhumanum hoc eft, <»mnem
humanitatem excedit. <£$ ift rbm <mai tnenfd)-
liebe? ttfieberfaren / vitam tum morte commuta-
▼ir, alkivid humani paflüt eft. QRcnfebliebei
5i3ei|'e fourrn / difpandere hominem in iccundo
3l ü ij «or-
124 1 gftq SÄo 1242
tortune gradu. Uiimcufd)lld) ' äJjtB. &*dverb.
jnhuaianus, fevut, crudeiis, ÖJ": inhumane, fsc\ t,
erudcliter. Dkiiurrtiam 50iDcrmcnfd)lid)/ con-
rra nararam.
«Kcnfd)!id>fci( / * 3J?enfd)fieit/ Wc / humaniras,
mortalicai , natura Sc conditio humana. llil
m.n''(h:ic!)tctt' & Unmcnfchbett / crudclitas, i.c
* ▼itia*
Runter/ munterer/ munterfter/ «4 aiaccr,
rigil» excirattt» , induftnus , (edulus , y a iv. ala-
criter, fedulö , diligenter , vigilahter, confeftim,
fubicö. Eßktdantl/utviriwllvir. gRuntCT
frt)ü/ ftnciiofum A diligrnrem die , magno Au-
dio operam navarc. tu ItlunffTCT W&d)tCC /
«xcubiae vigile«. «D?nntcrcr Slfi« / accrfinu fc-
dulitas, ftudium incredibilc. DJ unter ' '<•*'■•■ ce-
leritatem, feftinationem, .V vctocicatrm (igni-
fkac. SÖfan mu§ ök o.icbc munter »ornrbmen
maturatö opus cft, omnibus impcdunentis rc-
jcdis aggrediendum. üRlIlltfr alia dmltHö ntU<
flCV dtt iti": Hint unntUfhl' ' tnftis , fomnolcn
tus, ofcitans.piger.langvidus, tbcors, & mAv.
ofeitanter, fomuolente. remifse, lentc. mvite.
Gr fft gan; unmu|icr///vr unmunter iii Der ead)e/
plenus fornni & dcfidiae cft.
5JJimtcm , tn comp'f.fieqvtntiui rfl t at: <?tufmun>
tern/ * aufhlllfCcrn / alacrem ac hilarem facerc.
fjunge Heute murjen aufgemuntert * anformt!'
jiert lUcrDen/excitandi funt adolefcentumanimi.
Ermuntern/ dormicntcm cxv.tarc, fo'mno ex-
cicre . cxfufcirare, cxpcrgefaccre. (fr 1 IC liem
lieb ermuntert twt»eu / Tat cxpcrgcFaltus cft , ex
fomno excitatut cft. £idj enOTHtCTB/ evigi-
lare , cxpergifci , edormirr.
90} unter feit/ Öf4«4 diaUHi ORußcrnueit; tot/*igi-
laotia , alacritas , (cdulitas , diligentia. (Eilten
,ui SOiuntcrfett anbaltcn/ ad ftudium aliqvem
concitarc.
5D?nnr«Tcr / ^jrtftmtuu 2lufmuuterer / * Crotta
terer/ ort/ *2J?tmtcrerina/ Die / expcrgeai,
exprrgefäciens, exettan», concitans ,mas Je fec-
mina.
^üMiTtnffwJfilsifinBitifr «RunterO / cin-
gc rc , infti uetc . ornare auntt . iaftr amenta bell i
parare. Ftnmttr tqyidtm mtlt j*rfvflJto t in\\nii>
retl * G*flor*/as monier. arccniiODcm fäccie. a i
poi trtrttvoltfc : Pofit tsmtn riUM k munter / &
$9» Ml dtitrv*ri. Qj» fttim f^obe ärmii uißtuüi
tvolmiintirtcr (SülDat / at mann , cinftu» . bene
inftructus milcs. Eß *b hoc vtrho ?ÄUHtir un^/
Cte aiuia. ann.uura, mOrumenta bellica (SfttC
SKuntlrun 1 m.irbt gute €ctt>ateii > armamra fir-
ma Sc ineegra mihtcm reddit conKdcn tcm. Uli»
miltltiri't/ incrmii, impara:u$tnudui.
5Diapp/y5Dloppc/ote/^.(Dlappcn/
chatta delctitta , emporetica , maciocolnm.
QRdppen / tn jfrcit duuntur cabul» Geographica;,
*lüu tanüfatun. Rappen perftebm yi kt»
nen/la^e (td) nicuivinD reuen / biinnbicrnrtt tan
er t>ütQ Die SEBrlr fpmmrn / juvat impalicrccre
mappii, hi> icer inftituet pcrcgnnii tutui in orit>
Die SO? JPpe ton granfreidj / tabula geographi-
ca Galliae. Videtur fjjtk noßro\}app / mutJtof>
in 1X1/ "ifi contrndit tfft Galluum. Ht tnim JfcatsJ .*
nuppc-monde , fcieuBeltmappc/ i. corbis Jcli-
neatio. Mappa tutrm Lat-.num rß , linreum ma-
nibut rcrgcnvii paratum, J5" qvUemnon vtllo-
funtut mäntUf , qvod qtiifd tmponrbdtur ,ffd lse»e
£v glabrum. UndttäbuU tlU prr fimihiu.üncm tt-
tk lintri rnxpp* Mctrrntur. SrJmsppa Latin* ort«
ginii zun rß.
€0iCir / Ott/ plur, COlÖW / vttußifrms vox Tctf
tonic* ex Aß» frimti ßttim trmpanbiv tn Germt-
ni*m tranilat*. SDjor enun dominus , «i^, v»
muUii nomtmbm profnu hö ht 7. fjtmihst ißittM. Di-
cinua emm^itmdT / domiautkDfoconduuius,
(Siegmar / dominus nftorix. ÜJolfmai/ do-
minus populi. -So^fmar/ ffl»arumdomimii,
ßve dominus benignus. Sunt ttt*m tntiqviors
noufßm*, ut: 8Wmar/ 0raRtmiar / tf. CtUarbot/
«Kar»j»art/ SWcrmig. Dküut ttum 5Rer/ *
njfrOtT/ fvi bodunclw fiput V illicusn, ohm fOJair/
^aebtmeoer / conduÄor viÜai , ftu prxdn.
9XiDfrm«/ln«/Tinica,Tilliciuxor. Bevern/
coodocerc. <Bermenem/ locare. 3J?coereo fu/
lecacio , conduäio praidi», riurm^ac!>(mcnerc9
dttU. Sc j'SDjvOCret)/ rham noUt villam ipfam,
nofturnum
rpcclruindormicntibus infldiofum, ineubus . in-
eubo , ephiatt». ©er 9J?ar reutet/ /fvr taücft
{])tt/ ineubone laborat. COJart tppeUMvr
X>a» TMol & CToebttnännlrtn/ at% Ethniei , fr*»
Cbnßianoram nen pxnci , hajita, CvpLimrm tui
aiutm Semidtum , jutüjvi Vanrm *g Fjukoi rjfr ff
btru«/, knJr motbum tßum Plutiut Faunorum in
q viere
1243
vjfcqvietc ludibria appellat: ajunt enim
bm hirfutum dtprclknfum
Je tjvamox. Qyiaautem
fu corpw f er t txanimat
fatigät'd ovaftcontütidit, ideb reH'e'ab hoc Jeditci
mta :
Qftaxtttn/ gemartert/ crnciari , rorqvcrc, af-
fligcrc, angcre, molcftarc, lubligere , vcxarc, Ö"
tandem qp? *l*xn* martyrn coionam imponcrc,
am" ccrc cruciatibut cxcj viijcifomis 4c accnimus.
©CmiirtCTt IPCriXtt/ martyriura paci, adrnoven
martyrio , tcricaccai fidct fang» ine fuo obfigna-
re. Aiiror hic Grammatuos und ort clamaie, qvod
hoc
notat, vemat, cum tarnen Vflattttllr.cn folum tliud
cruentum ttßimomum dare figmficet * Je a muitb Im-
Um , ut in propatulorß , Ad omnti inbuUtionti , C4-
lamitatti 85* fKrn«f corporti aßiärvaf extfndatur,
multofr Mtipnuifit ipfo imtio Cbrifiianismi , ÖTprT-
ftcuttonibut oitbodoxorum. CompofiU funt : 21b'
martern / infirmare ,dcbilicare, frangerc, encr-
varc. gid) mit ^[uDii'iii abmartern / cx im-
moderato ftudiorum ufu langvere , cx inrempe-
ranna ftudiorum jaecre , aegrocarc, male fe ha-
bere. Slltfmartcrn / cxcarnificarc, emacerare,
«7. per tormema cxrorqTcrc. ©i( vJBabrbcif
0U$> five berausmartem/ teritatem per q vxftio-
nem cxplorare. ©urc&martCM / lancinarc,
cxuciacibus luxare , tfqvafi difccrpcrc. ^prt»
niiirttW / mftarc torqvcndo. vfiipriibcT» five
SDnibcrtnarrrrn/ ob rem qvandam qratftioni-
bus aliqvem Ajbjicerc, carnifki cruciandum tra-
derc. it^tmarfern/ cruciatibut enecare. ^cr
martern/ id.qzvi ©urdErniartern/ nullam vim
tormemorum pr*termittcre.
SDJiirtcr/ ote/p/. öie Rufern / affliÄio, fubaclio,
moleftia , anguft a. giiir Hl qri'§C WiüVUt AR
tuljn/ acetbiilimc aliqvem affliclare, crudclita-
rem in viram de foru-n.is alieujus cxcrcerc.
mareyr _
fangvine fuo de veritace fidW tctrani.
cm,
VI". Ii lc>
btnilvicr SBitrtfrtT / vivus martyr, :. f.
mitat.but Jubinde txercttur , 4f muttot tafuifunrß- s
prrfrrt. XoiftUmÜttCTCt / martyr Sarnau* , i.e
qv*vhmata tolerant, utdiabob injerviat.
^artcrunoy oie/ idemq wirrer / vexatio, af-
niclio, anguftia, miferia.
Warte r\)afv & Mrtc rifch / «Wy. ßf^. calami-
cofu«, «rumnofus , affl.flus, agitatus , cruciacus,
C>: infclictrer, mifere, calamicosc.
Harber / faxtet/ t>ct/ #Me/ «arec.,
4 m»JVe / meubw , 9 wj f/waoia' «>» habere dt-
cüur, fo« wie cm matter ot>« R d cj< miefM
l>en unD wud> önjugrcifcn firri. %(\n\iv
martcr/ muftda fylvcftr.rf» etcimiiiirrcr/aipi-
na. 3obclmartcr/ marrcs Scythica. föcfMrb
ttV harter/ pellii marr» mfeaa. UnncfMfcr
»Wärter / pura. Latim Cr Uta Alarta a AI* te
arct ffunt, avod vi Aiattii murti , gaUum & aha
ammalxa eneert ; Fe» hm tt^mon bot wmh lonoe Peti-
tum ejfe videtur. 6 r
C0?arfe/ x>it/ ptur. CÖtörfcn / pmd an, fenbunt
93?flrbC/ intrua, inmcum. Eß a tflat / qvatt.
ntu agitationan mtat , fr*n*itu> mim ac teritur pa.
nU in crußuias & mit«. %imru\rt f / intrica pa-
mi cum cerevifia. 3Bfinmdrtf / cum »ind.
^apcnnilrtf/ iotrica aqvä fafta. jfbhocXQku
tf eß -verb. <fl?<5rei! / exe derc inrrira , inrr.tam
faecre, tt. pcrniifccrc, rurbaxe, contreftare, tafta
Y.olart SßltUT/ Ut/ intrirorum fcÄator , it.
contreftans , tagax. Mrung / »ff / f 0l bit.o
intnti , it. contachi« , conrreftario. 2)?<Jncfif/
*d,. 6f adv. inuiius, Ö'conrrcaabiJii,
ircum eft , ur mtferrima qvxqvc fuftioeam.
S)cr harter abFcmmcn/ enpi calamiiaiibus,
dcclmare malum, ä mifcriis Itberari , expedire
fexrumnis. J^dlcnmartfr cruciatus infema-
lii. '-J.V;inIirf)i 3J?nrtfr/ qrAtftSo criminalii.cor-
mentum carniflcii. Jobf^lllflrtf r / agon, au-
ciatus morri*. 3<inmnrter/ odontalgia , dobr
dcntium cxqvifiii(?>rnus. 031tl llbvitsmai UV
nurty r min pro vcricacc doSti inae.
> contic-
crabiliter.
aJiiJrtcrlciDcn/ arrumnasfcntirc, tolerare, per- «\? / ^ *, , m>^ mk » ~>
ptti. 3tf) bin iur ^irtcr aebebren/farum hoe MiQlX I &*Ucubi VJJtOrft/ t>*r/ pi. COiäf;
U/ ^SOiOCfc/ forum, beut, ubiertMd vtnit
Mut venale , velpromercaleeß. f^uf five &Mtt
etiam eß mercatus, nundin«. 3rtbmMrt / fo-
rum nundinariurrt , nundin* anrnverrarias To"
lenncs, avalu funt : grnnffitrtcr SRarP/ five
n»cp</ nundin* Francofurrcnfcs. ^ripiiarr
gfS* 7 n « ndin * Lip^nfet. ßffcrmarf ' m.
ichalit. jpirtfmarf / aueumnain.
forum panarium. §i|'d)maTf/ forum planum
3 Uj « glnfd,;
1245 SJte SSfto 1246
BbffftMff /maccüum , forum carnium- J£>ol j
Warf / lignariura. Jtajem irf t cafearram. Ältl«
DermarF/ rcftiarmm. 3J?i!ebiiurf toromla-
clarium. JforotlUrf/ frumcnianuni. jtt UU
ntiirf/ olirorflrm O.ntimrf pomanum. «0<&>
fcnmarf ' boarium. -J> .-vi) /iw ;Vo;;in 1 1 <•!'••»
rium >Kutxnniarf/ forum raparum. •
6d}l0Cin^tnjrf/ fuarium , porcinarium. Jfretlt«
pcl £reitet< /»wjrifcei* Jcnöeimarf / ferne».
rium , forum promcccatc. 8f? ffbiHrtrl cupe-
dianum. SßeinmarF / »inanum. 2tfod)en'
tnarf / forum hcbdonuuUtum. SBoUcaaurf/
lanariura. »2Inf bCB TC? rf geben in lorum pro-
dire. Mi JR I i'i t c vu / facere ntercaturara,
ad mercaturara proficifci. 2Beiin üJjtMl jll
Warfe geben / reiifen Die Jfrinur (Helt / frulci
cmaccsdiraotmcrcacorei Oert •;}? itf fehlen,
vrerrerc forum , f rmw fuppluu , ^ •»>* proßtbui* p/r -
Bi/nfm . ij} irtjo ein |'<blc<brrr 2R>irf / haut
frcqven* hic raeTcatu* efh cuäu bei» ^abf'
uurf fiiriit nun<iioarum grauaaliq«tddona-
rc >!i beibe einen födnen 3abrraarf befoiB'
meN / muncre lepidö donarui Tum in hifee nun-
dinit. 2ß 4 i|om.irf .HI'P.:« -:i })follbtrmMf/
nihil aliud tß , qvkmipfa futilitat. garrultcas jj; .0
qvaciras,Auic; (£itlcil 'Jl>a|d)Ui-irf hatten/ diem
blaicrando laccrarc,con(umere,animum fabu-
laodooccuparc. ©er SO? .U'F gebet au nundia»
pnmordium capium. Ca 5D?arF Itjirb gebal'
ten / nundmae cciebraatur. £)er C0?arF i|( aut}/
finicar lunt nuatünae. £\n SRarf rerfd)lil|'en.
propr. mercatum ncgligcre ( copum mercaodi
ceflando perdere , mttapb. polt fettum venire,
cuncrationibus occadone rcrum gerendarum
cxcludi. 5R«lvf ahm etiam marchiam de eure im
•voedrunt. Unde Jf^K>fniarf / juritdi&ioncm da.
plicem in Bsvdria notabat.
SD? Jrfftl / propr. rcrum commercia habere, nego-
ciart, mercacuram exerecre : detnde licicari , pre-
rium oflferre , licitationem facerc. Uni eine
(©flbreaarfen/ pretium merci» cxqvirere, re«
vena!« Iiccji. Omtfof.funt: \UU6marfeU/ vc*
nundaie, vcndiure, diftrahere aliqvid. (güli
mdrfen/emere, prctioaliqrid comparare, pa.
rare fibi. SSenmirFrn / vendere , venundarc.
lermarFen / perpctuoliciiari. diflicilem*
cuneurorem in cmcionibut eile. >U? erf clcn / fre
aventat. autem tß cm t unre.
9)?arFer t Oer / licirator, cocio t arillacor, qvaln
propr.fitnt , fin m tmcndh mtnitta «d jußt prrru
farm Urft ftivathtmt. Slnt*marfet / Serrnar*
fet / Tcnduor. (EutmarFer / emtor. ©ar^
tu Hin / DM / com ix , & vcadicrix . vei hau-
r/ix.
Dtai'hut.w Die/ liciracio.ncgouacio.aKrcanira,
nundtnacio. gut? 4 ^JermarFuifl/ rendiuo.
€iDinarfun4/emcto.
07?arfet(nneC/D«r/ rnercator caflreaC«, (u(-
farraneu«, aaaooariut, fruincatacor, ciicmtor.
Hoc vscab. 4 ttt&tX rßr nrmc negjvr.U, fed avU
tenner fi* » rw« pauik notum rfl , integrum vocobu.
lum ex üaüta pttunt: SO? ilFefenner tum Qaäui
figmficat : Marqvcran aJikt Vixatuitr. Rennet
autem vemt ai «atifM QtMt/ jvs.i ; /. eß ai
jcle / unit etta- plunmtu jotbitur ?9?arFct<r.{er.
Hwk eß ?0?.irFetcntereo//ivr 2J?.irf effnnero»/Die7
mercaiura caftreuuj : f$ verb. 3)tarfefCUKrB/
jru ttlarfcuanercy traben / propolam efle, m
citttit negotiari. >D? Jrfctcnneri|C& aJf. gfaiv.
mcrcanrili*,fufTarrancorum more.
?0larr/ marren/ gemacret/ p^ P r.
gcre.osdtducere, fej'd.florqvcre, Juni carte* im-
tati, Öf ojfa rvientu, u. grunaire, murmurare,
fremere . & metonymice tndignari , iraici. A d
dtaiiüi duitue $D?urttB/ * tD?Urme(n I <jt>oJettam
(ufurrarc , mutire , y murnnr .1 larc Plauto txp-
mlttr. Sed 3J?urren in ßnte tß obftrepcre , ob-
latrarc , oggannirc , mdignari. lülDet eineo
lUUri'cn/ iri in aliqvem commorum vf/ concira*
cum eile. (£r mimt unb ftbNunt ben ejan;ea
I toto die fremit Sc nngirur , tonrum videt,
fron rem cootrahic , raxae , carpic, expoftulac.
Prebet ; roiebo<b ba*$eufeUai murret / audice,
ut rcclcfla fola fecum murmurar. 9Bt)4 murre ft
bu (Tiber und) qvid meincrepas? Contpof.rari
xnvtmuntur t dictmut tarnen : hinein etTO.lS abmHP
l'CH / objurgando obtinere aliqvid ab alicivö.
(fr ivtrb ja einmal aitfinurren / andern aliqvan-
doabacerbitace abfrincbit, mutfitaciorm ftnem
facieu .T>.i6 t£Bctb bat von ihrem tO?cmne etute
3er te ermurret/ uxortorvirarcfua fregteou-
ricum fuum. t^icb JtTIUUrren / objurgando
rumpi, frangi, debilicari.
3!?urrung/ & OTurritiFeit . Di«/ U. Dd» 3J?urren;
afperira«, aufieritai, iahumanirat, moroGra*,
importumcai, murmur, murmuracio, fremicus.
;Ü?urri|d)/ adf.^adv. murmillan«, motoluii cor*
vus, drificilis, durua, feterus, gT; iroporcur.e,
' iiwrovc, aurtetc, afpere, accibc.
93? '.u
1247
S0M
ftyUVffltlW id, evident nonnunfWunefiqvcdtlOutf
tetl I ut jam diaum , fed fgpijfune de rumore dui fo-
let ,&expomtur: percrebrefccre, rumore fpargi,
vulgari , ditfcminari. *SRan murmelt barvon/
rumor aftcrcur, disfipatur de häc rc, denuncia»
cur fermonibus. <£$ tO\Xt> »OR ibm fel)r Übel QO
murmelt/ parümfecundi de co fparguneue ru-
moret.
Qfcimnclcr/ Wf/muflan», mufljtans, famigerator.
€0?urniWrinil/ Ort/ fceminadivulgans, rumo-
re» fp argem , famigerant. Dicimmtliam 3J?UT»
rrr / * 9Rurrtrmn it.fifto vocab. ©djurimuri/
a hefteten ^tllurrcn/ »otai$ hominem cur*
bulcntum , ^confufionem rcrum.
sKunnchinay ort/ SBurmdn / A ©eraftrmd / Ort*/
murmur, frcmitu$,ÖJ'ruroor , fermo, räma , ru-
mufculus. (Ein unacnNpetf Gemurmel/ romor
fine capite vrl aultnre. §o!|d)e :0i UMlduita/
rumorcs inanet. i&tfci @H'mnrmel / fama (ini-
ftra , cnfrtor , durior. Di t ' \ HrmelHM} ßd)et /
fama nalcuur, incrcbcfctc. ©fli ©cmfirmd IIH'
t '.;>.(!•: H / fermone« repnmere , icpcllcre.
5D»ii ^nrmrtii rcrtcurt jid)/rumor rcfrigcrarur,
obmutelcir.cxtingvitur.
COilirmf!iu)(/ & 2l?linncllll> adj. tfadverb. murmu-
rant, tremens , 6t fama ccttbrarui , ja&atut, > ul-
caftts.
SÖuirfd)/ o« / p/. ort SDtarfcbc/ expeditio.
duclut, profectio excrcnüt. .»gincn. Plutimi
a Oaliic. inarchcr dici vvlunt , aiu tarnen a M.ulij ,
Scandinavias populrt , reHtus denvant t hi rttim
propttr fteavenlia itinera huu voci originem dtde-
runt,wft veHi tfp a 9J?arf / vicut. ut ÜRarfd) fit
profe&io , qvae vreatim ßt. (reinen SDfdVfrf)
Hid) JpailfrndlllKll ' «iomnm fccontcrrc. jd)
nnll r.ir.ncB $?arfd) nad) $cttf / uvidam d,cuni
imd) J&ctOrtljcm itihincn / ad romnum profici-
fear. 9öo gehet t>er ufd) hinauf? q»ö ten-
di* »rcr > ©eimn !0?»irf(fa renfvQfR/ iterfuum
cxcrjvi. DaiÄrii»^»olf auf fcrm TOartoc ;>n<
grriten/ agmen mvadere. ^CT Warfd) gefKt
n^d) Ungarn / milicci deportaneur Hungariam.
SäOafamfr 9Rarfd)/expediciolenta. \£k fuljn
ftarfc unt) gro^CRarfdV/ profcäion« longa»,
cclcret i maximat ernannt. @;'llcTill< fn*
J^ailbflUUirfcf) / totiutcxcrcitusexpeditio .hin
un&S?iebcTmiirfdj/ profcclionet variai, inerr-
rae, itincra raga. ^arfd) nad) ben dinier.
^tOrtirdl / deduflio cohonum in hjbcrna.
1248
9Rarfd)ircO/ «xpeduioncm inftitucre , ucr facerc,
cartra movere, ▼afacolligere, figna convcllcrc
9)JiUfd)jrrt / feqvimini, properate ! ©iemar»
fd)trxn jum tobt hinaus i prxiiduim tx urbe
edueuur. Compof.funt : »3lbmarfd>irciiy roigrare.
€r ut mit Dem Söolfe abmarfd)«ret/ exerdrum
cx regione eduxic. 9lnmflrtd)ircn / accedere,
ad vencare , venire cum cxereiru. ßvt J^n»
fluem trfdjircn / abire , abfeedere cum copus.
jDl!rd)m.U'|'d)ircn/ transporurc, rraducerc cx-
ercitum. €mem cafgegcn nwrfd)i«n / copiat
alicui opponere, bcllo occurrcre. €m ^-wJ^in'
tinmxiricftiiflt / collcnare mrlirem in pr*(;dn$.
^)i3 IHlD n>id)crmarf'd)ircn / graflan . excurrcre,
decurüonci racerc. 3j' r «rfmar|Ci)irrn / reiro-
grcdi cum copiis , cedere , abducere exerci.
tum.
9R.irf4>iruBg/ OitV U. <fvod iXlatfd) i efi^ itf, a a U i
profcclioms milicaris , duitttr etuim Oa0 SJ?ar--
)>>... :\.
tßtcTmimofafoTitu.propr. notanstcon-
cerrre , trucidarc. WiwOrflif. dicitur eapoter,
&U*vrmrtt , ih l & 5Kiit|'d)fn / ftv: miferlB / xel *
ßtfer.oi i -PtKäbuh CD? »IT / ^ -SSiMt ( T l Jinhlur &
prwtnicittur emm k f /tfn^r«rf^artfd)i'B / vinerre,
debellare, perderc. Quart etuxm Oer QJjiirfdy
/"'f Ü)i irtfd) / fppeüotur , tumq-vU ontr.ti mampu-
i»s vincit , fent five mäSoi. Hinc dict poffit : macTta-
tu% Ar »ie"toria manipulorum» äiiiu qvoQy SDiCV»
fd)UB,v * 5J?artfd)»ng.
3)1 alt / matter / mottcflcr/
bngvidus, Lilus, rtfl'us, fangatus. 5)?iift ma»
d>eu defaupare , lang »crem afferre, dcbiliiare t
enervare. CD^att BXTÖf XU langircre , lang vc lee-
re, derärigan. f(c ^Il>U' mufca dcbilit,
metaph. didtur de nomine viribus dcOituto. (£t
i|l eitle: matte gKcac/elumbit, enervut, langvi-
dus homo cit. SERattt Stx'iftt I virca effert«.
<tc(>.u!)matt / rex larrunculorum obfeflut.
cli -'»(hiiMt tm.ubiiii.', / obfedio regit, ^d) 1 et).
mattmad>cn/ tenerc ,obfidere,arrei>aie, ad in-
citat redigere , larrunculorum regem. $R<\tt
rtiom pomlur pro rc jcjunä , frigidä y abfurda.
Ci; nie matte <i nifcbuloiiuin ; / excuiätio calva.
3)iBi) fommt matt herrus minüt cor.vc.
mens, inconcinnum , abfurdum hoc cft. fJOf at-
fer <Su)er}/ )oca inepta, nugae invenufbe.
•DJ fl t teil/ verbum fimplex in ufu tnx rfl , fed comprfita,
qvaha junt: sibmatteB/ au^matteB/ ermattes/
Kr»
i2 4 9
1250
jermatten/ qv* omni* ft«mfu*nt enervarc* law»
gvcfaccrc , lailuudinc afficcrc , dare aliqvem arl
Fangvoremi laflum rcddcre. • (rief) mit taufen
ermatten / exanimari curtu , ambulando derari-
gan. <£r ift toirefo arbeit obaemattet / laboribu»
fn&ut oft. SKan lermattet fid> febr mit fem
©fubiren / nimium opere in Audi» confuraens
langvore confiatur.
VtHtfotto tu/ & »bmatfBUij/ 2lu*matfiin«,/er
■HltlWrfl/ 3ermaf tlimj / langt au lailitudo, defa-
tii»atio. 5cib<<flbmattnn5 / debiiitatcorponi.
©em««abmattungyhebeucioaninii. 3trmat
tutio ber X räfte / »irium defedio. (Jr fai »or
sRattigfclt nidjt geben/ pras laffitudme pedera
movere nrqvit.
artig / & SftatticbJ / «Dtftttid) / « 44V de
fcflu«, lafiaru«, fubdebili tatu» , &iA. qvJ ttliKt.
gjjattic&te ©lieber / membra laüula. StBattiiej)
ttcrben/laflcteere.laflari.
*D?v1 ttlini}/ & gj?dttlin<V ÖCt / homo dcbili« , laflus,
enervis, ti. inen, vccor»,acger , valctudinaiitu,
corpore confc&us, k v 1 tcr aegrotant.
fßlatttll I fl- mim. itnt. 4/.*/ ^fcmottm / C0?rl<
f fU * <£<J)0tten/ ferutnlaÄi», tinJf€*[rifi>n**n-
tur. Dituntw 4 JTJfltt / qviM monfolitm JrfiJunt,
verum rti*mftrum ißud pmgutduni Jrr'e inanr tß
& t i nutrtmmtum corporii ptntm adftrt. Hatt tß
gj?att»(tt »erb«/ ferefeere.
©läget/ maacrer/maejerffer/ 44 maciicn-
cut,inacer, Angolus, gracilii.exilti.exfuccus,
•ndut. Dkä«t itnfltt/ 914/1 tnattcr^r. 5«f»»/
tnm macxUnti aipulcntionbui fitcci pltnu fit'
ruwttfi itbthont. Cfcagr r ganb/ «olum exile, ma-
crum , aridum, terra Acrilu, eftecta, fatigata.
SKaaer $ferb/ cqvui Arigou». Magere ähc!h /
apparatus renuiculus , coena paupemroa , famc-
iica , Hccatcs. J£)uiii>rtil aoer / macie* ipd . po-
mkcaridior. <&X ift |P IMflCT/ 111.111 lUl^CbtC bllict)
ihn bin (eben / macie pellucidus e A SD? er rcer
Jen / macrcicerc , macefecre , cxtabcfccre. S$R 0 ■
«er (eon /macrere. gR.igermi<be«/»<*'P en » tc -
ouare , macilenrum reddere , macrare.
ajjflaeru / pro Zftagct uwebc n /f*d c:mpof.funtfrt.
qventiord. Slbmaqern / abmagern/ »ermagern.'
irrniaaern / macic extenuari , maceran , maen-
tud.ne exficcari , extenuari. 2>er SRcnKt) i|t
ton jfranfbeittiani »crmaijctt/ vi motbi cotu»
ioubuie. . ,
5y?atferreit/&S0?a9evbcit/t>w/ni»<ic«,ixia«tiiudo,
gracilua«, ccnuicai corporis , aridirai, ikc-
tav _ i ö , m ihtt i^OfbiOfiir
Watt/titf&alJJiMlfasfflCldt/propr.cqxil*
Tttii & macer,ft»?w rlUm Mpprliamm eine v5<J)inö:
niedre/ eqmi ArigoAit&i'snrü, qvtdtglub*tur.
Eßq, *b Me tllAce / tHurfd^ie / msrifcbtBm,
olm ptdftüuiprttwis , BlHarflÄU / ffinlr.jltbu-
lumtijvuum Je . J ?0i tSre / cova ,f/Mm 4> meretnee
4"iniur; ^ ifrdnclofr S9fdre/ vilefcortumcft.
COiClt/ X>ttl Btlg. SWant/ p/«r. SÖlOtt/ fociw,
amicus, (odali», contubernalit, commilico , cn-
buli>i lonfon, Mtupmm voc*b. Gothic. Cujtuix-
ßigu fiint in verbu: Tttat6\&4)1X / ftu &d)U&
|.»|'ur jtnrßitmutaiu,ptt ijTH pre^fütu tß in
•*fni;-4rr4« ; EjrmwfopCf ar../: «1«»^«!»/
r:.* "J.JjlB pfr J'-'CULtioiti , Jocittit , ÜVdit S£ji[i\it
fd)dfibanPd / i SJJaf/ tociui, SJiÄOpen/emcTf.
Fe tjffr etitm inAt nmunt : hatten/ i> r. pecunu.
Sir trp:>nif4)e SOfatten dituntur monet» qva-
dam Hif^anicae. Dtßtr.Mt rlmm abtxcttlat,
tn trvtr. non Jrmum cum nonw.t
Ai*ith*tu et tum , JrJ multhlrtulU Mittt iMtr Orr-
nunc; noi«m. oir tOfwfdi)» A^m tß Rex Tcu-
tonum, <>y ' cum rinlippo, AlcxandnM paue,
btlla gemt , fxpmtitn : promrut inter tociot,
t<rl Arenfaus commitito» 9J?a(d)Unt / Marc
chundut* fociorum faueor. $D?aQ Umm j j.:-
pu't Dt Compifc- bo.Hr timtn haut iji hin contumrlUm
diatur: <&r tfc ein redbter 9Ra^/ homo nullius
prerii , villi , Aupidu» , inhonoratui , inglor tut,
nuHonumeröeA: qvecum cvnvtniunt . SKa^fc^/
timidut. SOJaljfliv* / rufticui, agrcAis. SOJalJ
Sfeari/ Aolidu*. «Kar ? pi«mpe/* ^OSa^fafctK / il-
libcralts» impurut, iniulfus. Ab hoc ignomämkf*
[rn ficaiimrvccü CDfflQ/ matza , vot*b*iurfivnum
1/4 arefif iwr cunpluMbtnt , 1/* qvftuiam tmiguiro:
f*ciribti»taig t minus intvinHbturcprcfentattt, t/v*-
Irfimum tnttforu pnßribmii ponrbmt.
3JJatraß / SOtatcraf*/ »«Dlatrafce / w</
p>cpr. AraguUi comrounit focio : Ho.iir 4<//m
piofTVtrvn^ciitcitra lanca t*/ tomencitia matra,
Aotca & tegete fumitur. Q^nte^PJatm^C/ ta«
pctiuin piflum.vetikolor. 3ottiettet0?atra^tv
culcuta villoia.
TJO^Utfchircn/ imperare per vicei . U. fepararebo-
na inter fratr« principe« , unit SOiUtf(t)irutia/
& CC?Ut|"(barunfl / OtC/ gubernauo viciffitudina-
ria,
1251
1252
na, convcntio frarcrna fuper hcrcdicatc , aliqva-
lt$ bonorum fcpa ratio, tcmporalisq vc d 1 v ;fio.
€D?a(j / ma&cn / gemalt / mäfcen/
trucidare, rraftare, oecidere.
Vtdttur vrnirt k tTJatjeri //«icf mfffrf. Cincn
ICDt mafjen/ /rrr HUSCH/ dilTecare, interfiecre
aliqvcm romphsea. <£r mäfjef immer vor fld)
tTCij/ omnet (ibi obviam vcnienm acinacene-
cat. 3v rm^Bcn / Sermärjen i-jl in part« fe-
carc , mucilarc , pracciderc, internecioni darc.
93?ai<uiuv OM/3crm^ung/ & r><w ©em«tel/lanie-
na,incernccio, ma£rac<o, trucidatio, dicituretiam
t>lC s j)?rtßcllllia,/ diiTc&io in par tcs.muu !atio, O/f,
*bho< <B*mhw\ eß ^cbarmüfctl/
vclitatio, dtmicatio,
conflidui , pugna , cenamen, ex 0d>«r/ turms,
COfW/, rxrrcüm; & OTaQCtn /?w Wur^n/ 4*Jr.
carr. (gf^armu^cl fyalf Cil / praelium commirre-
re , acie contcndcrc . manu* confercre-, avod et-
Mrn<£rijur<gdjarmfuiren / &ahd ^a/rflö
fcfrircil. d)Ul UlllI5fl rti4»n k fimtlUudme comfra
cur.eiüt acte äicitur cucullus feu involucrurapa-
pyraceum , fvö »romaiMritpulveru cldudunt.
OTatfchen mdtfeben /wOTetfcben
eft fedio de accommoJatio lapiAnt teoemen*
torum.
Getier tX>AS Ipl tffltfiCt l culter. Antuet trat
leligemu spud Celtot , nomine $f\j\QT / &V(Jttat/
ießib. CaJjTe , Strohone , &*iik , kjmV di/;uc /Wie
giadtm nor.mtnqvam 5DJf§flT dicitur-, Jtd jamtflin-
jlrumrnlum , y-w) ftctmui. ©«^ SjJJf jjff i1U^<f(>m/
expedire 1 proferre cultrum. £>atf Sföftfcr Ctlt*
ftecfftW cultrumintaginamreponere. S&rot«
ino§CT/ culter farailiaris, ufualu. $illt>(nie$cr/
cultcr victonus , falx victoria. gilljmcljcr ttt
£ cfnitia / cniis raforius. ©atttnme&rr/ fcal-
prum. j£>actf niewv / cultcr minuulis , incifo-
riut. tfpdjnif §<r / feu j( ud>( nmeper / «uiter ma-
jor. i'UCtld)f Ofco§er/ euicer crenatu». Opfer»
mefer / five (Jefclachjmcjier / fccefpira. ©ciarf
SDfffcv / acuras. Stumpf SKcKcr / obrufm.
(BcbrermeftT / novacula , cultcr tonfonui.
^djniftincjffr / fealprum reöum «Sc ineurvum.
cultcr victoriusutnnqvcmanubriatus. ^trof)»
mt'§(T / falx ftramentitia feu (tramentaria. ?i c»
brtimc§CT/ falxfinitoria/ivf Yincatica. ^f4)CRi
nieder / cultcr in manubrium rcdudilis. Xrin<
^ir»/5w?3prfcl)nnDlUfffr/ cultcr cfcarUw ma-
jor. Bferfeevfl Der edOOftcr/ ferramentum
'unatum. -Ißcifcnupcr/ cultcr vcnatoriut.
lein / fcalpcllum . culrcllus feriptorias ßu gra-
phiariui. (Kat)irmc^Cl'Icin / fcalpclltrm corrc-
dorium. ^ni'ujfVi iiuHi'l'Uin / cultdlui tami-
neus , fubtüts.
fvod rn09fn / oecidere, perimcre , jogulare. Wc§crkiR / ^rt8 / dmm. cultcllus. gebcrme§cr
obtruncarc, diflccarc, un.-.e ^aif|(himil / ruv
esedet , clades , ftraget, internecio, hom ic u\\ um.
SOiiStf(J)cr / Der homicida, oeeifor, rrucidacor.
interfedor, necator, <&: Ü)?(|f|<t)crlid)/aaf;r8.
mZisT.t W ^/? rM " i a f» M ««« Ufc „ J «balbicrmfipd/turunda.lmamcntum.cunco-
«Jie^CC T>CC/lan«u$,lanio, carnanüt. ©crf'l !„,. ©cDrcbtrr 3Rci0(I/ Unamcntum tortik.
nifBilcr/Uniopaganus. ^tpfmcft jcr / auheu«. ftp&rmcijjel / torntrs rorundus. (gwtoK^fl/
*?5?^?i™f!L s - , ^^""^^ [ »c"«u«- *lattmci(t<l/ planum
rindere» tornüexcidcre, tW?
excilio, qvae fcalprö fit , S
- - ] wfcitftnu;i/««»/.«.*ciforii».
5D?CIJtlcrci>/ ^e/laniarium,laniena, * hmatus, SOlOU/ ^ SOIiltlC/^«/p/. £DtöUClt A
^v* 55" tO^fQigimt) expenuntur. nicapcUuca. Dicitur etiam älid dUlrttii tili
^Cfjen/ö'Weleten/exirrueTemurum. E)?il muff/ ÖT ? Wc* ^.i wr e^w, iWÄlrin
?0?iH5m/ maäarc, qvia talct (Vruclorcs ligoni-
bus, mallcii drcuncit Alis lapides varie praeci-
dunc ac feriunt. A ^C^tlt diäter 2)iClJ / 9ec/
ein (^temme^/ ?0?f?er* sJKe^elcr / coement*
rii» | ilrudor. ^C^iWg / PU/ & Qa& ^t^n/
4 vocefeiiunu COuiuen mim, moiiicn/ * miauen/
r/r clamare mAar iclium.
ab antitjTÖ üethied (Dvillg / un.ie etiamnum äpud
Svecos SJf iu^miruare id. eß qvi mtk SÜccudiel'
mpl'DiT / ficariut, ayi doloie trucidst. SDiiiife «u-
SCI ff ttm
i2$3 „ g ftq
trmüothtcirß commulccrc, |"tTcid)(ltl ferne vrr-
htm Mtffi'i/m3)?4II$clit / 20?Cltd)tl«v' dcu-
Iicrcdolosc agcrc,inlidias (rruer«, Wcucfif
cr/ftct/dcccpcor. €0t cud>cl «fd) * ?vicii<hlan'd).
ä.:'i. dancuLarmi , clandcßinu» , fall ax. $0frud)>
\\\u\$ -i clan, clandefliaö,clanculö, dolos*.
*2>*niaud>/ oei/pt ©cbmaudx/ p" antthrf.
&cr>mäud) iiri/ip- * Klauet) ; homo «lolotus,
abfcondiiat, te&us.clanculumagen». /»em • cm
^d>)n<)udKl/tci>ebrio,di3imulator.inachina(or t
dandcftinus impoflor. vr (f)nuiud)r rinn OK/ fac.
EStinalaticaru, occtüta, ucta, abdirc dcocculte
or luden». S«ic3(tmaud) fh*w eß fumusuas«
fior, ulfott vf[ujiam,a( teurii a iHunAtni. <Sd)rpe<
(rlfebirwiid) / cxhalatio fulpbuica. J?ilkn
fd)mnud) infcrnalis vapor.
\f il)inaildn - n l maliciosc iimulare, abdit« infiJi.ii
ttruerc. inopmatöoppriincrc, fumum vendcte,
teftuni & retrufum «flc. (£r gd>C &4 unt)
fdjtnaild)!/ Iimit omncs inriKtux oculit.
<c rbnunchid)t/ tJj.&MAvttcü**, occuicus, reees-
fum , latebras * tenebras qvzrcns, it. clancu-
hin, oeculte, abduc, rurtivc, abfcondiie , laten-
ter. £d)maud}idH tiusfebcn/ adduftö rulra efle.
(^ci)tnCUd)Cll / fom© fuftocare , perdere, igne
ad paiitm leTiter torrerc. fc/f .> (cdiiiiiiudKU
qvemadmodum errim fimularor teftc deeipie,
ita lenrus ignis fenfim adurit a< perirnir.
€ d)mctld)cr/ Der/ lumum faeicns , tunid fu ff ocan s.
۟l Sabafl'd)nieucba\ fuflGcor rab.u-anus , fumi-
fer, fumiücaat, val^i fuituitor.
6d>nicnd)iini; / Die/ rnfftxatio, fuftuio, AifScus.
iiKif |d}mrud)iinij fuffimentum tabacarium.
^d)mend)id)t / &*.i-v. fumificiu , fuflitu«, fuf-
focant , Vt rum plura tit hoc voc*b. vtdt iufrk fui
frrir, in 0* nir.tj'dncfi.
^dmiieflen /tß* Coth. triff«/ comwukert , &
notar deprimere, humiliarc (t. £ ld) III eine (filc
fehmiegtil / in angolum qvernpram oeeuitarc i'c,
fideread abd-ua latibula, tttfcinitrfi: Schmie-
ger / Der / fupplcx , humitis , conqYinifccns.
<td)intC4Crinil / DiC/fcxminadciniiTä, tfhurm
2 Tafi terpens. Sdjrtlk'ijliriq. / XHt/ hnmiliauo,
ibmiflk», hutrrilitas. £ cfomieaj fdj ' *dj. fobm is -
lux, abjeitui. <?d7TntMCn «*Xi tjjttivr c3d>Hlff '
f (R/ adulari. Miir mßrtm :
^Ctmf fefft ICFI / adulari, arTemiri, blandiri, Dal-
, pare, demxilcere . parafirati. Q;r irr inm ttbrv
t>K malm Jll fdjmcidjclll/ wmiiwi qvaiuurn as-
fcntaiiomt aitificiö gtauarn ejus aueupatur.
S5<r beut |U tage-oid}( Tdjmcidxlt / b<t Un nidjt
fortfontliun qvi auribut u fcnrire A ad volunta-
tem hominuin bodic loqvi ncicii, omnium gra«
til proiinüi cacidic Comp.fitnt . 2lb|'d)lllddif ItV
btandtment » aiiqvid obcincrc. <£id) Atnd^incw
d)<ln/al1cncationibut benevolenttamcolligerc
Dkttur ttum fid} dnfd)iiutd)dR/ />eu< rrfdomci»
djrltt/ ii. »ff 2bfdprtKid7cln »c. (? :d) k^'
IdMiinchtln / farvilieet adulari , turpi aficocauo>
ne aliqvcm obtunderc
^d)inciq)cl<r/ DO/ aduUtor, affentaror, paraficut,
arcta'.o^us.palparor, cniirto. (Sd)ntrtd)lcri!Ul/
tit / adulatrix. faminaplpans, biandiloqva.
Cdrmcrdjlrr f Ämtcn rinen franen / reo ei ihm
jncrer / afl'tncatoret tinllant levttacem aliqvo*
rum roluptarc ^id) reu cdpimid)krn cm»
nebmm lagen/ ajTcnratio.ubus upi . blanduncn»
tia cornunpi. dt bka bit frd)meid;!er md)t
aern moieda ei eft allem a« mrKula.
^cbmeicheltU' / 6ebm<id>clnittj / m'*>/ *•»
t^efjmeiebeltt / adalatio,aflentano>palpauo^ :f.
blandi'oqvemia . Termo aflentatonus. 2?IC
©djHieidKlft) / /iw (gd5meio>kreT> iU ferne jea
it>m/ praciil Ji't amovet aricniauonem.
vr d)intid)ili|'d> / <Sd)ineid)lerii'd) / € Ameidjdicfrl/
St vrdjlUCldjclbaft / aJu ^^Wii.alTcruaionui,
blanJiloqvut , bland idiem , y : a/Tcntatorie,
blande. Hf« rto r/i 6(f>mci4>e!b<lfU9f Clt/ Du/
SDlaul/ BW-/ p/. ÜRailcr / ©• , »r fr« p»«.
ii» r/r« riclut oris i proPr. Der K*3CT)er» / 5trer«
tXt Socf en/ .': i .- i'>olc DC« ttlatlls* NotänAum
fvoijvr , ftvd CO^ättl nKqvmtbm dtaim dicMMtr
<pi* TOim^ l£w (üfe^ 5B?<tul / 01 impuden».
BfrftieftfC^Wairl/ impium.execrandnm. 5^^»
fr« Iii / irrifidam , perjurum. Sicut aatrm tit»
b$ft& tlT4Ul / trujtct pro tonvitiMorr, xatmmm**
tote, okttRaiorr , & milrJxo filmt ur, ita rtvu*
fropr. tß oi ieabiofum. <*id) ai\H CBfanl föU>
tun / recanrare injoriam. 9ufbred>lin4 tttf
9?tiiuli5 / aphthai. ^lail !0?an! / ch luudum,
pallem, li»idurn. if llHfcnD ?0i tl Iii / faridcoi,
olenr. i\flH(tj?i)filuU feiiihirium. ©ttf SK^u!
holten/ raecre , Giere, favere liogrif. 3*^ :n>
»iiniu; QRflufr' os bihngve. Da^ 50Jaul iü< n
haben/ labia dimictere. ofcicar«. «lupVerren/
. divccrt labra ♦ aperire ot. 7>ii Waul Eliim*
m(n//itvicnea/ oa, labiadiftorqvcre. öö<
5»4Ul
I2?6
SJfaul aitffpiilen / osaqvaprolucrc. gargariza-
re. £a$9)?ülll iwfcheil/cxtergereos. <£tU>a$
ini SD?auI junc [)mcn / apophlcjimaöfini , vulgi
majlicatoria. (?r hflteül qtl>§ 5JJaul/cftori*pa-
tuli • mttAph.Vonüur pro oflcn ta torc , q vi pcojicit
ampullas*icqvipedalia vcrba. x\ll\/ utapud
Laluioiftpe pro tpfo homim jumitur , */i / i ...
proUliH. IIa ein £)icf Ulrtlll -Ariter labeo , chilo.
Slftcnman!/ fimu«. ^racFcnmaul rcfimus. QSrat«
njuifimanl/ oi tu*^idum, labrofus. Kenner
j£di)el< 3>ÜJtinaul / os ncfandum , fcclcftum, im-
probutn : Sunt enim convitia in hominem morda-
ccm £*fjrcophantam. Qxtifä'five ^afihmaill/
loqvax , nugacor , liogvax , garro. {gbermaul/
cutdatttt prominent . Bronchus , brochus. ^OK't!
Utdul I ttiJ. ptr coniumeliam dieitur de hommc
molli Ö* mulicbri , imprimis autem de pathico.
ß>f ift'rmflUf / os natans , madidum« falivofura.
©nnr-rnaul/oftigo. ©rojjmnniVchno. «£>uren=
tlliiul/ os lafcivum , obfceaum, falax. v K'Kiff
tnaut / prcpr. os hians . metaph. autem %imi\um,
»aniloqvum. £»btnrt»il / riöus , os patulum.
Stifter (cd)ÄJlb dc^chmitylllflul/ calumniator,
dcntatus. g*cfer<!Ra|u). * (5u)U'cfcrmaul/cu-
pcdios , Ö> cupcdiofus. 3)?i!d)maul / galaflo-
pota , imberbii , prima lanugo , in veftSs. 3Rar<
renmo.nl/ osftultum.irulttloqYum. jObcriiMul/
labrum fupcrius , impcndeas. jßferbntaul / os
cqtinum. De ovo dieitur : ©a5^3fcrl)bfl( (in
flUt fKaul/ cqvus cfl orc duttili & morigero,
Jcnrxccrrkis, frcnis obtempcrans , f&econtra:
€<bilt fin batt tO?an( / elt eq»us tcnax.dur*
cervkis. Q.VCX' frve tfniinmaul / Ol valguiu.
Kunii'liuaiil / mgofum. (Jperrmaul / os ofei-
tans , ofeedinc detortum. £reit>elmau!/ M.gvtJ
XOaWmanl/ os (utile, frivolum. JrolJniamV
os ferox , fuperbura , turgens. UnDenniUl la-
brum inferius , propendens. Qatlffltaut / jur-
giofus « rixofui. '^ucKrinmil / os melk uro,
mclliium.
5)jCUldXn / nvaftdicas ?JfteulcTein / dim. ofe»-
lum ,ofcillum. gj?etn3uctcrmeuIehen/mclUtt
xnea. GKaild)cnW^mp>oivaviog^dcofculatio-
nc ponitur. t£ inem ein 9!J?e trieben qeben / fvavia-
realiqvem , comparare labella cum labellis.
SRilUleit / «• ' tnairt hänget!/ vultum contra-
tierc, labra torqverc, o* diftorqvere, grundire,
torvum vidcrc. £r mailtC / ftomachatur , in-
dignacur . ringirur. <?r mault / ßve txnrft t*A6
tflmd »u»f/ Daf tirtf IPflgebet / dum tibi fic qvod
placear , ille ringitur. Comp«/. 2ltrttnault»'
front cm explicare , exporrigere. 5>iTNUU-
len/ fronte mfti & caperata aliqvtd Aiflcrrc.
SÄnanmaillCII / Mtlfvum rerbum eft, nofat<L
camcdcntcs (pcäarc, cum qvis cfuriar. Inie
£Ü1 (BdjniUmiillllcr / efunens fpeftator edco-
tium.
SOttllllcr/ ^fr/ vulruoujs , r«husfc»eras,crtrris,>im-
pormnus. 50tiUllcriim / ÖtC/ farmina (rontu
nubilat, morum rigidorom.
iOiaii'uu.; Du torr itas faciei , fronrts fcvcricir.
tnftitia, t urica las, \uluculus, i.'. Aomachus, m-
dignaeio.
9KanIid)t/ adj.&*dv.Cc*cr\u, criftif, vultucfus,
nubilus. SÖJau!i(t(e nlrc (SriUijer/ cetrici fene«.
Sed 5^Clllld)t ad os rejertur at^ ai labra , ut :
ßro§raeillld)(/ bueco, labrofus, libra przgran-
Ulia haben« ^lcinilKuIid)t / renuibus labcllrc
pr»ditus. JinDmenlicbf fyUxb/ cqvus lenc* cec-
vicis. ^)ar(meulid)t/durxccrvicis.
33tour/ e^SOtaucr/ *u/ P /.3Dlaucen/
murin, man ia. ClTj a tlü VOM (Steinen/ roacecu«
Stauer iTOCl) Steine WfJ/ mural difphnthiui.
6d)iel>mauer/ fi™ ^eJ)eit>emaneT iroifehen jroeu«
en .'.HiiUTii murus intergerinnt , alias %t Alibi
m.iuer. SRittelmaiier im JP)aufe/ medianut.
©er 9MflfJ itvifeben l>en $D?anren/ intermurale
Ipatium. ^raDtmauern/ mania in fpecic.
jcinuaurr / murus ahrneus. 5}pmiauer / pro-
pugnaculum. Sufcrfte .ÜRiUltT / tnania exrrc-
jma. 3'^f'wnner/ murus coöü r«. (grifleiü
guter igdbat hinter fcer $^a«er/ fort» eft ia
prarflctiis. Sic pncildiarioi milites per cortem~
tum vocant £oi6tittn bintxr bextQ?ouer. ©ei
geiut ton t(x SR auer abtreiben / hoftem a moe-
jnibus prohibere. vr ich )UT ?0?nuer ttüben t ff-
propinqvarc meenibut. ©jeWiinven v-eruiN«
gen/ defendere. grobem/ capere mania» afeen-
dere in muros. Mauren fchleifeu / dimere, la-
cerare , evertcre , dividerc .muros. -DJ uircil
JVieber bölien / muros reficere. Miauet etiam
mrtapb. pro auxilib. defenfione 4 qvölibct rc-
fugio A afylo ufuipaiur. tln)eht||t ift Me In ite
^Dianet / lortiflimum praefidium , porrut ft ar»
innocenria eft,S5", ut rioral.tn/ivit : Hic murus
ahrneus efto , ml confeire tibi , nulla paltefccre
culpa.
tD7cuerliin / rni« / dmin. fcabellum murale , parvui
murus i rerrur praefldium , nracaia humilra.
1257
9)ca
I2?8
SRaiirtn / Aruerc , cxAruere , componcre moros.
sjjjan mauret fo gut all man Fan/ cflScimus pro
opibut noAris mania. Compvfita funt : &nmau>
reo / jüngere mmoi. 5lii6inauren / Ahks mit
tTTaurcn füttern / murö inccnori rounirc.
SJiit £wtfer|incfen anemauren/ qvadratö faxo
fepire. SUlftlldurctl/ tollere , engere muros.
Sxmauren/ urbem maenibus cingere, circum-
dare. £)Urd)maurcit/ faxude exmentöfir ma-
ic, Aipare. giTttuaurcn / opui exmentitium
«xcendere, continuare. S3cTtnaitrctt / <v- -:ic
mailttn / claudere , occludcre murö. UnDcr
maurcit/ fu'uAruerenrarum,
^iiim iin.; "Ott / Aru£hua murorum. fBfMUU
\u\u\ l obAruftio, qrx murö fit, \L\\\\\\ .im n 114,,
inclufio fax ca.
oCciifcr. Scr/ exmentarius, faber murariui. ai
rcrintl/ötc/ exmencariii uxor, mulier Acucndis
murii perita.
SReurifd)/ & SKtUtTbaft/ & ** vtr l>-in modum
murorum.
QKauö / / p'«»-. SOteufe / mm. si ? w
noßrum tt?4Ud 4 Lattno Alm dtäum tjft centm-
dtrü , \dtn\- probtt ntctjfe tß , Ctrmanos ante Ro-
main conditam murti ntt vidißi, ntc aluißt, gut aliud
nomtn proßrat , qvt animal xßud. infignitum furrit.
COfCUftn na(&fUU(ll/ muribus infidiari. SjRflllC
fangen / mumeapere. Jju* «DJcufe benagen al
li'S '. innres arrodunt, corrodunt onir.il. gflft;
maili/muiagreAis. ftlct»crmauö / vefpertdio.
4>afelmau57 gl"», forex. Siattcnuu i t mus ma-
jor, (r pitiinau* / mus araneus. £ cfjiniu.ui^
ftvt (Erbtnmaui / mus fubterraneus , apptliant
ttiam XtHi\-maui. 2Bali>mau$/ mus fylvaricus.
QiBaiermaul/ mus aqrasihs. ©rofie3nbianl
f(tt 9J?aU8/ Ichneumon, Äleilie Si'Ü lllrtll?/ ni-
tedula. £r roiH anbern gri>|je SOJtufe fangen/
tntt* Fan fict> fdbtt feine Meine fangen / qvi ipfc (Ibi
aapicns prodeilc neqrir, ncqvicqvarafapic,«/i«/;
agrosalieaos irngat, Alis litiemibus. Prvv.dt
us y qvi fuk.ntglt8h ahtna curant. (£r/ 5a t CO? cilfc
in ötr Seaft / aliqvid monAri alic. ffr. rcudjt
SJ? f uff / animadvertic , perfemi fei t , prxnofcit
periculum , fubodoratur fraudem. <£t fielet
«us ■ Wie ein £flpfgcn voll SKftift / fbeaaculum
aniferum cA , cadavcrn crngiem refert, reprx-
fcmai fpeciem pallidx mortis. (gr fiebet Wie
«ine gebaut Tiaut/ mader vinö, probe madi-
duseA.
^DtCllrflcin PO0/ dimin. mu&ulus. 3 ,ina . f * S^tutf'
lein / junior mufculus. 3Scil?lctn ttiam iwtur
rhenar , carnofa pars , mufculus carois , altkt
glrifcbmau/ * Slciichmau^
3JJatlfcn / ptopr. capiarc mures , muribus infidias
ftrucre. i)ie St^( \&W ibx Raufen nÜ)V
Kthtops non dealbcfcit. naturse Icqvitur femma
qviaqvc Aix. &ie 3tat}c in.uifet ftattltct» / felis
mukös captat mures. Sr.i -Kaufen eliam ad alta
txtendüur ; In avibui mAl^n *ß mutare pennas,
jDiC J£>ülicr mailfen HCl) ' pennas dcfluunr , alo-
peciam pennarum pariunutr. Ii. dtputllit dui-
tur: £as SMgblein niaufet f<t)i pubefcir,
und» ttiam tß tompof. 21u . ni 'Htm / ftd* außtnßiv
firt reconvalefccrc« vcnuAari , antiqvam venu-
ftatem obunere.. ©<r SWenfcö maufet ftd) wie*
ChT AU? / emergit, pnAinz dignicati rciluuitur.
Porro 5K.aüfca mttapb* dicitur cläm fuberahere,
cxpilare , vccUculariam vi tarn Tivcrc , hat paga-
re, mvolarc. ^fetbe maufen/ cqvos abduecre.
furari. Hinc ro»psüV|ntn bematlKn/ loculos
aluuM's fer utaru <gr bat aOei biiureagcmau»
fit/ onm.a expifavir, furtö fubtraxir.rfjn einem
JfjaiUC bei'fim maufen/ domum furacnlime feru-
tarj/ 5)iaufen tan,üm ttiam tß occulre fcifci tan,
claneulüm expifeari, au.ibus aueupari, venan,
fubaufcultando voce» excipere,
3KauhT/0cr / ugax.fur dandeftinus.praedodo-
mefticus, die reüanut, vedicularius , tx. venator
verborum, ff rmonum aueeps. ?0i auferinn/ Vtt/
vcQicularia« feeminafurax. Umctß .Halmcu*
fer. muncidus, ü^almeufan/ cum muribus q ta-
fi confabulari» verfari <V commercium habere.
UMllCli tmmtßlofoi. Std $a\m<ü\tttrtamd:ci-
tur qvthbtl curiofus . fpeculator , theorericus , in-
dagacor rerum , £f homo folitarius « umbrarics*
induAri«, atqve io obfcurö vivent. J uef metl»
fef / emebrio , vetcrator. planus , fiaudator.ca-
ptiofus , dolofus , machinator.. ?>laumeitfer
auttm tß gtntu aeeipthit utl falccnU , alias ttiam
Blrtufllfl Mus , numir.t Aellarius. !<5laraeuftT/
«Kfrmgenusraonerse,yi'oar/?groAus rrtplex.
»KaiifeviP/ Me/ E^Das Kaufen / rapadtas, ruraci-
(as,direpüo,compilatio, vica vcclicularia.
€0? a ll|lina auttm tß commuiatio pennarum. plu>
marum dcfiuvium.. Propr.auttm Häufung / &
t>45 Raufen/ r/?captatio murium..
Dianficb: & Kaiina / ad\. &aJv. capratorius, ca-
ptioic, furax, furacicer, it. pcnniscommu-
tans, tfprepr. muribus infidias lLucns. Std
2Kan>
1259
«0ce
1260
COttlUftt) 1» (freie nout audaccm, infolenrem. fu-
perbura. Hwe : <Sldj maufttj timc^Clf / cfferre
£e, infolcfccrc, fublati animi cflc, nimiumfibi
tnbuere,
Cttmcbel / ut/ fiur. ?D?ufd)eta / eß * mm«/
qr*m rrfrtl , u de etiam mufcultM dtatur , aliks
concha t unir 1 1 fcbfl fl fcf> l pifcii concharui , rc
ftaccus. 5Rccr> ftvr (gccmufdKl / concha man-
na. $arpnrmurdhd/murex,conchylium. Cv
I>rcbct roi< eine SÄnfebcf/ /h-p 2Rufcf)cli(^t / muri-
catu* , concharus. *$ei!enmutd)el / pinoa r con-
cha pcrlarum. Offene ?njufct>cl / concha hians.
?0ialcrmi!fd)d / concha ptOorum. f(Änfd)c|n
etiam dicunlur bull», cjyjc aiinrftunmr phaleris
& loris cqvorum, it. iirnbcllara clavorum capi
ca. qvibus fore* 4r alia exomabanrur. Hmc,
(l>iilt>ene/ filbr nie / nir&intie SJfnfeheln/ aurcac,
argentcae.cx orichalco cpnflaue bull*.
p/wr. C4r. portorium , vcftiga! ex
nicrobm. Stillt aufrief/feil / vcäigal confti-
cuerc , imponcrc. 9)c\uit ijebe n / porcorium
pcndcrccxfolvcce. SDiMt padXi'ii / conducc-
re .rcdimcrevedigalia. £/incr/?>)J^uinrr/Ö<r/
porcitor , publicanu» , magifter fctipturae, prae-
icQut vc&igalium.. Suntifa h.tc vocabb. ab anti-
^wrbo$aütCWfru$Rm\d)Cn/ mutzte, per
m urare , altcrnarc. Unit S^aut propr. ejpt per-
mutano , argeneaha : £D?4UtHer autem num-
mulanuj , argen tanus , inenfarius , danifta.
Defcendttabhoc SBlaUttflvrtw>vo<xb. $H\ltf(!l)U
Ttll / mutare regimen, adminiftrarc pr ovinciat
alrerni* vicibut , dicitur etiam ?fö||tf(haren / hmc .
CKucfdj.uung /Jtu üftmfcbinjna / tue / vieiflitu-
dinana gubematio provinciarum , qvando mmi
eaum frairu Principe* armn alternk vei tntnnii com-
munti pr <rvmct K adminißrant'..
SDlfll) / ö" SDlCI) / Set/ fm. plur, Majm r unm
ix mtnfibui t Jtßut ffleyniormt/ Vttmbw ?0\*nt
tut is pfingjlmonat/ ö a/ifiyw Ga/A», . Crv
ffluldH/ yW 171 Aiajbvaccaxtribut meibtu muU
gen poffmt. ttitf non tß a Majus viridnatc
Afl*«. SfcfO f»wn o/xw. viridc , frondefecns, *
c| vodvit a ma n um denotavtt , remanfit nocab. eine
*We*e/ pi-ORfDen; frondci. Sitfciuucocn/ bc-
tulae. Vetertteh*mgype1Urunt\ er, ÖCIlgrÜlmtV
50?co / «nir tneyenblömleiir/ priwu/< wi.
Fr/^# brllam pueüam ttppeüant : ÜIOÖCQSrirt«
ftcri /yiw SWaiffcn/ Äom^m verb deongute Alan
iticertifunt , modo tmm a Alajoribiu , modo a Ala<ü
»u/r«- /Mmvrä , tjvje nuüa fuü , derivant. *
^icef/mcefcn/scmeefct/ wrÄ. px foni
fiflum &qvtdem hireorum vox eß t ftcut BIMeit/
ovium t utr,,mq i tarnen bihrc exponitur, Mtq.hmc
ejifreq-wntaiiTum ?0?ccfcrn / balirarc'.irjutV dintur
(OJfrfcrbPCf LvCWecttriiecjc/ caper SS'capra.
OTcffCn/ ä meereit/gcmerc, ingemifeerefu.
fpjrare, fufpuia trahere ,. ii.anhelarc, fpirjtujrt
graricer dueexe, ut iÜi faciunt , qvionerap 0 > tani
aul per prtrupta acehytt feandunt. Comp,/. f ß .
(^ic5 JCrnifffcn / gravicec iogemifeere , gen
acerbo« edere. £kt Ärailfc mcFfef ubt:r i it
Uiaßcn/ aegrocu« animam aegernme adducit,
maxtmof gemimi facic {fr mcFfct Hiebt Bd-iv
gemirus concicefcin
•Otf f |CV/ Oer/ gemens, ingeraircens, Tufpirans, an
hclaior. Sütcfferinö / Die / foemina fln-ul-
tient^ a
CDitffuncj/ Me/ Airpirium, gemitm, flngultut, dicU
\ tur ettam tas «Wff fen/ «öheJatio, anhelitui,
iOtfflTAt/ *dj*&*dw.anheliu, fufpiriofui, geme-
bundus, ÖT; fingulrim.cum fingulcibu», fufpinif
dcanheiicir.
eOZucfcn/e^ Muffen/ mutire, muiTare, hifee-
re, tergi verfari. (gc Darf Ht glirr^r nif^t muf»
friV muüat per mecum, nc hifeere qvjdern au-
der*- (gt miiPfer unb mnFfer / unt> nivi> mtytt
btiratlsV icrgivtrQcur, moras ncclit. Inde tß cirt
03wN / 65* ^i». Orta SOlliWfin / mulluacio.
©arfflu €d)intcr nüd) ein SWaf^tn tu.';n ?
Etiamne impudent muttre unum verbum au-
des > ®lcb ihm dni in Die grefe/ wenn er ein
COillf^tein tllbn Wirb / impinge pugnum , f7 mu.
«teric. gj? uefer/ & 5cmftr/ Oer/muAans, mu-
tieni, mufKrani. ?9?U(f UHg/ Sit/ id. fuoi^ufi
tOiUcfte^t/ *4 murrenj.
^ücTe / t>ie/ er sjtfucfey p/«r. 50?ucfe*n / er
COlUCf en / mufca i culex, £/? 4 muefen/mu.
/irf , ßno nimirum, t/vem volando edunt (£1* mC
SJfHeiVn/ diffici Iii, cerebrofui eft, aliqvid mon-
ftnahr. €r maebt ouö einer Surfen einen £lc»
fanteit/ elephantum ex roufca facit. QT^h-'-vii
fii|rf)en / cuiicibujinfidian. ®pnni|"d)<3^i!c^c/
cantharir. €ül 6<bn>iirme »Dn fflMrB ai»mcn,
exercicus cuiicum.- ©a< Sterben Der (Otfrien/
puncliuncula cuiicum. ©rrtfemiiere/ avif rß t
nomine curruca. ^)unb^mucf C / cymps. Zifa,
ff Iii ni£/
i26i
JRtllfC/ cicindda, lampy rw, p jrrau .1 1. 3Rücftd)t/
dt, mufcanui. ftoplUM tirf)t/ lenngiaofu».
SOicer/ o»y p/«r. in« SDUere/ ■rate , falum,
al tum , *q vor . poneus. Rat gro$e ISiltmfCT/
©ccanui. €njti*nR«r/fr«tuin. StiHe$3Xeer/
nurc tranqvillum. Ungeftummrt WttT l mare
infiatum , venrit agirarom. Ö ii ©rieatteJ)C
J^flUbtmf CT/ archipcTagus. 0(f QCfif(M $t«X/
mare Ligulticum , infcrum. £afplji$C 5J?eer/
mare Hyrcanum ,'Cafpium. 9JiT|ll'd)e 2ReeT/
finm Pcrficus. €naeliattbifd|>e SK«T / oceauu»
Britannicus. (5panif<J)e 9Reer / occaniu Can-
tabricut. 5)Ji((fIiHCCC / mare meduerraneum.
Rat id)KAV } t tOiCff pemeus Euxinus, Matoti«
Ealut, /im Bosphorut Cimmeriai. Da»' 33cnC'
i|rt>r *D?rrr/ finui Adriaiicui. Eismeer/ mare
glaciale , Hyperboreum , Cronium. Öi .iO
mffT/mare^iridfc Rat (lille 3nbi«nil'd)C lOtccr/
mare pacirkum. 9ltlanDifd)e 9Ö?eer / occaniu
Arl anticut. 5Ä0f C W .'er / mau xubrum . fivt
<T chilf Ulf er / Units Arabicum Rai tobte SÖJcct/
mare morruum, Asphaltitcs lacus. 3}a$ 3Reer
kuffubmibin/ Jhr tvixt tjbbe mfbSfut / mare
tccedirfcrccedit. SBnfft / rorbatur , tumefcit.
inborrefeir. SBtrD (HU* / fedatur, componitur.
9Juf bem SSerr fabreit/ navigare «q vor. Uber*
2Recr lalncu/ trajicere «qvor.
ttfeerlfin/ ba*f dimtn. mare parvura, angufhiiii,
finiu marit.
SReeridjt/ maririmui, mir mm , /rV /-j.J or-
currit. •
SOJCCrÖ / Ot«/ J (l ,f«r carchefium, dttl fttf Sc'
SDiCib / metben / 3dj mlet*/ * mtitxfe/ pr*«
gcimetlcn / & qctll«tt>C( / virare, fugcre.caverc,
aleclirure , abftincre . absjunger« fe. Slrbrif
mtlben / negotia fubrerfugere , reeufarc , abhor-
tere a negotii*, ©uiütemeibca/ evicare vir»,
a tnalo Abi temperare. Hnaluef meibm/ malum
fubrerfugere. 3>$f« @efeUfd)i1f't metben/impro-
borum locietatcm declinare, avertari, a perdi-
corum famiharicatcabeüc. Rai i'anb nteiben/
profenprum , exeonrem , exulem cfTe. R{(
©d)liid)(meiben/äpugnafeeripoce. Eitatom.
pofhAfunt.- iSermeitcn/ nonnuntptm s< 3ermei
fe n / tjV4t idrm fynificdmt *c fimplex mcirxn.
gXiiRHiben / rfl fimul evitar e. SJrejntobn f &(t
fOr)t prrmriben .' fufpicioiicni , periculum vi-
rare. dmei enlldjtc «crrncftai/ e coufpcÄu
9)?e 1262
aixujut tugerc. ^iDcr wnuet&en / lirca fu.
girare.
SCüöer/ Oer/ & DcrwciDcr cauior , fugiror , vica»
bundm. WeiDerinn / * 93crmeito;rinn /
lamm* fihi eavens , abftiQCQi, iugiunt , dc«i-
tant. •KiiKiiiiair,ilKiDer/ fugiramoni. (u|j<
meiber / devicam volupuecs. j{un|tmeibri:/
ihm artium.
$}?eit>UII4/ eu / & 9>evmcK)iina / virario.cviurio,
devirario , t'uga, caucio, cauccla. €tW.i« brf
SSermeibuu^ ijrp^er Örrafe bc -'eitlen / Tub gravi
pana aUqvidinjungcre. ^cn ÜJerraeibunjJU*
icret Unahab«/ lubpanl amulionis grati« no*
Ar«. vrtlilK-ltnu-thlitiVabftmcßcia ajicccato.
CtReiDbar/ WeiNicr*/ OKeibbaft < *4. m uju mm
JunUfißamctmpofit. URtiietObar / Unpcrmablid)/
incvuabilis , mdcclixubilu . 4 wmctDhaft / e vi.
rabilis , dcclmabtlu , caimts , vi tabur.du», evica*
JhIk. Rtv unoermetbliebe £ob / jus iaeviubile
mortis. SeniieiMidfjetf / wniribbarrt/*PCT»
meiMtoffe* Uliqlttrf / evitabile malum.
WeiMtebFeif/ £?«Wwj53crmeiblie^frie/ W«/ idem
<jvod X>crrtiettiuna / abftmemia, ruga, rt fbm .!-
datio. formido. ÜnpermeiMieJftlf/ qvod pni-
caveri , aut diteaveri ncqv rt , vulgi mtxnUbütiU,
ff indeclinabile qvoddam.
^D?dt / k mflXlt / gtnrruim pMmrwnfl, fugara
aWtinentiam . \\t::aum vnh fugam laborum m-
tat, mndttß ©emrtfen <\rt)iu * qmtiua frtben/
o:ian, ou.tJti. orio inhwrere, indulgerc. inJt
ftutm vrmt : iCtri ^emetfena^iger / otioi'ut,
fcgni», focon, defcs, onödiffluen», plenur de-
fi.Tiac. CPJcit rtiAm pr u re vilidimä , ut*puJG>*-
<0i ftnnttur : «Vi (dm. Mity titt 3J?eif / ne m i-
nimum qvidem , i. t, tue Untum, qvsxtum tffum
otium froduetrt pffit. Mirfr äutrm ffi licium Jnt
ftlure tenue.
9)Uin/ meinen/ gemeinet/ puta«, o^.--
nari , exiftimare > ientire , judicare , ceofere , ar-
bitran, autumarc. 2ßte i<S) meine/ ur<mihi
Tiderur.qvanrum mihi vidcor. 5Xebr/ a\6 mal
de meinet DtSfte / opimone celeriui , majut , gra-
t ms. & t|t anbertf dangen / alt ich tjrtnrtnef
habe / fcctif evenir ac puravi , altier ceudic , ac
opinarus fum. ^cb meine ifon l>ierbttr<5 eb:n-
nia:':i.» / hoc nomine compIcAor etiam ülum.
3d) bÄtt« Ct nid>t aciaetnet / ne per iomsrnm
qvidem id cnjitjflcm. l><t> meine aut 1 ober
<r iiieintCas(!)lll}i/fcoiciuiaaita faliuax** m-
genaa
126; ®ße
gcnua-eft, illevcro lux utilirati inlcrwir. Com-
pofthifimt : 3ta6in<inctt/ opinioncm mutare n cx-
cuccrc, abjiccre. OJJiflHCinC» / idcm icr.tnc,
•oncordare opinionc. Sftachmcineil / accedcre
fentcntia alicujus , feqvi altcrius opinioncm.
U bei mcilU'It / male fenme , falsa opinionc doci,
ii. adverfari aheui , aveesoab aliqvo animöcflc.
23ci mciacn/ idrpt rß qvod fimplexmCWtn / re-
putarc, reri, judicarc,crcdcrc. conycore, per-
fv jJcrc Hbi. SU&Ocr fivt roicbrituncineii/ ab-
hoi rere , dilTcncire ab opinionc alicajur , difcre-
parc , divorfum (tatuerc. Sic u imtu : leinen
rrMid) »MÖ Cbrlicft meinen/ fenoaliqvem amare,
tAvcrcaluuicxaiumö. ^t3plnieincil. bcncvclle,
rc&c fenme, judicio optimc valcrc , fapiemer
Äatucrc ^|U|Vfletllfinet ? Eftne u tibi ferrfus
liujut rci. ifiuu mtentas ? hasc nctibi mens fedec ?
Sßpl^cmcinfer / tMC/cordatus. bene aflrcöus.
UbeliKllieinrer / male affcltus , dnli Jens , Jifl'cn-
ticns Diutur rtlam -^icbriggerneinfer / discre-
pans. UniU'ineiiU/ inopinascus.inopmus, impro-
▼ ifus , infpcratu*. deinen / & iLH lüli Uli Ii
fvatrnui ntunt amare , bene vclle , farcre, vi.it n-
tur rjp ab sntiqyo -wivo Rinnen / amare , dihge-
tc. linde (incff beminuen / habere aliqvcmcha-
riilimum , &t>ie ^iiinc/ amor, amafia , dilecla.
Hoc tnim rß treulid) meinen fidem tervare , fide-
liter aliqvidrra&are ,non fimulare.non fallcrc,
fif'SGPt'lnieiiien / linccrc, optunö anuno faecre,
bona fiJeagcrc.
SEemrr i * Sfrrmrincr / öer/opinator . opmofus,
opmans , judex . cenfor , repurans . exißimans.
SJecinerian. & 93ei mcineriun/WeV foeraina cob-
jicicns , opinans , fibi perfvadeos.
SRcinuag/OU/ pl. $Teinuna.crr/opinio, exirtlma*
ciotopinatiot fententia . Judicium, mens", ani-
mus , confilium. Ungefähre SOIeillilitg/ opimo
adumbrata,raata ftaf|'d)e/ falfa. Ungereimte/
:icJrnid)f / prÄpoirera , abfurda s dtlira* ©Ute/
honefra, utilis. <$(bcMbCrK l glflUbroÜrt>igc/
probabili» , creBibilis. (gemeine communis,
popularis. 9llte / mrereraca. SßeMe / reecns
op mo, llnwareuiirbe ^eiirnnq / fencemia
)ibera , non praejudicans , nihil praefenbens.
tft-.ch Meint? Weimwg/ mco qvidem judicio
3rb bin frer CWrinung/ in hiw fentencia mm. (ii
rnrl.n Beinum / »qvabiliras opiruonum.
^jnrberlen/ ve jivicfpalfiqc ^'iniinq / fenren-
rt?e divrrfe . pognanres, fententiarum rariecas.
Stuf eine CDfriHung femiiicii/ ioopmioocjBali-
?Ke i2€4
qtam prolabi. (jrjntf SÖ?cinunej errahtfn/«d opi-
nioncm »h cujus pene« rare ^ina «Oje WtWH folt
gen/ «piniont adduci. €r bleibt bei) inner 9J?ri»
in it mordicu« rener opinioncm fuam. <£iRC$
iDfc ?Keiniin»i billiaen/ fuperftiriof* Jr encrTatai
alicujus feurenriae faverc. ©iefifr ?0?fm!in^ 9<bc
ich 5>cnfnQ/huic fcnwnti» accedo, fubferibo, cal-
cium meum addo. €r bleibt nifte auf cinrrln)
WeinniM / p.u-um fibi conftar, ä fe ipfo diflen-
tit. (Einrtf SDei-imin«. flmitopfn/ fententiam ali.
cujus rcfcllcre. (jrflflren/internrcrari. £>fen,
baten I proferre. J^Cimltch halrcu / occtiUare.
'.\ k uh einer ^cinuua fragen / (bicicari fenten-
tiam. £)i( ^H'i 1 1) a be u ine je $DJ finuug / his ver-
bis indicatur.
BMlc rtv »crmctHcnb/4j/7. it. $fcinl>Uty&ißtx f
RKinblkf)/opin»bilis,arbitralis t in opiuionc pa-
ilrus, Ö": opinar», judicio, co»<ulcö,confticuto
Umneinenb/ diflcncicn», discrcpans^inopinabi-
Ii», improtifui, infperarus, tfunmcinCRMitt t »n-
opinanter,inopinat^inopinatö.infperatö.2Bpl»
meinenMid)/ lincec us.fidclis,^.- Cnccrc.fidehter;
JÖcniKini^hehf cüv W« / id. qvod iHanung / opma-
tio, ^UnwrmcinMid^fcif/ inopiBabileqvid.
9Kci$y e^SDicifc/ we/ P /. OKeifcn/ r*-
rus.apiafter. Herfen itritöemtO?fifefafkn fan
gen / dccipulapaf©»ca»erc. ^läuinriff/ parcis
• cocrulcus. ^ronNneifc / fringillago. jfofel'
meifc /- parus major , atcr. Dammmeiff / pa-
riu> fyltaricui. ÄpppmrttC / parus criftaiui.
^chiUuiu meiie parus caudatus.
commemo-
rarc, narrare, recenrere, refcrrc.cxponere, ef-
fari, meminifle. ttad) ber O^niing inel
Den/rem ordine narrarc.a pnneipo rcicrre. Ol)
Rt Umifhrpelf nkiDcn/ absqvc circuiiionc verbn
exeqw. ecint Schreibe» mtlbeeen ml outu-
Vpn6ir7 habebam liiersrcgregiam fignincacio-
nrm Mnoris erga te. ©a^ ttBÖtrc r*iü* id) nicht
mf Iben/ id qvod reftat, oratione non profeqvar.
3$ begehre e? Hiebt ju mclfrn / ruperfedebo nar-
rat ionc. £>hne unjeirigen «Kubm jiimeloen/ ab-
fit jaclantiadidoi Compof. funt: ^lnilie^eil / 1:1
d k r c , annunciarc , dcnonciare. hinein -feine
.X>t\'rrffc amnelbcn/ deferre alicui fcrvitia. (Sid)
beo Dem Siebter «mnelben/ ad judicem confu-
gCTe , judicrs opem impForarc, coram judicc
comparerc, fut prxfentiamdr potcfraten\ facerc.
€4 hat |Td) nccl; niciqanö bvn nur angeuuttrf
ttCOU)
I26s
1266
nemo me conrcnit.acceflit, mencionem hujus
tdapudmefccic ffierindbci/ tLfwi fmp ux
mdOcn/fignificare. apenre, edocere, cxpo-
ocre .oftcnderc, cloq»i. ©ag!id)lJ!! ihm«««
tun ©rufc »ermdlxn / Wu« m€0 o° m,nc -
Ocrtndfc ibm mdntn Dicwt! °* CM m " 9 va ;
liacunqvc ei delera« relim. VRutt&n Idflt CUd)
einen aufm £nq wnneltcn/hciuimeui fei»«™
tibi d. cm apprecatur. «JRiflUCl&cn / configmn
<ate * conjunftim expooere , renunciare cum
«Iiis. ©CitcrnKlfom / longiiitnarrando ptoce-
detc , plunbut verbil exponere , diferte & lucu-
leoter explicarc, mulii» v«rbit peteenfere. SBtC»
t>n mclDcn / dcnuöexptomere, narrationemre-
pcicre. ©ur4> ffiicbcrmdbcn ben tStJbmcvjci»
rtllflKTR/ xenotare dolorem conamemotando.
gRclfter / narrator , nunciot, dclatot , denun-
ciani . refextns. 3Rdt>crinn / Oft / feemma 10-
dicans, aperient , edocens . ^fitcntntlbtr/ chro-
nologus. Änmdbcr / atrienü» , janiior , oftia-
fiu». StnmdiXCtnn/janicrix.
3Rrituna/ & OJfrniclDnna/ Wt/&*** SRdbcn'
mcntio, commonefactio , cotnmcmorauo,nar-
racio , expofmo. iSorwrmtlDlinfl / pwtfar.o,
prxpofick» , priemiflio. Cln 111 dbimq I Hgnihca-
tio praifcntia8,appcllatio .iodicatra.
SX<tW<J>f/ Wi^Wt * «DJtlbfara/ *X\> comme
morabilis, commcmorandiu, narrauoruapius
cxpoutione dignuj.
eOlClf/ mtlfCtl/ i<$ mcirc / bu mm 1 tx mflft
wir mclfcn / »c. 3* molf /i* m6lfe / aemolf m
rnolgere lac uberc gra»idö expriraere , eiicerc,
extrabete Uc. gincMc mctfcvnuilgeie va«cain,
«W> habe einen nanien etoij oott gcmoircn/ mul
ätamcomplcvi expreftölaae.
f t«n etum (igmfxat conucaare,üi#rcif mamma»
premere STprcfiarc , tum ähki fit man.bui uaöa
Z ' 1. ... 1 - , - inliif irr im mini
mat fubinde fugen«, &v lorbillanf. ^mhctacb
ftf* ÄO<jcnmilftr / catcllot* telcs inmambus
volutan». XubnKlfCT/ bumulguk
sBJdfuna, / Vit / ö'OöS^dfni/ muiam. preiTnm
uberum, pfiffe aöu« mulgendi. gDMtcrunq/
contreexatio , compreffiuncula hbidinofa, rol«-
tatio , Ö* roluiaru» in manibu».
SRdficbt/ * <Kdf Cticfct / «4 per modum muiai».
I Syvolutatio.
3flilcb / »»« / i l <* r - lac - SJuttir« fn* eryägcU
BUkfi/ Ucagitatum , ferofum, efemor, coagu-
lum. 6<rabmtC 0Ril<& / lac emunaum. alte
gRÜcft'Ttqvieiinn. gn|C^C SJf Üd) recent. ©f*
roillicnc ÜKÜCÖ concretum. ©tfpttcne WtlW
coaum. PkUlfcbtC tOMü) / mixtum. llffQC»
ßfött tKilQ / fincerum. ©tbactcnc «OJüd)/
lac f rixum. ©icf C / fit* foUTC $0?il$ / oxygala.
©Cl^- ßv SicCJCUmtlcb / lac capnnum. jCub»
mild)/ bubulum. DnilllC / Uc liqvidum.
2lb«di»5Cnc vKilC^/ lac fecundarium. üia piogve.
dinc exutum. DturmÜcfc / lac agiutum , Ocro-
fum. ^ebAfinÜC^/ lacorillirm. 5ßC«bfT fn*
fttdUCnmild) / lac "humanum. 3 ultl lT crm ^ < *>'
lac Tirgini*. SJJanWlllllcft / lac amygdalorum,
amvgdaünum. <Pfirtnuldb ' eqvnum. Jfa»
nichnild) / camelinirm. ^hnnnninild) / nutri-
cum, peregrinum. 5J?U(fCTniild>/ maternum.
J^crint^mildV laa« halccum. $tX(H five'gtn*
brnililcj)/ it. t)r d)cnmild)/ lac magicum. incan-
tamentit accivifitum. 23oad^nlll£j)/ ffl fcerfc«.
»wiwinf ornitliogalum , allis Heine Ätt>nft#C
ÜBtfltVmilri/ p/«>'* T-mmat«, nam\m efula. s ?0Md)
befommen / laaekere. 3u (0?ilcb rocrbcn/
elaacfcere. COJtld) fananl/ laaere. $?il<fcjnit
(Bcmtndn/ laaicinia, »r«m grifebe Wilcb cf«/
vcfci foibiciunculä ladaria. X^ic «Wllcb b*t fid)
qcjtyüttlt/lac concrefic, coaaum cft.
premere^preflare, <^"J'£™^™~ / l a < habere, laaefeert. ©a<Äcrn m.I
,e,a«reaare.comprchtnjle^v^ ^ nt
bm. Öle Äuube njerben ni*t fem / n>«nn man
prctli haut adolcfcunt. Comao/./«»« *||<fllrif<n/
emulgoe SöenulfCB / in man.bu* volotare,
man.Sw petulantiut contreaare: dtatar <t*m
ideraetfcrtt. (gmmdfen/ f>v »»ort mmdf f n 1 im-
wul«cie. UbfrradfCB/ lc»»ter mulgcrc. 3«.
MrtMt/ ad fangvinem oiqveemulgere.
SRelfcr/ Wr/ fcl ■gj?dfcrinu / Ott/ ma**famma
mulgcn«. Std WtlttVtX/ 4 palmij prciTaiH,
"grana frumenti laaunt , laaefeunt. (tnt-
milcbcn/ ablaaare, deficite li&t,ftdh*c vat*
rsu'; occurrunt £5 pst tu* JuhU
Milchet / Oer / pifei» UaariiM, cw;«tf tcntrtriun
^ildjichrer ©ffcbrafltf/ fapot haeut. sjjjilctid).
(C 5arb«/colot laaeolu».
Rolfen/ Oft/ ferumlaaii. E^ilticlftn. Stfo
ir
1267
qvttUüt gäudtt,
ut omne ftrpent £5 tacertdrum genui.
SWeng/ mcngtn/gemengct/ra.Tccrc,
temperarc , dilucrc , iL confundcrc. ©ai Suf»
t er Ulf n IC II cqvo a venam mifecre pakis cx con-
f<£kn frugum culmis ,propr. bem ttfrrbt fall
ber mit 4?tdcr!tnge mengen. &irte mengen/
commifccrc chartai luforias. Compoßt« funt :
SMiimengcn admi/cere. Stufmengen / tempera-
rc. ^emenjen/ commitcicumaliqi'o. vrid)mit
einem bemrUtien. negoeiis imphcan cum hominc
qvodam. ^iniiien^n / immi&crc. @id) inel
nett (rtreit einmengen/ in eixam aliorum meur-
xere , venire, iucidere , contentioncs alicnat
fuierpere , fubirc. £uiebmenqen / commifccrc,
pcrmifccfc. £>en alf mit TOrfel bnrc&men<
gfrt/ caemenrö calccm fubigcre. Dicitur etiäm
fcurdjiiiunber mengen. 2ßein unbSßaijer t>uv<!t)>
f inailber mengen / ccmpcrarc vinuni aqvä , aq va
dauere , mifccrc. (gr mengt alle* burefc einw
Berber / permifccr, confundit oronia. ÜRr.n
rnuji wiDern>iirtu|c $f%u mebt iin&ereiiuut>cr
V1C1I4C1I / ü»erli faporis jura non funt confuu-
denda. £i;nmd iinD.^f rDc burebemanber men
CJCll / cont uude t c d< ra profan«. Sßf j[/ & SRcbCIl«
einmengen / una juxta atqv< cum aiiis commi-
fccrc. <gr tuolrr mi$ in leine lofe J£>i«nbel auefc
gerne miteinmengen / mc incpiiarum tuarum
panidpem efle exoprar. Serinrngen/ unber»
mengen / A jrrmengen / id. eß qvadßmpiex , com-
•iifccrc, immifeerc. @p|h mit tfupfcr »ermen«
ejen / aurum cum cupro commifccrc. ffiieber»
»rrmenaen / remifcerc. Wtaia t-iefc nie&t barein/
nc re admifee. &at gute itf ftcM mit bdfem »er«
nii mit 1 mib b Jf? brjfc mit gutem, funt bona m\xu
mal«, funr mala raixta bonis.
3Dt enger/ Det/ curbacor, mifecns, permifeens, con-
fundeos. SDfengerinn/ Die/ fccmina permifcens-
dilucns. Dkturr rrjam ÜRengefing/ rnifcellio
1268
— w -- --c?* ■ "™n ' — ----- f
«rti owflui confundit &nrutnpdrtiadb*rrt, qvAlu
funt tn« SXeliijion^/iw fölaulKn* Eeformen'
qer/ fyncrcjiftac. . ,,,1.
JRcngnng/ SÄengerrp/ trt/ 8* Da* Mengen/ mi-
ftio, mixt 10 , mixrura.admifrio , remperatura,
remperaraentum. SeA $D?engeret>/"* in nul&m
paittm Acapttur, utftt confufio, rurba, turbaraen-
tum. turbella. SXeliqiimtfmengereo / iyncre-
nfmui. Unbereinanr er mntgun j. confufio, cur-
fcatio. SRebeneiBniengting/admixt.o, inHaua.
tio, adtaeiio.adrueuit.
9Äengtd)t/ mdj. &ädi*rb. mi*ru$, miftus, murtflii,
b mixc.m. ©einenget/ Sennenget/ mifcdiui.
nufccllaneus. J?uft mit Unluft rermenget/ »o-
luptas moleftiae mixra. 3n einanber gemenget/
prom>fc«ui, ö'promniuc. ©emenate 6ebri/.
Jen / opera »itcellanea. ajermengfe^ <£ü\U
jyncerattum.
freqvfHtativtim tß,
* rtlCttejm/ fxpiiis , frcq»enccr, it. fenfim , at^
t n j*/ m, k Cir ' & mrton ' mor *tt* cunftari.Ientum
5f dcfi ^meffe. gjfan mu^ ntc^t menfelnin ©a»
com/ fp eine Sile ererbe rn / in negoeiis celecem
cxpcdirioncm reqvirentibui cundatio abfir.
$Waiijeler//iw SDJenfeler / Dct / p, opr. (cnüm tem-
perant , /<rpi«, tamm : morator , cunclaror, mo-
ras neejens c^rrahens. SD?enflerinn/ DU/faani-
na rardans , prolatans, cefläns.
SD?engdung / ?D?cnfe(ung / CWenfeleo / D»'< / mixtio
vana, inan.s,;?. (ruirratitf.commoracio, proro-
E.imo, dilatio, £5* confufio, intemperies. tKett«
relei) in einer t3<i efje m ,i eben/ rem extrahex« ,.du-
cere, protrudere, turbai excicare.
3)?eiigeliebt & üflenfelirbt / *d\. & Adverb, mixciliw
confufu$,prolaiu»,produclu$, prorogacui, iL
confutc, rarde, fenfim, aliqvantölcntiüi. 1£m
menPliebfcr a^eiifejj/ccffator.
$Jl<U\§/ Der / mixrio, mixrura,/^ Ö'COeang/
, mter,
confuic, mjxnm. SWang anbern/ cum aliit,
bint dicitur : gjf angfut ttX/ a vena cum cubnii
confcAii mix u. Eß t'.iam htm ©einang / ftve
@emangf«rn / fnimcmum mixturK , .;r.;.e eß
trUtcum,<umfiligi n e&hordfO<onpij'um, v
?9?atlfc^en / f»sfi inangfcbcri / * v i mmtifcn/
id. eß , qvod mciteje»/ mmgeln fßdpropr. de re.
btuii<ividMufurpAiur,ui: 2ßii|jcr niflnfeben/
aq»l perftrepere. 3m £eige V U O m tM f maffäm
depfere. Brette maitfebcn /fordidari luiö,
manrbuttraclarc fordet & ecenum. tDiilllfcben
enim in {pecie tß manibus aliqvid tndecore craäa-
re, polluere B'inqvinare fe conrrecrando. Hmc
ein fO^anfeber / fordidua , conrrcAacor. fßla*t
febung/Die/contreÄatio. gjftinfebiebf/ Ad { eä.
lutofui , cccnoiut , lutulenrus , inqvinarui. (f m
manfebiefK <8ef)n)ein/ fut lurulencus.
93? C Hfl 6 / X>U/plur. car. copia , abundantia , über-
u« > freqveniia , roulmudo , numerus. MuUi
VI U feine
1269
SSflt
1270
bancvoctmJducutX*V(U*/ nMn&)tt/ &mani 5JJ{etf/ mfrfCn/gemCCfCt/ notarc.figna
\ tat/ tjvafi dtctiur SKcimi(l)c / multi, pumm
Ii'n.:m 1, fw* rxi ptut* ispi-jj J»/rm J xp::n mt-
(ctiitur, uro m- litt s knUWqtnf dtMCIVUrtitr. ©
■1 c an SKca»)C 33»lf< /' «osna .concio »cacerva,
globu», mulutudo populi infinita, rrea«ntia
maxima. gRettae ÖCT lernen / mulritudo ,ex-
cickus ftclürum. <£»iu QRenge3ud »frei / fre-
qvcnt audi torium. (*kluuenge / ope» , diviu»,
topiat maitroat , amphdun»t atHucntci. ü'jorc
mcngC/ copia verborum. Unijll'liliJllKlliK mi-
feriaruru cumulu» , adverfat fortunat Au&ut.
©raufameSembe* SRcng</ muituuJo hört mm
tnnumera. .Sinbermrnge / numerofa proles.
i t beilf menge / annorum congeriei ö" mulütu Jo.
v? d" imerjt uiiuik^c dolorum infulctu . vi» molc-
fliarum incredtbitit. fcU|inKUO.e/ deleixatio in«
finita , oblc&amcna varia. & ift diu gti^e
9fJJen t i'Jctn tVOrOrn/ vineat fruüuofulimat fue-
xunt • abundantia vini extttie A SRcrtgc r j'
DAS ©ernenne/ turba.carerva.manut, nume-
rui. 3n< ©emengcfomniM/ tuibaeimmifceri.
QemcngC WJcolluvie« hommum. 3" fl
mm graufamen ©emernu leben / vivierc in turbi
* confufione rerum. .öanb gemenge/04«/ propr.
tffti manipului,/fJ ujurpatur pro conteniionc.
n xi , dimicatione £f confl iftu. J^MllfMC •
mengt geraten / ad manui venire , manus coofe»
rcre , confli&ari , colluäari.
&l«/mi-
»ium , SSfavUrm mimum fecundanum ,/]vi*u\i'
niuinnativumr/i: £>rril$inili>bcr. l'ttttßiifimum
mlrm rß vocAbuluM Trutmuum SJJJ.'nf / CfÄfnge/
pwpnttfrfii(um&colorrw Mfctttium ftu ßlttiunt dt-
nclMt. Und* Rtim&rn rrwngonei tu: 1 , aviftrvoi
•vttudutXporttbMi & coloitm forum fu(6 , vriumq^
rehur intnt fäß>ni , ut Fahim mavit , mtntitbantur,
miniarc. .OtHT'
menge/ * Slbermenig/ " icbctflaten / rß
pitntA, nommx Agumonia , 05* Eupar ormm. SD» l>
nitltUC / ©U/ duüur itnago punäis pitla.
tßUn&tn/ ÖTllQnpelCn/ prepr. rjfrt nunure,
Äic6 illincrc , iniueaxe t /rii hddi't fenM, triam
lolirc , pannum l*vigarc,iw/ eomplanai c; in te,
■f%tt tii/ prciiun , ig tut antjcl / poluuta
rc , obfcrvaic , ad verrcr e , videre , it. fcntirc ,
tcÜigcrc , olfacere, fub^lac, lufpican. $Rn%
ftltl? nidjf merfOl/ menri capi non poreft, nun
eft facilis conjeöura. (£mct ©Utr|l unb gentig'
ten Rillen merfen I benevolentiam cognofexte,
atieujus <hidia perfpiecte. (gl' mrrft / ba|e<
fiMfd) i|l / falfum cernir , comperitur. JDctt 5Bof«
feil merfen / Aibodorari fraudem. njiW
merfftl/ hujusrci memonam coufcrväoo . per-
petuö Iitc animo meo flza manebunr. (gr f JB
n\d)ti merfen/ memoria vacillat, deficit, paium
memimt. J£>.mb<ireif}id!) enr.i* merfen / con-
trctlabilittr alrqvid oerfentifeer«. (SemcrftC
(Biieften / notata , obfetvata. Uugemcrfte
eJ)i*n/inobfervata.
■50?crfcr / Oct/ annotator , obfervant , ftgnator . in.
rclligent, pertpicax, cognitor. 5Rerf eriim/ Ott/
firmma animadverrent , notans, fignant. (ctcTB>
merfer / aftrologu». ^"fnoterfer / chronolo-
ft». 2Bprtmerfer / ermeu«. J^ijertncrftT/
krum (Ignator. ©cfcbldjtmerfrt /hiftoricm.
Seblermerfec / <ottc£k>i cxratonuo «pui f<jpo.
gräpbfs.
e 3i(Xh\r\(\/ Kit/ 25*04« Werfen/ noran'o, fignatura.
intelligcntia , pcifpicienua, prasfenfio, conje-
£tura. {efung ffl (eirbtrr aU ffierfung / leflio
multö facilior eft, qvam recordatto. 9JJt rfun^
btr (Seburtlfhlllbf / obfervatio genicur«, pro-
gnofticon gencthliacum.
©CilU'lF/ *M/ noca, fignum , tefiera , iLimnutm-
qvAm recordatio , memoria, «giviius QHtmcrk
memoria immortalis. Cr V.M cm |d;irmd) &c*
Iturf / memoria ab co feredifcc^lit, memoria: la-
hilii c(i. <r ebarfcs CHcraerf / acria, divmaane-
moria. (f 1 11 Gemcrf roeran babeiu cognoüere
ex (ignis qvibutdam. ^luf gelTiM ©ciiirrfclt
lirfcifcn/ non dubtit indieiii coltigere , ex cert»
argument» conjcfhiram facere. (gin irbet
?Dfenfd) bflt ein gei»i§e*©emerf <in ber€rirn/
cujuiliber hominit natura ex phyfiogncnnii in-
cclligitur, fron« index animi. ^em^Siebcdl
©emerf maebeB / fignum peeori inprrmerr.
^CiRbgcmerf / fti-ma. ^in iörAnbgcincrf an
lit QtitU brennen; Aigma fronti inurerc.
?j;,.iMclho!j / cylindrut, B OÄaiMtlbret / aller $Kerflid)/<4<cj9'^v.memorabiii(,noiabili» > ob-
politonus. //. ÖKtinger/ Der/ mfetior lintco-
rum , coUxub 4t iplcaderua panrut indu-
Icj vabilis.icnlilnliv,!.'. nsaenui-amplut copiofus.
viuii merflicfrc glimme dvUa > cgrcgia argeuti
vi», grantle axgenti pon jus. <tr bat ficb mefttid)
I2Ji
9J?e
Wie
PiTfihcn/ rot j viä erravtt, (£ni merf Iicha Sbetrii*]
enorm i* fallacia , fraudatio fumma. 2)as |;ni
mciflld)C?Ccl)fll. notatudtgnafunt hxc verba.
SRc rftafr / * Sflerffam i *dj- &adv. üLfne fymfi-
tat, qvod tTJerf lu\) / &inj'uper Senfilu, memo-
ran Jus, notandus, obicrvandus, notacu dignus,
&: fignarc. «OJciffiiniC %ilt)t/ factum memo
rabilc. 3RerF|'riillcr (Sprud) / didum notabilc
SDtcrf baffer Ort /loc
2Jlr|ad)cn / anciqvitaccs obfervaeu digniilimx.
<£r ifc febr merf baft/ memoria valec, acrioris
memoria: cu. llmiai \)\\m l mfcniilu, inobfer-
vabiii*. Unmcrf famer fjntmn / inobfcrvabili»
error, llmncrf baffc Öcfabr/ infidi«, laqvci
rc&i, occulti, cacca pencula.
9)fcrPfümfcif/ ajftrflidjreit 4 / & rrjjerFbarfeit / Die/
memoria , reminifccntia, nocatio, obfcrvatio,
atter.no , animadverfio , rccordaüo. Horum
tarnt n compofita ufiUtiora Junt,
SXflarf/ DM/p/, cor. propr, oota, fignum E^cha-
racter eß , dtmde liraiccm , mc t am *t ./, terminum
figmfuat. Hmc etiam dicitur : (EillCNuTf Öllber/
iclibraargenci , ein tOJarP ©<lie^/ bes auri : dki-
tmr tmm bes Romanus eilt 9R aiF/ <p' a oitm fateiah
rtoii fignabatur atq t boive adhuc pondera certk cha-
taSerwtu mfigmta funt. Facit autem ein $Rarf
(Silber/ odouncias./ivfthalcroi. Su ein vD?arF
©plfcetf/ oclo unciai auri, /n/r /ja. tbateroj. Vul-
go 3RarP apptüatur Aiarca, ut : Atarca auri, mar-
caargtvti. SÄarf porrb dicuntur finet re^iouis.
gi'^lljarf / cardines agrorum , a/'iu ^liirmarf/
ruralif marchia. hfl ttiam Ducatus Brandcn-
btirgenfis, nomine Marchia , five Die 9)?arf. Ita
9J?iUf vicum ß^n ficat , alias tTJarftkef . Omnia
k fimbui ptr lapidtt terminale* , five ttT^tf )lcirte/
canßitutii & divifts.
OJiarruii'j/Di«/ pi. Wartungen/ diftriclmaliqvis
certic limitibus * fimbus diicrerus. gfltHlMt*
Pirna, / idem fi<od £clDtn»irf. (grabt marfiina./
agri , vinex de pafeua ad ci viiatcm vcl oppidum
aiiqvod fpeclantia. ÜJiiU'fung enim pro pern-
nentus ö finiUui ußttpatur. Alias üRarFling/
fropr. eß nocatio, divido , circumfcriprio , &4c-
Hmtio tTOnfclifn limitum&d find nun: , jedaliannr.
rt.amrtrum. ^avf lirig lljadxn / agere , dcfigc-
12J2
gcrclimitrt.
•Jlbmerf CO/ difpicere, conjicerc, animö ccrncrc , ol-
iaccTC , odorari , hariolan aiiq vid. [)dot ti
ihm lanae ab^emerfet/ jam diu venu mihi in
mcnierxi fufpican , olim ho; mitu iubolcbat.
I MWfff WM/ Die/ conjec iura, praitenlio , pci »T-
acntia- WkkWtXm D«r/ o*loracor , con|cctor.
intcUigcns. Stbiiicrtcnnn/ Du / olfaftr« , ta
rnina perrpicient, anunadvercent. QJprabmcr
fen/ prajnofccrcprarfagircpjacfciuifccrCi sjür-
rtb!UCrfung//weJi)ül|iairu»lg/ DlC/ nrasfcnüo.
praefagitio.
2i»merfen/ ti.eß qvod KUxUn. (Einem eciv \i »n«
merfen/ conjctlurä ahqvid ancqvi, colligcjc.
pcrrpiccrc, ineciligentiam alicujui rc» capere ex
cerut mdicns dt praeAimtienibas. Slnmcrfen
ttiameß fhidiose obfervarc , meinem in aliqv*
rcdchgcrcmcminifTc, animömemori volverc.
Slnmci'f UHiJ/ Die / obferratio, recordario, noca-
tio. Slnmerfcr / Der / memoriä teneni , com-
plectcni , memorem \c pracftant . Notetur etiam
P hr *ß 3« Slnmcrfilllij bepeil/ refpeeru hujus rci.
ilnijcmerf ti <>a|j k. pneetpue, qvod &c .
SlufinerFetl/ id.ferreß, qvod TXnmexfett/ in freue
autem animö adefle, aurcs arngere, aufculrarc,
diligentcr atrcndcTc. gUifmcrfutia. / * Stf<
merffamfeit/ Di«' obfcrvatio, attentio, cm cum -
fpeciio. 2lufnierFer/Det/annorator. Unaaf;
merfiamfdf/ negligentia, incuna. ?iü inf t r
film / adj.fgadv. curiofut, ^corioie. 4l«aif-
merffam/ incurioun , y i neun ose.
21«l9merfen / ad alicujus rei intelligcnriam perre-
crarc, acutitlimc indagarc, cogitationcaiiqvid
percipcre. (f r hflf feine 3)?e«nuBi] fdjpn an^c»
WUxUi/ fubo l oratas eil ejus fententiam. Ci'.h<
merfiirnj/DrC/ indagatio.pcrveirigatio. 5Jb^
tlieifer/ Dir/ fpeculatoT, carafcopas, confpt.
^emerfen / & IJVm^rPen / definire, expiicarew».
men vtl effemiam alicujus rei : &imprvor. deferi«
bere , cireumrenbere , inrerprerari. ferner
fllHfl / W*/ definirio , de p-H Cictro ait : In drfim-
thnibutneq. abeffr qvicqram decet , ne q t redunitte,
in Den Bctncrfungcn D<:rf wcDec jurtel nodj;
*n wenig genigt werDen ^ameHöbemerfiniiK
derinino nominii. ^ad)beinerfuna/ definirio
rei. OBeftnhmerFutl^/ definKioelleiuialif.j'hi
qvidditama. Sll^bemerfnn(| / five vf ch.iir
bcnirrfuHi] dcflnirio impcrt'ccra,jiveddcriprio.
©a^^i-mcrffe/ definirum. Unbanerffe</ia-
dcfinitum. ^emerfer /Der/definieni.cflen-
ciam rci cxßlicant.
DMNfencM i'H / penitut, plane , omnino , accura-
cülijnc, AjlertirlJme intelligcrc , periphere . co-
gnofccre. XnV A 2Ufefonmet fen/ ftatim , cele-
tlUii ritcr,
1273 SJfc
rtier, facilimfc , expcdue percipcre , anitnd com -
prchcndcrc. &a$niftTrn/ e« con.eqvcncibu*
ju..ica.c. (crmrc, amma ..crtcic »luTlllf rfi'U
U^vod txitxUn. 3d> wrmcrfc fajl in r> icl/ex hu
fat aaguror. <£« M lcid)t umwicrfcn / ex hi«
conjtccrc licet, pcrtaciln locus eft ad inteUigcn-
dum. SfcriHCW <i im bellen / benigne mter-
preiari «Iis. aßitbct Uicr/Fc n i denuoconficere
cx novitec repettis argumentis e> docuiucnns
rudicarc
SJfc 1274
mfftft. / cupedii« farori. .gd^n. trinc mfltflf por-
co», fucs faginare. ©emeftf tcr £)4)\<. bo» fagi-
natiu. UHtjemt|ict<62?lcb/ pecora macilenta.
Compof. funt: Sin * 2U.*mcf. fll luftcrcirc, olm
roburemari. ifmbid: au^»jtrmcfltt<<5 OBcib/ tnu-
li« fuftarc inata. €nnc|tcn / inficftnr« , rcfcrci-
re, effarcire, fcrginä piogvefacere. ÜBirbcvulc"»
ftclt efunentem refarcirc.dcnuöopunare.
_3Rc|l<l7 MlV fc^CKcficnHB. MC / mu A foemina fa-
ginant, opimam, pingvefacient, (11 frärcinani.
Olef/ «r 3Rr§e / »u/^. Wen/
gvetudo-. €i(ftclniati/ 6t^n»ciiwmiift/ fa-
gina glandana. (j^tn'tinuit / far£tura an fem m.
mifla , oblaiio , ecena •ionunica. Vatttt.hot tum
religio** Cttbolici in Gerwumum tranfnt & ibtdtm
im Cn itAtu Acqviftvil, liett tntufVißimu V/ttutm
L.*iini< üi*ni ignotum fil&Jtmum *b Ambivfio m-
tro iuüiim; Ab ißi Jolarm formulA : item ila eft :
jtli'm , ß ifvit r/T ;*lrchumenru , rxrat Jx»m ; Mit fr
qv* non tommunuti , del lucum. Ho.ur nurtjjjbir
iholin* Jicilur .acrificium proj
Clmftus in S. Ccrn« inft uiicio
tum ,
5i-J.)inu|tund, / »accarum (aginatto. 5iuf bet
aft lifijcn/ popmari, pcrgnrtaai, luxunan.
<_rd[)n.r.nc anfbü. üÄJft legen »urfurefucsalcrc
(Sin Tbetfcr; btr £$n> tinc auf ber S>vafl bor/ pi-
ftor fcrophi-pafcus.
iu fub vi-
** vo W.-.|ib«r/ndj.ey*iW.aiiiiii. ^rtbart^^icb/
alalia, pecora pingvia, opima. fagmara.
(ibi ibu* li!iui$ pams Är »iui Dco Patn obeulu ck r<T».ß ..._,__. _: c_ n 1
. , » 9 . r 1 , .• -.Vfllt / Oer / hmni, nmiim, ftcr' orauo, larrament
jam per racerdoce» qvocidie in aliari modo in- 1 . * vvieil «n / imm" f titutr t
crucniö oftcnui. Ac Mbolui wenn "iß» (f ( ufm • \ !.- 1J.L_i.A1?.. ^ ^m*. .1
pa;ji Y'° uicicaiu 55* nundinii , qvju* -
gruirfurtec/ Lasncf 3c^umbui<3(r 9K(0c/
nund n* Francofuricnfef . Li piicnTe* , Numbur-
genfef g,;fhn OlUru jg>crb|i aRfuiabviiiKßf/
nundinx qvadiagc(m.alet , parckalcstaucumna-
\ct, novcnnalet. .^). hi Üul..' foleonc Sacrum.
Ctlllc SJtiÜv'/ miiTaprjvaia,-w/iinecancu. ©«I
mcjjc / morcuale Sacrum. <üf mciltt *P?¥BC7 iniila
curialik C0i(ijf o[)H< OPfCr / ai-ks _tructejl(
92c^C / m (ia (icca , ttlliut , cxpcri Sacnäcii.
Wc.C billtCU ' /irr Ich 11 / Sacrum facerc. )); .
fitljcn / mifläm canrare. %SU\it bereit/ rer Di-
vinc intererlc , Sacrum audire. <Etii(i' '
ttisiu Jiatur trntlm Canon, feu arcana Sacnficn
veiba. (3t*cfin«.'6cu h lltCH / mancideutnäorum
expiate. 'j 11 Die ?K. (i: Icirtcn/ fignunt- Sacn feu
mifix darc. In *itnifign<fu Mhent dkuur : 2)i<
•Oii'!":. ii.:!.li.Ml ■ lii_numdarc priiKipunundina-
»um. _Dii' ,'f.c b.UK 11 / ad nundioai profkitei.
©IcTOJciic CinfaUfm/commcrcari, commercu
tcrum in nuudinit habere. <£iiutll bk* TOiCRr
ffltlfcn / fiw 11 tu; / nundmai um loco aliqvui
emeredonare.
DJ . jj!.Ct / D<C / Sacrida , redituus , arditimus.
faginare, pfrr*
■gvefaecre , opimarc. (£i(b mit J ll teil 5>iplon
ftnen 1 vchei-c. €ui 5"b^ 23
J^miftimit / fimum galliadcc
vaccinum , bubulum. fi^rrtft
ftcrcuT InimaHiim. ^Jfcr^^ ":
cabaihnus. «gd)J{ini[l / o»il
mt;} f.ct_o* i'uillum. J.Ulbi"
runrn fimui columbinui. tOii'
cunr ( 2crn», qvitqvtliif , QT for
, proMrr rxhalelioHrni &f\
vc bei finai.
)irctns'
luroba*
^rw.ra ,pro»l
s£lju|l MjptUatur pruina,
C0?i!?Clt / facerc fimum . it. pu
Ttrrtm fjRift / frvt
x ncbulz.
c tlabu.um , *Uks
3(Us.mi|itn/ ftercusexponare. SKi|f\.l. -.Htm rß
ftercorare agrum, 1* tarnen infpergerc, facun-
dirr fimö.
OKilliVÖlC/fimerum.fTerqviriniom. Srd%&\\\x\nv
ttt/tR frcrcoraxio.Jfii w(r äüw ßercur&r.Ji. ©nq
jr>t- n tf) iitc^t begrr / aW auf feiner SRirjc/ ullu
in fu6 fl c 1 .) . iliniö plcrimüm poteft (£r b ÜN't
ß(I) fc ».';! ci»/ al$ bet JP).m r.uf frer ÜRific/ xJibui
tiTproprus canii eft morJav ior omni«.
^Dciftcr & ülH^tniftcr / D«r/ ftabulanas, conTcrri-
tor. SUlSmifUritlD/ M«/ faemina ftcrcui rx-
purgam.
9fffffb<lft / * SDiifHdjf / «V; ef*^-. fimum referent,
fordidu*. inqvinarus, cuTpitudöfimö. 93?i|t>
baft viedjen/ fimum olcre. SDMHju'ff awfff ttw
fqra-
1275
1276
fqvalidum & (ordidum inccdere, Qff" |(] ij.ij'i
miffrehtiai>em.g>aijfc/ tordibus ** exvcrns fca-
ceutiftacseJes«
«fliitfel/ tct/ d,äi,a$ CO?! fpeC / Yifcum,
mrioffjm. diatur a tTJl(l / yw* e ßtrcore Atrium
fnctrjftt. Dicttw in Saxoniä 2tfTo|tcr. 65c
rjf 4ir- SNitteliebr/ vikofut.
SOUut / meutcn / gemetitet / agita« fc&
tioncs , tumuitus cicitare , turbas, concurfus
faccrc, faclioncm convocare. Std hoc verbum
non ßtfi< in uju tß amplius , fed pro tl dicxmttt SD?Cll
tCtlirvO / fpoälitm eß. Hujus dcrivaia lunr :
SDicurmg/ We/&iDiT.»t<niriing/ fatlio, con-
fpiratio, coniniut u, rcrum novarnm molitio.
C0ivu: k r<r/ SRcuccnircr / & A3i\iifm.id)<r/0«t/
fcminator diwordix , rcrum novarum ftudio-
An, kbiimatjeus: 5 vi) ÄVutcnfri//w*Bi*CII«
fi'tm'itcfji u JK.ofy» . factiofu», rumulcuotus.
tOilCt/ Die/ p/«r. csr. donum , pccunia , ab anti-
avo Üutnio Hut* k munus, donum. vf6 60c A'a-
jiico Myta witüi dtducvnt ilnutlt / ab %tf lähm ,
diflnultov, muußia,& tTmt / fivr ITJut / prcunia,
mvaßduv: rciit tu multf luaort * i. t. mmv parte
rvaiuns. * t .t CUlUllf t*/uf,#* *Jrm / fW i'LÜ :
fBlitt'vrrb Adhui (Amihsrerß ut formuiü furamtnfo-
mm , mk: <Dbne<Bfob«/ (Bift/CQi'ictoDcr (Bei
fchfltf / ff* fanenfM* jppt ftfpyflcOMt , MfctfJ rf-
j^ffiu /uwiM*4 /«oer*, dona, muncra & largi-
ciones. 33? tet rri*»i 5)?ci5e <iiHw«i , «»^ tfurme
bt f bona q vali fcudalia, emphy tCTtica* , W cen-
fiiaria dicuntui , <£ofgtiur / übe guter/
frrhum tjvafi locdtwnn .iomtnof) tßatit.
HShUtt/ conducere , 4 Wut 1 proptcuniA ac-
apere, habet e , ufuipare , uti. .Si.:..' i>\ i mieten/
locarc, clocarc, addiccre, »p.i/: otv ytiuniA ußu
ia>e. i£m $Mii muten tun jnunjia Bulben/
domum v iccms Hörems conducere. (£lU £:U$
Vermieten / dumum habuandamalicui eloearc.
Comptf.äiid Jvnt : vrulj ein nie cell / bofpitium
conducere. SBvitcr »ermieten/ rdocarc. ?ßfr»
mlefen niam de hominc diettur. £>te CO? «Vit» b ."if
fd> vermietet / anallaopcram fuamlocavitdo-
nunc, jtnccbif mieten/ (ervos conducere.
3RietfT/ tMt/ conduclor. SJet inictCt / locator.
.♦>'.i:?rtvuji.ti v locator «diuro, Sillinietcr/
inqyilinut.
5J> itte/ SJeietun^ / Wr ' £5* t»a» Rieten / conduaio.
Cr ilt in ^em Jpaufr i«r betete / conduxh «de»
». >ai. 1D>C COiietC aufladen / conduftionem rc-
nuiicurc 5 & refießu locatork diciiur : Q\c SJcirff
I ailffilgen / locaoonem tollere , refeinderc. ^a'.
miefnna l locano. tinmttmq / conduaio.
©cl< SS if teil etttm ludut eß , nem/nr bafihnda.
sWietii*/ «i/. gj'^i;. locabilii. gScrmietn^/ coar
duftihu«. Unpermietlid^ / Ülocabiüi.
Wu tlinej / Oer ' mcrcenanui, operanaf.
9Küb/ €0IUt>c / mütJcc / mtfDcflcr /
adj. prepr. lenn , mitit , mollis , placidus , tener,
hümanuf ,c!emens , unde 0)fi^r 2Öetn / vinum
lenevmnoccns,tcncrum. 0)?iü>e 6l«en/ mo.
rcsmolles, placidi. gfttoer €inn/ meni bc-
nigna , faeib* , fvav.s. ORilDe Keben/ fermonis
comitai. Criltijörmilbc^^eniutrt/ humani-
täte praeditü* c\\ t facilem atqvc ommbm ob-
»tum ic praebet. Sed «DeilDe ettam expomtnr:
Liberal:«, bencliciü , mun Heus , lar-m. Ad-
verbi$\4ttntw*A funi : Mollitcr , lenitcr, mite,
comitcr, placute, it. benigne, iiberalirer , muni-
fuc . proUxc, iargiter. l£mc milbc Jf»QRb /ma-
nus bcn»gna. Sfcilbe fcijn / liberalitatc uti.
©id) febi' nn!i>e qx%c\i einem ertveifen/ plurimum
ben»^nitacis in aliqvem conferre. $iuf|)rjren
milüe iU fenil/ liberajuaccm reprimerc, intcc-
mitterc , claudere.
9ÜttXJ 50?ili^i(}fiit' *ie'&t>as$R\\t)<f<r,n/ lenitai,
humamtas, conma», it. Iiberaliras , bcnigniias,
largicio. t£m;s ■OJlftffrin'eil . lern rat cm ab cu-
jus agnofecre, it. bbrraJirate aiieujus firui. Q;r
fan iimd) feine SftiiLMafftf ieDermann acroinnen/
omdiumaniaioftcomitace Hbi coneiliat,/ri<de-
Tincit. J)urd) CDviitfiVnn fan man viel aiu*
Ttet>tCR/ bberalnace poitumas omnia, largitioni-
bus unumqvcmq»eob!igamiu, alligamus St ob.
ftiingunus.
3Rilbittii<t>/ & SKifMam / adj. &*dv. id.yvcd mal
De^ fvavucr , familiariter rliberabcer. (£r gibf
SWmofen liulfialicft / bbetabracem exereet in
dandit clctmoiyniis.
SWilbei 11/ lemre, delimrc, mirigare, manfvefacere,
placidum dt möllern aliqvem reddere. ?ovn
milDem/ cmolbrc mm, placare iratum. rra.
f< mildern / pccnamlevare, minuerc, rem irrere.
Z)a? Urteil ifr ein meniq gemildert / fenrentia ali-
qvaneum mirigara ed.
9R(tl>erer/ Ter/ conciliator, emolliem, lenicm,
ci emen«, mingani, placani. COfilfennit / Die/
concüiatnx.
Z\ U Iii JDJil-
"77
«Dil
*DtiU>cruna, t>lC/mjtigatio,lcmmcntum, levanKn- .
cum, Icvamco, Jcvacura, placaincn , piacatio.ii
couciliarura. £UT jiiaitfc fük't 9)i*ü>eni»a/l
Kgrocut dccrcmcntum morbi Icncic , morbus
aliqvantum remtttit , aegcr imnui gravitcr la-
borat.
?Di ÜbcTitfcf/ * 3Rüfccrli4> / *<ij. rgrtfunt, mirigato-
hui, placabilis, ij.tJ v. placatc, dementer.
$}? lU / MC/ & nannimqtmm 009/ bcn, fplct). Eft
k ifflllPC / ulf ott nonfilum , qvo.l Ken per ft molf*,
ftd tttttm, jvs.i ämorii , riiüs &lrnit*lh unk cum fc-
dmtc ojjiara (it. ein n>eniij fpa 4 trcn / tMtf
ifi ^ ^" i" "t>Ji ii -i fror gut / ambula , iii lieni ontimum
e ft. Hine tß tid } . $fti\\\<bt I täikt tfUUfudjncj/
lienicusjienotui. lieaccin&us,fplcncticus.
Wiin/fnr minDcr/ miitf>c|ler/ a /». minor,
mimmu*. £)arf imilftc / j»u rmiUXfl«/ fttmi-
11 u: m. 3dj ki irr muh r rr Dm minDcricn unber
(lllcil / mmimum* ultimum mecognofco, rc-
puto. SSicl minbcr / multö mmm. €r rptrD
lllin geachtet/ parvi ducirur , in minimit poni-
<ur. Oft ehrt man Die am minflen / f» man am
ni(t(t(ll ihren fbllte/ fcpe, q*oi maxime debe-
mui,coi mimmc veremur. tytMÜttrtuin fami-
ficat : inhonorarum , inglorium , ignobilcm,
obfeurum, tenuem , pufillum. SOJint'cr an jo ^
reit/ junior. ?DiinDrram*3faHbe/ condmone
inferior. SRinberan ftunft/indoftior. $0i in
l»er an l?d>dnbeit/ non '» pulcher. aliqrantö
kqvior venuftatc. ?0?inbcre (fluni! haben / je-
viori graha vaicrc. tßvn Den nwiDcrn )H Dem
flrfjjrrn fchlirjjen / five folgern / a mmori ad nu
ju* argumcntari. 2Jd) habe am tninftcii Daran .n-
Dacht/ de co nc per fomnium q »idem cogitavi.
SDiiubcrnv K*. tß, Sßermmbcrn / mmucre,
imminucrc , conuninucre , detrahere , adimere.
/;. l c n i r r , mol 1 1 rc , rclaxarc. ©eDulD mtnDert
Den (Sdjmcrgcn / patienria dolorem leviorem
f«it. 23cwtf Jao, tvirD / pflegt ftd) Die ÄranF
bettiUminDern /dieiadimitxgrinidincm homi-
oibus. (Etilem feinen ÜPbn/orxcl^<folDunarer<
UUllDeru/ dunmutione falariialiqvcm mulcrare.
ircuK (Pewalt bat (ich febr qeraiubcrt / poteftat
ejus in anguftum redafta cft. £en 3rrn nun
t>ern / minuerc iram. £>ft! Straff niiMPci n
parnam mirigare. (Sein QJermrVje» nrtrD wr»
mild>Ct't / ©peteju« exhaimuntur , rci familiaris
jaatuam t.u u. eui et- <£brr unD 9lnfeben kv
lutnbern/dcuist digniutcrotTplcadorcm alicu«
1278
IUI
1 qvorum
im muiucre, obfeurarc, aitiigere, 2iOi
jrl)in pcrmmDcit fid>/autoritu qui concidit, be>
lt r v obfo,e f CJt « Mnnubt nunDcTt nwndHi
ÖIUC^ Erhaben/ rci tamilurivinouia f'acir
minü$ propofiium aliqvod honeftum eße
datc liccat. Haue facilc emergune
v 1 r rutibus obftat res angnfta domi.
•OJmDcrer/ 33erminfiera/ oct/SJ'gRinOcriniiy «8cr>
lllinDerinn/ W«/ mai & famina muiucns . dimi-
nuens, attenaam , exinanien«, coanguftaot.
Dfe Haute f/t Die (SorgcnminJerinn/ tcftudiiu*
harmonia cuxarum lc»amcn cft.
0)hnDernn5/ * SenninDeruno, / tit/ dimi nutio>
imminutfo, deceflto , derraftio, rcmifllo, anc-
nuano. 5PitnDrniltq De^ <*0lW/ ftipendiorom
detraaio. SQmninDcrunq M dcfcaio,
deceflio forruna : Qci 2Iri)tDCnl / attenuano
fufpicionh. SpeÜMt al fti/nc heum mesb. p»8*-
rum Miniatur / Wtf qv* tß imago punftn pißa,
vuliomtnatuTM. ■■■> k ;iV V
üPiinDf rlieh/ &*Av. diminurai, minur» . mi-
nufculus, Ö*.- minurc, rainutim. 3JcrminDcr>
lid) extenuan», exhaurient, detrahen*.
^Itlirftl/ propr.rß: attcrerc, abedcre,exinani-
re, k mitl / & minoerm / Jrwctpt muttm k CsBk
trgnilstum tß , oxcafione mrtaüicorum , md foAmm &
tft>mtibet ßrvesi , prtaput mtttm est, yv* fiunt tm
obftitombut urbium & turtum, iia,ut UlinirrTJ ftt :
agerc cüniculot. UnDrrmtnirrn / *uttm (ufto-
derc. (frgfnminiren'/Iw jfrnrreminiren fot-
fioneadTcr«! hoftilcm cuniculumcxcipctCt cu-
rüculö advertö recludcrc.
dRlUC DIC/ p'«r.£D?Ü1cn / cuniculi , tuffoflioncf,
finuofi fuftoflionum mxandri, i£> q-vütM apmd
melaUtcn SfJiinc / fodina tß, unie ntfUäum rfoS-
tur, *likt CtnC 5«d?C. (J>olDmtnc / aurifbdina.
^ilberminc / argcntifodina. JöeriJ» fivt (errji
mute / fodina aerana , fcaprcnfula. SKinc
pono eß (cduilio , tjvafi f f) m*JnJroi & Isb^ivs-
tbum , ac geftut limulatui. InJe (einem eine
W 111c madjin/ vultu, ftatu, geftu (imularc. £>er
aW'nüb bat eine feine C9i ine /eleganti geftu mo-
vciur. @>(C}Cmmne / geftus rcciprocui , reveren-
ria mutua,par honor. I»: btüs äuirm Sfcnf rr Ihr
©eneuniine/rant cuniculi reeiptoei. ^fme Qflint
qraben / cuniculum agerc, terram fuftoderc.
^tntf tDt iue fpriitijen lagert / cuniculo ignem tm.
plicarc, pulvere nitrato Aibjeßo cuniculo« in
acrem raptare. ^ir W mcii titbn Da? ibriqe/ cu-
niculi cx voto acra aVccndunt, ^te yimc bat
nitht*
1279
1280
nidlf£ <lt'Mf)ll/ cumculus mcaflum dirupiuseft.
■ €inc?0?ltlC(luDCi1t-ll hoirtlemcunieuluni «l«tc-
gexc, diffüre. 50?ic einer $Rint bargeijrn fiunen
cumculurn adverso cuniculoexcipcre. (Jntbe-
rtun^ Der 9Üf ine /dcrcaio, revelatto oanieuh.
^vinirer/Der/ cuaicuiariut, finuoibrum mann-
drorum fuffbrtbr. ©cgcnilimirer/ n JverforUm
«unicuiorumfoflor. lt. cauior „aftumaAu tru-
dem«. ,ijfc>|c; j .rjt rj
€Di um* 11 tili Di«/ foffio cuntculorum, actio cuni-
culoruna. $?iniret / Uu geiuiuircf / tß cuoim-
lofus.y SSfttniridjf/aJi». cunicu.atim. (jjcfjen-
tninirniUJ/ Die/ cuniculorum advertbrum du-
SDltfcf)/ mifcfccu/ gctmftfKt/ * 4
mengen / mikerc. VtUlim|dU'i: / immifccre.
95criui|d)cn/ pcnuifccff . UuDcriiuaiit>evmi 1 i c^t:n
commtkere .-contünderc. Vid.hk !T)CitC(crt:
Ert fmm «Kiffer / «^fw* 1 SKenger/ «v^ifrfyiity'
^tw i SKcn.jwii). Sblut»cnni|d)uii y x>ie/ icm
peramentum. ^ » rbcnill I !'dpiIU4 / harmoge.
9??ifd)id)t / * d -v*d a»Jeit;W)t. SÄi|"d)iuafd; 4«
frw, Der/ ö SÖ? 1 l'cbuta fd[>crct> / tue/ confufio,
lurbamcntum. ÖSl|d)iliaid)(r/t>CC / turbatar,
* Ü)i tfd)lliafd)cil / confundere , (urbare ,turbel-
excicare/iw movere. -SOillcblllilldjldjl autrm
eß : conf uius, curbatus, c5 J .- iurbatc,confuic, con
fuftin. t».f#yi
&J}tif<bttMid.rßfVQd tUlfcfctn/ 4C 01 jjrcif -uOMf.
•ikrMXAtoribttt Jfv ifrrvifut tcUorihtu ußtatunu btde
feie 3)»f4|'d)e/ mixtio lupulj polent«c. COfci
f(hiT / Dcc bxaxator, f-w ulia mißtt.
*DT<§tng / t>flö /fr4/t tncifd^nng/ orichalcnm,
m coronanum. Lßrmmai, tadnuAtinÜitm^
ccmmixlum. UbcriÜ'tlDct Ofti'pifU / orichalcum
deauratum. WcpiniUTtl / tdjttt. orichalceus.
«Rcfynijcn (Sef'Ä? / aeramema. ARegingcriier
GtfrNpetrinrj/ circulut. seneuf. ^tin^cnie
£eutbrcr / candclabra orichalcca. Ottc&uiaenc
getffpäne/ recifamcnca aern,<qvama xns deli-
snara. ^ jatj o 1
G5Jtü$C I Die/ rnatTa, prapr. farina lubacla öFma-
ceraxsad pnnifkium,4/i4»Ceig. tß a nufd)cn/
öT ttAjtiim Grtfce» (Orrventt. Nol y tarnen in
fnmoKt temmuniffiaft rat'i dicilur , m/I ^ved r.v
cßfars puloruttd phanriacrutkam transiatum fii
vocabulum , ubi fubactammatcriam , tum päd«
reg;*, tum pilulii indc formandis dcltinatam
ßontfudt. $iflcRnia$f/nunapilularujn. vWil
jcpinnutje / pafta regia, mazapanis , yt/* nr<j,
XMütyipan l net^panU Martim rede duitur: $cd
W ^liepan/f ri^i dehn tt , vrnit tnim a llli|d)f tl / £5*
tß panis dulciariuf, nimvum placenra ex amyg-
daiis drfarcharo , actcilcnicaqüri rofarum, fub-
ada * pifta. ?0?.^C etitm q vamlibec rem fpi«-
fam y folidam Denotat , ^fUtdewnit SDCilßi^Llb/
flRWPftet / paftiltusauri ^argenti , auium rc
argemum rolidum. CKaBÜ|'4> «»"• 'ß folidus,
»aipillacus, denfus, in maHam fubaüus.
9JWt/0er/ fl. <*r. jcriii.ut riMax SÜJc()l/ liydro-
racli, mulium meiierarum, vrnit 4 tM0)tn:
0 rrtimSaxon. in C /. : //i/d!r muUtur* utWattt
vinum meituum , muiium vccuAo Fjlcinö & iiy-
mctrto miitum.
Metall/ VM/pt. COJetatte / mccallum ö> »on-
nitihfVAm x$ , ii4, mixtum : undrfufykor, fveuud-
mo.ium tTIct)r/ 4 mifdTen tvnt'rr , 14*4 ri«Mgtf,
fv«d iox mt Uttum nimit durwjtuie a pt-m
•m mlk», i. e. cum alias « 4 GrMmmahcif dervvftur.
Sunt- mttaUa rfodtr.H ttum/vam purä 8J" fimflkt*,
fedftmpet mixt* nuunlur. Q)JctaU »Oll Silber
iinb(ÖplD/elcftrum. (?d>aumrpng)?ftnU/ieo-
na^ ©ridiinolicn gjfrraii/ aetfufum. ©crei,
niijf ^Oii'taH/ mecallum excoäum, detecarum.
IRetallin/ & iÜ?rraUid)r / «dt. ö*4iv. mcrall.c« , ö*
mcutilice. so?efaüid)t äßii^cc au* tat €rwrm
heil/ aqvametal liei.
äÄcöaüie/ Me/ Gai/. meda.iie , p/.-/,. «0?ei»aUfen/
4 nietall TKKtbulo »eneräh t Ar, ärgentmm^f
aurum campitStntt. lU *iitrm Aicitur in ftrek
nummua aureus W argenicuv fufus , ein getJP&en
Cn rtiam
apyrüantur numismata annqva, tetcrum Roma-
mm Craecorum effigies rcpraefcntantia.
^bCrt/OW/crob^us,> u c o r ymb 11 s aurearW
argenreus ex capülis virorum dependens, ficut
Q23eibermeben / corymbium , 85" ^trti>ermfberw
fcorpius duu.tr, Nvßri GtUo-Germani hodtt ap-
ptiUnt: 9>iinD(tntCII / * Galiorum Prndaut , pcn>
Hulus, cum (Pbiengeljetif/ RleinoO/ 55 Äp^rw
gM 4j er rtpoffini.
WlftViX/lU I pl. COJirtlkTen / mixrura. ror4-
bulum rx Litinitttt pttxtum , cum ortjiinr Titttoni*
(um fit, 4mifd)en/ gmer tdtter drqvibmcuni^miX'
tif dici petrß , in praxt Umnt mtdtcdufuipttur cem-
munitrr pro ElcAuario > qvoJtx tempore miß frißt-
) ltt r ßtnt^ vtri* mtxtur* ; $ % x\\\\itfux ■ c cnu-
l. L.III
I28l
SRC
1282
numcordiale. (JirriNIfMU* F>iUur. alexiphar-
Cnacum. CStÄrflUttUlV <if tluar.cpttoboram
>>r tbr.'aiiniir «Ua. dupborentum , /rt* fu-
dorifcrum 1 ör.
SDÖft/ mi§<ll/ gCmi§et/«rere. wäre,
deefle . deficere , egere. VUttur Ttmrtkp tpofi-
ttont wfrparab. <D}|</ nv* m nmprßtu pnpetui,
vtUrfrüum EJT mtpum , conti ar.rtalrm dtnotat, TOtflWflf ' *W incertitüdo. dubium, arobiguur»,
uf • <D?l6tilt)t / prorvo\am fme tautA (ruW; anccp$,fufpcnfum.incctcum,pcrplcxu«. CD*i<*
SDfiBfCJbt / deliftum . admiflum. 2»ts?gtmll/ ! IWhf f »C M ©lllif*/ torrunae alca,
invidia , inyidentia. 3Xi*trfliirn / dimdeauia. / mcßCt! / 3* mefce/ bu raifreft/ er mijct/
gof ibtn (Umlief) nuähdir SPrrte / admodum
ambigue mm eo loqvcbatur. ifl $ mislldV
dubium, meertum, an.b.guuTi cft. £5 cc'"
tbm unliebe (fr&anfmün jfopft berüm/ dubia
cogicationc difttahitur, ancipici curä ja&atur,
fl u üxii t , xAiUC 3Kl^ll(b(dlCif</ KCrpCTKU-
lofilMu
mHÜCfl/ ditblicemia. SKifttaeb* / intern-
licat. Et$ft$(toli* im fohmMcÄum, verum
rruun controverüam , jurgia SS" Utes nvtavit, pio
uvohoJie Mctmui fOfttocTttJUb 6? ^nrfol/ vulgb
jDiffa cinu n >1) fan beiner ircl mnien / w
ui.qvc carcre pulchrc pofiuin. ©et £Utt< §CUCr$/
QGBajiert / nnöSBriM fau nicnianb nu^eny au»,
igoe, aqvä * panc caxerc nemo qviveric. je!)
null. ui>L> meines Saterland mijjen/ cxuUrej
modo a patna cogor. Compof. StallUgen /
51-1 ftmpiex \m\\tn / carerc ,& prmtere* abkn-
tiam aJicuju» cognofcerCt «ei cujusdam d«fc-
öum intclhgcre 4! *pimad««tie»e , cernerc.
gjfrn vrrmttjc betner niebt / bu m«ft ba fron/ j
pbet aafcnbUibeii / live adlli ,fivc abfis , pennde
eft , nemo tut abfentiam curabtt. ^(S) f)flbe t|>ll
uubernxa,rn$ wnnißf / pcrdtdi cum m »il , ab-
erravi ab ejus veftigiis. Öll ibltl f an Kid)« 0,e>
mtpe( »erbe« / nihd in et) defukee«, -w/ nqvi-
ras.
9)ii5iyig/tfj«7wi»/»i(* Sermtfuna, / Dü/ dcfcftui,
inopia, pcntuia,«gcßa* > i>ui£o; carentia. €*>cr •
mifiuna, guten SKabftf / mopia conti in. S>tr-
llUKiHM fötltC^' togimio jacturjcacgcnri. 5ßcr»
■K gilter iiltie / annrudvertio fortunat
anuiUj , perdioc grcuiibtt luruitiHm-W dcii-
derium amici.
Ü)?i5er / SJernnjcr / Ott / eareni, eg«i». vacan«.
SJcrmtpertnn/ Ol«/ tirminadetiderani.exopram
abfemia., inwlligeni perdita , t5 Lognoücm de-
fcAionem rciaiKU]Uf .
C0?WI(ft / «4. &*dvrib. figntficußbm
kntiQttt/ carfre. Eipomtm rmm
btus, ambiguus. aneeps. flllb beute a.H" m
lu!)c Seiten/ dtfSulia, varia . ac nutanua temro-
ra Amt , omnia bodic in caiu func pofiia. trei
IK Meinung i|l W lllWIitt» / ancipiiif eft fcnien-
tix, ammö pendet , noa um libiconftac. (£(
Ahl
du-
wir inrüeu/ »c 3eJ) ma< / i(t mdpt / * mdjrc / ge*
ntejieft/ metiri.nienfurare. Belg ÜlSaxon.XCw
teo : 5Rit bem SXRAit bJ ibr mit mepet; wirb mu
tw5} iriebCT mefen / eadem mcnAiri , qra meti-
naint , niccientur alu »obis Vi"in Selb mf jen.'
agrum meran grtK&t mf^en/ memi iruges.
35te Jiei'e betf 9)?eer6 mepen / altitudmem mit«
explorare bolide. Cempcf. funt : Slbinepeil/
dem« t in. Sinen $urm abmefen / aUirudmcm
rurtis dioptra indagare. 0 Viel VPUl J UfJj ab*
mefen/ tiwman jiiniÄleiberrJtig bat/ tanmra
panni dcmctiri , qvantum ad veftitum fufficiu
SlHItiepen / dimenendo probare , pannum ad
ftaturam corporis ulna commetiri. Einern ein
P>U C4mb< «Mmesen / regulä calcearii pedi»
modum meriri. Sllltine^ril' cmfiiri , mctienda
vacuare. ©en Gimmel nu^nietien/dimenri <o>
lorum tpatu ^ier illl6me?en / dtlrribucrc po«
mm. fefüTm'&en ' imputarc , inlimulare.aatri-
betc, arrnbuere.transferre inaliqrcm. (Eitlem
rtw.W jur^e&anbebeomefen/ vettere ftultui»
aut Tino aiiqvid adcui. £dmlb bernieRcn/con-
ferre culpam in aliqvem. J>lir(f;meKen / pr*-
metici , permetiri. jMnwfien / dimenfum of-
ferre. (ginmepen/ ml'undere , inftillarc üßtin
etnmejeii / vmum alicui admeriri. CrmeBen/
dtjudicare, arbittari , e«iftimare. fentire, co-
gnofecre. dllciwol amefen/optimc.di-
tigcnter , probe ponderata funt omnia. ^Prt»
m'eBen/ commenendo pergere. ^>iH' unb ber»
mefen/ trutmare* trutinan, fufpendere in mi-
nna. £>berl)inme|cn /tevitcrexolorare. 9i0dj<
mi'ien/ commtnu exarninare . deouö , de not«
im «in. llbermefcen/ tJ. rß. qvoJ ftmpUx triefen/
wl Vlacbmifitn/ obitcr dimetiri. 'üScriBf Stn;
pi 1 pr. meuendo «rar e , & metaphor. cxorbitare,
modum aanfilire. €r iÜUhX »erraffen / nimis
audax, coofidcas, tcmcratiut cft. Scrmcsencr
5Kenfd>/
1 283 W 1284
SOienftf) homo incauius, pt ace pj, a«l audendum
proietkus. Qtormeften / ,pr«metiri. 5}prge<
meines 'fivt ©lütf / prxmcnfa portio , fors
facodcftinata. 9ßt;^rmr§cn/remcciri. 3ue<
me§en/ admetiri. €mem@etreibi(&iucmefen/.
f 1 umcnrum alicui admetiri.
?Hiib*tl'/ Der/ menfor, explorator magnitudinis.
-Wcpcrinir t>tc / feemina dimetiens. $elt» f n ' e
JailblUCpcr / Gcometra, tcrr.ie fi-u agri menfor.
J?Utlffmcpcr/ mathematicut. 3fltniC§CT / chro-
rologus. @|(id>nic^er/ xqvacor. #ornnie<?cr
menfor frumenrariut.
SDfepung/ 0Ü/$#Öfl«9)?e(jeTt/ coromenfus magni-
ludims, longitudinis, profuodicaii», Öc. cxplo-
ratio. ^clD & yai^uuHüiltV geomeeria, geo-
daeiia. Slbmetjimg / dimenfio. SluSmefun \
fubduftio. 2ftet)Uie§ting / impucacio, ineulpa-
tio, infimulatio, impropcrUim. Jf i!iij£iiic{;iiii«\.
mathefis. ©eflinimcliuntl meteorofcopia. $3i>
ftrmefung/Gcod«fia. ©eforttnnejjung/ optica
pcrfpcctiva. Ubr ftu Srjinbcmue&iing/ gnomo-
nica. ©a* SOtfB / menfura , wir inj fl)ic|} fair
fen/ emeread qvancitatem, pondus, numerum,
vtl menfuram. ^ScTITIcf lina/ c^/' rprenttus QJcr<
merjenbfit/ audacia, temeriras, confidentia, im-
pudcntia. JuciHcfaiiiiV «••• inculpacio.
fDitölidj/ meübaft / * metjbar/ «4 ciWf. merr kus,
finitui, qvantus. Unmejjlid)/ infinitus, vulgh
immcnfurAbilk , ut 3JJ ejjbar / rocnfurabilis. Utt>
CrniC^Ud) nutrm fß non tantumindnitM Ef/fcmpi-
ternus , fedetiam incomprchenfibilu, incogita-
bj I is . omnemq vc mtellelhim excedens. Uli f r
mc(jlJCf)Fcit wo incogitatusn , incomprenenß-
biic 9}ad) (£rmr §li$fcit Der 8a<&cn / pro ra
tione, modo Sc menfura rei.
SD? i tt*0 / f /. Die 3Ra§c / r/1 4 pnurit. td? mas/
menfura, modus, medioexitas. 3J?a$ galten/
mediociitatem tenrre , moderationem adhi-
berc , temperanter agere. $Rat tlU 3om
foalfen / temperare fibi ab ira. (Ö?rtS III Zxa\U
V(\\ bc C b kl d ) f f n / modice lugere , modum in
luftu fervare. ?9<a$ sir |ii äOen fingen gut/
modus in omni re optimui. ©et ?0?cnfcf>
ittfraiJSRatffcer (Srben/ wernadj ftcf> alle* vid>»
tf n muß / homo eil menfura rcrum omnium.
©er Söerffanl) nimt fein SÜJatf oc-n Denen tri
fanfCtl ©ingen / intclleflus jnoftcr menfura«
tur a rebus cognitis. ©emurtf» ßve vr Innen
ina $ / >dca menti« , adqytm , UtoqvM* adtxtm-
fUr , Oper* <«ri^ff«r, QIcityTiat / & £bf MltA*/
proporrio, fymmetria. 2tl!,]cnma$ / pundui
rei vilibilis. Q?ierma$ / menfura ccreTifia».
3«IDma*/ OiefrumrticWeg« tri t>tc0djnur>
ujrtdncii / gruma. tfa&cm<t$ fit* SLföung,/
tubuli, in od tili lignei far curat , vulgh pattot
nett. SBtinmaf/vini. 933iinma^/ menfura mi-
nor. 23l>llina$/ major, metrum car-
minis. v^Hii^iihv; / canon five norma vic».
<SÜret1tTlil^/ norma morali«. lUOM^/ exceflus.
nimium, extremum. iQbllfSD?^/ excclUve.
vWinfi'lnr.ifr r.omu, gnomon,amuü1s. Q<S)üh'
maf/ftvcVTiMtam Der ©djufr«:/ regula caU
ccana. QlUcj mit S0?a§cn/ menfuram ferva !
U6cr*ie3)?flpen /nber alle 9)?n§en/ pr»tcr, %>et
fupra modum, immoderace, immodice, plus
qvim fatii. ©a t ^Rai iut ukü modum alicu-
jus rei metiri , menfuram inire. (giiier ©aefte
?0?flÖ geben/ modum rei prxfcribcre , metiri
qvanrum faccüVrcgulamfcrvarc. £)\)tlC 20? ij;
gebling/ rfi absqvc jpr*finitione, finc prxfcri-
•pto q»ocunqve. $Ra$ in Gpcn un& Xriufen/
diaeca. 2lrje nei) ß k ilpiutf er uuif / dolls , medi-
an* modui.
! 1 i » / tttß I dimin. modu]us , modiolus , men-
fura minufcula , modicclla. SD?iId)iHÄe lein/ mo-
diuius lactu. lOelmddein / moduiusoici. (Sin
€Di telci tl -p a ber / corbula , ciilclla , iW qvarca-
r 1 us a?enw. Jtl\kt ein ©ettciblllfolein / eß part
Modii duoJecima, fn-c fextanus. (Sin 9Ri$?leilt
©ein / hemina. Jpalb^^lein/ fcmihcmin.i,
qvartartus. o u'i Ii ! :u.k law / qvarra pars hemi-
nae , tul fextarii.
DRiirjig/ *dj. &*dv. -propr. modicus , moderatuf,
temperans • temperatus,ü. fobrius, jejunus , fru«
galisycontinens, modice, rcftriifcc.cempe'
rate, fobrie, frugalitcr , abftinenter. \
(eben / parte, fobrie con einen t er vivere, tc-
nuiculo apparatu contenrum c/Te. (Dio^ig tl nt-
fen / ad modum firis bibere. (Eine muffige &d»
flerei)/ moderatum , fobriumconvivium. Uu
liUKit} / immoderacus, diflblurus , intemperanf »
inconcinens, vorax, gulofui, bibax, luxurio-
fusr llnniiii;ii]!id) / intemperanter, luxuriöse.
3Ti^iglioS aittem idem tßqvodVC\b$\£f adverb.
^Oiittelmdrjig / & ^itrcfmiipigUei)/ medioeris,
seqvabilis. S9:mediocrirer,acqvabilitcr. Uber»
mi^iq / dt Ubermtli jjlglidj/ iramoderaros , intem-
peracus, redundans, fuperTacaneus , ö": abun-
danrer , immoderare.profluenrer.
^Di^tjigreit/ t>(e/ modeftia, moderatio, modus.
5)Jm nun Uu-
i28;
1286
Ultnuißtgrrit / immodeftia, ioteraperantia, in-
folcntu , pro tc r r 1 1 .13 , petulantia. Unm h\iuyl d t
brr 3u»jcnb/ licentia juvenilis, pctulaniia cf-
frena. SRn'jhjfcit in eprife uub JUcibung / r»-
&us * cultus tenuii , modicui appararns cioi,
frugalitas , conrinentia in rebus ad viäum &
amirtum neceflar.is. CDStttcimä^tgfcft / Vit/
mcJtocriras, rcqvabilitas , medium. Ubciim;
fi )K'i( / exlupcranua , exceflus , lupcrflmtas , ni-
mietas. !5orniä^jfcit/)uriidiaio.
UtP.aili 'eil; moderan, coutinerc. ar&are , ref rena-
le , modum facerc alieujus rel. mäßigen'
ixam coercere, compefecre, retocare animum
ab irac ndiä. 3r<Ubt fD^tjCn / exultantem
animum reprimere, moderari lxcuiam. (£rn|t
tlttt) (EifiT ra^tqCD/acerbiuicm human it. iic mi-
cigare. Cmpof. (gmüßi jfB / U. tß tfv adßnfltx
5Jj<itji<}Cn / namtunqvam ttiam pznttur pro (£rmcf>
frn 1 tt. modificari , modum adhibexc , fcrvarc
&darc.
SPirtHt iiiiui / ote/ ü.fiWgRÄ&itjffff /it. medioeri-
us, temtvtacio, cqvabilicaa. (gid) brr Wrtfli'
gtliiil btrfVijjiflca / modum rci facerc, medioeri-
tacem teuere.
5)}(tf?C»l / ddv. ßmihtuJ. &c9itjun3. CäußÜ. dicitur
ttia -j ^MW fielt / cxerapli graciä, qvemadmo
dum, urpocc, fiqvidcm, qvandoqvidem. Vttlcr
m ..;;;tl ' omninö, ommmodo , prout. Q5cl)l5ri
flCT ni r'i'ü / ex debico , deceneer , congrucn
ter , aecommode. 5TchicrTco mafen / nallö
modo. 9Jedj(crmJ§tffl / refte, probe. €<lid)cT
nr.t'u'M altqvanrum, aliqvatenus, aliqvantis
per , alio vanrillum. Q2?a& five 9Be!d)rrma§rn/
qvomodo, qvä rationc. Sicinlidjcr ina^cn/fetis,
abunde , it. mcchocrucr, le vi ter , afFatim , dititur
etitm ©iircrmaf tn.
Vit/ pl. Sffltftn/ AtHCr?««/ modiui.
ÖÜme $R:fy tfortl/ modius frumenu. jf>albf
SSR.ttf ! femodiut. SDrcn SWcl&in / medimnut.
lln.tr ad). CD?irjtct>t / * ■ €ln mdstdjt ih'ffo / vaj
mudialc.
0?Cl<n / toc/p/. partieul», portiones.demen-
fum £/r a ttlc^cn/ ff/o; votabvlum Qtrmani-
cum. und* veninnt :
fagnotum pornonei , yv*in dijlribuunlur tnttr
rufluns „ ex (ommuni faltu , ftnguhi tuuat pn ligns-
tiont focarit. Eflfy ab bint votab. SUhltrfcft/ qvod
ftiptikm kGraco iXnffMn dtrivatur : Componi-
tmr rata ex itim I pauper , mutäU C •■ •/ f . ' u t fd m
Kalbte »ro »fltbtt / motfcl pr« mdt(«r/
tnarmeJ pro tHarmcc / piwimit tt-
WoiCtl / «im/i itr« : pauperum porciuneu-
as, Xrmrtt|t(t»ecn/ partefen. SlUmoRnfn:
d)Cn ' /ivr bltrrn / ftipem coUigcre, q vnrere, men-
dicare. Blllmcfrn gebm / elccmoTynam da-
ta, indigentibui {benigne facerc. JicilIC Ülfl-
mojeo vcid)cn y clccmorjnam dcoegarc, pix-
trrmittcre.
MC f..???C^n/ modus, decor, de-
corum, decentia, concinnitat. iV . c .» Latin, mo-
dus, na *G. <i . fttuj}», curavi, profpexi , netk
Gtllor. la modc,fed k Smxoh. üKrtClt/ meem,
Tf«i(. SfmmttrtM f$ cvndecentiM tnim pulcbrüti*
dtnem faat. &t< dltC ÜJ?C^ / ratio anciqva.
91 ad) Dfr neaen gjfol^ / novo modo, ftlmeto
/terr purrac « GaZI. a la modi rj(JJ .- pottß ttmem ab
SluVomnis.Öi inobf/ modus, i.e. racio/n* mo-
dus communis, <]vedtduci.
SRoNfd)/ * 3inmoWf<b / M.ö'air.decorus, eon-
cinnus.appofirus, g^. - concinne, convenienter,
appoHie. UntilfMfdj/ incongrucns, mconditus,
indccorisTS^.- indecore, incondire, incompofite.
6itf) •ihnot'ifd) fjaltcu / appodee, concinne- , de*
center verrirr.
50iCtcn/ aliktpafon/ decere, conrenire.apcum,
confenraneum efle. ©a^ ^Ifiö niebft tw)l / »e-
(hs ifta apprime <]vadrat, concinna c(r. ^?co
gri>$rn J^rrrcn mu§ fid) jUcö meben / magnates
niinqvam peceanr.
^ODcl/Dfl8/p/i/r.?D?r5bCl/ forma, modalus,
typus. 6oircnmcbcI / mutulu». ©crmrbcl/
modulus angularis. £dpffT> fi** J afclmrtfl/
proplafma. piBf nmobtl / denriculorum mo-
dulus. 9iadj bem ORpbf I t>ti 2Jf r trag* / fectin.
dam pacli norrnam , ruh« regulttnum. fDcVbfi
Cinr9^rbcubei/ modulus ftruclurac. 5rr^uur
ttixm 3){obclI/ gypfcus %v/ plumbeus modulus.
3Rllt/ tf.'irff Ä Or / MJ5 / Cor us , cor um ,five
mer , mcnAira aridorum, 1 14. ödjcffcl / 1*1
jo. /iÄr<i. ihi«*-* vroi/ a ttJc#en /r« tüeten.
Pro diverfitäte rrgitnum tarnen £Ö}ut f/«r ■orarW
compirRuatr.
^?atT/ixr/ p&ir. O^ajTen/ malus.
dtcilur: t04|lbaurtl / arbor na vis. Sapicule fit-
miturpro navi ipfä , prttjirtim ap. Pott*. Hm i
cirw ed)<ffami(c »ob Dunbcrt SDJrtficu/ exerci-
tusoavaiif ccßtumcavibuiconftan». 2>cr f «nc
WM
1287
*f*>0Raft / pro ips6 nauti feu navigänte , i. e. audax
nauta. Vtnxt J meffcft/ ns-n f im 06 i/rr maniitnim,
tjw.i emetilut y qvkm ob ßjmmetrum , proportionem
ö* conAectntitoi » 9 r.r i aj >:.i i im MCwe ir^f.
5VR ifl rtiam pro fummitate y cm 1 nenria rei poni-
t«r m ctrmine. £r ifl meine* ©lücf C* SRaft/ Tor.
eis mcx auäor , promotor , atqvc dux eir. 'Den
8DiJfl fcfcen / malum erigere. Stuf Dm 9£a|t füb
gen / feandere malum. £er (Kail i|l cilf i'.Vf!}
malus frattus , qvaflus , Tauet us cd.
f|[)^tt/ prtpof.cum JaSiv. cum, con , una , fimul.
©Ott / cum Deo. SRit ©Otte* £Ülfc/
adjuvante , *olente Deo. ©Ott mit und I ül u-,
rjjvalc. SK«t nic^tCIW nullatcnui, ncuiiqvam,
oeqvaqvam , minimc , null6 paftd. Wit jlnli
pro viribus, ftudiose, omnibus nervis, mani-
bus pedibutqvc. 3Rif aller 55en>itti3unavomni-
um confenfu, nemine repugnantc. 93? it mei
nem5Biflcn/mcä fpontc, voluntatedcingcnio.
Öüs\t Der -Kanir / eo modo , pa&ö, refpe&u , eä
«arionc. Ü£U Dem trften/ qtramprimum , pH«
mo qvoqvc tempore. 9Jfit QJorfafc / ftudio,
feiens , prudens , d.ua opera , de induftria. 9)? It
frer £ abt / reip«a ,fafti$. SOJit gutem ©enu'jjen/
fiUfl, ill*iaconfciencia. SDfif Jg> aufen/ carer-
tat 1 m , greeatim. 3Rit majjcn / modicc , mo-
«icratc. 5Rtt3cahmen/ nomine. ÜRit Den
ren, procedentibusannii. SBillftU mit / crisne
unknobiscum? & lff mir nicht mit / non allen-
tio 1 difplicce.
SÄ ittflU * SRiftC / fck / medietas , medium , &*Jj.
mcdiui, intermedius, itl Der SRltte t){. Ufur.
patur eti&m pro t.ivfrbiö loci feu ordints , in medio.
€r fd)(5fct du? mitten in Den $aq hinein / in me-
dios dormitatdies. Ritten ift (i am fte&erften
raedto tmii.imus ibis. er iit mitten unDer If)
nen/ in medio corumeft. QRittcn im Si'ci:;
in medio tribulationum. 3 n Der Witte reiten/
imcreqritaxc. 3n Der «Kitten ergreifen / me-
dium arripere. £>ie SrDc liegt mitten in Der
2Bett / >n medio mundi terra fica eft. ta
mitten i|t / centrum rei , uttfrr*,wl cireulu £ie
Xii^enl» (lebt in Oer Ritten / virtus in medio po-
fica cit.
SKittcl f X>M/pl. ?0% Ittel/ medium, fubfidium, opes,
«medium, ow/iSRittcil / bipartitio, ui y jvod
*cjv< Jtßtt ab utrofr utrre. £>ae !Di itttl treffen/
medium rencre , medioericatem habere, res in
■qvaücace ponexc. SDatf Rittet iu Der SSdt/
®tt 1288
1 med tut locus, ve7 centrum inundü :<amU\
Durch Die £immel£fu4el / axis. (gr 1 1 ben auten
CDittteln/ laus Uli d viciarum ctr, copia rexum
Uli fuppediiat. 3ch »co§ fein S0?ittel in Diefer
(5dd)C/ impedira res eil , inops confilii Tum, hao-
seo , confilium capere nefcio. 51l'jnei)inittd/
medicamenta. JcX0mitteI//iw3fJybcnniittel' ad-
minicula, fubtidia, adjumenra. Vil, n'c! .d), CO^it«
tcl/mcdiapia,Chriftiana. (Shrrnmi.fd tcqv iiica
honefta. Klebemittel / ©djelm & lofe / leicht*
fertige W itte!/ doli, fraudei, faUa , deeeptioaes,
fraudulenn'K , neqvicias. i jene Wittel / Patri-
monium, facultates hcreditari«, acqvitita*, pro-
prtae. ^rie^iiöinitttl. inftrumenta , conditio.
n es , rcqvifita pacis. ©elrmittcl / pecunia.
j£>aubtmittc(/ medium principale. JfyautmiO
Ül / remediaprasfentanca, medicinaempirica«
vulgaris, .».vj^mittel / auxtlia. ^ItueniiU.
mittel/ remedium provifionalc , CaU. Recredea-
na, jcii vjcant : Viadiciai vindiciarum, c^tem-
porarias. Ärie«jc^mitrel / ratio belli. Kaiu
mittel / panacea , tmlgb ftecificatrvum , it. reme>
dium (insulare * vulgoprobatum efl. ^unfimit«
tel / artificialia remedu , benencia artis. tt»
bettsmittel / ad viclum dr amic>um pertinentia*
nurrimentum. 2i( btimittcl' charitarivum, amo-
ris remedia. £u|(mittel / illecebrae , voluptatit
invitamenta. gumpeniniffel/ vilia, exilia, con-
temta remedia. SDfiWntfmiffel/ opes marirales.
marit*. C0?rnfd)et!< five ?OJcn|d)liche* SWit<
(d / auxilia humana. $Ked)rimittel / reme-
du juris. Lernmittel / apparens remedium.
©chnnDmitfel/ fceleftum, aetarmm. v£ cl)iveu , ) e<
mittel / (llcntii impodtio» oris obthuramen-
cum. StanDf^mittel / opesdignaeconditione
alieujus. ©Mtämiftel / reipublicx opes, reme-
dia politica. Srcibemittcl/ impulfus , cuneus.
concirario,coaftus. 33 Uer fivt txStcrliche CKit'
tel Aibildia paterna. Verbotene Wittel/ auxi-
lia venta, injufla. 93eijixn-iflmhjpmirtel reme-
dia defperara. SBribcrmittel / paraphernalia.
2BunDermittel / auxilia de calo lapfa. 3v!H#
bermirtel / demoniaca. 3eitmirtel / tempo-
ralia , rranfitoria. ^manamittcl / /»w (Straf»
mittel / compülftva , pccnalia. <£in e,e|"d)UMn.
tti SKitfel erDeitfen/ de remedio pratTentaneo
follicicum eile , ex arenl condlium capere.
9luf SDJittel UIlD 2Bc«}e jinnen / comminifci re-
media.
Mittelen / * 93ermirtelen/ intercedere, mederi,
5Km mm u mcdi-
1289
1290
medicarc.Ö'inedicari. (gilU Ö< (1). Vermitteln/
rem aliq vam componere , aliciu acgocio raedc-
tt.atqvidcjufti arbitrum eile..
Mitteler/ & ©«mitteler; / mediator, intercei-
Cor, arbitereompromiiTanut judex , conciliator,
icq vcikr. dinen tum CWittler annehmen/ arbi*
trum aliqvem capere. >l) füll I)icrtnit nidjt
Mittler femi / noa eft arbitrio rci diximcnda
mco.
Mittelung / & 23ermiffelunqy tit/ arbitrium , in-
ccrcctlio, medcla. (Mlttlld)C iJiTmialun.J.' im;-
cabilif compofitioi
ÄRittetö l * ^minitteltf / adverb. interim , inreribi.
S3ermittew/ benericiöreialicuju», medtante rc
qvädam. SJermiftcli Heltes Tau rnaraUe* autf>
viel) teil / pecunuiobediunt omnta. oi mittels
b<inci 2xt)|t»int>e$/ per ine erceftionem, interven-
lioncmtuam» benefieiö cuö> ex iaccrpoiuionc
tuä.
ÜJiCn/ Dtonb/ »Dtonben/ oer/p/. Dlo?
ne / OTonöc / e* DTonbcn / iuna , po «ir.
r habe, Cy n thia, Diana» Hccart, öc. Arguebai
nuper fummut , uqj non tgnobUk . amiew qvtdam
mew, ItngvamGermanam imprrfe&iomf,i£> abjurd*
impofiiionH nomtnum, exutJe, qvbd Sötern fxmim-
no 1 Lunam rri 0 mafeulino qenrrr , contra omnuim
d iarum luigvaium ufum app<Üitartnt Teulontt.
Sed falva tu eß.. Vtltru tntm GemuniSolem fub
nonnnr Tuifconis ^ Lunam fub voce Aianni .xiora-
verunt ,alq^ in.ie nominAmntSolem. ClC «2kon7
qvoddewJe &c/6Sonit I Jemto(Zjprolalumeß,a-x
ovopoßeriorH Trutonu dixerunt i JDit <r5oftlt.
>Pi a II djWrm , prr ^ vtm Adamum inteüexrrunt , ot
fuit aliud Numtn, avodt 1 on fuminto , ftd mafeulo
Jrxu , Grectotum fffkomanorum , qw nutti tum trm-
fern furrunt , anilu fabuiat Ignoranttt, crlcbtavr-
runt t&hoctß, qvod Cafar hb. 6. de beä. Goü. dt
Ctrmon'tf fenbit : Dcoruna numerecos folot
«iueune, qvoi cernunt, d-qvorum optbutaper-
ein juvaneur , So lern , Vulcanum b\ Lunam re
liqvo* neqvidemfamä acccpcrunr. Erat au trm
Vuhantu iii non mat .fedfxmtna , 4/10 nomine 5f eo>l
etiüa. per jvam Spmtum Sanilum , per Sclrm au-
trm ;•'/ Lunam, Drum Patrem Öf De um Filium in-
ttüexerunt , & t.i SS. Triodem agnovtrunt. Qvci
rttam Cluvcr. lib. de German, baut obfcur'etrjiatur.
Qytfone ratio multiprudtntior rß , intptik Uraxp-
tum & Lat worum , qvi Lunam profxmwavrnditi-
ru " L SttlMtl / novilunium, intcrlunium.
SSollmont) / plcuilunium , lunaplcna. ~tUf ncf}<
meiner üRl^nt)/ luuafalcaca , crcfccni Üibiieb«
meiner 5JiDnl)/lunagibbofa,dccrefccnJ. £>CT
COionDfcbeincl/ luna fplendet X>cr SJJcnl» rpirl)
tcrfln|(Crt / luna defkit , obfeurarur , patitur cc-
liptin. ©er 5D?onb bat feinen Gebein von txt
<$IMUIC/ luna. lucet Solu luminc,ä Sole acecn-
di tur , collußratur , illuminacur.
$JiOJlt>lf(by &iKnnunqvam g)^^n^baf^ / odj. SS" *dv.
Iunari>,lunatus.. X>tr 30?Plli'tfd)e ©liini/ i.e.
DestnoaC» (SFIdttl/jubarlunare. <£ilie^Tieq<f
ftellunj auf monöi|d)f mih/ acici lunata, in for-
ma lunaeordinaca*
$?0Tii / &atiidiAua 0 cOToitaty ^ dorrten/
DCt / mcitfis , tempus mcnflruum. Lfi a IHort/
/ivrtnortO/ qvia iuna cireuitu fuo mrnft4 ctreum-
JcribiL J^albei" ?0hHiat / dimidiatu» mendt.
mcndruui, QlnberfhrtlbSDJö'
not/ feiqvimeftni. 3»eoer SJJonatlanoy bimc-
Arn. ßrener 9Ron.lt/ trüneftri», anni qva-
drans. 35icr ?Ji OIMt / qvadrimedris , anni tri*
cm, SÜnf QKooat/ qvmqvcmcfln». ^ftfc*
SOiORat/femeftTi», fc5c^ ^m 21nfanq besüJfo«
u,Ui- / incante menfe. 3u ^llisi ^ntj. be5 9)i0»
nat^/ extremomenfe. €inen5Jfpaat |uebrin*
fleii / menfem confumere. Jöcr erfie Xiiq te&ctf
ÜSonat^/calenda».. £)er "fünfte/ ooer fiebenbe
fteä D^onattf/ nonx. S>er brenirbnbe/ öftre
fiinüehnPeJagDe* ! 5?on it< / »du», tarnen Der
|Wwf 3Ronate be<-^abr< / nomina duodccim
anni menfium. ; 2ü0lfIII0nat7 Junuartus , o/na
tCinurmomU. ^irimcnat: / Februanu«.
£enimon.it/ Marciin. jOftcnnrnat/ fivefyiu
linqsmonAt/ ApriUs.. SBiinnemonat/ Majat.
iSrad^monnf / Juniut.. J^eumonat / Jul:us.
Olli ",'; 01' r t & (Enibemünnt/ Auguthii. Jpcrbff«
nunat / September.. SBeinmonat / oaober.
SBitibmonat/ November. &)ti\h& JfrtiUqmQi
Rat / Dccember. It*Caro!ui Ai. menft* vocavit.
3)i0natlidb/«iji. & adv. menitruus» qvovis menfe,
i.'.nicnilruali». 9J?onf(tliebei£|>fi|lc/ menthua
tibaria. 5)?l'na(lld; l£-iiifommfn/ menfhuum
(alarium, ahai ttlonntfolb . mcnllruum abfohl-
te. Sed fef flttxtu fanovrnh muiurum appeüatur :
9Ji0n.lt/ menfd-äTmeiiftruum..
»Di orb/ morben/ gemottet/ dicilur at-
i.iji; vfiiu. Ttvtr rrucidare, enecare, occiderc, in«
rerftecre, interimere , oberuncare» jugularc , rr.a-
clarc. ©rmortXt r.'.ll.i; uucidax», jngulari,
UUOf
$?0
129 1
interfici, necari. ift bcimfid) mnorpci roor
Dcn/occu)ct,clanculum.rpCEvicarium lucepn-
vatu$ cft. (Einen jdmmcrli^cr nWfc crmorDcn/
omni fupplicio aiiq?cm cxcruciatum nccare.
^ €r qcbenfr ihn |umnor&tn / vim illj intentar,
cacdcm molirur, fangTincra eju*q?aerir.
®cSS b/ ^^""^ * €rnwDung/bfc/ it. tue
axorDcn/ caedcs, occifio, homicidiuni, trucida-
ho, jugulacio, intcmccio 83orqcfci$tcr 3)ior&/
homicidiumconfültuim Uligcfowr SftetD/ for-
tuitum.. 2Juf SJJfrri) au^jcljcir/ ad cwdcm pro-
ficfci. gincn gDtoro betjf bell / ßngvmcm pro-
ft,ud " e » P"P«rare,.commmerocÄ:dcm. €i-
■H $?t>rt> rdefren/ necem alicuju» uleifei. $ru<
Hcmiorö/ firatricidium. gurflminorD/ intcmc-
cio prmcims. ^aubfmcrö/ aHailiniumV Dui-
tur ttttm 3ftf||(fr fnwrft / •vulro.ficarMiu. tf\n>
DcrmorD/ infancicidium , £> <jvanJ 0 e, poculum
abortionis. Sfalqgmxto rcgicidiüav 9Rnd?t
morD/occidio noauma. <£d>n>efrcrmin&/ fo-
roncidium. @rIciM10ro / eß extinttio , perdi-
ooanim*. ^Itfrmorö/ avtochiria, etiam pro-
pncidium. S»ltCl-mOrD/pjrricidiun». SDfiit.
fcrmtfrö/mamcidium <3frajjenmerD/ law
cinium. JoriimifnniörD/tyiaqiiicid.um. *8kl
b^morö/uxonc.djum. /^CU^nitcsmertvma-
riaadJum. ©iffmorDv veneiwium , qvod&
3^WCVmOXb exponitur..
^»iMJi et/ homicida ' percurfor, interfeftor.
SJiOl'MrinitTT/ 'Die / famina fangvine comami-
oa"l CrjrinfrDcr / /j-w £aubinidröcr / latro
inulti$ homuidns famof«:, priaeept. necit.
jjftg flg ** ' ficariu».. fWüttcrill^rtcT/ ma-
tncida. UJ.iiermprfcr / oarricida. 35rtit>fr
PcrmorDf r/ tatncida. 30mc(l<rmdrt>cr/ /oro-
ncida. »f.
& aiv. fangyincm conaipifcens,firien5, cas-
dem opeans, expeten«, intentanf Icthalii,
niorufcr, Icibifcr, memiferam plagaminfcrenf,
latrocinani, graflans, fangvmarius, cruorisavi-
dui. €ilU-ltl mmHQ b<mncn/ ad hauricodum
fangvincm ad»olarc, muertmem in-aliarem ex-
ungvino*
Jcntum confihum. «Diorfcljaftc* SfaillRtli/
cruenca facinora.
€Diorö/^93ifiicö/^i^/cS4, SOteftr/
# SOlftt&C/ *4 prppr. trinis, fraÄuf, artri-
xu», coniulus, comminutuj >&tnp, mitif, matu-
1292
ru,. «ortus, cxcoclus, cerendo, fra,w C ndo
ahovid diirumpcre , jh* d.rumpcrc & 2
W fföicBfl raort m ef&rfrn / naVi, ad r c ±!
«um , -debiutaiura. putr.dum. mtkSSSi
lignumfrag.lcmollc, fr.abilc SwkiS^i
fcrru-lfrcflum frJgofum . ^X/S
contr.mm hum.Tiatu«. WfrtSjl,"
gnum putre , vcrm.nofum. © Bf mc/fr, J /:"
al.uvcm reoderc. gtffe «, t lt»cil/ cicurar „ 3 „
g.ijBrtcnrcJcn/ mnnfiliihn über ? ,g ,"S
WIC?C n/ adeo cocrccfco . W fubi^ m cum
ftar o ci l.qvcfiar fflPi f !rhrrf M ,» ,. n "
Jaflus, dcfclTut,dcfat, S atu5,po^7 W r.
propter concatcuaios laborcs. T>„ rf h f nn ,:
Dtcifcn mnrbcgcnMfbf imDcn/ eoS,"«?.
nbu. dcf.u, Sa „. Unmftrbf / immatuiu, ä «-
bus ,auftcru» r diiru$.
»bigfcif/We/mointado.mollitia.tencr.ra^
nun rnolhtic» putredmem afferr. gWrWd*
tcr Mf«/ vir.um dcbiüta«, .mbcaj" „ J
firmuai. Unmiirbigf <it / durica , auftc« aT
immaturita«. - M »«uai,
^tnfttb«/ «jr^« infinaus/dcbS Ä
bcc.ll,, langviauscnervif ,inralidai, eT.inS.
} mc, imbecillc, lang.vidc..
J^num, terraatra, pulJa, £T Paludofi v foftttn
«^fl.g»orafJi4/ locu. paludor«, »5Df««(£
coenofus, Iutofui,.i/. $D? P b cr / brt/ li mu , f<
gfewMM« »OftT/ Gort. Äuala SarJtS
^arpe f^meeff motfi^r / carpio paludcmia.
pic»
1293 3Ä0
FQJo&ern / ö" r«"pof. SJcrmobern / 3*nno& f ™/
puuc teere , coinput rc Ilctc , putrefieri , caric in-
fcftari , corumpt. ftßean uu i ikl) laityC iic.-.r
fi 1 rcniU'Dcrt tl / pannu« Gru corrumpitur.
SJcrmoberter 2ri<bnam / cadaver putndum.
SScrntOfrcrt j!)0!i / Iignum caricm (cntient, tr.i-
hcn». 2Ure »ernio&erte &Sabrc / mcrcc* obfo-
letae.
5J?l>berun<,/ Ort/fitur, putrcdo, rancor, carici,
8f SR ofcerid&t/ xi/.puuidu» , rancidus , Auiolus,
mucidus.
Q}J itt'F / 0<W / ffar. c*r. medulla. Propter mob-
ilem &pingvfdinem a tfjor/ fivr tütUß dicüur.
©a$ Sfcarf im fidcfaroD / medulla fpinalis.
£>ad Üfarf / /m <• 0*r Bern t>c* S&attm$/ medulla
arboru. Ita medulla panit , propter moüititm, pos-
fttdici ÜOBlXlatf (mBcot/ Jed appelLimut Ott
Brome. Qa£ üJJarf am* einem fcetne rubn
cmcdullare. A SRarf / eß ad,. SQJarFidtf I ut :
<Einmarfi$t$cin/ os medulla abundaiu, plc-
num.
Per / mortarium» .t
tüorfl / tontufm ,comminutm. (£tnM< im SKlfrfcl
flogen / tererc aliq rid in mortario. g c ticrmpr
kl / ätikl üMcr / mortarium bcllicum. €men
peuermo'rfcl mitSRaaeln/ Steinen iinD Äefien
laDctl / mortarium oncrarc ßve replcre clavis,
Cuts * carenis. POJrJrfer Ii'* brennen / exoncra-
re, difplodcre mortarium. ( s niriir;mtfr r d .im-
macarium mortarium. ©irtncrncr SK^rffT/
lapidcum. SDJtfrfelein / 04»/ J<mu».mortario-
lurru
{P?0rf(t)CHC / Ort/ paA.llus med.
4 mor». Airdick dicunturmot(u\i , morfclli , c3
tabu lw, medicomentaqjimt, utplurimhm formt qva-
droUt, tx pulveribtu J'accbarS foluid fufcrpt'u , fu-
ferq. tabuldm ligntam , lapideom, cupreanrvt , uz
tortfolidrntur , effufu paratd. $rtlftinorfdjii(cn/
»orfuli peöorale*. Vnr^irmprfc^cllen/ purgan-
te«. TOagenmorfd)eu'en/ fomachic*. (£t4rF<
roorfcheflen / morfuli Imperatoris, ateerantes,
conforranres. %itTOnt.nmCtfö(\lta / morfclli
de cterO,$r.
/ Ocr/arenä-
tum» eeemenrum , calx arenara . U. intrita. vel
humum. Eß a. Ytlcxs. tylter SWÖrlcl / malt in,
rudutverus. SJfrjrfcl rürert/ fubigere talccrn
9t trenam in alveo calcario. Olnqfliuehrer
Wietel / cai& fubaOa. <£m mit 'ix.u.; bcn?cr.
9S)?D ^!294
ffflt CB^nÖ/parief arenatö induftut. SJJJit ?Di^P
tclbcn?crf<n / nmmmavgm gj?6rtcln / bcmrjrfcln/
& Vcrmortcln / rtulhtare, incruftare. Inie SJfrjr«
iclun$/ ®cm6rttlimg / * 23«rm6rt(lun4/ oie/
rrullifätio , iacruftatio muri , arenari teüo»
rium.
^erfld/ Ott/ crera fofluia . marga. Eß k
tnnrbc/fiwi wri rfturw^itnAr/Eytnearfror
nuntiant. Eß autrm terra (Tcrcorandisagrnta»
ferviens. Po//!/ rtutn im i VOatt/ «rix««. 4
ttlercjd t^»it .
OTcrfclen / ?Q?urFelen / /eando x«< fein.
dendo aliqvid difeerpere, lacerarc, laniare.
SBrot jenncrFeltn/ five jrrmurfelcn / panem non
?eqve fecarc * friare « contcrcrc. Ab Mc vrrbi
patitmtbrß 9JJtri}c!n/ macrare, macirc. tenuare,
cujw Compof. fimt : 5il>mer<,(ln / au^merijcl«/
ÄTü : (Inn. r.Hltl / ^(rmrrgcln / propr. emacrare,
emacire,attenuare, exrenuaremacilentum red>
dcrc.macrum täte rc.p ßni:.!:im : mfirmaredebi-
litarc , frangerc, enerrarc. SlbiKmcr^tlt 1K&
bin/ macefcere,macreft.erc. ^bgcmcrgett femv
mactere, macere ,arc Teere , exfuccum fleri. <^T
nixt von Z w j" $w< mt br au^rmrrgrlt / in*
dies magit ma»isqve infirmatur, vinbuiqvc dc-
ficit. (tr i\\ |o au^oner^cU / >«f er Plappert/
aridicate aepitat. (Sr i)r au^cmergcll / mal
Fönte t>ur$ ihn bin feben/ macie pdlucet.
3J?ergi'lnng / 3U>^ 2ln* &ur$< ^ermegclung / Ott/
macor, macror, macies» mactimdo , u. mfirmi-
rai,imbecilliras, debilius, irapotentia, tu fra-
fta , defedlio «trium.
?0?Or(bC/ Ort / p/«r. Ö??CrcbCn / tuber , »repr.
fungui fu i Um. Dicitur a fflüit / tüurrclcn/
fivejXfOtßf nonjclum propter tcnmtatrm , perofiu-
tem & fnabililatm ; ftd ttiamqvia in lecupalußrU
biu &bumilioribw fucertfene foul.
?D?or / Oer/ asthiopt. 3Rcrinn/ Ort/ »thiopifla.
Eß 4 ttlor/ /rr »4 pi/ILt fivt atia, ata\ tU prapln ni-
grtdinemfatm duttur t jiculi athiopt a Grtiü ptoptet
ußicprm foiii. A QÄor eß SOilUlftO / 4i;. &adv.
aethiopicus« a t er, niger, o morc aetbiopico.
/ Ottd/ p' u '- **r. mufeut , propter m&tinm
a ttJorf / dtalräS ^Siiti duttur, rßiu v&riui :
SSltimmotf / mufeus arborcui , cruOatcus. £i<
cbenme^ / mufcui qtemu». sfjfeermotJ / 4
roIIeiun(^/mureutroarinus,£$'coraUina. <3teiB«
moÄ/ )Sw tf!o&fr«3ur / lieben, (£r^enmo< / fr*
£>ai:l0rp/ ■> eautcltiHUt/ nufeu» tcireftnt.
Jyce*.
1295
«9lr>
lycopodium. fljjjf 3JiC8 bctt)ad)f(ll / obduci
mufcö. ([ine n üBrtiim »om C9?cfc ff übe rn/ emu-
fcarc arborcm. (DJif SDfofe maUTf R / mufcö in-
tcrjcaö lapide« coagmentarc. £>ie gugtR mit
tOJptf wrADpftn/ rcxrus fcrrunainarc , mufci co
nu interjc&acommifluris. 91 IISITIOfVn/ fivetyb>
mcfoi/ cmufcare arborcm, (inen $uU1R abmo
jif Ii. ^ 5D?C»rf 5ftofid)f/ *4 mufcofus, &verb.
ir3eme<ff n / mufcö regere, obducerc. SSemofcte
Brunnen / mufcofi tomcs. £DJo|Td;fc £cumc/
arborcs mufcofat.
QSJlOfl I DCt / plur. rar. muflum. Deorignumußt
Vojfuu : Mulrum live Moftum eA a f**X&"> i. c.
ccner, novellus , de Non ms : muAum non lolüm
vinum | verum novcllum qvicqvid cA , reite di-
citur. HeRiits forte rß k 9\0ri/ eneus , conru-
fus : flu t mim ex uvk calcatk Mt^fräQit» Ab-
bwe rß C0?efimcü / potio mcllc * murto mix«, äl>
£D?o|tid)f / ßve ?D?P|tfe?)t/ muAcus, muAu-
Icnius, muAarius. ©er 33iU'fd)Ufj am 9)?0fl/
protropum > lixivium. vD?otf»om erlirnSrncf/
inuftum primae preflurae. -SOt Oft 9001 9(\ld)
truef/ muiium tortivum. $BrrbalfcneT5)?pft
aiglcuces, fcmper-muAum. iJSiMiliVmi K / nui-
ftum aeAuans. gcrili HU'|i ' niullum fcrorinum.
$veu renne |t muiium medicarum. SBermilf
moft/ablinrhircs. Stc 3tl»intmuft/muAumhe-
lenites. SgccmiOfi/ muftum circomeidaneum.
5??ilffatfDcrmDfi/muftum Apianum. /»wfalcr-
cum. S^unmpfi/prratium. ©ffotfcncr SJJü(i/
defrutaturn, defrutum.
%jJl\l$ / Km/ flur.ctr. puls , pulmeri tum, pulmen-
rarium, &qvodvH cemminutum , havidd^ maffa,
*vd verftnio fit. Inde non irnrnn itu a prwnbw :
xTJors/ tH&rs/ & märt* dedutipoteß. 9tpfcl-
UlUtf/ pulricula cxpomis, pulmencarium malo-
rum. £»irnmu$/cxpyris. €ocrmu#/ pulricula
cv ovit cum lade coalta , puls cx oris buryratis
crifpara, dicilur ttUm frcbn§elmu$/Gv*/Jfcutc)-
)ara , qvi* tn fcutrlli oqvtiuu J^>|>IUIlDcrmit^/
»ulncula ex baccis fambuci. Jfint>ermtl$ / ci-
but pulmentaris. finfcnmiltf / olus cx lcnticu-
I». lonsrnmu^ / minutaJ. 3K<?nl>e!mutf /pulti-
cala amygdalina. W celmilS / puls cx farrc pul-
eifico. 3J?ild>mue pulricula cx lacre dr tar i c p- 1-
jnentari. &irf(frniutf / fuccus ccraibrominipia»
färus. JXci^mii?/ cremor orvzx. €d)lc<nnul£J;
fuiucuia cx fpincolii, acacia. QSnnbrcrmu^
pulticala TiMiia. Hinc rß 5K(j?Icln / X>M / dm,
I2$5
pulricula, olufculum , &X> M ©Cmftfc/ oiut.
fc;miifc Mi üDf rff n Jfrauf / morerum. 3naci
niUlC oltm contraWe %it\t/ obfoniüm , cibus pul-
mentarius. Äil^crmu<Icin/ athera.
SOiuff / muffen/ gemuffet/ Iarrarc, baü-
bari, propr. vox canum &vulpium rß, cujut comtof.
SlnmufTcn / allacrare , dtritur^ a fon6,frd *J «Im
etiMmtransfrrtur, iU ut SKu/fcn fit rorvum v idere,
hm« oculis intucri, &inde tttl ?0?uff w>(*tur:
homo aufterus , morofus , rcelus , occultus , ab-
tttufm t *liisfti*m (in SKöfTllia/r"/ unde Ad,. &*J-
Vfrb.$Kufti<i)t / rorvus, tfrorve, horridu«, &
hornde, ucicut, Ö'uciti. Sed^üf/ Ar 3)»uftf!/
t>tt / yvofy txponitur : mamca , mIiai &taud)t/
ai<ia muffuantti &uBihominu mämeam, fvamU
hqvuntur f ori admovent. VU. Urnen aliam derivM-
tionemfuprk in XtUu. 9J?u/f prtterea odorcra
five foctorem cx firu 4c mueore cxhalantcm
taU *t ?| indt eft verbum :
OTuffcn / farcre, propr. rcdolcrcmacorem, odo-
rem firus dr rancori» emirrcre, exfpirare, dit-
fundae, tuet etUm dr omni graveolcncü acqve
odorc tetro diettur. mil/ft in bei 6iUbCll/ pu-
rer, faccer, feetorem redoler in hoc hypocaufio.
SKfifTiijFeit/ ^nrTunij /Ort /ö'Oai 9Ru/f« /prop, ,
odor rancidus, Aibrancidus, rancidulu« , ac dem-
drqvjchtrt fcrtidiras , fector, g^odor fandui.
. feccidus cx
1; tu, puuedinedr marcorc, purridui , virofui,
l> •• raacide , odorc mu^idd, mueorem redo-
Icnre.
qvetMdmodum Xfluffm I ex
fonb & "va<t vaccarum diciiur , mugirc , boare.
Htm ttiam ipfa vacca in*lüpnbtu locvduitur etil*
€0i*llb</ bueula äutrm ein SJiUJijrn ob ciomerrm
eaiundem ; »inn (int €0i*ll jC per untumrlum etitm
dicitur de pudla & qvai:mq i mulicre moribus
agre Albus dt indecorisprxdiu,mir .- (£S i|i eine
fiavfe Unjf •• fecraina immanis, bclutua, tuilu
craila five Aupida ftolida c A,
2DlÜf)/ ^ SJRÖfte/ W«/A«.p/.Labor,opera,
negotium , onus , iudor, corjeentio, occupatio.
r t(l ciBfiiri'nciSJfuht/ laborem deAdcrarbate
rc». ®?if(|ro§fr(0?nbf/operoic. €incgRu(K
Über fid) nehmen / laborem , onus , operam infei-
P c rc , fubire. ci" t in 6 mit grcpf r ?5f iibe re r r alj:
(CR/ multis laboribus dr vigiliisaliqvid pratAare.
£>if CO» iilK i(i iugri^ cor ll}> / non «4bct eas vi.
i2 9 7
«9fii
res, qvantas tanti Ubote» poAulji ; . exigunt,
rcqvurunt. 9ttnt$intlbr / negociaofficialu. jvtn<
tnmilflC; laborfac»ü*,exprditu$, ludui. (£r<
frdglid}CvOial)C/ labores patibilei , tolcrabilc«.
Shaufuine ßvt 3c iirncriuiilj« / & UnfaoJkbe 3)i u
|)f / labor Hrrculeus , incrclibiiii , innnirus , im-
menfus: tppflimt ttiam JcufeltfmÜbe/ occupatio
vchcmcnnüima , acernma. UumÜI)( / ludui,
facilitas.
(Oiillim / £y &t möbe n / operam dare, cor» «fle, la-
borare , taborc conccndcrc. (?id) Clüfi CtlferftC
bemnben.' qvod rtiam diatur 3ermÜben/ labore
fefrangerc, multö labore 4 fudorc aliqvid fa-
* eiere. €inen bcmflftrn t molcAiam infme , nc.
j»orium faceAcre , exhiberc alicui. S&einÜbf
bid) mit Allein ^Icif: / itmiiw nixu , lummi ope,
Aimma vi, qvantum potcs,£onare, cura, enhere,
adlabora, invigila, üicumbe, da operam.
SO? Über/ emüherv Der/ laboriofui , operofu*, Are-
nuus, alacrit, accinclut, in labonbus vcrfaius.
CKabrhnn/ & *c m übe nun tit fixmina laboru
patien s, a/I v cra labori.
SO? übuno. / & $emfibana, / Die / i. das SO? üben / &
SPcmnbcn / «J. rfl fw><i tHfibe. 4Bero4 , lid)e£e<
lili;!)ima »Ulf |K'h nebmen/ laborem inanem-ca-
pere. 20?an bat nidjtf ebne $e nitihuna /.omni
bui cA labor impendendus. i|i Der $(mü>
bung m\ roebrt / bajj man tt btfre/ audirc eft
Oper» pretiam. SJfan nun; bic Sßenuibung
brau wagen / ferendu« , fuAincndui, exruuricn-
duseft labor. <Bor einer Sbemubuno. ablieben/
fupcrfcdeie labori, abjicere, deponcre, deerc-
ctare onus.
SO? nbcfain/ * sO?iibfamlic& / «4 laboriofut,
opcrotui.difKcili] . gravis, molcAu« , oncrofus,
fcy .- laborioie, operote , dif&culter. ?D? nbcfalig
*i itemtfi mifcr, mfchx. calamuofut, asrumnofus,
aAli&ut, vexatut, agiratus, jaöacus. S0?m! 1*1
I MC ten / difficilia , luttuofa, triAia, labouoia
tempora. SÄilbüSligce üimf/ munui graredif-
ficile, officium laboriofum, molcAum. *DJub'
|ii!i.uv Stailb / conditiomtfcra. mrieranda, im-
profpera. ED? ubftilujer 20? cnfdj/ homo proftra-
, tus,jaccni,admiicr>amnaeu>.
SüiHbefamfeit / Die / Um avod tll&bc hl 13eroö<
bunej /JW SO? iidrcliilli'it/ r/J miteria, calamiras,
infclicirai , alrliAio , cafus varii , malorum iliat,
coneurfus, muht i udo , pciagui , it. dtfficulut | in-
commodtta».
J298
WuDe/niuber/ mündet/
cxhauilui, fartgarus, fcd'us, lartus, langvidut,
@eblagm&be / adtnodum defatigatui. 3Tiüte
d)eil/ langvefacere , debil i ca rc, ene rrare, las-
ilrudmcafficere. 5Rübe feon / fn e rwrbcn / de-
fatigari,langvere,langvcrcerc, lanpvor« con-
fici , rraagi. 9Jon ßkbe« HlÜbc »erbet! / ambu-
landodcfatigaai.
?0?{lbeH / & (Sntlttbcn / «Siw &paßivt fumutttur,
dclalläre , fatigare , c^dclailari , faugari. SJtcm
£aut'cn erinüben / exanimah cuxfu. Qae <|>fctö
ift M.uij ermubet / deleflui cA eqvuj itioenbus.
Cun-l j. Jlbniubcil/ defatigare, latlitudine«*ani.
man. v£r i\] abiU'Biübet wn •£>!({</ »Au taan>
t us cfl. &al Uft tölücf ronbet and; nol t»cn
lapferjlen ab / adverfa forruaa ecum fori 1
jnum tJtigac. 2]baemi!^rtr Beelen /animaa hu-
jus tu* pcrt*fx. Unerinnbet/ indefeflu», ia-
detes , SS*: indciiocnccr . aflidue , Arcnuc.
iKübiofrit/Wc/Ö'Dae SRübefeon/ langvor, lafll-
tudo.dcfaugatio. 9}?Hh ,fcir rrrur|"aebcn/af.
ferrc langvorem , lallitudmc arrlcere. SJfitbiji
feit »eitreiben/abigcre,abAcrgerc, eximerclau-
gvitudincm.
ÜJtilbialid) / AJi..&*Jvtrb. Uem qvod tH&De / lan-
gvidus, I ju v;vidülus, £f langvidc, laflui, lafl'ulus,
b> cum tasdto.
5)tllf)t/ & 9Dltlt/Der/ /jnrp/irr.animuf.meni,
arTcftus, fenfus internus, it. rigor menrit, for>
titudo , virtui , magnanünitai. 50? Ut r/ww« ap-
peticum, inclinationcm, voluntatem S^volupca*
rem jfsl.ü ^nner'.^nt/anknut audax. 3^4'
bflfter ?0?nbt / imbelli», labans , fupinus, jacent.
£obe^bcairrtaer CD?u f / animus laudit ararw. &.
nen atiten Wint b^ben / in gaudiö verfari, abteoo
hilari efle. $r bat feinen ??? uf bariu/ averfut
eft ab eä cupiditarc. <?tiüen imb fanften ?0?Ht
baben/ aeqvo antmö cAc , cranqvilhtacc frui.
hinein einen «Dfitt einfprreben / ammomalicnjua
confirmare, Colicirudmi fubvenirc. Jbabc gU<
ten?0?Ut / rcfpira, abjicc metum, exue timo-
rem. ?0?llt fapen / exemere metum, animi
con Aare fpemconeipere, confiderc. £0?Ut
^nfen 1et§rn / defperare , animö dejici. &\ibt
madjcf ???ilt / opulcnriat comer rumor 4c fero-
cia. @uteT$0?iitiflnnrbalbe^Heib/ bonuiam-
mut in re mall dimidium cA mali.
Olmni! t / amabilitat, venuAai . Strmut/ pauperrar,
fed vid. in Jir, $i(rm«t / de CüJemniut / r ei
1299
«fött
3)?u
1300
ttmm .U-jrit&wtiuvüfdbe l ammofiras Bacchi
ca. 7)<mtlt/humiliiat. <£i>cltiiut / anirflus no-
bilis , Regalis. <£igenmut/durirat,contumaci a.
<£rblUUt / animui gcncilis , ingcnuus. €ri>muf/
mm. propr, fa rnw* , i. f. animus huuilia (edlans.
QfCfafltfi / audacia , fideo tia»ccmcriras. Jteo»
mut/ ingcnuitas , tiberaücas. Qegeumut/ forti-
rudo adverfa, oppofira. ©eltmuf/ infolcneia
divitiarum. ©Ifldjmilt/ animin placidus , fe-
datui , ab affechbus libcr. ©roß IUU t / magna-
nimitas, generofiras, J&clDenmut/ Tixius/iw
mens heroica. J&odjmut / arrogamia , fuper-
bia , aliat Ubermut. Kleinmut / pufillanimi ta s.
JvMdgemut / animus qverulua. ÄlugmUf / pru-
mi denria. &tieg$muf/ animus in bellum ardens.
JtUUftmut/ ad praseepra capax. tfunmuf/ omni
terrore carens. £ad}mut I trons exporreeza.
£eiftnllt / mens aegra curia. EeutmilV tama» no-
xnen, fr Jvti.fudloct. gertH'UllUK / animus inrrc-
pidus. SufllTlUC / hilaris. ^aundmut/ ▼irilit.
Sieumut / panieudo. Sanftmut/ humanitas,
dementia, traVinmitt / fueus, animu« dolo-
fus. «Srjjnjfldjinnt / debilicas , animi molürtei,
inhrmms. vr chirccTUItlt / criftitia, tegrirudo.
Sraucrraut / maftmi , Iuäus. Jveumut/fide-
1 1 ras, fides. £ugenbmut / mens ho nefl a, inregra
tfcapfermut / cafusaeqralisin omnes. Unmut/
indignatio, macror. SQpUniUt/ animus prae
fem , folidus , locus. SSanfelmuf /animus mo-
bil is,ventofus, dubius. 20 i'bmut / dolor , tri
Ihtia. ^ßcibcrmut/menseffoeminaea. 98$eid)
tnut/animimollifies,commiferatio. ftßicbcr
mut/ contrarieras , mens adverfa. $Biflmuf/
lapis plumbarius , piurebum cincreum. 5fiol>
tUUt/ fa vor, grana, it. mens fecura, gaudens,
* ovans. üöolgemut/ origanum, plf»'*- Ali&t
EBiMaemut *P optime animatus. Hßunbermnt/
animus dinnus, admirabilis. 3aaeniltt ' mens
f ormidine lapfa , fracta. ?ir t n<i um t / volunras
co acht. 3n>rtfeltnilt / mens dubiis perculfa.
iitlcin / X>a» / dimin. animulus , animula. (£in
<jii te* fitlem haben / bonö animö eile , in finu
gaudarc £rin SRntlein an etnemfülca/ ani-
mumpatcerealicujusmalis, enSindcre bilem in
aliqvcm , nrus acerbitatis fux in aliqvem evo-
merc.
$DtUtftt / ftmplex, rtrum eß , & foJuntmodi in caufu
jru.iahbus & cptßcum ufurpätur . ul : £ic Jef)n
muten/ renovationem feudi pererc. Hmc ^chn [
niutling / OU/ pcticio rcnovacionis feudi. %m ' mutig / iracundus, ftomachans.
9ßn nn
J^anbrocrf muten/ reeepeionemad magiftaium
opifkum expetcre : Compoj. vrro id^k tn ufu
funt,ut : SUimuten / & 3'ucinur . n (bllicitarc.
(Kitiem 2Beibc8biU> Uiiin*t an fivt iucmuteit;
foüicicare feeminam. Olinuutt r / "Oer tblliau-
cor. Slnmutuitg/Oü/roiliciucio. (EinmutiuA
nomen luum deferre* (^tttmutung bei)m ^aob'
tOtvf/ petitio mag illcr 11. (EiimuttCT / ^«t / ju-
nior opifex magiilexium poftulans. tRiV^
SRcbenmutcn/ in cauiä frudah expenitur: ümul-
cancam inveftuuram pecere. Qüntmutcn/ pott.
fere eß , noUns : meturn ineurere, artonitum ali-
qrem reddere. (Entnilltuna / OW/ conftcrna>
tio animi , incuflio rormidinis. ^ . nun c n nc-
cum levare, rimore aliqvcm vaeuum reddere,
ad fortitudincra revocare. 53tnnilfffl / conji-
cere, augurari, colligere, ailcqvialiqvidcogi-
carione , opinari , arbirrari. (£ö Iii nid>C j üücr;
muten / non cd fufpicio , nulla conjeüura faci-
enda cd de häc rc. SSermufUnO, / DK/ conjeiru-
ra, augurario , fufpicio , opimo. cxiftimatio.
QJermutlidj fädj. yiin. opinabilis, conjcclura-
tis, fg: fufpiciosc,i»«^ö pi aj'umtivt. UntCVllUIt»
lieh / vx xtra fpem «Sc opimonem. Uutermut>
iicb .*;} CSIucf/ fortuna incxpeclata.
3J?U f ta <a«f. am moius, Nortis, magnan 1 mus,
(Vrennus, intrepidus. tomrer, an im ose, Viri-
lit e r. (£r ui mutig/ es? gebe/ fflte e« tvcDe / para-
tus eil ad omnem crenrum. COtUtit) fenn / ani-
mö forti arqve magno eile , er igere A confirma-
re Ce, vX'ine i^ade mutig amu - r 1 : f n / ammi ma>
gnirinJincm adhibere. (£id) mutig ttt bet
d) lacht erneifen / in acie animose ac forcircr
fe gcrerc (Einen mutig matten / auunum ad-
dere alicui , meticulofum confirmare. *XRi£t
mutig/ dirfirens,defperans, anunodejeclus. Un
mutig/ ftomachofus, .ommotus, crrcbrofus/in-
dignabundus, iracundc. ftomavliose , dun ■>
ftitm Unmuts. In erttrit nmpoßtk 0 frri uj &
mtttatur , ul: grcifltnÜM.] / remerarius. ©i'ß^-
mutig/ generoius. Älcinmutig / imbellis, me-
ticulofus. ^renmutig/ ingenuus,libcralis. J)C-
mutig / & fanftmutig/ humilis, modcllus, fup-
plcx, &? demifse, fuppltcicer. .htl&tr.im'lt''', '
5JÜH/ & Z a JHCi mUtig / idem ttvodjltnplex ttlUttOt/
ftrcnuus , & örenuc. SJRilbmntig / munificus,
beneficus. Qßanfelmurig/ inconftan*. dubius,
volubilis.mutabili«. ^lüebmutig/ maftus.flc-
bilis.lamcntabilis.y.- meefle, flcbilitcr. 3^ t n
Sunt y muJts
äliä
i30i
MiiM Uha etmpofiu , ut : <iinmUi% l unanimi»,
«onfimtiem, unan innrer, £t.uf Itlillfg/ ani-
n .o confirmama. ©C^mcctimitig/ *ger animo,
aflh&us , &r. CJtvr ombu rliain in Udp ttrmnan- 1
tuf&äJvtrbülfiaU, ut: &nmwiqU(h/ unö orc, 1
nnan um »oce, , »r.fenni. ©rojjinncigiifi) / ©C#-
miuigli*/ SrcdjrrwualiuV ffrtDinüf^'itd). Ulxr>
mUltaUdjf/ infolcuxcc »liipcrbe, gj5r.
fXutigffit / Die/ fortirudo, vutus.animin, ma-
snanimica*, ftrenuua* , ajft binc umpof. ut m.
W«/ * 2lninuttgftit / amabilicaj, amanirat,
jucundita*,lepor. ©emüiHfrit/bumilrca»,mo-
deft'ia. (Eüicninfltigrcit/ obftinaiio k pertinacia.
Rftfrfmmrdt/ audaci* ^rnfaftlf r ü-
bertai. (gtnmfltigffit/ concordu. WkUfgA
tigTcif / tenetitas, miferano. gormnutigfetf/
tndignario, ftomachu», &r..
SyjUfiqcO / animum accendere, fiduciam augrrc
Cujtu comfof <Hnmnttgcn / flufmutigen / fpincum
exfuicirare, excitarc virtucem, calcar addere.
Sbtmntim/ ««Vm. <£nfmtitigen/ efFccmi narc,
virtutem frangere, firmuaicm antmi convcllc-
re~ €rmnf ige n / U. fwut 31«« c*}»ofmtirtcjcri.
£id) CTmufigfn/ revocare, colligere animunn
fortitudinrm fumere, redineegrare;
WlltiflUng/ tit/ animacio, excitario forcirudinis,
im fpei , gaudn. Ii* 5tufmilfi<Jimg / JBcinilfi'
g»mg/ * Ermutigung / crectio animi. £rttmu<
tlgiing/ effocminaxio . debilitatio, fraclio forti»
tudini», virtuci», audaeix , i$c.
(Lettin t / t»ae / 4 tHut/ qvolidtm tß, animus,
inen», aftertui, volunea«, it. anima. ßeff ig ©C ;
müt / animui inflammatu* , ferven», anriem.
animui perturbatui. (£til
\rti fivtfanfttil&emht/ animui qvietur. lenil,
placidu», tranqrillut , fedatu». <e(frn>dd)< bc*
©f mtlfrt / anjmi labet , impotemi*. imbeaUi-
tat. €ta<jufc$ Ofcntüt ge gen «inen (jaben/ opti-
■>e animatum cfTe erg* aliqrenu. (gefn @C
tnut regieren / Jn* im 3<"inr hafte« / fc cohibere,
imperarc fibi , intra rationii syrum rc»ocarc fe.
€r tft Drtf ©cmi'ite* nid)i7 ie*oon etfafFeftui.
€e i« ©emitt erfdrtigen/ explerc animum fuum,
dukedine perfundi. €ein ©emfit ju frleten
ftcllf n rortunä ful conrentum efTe , it. cuptdica-
tibui indulgere , morem grrerc. Cr b^t
cmilt/ ingenii ancipih» , vant Ar
siutabilitcfl, homoeftanimt inconft'anh«, le-
* multiplic«. £iiffrr. e4)nnb. tgchflmqc
mW / mciu maligna, polluia, atia.. Jugciib>
1302
3u*fqcmiW men» T«igjnea s honefta , pudica.
rformjemut / mco» funbunda-, veCina, com-
mora.
5JtlllI/'Mr/ vriuJI,tf iVO x Goth. palvit, pulvi/c«-
lus. UnJe SKuDnjprp/ fcoiÄ m»}ultroif/ talpa.
qvta p-.tltynrm feu ttrrtm toüit. Atq\ t»Je wmi
vrrb. 5Ä«ntnfn/ propr. pul»crem cxcuare, in pul-
verem redigi, comminui : ip»d hcJii ttßupttxr
pro : cariem fentire, trauere. SKftlmung / OU/
caeies, corruprio ( prtfntim thni.) ezarrofloac
▼etmiam.. SKnlmrcbf / *Jj» 8? ädverb. «rioAu,
prepr. fulvetvlrnha. fljfulmüfcf nXTbtB/ «nc
intefrari. $D?ilImicf}f Q5ff4§ / vat cariofua.
*B6'ilmi<t)fcSt5a!Pfn/ tr*iwncn/ SöanbÄljcT tra-
bc . , limina, cigna canofä. Et htc omni* a/ut iu.
IrÖd ytw^, rffrruntur : «Dfulmcn / SD?BihTD11^
5tJtii!inid)t / & C0?clmrn / TOolmid^t SKolmunö.
JDcr Kulm / 8? *a» &cmii\m 1 puttr cariem b
pulvifculum c vermium crofione ortum, etum
qvämlibetfrorfut contritaen rem notat.
vcrmuult miiiuniTimi in crimbus, tal'cis A cer-,
a!u»qvc üwotibut rebut , qvalt* funtctrnu Jt-
Ut* i$ wjumatt. , Lätink acar 1 ,. 1.. r. /J»r oipv.
gla'djmilbf n- ^arintlkiu ÄiikmUbtny Siadji'
SJTjableil / reri. mm', ai hic tiluü/ p«/t*, «f
pi cpr. noU! in pulverem redigere , tcrerc . tome-
reic 1 aiierercv StJ badxt fti r moicre expiuAut.
24-mnblr/ Ihi an'ilt :i er mulit / wir mabie« x.
i oral/ ich um! U: . m hic«. ©eirribc f lern nub<
Im/tunderehumenca in piftnno, molcrt filigt-
nem; Qöct cbfT fcnimet / &CT IBÜff f hcT/ q»i
primut vencrir, pnmus molct. ©cm blfl
@p|b/ aurum molitnm. Comtpo}. funl : 9tt *
J>rr ' binalvn / ft-nfim dclabi. 2} ff '^vra mu!f
immer grmdlid) tlb / «on* puU «rem covairurn
fcmperexTundendo pedcxennmminuirar. Snf»
* ^Insmablin/ finem moliendi facerc. 5JJJftn
Jtonrift qnnj auf^cmablfn-/ humeneum mewn
, pcrmolitum eft-, nilampliiitrciTar, qvod molerc
poflrm. ©Ur(f)mal)!m/ Jriandoexterere. X>irf
•2Öa jicr bar Den gel* Ir5<f3rrid>c frnrAmalcn/ aara
labando Taxa catedir. <£tnnrblfli ' ut. fwijw-
p/(X molerc, ac ttrminui eß ufitafrffimtu btAxato-
nbut Erfurt! , qvi tum bfntn *4 coqvm Jdm rerrrt-
fiam tnoliricurMt, .iyunt : Ifi U«H Crnnwl'Ifl/
polcnea nobii facienda eil: aÜut »item ipje &■
cüur (£iunidl)l(n / kordei tofti molintra.
1303
SSÄu
UbemiA()((U/ lcvitercomminuerc, &&>tOi
tc«. 3crma()lcn/diftcTer€ , pcrtcrcrc. Su^ul»
frr jermablCUV conccrcrc pulvcrem.
fRabbwg / t>ie / & ft» 3R<iblen/ molirura , </«cV-
tur ekamüasSSRatynttf. -Wablung^o^ rxpo-
*n/ur contrtcio , diminutio «Sc qyaem.p ulvcxa-
«io.
SRiiller/ ftCDJulnfT/ Mt/ molitor.ipiftrinarius.
*D?HÜerinu/SÜ/mohcrix, piftanana. S&cuttl
tnullf r / pollincor. ?)?cbl um Her / molitor fcri-
nanus, trumentinus. fMpierniUÜer / opifex
chartarius. OelmÜQcr/molitor olearius. 2ßalf»
müller / fullo ,politor lanarius. ^iilfcrmüüer/
molitor pulyemnitrati. Sfljüllcc ttiamtßgemu
inft&i , Mhkt tut Bocf diBtu , araneui murahs ,
longit pedibtu rfl , fed mc venenofiu ntc ttl*m fingnii
five fufrndtns. SRclbft äutem f/? p*opola fcri-
nariut.
Spille / Vit/ mola, molctrina , piltrinum. ©e>
treibe fivt SQ^dblmuIe/ moli farinaria , frumen-
caria. J^anbmülc/ «nola Tcrtäcilii, trutatilis,
manuarta. Ddtm'llc/xrapc«, trapetum , mola
olearia. i^pirrniile/ mola chartaria. ^ulfVi-
tnütc/ mola confictendo pulvere pyrio. ^Xof;
/rw- $ferumule / molctrina jumentaria. €|'cl
nmle / mola machinaria , afinaria. SUn lfmiil tv
mola fullonica, <£tamj>fmüle / piftrinum.
Söinoinülc/ molaalata, pnevmacica. $unt&
*lumoU,ut: aromararia , ©ctoiirjmulf. Sina-
piterendo. 6<llfolÜlc It. ^aljmMe/Tnolendi.
num polenrariim. S&ttt> fit* «gda^rniilf/mola
ferracorta. ÄlappermüU'crepitaculum. ^tüiUtq
mwU / mola bannaria. jpfefte rmtilc / pipere te-
rendo. SBai&mül« / molctrina pro glarto in
paftillos conglobando. g^iffmuk / molcndi-
nanavaha. 5öa§crmfllc/'rirdromyla. 3)?üle
mit rief (SAltgtH/ mola qvadrina. Oberteil
berSDtfile/ eatülut. Unterteil Der $R\\\</ meta.
(Knie mit oren (fangen/ molamn«. QRit jioep
tSinacn/bma. M m*l: :
(Pfullerifeb/ *d). $0 *dv. molaris , molarfus , $9*mo-
lendinaxius. COjaBerifcbe JpuRDf / rnanua für-
rivs». ü»i*»»v
ffflebU &Ät/p/»r.c«r.farina. 9tftermebl / farina
caOrata. Clmnielmfbl ' amylum. 5Sentnmel)l/
farina fabacca , iomentum. 5>retmehl / fivr
^Aqmebl / ramenta I i!',norum , (tobt, ferrago.
€rWmcM / fanna c pißt feu enriliis. (Hnc?
incbl / cnmnum. #orn« five ^icrtcnmebl / e fe-
tah. j^rafiraebl/ flo»faxiuai. Jf)afermcbl/fa-
1304
nna avenaria.45frftcnmrM/hotdeacta. Staub;
mm &«MM volatilis. OOeijenmcbl/ farina tri-
t'cca. ecbtoimehl / poilcn. ©emntclrncbl/
limilago. ^rofiiintniebl/molitacibaria. Hfl;
qclpnbcrt ?D?ebl / farina gregaba. e<#n Z)un»
rclmcbl/ poilcn farraccura. <5d>6tl ©erften-
mebl / ipollcn hordcaccum. ©c&roarj 9)?fbl/
furfur, fannaxibatia,fecundaria. SBei^ $Rt\)b
flosfiligmir.
ÜÄcblÜt>t / adj. & adv. farinaceus , g< faxinariui ,
wmnuntp'am etiam pulvcrulcntut .
^ClDen/We/atriplcx,p/«n/Ä,^rt7«rWuiw?0Za(#
ttXif aXCMjl/qviafolUifjiuqvdfifarind confrerfä
Jtmt.
contc-
rere , attcrerc , confringere , conqvaflärc , com-
minucre, coaculcarc , proccrcrc. iDrf 3ciC|Cr*
malmet Olle^ / temput conculcac , petTundac
omnia. €ifen wirb bureb bca dioü lermalmc U
ferrum rubigincarroditur.
ÜJialmcr/.* 3ermaliner/^cr/contritor,exagita-
•tor, conqvaflans , «rodens. SUJalmerirm / *
3trma!nunnn/ ©IC / fexmina p roterem, con.
terens.
ÜKalmuns / & 3ermnlninnq / tit/ conqyafiatio»
protritio, conculcatio.diminutio.
3RilUntd)t/ adj. & advtrb.xontrnum, diminutum.
pulverifarum , &id.qvodXt}o\miä)t/ &VClul*
miä)t figntfiemt.
5}tiUj/ X>M/ylur. c*r. hjnc, Ö'bunc , hordeurn
maecracum ac toftum. ©emable» >0t ali / po-
lenta, byne molua. SJJJ.ilj mad)C\\ I hordeum
maecrarc «Sc torrerc. ^0?al| ma(;(en / bunam
contunderc, commoiirc polen tarn. ©cbdlTCt
SRali/ hordeum toftum. ©eT(lenmaU/ idrm.
j£>afcrmali / polema avenaria. 2BetienmaI|/
triticca. £uftmali / hordeum maecracum &
acre toftum. Eß 4 tÜ^bUn / inde vtrb. SRäli
\tVil i.r. SD?ail mdcbeit/ polcncam confiecre, hor-
deo madctacicndo de torrendo operam dare.
Wdlier; &ft/ polcntariu«. SJ?Äliei*inn/ Wc/ po-
lentaria. SKilljung/O«/ ÖT>»l»aR^lien / ipfe
actus madcfaurndi cV* torrcndi hordeum , $£>
SRilji(r)t/ t^a-^. polcntariui. JDoi ^ier
Ifl fftn muljid)t / ceretifia hxc abundac j>»-
lenta.
?0?aU<r / t>AS/ p/«r. kalter / menfura arido-
rum, qyatuor modios contincns. Corus. 'Dia
tut k lYltüyltn 1 qvia iß entm numtrw mtdtmnt-
9?tt HU i) runt.
1305
1306
rutm , tfvanttim nimirum und die commo.fr moli p*(p.t,
at^abboc CRaltCt venu SRlllteni / ayod alth • WC
n< ti<i:tnt , ccrtum ncmpe numerum mohton
pru mercedc moliturs praebere. CD? :\\l<\ fr*-
int» rß menfura hgnorum , mera ligm (c i£ , ein
?J?ulI': / ^olio/ «J7?ulhe/ Rillte/ «f Wlu'tt 1
titfortman hatrtl * tTlnH ttlal>f«lt/ i5t(1e\)\/
muittra, maclra, propr. v a« ligneum cavumdt
' ©blongom pro recipienda färina, poßm^ium au
tem ad uvociöt äiitt rtt rtum lufindat tra3xm rß.
Jh&\\trnt «JOfultC/ »Wen» ligneui. jfln'n fftVern
SDiuldi'in ' alvoolu« «neu». QBfc itnc «JÖfultc
QUti\(bi\tV al veatus, alveolarui, alias «9? iilbld)t
fivr ÖÄ«Uid)t A «JRÖItf rß vrrbum «OfÜlteUV
admcciu. ^--reuu;. altfnxnn raaomitSKul'
(CR / nimhus.pluViaprxccpfdcfluit. Dir
Sixant beit mit COMicn n 11 einer tragen / AtUur
dt purllh prtgnanhtm , qvg Urnen alürm morbum
fimulant, iß mim : aivcö cxcipcrc infamem.
SDitim / mumen/ & mummen / # v*.
bum fittum apno : didmui tmm infanitbm : SÖfum/
IHtrm ' ihm; mittat i vultu aat vetr, iüotttrrcmui.
kfirt ha 9)?ililinirn propr. lufurrxrc , & murmu-
etttarc. Q_iwr<4wi Autrm n, qvi tsJrm fonwm obfeu-
rum rdunt, rtiam fd-p'tftfrprrvrlxnt, idrb «JDfumcn/
Hfq-ioJufitatiujiß: gid) »ermumen/ »eftem mu-
' Wre i perfonam induerc , mrtapb, fimularc,
dtilimular e , fallcrc drftgnmf, fRermumet / br-
"' **ct», perionatia. «j)futn|d)dnj / ludu» larraco-
ntm a\ oftu. i.t.
5J?umme[ei/ murire, mufTare, clanculumlocpi,
murmurare. ü. rerrere infantei mumi voce fx
Tulrularvato. Wumitlf Int / fvoC\4tftrmwKu-
ft» rruün^larvmfgitandrßirm ßuQrßtortibui dtiitur.
fßletn munintrlf barren / rumor ipargitur de
hacre . vntj>i tircamfrrtur , in orc vulgi vcrCiciu .
Vrnvnit ab bot tfiummclen : (Ein SO? um mc 1/ /5tw
tllimi ntcl nnntn / mandueu« , peribnatui.
*fj? nimm ler / D*t / * «Dfummcr / fufurro , ttrm •
pravancae or , rabula iniqvui, advocaitu infi-
«his , perjurut . : -; t>48 0\ milinme! / rumor , t u-
mulVulu» , fcTmo, mSrinurillum , t». pratvart-
; tkr*«>>
manducarc xv,tit d.nrihm, ur edcniulr (bleut,
• tmdfffl, «fljn'limd / fruftnlum ÄTrmita patiil,
«etuii» rdenralit, dum mamlu ant, ex orc ca-
dem , &HelvtUorum £J3cÜmÜinpfcL prxguftario,
ä gelten / tardare , «r «Pf ümp'dn / «gre man Ju-
eare, C/tfl. gotrßrr.
€Dl£tUbC / os , or.» ,id.eflfvd »Taol : Srd
xrreiunMm & bonrßim dicitur ttluno / fx>in
tnaul. <cr cI)omr «Of unO / gtatu lormoii oht«
5l<0lbcrft>(iT ÜJtUBÖ / lepor oris flcxanimi.
.1l'f iil'cb SRutlt) / oi verecundum , pudibuadum.
■MM 9Knnli /
«Wunb / lundum. glatter ?ötunb / fermo blan-
ctui« Xr imf euer / fi™ ^runrmmunb rcbctbcJ
^rr}cnaninb / m rmö vericu. 9lu< dnem
CUflinb f jl£C3UUbn.MUllCS'bla|cn/ex eudem orc
calidum * frigidum crBare, prov. m bümgwat.
(£in »oQer SR unb onrioerret nicQt i;n n / (imui fla-
■c * forbarc dificilc c :t ei r. anber^ im Äu »D/
ein änbert im ^)crj«n/ aliud in orc, aliud in cot-
dc. .iiien Stuten im «JOf unbe lern in tc omnium
eiTc. (DfitcoiemSKunbe/ unoore. (frmatfrni
tOiUllbe faren/ in orc aliqvid habere, (fiuem
ben 50? unb bUttn /propr. o* alicui praebere, oku-
lum tigere, dt u:-r rtum audaftcr altem refpon-
dcrc.oblarrarcopponcrcfe. 2)emC9?unb auf
gen Gimmel raren / cx corporis crgaftu'.o pion-
nu» in ccelum «volare. Cr nimmrl ihm (Ml
Einige por bem QRunbe bmioeg / pnenpii ei,
qvatcjua Amt. «Born «JOf unbe autf in He ^cber
cinbriHgea/diclare jusAium localamum. «Df unb
ttuvnffptüt fcrmonein £3 orarioncm, tmo ipjum
homiaem dmetot. «deinen 83? unb baiten/ hlt n-
r in m teuere , illcntii Hdc pncdituro efle. Oiim
«JOfimb tdem trat ovod potefiat , m jart loqveudi
pro fc t* pro aliö, dutbatmr ÜJf iinbiatma / i»^r
9)?unbeblirbe / tuitio. Mundvaidu» , «D?nnD>
IValb / qv i mi juris cft. 5)f uiibtcb / m^vitStbot-
ttl. Der fi4> niebt mehr ocftnDircn fan / nl
prodigui, 1. r. «m adminifti.morciuai fuarum
ademta dt. i'eu iö)»unb » multunoMhnb. propr.
ufurpalur,ut : ^HlbenmUMb/ChryfoAomu». &4D
munb/cloqveruaui omni parte (ui jum , omns-
modam poieftaitm haben«, ^rriltliuab/ ot lnr.
tum, dclec>abiie. £icbmunb/ grata dr amata lo>
qvent. «Kofenmunb Rofcmunda.i. r. os rofeum.
Ciegmiinb/Si^umundu«,i.r. orc v luer.s. £u>U<
niUBb / Thralunundia , o» coniolanc QÜ.ti"»
munb / Varamundu* , vcritatem loqvcns, &c.
3imi£inunb / oratio ratione offen habtra. ^uto
munb/ vccligal matrimonu , dt avo Sebotttl.2$A*
OaimoO r;«i|jet s>w *&tlu wel$ce Diejenige/
fo
1307
fo freyen wollen / mofjen ber (Dbr/taFcit et*
legen / i|l auf Dem Aonbe g«br<rjtt>hcti tc
t)«t Den nahmen / weil m&noiicJ? 6m igtlan;
guug mu^ gebebten werben. Qjeipmuiitv
oblacracor, & oblacratrix. £>icn|tmunP / 01
©bnoxium, fervilu (ermo. (EitjcnmunPcd {ob
feintet ■ propna laus fordet. ftcinfce?mnntv laus
tioltis.ir ftrmo inv.iiu. ftlujjllUUlD / oltium,
fauecs rluvu. greniJllinb/ osingcnuum, iermo
liberaüt. §o vnujn^ / orificium vel labruin co-
li*. geilmilRO/ os promercale, fermo condu-
ftuius. grefelmiMP / os durum, impudens, pro-
cervum. giillinunD / fundamentum exmenta-
«tum. £)lüUben£tnunP/ osfidci, oratio fide ni-
xa. ©Wi&ner fur djcimnimt)/ os fueofum,
fallax, ons blandiriae, alüu rttam (Sd)meid)cl<
ntunD / dt jpeucbclmiinD. ^)er t rnmunt>/ oris dt
cordisconjundxio, fermo naturalis, minirnc f u-
eacus. JpprnuinP/ fermo aulicus , phalcratus,
fesqvipedalia verba. j£>urenmunP/ fermo mc
rerricius.tllecebraepellicum. JtlUijelinunb/ os
carpens, raxans omnia. «Jciwmmib osaudax,
conHdcm. £ad)inuni> / os taeium, fronsexpor-
eefta. 5>c|jer 8nrf>intinb/ als «Sriiimniino/ os
hilarum pncpollct tniri dr tecrico ^fieruillttt)/
dr VfntjeninunP / os ntendax, imgram inalcdicam
1308
<nmm jumttur. Wtm 3ll(f fTnninPd>0! / dttlcit-
hma nuci mea. Std njf iinMrin pro pupillo
äJpupiilaw/i/rpÄri^i. r
^Unbe / bie/ introitusfluvii in mare, undemul.
Uopftd* nomrnjuum h*btnt> ut ; $rilPcmÜnPe/
oftium Travas , prope Lubecam , oppidum , ubi
Trara flumen mare fubit. Sic ÖSc ichfclniunce/
c ^i ftu1 *- . ?<>«9f rmünDe / ©oninmiP k.
öu & Oltia, urbs Italic, GnmAiriit dici poffn £j,
bermunDe / fita rmm eft in exttu Tjbtru, ipfa. 0:4 .
rii,ßummiiq x confink. "
Miiig "dj. puber , fui jurif. CöeunNn. tiHTtvn,'
fivf ju feinen niunoicicn fahren fonnncii / ad fuat
catclas annos pervenire, in 1 uam tutelam Yenirc*
fuse tutclae ficri, w/ elTe. Unmnnpig/ impuber.
mmorennis. UnmünDig / ftw in pr n umminl>i<
gen^flbrenfeyn/ fub rurelaciTc, in tutelam ali-
cuju» venire. Süflnuin&ig/majorenni». SJRi m ,
bia/ etum olim gjiiinbbar / evod gfrntatat i'au
bebttur, di&um efl. *
OttiinDifjrrif / bic/ pubertas. Unmiuipfgreir/ mi.
norennitas. «OollinflllMgfeft / majorennitas.
B"r 50?tmMaPcff »leliiHflfn / tutelam recipere, fui
juris & porcitatis ncri.
Wimof(&aft/Wpotcftai,ftodr in ufu dmplitu nontß t
/r^eomp9/.$prmnnDfd)tif(/ turela.ruitio, deren-
$0Jortmunb / lingva truenta, os fangvincunt;
pefbferum. SRjrrcmnunD / os ftulu. 5)ral<
mimt» / os vamioqvum, tumidum. Klipper
inilllP/ os Ioqvax, biatcians, eftiuens. ^; iclti M . •
miin& / »ox faccrdotis , conoonatons iermo.
9>rprrrcnmunP / os fauduum. :\niniiuii^
oftentatoi. trcftaifa' * ^cbdmmuHP/ osim-
pium. improbum, (äcrilcgum. ^trilfoitinb/ os
•nerepans. corngens. <£trct(munb / 0% rixo-
fum, jurgiofum. ircilHUinD ' 0$ apercum, fide-
k. XrpQmimP/minax. Su^CIlhnunP/osfan-
flum , verecundum , honcfium. BcriOft'l'
tniinD / rebelie, petjurum , lingva prodirorif.
Un /tvrjDbnntunD/ moris.inorus. (Bprmunb/
tutor, curator. SDirtPPrmuiltV contutot. Sd\'i(>
tjii'difv iSormunp/curator ad i tem, ägtltinuno/
01 mundanuan.futile, vanacrepans. SBlinPer«
HlunD/ os frupendum, divinum, flexanimum.
3ucf rrmunP mclbtum , dileftum , dulce , jueun-
dum, i$V. Vidr compof. -vau Itlau!.
?P?!inMfin & nJffinrfini/bas/Jiw.ofciUum, ofeu-
Jum , rßft SO? iint'd)fn fvo^ tdfm tpvod baflum 55"
fvavmxn. U)iiwld}«n ttuun pru aaiafu nonnun-
f(f).lft / tutela feftamentaria. /Oprfijffftüd)*
S3p^^»n^|d)(>ff/ tutela Attiliana.dativa. 3?,i.
ima, nari?a.
parrit,
marns tnreh. 5f rifglffi>C ^prmiinbrd)Clft / eu«
ratela litis. <?d?rin »cqni SormunDfcbaft / tu-
tonum. ed)dn fir* 95f|!fHung Jfrieqifdjcr
Sprmiinbf(f)aft/ curatorium. 93prnll!n^|(hafr
auf fiel) tffbmen/ tutelam fufeiperc. 3Der 2ji>r«
munPfd;rift tuol fürt?ef>cn / tutelam bene dr ex fi-
de admtmftrare. ©rr SSormunPildjaft untreu«
Itd) w\'ti( ben / male ac perfidt in tutxlä verfari.
JDk2> » rHil*Drd[>ttfC Ubcrt}fbfn/refr«tuere tüte-
lam, abdicarefc tutela. fficgroPfTSSomitinp»
fd)aft .\ a.'.iintu (uhn / rutelao vcl adminiftrauQ.
tionisgefras rationcmredderc.
5)? tmblid) / *dj. & *dv. oralit , tforetenut , voa»
Iis , ÖT vivä voce. S)? unMidjei' ©PtC / nunciui.
WfinMid) $rftamcnt/ teÄ amentum nuneupati-
vurn. ^in mniit! ich $t|bment mad)m/ tefta-
mentum nuneu pare. CO? ÖnDfidK 2Uabl/ fuffra-
gia vocalia 9.'ini;Mirh mmcri fpmmrn / m
prwfentia coiloqvi. Q)?unt>lid;t SJcrfidjcrnna
Zln na Kj mi)iu
1309
1310
lu. u uiaueoc altqicm conrirmaic , hdcm »Cl
binuicrpaDCrc'fTipulari.
(Df uncrn / i r wölwi tHunce geben /palato mi-
derc,fva»eA<apidum efle. »ill nid)t mun»
tofl / hoc cctundit guftum meura , non arhdec
palato meo , hic cüi haut afluior. Vf ininim-
txn /ananducare , comedere, peredere. <&T fall
ft itilui) iilinuint>cii I »»idiinmecomeffe * elitä-
re nom, nihil cduliorum alccri rcliqTum fecir.
CRunbtTI ttiMmolim noläbat pro äiiö loqvi tu ]mr,
undt QRimtrT / ff» S)?IIIll>baI«r/ Mundualdu»,
i.e. advocatus, defenfor , patronui : indt ttumtß
Hüimwbtt I pr»co , yvi prrcütm auäionem^fro-
1! jm.it , «I m TOSrtlfer. SuperrR bodtt comp} f.
9,VmnliliiPCn / puptllo /<■« orphano tutorem
dar* , conftituere. 55f»OrmUHöCtf r / in aliena
l'otcftatc & cutcll poiicut. Unbttoormunbct/
rurorecarens, in nullius tutclam tradicu».
(Dtönj/^eOIüitiC/Drt/p/ur.eölftnieti/
moneta, k qvA voce Urnen non rtWe .imx.it ur ,
cum fff e 4 ipfa inctrUm onolnem b*baU. EßsMttm
Hcflrum WwitäbjUf.SSin/ imnjler/ tninflcficr/
parvut , minor, miaimui; Soltnl cuim numi-
\rr.iiA& nummi minuti rjfe , ob avtm xtuftm *ti*M
noßrum VtUiOH propr. contr Mißuigvüur moattm
giofl.c, fw* grOO Qxltl grob< <S>OXt(U/<»PptU*z.
tut: $Kuni<*<<fcmpccuaiainiiiuta/i/. jyihil&>
mintu Umer. dum pra omni argenxo üelo fivt fi-
{'naco , vtl pecunia percuitl ctpitur. COttlUiC
chljqcn/ nummoi cudcie , percutere. SRÜrtje
Vor (jrttb ©CÜ nxcfcfeln / monetam erafllorcm
mirHitultt nummis commutarc. SDIÜlljC l*C >
fd)tirifcn / numifma circumeidone minucrc.
fttllfdK SKunje fd)lJ«]c«'' numifrnatU matcriam
mixiurä qvlpiam vitiarc. fllbo,efeljtC WililjC/
nummus reprobus. 5Mcpnitliije / plumbeus.
pecunia adulterina» imptoba , ne-
qTam,«//i/ falfdje 3Kiinje. 3 ur r'f" m u H i c/ num '
mui Ducali* ■ ciuraitete Principe bgnaru«.
^anqbiUtSKillllC/ moneta »ulgati commereii.
UiiQanqbarr sDtfinjr / moneta rejcOanea. ®t>\b>
fivt tjiilbene üJtiinjt/ moueta aurea. Äupfrrne
unö &tlkrmnn,e / anea y argencea. @ur<
tDi Uli }C / proba t integra, optima: none moneta.
jiCOfcriHÜUjC / oummutCatrareui. SIcrW .;>f
nCiJUlllir , asia , nummuli, pecunia minuta.
jjÜDeil ;i 1 ' bef(fcnü{ene 2R UHJC 1 pecunia accifa,
arrofa. £anblllün]< / numifma provinciale.
tifaimuijc/ pccuaiacoriaccai exeorio ügna>
to Uct j. ■d)iibcilllUljC / moneta argeruö iJii.
ta. ^(afmiÜHJC/moneucivuaus. LonttMtvim
rß t'rcmbc / five milbni ifchc 9K ünjc / «dvcnruia,
aliena . peregrina. WidjUijc iWillli« / jufti pon-
deriimojicxa. ÜRÜRiC jCUUlt/ metalli taleolaa
fciTcnia malleö (ubigere. COil'lll}« fd>rp(CJt/
metalli taleola» fccaic in nummatiai plagulai.
SKÜRiCjtci;ii(bcn / jnaUeatotnummotfarugi-
nc coq vexe , vtl medicata aq Ȋ tiuexc. 5RunjC
auf Öcreidn brfc^ncibrn / aonetalet plagulas
A10 exemplari co*qv ai c. TSnä DiUltbf All Der
0Rlin)( eiubuiUn / dcnticulatoi rädium num-
«norum margincs cxasqrarc «DJ ü ijf q PC t|c(Ktt/
icriendorudiori nummo ipfum idoneä laucudi-
ne ac cra.litudine aflficere. SD?UUJf abndjtcn/
lubricä «oarabiliutenummoja/Eccre, 9)tUn>tf
|(ld)ncn /marculornonetario nummumfigoare.
(WniijC auflirfKB/ fivt probirca/ materiam de
■opus monetarum cxplorare. SJJunj flu« tß
ipj'* oficina monetaria , übt melaUum fundtiur (f
cuMlttr , Monctarium. -•j'fCtcninÜnK / mone-
tär! um privatum . jut montt* endend* mm bt*
htm.
SNtmjcn/ifeTire, cudetcpercutere^fignare num-
inua : C:<i:u compf. Ol iiSmiinjcn/ Q}r>(b unb (5il>
ber all6mün|rit / «ncuHa fundere ad nummoi
, ^ienandos. Sinniuriicii : jilbcrrtc iördjir ti*
nu'llljcn/ poculaargcnccafundcte ad monetalct
j>lagulaa percutiendai. 3 c rm ii 11 j c it.- A 3er mn u .
l(|t / ouinmii fcriendi« * anoneta fignandä me-
tall a conlu tncre. «Bu(c«*>r[t in SBoff^ Kr lliun«
jen / monetam probam in improbam randendo
irecudeiC TO? iiMiCti etut« mtton. tß : Aatucrc,
confiitueee, dcccrncrc. rrirb etuf mich ae>
mün|e(/ in m< ;hxc euduur taba. SS.16 rperfen
fic ued) auättunjen/ qvalei andern proeudene
dorOJ?
- < 9tkn)rr/^er/<nonecaTiu*, cufor monetalti.
icrintl/ OiC/ moneraria , fitnalont montUlnnxvr.
Salfdbrr äRÜUicr/ falCuiut, adultcrator, faiiäcor
monecc.
OHwyM| / tit/ c^DAe tn&njril / rei nummaria,
ars monetaria , operz monetalct. 2)iläl?Piiin»
IcnacboK nur grefru Herren/ cuTio moneuin
regalc cfr.
•D? ünierildj/ ad], $*Säiverb. monetalis , monetariut.
Dtätur ttuunnonnvnoväm^Sii\\\\[\^ I mun|h«lfl/
&inütubar/ inuiiierifebeiliiinirrrjricr/ ecrnmi
monculcs. S)imiieri|"d)e ftrbflt/ monecario-
tum opet«. SO?ünieri|'d;c ?iu7irebcr/ aU'a* 5SSiw\'
£0?u
1312
tuarbcm / monetalc» expioraceucs , ccnforc»,
tnurnviri. 1
tHC/ f/tt*. rar. mcntha.
©erqutünje/ origanum,p/*n/4. ©uttnmanje/
/j«'@lMU:C!Il)Uljj;. nicrulu l.itivj, tri ; .1. 5J ufl
U OSÜnjC /• mcniha. maculau. <£piftinüni(7
«cffKntha anguftifolia, fpicaca. gniicn /u-r 9)Ja
ncniUliOiC-/ mcntha Saravcmca, Romana, baifa
mua. ( tfagemnüiiit/ ncpera, mcntha caxaria.
SiOpflUinjC/ rornrha caballina, memhaftrum
UüilBCCiUtinjC mcntha aqvatica, fiiymbrium.
Vit / pl. car. otium , ccs
la:io,.vaca*io, feriac, qncs , rcmpu», fpaiium
fölltf ??i llpT batet! abundare otio , animö vaca-
rc. 34 »nusmic frlberSOviipc imioVn/ ipfcef-
fkiarn , ut ä diuumt labortbu« tandem oti&ali
ovo fruar.. 3d) habe nidjf 9D?u{je \}i(t\U/ non
fuppccic mihi unum , jh, ( tempus ad rem iftam
ptrficicndam. Qi<fy auffülle S0?u§c befleißigen/
vream qviccaui 4r oticdam feqvi , dare <c in niol-
Iiflmu oni nexnnr. Cinrm 3£ufc geben //H*
txrf4>n/fctt / qvictem conccdcrc, laxamenrnnr
dare aticui. (£inc btrHi<f)C 3dtmUB«/ 'ocu* qvie-
m Sc tranqvillitam plcniffimus, oblectationi»
pfena rcqvics.
4Qt üftoy 4 ?SRiiFinhdV «<//. & ^t. otiofut , q v iems .
vacans, tranqviliut, u.notmujttfyam dcfidiofus,
incr», defet, p»S«T, legnis, *dv. otiote-, renyfse-,
rranqv«Ht»i/. ignsve; lerne, ofenanrer. $Ji\]yu<
%< £ runben / horae (txäfivx. SDiiipiq« tebe nr
yu» qvieta . merc 9JJiiJ»jc 3<-it > tempua »a-
CUiini. üElJljuj IfMl ' llll'ipi ! hC|,III / Otiari, fc-
n.in, ornmi icttari ,colerc r in 0110 illc. £}cit!C
{tute flehen- immer min}ig/ opus tun operariu
deeft. 34 iwrt c nun c Iii lieb ein (venia inöjjig-
tan dem aliqvamio ncyona qviefcunr. UniHÜßliJ/
acgonolur, rabonofus , irjqvicrua.
^rijHnga&q/. ÜCt/ orimtr, ceflärio, negligentia,
igr.avia«, atq.Jrmprr in mttam ptrtrm jumitur.
M \nm SRuMW'inat bflfccn/ otii ffudid duci,
langvori» defidtar, ignariarfe darr-, ot mm, wer-
tianr amplexari, complet>i, animum ä labore-
ad onum traducere. gn'n £fbm im ?0Pu§ia>
q.'iMC JUCbrina/UV ceffätioneroiprrc , vaeuum
trmpus terere, vitam onofam vivere: 5Jtinjui;
genq i'i ^If«r tflfler 9lnf<?nq / otia danr »my :
©tmm eft fomrs omnis mali. WflKtiianng - iffc
J(cX(UfciC<J)ul|Ul / Otium cfi pul vi iiar Sarau-*..
S0JütÜ4'^nacrro / t>u/Lü rfl ^illÄ^igijrtncj/
olcicatio , (ocordia , (cgoiua , pignria.
3RutHäij4naer i Xxx / fbianu , maicfrnaui«, omni
aftione vacuui.oucris fugicns, otio diffluenf.
ftÜMsgcr Moroni fcUcurcie^/otiofi rarodi'
v.tes. »hco Jp»>fc mu$ allcidi ein glcipiijer jebn
(0? iigigganacr emebren / labonofus unus decem
i'upmoi in aula nurric.
?3i MKlM*l«l njcnitb / Aiveib. U. qvod tfiägfejftd)/
ignavicer , fupine. UfliUUfKaa<Jn<K r il'i i »ndu-
flnu«, fcdulus, labonoius, ftudiofui, ^fT; dili-
genter , navicer , fedulö , (rrenufc.
^Ü^iaei/otiari , vacare , rarumtß t fr Jeompcf. ij(b.
mußiaen/ ad aliqvam rem onum conferre , fre-
qvtnttm rfl. £jdj butc/ er ropUe (ich pur feinen töe»
fcbäi'tcnabmutHtten/rogo, ut aiiqvid tanporU
fibi iumat*aliqvid tacui temporu redimac
f »in und) anieBo nid}( abniii^ia<n / vacano a nc-
gonis mciimiiii jamnon concedirur, rubciHva
qv.-cdam tempora impragfcntiarumjam non oc-
currun c.
\Wuflf / M'< / plur. ro?llflfe n / midTca , *»r» ? T*
fignabat tmiTtrse: humaniutu (tudia : feA poßr.
riorti tnoJulationi namrrorum ßtxiattm H nomtn
triburrunt. Dicüur k M 11 fa , 9 ro.i -vocabulum , > • j -
rfd»»r r-. r iMlrif fm qvrtur. Qyid ? /? r^/r/ i nc-
j|ro fDfurf/ otium? qvemaJmodum vocab. Lholx
rjuitnet: origmattonrm d&nt. Qyi Alufis & mu-
ßt* fr drdunt , tos fotr otiofos £5* väcuvt k rtbut ctlt*
rts rffr eportrt. Alupc* imprimü ad Udium Um-
pvrU fAUnidiim , animufr laxan.U eaiuA nrvtnttrfl,
Dkitur nobk »Hat @ing<' & ^Orttuflfi /
frnfpicl. ^icb auf ble (0? »fff \ e $< n ,
mu Cicx fe
dedere , ftudiofum rouficei eile. (£r b«/ ?ü|f jur
$iilfif / de!cc>atur muficä , voluptarem ex mufi-
eis q»a?rit. €r »rrflebt bit CD?ufff rool/ rolcrt,
erudirm eft m Muficis , optime rencr artem mo-
dorum. sDtflBßatefuefebtfne TOufif fn&er #ir»
d)cn qtm:d)t/ pererepmr bodicvdei facra dul-
cisfinTo'eanrummrorum Ar organorum; d£bc>i
ralmufif/ plimi , fimpliceiqve modi. €bwn>
mil|irV Biufica honoraria. 2)orf y?vf Mauren«
miljlf/ cemernrus paganur, rufticus. gclbmu«
r?f/ Jjirtei' * e^tbo'rfrmuftf/ mufica partoralit,
campeftris, ruralit. ^iaiirnlmilflF / mufica dia-
roniia, fuis numerii cor.ft.in» irmphonia. ^cft>
raiifif/ mufica auguftior. glrjrenmuftf/tibia-
rum dr ftftularum coneermis. ^rtfTcrcpniTlfif/
epularum folennium fides, S^ribiar. ©riaril«
Itlll ftP / concincniium majomm Hdium fympho-
■Im
»
1313
50?U
1314
ma. -OodijCumil if ' muliceconcincntium cho-
rus nuprialit. j£)Unb< unO jtußeflrnufir' 1 u4ula-
tui canum tv fciium. ^^crmuflf / cornuum
vcnatoriorum conccntui. Jammer« Soften
five getd)cnmil|if / nxnia, leflin. ^iniiu'cnun u i
td'.ki ein öraiiDkin / mulice moiiulatum Car-
men in honorem virgmis alicujus. jiird)(U
niuftf/chorusmuficuseccleliafticus. jtiinttinii
jtfy mulica chromatica. ^OUteitlllUflF/ cheiyum
concinenuum fymphoma. fenerillllflf / lyrici-
num.lyrinarumcanrus. ÜUinptnmuflf / rudior
barmonia. ~)\-\ d) t mim F / live Otbfiif ;ii im f / fy m-
phooia refpertina , noettvaga | mufica noctur-
na. lr d)ilitrmufif / chorus muficus concinen-
riiun Ccholarium. vjiiumillif / monophonia.
(Stltkmrriimnfir / ftudioforummufica. iriMil
■ pttfnmil|if / rubicinum feit buccinarorum con-
cencui. SQale t> fivt »Bbfcbicbmujif / rou(kc mo-
dulatum propempticum. Sioltoqambenmuflf/
barbtrorum fecundanorum concinenuum fym-
Ehonia. 5J^d//ivf ÜBalDi^ujif / aTiumcantil
itio. £iu< rolle iOviifif / fuis conftans numerit
mufica.
^ufiFant / »er /p/ier. ?(jf nftfanfcii / «''j/ 6W«0er/
» dmunfpfelec //ivr £on?ftrifHer / mulicus,
philomufui , cantor , mulicae perirus. ©fcb»
ltlufifaRt/auiacduf,auIetct. .pofmufifant/mu
ficusaulicus.
?D?uji»,iTen / cancre fidibus, modulate, S#ad nu-
merumeanerr. (gm V?fUCf {lim Wllfiltren/ can-
riciun. Hmc QJiHlijilltd) ädvrrb. mufice, nu-
metotct
MÜßcn/ i* muß/ t>u muff/ et miif / »tr
muiicii , ;e. 2(d> minie / id) inufie / aemuft/ * ge<
,,llu|t/ oportet«, Hebere , cogi, impelli, adigt,
urgeri. \() nur., ti tul)n / neceflitat hujui rei
milii unponirur , ncccllitat prxfcribir , poftulat,
fiagicat. Sßir inüjjen t»cm Unajücf unt>ertw>r»
f 1 'Ii |i Uli < nun pollumus non efie iub ic ;t 1 mahs.
C9.«fi i|i ein HUi #VAUl neeeilitas durum re-
Jum. X)» mint bas eben mdjt leiben; häcmole-
ftu rc fädle liberale potea. 2ß«6 man tuhtl
»inj / baifubl man >]Cia / neceflitari obtempe
xanduin eft, confiliario utidecet tempore. OH
muüftoi? nicht ttlbu / nefas, non aeqvumeu.cul-
fiatn commitus, Ii hocfcccris. 9llle feilte uu'lf"
CUfltrbcn / mortem Omnibus natura propofuir. 1
rooa omni -rtati impendet. gjJiHi Ulli'! eilen
properato opus c£ , Icsar^c agere non deecc. |
CrCheUvor rje bäten mu&vn/ cootic« pati ,iubt>e.
(uftinerc. e^rmil|ie v .Hin / res coacta , necer-
iaria , immuubilis. UflueUUlfte Söd)C/ rti h>
bera , alicujus arbirr 10 rcli&av
rtJ?npt<|en/ cogere , adigerc , compelierc. H|dj bin
mit tfurcbf unb (^etralt bor,u qemfißiget toorbcit/
vi 4 meru conflr -cto hoc faciendum mihi hitc.
OklllilKl.Ucr @el)<jrfnm / obedienti« »i coafta.
in»ica , haut promra. Ccwp^/. ?ln« * ^lufinil^u
geu/ id. rß aioJfimpiex tTM^tejen / ncccfötstcm
alicui adnibere, vi alrqvid exprimere.
??I ülii^imc, Mc / u. <Hrr & >2htfmi<jjtgunq / coaftui»
coaftio, unpulfusj nccctlitas, ncccrlitudo.
^)iui>/ mußen/ gcfflutyt/p«F-
curcare, mutilarc • truncaxe , it. dividerc. difirin-
derc. Std & mt!on-)m. exprobrare , objurgarc,
valdeexaggcrarc.aiiqvid majusec atroemsver»
bi* facere : tfvoi Urnen fitejventtiu dtctlur : 9Ülf<
muljen. einem feine gaulbrir unb ©robbeit
Allfmu^en/ arguere aüqvem ignati* drruftici-
tatis. (gr hiU feinen Unbtuif febc iiufyfmutet/
acriter infedatus, verbis vchementionbu* pro-
fecutus c(t ejus ingratitudmem. etil Saftet übet
Memiipen anfmu^en/ in Vitium aliqrod gravi-
ter & copiosc invchi. Verum ^1 II f Hl II f? f n flUm
nonnunqvam not.U iAem <;t j jMiPen / ornare, ex*
polire, limaie. Oif ^ungfrilU bot ben .SoiM"
trcn'lid) iinfqemil^fer / vtrgo h«ec caput ornavlt
pxocomiö clegantulime calamitlrato , coryra-
*bio cnl'pato troniem compofuit ec caornavit.
jlt^hinctfl: ttn Sltlfmn^.' corymbion, proco-
mium. comaarciaria.omamencum capitis. 9ib'
Sermil^en/ * 3erniUljen / decurtare , derrunca-
re, ^ii. 9 vvdßmplextnu^tn/ mutilarc. 5)et
<? tbneiber (j«r bai Äleib fr br {ermin>et / ftv* »er»
inilßet / fartor vettern hanc confteiendo valde
mutilavir.decurravir. X)cn Neunten bif @LPfel
abnutzen / detruncare arborcs,eapiraarbotum
fuccidere. , n |
.•.'iiiiu-v t>cr' mutilans, truncans, curtan«. Qtilfi
IllUtjer / objurgacor , reprehenfor, cafttgator,
carptor, ii politor,expolitor,oixavOr. S(af«
mi!6criHll/OK/ ornatrix,commonia,comtrix.
?U>.$3cr<*3enillll t HT/ Utm]Vj.iXnuX}Ct, mu-
Cilans.
Tili'; 11 im Oie/ 1/. 31b $er-e>3ermul)nn9/mu:i1a-
uo, detruncatjo ?lufinuQ(ing/ </) exprobracio,
exaggerano, increpatio, ii. exotnatio, expo*
liUO. ,
!Ra
1315
VORlltliä)t/ &*Jv. decurtatu» , mucilatus, muti-
Jus.dccruncarus. 2ibniUfj!i<b / 33crmiil$(ict)/ *
pcrmu^lld? < uU Et , qvod er u ncar 1 , feu dccurtari
f t'ß> 9lllfinu$iKb/ cxprobau.lui, exaggeran-
dus , increp.mdus, it. exorrundus , expolienduj.
5)?iit}li(b / mJv. ffi parcicnlatim , articulacim , fc
clus per parte«, mcmbra dt numeroi. Dicitur
etiäm abgemüht / 23crmu$t / dt imnufct / aliqtä
membrorum parte muldatui.
CüfUfc/ & 3)?0&/ ©et / propr*) fionificarei trun-
cum , acomne td, fToimutilarum Öfde&urratum
r/?. 5/V ttppeüjmu: canem, ctu cauda abfctfTa eft :
(einen I Öf eqvum auribui crincq vc munla-
ri« , (Sa 9)ru$ jtw ^furiebr. Sr/*" sfe uf} / yH*
SKötJ / (3^'ciattmrß fcortum. (£in ;nillQ / pro.
fedz, ptoftibulum. jflunfcTimiß / fcoriumvile,
fordidum.olidum. n D m. öpe T>3v Ii ^Ict n / 'exinde
eitam pro pudendti'oiuliebribus dr cunno fumi
(biet. Qvin , qvidmuitercult mferecundx tDtfll?
gm! per jr/rr/rff. dic«nf , dum iU aliyoid claritur,
dut, ddqvtlibet ätia fubita & incogitata .qvodfamt-
n4t Romaruprr -voculam : Mccaftor, mdwitarunt.
um, tunka fine ma-
cicit, de pedorai s , ahai Epomit erst, unde a
tüllf} I truoew , diRa. Hodiie vtrb OttefjW dicun-
tmr pcnulae, lacetnae, Ö> cumeae duplices, feu
diploides.
Wut? / ^sjjju^c / t>ie / p/. Rufern / mitra. A
tiumen / WJ rnfwi capitis tegumenrum ineur-
97a
13^6
penula pclliia. ©ammr ff «Dfnfct / micra holo-
krica. Sieb* /?t* SRcbclmüGe / *likt Hcb«4<
Wppg / cucuIIms. 2)of trruiilQtV galcrtu doexo-
ralis. gifenmufif / altat J&crcitjrttib« / caffii . ga-
lca. gcDa'lllUgc / micra plumoia , plumulis fut • ,
farcinata. $Udj6 , niU$e/ micra vulpina. hat'
mil$c/ calicndrum , galcricum. £afenmif$fy
mitra pelle Icponna fimbriata. ScnaUVL'Jnt
Un4^ritd)eÜ)?nl$C/ micra acuminara. $afjm»Ä«7
/ive 5ul)rmami*mjiQc / pccafuncului fcorecut.
ÜR.inndmüßc/ pileu«. COeat^crne 9J<tific7mitrt>
manu pelle fimbriata. Sßadjt, yW^d>lafin&ftc7
pileolu« dormitoriui. Starren ftve ig c& am pe/
fa(cOlllll§C/ micra feenica , vcrfacilii. «Xe^CIV
niu(jc/pccafu$. (*c|>«ffcrmu5</ p»leoIus nauti-
<us , aliud tß 6djiffmü§C / micra cjmbula
■wl alveoli formam habem , mitra conchata.
(£pi$niu(Jc; contra tß ; mucronata , mutteart»
* lt\l< muht 1 orbuulaca. ay<ibrrmfi^/ pr<*r.
micra , pnmi meretricum,poßmodum etUm bontßs-
rumfamirurum capttit ttgumentum. 3ipfclm&$C/
ealancica , penula pell.ca. ^obcImuQc/ mitra «
pelle, martisScychica.
3ttMril / X>ae/d<m n.& OTn^co/ micella, galeri-
culu». &t>cw 3J?ü(J|iin / micella coriacca. Sin»
DerinHQlfiii / galcricului infantum. SXauicl
J SBi-ibermfiglan wn aufen/ micella pellicea.
verbumrarum , micra contegere, amicin,
undr Pinn 11 1; r / p iteacut , pcrafarui , micrl cedut,
dr WÜQtd>t / adpfl. qvod td. rß t fimiltter rsra fumt
& p<*tth ußutiaiM.
n.
deeima certia Germanorum lirera,
duplicatur in medto de fine , fi fonus
vocabuli aut numerus pluralis tale
qvid rcqvirat. Hinc fenbendum : ^iirfiintl/
^»criinil non gürilin/ ©Ötfin: dico enim in
plurali : ^urftiniirn 1 ©dttinnciu 5n / praepof.
unum n habet. j£)al( Ulli / ceda , abftine ! duo
n habet , qvia eff ab innen. Ita feribendum
Winil/ vir, ob plur. -^nnct: ?0?an aurem,
nora verbt impcrC de indecl. un6 ranrum n pin-
girur. Jf .in vero , Iiccc a tfr)mtflt veniat, uno
tarnen R contentum eft , necum j^titin/ cantha-
nu , confundatur. Ante confonaai ctiam n
mn rede duplicatur , ut in gef^ttt/ $(\U\t / qvia
exaudiri neqvic.
97d6/ ^flCibt/ Mt/plur. Tahiti I orfeUe,
modiolus rotx, mtdium nimirum tßu.i. ctu infixt
junt rmdu rotx , \f>qvoJ circa axem -vertitur. £od)
in ber D?«bc / tubus rorae, fyrinx. <£i[en
lim i?ic 3cilbc/ circulut ferreus.
9^(lbfl / tft/ umbilicut, k CTob«/ qvafipirvmm*-
dioliti , oirm rrfert : ficuti qt%dam ttmbtlicum ab um-
hone deductmt.t>i<t%vwS)t fou «br(9<«ibruna burdi
ben Stnbfl / »«cus nuenmeneum atcrahic per
umbilicum. ^cv ^abel ift ihm her ansoff retcw <
bfr Slabfl bat fiefj anschoben / umbilicm ei
cgrefTut c(\ 1 710 vittö qvi laborant , dicuntur :
^ro§nabc!iditc7 exomphali. £Rabclio>ty & 3Ra«
bdbiTÜ •* : ' - umbilicatus.
tra mm. gfcben bin / neben «CO, / aber rando,
extra olea«. Serben Ixr/ obitcr, fuceifi»e.
53?0b«l / »Cr / Säxon. 0ceftl/ nebula. Ejfl
- fivttta\)t/ qvittnrmpnximArßnrbuU. Qvän-
do rmm remel* tß , duitur ©u ißolfe / nubes.
äDWer SR«: bei/ nebula opaca, cr*üa, denfa. ©ar.
ftiger/ iniiFenDer^ebef/turp«, tena, Cocycia,
pucida. (9ittiaerDeebel/pcftilcni,»iro(a. grü<
lin#l«ebcl/ verna. ^ftbfinebel/ auiumnali».
©er Jeebel liebet fieb auf/ exciuntur vapor«.
terrae anheilen» in ncbulam fc induunt. ©et
Secbel fallet/ nebula depriminu, defluu, laxat ur ,
ex acre deorfum ad terram fercur.
Hebelen t » *iu dukBö giibeln. s, d «RiScIn •»
(ftnr ponitur po torvum viderc. {Rebeln qvidtm
frepn* tß nebulai agere , halare , ßd mttäpb. cali-
gmem excitarr , tenebras afFundcrc, iroprimk
Compof. knebeln t & Umnebeln, eeta 23er.
ftanb (|t umnebelt/ intellcaus ejus caligat. ©ie
Bugen finb wm (Schlafe benebelt/ caüganr oculi
exfomao. Sit: ©ieghujefinb benebelt/ amnet
caligant. «8om Srrtum umnebelt fenu / »n cr-
tore verfan , opmionc fallt , animo aberrare.
SRcbclung / $cucbelnng/ Ailmnebclung' t>te/ p» opr.
ncbulofitat.caligo, caligat io, meUpb. autrm omtiu
enof , aberratio. Htnc bie (5ciiiüt8"umncbe<
hing/ caligomencii. Umncbclung betrugen/
caligo oculorum.
flccbelicht/ * SRebelbnft /*4r8. ncbulouii »ealigi-
nofut, caligineu». tRebefte^tc ifufry aernebu-
(ententia erronca,
cogitationei obfeurat.
/ OCt / cymba , linter,
uamula .iCTacb / qvod»*vrm Jrqvatur. (3i(h
«uf bem SR.icben ubcrfc|cn lafen / am ntm tran-
firceymbä, lembö rrajicerc. JRcfcblcin / 0<W/
imin. cymba , lembulns.
torvum videre, morofitm, feverum,
tt i dem , r ig i dum efle. Vrnit i CTcbel ' undt JRi
beliebt / adj torvus , trux , feverus , triftig.
nox» tem-
pus noclurnum. Fortijfu ttitm tß ä i7tJdj/ <] w J
dum ßqmtur txdpit , tdrb diimtu : Jag Unb
9)acbt / diu noftuqvc , no&csqvc die»qvc , Con-
timit, affidue. ©on ber SRacbt überfallen »er
ben/opprimi nocle. Jßeo bei SRaebt/ ßvriti
tfeaebtei/nottu, dcnoOe. ^mx> Seucbte / bi-
«oAtum. ©reo SRacbtC / trinoelium. fjBtoi
breo B^cbic ro4ret / uiaoOuI». ©ie Seit/
nenn unb 9ead)t gleitb *ti ' ««i*inoaium.
llbt-v 3< cht wo bleiben / pernoftarc, (fr t't bie
anieSRocbt auf/pemoxeft. ©ieganiegcaebt
llbiren aoäutnatvigiliat addiurntim Odduau
adjungere , noclurnai lucubrationc« liavere.
$>i5 in bie »die Slaebf hinein/ in nodem pro-
fundam. 3<b muj bie Slacbf bariunebmen/ nox
mihi ad rem iftam adjungen Ja cft. tDtf fftlftrc
SRacbt/ noxatra, obfeura, opaca. JhfUc^acfet/
nox fubluftrit ,fht ferenior. ©C5 511 icftt^ nicht
iu Jjaufe fcblafen / abnoftare. giner / Der bett
fleatttett berümfebmeifet / cm nacbtfcbwa«
met/ nodivagus. .'Die ijcftriijc 3lacbt/ nox
befteraa. ^xunfiae / ßvt »ergangene Seaebt/
nox pmterica. üRorgennaebttt / er*» notlu.
Kalte 9<«cbte / noo« ec iid». Sthr^it Sleacbt/
folftuium. £aniiite3tacbt/N»ma. ©erÄrau«
fc bat eine br5fe 3c .cht gehabt/ craTttcr uK or a-
til hac noitc argrotut. ©Ute ücaebt / feliccin
noaem tibi aprrecor. ©er Welt gute ücaebt
fagen / mundo diecre aet ernura Vaie.
?lnbrea^naebt / fefpera S. Andre». $lltt' ß-vr
CÜiOrbRJCht / noxeruenta, «efpcrxSicula;, nu-
p;i c ranlicnfct. iSl rilill ' d)t / vefperar narali»
chnfti. ©urtfinachf/noxiiiunij igbrcimacbt/
noxglonotä. ^.\\[\\ <S)t/ Bacclunaha . Diony.
fil > kiperealia. ^revben fivr J?tlthl .eilt / nox
bilaria, icfta. (Scluirt^nachi / nox gcmalit , na-
taJis. @lanbcu#nacbt/ cahgo filet. grulingi»
f(bi"ö>leichnaebt/ *qvinoaium»ernum. j£>t*rt>fb
qldcbn.'.cbt/ xqvinoaiumautamna'.e. J^albe
3abr«naebt / cimmeriae tenebrae. ^)eilt; ch;/
p-.rj. pro ghrijtna cht / noxfalutifera. ^)cd>jeif<
nacht/ »efpera nuptiali». ^'^'^f' Iraner»
(Behinei'tcunaeht/ nox rriftit,tragica, doloritica.
3?iiticniachf •• nox adulta , intempefta , media.
3}pr tO?ltternacbt/ conueimum, coneub um.
9eacb QRitternaeht/ galiicinium. Oircrnacbt/
vctpcr.v l'jklul«. ^fingfinaebt/ vefpct*Pen-
teeoftes. 6ebattcnnaebt/por/.noxumbrifcra,
umbrola. trcltMcht . nox obtlumTma, opa-
ca. Cri'lttbeHRacht/ peccatorum tenebras.
bfi yJx^lt^tefc > eben#nacbf/morti«tenebrae, nox
poftrema. Ubernacht / pernox. QerftanbtT*
naebt/ ignorantia cceca, Uuglücf^nacht / nox
infortunata , infclix , infaufta. 90alpurgi<»
nacht /^cfpcraiPhilippijacobi. SBcibnacbten/
fexiaj naiaiitür. oyanfcb' ftvt eTn?ünfu)te 'Sia^u
noxexopeata.
dachten/ advcfpcrafcerc. (lg nachtet / tenebr*
peN
13*3 5to
pcllwnc luccm, nox diei fucccdit. Comyof. Q5f
Badjten/ id. eßqvod&a4)tm/ opprimi nofte,
tcnebras offundere, obfcuritarem , caligincm,
nottem affcrre, obfcuriracc mvolvcre. Uber»
nagten/ pernoftare. enftv.d)tcn / & Scrno*.
kn / tcnebras dispellerc , illwninare, colluftrarc,
noÄcm abiecre, illucefccre, Pott.funt.
WWW l)Ud)i\iä) l & m<i<!t>t\)aft/ nofrurnus,
»cfpcn.nui. 5>ci) n<S<t>Cltc^trr Oöeile / de norte.
Tig.l.a fecund*, rercia, qvaru. 2M&:li*<$
CruDircu traefnet^e JTr^frc (tut/ auenuantju-
venum vigilaca corpora noftes. <$ln<j)t\id)t
Slrbcit / iaborcs nofturni. ©reonäAtia / tri-
noftialn. Ubrrn4d)ti9 / totä node. Uber
nad)tiq $ier/ cerevifia evanida, infipida. Uber-
Mdmae ©alleren / tp f nn man fibet bi* an Den
wmttl/ pernox con»;^«..' "o^tcB /
SRtld)flcn^/ r/r • heri reiben.
tftufyttXn/ *Jj. & Adverb, jejunus, k tlAcptCtt/
qx&'is nimirum avit eß marie , po/! roRrm etapfam:
BtlgUenim <ftiief)te' & ?fliie&fen$ r/1 maoe, matu
cino (empöre , Wrßpbdlü eltam Ucfjten/ & UdjfCII'
BXrf / maiutinu* laborr/?. Sri 3fti(&tcrn/ «r-
lon-jw. r/J abltinens, contincns, moderatus, tem-
perans. Adverb, jejdqc, ujbrie, icmperantcr.
Kucfjtern ftlMl / jejunare , jejunum , £f fobnum
cfle. 3Rfld)fcrn bleiben/ a cibö abftinere. Sin
nndjternerStöagen nimmt alle* an/ jejunus fto-
machus rarö vulgana temnic. ^ty ned)
B(ld)tftn/jriunui, cibi inannadhuc lum. (gm
Bl'ldjrrrn Wtll fwen/ parce, eontinenter, io~
bnccjrc rivere. £>a$ £ing fomnicf flflBJ niid)
ffm beraub; jejuna hxc eft oratio ,i. e. nihil ha-
bet rerum , q»* delcftant aut asEciant. Sftticf)»
tem Jfalbfiiifef)/ caro vitulina recentiiTima, Öf
«»afi a matre rubem. Sic dicitur,ip/ando vitului,
ßttim po/J partum toüitur & mattatur , antejvkm
Uc nutemum fitxent,
Whä)UX\\Uiti 4 9Md)fernf)e it / Mt/ jejunium , j«.
juairai, inedia , it. fobrietas , abftinentia , conti-
nentia, temperantia. Verb. SßndjterB/ jejunare,
in ufu non tß : Sed Compof. Ppil. (?Mtllild)teni/
edere , manducarc , jejunum ßomachum fatura-
rt , obfouarc : & 3* rnüebtefn / macerare fe
i ned Ii.
9?ag/ nagen/ &*m gnagen/ ?™y*
flCnOaCn/ m gnatSeil/ rodere, rädere. 2ln
len H^tlgcln naqrn/ rodere ungves. Compef. Junt
^bna^rn/ * §cnagcu/ der gd« c, abraderc. %b>
fla 1324
qcnngfc *>dnt / ofla derofa. 1Bpr7Öcn?Ö?cufcii
benagr / derofut ä munbus. ^>ic gic.jcn bena-
gen biC jungen 3tPfii}C/ capellaetcnerasf'ronde»
derodunr. filn * Umnagc n / corrodere , arro-
dere .obrodere. SJmynngeil/ crodere. ©nreft.
nagen / perrodere. gortwbnagen / pricrodere.
3f rnagen / corrodere. «King* nmber jcvnagcn/
ßve benagen / circumrodere. iu $ef nageu / *
bef naucn / abf nanen / morfu decerpere. 3er»
fnaiien/ mordicus laniare, dentibus conrteerc.
B^agct / * X nauer / fivt Änagcr/ Der / u. jUbnager/
S3enagcr/ 3«nager/ rodem, arrodem, corro-
dcni. 3<agerinn / ^nag. * tfnauerinn / titf
famina dcrodcni, dentibus mordicui confivi-
eni,aufcrcns,laniani.
Tagung / JTnagung /& ^nauimg / Die/ * t>a» <3la>
Bin / roiio , corrono. Compof. Sibnagung / ißci
nagung / 3<rnagung/ yudem figmficttunhfunr.
^agidjt / ^nagidjt / X\\m$t i & 3eagenb/ «Ib#
nagtd)( / ©enagiebt / *d\. ö' «hxrb. derodent,
corrodeni .^mordicui. Sßdfer ©ewigen ift ein
nageiirer /five nagjeljter 2Burm / mala conüicn»
uaeft inftar vermitcorexedentis.
Jfnöfte/ ö" Q5nd|e/i>f«v fcabici, % n d, jf ni^o
adj. feabiofus , «ß a Knaaen / W. Rran,« / tßer.
turttiAmS m)h & Änuit/ Der.
Dicitur k IM gen / m-rodit mm <n'*fi lignum ovando
infigitur. (£ inen SRaael ruiicblagen /'figere, pan-
ficre da»um. ©eftlag ben 3t«ejcl bier in Die
U&mD/ figf darum huicparieti. Den S^agel
aii^jieb« / extrahere. J)ie Äuppeam^iael/
caput clan. Sßagel an MttMrB / ooet gnjFen/
ungvn. Sfldgel perfebneiben / five dbfdjneiben/
refecare ungvci. 3V ic Oedgeln Fragen / ungVi-
bui pungere , Aiprcmam cutem perdnngere.
(£ineä Sßagcltf breit / latum , rrantvcrfum un-
gvem. bar blauen 3mirn ben SRjgeln unDer
gelegt / ungves ejus fordtbus emincnr. vf f irt
^tubiren an ben Seagel ban u n / valediccrc Mu-
iis.rccedere abartibus, ftudia deferere, ncgli-
gere.abjicere. ©anbnagel /five (*pnnbnagel/
paxillus. (^ri'§trQ3anbnagel/confibula. ^ret
nagel / clavus aderum major. Jfr(\\bcT tyvttt
nagrl / minor. J^ufnagel / folearius. g?ie t five
^lattennogel/ clavusmufearias, capicatus ma-
jor. Sed wifo five SReibnagel / eß paronyclna,
reduvia. DiiituretumVttfoböltn. SKubetna«
gel/ Kalmus. @<f)ief(rnjgct / davuli artefia-
Oo 0 0 Üj rum,
132?
9to
9h
1326
tun, Grebin! fivt Ä»jfnd.jd/cUvi «.anthuium.
gj.ifwiad/obex. <8d)itiMn<^cl / claru'.iafl«-
larum , icandularura. cftiftivi u.ui'l u i . • 1 .
prominens . ungula longior. (Jiuct • fcer jjrp|t
(*djinbernÄ.tel &at/ un^ulatu». cd)Ui{jiiia,c!/
clajruluicapitatui. halber Gdjlcjjniisul/ capi-
utu« brcvior. ,ua . c I / clavi crcpid«rum.
Cjjannagd / fibuU. 2Bafleniiaa,eI ; cmboiun».
tBanbnquel/ cUtui untmatu». ^»ijjfratr 5fta»
jrL /^rpflerf/ jxicujm. (Si|ern3}fi.ul per Die
SMadein / t>as r rf»m. davului. 9?%f?in nR J£ajt.
tw «nh gujtcn / ungvicului Sr.t tft&addn pro-
fttr ftmihtu.imtm rtitm <h(ttntur cariophylL» aro-
matKa,«/>ir@ f |jif| r jndflf!dn /Iff^aeTcariophyl.
la horteufia , ©awrindiirldn / ST h t gf&ulem
ffl
mriitih.
iore*.
diophylli. (ffignclfril f funt cariopfiylla' hdt-
lenfia, colorc (padiceo , nigrteame» frvr b.tdio.
9(* f !e in <p» a.e(l beton ica altilii , /iir corona-
$rtxrndrcn / eanrophjrlli plumanlci.
9?n«frn • darum figere 4 mtrudere. 3* bJre
it iiKUliYM nd^rlir/ fonutn mallei darum panger.-
tir pcrcipx • aunbu*. Compof.ufmtierMfunt ; *J||
nabeln / * Sltirnaqdn / dam affigere. ©erna»
in ln A Ja lUiUln darö configerc. I>.i« -J.V < rt
ni vernagelt / eqrni daro laefua eil . faber ferra-
riui unguis« cqnnat ulccranc davo finiftrc :m-
JUddiVusif, , , .»\nitiv.
<5iWx\cr/Ali*fVl#$t\{<i}mi<X>/ X>tX/ faber dava-
rtut, minutianut.
9iaqduil4/Ou/ tefr aOto darum figendi. 5>r $11
it>;iu!iinn / BufnagdiHia / fibulano. Bernau^
lutt*/ * 3erna<KiUHg / obfirnuno darorum, Ix-
Co daro Uai.
'«idid)C;<i-.<tarajuf, ungularus. uncinams.
9"tabm/ <ftar)mc/ # «natotien/t**/?'
nomen , appeUacio . rox , *o-
cabulum, Ü nonmtnip'am fama. (gilt glltCf Stab
•mr ■ bona fama. ©er OD? cn|<$> bar Frinen fluten
mabntfH/ bichomomaleaudit. ©n>|er 1!)
Uli' / noiocn prtedarum . fama illuftn». jjljlll
ctnen eiviflcn SJobmcn nueben / nomen fuum
ad emnem poftcrirans meinoriam confecrare.
«r • vEia tiutcr SRobntc i|l bejicr als bar ©dt / bona
cxiflimatio pceuniit pradtac. I\r 9?<lftnte
fllbls / nomen aceufac. (gich, cinc^ 4U«nmdb>
«uii: bcHiiVii',v'li, laceje, ut .ilujvcm opuina cun-
fcqracur fama , cxiAimationi glonas ftuUcrc
Hmc rtum fJf«ablU( *xfu>Utu cciebrt«, cUrus,
illaflxi«. Uribt U.:liUli -u (in UnL<u«Omt(tr<o/r-
<i i. non ) >lum rß homo obUurui. conumitit , rc-
jcäuti v-ttum «tiiint.infuni«, ucbulo . i)Ci)ram.
1 imponrre, no-
mine aliqriddcfignatc. IHCII UH llf V bnbtU/
duecce • nähere , naoci^i nomen , adipifci niu-
lum ab aliqvo. >Xccb(cr ])}iibllte/ iiomco ve-
rum, ^emiubmc aguomen. 3utn»ibuw/ co-
gnomcii. . ÜJuniu biiie / prxoomcn vi [ ir .1*
mit Di innen ncnneA nommatiio altqritiäppeU
laic. SKein 97.ibmeti ijt 'jiduiimes dl mihi
nomen Johinoi*. ©rup ibn in iiietneu Denb'
nun / (äiuta »lluui m«ö nuininc. (grtiuVieter
DJlbH« aomcufiduai. , SilHf&Hilbrae/ nomen
>*fC; 11. viihiq'p. * i''t/'iT' €(>renn.iftnic/ citulu«.
^elnnbme/ -»ppdlaÜ9 ignomimom. Einerlei)
fSiabmtni/ cogng'minii. 6)((djli(ftl»B(»b«K7
nomen gcntilitium. ?}u - nf{benna{ )nic/ n ome n
proprium hominis , aluu i£itjennabnie. 9'iten«
ndbme / cognominit cum fu/erpcore luftnco.
Stbonbnabme nomen mfamc.^ Ct.iobnabme/
titulu» nonon» , appdlario rtitü» A conäinoms
cujuiübet. lailfnabnie nomen in baptifmate
impoficum. iiCVlKlb'ne / nomen bclluinum.
Unnabine / fine nomine. Hmc Unbenabintet/
anonvmu* ÜÜunbcl'lMbme / nomen mirabilc.
Söfiefa^e r 9?abme/ bmomini».
HI 1! im» / fimi'Ux, in ufu non r ß t frj <$tnabmttu
nomine iiiii£nirc, nu.ncuparc , lignart- 9BdI/
bcnilbmt . nommatut. celebernmus Berlin«
nahmen/ * lui jtiii.'hiJun/ coneumeliotö no-
mine aliqvcm madair, criburre nomen exofum,
inhonefto nomine inqvinarc.
5labuuui4/ &f>t<j™»t:ui, QJenabmninj/We'na-
m'naito , dcuonvi.atio, nomin« impolit.o.
3ucnabmiiuii / cognomentuni. 95ft'jMrnab»
niun^/ tgnomtuUj nomen criminofum, pro-
brofum.
Sßabinrntlicb / aJxrrb. nominatim , fpeciaeim 1 et-
prefie- Dirifi/r r/;*iM ^n bnunniefc. litmi
HuIintetlMlCb befd)!en/ cxj>rc{$ö nomine -ubere,
nominaiiq) mandarc.
ITcilbmbnft / 41^. $*! *Jt. nominal« , ^Tnomin«*
tim, eclebrtt, y cclcbcrnme. V?tll?v"6f UUblH'
hflffmae^en/ nomen infir.bcre. exprimcrc ali-
qvid , expicilimduerc. ^..Ijntl)itrf C %<.tolt : l o-
mincs praKipiu , infi^ocs. Du.:. 1 :j v
buldcj.
^öbi«'
I
m
-
1328
ufert / cf3* f eqvmuus ^enabnifrii t\d yvcdTbt*
natymfft/ nomen faecre , ponere , darc , deno-
romarc, vocarc. 5?CHu()UI|iing/ Ptf/uomcn-
clatio , nomenclatura.
$?CmliC&/ dJt>erk. ffo qvo malt Amtvt neilllidj«!/
KCinpc , nnnirum , uepoce , vcluti , puca ,'Ju.itur
pn- ettfm .t naljmcriWiet). tRcmlich tü liftf/
nerape tu ti ipfe es ! Cilf nemlicf) / cxcmpli causa,
vcrbigratiä, cxcmpli loco. &i*ie licmltd)/ v '<*«
licet. 21 im cm Ii dv UnsmmUdx ^örntmltcb
. Abc non ptrtwtt, nva rmm xnüunt A liatpinCll/ frd
Rennen / p*rtic. qrneunt / * aenant / batet Hiam
t»pr*<«.ttCn»int/&flClient/ nonuuarc, appclla-
rc. nuneuparc, vocarc, vocirarc, diecre. (£in(n
mit Sfibilien nennen / nominatim aliqvcm ap-
pcUarc, nomine iuövoca/c. O.W-n |j ,[ ilu; ben
^pnllycr QCtunf / tuht , obtiruut nomen l'alca-
ton*. €i- irirt» tivl mit 9ircr>t ein Dfan 9<Mit>
netz meritö hiflrionis noracu fcn. u' nennen
fid) Srutvr HniweinanbeJ / vocant fe mutuö
fratre«. £inc« €brenbtf Iben nennen/ appcllarc
aliqvcm honoris causa. äi>ic ncilltjtU liti)
qvod tibi nomen eft, qvi vocarc? ^kmiRnttf/
comtnarus. SBolöCnuniltcr/ benc commemo-
ratus, laudatus, allcgatus, citatus. UM \:;:.\\\:
ttr/ malenominatus, dißui, appellacus. &\t>
oenauntcr / f*'P c memoratus , nominitatus.
genannt nnb ungenannt; htcwrta incontraBi-
btu funt unrvnfalia, qvtbw omnia venutnl ctiam
dimraiha Ö'minora capreflis.
SRcnntT / De*/ oominani f denominans. 5T?fnaC'
rinn / Pic/facnunaappcllans. Renner eäamw
grtmmtttiH dmtur Nominativus , ut yUdtn/yt,
txr »affer-
3Rennunq/ Sie/ Uem fTriÄcnabmnnrj/appeU
latio, vocatio, nominano. ($ie blben Hllöer
fd)»ct)ltd)f Sftennifliej / difFerunt , diflident nomi-
Mibus. ehreMiennunq / mentio hononfica.
ffcfttllid)/ äJ'b & *dv. nominandus.appellabilis.
Unit 3cfnnlid)f t\l Die/ appcllario.nominatio.
Ernennen / Üem tft 90*./ ftmpltx nenne»/ inftecie
tarnen etiam notMt fignarc, coniriruere. (ET i|l
jnni !8ürqeineitter benennet / conful nominaxus
dcti^naius » omnium luffragiö clcctus eft.
er <J)ieWric^tcr benennen / arburos perere, no-
minare. \\\ ihm eine (Seftffrap benennet/
muida ei injuncra oft. %R " 1: bat ibm einen ^" ...
beitv'IUU't/ djcm, wl tcrminum ci ladtxcuuu.
ftatutrunt. ^encnnnnq 3«<»nbOrf</ defigna-
tio tempom*JoKi. i<3enennfr/t>ee/denomt-
nan» äfceit entlief) / id. qi odVlAxriinX>\i<X) / no-
mmat.m. ^en.:nt!id> aHc -ORenfcben t Die Da \o
ben/ qvalei Amt omne» hominctVtvenret .
Ernennen / W. G«n<n>ctt irt fecund* ftgnifi.
cdüone, imperare, (heuere , dcnominarr. v ^5t
tft tum Mittler ernennet/ dcncnami eft huhu
cauf«moderator 4 arbiter. dmenminq / €r«
ncnnei-/ w. 7W »crKttnung/ ö'ReriCTtrter.
€ mahnte 3eit / tempus prxfixum, conßitututn,
detamiaatum. •
!8eriienHen / errare. in nomine, nomine probroto
aliqvcm appcllarc, nomeo commutarc. 9Ser»
nrnnillli)/ DK/ metonymia, crantnominati«.
S>ernenitM enmidtmqvoq^ tft, qvod viiliM'i ;kii<
nen transnominare , nomine variare.
33prnenncn { fivt SQotht rnennen / pr«nominare.
aßeiternennen / * Söic bernennen / itemm no-
minare. nommitarc. 3"fnenneH/ * $Df [tUiU>
nen/ cognommarc , una , fimul appcllarc.
»galcola, caunut,
Tai teneavum tähiA aßrrvtndh Oft um. Vidrkvv
rJpjXlaW-velVlabei 5Ä ilcbnapf/ fmui. s.a\c>
najjf / lormclla. Dimitt. tß Oaö fluiriif in / ein
lu$, alveolus, fcutula»fcutclla. ^ijf/rti. 3Jnpfid)t/
9Jdpfid)t / fcutulatui , in modum fcute!l;c
Rippen / Rupfen / öt Zipfen / 1 ibare, pitiV
Tare , qvafi ex taliJiutrIU edrre , Jbrtrre, g( tt>- f
beiliptcn/ deguftarc, delibare ahqvid. Hmc
?Ripmn<« / & SbcntpiHRt) / 5>w / forbitio. 3?ipfnv
5<C/forbinan»,pitifran». 3?ipferinn /l>ie/ fec-
mina djelibani .deguftan«. WipneJ)t / a^i. forbi-
Hi. Stftpfcn eham eß vellieart , rentare cibum. üJ"
h"fpocorjfii:e efftrtur ayoft Dtfptlf « / & ^ipfrleH/
undt ^ciipfelmio / 9cnpfelf r / 9ßupfleri|cb / iibarc,
libatio , Ii bans, forbillant.
ÜiUPPC/ Vit/ fl flippen / reliqviae. fruihila
eiborum, fragmenra panis. 6# qvod fupereft a
prandio icl ccena. Dlcitur k nippet)/ qvo V tptiß
JotbitiuntulA hatthripaffit. Dimmut, rli ^Jeltplefn/
* SfiÜp.lflU v»»te/ /ruftiilum, nunuruf» rc1iqv|a:.
(gs ifl mir ein flcu: 3?up!ein3lei!"d)uber«v. h , iVt*;i/
buccclla carnU ac prxrerca nihil mpcrfiiit.''
97arb/ b OTarbc/ oie/pi«r. Jlar&e^/
I cicacrix . vrbcx , Ii vor , fignum'vuint^H , ätt) t bmc
1 auytrvr Jßavb / fW DJatf / f Qitttaüc äifii 4 VTaeh?
KM/
13:9
9?a
Via
1330
tClf / f v*fi vtbtx rtmsnens &conAicua, poßayAm
vu\nm ttxvit , ttabereif. <£inc Starbc beToni
inen/ cicatricem aeeipere , excipcre. cm ?(ib
iii gatti ooQcr Farben / corpus ejus decoloracum
cd cicatrieibas. Qie Oc-'-rbc »ertoadjfcl / cica-
trix obducitut , cou. QRan ficht bit Starb« ncdi
apparet adhuc vetus indc cicatrix. vjf tnc St 1 r
be »i>n forn ber / cicatrix adverä. 93pii binben
btr / a versö corpore acccpca. SiMdt tci tt.U bell
natvi ex pußuhs rclicii. ©eburttfnarbe/ noia
genicir*. SQuilbnarbcy cicatrix ex vulnere.
Bto'rblein/ * St aTbgcn/ t»fl«V Amin, cicatricula.
Starben/ fgfrtqvtnüitt s&cnarbrn cicatricare. 3ln$i
lliirbcn mntrk rß, qvAndo dcätrixcoil-, ul vulneris
veftigium »ix appareat. ©te Jungfer b<: t |id)
tjani autoenarbet / puAil« hujus puellas ?i x con-
fpici poflunt.
8?nrbid)f / & Stdrbidjt/«*';. tkairico&x. (Em mir-
bid)C ©< ■ ü cf > r / fackft cicatrkota. SBocfcnniir
licht pufuloius, puftulat us, nasvoim*
97on/Br<nacrc/ccr/ ? ;- Marren/ iwr«*
infatuarus.inops rationis JRiirrilin Pu/farmina
!juu,;mprudens, ftolida.il. nvma.ludia. (£*r Iii
eilt 3i.ir: prudenna carrt, defipir, infanit, inge-
mo ert obcusö,cra(t6,Aupidö.$incn jiun gurren
UM eben / infatuare aliqtcm. <~id) aU ein Sian
ÜcDcn / ioeprire , inlänirc , delirare. €r 1 'i ein
VTlari auf feinen StUrjcn / amentiam non fruibä
fimulac , haue gratis ineptit. €r ifl fein Stan/
aectum in pedore habet, 2Bilftu einen Starren
b«ben / fö fdjaff bir einen / emendus cui imperes.
€in3tan fan inebt fragen / aU jebnÄluaeant«
nuut.n f rennen / qvxrit delirut . qvod non re-
fpondet Homerus. Starren babeni am bellen/
in nihil täpirndo jucundifliau vira. Starren
muR man mit Äolben laufen/ rhryx plaeit emen-
datur. £>ic 2Üclt i|i aOcr Marren »off/ (hilto-
tum plena Amt omnia. (£$ ifl übel ftd) mit nj.ir
Ten Jubeb^UUCn / cum ftahdi» rifu durum »er bn-
q vc jocari. (£? i\l giU cinbÖfcT Scan / immode-
ratiilimi fenfus, temeritatis noxn, malttiosc
ftulms eft. Es ni ein guter Scan / fimplicis ,
aperti , minus, afhiri ingenü eft. (Eines Scan
fnjit / eile alicm ludibrio. £>cn Starreu an ei<
Mcm gefreKcn haben amorc aheujus captum efle.
jtjuger Starre / morofophus , ftultus funularus,
fäpiens ftulri imitator.
IHfiuanndnan / pantomimui , omnium arbirrio fe
Aibmixtcnt! dSaunan / «dificatioai mmium
deditus. S&ilbcman / cultor imaginum , ado-
rator ftatuarum, x$ idolorura , 4/144 ©öljennart.
f&ilbernan/ num rß pidurarum amans, & emax-
Qjricfnarj/ & 3' itiinaJnan/ nugigcrulus , nugi-
▼eodulustcuriofus. v^iidHinar:/ hcllu lthro-
rum , muricidus. $bücb|ciinan t tormentis cs>-
emendis prodigus. ©ueBnar:/ pugnax, |ur-
ciofu» , vubo Jutllißd. ©ftnfelnan/ phiiautii
laborans, tibi placcns, pervicax. (Ji'iiiai':/ *
J>anbMur:/ ftultorum primiecrius, antcHgna-
ntu,princeps. ^rereltt.irr ' inconGdcranltiiiuc
teraentacis mancipium. gurdjtnar:/ formtdo*
lofus, paviJus. etartcnnuri / colendis ac«or-
nandit horrisaddietiilimus. (Hclfiur: , avanis.
auri fupra modum appetrns , argentt immode-
ratcfiticns. C^runbnan/ plane fatuus, bardus.
J^i'-'ii ir: / morio. ji.itittnn / «enaeionibus
prorlus indulgem . mancipatus. Jungfer' (>"**
iliebeenari/ amore virginum captus. ^inber«
nan/ libcros ftuhc amans. Xleibecaan/ oftea-
rator veftittm > habitu magnificd fuperbiens.
Älngelnan/ carptor, reprehenfor iniqrus. fte»
bernan/ cannlenarum amator. e'umpcnnan/
infulius, plumbeus, admodum exeors. If *
■an/ ftultortim l'ovHis, ibdjlit, collegj. Sc.UW
Ran / rtdupltcttrvt dtcilur t.i kouunrm tgrtgit de-
ftpinttrm, tj-uafi: flultonun irultiflimc ! f)fe r b«
nan / amans cq/rorum. fyr&l * 9Uibmnan/
majmloqus. ^ .uifirr: / potator . cbnoius.
<Sd5nlf^nan.'fannio. ^d;jir#narren/ abydo-
comx. gcbtiniiarvfirnulacor flultinx. Qd)CCl>
nan / mimus, ludius, ludio. (ppiclnan/ alea-
tor, lufor. £ torf u.in / caudex , ftipes, truneus,
bliteus. SßeiberRiin/mulicrofus. vi-
Scinlrin / Siiinrhen/ x>a»/ Mmm. mundulus.fci-
tulus. (Ein tt \\ iRiincfacn / clegans homuneio.
lautus homunculus %\mtftrtltmd)<n I am.
torculus. ^ii|lig Uneben / ludio (acutus.
QUißtgSMnlcin/ fophifta, fciolus.
Starren/ ineptire, infamre. delirare. deHpere. €l«
nen narreil /ludere, fubfannare.ludibriö habere
ahqvem. 2Rit tun ^encr narren / cum igne
ludere . iccuriosc cum igne verläri. SJarrcn ifl
bütoctlcn fehr gilt / dulce eft detipere in locö.
W it groöen Herren läpet fieb^ md)f ivi'l narren/
baut tutum cd cum Regibus tacetns ludere
Compof. funt : »JJb * 3(HÖnarrcn / ad räniorem
mentem redire. 5&enancn / einen benairenv il-
ludercalicui, nafo furpendere, ludificarc, rifui
habaeahqrein t U4^cu»iw. ©oen burdjnarren/
■aso
Via
nasoaduncö fufpenderealiqvem , cxagicarc. In
dificaredi<fti*,fibili$<onfc&ariaiiqYem. gült
Rjrrcil / fjlcm irridcndo aliqvo confiimcrc.
SKit Ar ftcbr murre n / una cum aliis luden face-
re. ^a^narrcn/ pravcimicari. (£r narret allen
oDcn nad) / habicum ad q vcmcunqvc aovum
modum appJicat. 35cvHiirrrn / Rupert, ftupc-
fccre , obumdi, conturbari. (£r ucnuiTci über
fcer <Bad)t/ arconicus hacret ad contpeltumrci.
(Brin ©elt vrrnarren / pecuniam inutilicer <ol-
locare. £me n »ernarret matten / obftupcface.
eealiqrcm. (ricfcan titUt ^Ungfct HXttüXXtW
OCrHictim, mifere, pcrditcamart virginem. Q5cr>
narren / fueum faccic ,antc illudcre. Stficbrr-
Herren / fallaciä fallaciam rrudere. ^ttüAXXCIX/
jocan .ndiculadiccre, argutias habere
KarTCT/ Der/ denfor, irrifor, feurra, dicaculut,dc-
lutbr , ftibfannaror , calophanta. Di-U'i WWW
t>W/ fccmina illudens, petulans.
IRarrrrev / SRarrefen i 3eartb«r /*<c/c*txJ63&ar>
ren/ mlcirit, dementia, infipienria, facultas,
ineptia. 3}nrreten treiben/ ineprirc , urare,
& reuet m Iii) Der fJliiriheir / pigec rnc (tulticiae,
pcenitct mc inepriarum. <£ß ift lauter 'SldtW
Ulf I lira» funt , nugas , ineptia;, vanitatesfunr.
SßarriWiJ / toit I irriutio , exagiratio , fcomma ,di-
acrium. lt. fraui, fallacia, deeeptio, illufio.
Sfcenarruno, / 4 ©urebnarruno, /ukm. SDfiüuir«
TUIM} / exagitatio focia , ineptia; communes.
^neftnarruna / imicacio affeftara , cacozclia.
Sfcntiirrung / ftupor, perturbatio, occupatio
animi in re aliqva,
ftirrifd)/ * $anbaft/*^&Afo.arnenf, demeni,
dcltrua , vefanus , ftolidui, infacuatus , phrenc-
ticui. SRÄrrifd) feun / defipere , mente capturn
efle : Adv. dementer, ftulte , infulje, inepee,
improvide. tRäxxifd) lüClPen > in amen tum in-
cidcre.ad meprias abirc. (Erbanbelt närrifd)/
ccccö dt inconfiderarn unpetu fertur , ducitur
imprudentiä. ©ie^uaenoiftgern RÄttijä)/ ju-
*entus a prudenria infüma eft , judicn inopia la-
borac. SMrrifcfce Slilfdjljqc / confilia vefana.
SftarrifdK ^raqe/ morologia, qvaeltio inepra.
JDnnPcIn^rrifeJr) / fuoqvodam morc viven«, Aio
ftudio gaudens , philavto« , imaginär ms.
Rennen / mttrj. r/ty vox irrüMntif canti , £5* ha-
mintt tx*gü*itti* äd rtbirm tutfr. -Renner? tut)n/
hirrirc: tmde SRetren / inittK cancro , Ü nomi-
ne» ad itam inciurc
1332
9}afd> / nafdxn / gcnafdxt / ligurirc,
cdulia cxqviHra , delicara torart , il. Iibare, gu-
ftare, rentarc cibum. ©ie jfj^rn iuWkr gern/
fclcs fubind« vellicanc eibo«. Compof.funt : 91b;
* $ cnafArn / abliguTirc , «kl»bare. göfrernc
Beute mutjen aUci bemifc^en/ cupitorn omnia
T>raelambunr. Sufnaf^m / * '3u$mifd)en / Ji.
guriendo exinanire , delibando cenfumere.
!&ettiaf$rn / incemperanriae Cc iddicere, exhau-
rirc pecuniam cupedits, devorare & comedere
nummo«. ^in w«afi)ter 9J?em"d) / catillo.
(rid>iernafd)en/ preiambendo fatigari. 9ca>
tSjPV tUtm mrtaph. fumitur praqväcunfy tcntatio-
nc , conrredacione & vclücatione impudid.
Htm h;.|\!hii .jrbiii / ambire, tentarc virgi.
ne?, delibare pudiciriam pueltarun.
tguritor , catillo , rupef , cupedi ue,
9c4|'d7erinn/ 0(C/ feemina pnelaraben« , ligu-
riens , Tcllicani cibo«. Ob$t\h\&)tX I cupicor
pomorum. %mhxn Äfd^er / Üguritor tacebari.
3ungferndf<t>er/ amator, ptoc«t, reaacorvic-
|mum.
3ufd)erei) / A ^(Sfrbitjfdf rt>ie/ it. x>a§ 5Raf^fn/
hguritio , catillatio. 9R4f(f)eren fumitur ttixn
pro t'p/i/cupcdiii^lautitiii, delicu», t^opiparif,
delicarisqve cduliii.
^W^X I MfäcxUä) I * «4 eupedi-
narius» cupedrariuv, cupidioiut,tigurieni t
cupide, cupicntcr. <R^fef)id)te geute/ catülo-
ncs, cupedü. 9?afd)bafte euler/ idtm.
Die / p'- 97flfCtt / nafiif.
Qyi n.;|c a Latini nafui dtrivant , iU rrflondei
SifutuL ex Schrieckio: $ßjcr &a ffl^t / DafSc.ife/
I3iiter / ft»'fd) / aBinb )C fommeit müße »om dÜ»
mifd)cn naius, pacer, pifisu , ventus, &c. mu|
•iuqleidj Dartuhn/ Daß Mc alten Seutfften feine
9^ifen iiDtfr 2Mfer qtbabt / np* $ifd)e babett
egen mca,eu / audj ba^ fein SßinD ben ihnen <\t*
toebet babe/ reeil et fon|l einer hi.ien nie^t unähn*
lieb / t>c$ folebe ©tainmrotfrter in Diefirr uralten
•ÖaubtfpradK bi^ uir Piömericit rojren verbot«
gen geblieben/ ic. 9<afe bufjeu / toifeben / fc&ncu»
jeH/nafum, -ve/nareiextergere, £5" emungere.
Z>i< Heafe an Den Bermel n>ifd>en/ emungerefe
cubito. ©ie 3cafc treuft ihm immerfert / fcinpec
Hli naresfluitant. 2)ie SRafe blltfet Ibm / narea
i!l -us tängvinanr , £ingvinc rorant , nunanr,
ftillant. ©ie 3<üfe rmnpfrn / rugare nafum.
ßic Kafe beeb aufto#rfcn/ ringi, Sir f encp /
t>P PP man
1333
1334
manblird) Di« 2Raf< liebet /medKamenrum er-
rhinura. ^)attf IM bcr 9W< / vibrifl* , vibnfli.
3«b biefo fclbrr beo bcrSRafc nofeereipfum,*»/.-
Qyi altcrumincutat probri , cutnfcipfum intuc-
ti oportet, (emem eine SR afe mac&en / pvt Dre<
hctl/ fueum faecre, ot obiincre , ducetc in trän*
ie nna m , naf o fu/pe adere- hineilt envas imfev
tuSßafc reiben/ objurgaie. incrcpaic, redar-
gucrcaliqvrm. S&leibmirtwnber yiafev mo«
tcocyus.amovc tc ä confpedumco. (£r Will
Die Scafeubcr alköina, beuten, inomniaobiu-
lam figic
S&taunafe / Uvidus. Sracfen. 55reit> * Stumpf'
ItäfO limus, narcsprcffx. gr^.ll ji'KT.lMK • Clx-
cinodes, nafus. cancrinus. terojjnafe apprlUnt
tbtm ©iirfcnnafe / naujtus , üL firi tß ganan jfe /
nafus obloogus, & talk voctiur nafo , CZtlfcn«
toniä. J^.lOieb^nafr/ nafu* aqviliaus , adun-
cok Ötinbiliafc/ rc!imu<. . caninus nafus. Std
tttiun tß numtn contumtliofum , vaictq x bominem
pavidum , meueulofuju > eifcmiiutum , aliks
t$un&efctr/ GaÜ. Jttnfouurt. (£r ifr eine rrd>
te^)unrsnafe muliercft, ammu ejuseft in pe-
dibu». Jfriimmnafe/gryphui.fecurvui. Wumpf'
Bfljc/ fifus.rcfimus. Diotltaf«/ na/u* lubeu».
9Ct>$nafe/ mueofus. (gpiguafr/ nafus acurcina-
cus. XttefUilfc/ capitis puuiti prrpciuö (ViUant.
fißadjöiiafe / nanu cerau. ©era ;\ed)t eine
t»dd>!t Hie BOT! DrebOl/ judiaa cominapere , ti-
icm calummit'ft iniqvö parrocirnd eucri. QBeit!
Uafe/ fvedttitmdtcitut VlufcrraKlf / naiuculus.
32>eitnafc, naßis didudis nanbus.
JßfUleitt/ *9cd$r]en/ Dflt)/.fl'>». pann»,exiguui,
icncr, non rumiui. fönberndäteill pirul*»or-
bicului nafi.
SRafidjjt * 3li(idjt'A/r.s<«iwr*. natta* ©rof.
mim f £riefnA|id)f / nasö madidu*.
'. 9Bci*ndÜd)t/ nafutulu», fciolui, dicarulu*.
3?afeo/ »- cuic.tT»if« hoben t in «fa non *fi*ß^
partic. (Scttüfrt / nafücut, nafalti; J5V°»>po/ Q\e<
Uflfcn/ nafusnaptare. Slufnafen/ narei corra-
garc, &fct t . (gnrmifrnv «• t» $T«f* «btxtfjot//«'«
ryrilümlen < denatäte.
^iKcIftl/ pivpT.fft, muore, muflaee, muffitarc,
üvaft .inet ptt nafkm hfvi , Mlret) t>U tlaft ttt
I biftf jeifrta-vtnbus fignat aliqrid ad rtprthcn-
dendum arripere , carpere , argutre. 5>ai oltC
$SScibndfrftbrnr]anirii£.i§/ »? u » »»««»»d'e
rnurmurat, taxat Arcarpit omnia. CompoJ Junit
2lii5ii»|'elctl/ abflmcic • muiojuraxione, mur-
murillando ceflare. VT iit.UMenriilKkn / obmur-
murare. oblarrarc. (Stet) ;f rtui jVlu / murmu-
rillarwlo J.cn> ionfumere, ringt otuticndo.
TcAfelcT/ Ott/ carpeor , fubmuiTus, mutlitans. 3idf*
(trtnn / DU / oblauauix , fanuna murmu-
ran«.
;9Mfclung fbitf £5" Da» Dedfeleu / murmuratio, ob-
iurgatio f increpacio , reprehenfio.
9eafell)aft/ * <R i\|clid>t/ & *dv. jurgiofus , <on-
uoYCffus, contcntionu cupidui, carpen», in-
crepani, rcpiclicodcnt , couuoTu(iofui » ES'"
contentiosc.
0?iff<n/ a W«fc / fternue re , fternucarc .ffernu-
canaencis q»ati , *liiq x di»lt36 Malur Sidfcbetl/
lingulturc. Compof. JP)erau&niClCn / Acrnutatio-
nc «jictre. Oft wcf<n / * j»dj icTUiefcu / fterntt-
tarc ad dcliqvium.
JRicfllUi]/ We/Öf 045 liefen / ftcTnutario,fferna-
tamentum. 3uJRiefettm.ld>en/ft<rnutanacnta
CTocarc , moterc.
ijeieferlie^ / AJj.&*dvtrb. ad rtcrnuendun» pronus,
ftermnans , iniVar fternuentu. SRicfec / X>ttJ&
ÜRieferinn/CW/««'»«.
5W/ nö9ec/ naOefTcr/ sm* n«t/
madeni, »adidus, humidui, udu» , utidui.
5?j§ »cm <?umpf / uligmofus. 3laj »om
fer / aq»ofus. SRiljj madjen / madcraccrc , hu-
m«£tare,roadi«Jaie. 9<Up fenn/maderc. UcO.fi
werben/ madefetre , immadere . udum , uvidwm
t«dd». (gTiiiqreulidjna&'burdjim^na^ ptnw
niT§/p«mad<t, coinaiadcc ©uro) utttrnrco
naß werben / permadefcac. asapt rnaj.' lubi>-
cus, »Ith febh'ipferuiuaj. 3ea§^ 0?1 pro bene po-
to , ßve nacro oncrato pori tur , undt ef« nager
trüber / ^<Är n»:f1firttl/ bjbaculu», potaror,
bibulut. 9case(cd)Wt|ter/ «mulenca , roulti-
b.ba. ^d) (ImII bid) beute nodj fc naö mad>cn/
ba^bU triefen fcüff/ egote hodtc teddam madi-
dum,ßvivim,'f,robc. U?a§er5aa' f/JJ'O pi"*
vialii. Sfd$llaf<ii*'*ful>li*ntivumtß: ^erfd)el»
(fe3ta§/ nobiliflimum humidun», ». t. nnum,
Xratwnnaf ' tacrymae , t « lacryntaiunv
S^djjen/ madifkate.nuadefaccrc, h^meftarc. ©if
?H?imbcudjct/ fi™ najSer/ Tulnw madet, (udac
©er SEeaen «d§rf bie Xrentet / p!u-
tia plar.cn reficic & humedar. Compof Sbindf«
fen/ A^endBen/macerare, inrigare, irrorarc,
«ommarfcfaccrc. Dicitur Wutwtgtnndpen. 5^a^
©Ctreibifl einndBCM / fiumenta» aq»i macenre.
^r
133? 9 to
<Er i|t »cm iXc»3cn jiemlidj einaeiidijct roorDerv
aqvl pluriali cgregic ngacui eft. (gintjendittt/
* 'Jena |f et nonnunqvim ettampro cbno fumitur.
Uwe didmm : (gtuen br n^pfu / eiim jt;cii/ reddere
madidum , i, r. ebrium faecre : £< madere vino
eß rem 2Beüte benafjet fegn. (iiuiui \ niu
na^cii / p-jf /. r/Z . ficcare, arefacerc. ifnf n j(icr
ficcacus »axidus , exfuccus, humore raeuus.
Sei jjer/ Ott/ 873R<S&eruin/ MC / roai vet faemina ir-
rigans, maecrans, madefacient, humcclans, U.
hortulanus £^ horrulana, irrigantes herbat.
WIHO * fRAguna/Dt'C/ mador.humiditai, Humor,
liq*or, i/. irrigatio. grÜlingtfniS&e/ pluria »et-
naln. Jg>rrb;tn jßC / pluvia autumnalis. <£ln
fruchtbarer ©.irren mu§ gute Scatfuna, haben
bibit irriguasfcrtitithorruiaqras. ^Oci" iöviuni
bat feine jTcti fiuna/ arbor fueco indiget.
CRt^ic^t/ SlävUd)' & Scajjbafc/ Aibriguui , irri-
guu«, fueeofu«, &idem qvod&a$. SM&lichte
Juft / a'cr plu viofus , pott. pluvitu Jupiter. Sftaj?
hafte Reiten / tcmpcftai humida. Siafbafter
?D}aqen/ irriguum corpus meto.
*fte$en/ a Stxon. not / es* tf. r/J 9 w nJflcn/
jf« n4r?tn»?cj?en / madefaecre , macerare , m-
jemfr b*bet compofita : Slnnefjen/ 95cnel$en/£nrd)>
ne^en^^ inne^en/(£ntne$en/3crnc^en/ q v* figmß-
eattone convemunt cum j Sitltiajjen / QSenOFCU IC.
(5enc&t(5am/ linumnetummaecratum. £$e<
tickte Äletbft/ vefrimenra uvida. lu SRc^er/
xxr I xA. fß qvoJ CTAßer : SRcfyina, / tt« / ff
X7&fiw%a t rigario. Keucht/ & Sce^baft / "fr«
po^nißid^t/ #na§r>Ott/ humeöatu», Üqvc-
taftus, irroratus.
9?au / üfr«rxnuui ©cnau/ genauer/
gCnClUC|lCC/ «^anguftin.arftui, ftriaus,
aegie fufficiens , it. renax , parcus , frugali«, ava-
xu%,unde : £.in$3cau/homocenax,i.f\ fin CJC*
natier CWenfch/ qri natura rcftrielior eft. @c»
naufenn/ artentumefleadrem. Gfrnaugcfucht/
conqrifite. ©cnail befeben / fpeculari , oculis
intentis mnieri, ftudios« contemplari. Öcnaue
^d)ilbc/ calcei angufti, conftringenrei , pede«
urenres. ©enaue Rechnung/ ratione$w/ com-
f)utacionc»accurat?e, acernmx, fubduttio fubti-
lor. ©cnau ftberftfelrtoen / etiam arqTe «iam
ratiocinari, fuppurare qvid articulii. Adverb»
Genau eß: angurte, ar£>c, Ari^e» (rriAim, it.
reftriäe, lenuiter, parce,frugaliter,avar>. (£ine
©arj>f genau Wrttahren/ rem diligentiffime as-
Via
1336
fervare. ©enau cjeöintjf un& roo! bejablet / tni-
nimo liccri de cxpcditc folrcrc. Willem tttt)a<
Qenaulcjen/ rencarcaliqrem, cenfuram agere,
follictrare , flagitarc aliqvid vchcmentillimc,
urgere, jnftarc. n>irb genau um ein Uhr fenw
partim aberic ab hori prima,
fernen / & frrqventtiu genauen / in anguftiai
redigere, infummumdifcrimen aliqvcm trahe-
rc, calamirarc affic«rc,arrliöarc, vexarc , exeru-
ciarcaliqvcm. (Jr !|l febr benauet/ acerbitatem
fortunac nimium q vantum expcrirur,yalde con-
fli^ratur caiami tatibus, omnibus miferiit oppri-
mitur. 3)?it^ranfbeit benauet feon/ iniqvä va-
letudine confliftarc. At& hincetiam eß SöemiUi
Itncj / X>U / calamiras , miteria , infelicitas , aflfli-
t>io , r« ad verfsc , it. vexacio , exagitatio , mo-
Icftia. SeJ föcnauiareit / eß inopia , penuria,
paucicas, anguflia,i/. tenacitat, parciras.par-
(imonia.avaritia. 9caui(ht/&®euaui<ht/ *dj.
*dv. t.l rß qvod Hau/ S£ <5gnm/ tenax , par .
cus : renaater, & parec.
Raupen tu ^enaupen/ü. 7 w»enmien/
63* in ßecie affligcre, fupprimere, conftrmgere,
contnftare. Cr ifl febr benaupt/ inflammam
incidi:, mulciicafibuscxcrcctur, variis fortunae
vulncnbus percuflui c(r. A Jßenaupcn/ fwfr
dtcUur SÖenaupung / affliöio.ej' id. eß , qvod >5m
naaung. l&enauper / Der/ affliftor , exagira-
tor , rortor : Et i5euaupi(bt I *dv. mtfere , cala-
mito'c, infchcucr. UVnaupfcr / T>ec/infeHx»
mifcr, mifclius, raitcrabiüs , calamicofus, affii-
ffiOt I *itf plur. car. UcetpoiU etiam HS Ktt dictxi:
3n SRÖtetl fenn / in ajjgumis vertari . calamitate
affligi, mala fentire, fuftinerc. (jöi|tÜ0nriD-
ten/ opus eft, necefllrai ira (erc , ratio rcrum hoc
pofeit. 3<t)habe$uir4>töonniten/ adnecctTita-
tem hoc non fatis c(V, fupervacaneum arbitror,
minime necefle cd. Eß a Vlau/bmc Run. 5J2au<
bur</ neceflitas qvaslibct dtSa tß, qvem*dmodum
9?0t non tantum exponitur i ncceilitas,ncccflit udo,
verum f/i4rnywii«wMnfortanium,qTselibetmo-
Icftia, qvishbet calüs, it. indigentia, penuna, de-
f cd'his paucins.diflficultaitrcnuitas^n Dcor leben/
cgerc, mileruro. mdigum.inopcm cllc. j/ij/ JJpt
leiten/ in egeftace viramdneere, pauperrate
mordcri.laborare. Dteöerecbtiqfelt leiöet SRot/
jura cadunr, extinguuntur, jufticia vacillat , ja-
cct. SRot buä)t (£ifen / neccditai non eft alligata
9>P PP Ü legi-
13°5
1306
rum , fvJniu« mmirum und dir commeie moli pjjit ,
t^abhcc kalter vetät g»»Wetn / fwd Wc
^cntjfMaUt certum nempe numerum mohton
pro mcrccdc molitur» prasberc. dRalier f*-
UrtA ri menlura hgnor um , meta Lignt Codi , rill
fM-: 1 'Mo/ «Plultw Sflutte/ # qflu'te/
fc*fcri i muH m.ibi«t/ ma)i
mulcrrä. maAra, svopr. vas ligneum caviun*
• »blongunr pro reopienda färina, peßm^ium tu
Um *A qvacvK äimt m ttitm hipndms traHurn rß.
ÄdUerne iOJultc/ aNcu« ltgneu*. JCIcin rnpfern
&ulilein ' alveoiut «neu*. 5Bfc nnc W*U
«HeMebolet/ alveatus, alveolar«, *häs SRlllbictt
fiw SSillliefct. A «Rufte rß verbum gRltlten/
admeou. (Sircanct/ «W nwnn man mit SKul-
ttU rt^Be / nimbus, pluvia praeeeps defluit. JDie
itranfheif mit holten von einer trage*/ duaur
dt putlbt prtpwihhtu , qvet Urnen tliummorbum
ßmuUnt, rjl mim 1 alvcö cxcipcrc infamem.
SDium/ mumen/ ef mummen / ./* ***
tun jit^m »1 ^wie .• iicimui tmm inftnttbui : SJtlUrV
WUrm ' «Ufa/S twiiu an/ voer, iflo* terrrmui.
fcjjw um j, SOt imune n p'Opr. fufurrarc , mutmu
Iillarc. QvomVrm «ufn» ri, qvi Ulemkmim oft/cw-
rumeiumt. etiMmfdpifefepretvel*nt t idrh SRumtn/
&qi*iufitat\m tß: (sie)) vermumm/ veftem bw-
tare , perfooam induere , 8£ mrtapk. ilmularc,
ditlimulare , fallcrc drftgnmi. SBermumet / »r-
■»ato». pcrionatn». «LTJumfeijani / ludusUrvMO-
rum 4 ofTiii i«t.
JRttmmelen/ mutire, mullare, clanculumlocrvi
mnrmurarc. ü terrcre infantes mutati voce *
Yulru larvato. QRummelm/ rvo^ärjermtutcu-
Hf m*}n»l<mnn&ctanJtßim*fugeßt<mibttidititur.
SlRiin muniimlt Oiirroil / rnmur fpargitiir de
hac rt , vnhb tirntmßrtur , in ort vulgi »rrCirur .
V,mmtt*b bot tnammckn : Q;in?l)»nmmel//ir*
ttTtinilttvimaun / manaueu« , ptrfonaiui.
«Kummfler/Ott/* SJeummer / fufurro , tum •
prxvaruator, rabula miq*nt, advocatu infi-
dus , perji.ruj . \v 00« ©<IM«»jtf i rumor , tu-
1 «lufmlu« , fcrmOf marinurilluni, it. pravari-
tat'o.
^irmm-m/ Witmpfeln / 5< di*i*ü6 «Mein/
xnanducare xv,ti% dintibm. ut e»JcBiuUÄB>l«it,
undf ff. «Rammd/ fruftnlum nr rima paöii,
«ctidia rdcuralit, dum mandavant» ca ore <a-
dem, ^Hr/vr^mit>ramn!iU|cl prxguAatio,
a 5^eltm/tardare, »gVnmpfeitl/ atgrimand»-
care.C AÜ.gtußrr.
£DT Mit) / ^«t / p/w. ejr. Pol/af faown üfwnr Di*
£DlUUta / , oris , Id. rß fwJ «fjoul : &*<
v 1 r. : ,7;.jiu. t-5 bontßim dteitur ttluno / f-vanj
Vßaal. <£d)PU<r 5)?un0 / granaformoli orii,
^Jplberebtcr ÜRnni» / kpor oris flexanimi.
.ftrilfd) S0tUllt> / ot verecundum , pudibundum»
^terbenber 9Rnnb 1 mortem. Jobimblo^et
937unb / lundum. (Blatter QRunb / fermo blau,
dui. Jrimfener / jiw irunfenmunb rebet bei
Jber|enarunb / in Tino »cum. 91uä einem
^Runb f altes unb ir>armcäblaien/<s cödem ore
call dum 4t tlrigidum efflare, f." er. im bümgvt.
€in voller SJJunb anrtvortet niept <»an / fimui fla-
ic & torbere dimcilc cft. €m anbetB im ü)funb/
ein anber^ im J^er ( en/ aliud m ore, aliud m cot-
dc. Cillcn Vrurcn im Wltnbe fevn/iaoccomniun
efle. S»it einem SRunbe / uno ore. <t:ttvaiim
?Kuube fnren/ »n ore aliqvid habere. <£ mein
ben ?0Junb btete« / P'opr- o» alicw praibcrc. ofitu-
lum Ugcrc, driafir ttiam audaftcr alicui refpon-
derc,obUrrarc,opponcrere. 23em ^DiUnt 1 auf
gm JCxmmcl raren / ex corpomergaftu'.o proxi-
nui in cetlum avolare, ntmmec ihm batf
^ciiiiae vor bem SKunbe binwetj/ praenp« ci,
cjv.r ejus Tum. 9>om 5Rusbc au«! in bk Äeber
tinbriB^m/dieVare lusfuum localamum. 9)?unb
ttum )'*ptüs fermoaem oranonem, im» tpum
hominem dmelat. Keinen ÜJ? unb ballen/ tilcn-
ciqm teuere , lilcmn fide pracdicuro efle. Ottm
5) ( linb tdem erst ovod pocefta» , « jure loqvcndi
pro i'c Ar pro aho, dutbmtur SDf lllltiiUina / ia^r
QKtinbtburbe / nütio. MundvaJdB» , QRunb»
malb / qvi Uli juris cft. 5)»HHMob / mqvit Sehet-
tri. t>cr fidj> ruebt mehr DefenDircn I an / '
prodigtta» i t. «ui admimftrariozerum f «rar um
ademta eft. Ptni^Rutlüt n muttU womtmk. pmpr.
ufurpMtur,ut . ©{llbeniUUBb/Cliryfoftomu». ©«ri
mnnb /cloqvcnruut omni parte tut jun« . omn**
modam poteftacem haben», greumnitt' os Ine-
1 um. dclcc>abilc. £iebmunb/ grata eV amara lo>
qvcnl. SKoftnmnnb Rofemtinda,i.«.«*rofcum.
Cteamiinb/SittitmtinduM-r« ort rtnecas. £riMt«
muBb / Thraiimundiu , os coniolans. Qüac»
ni tiiii* / Varamundut , veuratem loq vens,
^nit^miinb / oratio ratioce officu habira. ^dbC<
miinb/ vcdigal matrimomi , de qvo Sebotttl.J^M
DemwC ijcifja &m 0dt/ vnM)<6 tue jenictc /
f«
1307
fo teeren wollen / maßen Cvr (DbnaKit txt
legen < n* auf Dem &anDe gebreuäm ii ic.
h*u Den nahmen / weil manDltd? 6m strlan
MMN >/mi/ Mr . ?B? f Itt MflMfa*#fl| / duicii-
l.ma amica mea. O^linDIrin pupilio
täoppxdm nomtnJuumUbtnt» ut ; $r<l»cmÜnt>C/
oft.um Travae , prope Lubccam , opp.dum , ubi
Trara Humen marefubir. 5.V S»nd)fc Imftllfe/
? ' , ? aB 9 w mftnto'©pnimiiiDK.
btc & Oftia , io-p* , Cermanit't dici poQf, t £f ,
bernumDe / rmm ,jl ,„ ex ,t u T^ttu, ipflL »7 4 .
rif,ßummtfq t confinit. "
Mntlq/ sdj. puber, fui jurii. COtfmKrj fefrDCrV
Z»™ }ii feinen muntren fahren fcnnncii / ad um
tsneiae annoi pervenire, in fuam tutelam venire
(um rutclae Ecri,iW effc. UnnilinDig/ impuber
minorenn«. UnnuinDia / fnx in Den unniHnbi-
gCR^flhrenfcuii/ fub ruteliciTc, in tutelam ali-
cuju* venire. SoDlMinbia/majorcnnis. WuHt
tto/ ef»*w o/im gjf unDbar / 9hwMüt
kebttur, dißum efi. « « *
aRfinMgPcif / Die / pubertas. UnmmiMcjfdr/ mi.
norcnmrai. ^PÜituintM'gFeit / majorenmtat.
3»r ?D?uni>iiircf f tielaHflrn / turelam reeipere, fui
juris dr potcltarisrteri. '
3ftimt>f fj)u fVDie/potcitas.'Wfr f* «/"« amplim non eß,
fed compoj. «8prmiinDfd)ilft / turela. tuitio, deren-
üo pup.lii fr» pupiiu. erbhebe ©crmonD»
fdj.lft / turela reftamentaria. Obrltjfrtrlicbc
95prmiinMcr)off / rotela Attiliana.dativa. «fri,
fÜTÜdK 55ormiit^frf)«ff/ legitima. nariva. Q?fl
tn\iu)c 1 3fö hf fcilid>c Schniintyttaft / parri»,
marr.s ruteh. .^rir^ifct>c ^ormiinbfd)iint / cu.
ratela litis. e*ein hxqrn 3fortnunftf$aft / tu-
tonum. ed)fftt yiw Stellung Rxicciiftyt
S^rniiinbfd^oft/ curatorium. SScrnitinD|cr)af(
auf fid) nehmen/ tutelam fufeipere. 5>cr itor.
munbfdjilft IVül f iirif 1 lu-H / tutelam benf * ex H-
de admtntftrare. ©er 93ormiinl>('d)aft untreu»
lief) OlM ff- ben / male ac perfide in turela verfari.
SDie 2>.» nmrtfdjuft iibergcbcu / rcftituere tute-
lam , abdicare fe rutcla. SBegen t»rT2?prninnöi
fd).Uf .\ . il: 11 11 11 1 tubn / rutelag vcl adminiftratio*
rioni* geftx rationcm reddere.
oblacrator , fS oblatratrix. ^ien|lmunt) / os
obnoxtum, fcrvilu fermo. ^ujeninunbe^ £ob
ftmlct propna laus fordet, fteintw munt»/ laut
hotlis.rf fermo inviAis. ^lutjuiuil^ / olhum,
fauces rluvii. ^reniiiiint)/ o\ ingenuum, fermo
liberaü«. gtitjnmn? / orificium vei labruin do-
li«. ^ellmllR^/ os promereale, fermo condu-
ßit ius. {$rcfeimiMft / os durum, impudens, pro-
eervum. QilUinunt) / fundamentum caernenta-
«ium. ^)li.ubtn?numD / os fidei, oratio fideni-
xa. (JiUlRntT fixe @d)dntntinb/ os fueofum»
fallax, ons blanditiae, *iüu etitm ^d)Rieid)eI<
inunD / * J3ciidxlmimt>. Jperienmunb / oris de
cordisconjundio, fermo naturalis, mintracfu-
catut. JporniunD / fermo aulicus, phalcratus,
fcsqTipcdalia verba. J^urrnmUllb/ fermo mc-
remcius , illeccbr« pelhcum. Ülinelnumb.' os
carpens, raxans omnia. ,H itiinuiliD / os audax,
contidens. £ad)lltunt> / os lastum, fronsexpor-
re&a. \&cser HachinunD/ aU vSauennunb/ os
rubrum prapotlct tnlh dr cernco. ifii|ternilinD'
* v-n KrimunC / os nlendax, Imgram malcdicam
exerraos. ftrumunb p>o £ciimut / bona tarna. L
5Rl)rbn»unb / Imgva ciucnra, os fangvineunv,
pcftifcrum. 9<arrcnmunb / os ftulu. ^ra(<
miinb / os vamioqvum, tumidum. flippet'
mntib/ os loqvax, blatcrans, erüuens. »i)nc|tev.
mtin& / *ox faccrdotis , concionatoris iermo.
$)rt>rrrenmiiRb / os fatiduum. ^umntuR^
oiTcntator. <J{ftaif^. * vrd)clmmuub/ osim-
pi um. iroprobum, (acrilcgum. ©tri 1 . fulUtlb/ os
increpans, corrigens. »iftrcilITlMlö / o? rixo-
fum, jurgiofum. ireiinilinb ' os apertum, fidc-
ic. £ri«Qmiinb/minax. JugCIlhnURÖ/ osfan-
ftum , Tcrecundum , honcOum. QSeudter«
muni) / rebelle, petjurum , lingva proditoris.
Un five Obnmunö' inoris, inorus. '^primiüiv
tutor.curator. $0J|ft»Prmil!^/ contutor. ^\ic»
ard>er Sormunb/curator ad i tem. SOeUiuunt)/
os mundanuoa.futile, vanacrepans. 3QuHber>
muuD/ os flupendum, divinum, flexanimum.
S lief ermtinb mclb tum , dilclhim , dulce , jut un-
dum,c$V. Vidt compof. i/eih Xflaitl.
?T?!inMcin dr CO? URi cbf n / bas/Jim. ofcillum, oftu-
Jum , eßft 9J?Mlltd}Cn q vofy tdem <pnd bafium 5^
fvavium. UKUttid}vn et nun pro auiafia mnnun-
oretenus , voca-
COfmiblitf) / ddj. (5 ädv. oralis , fg
Iis, S^Tiva voce. SKunMid)er S50tf / nanciui.
CO?fmMid>Jteftaincnf/ teft amentum nuncupati-
Yum. ^in muiiMirf) XeftameRt machen / tclta-
men tum nuneu parc. ?0f ünDfltbc üöflbl/ fufTra-
gia tocaiia aRuiiMid) jurnnimen femmen /in
pr»fentiä coiloq«i. Q)?unl>lid)e SöerftdKmna
3Jn un iij lu^n;
1309
1310
in, 11 uianoiK aktq«cm coijiirinare, ridcm »et-
biMatcrpoacrc., fltipulan.
fiffuufrn/i * wot*utnunt>egclj«it/piUtoarri-
derc , fvate* fapidum eflc. <i» rrill nt6>t mun>
{•(fl / hoc tctundit guftum mcura . non arndec
ralato mco , häc cfcä baut affkior. vi »im im
t nt /unanducarc , comedere, peredcre. (&f f an
flAftlid)i'inntunt>cn/ afidiliimccomefle * elitä-
re novit, nihil eduliorumalcerircliqvumfccic.
CERltnittlt etium oltm nrtsbat pro edtS loqvi in Jure,
ttnde fSRttobtf / fru SPJimfcbaltCT/ Mundualdui,
i.e. advocacus, defenfor , pacronui 1 inde ttüaneß
SlUftnunDcr / Pf»«* t jvi precutm euMionemfä To-
c/amat, »Iths 3to0rtrfer. Superefi bodü comp!) f.
SkWnlUJlben / pupiUo fru orphano eutorem
darc , confticuere. IHM' in mii> c t fr / in aJiena
poteftate dt tutdä pofitui. Unbcoormnn&ef/
ratore care ns , in nullius tuiclam tradicus.
tOlöns/ & 9Difoiit/ »fc/^. SKftnjen/
moneca , k qvd voce Urnen non rtüi derivjiur,
cum&e*ipfainmtdmoiüinemb*bejU. Eßeuitrm
noflrum CDjTwic dJ- •*.<). ÜBin / jntnjier / nuiifteftcr/
parvus, minor, mintcnus: Soltnt enim num-
JmAU&nummi minuti rjfi , ob avtm aufm eltam
noßium Xtlhoft propr.contraAißmgviiuT monetas
gtofl*, fv« grob (Seif/ grobe ©orten /.appeUa-
''"'•■ tOJÜnjC d.v/rm pcLUüü rruuuca /Sf. Jtihilfa
minta tarnen dum pro omni argenxo tado /i vr fi-
f|nato , vel pecunia peteufiä «tpi/ur, Q)? jiujc
(plagen/ nummoscudcre,pcrcutere. üJfünje
»or grab ©elt n>eti)feln / monetam crafliorem
minutuli* nunmut commutare. SKtlllje br
gjlltibcn / numiima carcumcifionc minuerc.
aifdjC COiUIliC fc^ldgcn/ numiunans matcriam
mixcurä qvipum viciare. Qlbgefdjfe IDiiiiijiv
nummus reprobus. Sßlct>mfliliC / plumbcus.
8)6 |C iiiijo / pecunia adulterina, impcoba , ne-
qvain, j/uj falfd)e SDi&nje. SÜrltaimuniC num-
mut Ducalis , charattere Princip» lignarut.
Gangbare SRÜnjC/ moncta vulgati commcrcii.
Ungangbare Wim je / moneta rcjc Aanca. ©olb»
/""gulbeneSDiUitje/ mouetaaurca. Kupferne
unt> gilbcrmtinje / atnea Ö argentea. ®ute
(Kun)C / proba • integra , optima; not» moneta.
H ; COfermflUie / nummusCaefarcui. Kiefer five
•f»« 1 nbnumjr , a»ra , nummuli, pecunia minuuu
Suöell fiv* bifcbnittflir^ViiiljC/ pecunia accifa,
arrofa. 8anblllÜn]C / nutnifma provinciale.
feberniiinjc;/ pecunia corucca, exeorio figna-
co Uct j. iBd)rtbeilliuiiC / moneta argcoco iUU
ca. (BlabtntUU^e/inoAcucivuaci*. LonlrMtwTt
rß frenibe 1 fae an^liint ifehe 9)? unje / «dvenetna,
ahena . peregtina. C 4 .<ifl)tMV :\Vi!iije < jurt 1 pon-
derismonexa. tWmije ieuun/ mccalli taleolas
fetventes malleö lubigere. CDtUllje fchroteu/
metalli talcola* iccarc in nummatiaa plagulat.
D3iimje m ü liefen / maUeatosnummosfarcagi-
necoqrcre, w/medicati aqtäeJucre. SRÜnjC
auf 63croid>t bef$neiben / anonetalcf plagulas
A10 cxemplaricoaqTarc. Qat :\ijnbe An 6(t
SRunje einhalten / denciculatot rndium num-
morum marginet exasqvaxe. OJ?imie qoet|eJ)en>
iexiendorudiori nummo ipfum idoneä lautudt*
acaccraflicudine afficetc. 80? ÜH4< iMAttl/
lubrica cqvabiliutcnummosarjEcexc tOfönje
J Ciehnen / ma reu Io mo neun o nummum fignare.
???nn',e aufiiefxn/ ßve probireu/ materiam tc
opus monecarum explorare. ?Dfiinj etüum rß
tpjd oficina monetär ia , ubi mrtalium fundttur (f
euditnr , Moncrarium. /jech'limüiije / monc-
xarium privatum , jw monttet endend* non ht-
tenj.
Kl'mjen/ ferirc, cudeTCpevcutcre, fignare num-
mum : Ctqtu comptf. OJuöniiinjcn/ (Selb tinb 6il«
ber airtmünien / «nccalla fundere ad nummos
I ^enandos. (Einmimicn : jitbeme ^ed;er eis«
mtinien/ poculaargentea fundere ad monetalea
plaguiaspercutiend äs. 2Jernu'injen/ & Sertnüm
|CH / nummit rcricndis Sc aaoneta fignandä tne-
«alla confiunere. l^n t e<^el t in "£iS>(s vermun«
icn / monetam probam in improbam fnndendo
irccudcK. tDtUllieit ttum mtton. rß : Aatuere»
conlL euere, decernere. Wirb auf mich >\(>
mim ie t / in mc haie euditur faba. Sß.i t loerben
(ie noth auä)minjcn / qvales candem proeudeae
doloti
■5J?K(tlCT/ fer/moneariuj, cuTor monctalii. SRuii'
urinn/ t)U/ monetaria , jhnatam montUlu'uxor.
galfdjer 3); im ja.' faiunus, a Juitciator, faltacor
monetc.
nnjuitg < tit/ c^DAe inftncen / res nummaria,
ars monetaria , operz moneulcs. Qai SDfUn»
jen gehört nur grojifn Herren/ cufio monculis
regalc c(V.
33i iinjcnid) äJj. tfadverb. monexalis , monetarim .
Dicttur rtumnonnunovam^Simv^ie]) l mün|haf(/
ev münjbar / inuu,rTtfehe jiuiiiitnn-tcr / termmi
rooneules. ^innjenfehe Arbeit/ monerario.
tum operx. SWünierife&c ^lufitebcr/ *i*ju Wiinj»
bau
1312
nurDcm / monetalc* cxploracoics , ccnforc*.
tnumvin.
©crauiunjf/ origanum,p<a»/4. £riL'IUll..l.> '•
/n * ^rauicniflnij/ mcntru fativa, Cr 1 Iba. ^ i.tl
te QRunje / mentha maculaca.. iBpifcinünic/
meniha angufhfoua, fpicata. gt 'neu (1 1 r -}. H \.
runnuilliC/ meniha Sarutcmca, Romina, balfa
nmj. ÄafceninÜlUj*/ nepeca, mentha caxaria.
SiCKnulltiC / mentha caballma, luenthaftrum.
UliaHfUiliunjC mencha aqvauca, Inymbnum.
XfXtf pl. car. otmm, ces-
ücio vaea^io, feriac, qvtes, remput, fpanum.
fölilf ??i Ufte böten abundare otiö , animö vaca-
rc. 3<b inusiiiit fr Iber '•D? upe nw^tn/ ipr«ef-
ficiam , ut a diuumi Jabot bus tan dem otiö>ali-
<po fnur.. 34) hiibc nic^f SKufc bierju/ non
fuppctit mihi orium % fivr tempus ad rem iftam
prrficiendum. gi<f) auffülle Ü)iU<?e beflf ipi<JCIl/
▼ream qvicraiu * ouofam fcqvi , darc fc in moU
Iifltmi om nrxonr. (£incrt! 3Xnl?C i]ekn//n*
Derfdjilffcrt / qvicrem conccdcrc, .'.ix amen cum
darc al»nii. (f mc bcnlieftc 3fifntUBf/ locus qvie-
Cii 6c rrarxjviUnam plrnirTImus, obleclauonu
p'cr.a reqvici.
«Tir§i4/4 ?0*ilFiflfi<ß/ Ö^'- otiofus , rjvictiis.
▼acans, cranqviiiui , u.nomwntp am dcfidiofus,
inet», deict, p«g«, fegnis , äs*», ouoic, rcniifsc;
uanqvtlirv/. ignarve; lerne , ofenanrer. 3J? iriji 1
%t Cr funbr n / norac iucw(iv*; QRupiqeä fcebe n/
▼iia qvieia , inerr SRti^c 3^' t / remput va-
dium. 2)?Ü!?M U'tffl/ niüpi'j iicbrn/ onan, fc-
rian, orium lccrarr,colerc r in otiotflc. ©eint
feutc liehen, immer in im») opus tun operariu
deeft. 34 n>e vte nun eifclid) ein meniij mujjii} ■■
ran Jem aliqvamio negoriaepheicunr. UntHÜpjiJ/
negonoiu* , fabonofu» , inqvictui.
fOtftßtogiiWl/. Ott / orimn , ceffärio, negligentia,
ignavia», *tq.frmprr in mahnt portem ßtmitur.
ftilt »nm üTiuwi n.u bnben/ om ftud'ö duci,
langvori, defidtje. igntriarfe darr, otiunr, »ner-
tianr amplexan , compIrOi, animum a labore
ad orium traduecre. gein ftben im ?Dfuf ifl.
%Ctl%( }licbrim}i - ll / ccffationerotprre , vaeuum
rrmpui txrere, vitam onofam tivcrc; Wtf&ft
% enq if! e»Hrr fnfief 3lnf<?ng / oua danr ymxv
•tium eft fomr« omnis mali. WnKt^aTtmj i|l
t(c2cufciC<Pul|UV/ otiuru eil pul y nur Sarau*..
okuatio , (ocordia , fegoitia , pigrttta.
SDJiiBMiirtiiiU'r / 0« / fcnarui, malcrtriauis,omni
afttone vaeuut , operis fugicns , ouo difflucni.
otiofi raro di-
vues. ihea £oic muf allcjm ein gleite r jebn
5Ü? iißigqanger eriicbrcn / Uboriofiu unus ekeem
lupino« in aula nutric«
Ü)?upiqijnngcri/fa> / *dverb. u. fp/tstf^Ko)/
ignavicer , fupinc. iln ui ' i-Viäi: . t : d- / wdu-
ftnu», fcdulus, labonoius, ftudioAil, &; dili»
genter , navi cer , fcdulö , (rrenuc.
33? 11 1; 1 ac n / onari , vacarc , rarum tß , fedcompef. 3 lb»
müßiqen/ ad aJiqvam rem orium conferre, frf-
I wn/im r/?. ^cb oit«/ er »oUe |i<& »ub fcinvn töc»
tcbüftenabnul^eB/rogo, ut aiiqvid tempori«
(Um (uinat, aiiqvid vacui tcmporisrcdinuc 34)
f ' n in ankko Riebt abmüpi^n / vacatio i nc-
gonis meit mihi' jam non concedirurt TubctGra
qv.Tdaru cempora inipn«fcruiarum jam non oc-
currunr.
Wuflf / Mtf / plu'r. CTJJuflfen / rtuHTca , tntiavk
figjtabat entTrrse: humamutit ftudia : frd peßr-
riortl modulationi namrrot um frrttatfm id nomtn
hibuerunt. Dicitur a Mufa , tj-vo.i -votabulum, rt-
tfdnr Etfmi r värie toi yvrtur. Qyid ? fi tffrt k no-
ßro ?DiUfi!/ onum? qvanAdmodum iwc^fcholaa
t\tumcd'. orightationrm <Unt. Qyi Aiufis & mu-
fic* fr drdiint r tos ftne otiofot &väcuos k rtbu cetf.
ris rfft epotttt. Alttfua imprimii ad Udium Um-
porif faunidim , animüfo laxan.ii edutd invenitrß.
Dicitur nob'u alias &in$e' & &onh>nfi / galt
frnfpicl. ^ieb auf bfe (Df u(tf le^en / mulicx Ct
dedere , ftudiofum mufiecs e/Tc Cr hat ftlff Jtir
33v llfif / dtlcöatur muficä , voluptarem cx mufi-
eis qraerir. €r Wfl(f)t bii Wuflt »Dl / folcra,
cruditus eft in Muflcrs, opttme tencr artrm mo-
dorum. «Dfrn bat eine febfne SRnfif in Der Stiri
fj)en (JcnMfJjt/ percrepuit hodicardci facradul-
cisftmo canturrrrvorum dt organorum: ^|hm
ralmilflf / plini , fimpliceiqve modi. €bren>
mnüf/ «luftca Nenoraria. 2)crf five £&<Utr(R<
milfif/ comccnrui paganur, ruftiem. gelDmUi
fUl JpJWtcn * ^cb<irermu|tr/ mufica paftoralit,
campefrrit, ruralis. ^inurnlmufTF/muilcadia-
rontia; fuis numeris conftan« rymphonia. ^cif.
mufif/ mufica auguftior. girjfenmnfiF/ribia-
rum * ftfrularum conemrus. ©flfrcrftimnjjf/
cpularum felcnnium fides, S^tibiar. ©rjqfiii
mufif/concincntium majorum fidium fympho-
sia*
1313 3ßü SWu *3 r 4
nii. J.k tf)j< 1. HUI il mulice concinemium che.
rus nuptiali». Jg>tint>' unD jtfl$CRtnti|tf / ulula-
tu* canum 8» feiium. ^tijcrfltuflf/ tornuum
vcnaionorum concentus. Jammer« JobtCR'
fiw fceicbcniiiurif / nxnia, leflm. ^unsfcruuiftf /
«1 j< (Iii ötAnDltfm / mulicc modulatum Car-
men in honorem virginis alicujut. .Hil'ilnn
nuifif/chorusmuficusc*clclialiicus. jiiinuniii
flf/ mufica chromatica. V ui ttllinutiF/ chelyum
concinenuum fymphoma. Server utinit / lynci
num , I vriftarum can tot . ftimpcnmuflf / rudior
harmoma. <Rad>tmtrfif '/""* ^iKRbmUfif ' fym-
phonia vcfpertina, no&ivaga, mufica noctur-
na. *Sd>ilicrmuf»F / chorus muficui Conanen-
rium fcholarium. <?tmrnu|if / monophonu.
v^mbrnrenniiiuF / ftudiofomm mufica. ironii
• P(((ltinil|if / rubicinum/ru buccinarorum con-
centus. tQaltt •■ fit* 01 bt'ct)i cb 111 ufi f / mufice mo-
dulatum propempticum. QiolbtgambCRfflUfif/
barbitorum feeundanorum concinenuum iym-
Iihonia. 2Jt5tJfl< fivf ©albinujir / avium cannl
atio. (Sine voUdOtltfir/Aiiaconftani numeris
mufica.
c?CI<nUB(i)!cIet//rw^onWn|l!<t / muiicus,
philomufut , cantor , mufica: perirus. t2Wlb»<
HUlfif'aRt/aulccdus.auletei. •pnfmufifaRt/mu
ficui aulicui.
^OtiiMjircn ' cancre fidibut, modulate, «y ad nu-
metumc.incre. (gm vjfftrf Jitni Wllliitreit/ can-
ricum. Huic ^Hlljiilid)/ tdvtrb. mufice, nu-
nie rose.
SOIÜß/ mÜHcn/ idj mu&/ Du rauf?/ er rauf / nix
rauH/n , k . 3 ii) um 1 1 c / id) inüfie / »jenunr / * gc
lntiji ' oportete, Hebere, cogi, impclh, adigi.
urgeri. jef) IUU§ C5 fuI)R / nccclluas hujui rei
.mihi imponitur , necellicai pralcribir, poftular,
flagtut. SSir mögen Dem Unojfict uubcrtw>r«
tctl lenit; non pofiunius non cüc lubjcüi malis.
OEufi i|t dn bt>N #rau{/ neceilitas durum tc-
lum. £miUUU &aö eben liiert \abc\l häcmole-
ftii u facili i.beraic potea. 2Bat* man tnhi
•IUI?/ tiaifubc nun «JCM / necdlitati obtempe-
xapdum crt. confiliariö utidecec tempore. pH
nuiftbatf ttichf ülbu / nefa», non aeqvuroeß.cnl-
fiam xommictes , fi hu< fcccru. $llle 2c\itC UUI|'
CUlterbcil / mortem ommbut natura propoftilt.
mor» omni xtati impendet. 3)Jiin MU0 til<n.
pioperato opus cß , ieme agerc non dcccc.
(ScbfiHUP rfe l ütcii mÜÜCR/ convuu pa« , lubuc,
(ufttnerc. ^CinitllC vrSldK / res coacla , necet-
faria , immuubili». Unacmilfftf oad)C/ rc§ Ii-
bera .alieuju» arbirr 10 relifta.
:TRtl|j«"ifR/ cogerc , adigere , compellere. ^d) bin
mit Aurdjt unb@ero.ilt barju acmfipiqct tvcrbcu/
vi dt mecu conftriäo hoc faciendum mihi fuic
O^UlKHt- £ er @cl)erffim / obedtemia vi coada,
inTita, haut promra. Conrpo/.niBiASillfmflBü
(JCU/ li. rß axnJfimflex )XihfHQtn I neccilttatem
alicui adnibere, vi aitqvid exprimere.
AVniiKiiiu; ftc / tt. Qln eV 21tifmfiBi§unq / coaftut»
coactio, iinpulfus, nccctlirat, neceflitudo.
^Olu^ / mu&cn/ gemußt/ r<r>
curcare, mutilarc > ctuncarc , 1'. dividete, diftin-
derc. StA mttvmm. exprobrare , objurgare,
valdecxaggerare, aliqvid majusdr atroems ver-
bi » faecre : OvoJ Urnen fi tqventiiu Jicitur : 3nf»
muljcR. einem feine tfaulhftt unb Örcbbcit
aufrauhen / arguere aliqvcm jgcaviac 4 ruftici-
uaa. (gr bat feinen llnbanf febr aufiumu(et/
actiter infedtarus, vcrbis vehement. onbui pro-
recutuseftejut ingracitudincra. ülin i'.llK'r über
MemaM anfmuQcn/ invinum aliqrod gravi-
ter de copiosc invehi. forum dlljntUfJCR HUm
nonnun^vim nct.it Uem ar i^uPcn / ornare , ex-
polire. limaie. £)ic ^uncjfrnu hut ben .Herr
trefflld» OUfqemuBCt / virgo h«tc caput ornavit
turocomiö cleganrulime calamitlrato , corvm-
^no cnfparo trontem compofuit 4 eaornavtt.
jltj.hirtceß: tin ^llfllllKj / corvmbion , proco-
mium, comaa(*civia,ornamentum capitis. iHb>
2}crmHr^tn/ * 3cnRUßrn / decurrare , detrunca-
rc , & U. qvod fimfUx ttlucjgrt / mutilarc. £ct
f?d)Rcibcr btif ba^ Äleib fcf)r icrmnRct / fhr per.
IRUKCt / ürtor vettern hanc coofiäendo vaide
muulavir,decurravit. Orr. Dentin" bic(Sipf(l
abmilßCR / derrancarc arborcs.eapiraarborum
fueodere.
;\VliBer/Occ/ mutilans, rruncans, curtans. ^ltif>
RIU(cr/ objurgator , reprehenfor, caftigator,
carptor, ti poluor , cxpolitur , orr.a.or. 2iu|'<
inilBcntlll/ DU / ornatnx,commorria,comrrix.
'Jlb> 93<r* 9t BeniHlliCV / idtm <jvjJ UlutKC / mu-
tilans.
^ui]URi) *>»c/ iA91b'Serdt3ernuiljung/mutila-
cio, detruncauo ?lufuiu$ltna.s <fl exprobtatio,
exaggeratio, increpatio, 1/. exornatio , expo-
131)-
9?a
£Di lH$id)t indy Üfndv. dccurtatus , muti latus, muii-
Jus.dctruncatus. 9lbmufilicb^ SBcrmufjIiefc/ *
3crmiJ(?Ild) / (4 Et » f W cruncari , fru dccurtari
f.trß. ^Hf'mu^lld) / exprobandus , cxaggcran-
dus , incrcpandus, it. cxornandus , expohcndus.
9)i iiQli$ / Ki-o. <ji particulatim , arciculatim , fc
«tus per partes, mcmbra dt numeros. Dicitur
etiam ülbijcmu^t / aScrmuijt / * ,eTinufjt / aliqvä
mcmbrorum parte muldatui.
02?Ufj / & »JftOfc / Ött f propriir fignifUarft trun-
ctim 1 jc omntiA ,qvod tnutilarum ^desurrarum
tß. Sh ttpprtLxmw canem, cui caoda abfriffa eft :
(finctl €0? / Öfcqvum aunbus crmcq vr munla-
«■« . üft ufj /kr (Stul^r. 5f /1 gRofc / fivt
S)f Oft / fr'ciattmtß frort um. (£tn r ;mu($ / pro-
feda, ptoflibulum. ^lunferniWJÖ / «coruimvile,
fordidum.olidum. Dim. 0<w SWi^lan / txinde
ttiam pro pudcndts rrulicbnbut dr cunno fumi
folet. Qyin , q-vidmuiitrcul* innvrtcund* SKu^J
ptr wttr t3. dtcant , dum iu aliqvid tlabitur,
tut, aAqvtlibtt atia fubita ÖJ> incogüata ,qvod fxtmü
n* Roman* ptr X'oculam : Mec aftor, indtoiiaruot.
9 fo n t6
penula pcllita. eammfff gjfnfcf /mitraholo-
'cnca. £fcb* fix« SRcbclniiiße / *Jiks VttbtU
flipp«/ cucullus. 2>4>f tmnü^/ galerus dofto-
ralis. C?i|cnmuf*C / tltat »cfdrjmib« / caflis . ga-
lca. gcDeiinUrJC / mitra plumofa , plumulis <ur-
farcinata. ^UfJ^niUlJe/ mitra tulpina. $at>
milfcc/ caliendrum , galcricum. Aafcnmtftff
mitra pelle Icporina fimbriata. jfroatcn< #w
Uni]oriif^f S0?ftfjc/ mitra acuminata. Jtofcmfifjcv
f've §ul)riniimn?IHilgC / petafunculus fcorccut.
ü&annetfmußc / pilcus. OK artxrnc SKi^e/ mirrt>
mamspcllc fimbriata. 3<ad)t. fi»r*Sd)lafmhli<f
piieoiiw dormitoriui. Marren ftvtiSitmw
tajc&iuil&e/ mura frenica , vcrfaulii. KcgciW
niuljc /pctafris. ecbi/fcrmüfcc/ pilcolusnauti-
cu» , aliud tß ScbJfimüfce / mitra cymbu!»
wi alveoli formam babens , mitra conchau.
<Spi^ni1!(JC contra tß : raucronata, muncara;
* £<Uc rinufc / orbicalara. a&iberrmiBr:/ prc*r.
mitra , primi mtretricum, poßmodiim ttiam hontßa-
rumfetminarum capitu ttgumenlum. 3ipfclmn$C7
calannca , penula pellira. SobdmuQC/ mitra CK
9)?0(i<n/t>cc/ propr. colob.um, tunica'finema. ' f «>^ ( !! <^ ' na I ti,S / c ^ h,C * , *
oicu, dt peaora!.s_, ahh Epomn rrst, undt a ^^^flB^/^.& Wn^fB
culus. ?<bcrn3J?u5liin/mitclIacoriacea. $in>
Dcrmu^lriii / galericului infantum. diauQti
t17llt> / IruBctu , di(U. Hodie verb 3)?l>f}M die im-
tur penulae, iaeernae, y tumese duplices , (tu .
dipioidc«. I aöcibcrmftfikinwnauicn/mitellapellicea.
^tlfjdl/wr^wmrari/in, mitra contegere, amicirt,
und* (Snn&fit / pileatu« , perafarus , miträ tefrut,
rata Jumt
mitra. A
immen / rrrrm capitis tegumentum ineur-
vumc^fvi^mutilum. »)i»iii4)C SOilllj; / eudo,
65* p«^/>> ufiuitorn.
/dfeima tertia Gcrmanorum litera,
duplicarur in medio Sc (ine , fi Tonus
vocabuli aut numerus pluralis tale
qvid reqvirat. Hinc feribendum : ^uritiüii'
^rrcinrt/ non giiririn CB6ttin: dico enim in
piuraii : ^ürflimif n / ©rktinnen. 3" ' pr*pof.
unum n habet. J£m|( mit / cefla , abftine ! duo
lt habet , qvia eff ab innen. Ira feribendum
Sßi inil / vir, ob plur. ?0i^nncr: ?Kan aurem,
noca verbi in>perf. dt indccl. uno rantum n pin-
gnur. vero , licet a dnilf n veniat , un&
tarnen R contentum eft, necum Jfiinn/ cantha*
ms , confundatur. Ante confonam etiam n
non recteduplicatur, uc in gcfdnt/ gefint/ qvia
evaudirt ncqvic.
91ab/ bleibt/ *it/pt«r.yicibm/ o*>\\c
modiolus rotx , mt.U um nimirum tßti.i , cut infixt
junt radii rot* , &qvod circa axem vertitur. fcüfh,
in ktx Dwibc / tubus rorae, fyrinx. (£i(cn
um Die ÜRabc/ orcaltu ferreus.
$?rtbcl / Der/ umbilicus, 4 ttabeV qvMftpiTvtumi-
diolttt , yivm rr/rrr : /irc/fi qvidam umbilicum ab um-
bow j .r u>c mt. i>u' Anidu hat thrc^abriina rui d»
t>cn 2^rtbfl / factus nutrimentum attrahit per
umbilicum. £cr ^cabcl ijl if)tn her auiijf treten/
ba Sßtibcl bat fic& au<gebobfn / umbiücus ei
egreHus eft , 7TÖ viri6 laborant , dicuntur :
@rp§nabdic&t(/ exomphali. Sftabclic&ty dt 3Ja«
bilbvirt ^ : '- umbilicatus.
1317
9ta
1518«
^TaCh / : »r jwC rmr» dfcrw. por> , pe*r fceundam,
erat in rr.ncjpio & ndnc (emper, ut olim, B<
nodic, antiqvrJm obrinet. ^mmcT lud) ' l <"
ovirrnui, obdurare • gcmct/ WfKctM»/pM»
ultra ' gi.-.d) »mbnatb ienfirn , rWercnurn . <uc-
1^nimiRt)ini1inabc«/ accedendum , apprope-
randum , accurrendum eft. 9tn!lllift Ott
$raurio,fcif. nabet ber}ii/ calanmas propnu »c-
cedit. £rie 8efafjr nabet febc ber)«/ pcrKu.um
cctVici/wcapiti impendtt. ©ir -yii^ e rieben
b<Tb«/feri«nonlongeabfunt. 2>1#
bet bCtan/ ingruir «tat. ÄfCB} H
.Olitfcn n.ld) / pone , poft ,a tctgo^ie
erb J5cfn.ldjf-deiii , demde , de.-iceps.poirea.
pofttnodum 5SorBa*rtd)l«n*tfn »i.qvnü
probe teaendum , obferrandum , curandum.
anüi>*iicrrenJum eft. St»«!) bereit; polt »lb
tcrupoca , « qvo. ÄMT, bara.ld) / pau.o polt,
häuf muhö poft. m««> fUt|<« P aue »
«lirbu» inret eftil , clapfis, pramrrlux.S, pott
paueo. dtc*. 31.1* meinen 2ö««fn / pro mco
'0:0 . atbitrio , pro »oluntatc * «entern* m«.
Jf^d) alcra 3:rmrJ9«n / ommbus viribus, furrv
mu nifu , conamme , ftudiö , pro mili. »MO)
fe>'-)ttCÖ 3BiUtn favenre Deo, Superis forcu-
nim.bui. !Rad> £enentj äBtlllfd) / exammi
Tenuntia, cxroro «Rad) meinem ©ntbtmren/
V Äifo ludicio.ealculo.furTragio. <Rad)bem
Boftqvam , ufc , flmulac. <Rad)bem einer ehr.
(id) ijl n,id>bem bM er andj ob ber Srruni>|d)atf/
ut qviiqve oprimus eft, na rcti»cc araicuiam
tong'iflTimi. Ütlimanad) bttc tfnptrtuut , rß rmm
jtrtbicum votsb. calendanum ntians , Iket ßnt,
f in Grrmamc um patent U »rigintm c*piänt rx eo»
qvad GirmJt» faflos fuoi ordtri fnleänL SUs" matt
«um ber Geburt tyW tfltt 1688.^ txiJH
mtm, ex fid.a, qviA Joerät, QUmaOC/ boc iß
omnciluna»/ivrqyamviilunaefacicm.
9?af)en / flencU)(t / ^/i Uli* '.eben/ fcqvi, fw
inmfrqvunlur, MDpr^pnavant , mwt:nent,tmprn-
drnt. & ferhfet fem / abevei nnfjct ntd>t »ol/
«aiinüs puichrum apparcr . fed non cominus.
€id) jmn Unfetgan^e naben / »d miemuni ver-
scre.dtcrefcere. dcbilnan, defketc. MW
terbennmet/ »mpeodet roina . pcibiobouilo»
eft. ©i< ead>e nnbei }ii:n Snbe / r« ad «iwm
prodi «u eft negotium ad tinem fenGm tlabuur.
Iber^einbn be( lK-c©tabt / hoftuuibummi-
net, neu» proeul c(r abo^ptdo, Hanmbal ante
portal. Cur.pnf.jfunl: %\\ III btTW • binjtm.lben/
\g id. i'itmt , qvod fimpitx Vtobtn. Oer QBinlcr
«abet b«an/ f'** btriu/ »y«»i appiopmq»at.
nähen / calamita» pant. apcrit. paietacitaduuni
ad Deum. €r Hirf fid) md)t jum gnriteo b«n>
ruben / »» <Onfp<auro i'nncipn (c daic aon
^abe/nAber/ ndbeitcr & addier/ *J*&sdv. V t «.
\u% , piasfcnt,
. piop.or , | t<
paium longinqtuj i ii. prope,
, pone , proximc , comiuüs, apio-
nui , propinqvus
non rcmoius
propccr.juxia.i
pinqvo. gcAl)trOct/lo« us P ro P m f^ ,, . , • 3 i Jl ' e
feefube/ (Kticuhun »mminena. 3iabee £N>/
mors vuina. «4^ Rrnmi) / P«"?'^'"*-
Tcahe SreunCidjai'f / fi" «apwntjttaft/ pro-
y.nci v. tat. 9tab< t«0 f <n ^eet»<n / prope mon.
re*. iRabe Keben / >«ba aceiba , aipera , con-
lumeliofa , tt. peticnlofa , prwjuduialia, Da»
rwr meiner €bre innabe aereöf / ha^c oratio
digimaiemmcamdiminun.latdu, de tama mea
dcirahu » cxiftimationem naeam letat , op-
pugnat , infringu. 5Rabe bßtbeo fojn / m vici -
nio. m propinqvo efle, in cardine verfan. ß.l«
llt>ell|i Oabe/ snalumprjefonbuselr, inftas in-
fortunium. (gr wirb <s bal^ nAber cieben/ p/epr.
mrrcu minor* -vrndtt : qebe tt MO)
ne nurnmo qvidem minorw vendam <, )
frttur ttum td ammum, ad lcniiarem
mox facilioremfe przbebit, Icoccdcr, bona
tetba largiemr. ScÄber lunjurreten/ proDius
accedcrc. iß BÄbefte %3<$ l ?H>p. bie-
«iffima, proxima ef! Tia, Mc iter compendio-
Hus j AUtivb. sutrm: Simpliciflima hxc eft ra-
tio ,'bic modut oprimas, tacillitnus , tmiOimiM
eft. 25er nÄd>lle naeb t>em pHrften/ <c<undus a
principe. €r nuiß afle^ nnbe bei) bie »luv* baU
ten / roenn er« erf ennen nuO / myops eft , rem
cognofceie , nifi propiui oculn admo»eat , non
poteft. 3?ed)|i fß advrrb. loci , Öi commmumttr
cum tJtHinlur , Itcrt k VUfyfvrni't, prope , pro-
aime. (Er mobnet neebfi an mir / conugua» ftre
mecum habet ?edcs. <Rrd)!t©OK/ fecundum
Dcum, DeÖTolenre, jobcnte.cum E>cö. 'SinbÜ
bem 5Ea5er bin / juxta flumen. Jßeebrt bec
ßflMpt / prope vijm , non proeul a fenutä.
JDem geinb iuned>|l/ ptoxime hoftem. ^>ier
wßß
»i Ii Afil -
fe dabit.
1319
9ia
Ifta
4une(bft / in proximö. 2ßc<fc|] 58oran(leIIiing
meiner £ie lt|(C pi«mifsa «.flu lor um oblaiione.
Sftif nccbficm / qvamprinmm , pnroö qroqve
tonporc. proxinm dicbus. ^edjjiCIlsV i4.qvoi
jftc(hft 1 proximc, tf.nupcr »pauciSÄOtcdicbus,
fupcnonbus icmponbu». , f j< ^rt rü ct&
SR Abc ' / »icinitas, proximuasjoci proptriqvi-
ta». <£r mottet f>tci* in t»cr 3s^Ik 1 lubuai lue vi
cini*. 30&<V^ii)CHU^iut)il 5ciIK- conwnus
it cm um* , prope Sc procul., proxunc & longin-
q . c. 2Bir nxrbcn b lb in ber 9^bcbe»fammen
KOn/ mox finuimi e.rwnu$,comin'.uacetderriiw
nobis mv:ccm: crfrhallet ein ©rfd)CCn m
?cr 3iälif ' rumor incrcbcUk in v.-r.ma. 3*
SJJbcicnnv prope cfl«. • _
htm i/ATjmP& u, *6' appropinqvatio, acceflio.
][airu», r atccnus,a«lvciicus. 9lnn.ihnuabcs£e
Uff appropmqvano morui. SlniiaOUlia &<r
<8d/llfc appu1fusnä»ium! (2ehUunia / e.yerbco;
imbtlTM/ accurfus cclcrrirooi, > .-j
SlcdtfcT / t>« fl. car.Jcnbttur t cumt Ad difffrerttitm
V/rGNvi. proximuslocö. 3ted)«tcr enimrß pro-
ximui natmrä * affeclu. Die Kc.bc öes SRfd)
(Ich / chantas, «ülecho proximi. 3$ bin mir
fflbfl mritl fltcehfter / proximus eggmet mihi
£u foDH beinen «Rd^ilcn lieben als btd) Mbit/
dihgrsproximum cuura, ficuttopfum. (gd'
ncm^ecftlten bcDfprina.cn/ opitulan proxjmo,
luvarc fratrem. 5lud) ein Surf «|t mein Dieö)
(ler / wenn er meiner bebarf/ etiamTurcapro-
ximus meuteft, fiopcmcäcgcat
- £>ic
mal STfctmina apptopinqtani. Sic %n £tx
bei) * ^>crinni3bcrcr.
^Äbirlid)/ •<)■ cf'.rfv.accedens, adven.cnt, pro-
xrmani. Sed ffiÄhrlftfttf '«'d' fc"tf c *' I< »*< ,rt ' 4 "'
r/? : modicus , minutu'ns» minufculiw, reftrictut.
anguitu« , «oarAarut, exiguus. //. »ix, Mgre.
operote , ejrilitcr , minüt* , exigufr , preftc. <Eia
nArücber CD?.mn / parcus , frugalis, tcnax.ari-
dus homo. Sconiehrs Sliisf »mmen / via« tc
nun , tacu! tarc* modioe. fJia'rUchr 3eif Cl/ tem
pora difficiüa. «Klangt närlid) bin / YlkCfaflfi-
tit. (gSfjcbtn4rlid)jd/ parceirivirur, '««Ilten«
difficilu cft. (»id) njrlidj brhelfen /parro #i£b-
ure. SlCiWiel) bOHfbalteit / tcntii c«rcu vi€lu-
qVedcleaari. €r «fl nirlid;cnB3rmct/'»ixpr%-
Tinciam fuferpir. SSdltnS nc^llldj |UCgeb/ti b«
ficht man erfi /»as grennbe fevn / amiciti» tcr»
in retfleerrt-prebatur.
^arlichfcit / Me/ diflGcultai, paucitai, tenui-
tat. dcfc^lio, exiguirai, pcnuiia. /;. paiiimo-
nia 1 frugaliut.
tR.^bar/Pct/ 54x00. SRabcr y tl* ^I7ad?bauec/
qvimproximo*/ifical. Lß j Hat)«/ vicinus, pro-
ximus.finitimus. gcfcnadjb^r/ accola. .' :.«.
ß^wer. £/Ai rfowSRadjbarfri; • ff / vicinitas , Gl-
eima. , Sßacbbarlidj ; utviemumdec«, vkini-
utu jure. ^cnafJbbarrfc«n / in vicinieatecüc.
vic num.finitimüm, confinem cflc , cbntrguat
j*dc$ habere. 55»jiad;barte ©cÄbfc / unb tan»
ber / oppida confinia , protinciac propinqras.
2lii5 giamb. und SRadjbarfdjrft . jure famduri-
tati». viemitatis ,amiciti.x,ÖTpaci$ gritla.
labern/ prox.marc . & il rj»d * a %"' J?* l^efe I : »«7nVpo*.i^b«/ -raijn^
<?fUHbe Ulbert (leb ' inftat hora. Der flcniO .....».„ u „j r ;,*„„ . „,Ak frarr« niW:n
n& ertjieb. hoOninpropinqvö.m limine, (upra
caput eft. 2Bir iiAhcrn nn^ afle ernnbe jum
ento morti nos objicunus
imur ad letbnm.
erbrnn£bcrn/£eri
Stbe qvovism«
gradimur , pron
funt: 2Innä!)crn.
nabern 1 q** id. q
©;•'( nähert 411m
dinnnuitur ,exhautiiut#abforuiiur.
v. - iL .... 1. ...», .m. 1, LZäe
<:
I
c i'un
t
berben .
L II 1
«31
mia (cnfim deficit,
prope ade(V. ©CV .Tili
X .iC'f d't propius. Uli*
f itnj ;rj i fcü* XTöbcn / appropir.qvatm
ÜZairw«! i SliutÄberuni / ^ira«' ^erocD;
J^eriU' J^injmi.^enjn^ l(WkA4lJi ,
^vria/f conjur.Bui , u«ir fy-voflj noiif fratres paren
tum noftiorum Aicuntur SRcfen. Ita Inibnator
Bom*n3-Gtr*i*nk. EpifcaVnm in tttrru faluUt:
Unfirm lieben Oiefcn/ v /[,j:cjt: dileÄö^patri
noftro. «Reflcin * ^efeben / t)a§ / dim. txwo-
tulus. Littel ; frt«/ nepti$ , fili«e/ru filuflia.
DicUtirriiamiSlidjtt.
0?Cbcn/p»-<po/- c * m i 11 *" » P on< ' f ecQ ndum.
J/.unä,fimul, pari tcr, conjiniflim. 9<cbcnmir/
mecum . juxta mc. 9cebf0 aütn/ cum omni-
bu*. SRcbcil ^cm nfiT/ptopefipaai. Scebeil
einem aeben / pro« ime «liqvcm ire. SHUeben/
brtmcbcii/ barbeuneben/ huibconcben / pzvterca,
infuper, prstcrbxc ©.irncben/ *<k btfacce-
d.r hucp«rtinct,fp*ctat.facuhiK. ^ifflieben/
id\ hk in vicin.a. StCben rtUS/ cxejrbitando, cx-
tra
9ta
«ra viani. efteben bin/ neben weg/ abenando,
c x rra olcaa. <ft f btn bcr/ obiter, fu«iü»e.
9?cb<l / ta/Säxm.Mtfä ntbula. E/J iH4*/
. ftvt VUX)t I '«M pnocuKÄ r/1 nciui4. £vxn-
raun rcmote r/1 , ju itu\ pi t Q£r>|fe / nube».
«Dieter Slcbel/ nebula opaca, crafla, Jccfa. ©ar>
(iiijcr / lilttfcnba 5Rebcf/turu»t, terra, Cocjria,
pucida. @iftiatf 9?ebcl/pcftilcn>,virou. gm
lina,*nebel/ venu. J£>erb(incbcl / auiumnalis.
2><r Diebel tiebet »cii auf . excuantur vaporc«.
terras anhclitu» in nebulam fc induunt. ©et
Slebel f4llcc/ nebula deprinutur, defluu, laxatur,
ex acre rkorfum ad terra m fertur.
IRebelen / tf «/d üjJrHd JRibeln. Sri Deibeln in
/^rrir pomiturfva torvum viderc. Döbeln qvidem
frofrit tß neb u : as agerc , halarc , fed mttafb. cali-
ginem excirarr , tenebras aftundere, tmpnmk
Compf. knebeln / * Umnebeln, ©ein 23er»
ftanD t|t umnebelt/ inceJlcam ejus caligat. Die
»ua.en imD wm (Sdjlafe benebelt/ caligancoculi
cxfomao. Sic: ©iegluje finb benebelt/ amnet
caliganr. «Born 3erf um umnebelt fn>u / in er-
rorc vertan , opimonc fallt , an imö aberrarc.
SRebetuno,/ Skuebelunov* Umnebcluno,- x>it'^ropr.
ncbulolicas.caligo, caligatio,mrtap/>. atttrm omin»
error , aberratio. Mine tit ®emut<umneb«'
long/ cahgomentii. Umnebclutuj tcr 'Jlu^ciu
caligo ocuTorum.
tRfbfltcjjt / & -Jccbclbaff / a.iirü. ncbulofui.caligi-
nofua , caligincut. ÄRebelitbteüuff / a^rnebu-
lolu». 3f^cbcll>nfrc Öfbunfen / fenteniia exronca,
cogitationet t b an,«.
*ftacbe / ermatten / Oet / cymba , Unter,
uavicula .ÄVTaÖb / qvo,{ nnx'trn frtfvatur. lericj)
«uf bem Di icficn uberfe|en lagen / amnem trän-
tirecymbä, lcnibö crajiccrc. 9<rtefjlein / t><»/
i min. cymba , Icmbutui.
torvum videre, morofirm, feverum,
tri item , rigidum efle. Fruit k Rebcl 1 unJi <Ri<
beliebt / «dj tot vu» , mix . fe vetus , trifti».
SHÄCt)t/ DU /p«^r. et« 97Öd)t</ nox, tem
put nufturmim, Fortfjfu ttitm tß u XTü<t)/qviJ
dum ftqvttur fjf rxiipit , idri dicimiu ; JaO, Uni)
!J?ad)t diu noöuqve, noiteiqve Hte»qve , Con-
timit, affidue. iu ii btr SRaebt hbrrfaüen wer
ben/opprimi noile. SB<n baD? übt / fivrfci
!Racbtrt/noau, d« nofte. 3wrp 9<dcbte / bi-
noftium. ©reo tRtÜcfite / trinoftiuin. 2Bae
ftreo 9(4(ijie roÄret / uiaoAulii, £)ie Seit/
wenn lag unb 9ead)t ajeieb i|t / x^vinodium.
Uber 9t d)t wo bleiben . pemoftare. (Jr i\\ tie
oanie 9( cbi auf / pemox cfk. X)t; 9on)r Stacht
(itlbiren Rocauiaaivigiliat ad diurnum ftüdmm
adjungere , no^urnat lucubranonc« haCcre.
S&is in bic weite Slaebt biaetn/ io nodem pro-
fundam. 3* muj bte 9la<bt bariiiRebmen/ nox
mihi ad rem iUam adjungcnJa eft. kr rotinn ire
9<acj)t/ noxatra, obfeura, opaca. Jf>cllc Dludjl/
nox fubluftrii , /?t>r ferenior. X)e? 9(M<bt£ nid)t
4 Li {)aufc fcblafen / abnoftare. (finer / brt bt<
^ad)te^ ber&mfcbweifet / rtn njcbtfebipicj
met/ noilivagut. .i>ic «iciinae Di'.id)t / nux
herterna. ^><«ntiac / fiw »er^an^ene Sßad>t/
nox praitenta. 9Rpr(»rnnaei>t< / cra» noAu.
Kalte !Raci)te / noe»«.» edid». Äuridie Sfeaebt/
folititium. Wnaite3(aebf /b»«n»a. ©er Ära*
fe bat einebne Sl .tbt $ebabt/grav>reTi«h 0 ra-
vit hac node argrotus. (Siue ?iüd)( / felicem
ooAem tibi apprecor. ©ervSelt (juteOeaett
fa.]en / mundo diecre aeecroum VaJe*
Olrrtreatfnaebt / Tefpera S. Andre». SJMiiff five
CDiOrbnacbt/ noxeruenta, vetperai Siculaf , nu-
ptix rariurofea. t£ ! • r i 1 r n d)l : vefperae narali*
Cbnfti. ©urefinaebt/noxiiiunlf (cbrtnnaebt/
nox glonofa. ga|ln \d)t/ Bacchanal: a . Diony-
fia , Tupercalia. greilben fivr ?tirln;,(bt/ noi
hilaris, teil a. @eburtimaebt / nox gcotalit , na-
uli» ©laubeutfnjcbt/ caligo filci. gvi'ilinai«
fdKÖ)lei(bnaef)f/*q»inoöium vernum. j^crbit«
iili icbirrbf ' xqvinoc)ium autamnale. J^albe
Dabwnaebt/ cimmeriae ttnebne, ^>eilu>iebt/
.../.•• • Vihn : t».id)f i noxfalutdera. Jfrtä)l<iU
naebt/ vefpera nuptiali«. 3* inimfr ' Iraner»
erebmeriennacbt/noxtrii1ii,tragi<a,dolorifica.
SQiitiemaebt/ nox adulca, intempcAa, media.
93or 3Rlttentaebt/ conticinium, concubium.
JRaeb SRittemaebt/ galiuinium. Oiternacbt/
»efpcraerafchalc». ^nnetfittaebt/ vefpenePen-
tecoilcs. er eb r r citiiad)' / po». nox umbnfera,
umbtoü. ^-{fiiti.-.ebt / nox ob(IurifJin>a, opa-
ca. (Sutlbennaebt/pcccatorumtrnebraB. Zet
bei- ßvr le^te ?eben^naebf/ morti» tenebne, nox
poftrema. Ubernaebt / pemox. 5Jer|tanbf
naebt / »gnorantia cceca. Uuajücftnaejjt / nox
infortunata , infelix , iofautra. ÜBalpur^iii
naebt/vefper»BPhi)ippijacobi. ©libnaebten/
feria» nataliciar. OSunfcb' fiw c rwünfe^te Slacbt/
nox exoptata.
0}acf)ten/ advcfpcrafccre. <£g naef)tet/ renebr»
peN
1323
5?a
9?«
pellunt lucem , nox dici fuccedir. Compof. QJf
nad)tcn/ id. rßtpvodttaäjttn/ opprimi noftc,
tenebras offundere, obfeuritatem , caligincm,
nortem afferre, obfeuxirace involvere. Uber»
nagten/ pernoftare. €ntnac|)ten/ AfJenucS.
ten I tenebras dispcllerc , illmninare, colluftrarc,
noöem abigere, illuccfcere, Patt.funt.
Seöchti*/ 9cdehMicb_ i * SRiic&tbaft/ tdj. noAurnus,
vefpertmus. nächtlicher Qßcflc / de noftc.
yigilil fecund!, rerria qvarti. 3Md)tlid)«
etUÖircn fTrjdBettoeJMffc <,,,*, attenuant ju-
▼cnum vigilaw corpora noile«. ^ncf>Clicte
«WCIt/ Uborci noc*urni. JOrewächtig / tri-
noftialu. Ubcrndcf>tt9 / toeä node. Uber
Biicfjtitj $ter/ cerevifia evanida, infipida. Uber
nrtcbfuie ©aftrrto / n> f nn man foet big an Den
fDfoMCn / pernox *on»;^ m-i .' o^ten/ *
TRactjJtcn^/ rß : he? i rc/pen.
fftUCfottm / *ij. y*»W. jejunus , k t1Ä*tcn/
f a>a'v rtimirum avk rß mani , poß notttm rlapfam :
Bflgi trnm 9}nd)tr * buchten« eß mane , matu
lino tempore , Wrßphalh ettam Udfoftn/ & Ud)f(II>
nxrF/ matutinus laborr/?. Sri gtfj entern/ mf-
iorr)m. rß abftinens, contincns. moderatus, rem-
perans. Ad-vtrb. jejunc, fobne , temperanrer.
3il'ld)tern ftWl / jejunare , jejunum , ÖTobnum
effc. 3^fid)tfrn bleiben / a cibö abftinere. (gm
nüchterner 9)irta,cn nimmt alle* an/ jfjuou»fto-
machus rarö vulgaria temnir. 3$, bin BCCh
Rl'tdjtCtn/ jeiunus, cibi manuadhuc lum. (£in
lliichttrrn tden füten/ parce, continenter, fo'-
bricnre »irere. £>a$ £iing Fommet ganj mich
fCTR beraitf. jejuna hxc eft oratio ,i. e. nihil ha-
bet rerum , qv* deleÄant auc afliciant. 9cueh<
trrn Jfalbfleifch/ caro vitulioa recenriftima. i£>
«vafi a matre rubent . Sic dicitur,<p>ando vilulw,
ßtttm foß partum toWitur & mattatur , antrqvam
Uc mJtrrnum (uxerit.
Jcuchternrctt/ * 3?iichfrrnr)cit / r>(t/ jejunium, je-
juoiras, media , tt. fobricras , abftinentia , conti-
uentia, temperantia. Verb, geliebtem/ jejunare,
fei u/u non <fl : Sed Compof. Patt. (£ntllüd)tera/
edere , manducarc , jejunum ftomachum farura*
ff , obfoaarc : 3<niUehtcfn / macerare fc
inedil.
9?afl/ nagen/ s**/ü dum gtmgen/ r*ß
fiCnaaCn/ gnOUeil/ rodere, rädere. 2ln
fcen iJcagcln naqcn/ rodere ungves. Compof.funt
5lbtia«Jf U ' & benagen/ dcrodcic, abraderc.
1324
«nagte Sdnc/ oflä derotä. 2?pn Den Brufen
benagt/ derofus a munbus. &ir; gicgcil bena.
gen t»ie jungen 3tt>ci<]e/ capell* teucras frondc»
derodunt. fiin> & Umnagen / corroderc, arro-
detc .obrodere. Siuunageil/ crodere. ©ureh«
nagen / perrodere. got nablM(jen / pr«rodere.
Remagen / corrodm. 9Cing< nmber jevaagen/
fi™ benagen / circuimodcre. it* ißcfnagen / *
befnaucn / abfnanen / morfu decerpere. 3er»
fnaucn/ mordic üi lanfarCt dcntibift conrlcerc*
B^oget / A Änauer iß™ Änagcr/ Oct lu. >2ibnager/
Söenagcr/ 3ernagcr/ rodem, arrodem, corro-
dcxii. ^agerinn / ÄHag ; & Änauerinn / tut
faemioa derodem, dcatibui mordicus confki-
cm , aufercni , lanians.
Tagung / ^Tnaaung / & tfnammg / w & tut» 1U>
diu / roßo , corrono. Compof 3ibnagung / fß<j
nagung / 3<rnagung/ tiiudemßgnijicMiuniifunr.
3eagicht / nagid)t / Änauicht / * Sftagenb / tt. <!lb*
nagiCOt/ ©enagiebt / *du Ö* *dverl. derodem,
corroden« , & mordiem. Q^fer ^tPipen ift ein
nagrnPei7yh*naqid)tcr srjturm / mala conkien-
naeft infhr vcrmttcocexedcntii.
jTnörj« / ö 1 ©ndtje/ x>tt/ feabi« , <** Jcn4eicbf/
ädj. feabiofus k Rn^eri / -vid. RrÄ^c / rßtr.
clavui.
Duitur k m Gen / trrodit mim yvafi Hanum qvAndm
infigitur. (£ ine n 3eaae! einlehloaen / figere, pan.
gere clatum. ©d)!ag i>eii Stagd bier in Die
UOont)/ ftgeclavurn huicparierl. ^en^agel
anhieben / extnhere. t)iejfuppeam3?iael/
caput clari. tRngel an ^Inben / ot««t Stifen/
ungvu. Sfeigd v^rfchtieiDen / ßve abfchneiDeß/
refecare ungves. 3Vit Decigeln Fragen / ung«*i-
but pungere , Aiprcmam <utcm perftringerc.
(£ined 3<ageltf breit / latum , transverfum un-
gvetn. bat blauen 3n»'tn Den Nägeln unDcr«
gelegt / ungves ejus fordibus eminent, ^ci«
tuDirenanbenteagrl bdnaen/ valcdiccrcMu.
ils,rccederc abartibus, ftudia defercre, negli.
gcre,abjiccre. ©anbnagel / five ^pnnbnagel/
paxillus. (Sn^r^anbnagel/confibula. «ßret*
nagel / clavus ailcrum major, falber Sbrrt«
nagel/ minor. J^ufnagel / Tolearius. SRiet five
^lattenuo/iel / clavus mufearios, capiueus ma-
jor. Sedtfti&ifti* Sftcibnage!/ rß paronvchiaj
reduvia. Duitur etidmVtcltl)*^€n. filiDdna.
gel/ fcalmus. 6d)iefernäge( / claruli artcfia-
/Od 0 0 üj nm,
1325
9h
1326
rum Sdtfrn /ruf«Äti6n<iijri/cUvicanthorura.
S\. fnn.ai / obcx. <£d}int>dniad da»u!i -iilu-
larum . ü jndu.arum. l3d}inkrfhl|jd /,«og«<s
prominens unguU longior. (EiUfT ' fctr grCft
^djintcrnaitl bat; un^ulatut vccbtopaqd/
elaruluicapiutui. J^albcv ^d)!oii">'>ii"l -
Uli» brcvior. vr <f)U|)«J jtl / clavi srcpidar um.
€4>annagd / fibula. >B3a^cittiuye1 ; cmboiu*.
Stfanrnaad/ tinm utumaiu». ncrüta«
acL fifr pflecf/ axicuivii. ^ifrsu 2Rä*jc( »er Die
fcre/axedo. - ^ ^ ,-' 4
SMqrir in / fr**/ Am. davului. ^Äcrcffin an Jf»4n.
f iit niif Snien ungviculut 5r .< Sfl jtjrinn p r °-
fter ftmilituJwtm ttiant ihdtittur canopftylla aro-
miüci, tlikr §cnf\r\nhat\cln ftc'it SJ'cariophr]-
la horcenfia , ©arfennrtqddn / fctf ki 3ß«tycWm
mr:r.iffl tUsm pn»f»,-r-.t»..'-- 9» «.lfm. £ ><<tii , ;n. t.
ffl»'oTio{ hylli minore«. ttJ? Uf ftfrttflf CH an-
thophyMt. (ffipdffll^/"«» "riopnylla hor-
tenlu, coiore (padiceo , nigricante, fivr badio.
WA idflH^w*<^beionica altilit , /iir cororu-
t'J. ^f&crndicn / caryopttylli plumanles.
Staffln f cU»um figere < intrudere. 3<f) b*K
iemanben naqdtTv fomim'mih'ei da^um pangen
ti«pcr«ipi<- aunbu». Compof.ufildtiorMfunt :%\>
nafldn/ *91ufnaqdn/ da»i» affigere. fljnna
adn/ &3erna4«lB/ciav6€OD6gerc. &atf$tcrb
Iii voMMijdr ' cqTuscbviMÄius eft . faber ferra-
j, ( „ riusungukat cqvmaa ulccrari« clavofiaiAreira;
3lnqdcry 4iii/rn^elfd?muo/ ü«t/ faber clava-
riut, minutianut. L ;
8i.ltldunq/ DU / ip/r dHap davum figendi. Sn 3Jn
naftftanq / Sufnagdutia / fibulacio. Bfrnaac
lillu)/ * 3rrnaqriuilf / obfumaiio darorum, I*-
Öo u.nu lai'ta.
9iJ»KiKj)|/<üp.<Ia»atu», ungularut, uoeirueos.
«ftcibm/ 97a!)mc/ tf^afmien/t>«/p'
*»• 970f)mCtt/ nomen .appellaoo , vox ,to-
cabulum, ÜnonnunQyamfivM. €ifl 9"tf r 9WD ;
mt / bona fama. ©er SÜPcufcb b*U ffiltfll »llltcn
Siabmtn/ hichomomaicaudit. proper TTt-li)
WiCi nomen praeclarum . fama ilUiftm. 31)1»
ntiflt croia.cn Suabmcn matten / nomen fuum
ad omneni pofteritacii memonam confccrtrc.
«r« \£in auter 3cnl:me if( bejjcv al« bar ©dt/ bona
exiii.mat.o preuniit prseftat. Der SWabme
ttlblü / nomen aceufat. <£t(b cilWÖ OJItcn 3<ab
mriif bcflctßi(\cn/ tacerc, uc aliqvcm optima coa-
feqvatur fama , cxiAimacioni ginn* ftuJcre.
Hmc rtwuo £cnablU( txf initiu celebcia, <Uru»,
lUnftri«. Unb(UJ()Pii .M'm Unu'iiuünititrt «-
trk, mnJ'-Jum tfi homo obuuuiv.conmmu», tc-
jedrm 1 11/1 wm (U*in mtumt, ncbulo. ncq^jm.
SRdbniCII ijfbcil nonun Indexe , miponrtc, no-
mine atiqvid deiignatc. 3RiyOitH IDi'bcT buUlI/
duecre , rraherc , njociftii uumen , adipifci tiiu-
lom ab ahqvo. ?icd)Ut Ö^lbuiC/ nomeo «•
nun. SStflliabtnC' agiiomcn. 3"*n.)bH»*' c °-
gnomen. . iSorB»U)UIC / prxnonKn (£{U M5
IUU 3?.lh»ncn nciIIJCA jiomuiacim aliqvid ^ppel-
litc. 9Äcin TJabmcti iit ^Pb^nn«/ eft mihi
ioii. ®riiß tbn in incincuM'
illum mco iiuuiinc. v£rticb(cccc
nomen joa
nun / Ctluti
3}ib«tf J »°
^fduabmc/
fRiibnuntf /
nomen ge«
proprium hom
um. Vi Ulli ll.ilillli' / nomen
i'U" V£bC£in.i|)niC/ et»ulu«.
(19 tgnomnuou. rtcT>
mim». @cl4)l(d}t»aab«c/
. ^)?i:nf(b«nrwbnif/ nomen
HilbllK ' cognomini» cum fuuepcore luftnco.
(Sd)iinI , nabnK/ nomen infame.^ ^f'i^öabm</
titulu» honotu , appdlatioiT*tii»Ä con&tionis
cuiuilibcr. Xa»lfnab»'f «omcn in baptlfmaec
impoficum. jittöflbw« / nomen bclluinurn.
llnnabmc / ßne nomine. Htm Unbcnabtnfcr/
anonvmu« !ÜÖUI^CVIt.l()mc/ nomen nurabile.
3n>itT<><&cr 9?abrnf/ buiommn.
«Rabmcn / i^tirx . in ufu *«« r^, ftd 55<tuU)rafri/
nomine infignire, nu.ncupare, tignare. ^ßpb
bcniljait , nommaiut. celebetrimus ^StTUtU
nnbmcn * QSiTjnnabmcn/ comumeliosö r.o-
mincaliqvcm madaie, tnburre nomen exoium,
inhonefro nomine inqvinare.
tRiibnuinft/ &f"<iT< '■■ ■'" > SBi'nabnwnci /Die 'no»
m'natio t dcnonnr.atio, nominn impotii o.
3mnabmilUil / cognomentum. Sßfriucil.ib»
niUlli)/ tgnomtnia« nomen crimtnofum, pro-
brofum.
3RabmrntIid)/< /x«i'. nominatim , fpeeiarim , ex-
preß«, Dic*<«r f/ iiVn'bnicnnid). gttra*
HabmrnMldjbffd)Il'n/ cxprc(»ö noniMiefubcre,
tftalimbaft / 4^. S^air. nominam», Ö* nomina-
tim. edebm, Ö cclcbcrnmf. <JtrO^€ IttbM'
haftmad)<n/ nomen inftnbcre, ex pttmere ali-
qvid , cxpicilimditere. bnibaffC IflUK ' ' v
minci prae&ipui , inligues. Dkiit / o f)i^fiin«
*RcM>
\r-7
1328
S^flhmfcii/ &f>eqT.*ntiut<8Mia\)mftn ad p^B«
n»\)intn/ nomen facrre,poncre, dare, dcno-
xmnare, vocatc. ^enabuifiinß/ tw/uomcn-
clario , nomenclatura.
O^Cir.licfe/ dÄTfiL pro qvo mate dicuttt ncinltdjCU/
ACiupc f niinirum-,-utpote , vcluti , puta , Juitur
frrtffm k ttabmcnMtefy. ^cmt.ih iü bi\'W
ncmpc tu is ipfc es ! Qils ncmiid) / cxcmpli caasä,
vcibigratiä, exempliloco. Sita Hcmlidj/ vidc
licet. Snnctnlid), 2Uisn*uihcii $üt -ncmlld)
buc non pcrtuKt,no/tnum xmi.. ha nü\)\\\Stl/ ftd
ii turnten. fjBflt. ru - 1 .uK,»
9?tnn<n/ p^fir. a,enrunt / * sennnt / Wri rti^un
topnrt/r. QCIttMt.'* flCHCIIt / nominale , appclla-
»e, nuticupare, vocare, vocitarc, dicerc. <£incn
t.Wit Sft-ioineu nennen / nommatim ahqvcmAp-
pellatc , nomine fcio voca/c. SDJan bat Den
^pnu.icrgcncnt / tulu , obtmuu nomen falca-
con*. €r rcüP ivot mit Diec&t ein :)uin gmcn<
Bf V mctHÖhifli ioni5 nonicu fcr«. u nennen
fid) Sbrurtrr anfeereinancer / vocant (c mutuö
traarcs. einen (gbrcnbutöcn nennen / appcllarc
aliqvcm honoris causa. Wie luniiui DieJ)/
arqvod tibi nomen eft, qvi vocirc? genannter/
nominatus. 2Bült}CnailUiCl7 bene commtmo-
«1 xatus, laudatus,allcgatus,ciuius. Ubelgciiann
ttr/ male nominatus, diftui.appellatus. Off.
fltnauuJcT / f-*'P c memoratus , nominitatus.
genannt uni> ungenannt; htevtrba innntr*8i-
.ihm funt untvrrjatia , qvibui omnia venutnl tti&m
dithrailia ömmora expreflis.
9?enHtT/t>«/oominaos, denominant. Sßenne-
ria»/ fcte/facnunaappellans. 9ßcnner etiam in
grämnuHkH dküur Nominauvu* , ut fUttivut,
OCtRoffCfc
SRennung/ me/ Htm qyed fccnAbimmrj/appel-
latio, vocatio, nominatio. @ie bibtll Huber
fcntebliebe TO enniHiq / diffcrunt , diflident nomi-
»ibni. Cbnnwnnun^/ mentio hononfica.
9fteilll!id)' aJf. ^4^v.nominandu9,appcllabilis.
£/i;J* 9cennlid)feir fcic/appcllario, nominatio.
Sgencancn/ idemtfl qvodftmpUxVttnnttt/inßecie
tämnt ftiAm notät lignare , conftituere. <£T i i
jüm $ürgeineitter bcncimct / conful nominaxus
defisnatus , ommum fuffragto elc&us eft.
WricfKCT bcn( tmtn / arburos petere, no-
minarc. W ibm eine (Sefrftrarc benenne:/
mulüa ei injun&a eft. 90?fln bflf tt)\\l einen i ..;
bi* lU'llui't/ diem, vtl tcxminum ci ladixcxiuu,
ftatu«runt. ^enennun»} Seif un& OtW defigna-
tio temporif * Joüi. Igcnenner / ©er/ denomi-
nan« ^enmtliei) / U yWn»jmcrtDlid) / no.
mmatim. QJen :ntlie|> alle ÜRenfex)en / Die b»i \o
htm ovales Amt omnes hominc» VtTente».
Ernennen / id. rfl tjvod ^«ncnBcn m fecund* fiptiji-
! idiicttr, 1mpcr.11 c , ftatuerc , denominarc. <gt
i'i tum ?:•?.::!. v ernennet/ defi-natus eft hujus
caulff moderator * arbitcr. (rmenminil / €r«
nenncr/ 1/. qyod ßcrtertnimg / &&enmmv.
Crnohnte 3eU / tempus prxAxuni, conftitututn,
deterrniaatum. ; <j '
^erilCllfiea / enaxcin nomine, nomine probroid
ahqvcmappeiiare, nomen commurare» 93eP
nennililt)/ Dl«/ metonymia, uaninominati«.
SJernenucn tmmtdtmqvoq^ <^,yiW'2iu>erjiica'
Iltn transnominare , nomine variare.
2>pmenncn / fh* 5ö«rr;frnennen / pnenommare.
aöeiterrwnncu / dt 2öteötinennen/ iteium no-
■nnarc. nominitare. 3ueneunen/ *^i«cll»
nett/ cognommarc.una, GmulappcHare.
Ö Sntftp / alveu« , gabata , galcola,
•vas concdvum tduUw »jfrrvtndü Mpium. Vidtfav
rfi äVitix/vri&abiL gRiIrJ)naj>f/ fmus. Aafc
napf / iormcila. Dtmai. rß D^s Diiii'flrin /c.iti'
lu», alvcolu9,rcutula,fcutcUa. -4i;rii. ^npncljf/
if« IRÄpfiehf / fcutulatui , in modum fcuteJI.-c.
kippen / tupfen / 0? Zipfen /iibare, piti»>
(äre , yi/4/1 f x taiifcutrBi edrre , Jhrbete. (£( nj» • #
benipfen/ deauftare, dehbare äliqvid. Hmc
!Rip|i»K) / <fc ^cnipiunt) / fic / rbrbmo. 9cipFnv
©er/forbilhn», pitifTans. 3Ri'pferinn/t»ie/ fec.
mina dVlibans ,dcguftans. SWpfiehf / forbi-
li». Sßnpfen rtiamtß vellicare.tencare cibum.y'
hypocortjlici rffrrtur owft 3eipefei1 / dr Slipfclm/
«w^9?upfeluii(j/^npf<ler> 9Ji r H)f!eriKt)/ bbarc,
libatio , libans, forbiliant.
reliqTiae, f .ftn'a
eiborum, fragmenra panis, cj^qvod fupereft a
prandio ttl ccenl. Dicitur k nippen/ jro / : f ir ;i
JnHtfanculA battriri poßlt. Diminut. t!l SRflpletn/
& D^UPUfU/ /ruftulum, minurumreliqvHc.
<£tJ ift unrein fla;: ^uplciu glcifd) tibcravhücbc«/
buccclla carnii ac prxrerca nihil mpcrfuit.
9I«b7 # Sterbe/ ow/p/«r. gjac!?«ii/
I cicatrix t*tbex , Ii vor » fignumvulne^Ji , dio,»mc
i duguror SZavb / 3^tf / (««fr «S« /^u 4 t7«wh?
13:9
9}a
1330
tni 1 1 v *fi vibrx rtmantni &cottfrcua, poßiniatn
cotvit , natjercif. <£ine Karl* bcroro-
ine 11 I cicatricem accipcre , cxcipcrc. <g«in 2eib
i|j gail) OOÜcr Farben / corpus ejus dccoloracum
eft cicattieibtta. £ie K«rbt vcvmacfjfcl / cica-
tnx obduotur, coii. QRan firbt bie 9^arbc netb
apparet adhuc retut in Je cicatnx. (gine 5Rar>
be von forn her / cicacrix adverta. Bon btnbcfl
fjer/ a»er»ö corpore acccpca. glattem ü Leu
nae»i ex puftulit rcliäi. ©eburtrfnarbe/ nota
genitira. 2Builbnarbt7 cicacrix ex vulnere.
OeJrblttn/ * Korbten/ ffltv dimin. deameuia.
Starben/ &frt<jvtntiia gftcnarbrn cicatricare. ?hl$<
tiai'bcn froniri <rt, ijvända tkttrix coli, ut vulncrii
veftigium rix appareat. 2>te Jungfer &flt pd)
tjait) autaenarbet / puful« hujus puellat ti x con-
fpici poflunt.
Efarbitjjt/ & 9l4rbicft t/ «4r. cicarrkofui. (?m när.
btd>c @cfid)t / •• Ul « cicauieofa. fcwF enniir-
bicbt/ pufulofut, puftulaiut, nasvofut.
9fan/tfinarrc/c.cr/p;- Barrett/ ftuituf,
itif atuarut.tnops rationis Karrinn, bu/fcrmina
faiua.imprudcm, ftolida.tt. mima.tudia. <£r ift
Oll Kart prudentii caret, defipit, infanir, inge-
nio c(\ obtukO,cratiö,<tupidö.<e:incn JUIIl K arren
in .1 dun / infatuare aliqvcm. vr ici) alt* ein Kar:
ftellen / ineptirc , inianire , delirarc si'i' ift ein
Kan auf feilten 9(U$cn / amentiam non fruftra
fimulat, haut gratis ineptic. (Er ift fein Kar:
aecturo in pc^ore habet. SBtlflu einen Karren
haben / fo f&aff bir einen / emendut cui impere*.
♦finKari Fan mebr fragen / als lebn tfluae ant>
Werten Finnen / qvauric delirut, qvod non rc-
fpondet Hörnen». Marren babens am bellen/
in nihil fapiendo jucundillima vira. Karren
ntUR man mit Äolben laufen/ Phryx plagi* emen-
dacur. 2>ie 2UeU ift aller Karrenm / ftulto-
rum plena funt omn ia. <£*i|l iibel|tef>ntilKar.
Ten iuhrbanacii / cum ftalidif nfu durum verbil-
de jocari. (gj i|] gar einMfer Scan / immode-
raciilTmi (enius, temcriiaui noxiz, maliriose
ftultui eft. (SS ift citt guter 9ean / fimplicit ,
aperti. minus, aftun ingemi eft. vi im 5 Kan
fruit / eftc alicui ludibrio. Den Karren an ei-
uetn ejcfrejien haben amore aheujus caprum efle.
3i Ina.« Karrt / moroibphus , ftultui funulatus,
lapieniftuiri imitator.
Onmannönan/pantomimui, omnium arbitriofe
Aibmixtcna, 9>aunaU / Kdiftcatiosi ntmium
deduut. ibtlbcrnan/ CHltorimaginum, ado-
rator ftatuarum, & idolorum , SÜU (SÖIjf nn.iri.
^ilbernan/ ttum rß pidurarum aman», je cnu x-
Q>ricfnartv & ^eitun^nan/ nugigcruiui , nugu
veadulu!,curtoius. Ißuebernart/ hellur. libro-
rum , muricidu*. Sbneb fett nart > rormenti« co-
cmendii prodigut. iDueflnan/ pugnax, |ur-
gioCuf . vulgl dutUifi*. Bfmfctnar:/ philautil
laborant, tibi placcnt, pervicax. (frjiiaf!/ *
.£)aubtnar>/ ftutrorum primicerius, antellgna-
nus, prineep». ffttfflnar? / incoDtldcrariliauc
temeruaeit mancipium. gnrdjtnar./ t'ormido-
lofut, paviJut. <*>artrnnan / colendit SJ"exor.
nandit hortitaddtclillimui. @eltnari/ avarut.
auri fupra modum appetem, argenn immode-
raiellricnt. ^rtlllbliar: plane raruus, bardui.
jpi ,- tt.-,r: / morio. 'ja.'titan / »enationibus
prortus indulgenit mancipacus. 3 u B3f<r' ß"**
Jfifbe^nart/ amore virginum caprut. ^inbei«
narv bberot ftulccamam. ÄUibertlrtny oftett-
raror Ycftiiim ■ habicu magnttlc6 fupcrbicBt.
Älilgelnarv carptor, reprehenfor iniqvuj. ftc
Deman/ cantilenarum amator. ?umptnnari/
intulfus, plumbeut, admodum exeor«. fSliti
nan/ ftuitumm fo.ius, i'udjiis.coiifga. 3earw
Hart / redvplKittve dteilur *A hviiantm tgrtgii dt-
fifirmtrm, qvafi: ftulcorum ftulhulmc ! ^ftrb«
uart / amam cqyorum. v J)ral * Diiibtnnari/
maeniloqu«. vrailfit '1': / pocacor , ebnoi'ui.
(gtpalf^nan/iannio. ^djalNnarren/ abydo-
comx. tBebeinnarvilmulacorftulritix. ©tberj<
n an / mimui , ludmi, ludio. vppieluart / alea-
cor, lulor. if ti'et'll.U J / caudex .ftipet, truneut,
bliteut. SBeibernan/mulierorus.
9ea"nlrin / 9fiir:er>en/ *a»/dimut. mundulut.fci-
tului. <£tn |ti 1} Ktüncbcn / elegant homuncio.
lauiut homuneulut j::tta'fritancbctt / ama-
torculut. v-i-ij,,, Kkir)d)en / ludio fcitulus.
IlsiRM K>.r:lettl fophifta, fciolut.
Karren/ inepcire, inianire. delirarc. dedperc. <?ii
nen narren / ludere, iubfannare , ludibrio habere
aliqvcm. Tijir bem i^encr narren / cum igne
ludere . ineuriote cum igne verfan. Karren ift
btöwrilen fibr gut / dulce eft dcliperc in locö.
gjjif grejen Herren lapet ftcW nicbt i»ol narren/
haut tueum eft cum Regibut faectiis ludere
Compef. funt : 5lb A Oiusnarrctl / ad taniorem
mencem redire. SSenarren / einen benairen/ il-
ludere alicui . nafo fufpendere . ludirlcarc , r ihn
habere aliqrcm f u'4<iiruBw. (inten burebitarre«/
nasöaduncö fufpenderealiqvem, cxogicarc. In
dificarcditflisjtbilisconfcd.in aiiqvcm. güit
liarrcil / falem irridendo aliqvo com'umcre.
fäit'äc Sebennarren / una cum aliis lud os face-
Sacjwarren/.pravcimitari. (grnarret allen
SÄ^bcn nach / habicum ad qvcmcunqvc novum
ttiodum applicar. 93ci Ihirrc n / ftuperc , ttupe-
fecre , ob t und i, conturbari. (£r IHTIUITCC Über
bcx<Ba<S)C/ atronicus harret ad contpeltuinrei.
(rein @elt »ernarrrn / pecuniam inutilicer col-
Jocare. (ginen »etnarret uw chin / obftupcface.
realiqvcm. (Sich an einet Jungfer »ernarren/
ojeßiirt im, mifere, perdire amarc virginem. '~Scv
narren / fueum faccic , ante illudcre. QBieber
llflrren / fallacu fallaciam crudexe. 3*rnutrcn/
jocari »ridiculadicere, argucias habere.
Sttirret/ Der/derifor, irnfor, feurra, dicaculm.de-
lutbr , fubfannaror , calophanta. Sarreriun/
Dl«/ feemma i Hudens , petuiam.
ftarrere* / Sarretei) / Sanhett /*U/&*a*3lax>
ren/ Aul una , dementia, infipicntia. facultas» I
ineptia. 3?«irrcffl) treiben/ ineptire , ür»re,
& reuet mich 5er Sattheit / pigee mc ftulriri*.
pcenitet me ineptiarum. i\\ (outcr Starre»
fCO / hrat funt , nug» , inepti« , vanttatcsAinr.
Sarrung / Dtf / irritatio , exagiratio , fcomma ,di
1332
re.
9iafcf>/ nofeben/ genafeftet/ ligun
c Julia cxqvifita , delicara »orart , it. libare, gu-
ftare, tentarc cibum. ©ie aßen nafidKn gern/
fclcs fubinde vellicantcibo«. Compof.furtt : 2|b;
* 23inafthen / abligurire, delibarc. £ü|reW£
£eute nuipen aüci benafo)»/ cupiror« omnia
praelambunr. Sfufnafchfti / & 'ältfnafchen / «i-
guriendo exinanire , delibando confumere.
•Öcrnafehrn / intemperaniiae fe Jddicerc. exhau-
rtre pecaniam cupediis, devorare «Sc comedere
nummot. -^in »ernafchter SRenfefo / catillo.
(tichicrnafchen/ pr«larnbcndo fatigari. Sa»
fd>en/ (tiam mrtApb. funutu) pre (jvacttr.fa tCJitatio-
nc , conrreltacione £5 vcllicatione itnpudicJ.
Wwc aui nafchen gehen / ambire, tentarc virgi-
nc s delibarc pudicitiain puellarttn.
iMlcher / t>tt/ liguritor , catilio , eupe» , copedius,
Md)erinn/ W«/ famina pnelarabcn«, ligu-
riens , »cllicani eibo«. Obflil^fd)cr / cupicec
pomorum. SmUxn&fäcx / liguritor facebari.
ijangfernäfcfyer/ amator, procus, feftatorvir«
Srnum.
3? Scheren / * SoYehigfdf / t>te / K t>a* Safdjen/
liguritio , catillatio. Siift&ereO fumitur rtUm
pro rp/j/cupcdiiijautitiis, dcliciia, &opiparis,
delicarisqve eduliis.
2l r j^ J'; rSü^ÜÜ?!?.!, d ^ pci0 ^"° fio ' &Wf*i(&t ' Sicherlich. /& Safchhafr I «4 cuptdi.
nirius , cupedunus, cupi diofus. Iigunent , w •
cupide, cupicntcr. gMfd)id)te ^ufe/ catiUo-
ne$, cupedü. 9?afd)bafre Heuler/ Uem.
91af/ ^SHafen/ »*/ P /. 97afcn/ nar u ,.
Cd.»'* t7afe Ä / .3 :n- na/ia Jet traut, W reftondei
.Sibetttl. ex SchriexAio: 2Ber$afagt/ DafSßafc/
13a f er / S'T* / 9ö«nl> ic. f ommen mfif < tom Ri»
mifd)cn nafus, pater, p ifcii, vemus, «Stc. niuft
• iugleid) Darrubn/ &a§ Me alten Jeutfchen feine
SRafcn nreh 2tfter gehabt / noch 5i|*d>e haben
eäen im-.icu / and) baß fein 2ßini> bep ihnen gc*
rcebet habe/ tveii ej foitfl einer riigen nicht mihhiv.
lieh / haj folche <3tainnim*5rter in Diefer uralten
.Öaubtfpraehc bis uir iXömcr »et r n\ircn »eibor»
gen geblieben/ k. 3eafe bu^en / »ifdjen / fernen»
5c3<narrung / & ©urc^narrung/iiem. 5Ritnar
Tting / exagitatio focia , inepeias commune«.
3?iid)narrung / imiracio afleiHara , cacozelia.
fDernarrung / flupor, perturbatio, occupatio
animi in re atiqva.
flbxx ifd)/ * SRanfjaft/ U\. &* t hj. ament, demeni,
delirua, vefanus, froliduf^ infatuatus. phrene-
ticut. 9(4rrifch fcDn / defipere , mente captum
efle : AJv. dementer, flulte , infulsc, inepte,
im provide. SRo" rrtfd^ Werben / in amen tum in-
cidere , ad ineptiai abire. €r hanbelt ndrrtfc^/
caeö «k incontlderaro ünpetu fertur , ducitur
imprudeatil. ©ie 3ugenl> ift gern niirrifd)/ ju-
ventus J prudenn i inrirma ett , judicii inopia la-
borac. 5K<irrifche aufchldgc/ confilia -vefana.
SR^rrifchc Srage/ morologia, qvaelrio inepta.
^uufeln^rnfci)/ Aioqvodam more vivem, Aio
Audio gaudens , phila v tot , imaginariui.
9^Cr?tlCrl / tnterj. tß<fo vox irriUntU etnts , Jj'fco-
mint rxdgitMti* aJ rtbirm UiCfo. ^ßermerj tlll)n/
hirrire: unir Sperren / irritax« cancra , bhomi
Bern ad iram inciurc.
|eH/nafum. x'f/naresextergere, £fj emungere«
foic Safe an ben kennet roifchen/ emungrrc fc
eubko. 5!)ie Sßafe ireuft ihm immerfurt / fcmpec
illi naretfluitant. 2)ic Safe blutet ihm / nare«
illius tangvinant , £ingvinc rorant , mananc;
itdlani. ©ie Safe rmnpfen / rugarc nafum.
ßic Safe hoch aufn>*fcn/ »ingi, arienen / fo
t>P PP man
1333.
3to
<3fa
1334
matt Dur* Die Kaf< |«W / «ed^meniam er-
xh.aum. Jg>are in Der Siafc / vibrifl* , vtbnffi.
3i<b Di* fclbcr beo DerSRafc m>fcctciptum,'w/:
Qvi altaummculit piobti , cum feipfum intuc-
n oportet. €in<m eme SRafc mae&en / /i w Dte»
Jjcn- fueum tatet c, os oblincre, ducetein trän-
te nn uu , aalo tuipc n.'.crc. (Einem C tma* im l er
Die Se ife reiben/ objutgare. inexepate, redar-
gucre sdiqvcm. S&Ieib mir »on Der iftafe/ mo ' c
te ocyüs ,*mo«e te i «onfpeüuroeo. €r roill
Die ücafeüber aUe Diagbeafen/ inomniaobtu-
tum figtt. - „ .
Slaunafe / üvidui. ©radeit» SSrcit. * ß tnmr-f'
na!e/fimu»»naiesprcflje. graincfcntufe / cii-
cinode*, nafu» cancrinu». Öropna|e ^'Uar.t
itüm ©itrf «ttafc / mükus , r^/rri r/1 ganatiafe/
natu» oblongus , 8£ vx«ter naTo , Hafen«
Köntg. J£).l WCÖWwfp / nafu* aqtibnus , adun-
ui,. jfombtiiufc/ rcilmu* , caainu* nafus. Srd
ttUm tß nouun cuntumthofum. valeti^ bominem
pavidum, mettculofum, efF«miiutum , älikt
l6unt>8fctt7 G*U. Juatfouttrt. <& \\\ f ÜIC red) 1
tt J^>UHD3naft tnulicr c4, animui cju* eft in pe-
dibui. Änimmnafc/gryphui.recurvui. $fumpf>
nafet <ifu», refimui. ftütliafe/ natu» mbeu».
Stößnafe/ mueofu», ©pißtwfe/ nafus aeuretna-
tus. jriefnaje/ capitis pituitä perpetuö (Villan*.
aßucft^Utife / natu» cercu«. ©era 9iec&t eine
jjljpriK 9^lfeDrel)CH/ judiciacorruropcrc , b-
tem calurnnüs** imctvö pafrociiwft tuen. Sßeip'
UAfci fpedtUm Antut tlafcrrwetf/ nafucului.
fSntRufc/ natu* diduclis nanbus.
ScOSlcin/ «rSRÄ^tn/ Dfl» /./iw.panrus r cxiguu$,
cener, noa nirnius. JtinDern&tem/ p>tula>or-
bicului nafü
SRafiefo ft3fl4|l^'4./r.^*.iwrfc.nafutui. ©roß
U&ft<S)t / idrm. 3^ricfnÄ^C?>t / naso madidrn.
' ?Tici6niÜcr)(/ nafutului, feiolus, dicatulu*.
aWeu/ cinc.n.'.fe l>«bcn/ «• «/« »»» efl.W
p*rrfc. (Si'Itafrt / nafutus, nafalit; SJfcowpo/. SiW'
BOfen / nafbsnaptarft / nares costu-
garc. öfj*«. centaafeiiv «• r.CTaf< «btwfjen/j"«
ve ril&mlm/ denaratt
^R^lclen/ Piopr. WI, mutitc, rouflare. muflitare.
. aviji .ixet p.r n*fhm hfoi, *Utd> MC Haf* re#
I- l«n/ jedfrtuvrtf'tuj ftgnJU ali<|»id ad reprehtn-
,' den Juni ar npete . carjxre , arguete. alte
2Seib nafett ben <vituctt £d« / ^ d | e
i«urmurat,t3xat*carpitcMnnia. CowpoJ>/«l.-
Sluöiuifelcn/ abllmexcimuinjuratione, mur-
murillando ceflare. (SntaCiKnni^'clni / obmur-
murarc , oblartare. (*i(t icrnä/elll t muzmu-
rillandodtcmconfuniere» riogi mmicodo.
3Jt\feler/ Ott/ carptor , fubmuffus, muiliun«. SRdf»
krinn / Die / oblauauix , foemma murmu-
tant. - '.j£L
3Rrt|'eIuUi; 1 6U/ Ü X>&* DMfeltfU / murmuratio, ob-
lurgaciOi increpatio , reprehenuo.
3Rflfell)aft/ * 9Wfelid>t/<^.Ö'^T- jurgiofi« , con-
troverfus , content 10ms cupiduf , carpens , in-
aepanit repiehendcni » conuovafiofu» , B"-
contentiosc.
Riefen / i n«fe/ft<:rnu«re, ftemuare .ffemu-
ramentis qtati . dt*lr86 diatur Suifcbctl/
lingultire. Campo/. J^erousmcicn / fternutatio-
ne ejicere. Oft Bicfcn / * |l* jcmicfcn / fternu-
tare ad dtliqvium. \?G n
BtttaM i W«/ Oa*9Ricfcrt / Rernuano »ffernu-
tamentum. 3u9lirfeilin.icl)en / Aernutamciua
e»ocarc,moTcre.
SRiefer Ii* / «4 BW"* ad ftcr % 0<f ,T, P n7 , w 5
fternutani , inftat ftexnucnuf. 3ÜC|CC/OCt/»
gWcftrin»/ W*""
^aü/näBec/ naüeflcr/ ^s™.mi
madcni. «adidus, hum.du» , udu* , uy.du«.
flai? vom eumpf / uligjnofus. tRdtj »oin «bafr
fer/ aq»ofu». SRüh'macbcn/ madehee«, hu-
n.eftatcmadidaxe. 9lup fetjn/maderc. «A|
»c-Den madei'cerc , immadete , udum , u-»idum
reddK (Srilhirculi* nap/ Diirdp* aap/ »tuw
Bi rt / permadet , eoenmadet. ©l«r* UtlD Dur*
„4 toerfeu / permadefcoc. ObaBernap
cus, dtib fd)Iitp|erüjnaB. SRa§ bene P o-
to fivt mero onetato pomfur , unit Cltt naper
S^r^er / «tifa na^firtxl/ bibaeului, potaror,
b.bulut. tJlaSf ednWlter/ temulenta, rnulti-
b.ba. 3* fl»ill bi* bouc nod) fo na(? OHUOOU
Datt Dil tnefe» l'oUff ' fgo« h ocbc «ddam madi-
dum,fi vivim. t-fobe. !Ra§(rJaay r/Jd.cs p!u-
vialii. Sed3lai(tiämfiä>Ramivum tß : SaSCDcb
(leD^ap/ nobiliflünurn numidoro, i. t. -mmim,
Ifcronennajj ' Iacrynwe , ^ i» lacrrmaiunv
5oWn/*"dificare,madefavcre, h»mcclare>. ©te
Sßimbc llijct/ fit* nflM/ *ulnwmadct,ludac
humorem. ©er KeaeituÄSet Die Jfretitet / plu-
»ia plant» refieit & hu«i«a«. Compof %\nA\>
Hi *aJenÄfett/mtce»are. irrigare, morare.
coramadcBiccrc. Dtcttur ttuua^inn^tn. ©a«
föctreiDtü cinniBCH / fxumeneun» aq*ä maccTarc.
Wt
1335 tfta 1336
€r ift »em Siegen jiemlicb cingcna'Bet rcorbnv
aqvl pluviali egregic rigatut eft. t&ngenu^fV
* '^CtlJljf t nonnunqvam etiam pro ebno fumilur.
Hwc dicimm : (Einen bf naprü / einnitjeil/ reddcrc
madidum , 1. r. cbrium faccre : Et madcre vino
eß Pom QBcinc benagt feijn. €nrn4j;en//ivf ent»
naücn/p'Tf. r/2, ficcare, arefaecre. (EnfHa&et/
ficcarut »axidut , cxfuccus, humorevaeuut.
Scalen Oer/ öfjftajierinn/ t)IC / mai vel faemina ir-
rigans, maecrans, madrfaciens, humcdUns, 1/.
hortulanut S^hortulana.irriganret herbat.
* SM&ung/Oie/ rnaJor.humiditaa, humor,
liqvor, i*. irrigatio. ftrülingfrioltv pluria ver-
näht. J^crbltn^ßC / pluvia autumnalit. (Ein
fruchtbarer ö irr:n muff gute SWimng haben/
btbic irriguas fcrtilis horrut aqvat. j&er ÜÖAUHI
bat feine^Ctitjung/ arbor fueco indiget.
ffltöi<S)V Släiiity & 3fii §l)aft/ *dj. fubrigout , irri-
guut, fueeofut, Widern qvod&afl. SRÄjjlicbte
fftft / aer plu viofut , pof /. oluvitu Jupiter. 9^a§
bafte 3 f itm / cempeftat humida. 9eaj?b«fK r
SOfagen/ irriguum corput mero.
^CfeCrl / 4 54xon. Hat / SS* i^. rjl H tWflen/
Jra n*ßtTMd?en / madefaecre , macerare , et-
irmj, habet compofita : 9lnnef}en/ 9?cne$en/©nrd)>
ne^en/^inne^n/(£utnetien/3crne^en/^vrfA ( 2'»^-
eattone convemunt cum : >2ltllld8etl / QJenijjcn K.
Q}ene$t@ani/ lmum netum maceratum. ^>c
lichte Älcibcr/ Teftimenta uvida. Ita SRe$et7
Oer / U. rß qvoJ nif'i'c : SRrfymg / Ote / id. qvod
Vt&$unQ/Ti°zt\o. !Rc$i<&t/e>9<ef$bafi/iir»i
aWttafföC/ S^n»» j^Oft/ humcÄatut, Uqtc-
t.ulus, irroratut
97au / üfrrr**™ ©enau/ genauec/
gCnClUC|lCC / «4 anguftus , arftut, (triftus,
atgre fufficicns , it. tenax , parcut , frugatit. ata-
rut, unde: Jh.inStRau / homo tenax, i.e. ein QC'
naUfr CDfCufd)/ q*» natura rcftnäioreft. @e>
naufenn' attentumcfTcadrem. ©enau geflieht/
«onqrifite. ©enail befehen / fpeculari , oculit
intentit intueri, Audio« contemplari. (Genaue
^d)iibe/ calcci angufti, conftringenret.pedet
urentes. ©enaue Rechnung/ rarionet vel com-
putationet accurat», acernmae, fubdu&io fubti-
lior. ©cnau flberf(hlag<n / etiam atqre etiam
ratiocinari, fupputare qvid articulit. Adverb*
Qcnaü tß: angurte, arfte, Aride, ftriöim, it.
rcftriäe, tenuiter, parce, frugaliter, avare. (gine
eäaebe genau vertrabren / rem düigentiffime at-
fervare. ©enau grbutgf unb rool lv; Mti 1 mi-
nimö liceri de cxpcditefolvcrc. Willem tttoai
genau legen / ccntarcaliqrem, cenfuram agere,
follicitare , flagitarc aliqvid vehcmentillime,
urgerc, infrarc. €ö* wirb genau um ein Übt fetjn/
parum abertt ab hori prima.
3cüUen / & freqventitit SBenaUftl / in anguftiat
redigere, in fummumdifcrimen aliqvcmtrahe-
re, calamitate afficere,affii&arc, vexarc , exeru-
ciare al iq vem. (gr ift febt benauet/ acerbi tatet»
fortunsc nimium q vantum cxpcritur,valde con-
fli&atur calami tatibus, omnibut miferiit oppri-
mitur. 9)?itÄranfheitbenauet feun/ »niq vi vl *
lerudine conHiftarc. At<L hincttiam tß ügettaU'
Itng / 0(( / calamitas , miferia , infclicuas , affli-
c>io , ret adverfse , it. vexacio, exagitatio, mo-
Icftia. Std ©enani^eit/ *ß inopia, penuria,
paucius, angu(ria,t/. tenacitat, parcitas ,par-
fimonia.avaritia. 3^auid)t / & ©Cltauid)t / adj.
S5 *dv. id. eß gvod XlMl & <Z5f Wttl/ tenax , par-
cut : renacuer, £5" parce.
Raupen /örQ5enaupcn/ü.
&m fircie affiliere, fupprimerc, conftrmgere,
cootndare. (£z ift febr benaupt/ in flammam
incidit, multit cafibus cxcrcccur, variis fortunae
vulnenbus pcrcu(Tui cft. A ü£enaupen/ fooft
dicitur SÖenaupung / afrliftio.Ö' id. eß , qvod Sei
natsung. ^enauper / Oer / affliftor , exagita-
tor , tortor : Et ^eiUlUpicbt / *dv. mifcre , cala-
micose,infelicitcr. ^enaupter/ Oer/infctix,
mifer, mu'cüus, raiicrabilit , calami cofus, affii-
ftut.
^?0t / Otf/ plur. car. heetpoit* etiam HotfU dicant:
f^n SR6fClt feon / in anguftiit verfari , calamitate
affiigi, mala fcntirc , furtinerc. i(i »oniiö-
ten/ opus eft, necefiitat ita (erc , ratio rcrum hoc
pofeit. 3<t) babrtnirjt »onnifen/ adncccjlita-
tem hoc non facis eft , fupervacaneum arbitror,
minime ncccfic cd. Eß a VUaxJhmc Run. 9?dU'
burv neceflitai qvaelibet diüa tß, qvtmadmodum
3?0t non tantitm txponitur : neccili tas, nci efl 1 1 udo,
verum ttiam qvodliiti 1 nforcunium.qvxlibct mo-
Icftia, qvislibet caiut, 1/. indigentia, penuria, de-
feäut paucitas,difficulrat,tcnuitas.3n 'Slot leben/
euere, mtteruro, mdigum, inopem ciTc.4/ü/ 3TJet
leiben / in egeftate viram duecre , paupertate
morderi, aborarc. £)ic®ere(btigfeit leibet ÜRot/
jura cadanc , extinguuntur , juftitia vaciliat , ja-
cet. 5Ki>t briebt €ifen / neceflitai non eft alligata
$P PP Ü legi-
1337
91a
1338
legibus. Sffrt maebt (tag / /i« 3c*ot lehrt lörot
filtern / ncceilita» cxcitac ingeiuurn, atuu 111-
duftnam. 2M 6er Slot eine iugenb matten/
racioacm temporis habeic , neccdiuti parerc,
cedere, ^(iit>er9ci>t/indictnbulatioois. 3ur
TRpt/ pro qralitaiecauf«, in cam neccllitam.
*Ztn>a*4ur Slot gebrantben / uti re aUqvä. (£r
hat )itr 9?i>f fein 2iu?f emmen / fuflScicruci rivir,
aht liomum , l.arcm tovet mcdiocritcr. 21"
' Sftot Fommen/ ftve gerabten / modere in mala,
Sahire periculum^calamuatcrnaccipcrc. vi? Iii
all rnöhalben Jammer unb 3Rot / mal um imp en-
det omnibus , tempore funt difftciUima , turbu-
Icntillima, triftitlima» (äroReStOt/ raalotum
Ibas, Lctnamalorumt ciucnu tottunae dtmi-
caüo. V -i it vi<r .TiOt / mifcria.dnuurna, mvete-
rata. 6><fdb)minDc Kol / malum inlpcratum,
subita calamitas. Aeimlicfre 9lot uut> 'ilnliegtn/
vulnera occulta. ©efd mtc 3c0t / concuifus ca-
la im rat um. £c^tf 3?0t / agou , mortis appao-
pinqvatio. UnoerblClKC 9(0t / calamitas In-
diana, caüis imqYUS.injuAa pczpciEo, t£.d)lO<l'C
!Rüf / cpileofra.
«irbritnt)( / labor Hcrculeus , tnctedibilis , plcnala-
borisprovincia. SSauitOt/ necetritas «dificandi.
2)C§frung$not / reflriendi »des ruinofas. $TOt>
Iu>t / dcfe&io panis. Clbri'rennPt / chnftia-
norum calamitas , periecutio , crux , mifcria.
SDurflnOt / fiti» anhela. (brennet / rtx| vifita de-
cori. (£igrnnot / difficultas , indigentia propria.
pri vata , curu flippe! I ex. (Srbnpt / morbus hc-
veditarius , Vitium a vi tum , malum- natura;,
^euerrfnot/ incendium. (Zeitnot / defeftus pe-
cunise, res paupercula? , opes parvae. ©leid)
TICt/asqva päupertas, idemdefcclus, parfortu-
KU. ©Ificfönpt / infortantum , fortuna norerca -
Iii. ^>aii^baltuna^nt>(/jiwjj)aiiinof/ necefli-
tas domeOica, rc familiär is incommo Ja. j£)fT|
not / cardtalgta , frncope , palpitario cordis.
J>ulfnct / auxtlii dtfeftio. Jpitngrrffrtot/ <m-
xiet , med h , rei frumenraris* 1 nopia. ^ a mm i" v ■
Wtt cafamiras mifcranda, tf'mfcrfnPt / nixus.
3n£frtMrti>fen Hegen/ longo traft« parturirc.
xleibemot / amiOus indigentia. Jftiegtfnot/
belli calamitas. ?f ibcfnct / attenuatiflima» fbr-
tun» familiäres. Vitbef WH I »ftus. amoris.
2Rc<T>rtcn^HÜf / proxtmi indigentia. ^eftlCt/
contagium , pcfhht is. fHcrbfsnot / denegatio
t'uftttiae, pulfatio liriuro. (S*eclwnflt/ pericu-
umaninue. (*icg$not/Mandubiut,vicJoxia
atk-eps. »Sterben« jiw Xobesnor / ulsimus con-
tlutut , tcrmious viue extremus ,agon. Unnot/
rc.Iundantia.cxfupcrantia, niu.ictai, fuperva-
cuuin. ^ajK*T.6l0(/diluviubj,pcri<uJum aqva-
rum.
•ftdtt il * UCII ur ^ere,impcllere.coj:ere,adige-
re,(oiiciure t i/.cocrccrc,cohibcrc,con(incrc.3r4)
vkxIx bar|u ijeti^tet / fn* a-. non..c: / nccciCtate
con(trmgor,ncccl1itas p jftul at.riagnat hoc. £)ie
Slrmut ih\t und) 3c 1 ic »u uueben wum ■]<:/ pau.
pertas impul» audax , ut verfusnecrem. Qat
:\ubt nötiget inioVjus me cogit. ^d> »erbe mehr
all viel iKiiütuu t , «.oa-Soi . tyiin uiuy bie jiued)te
lUC Arbeit nötigen/ labonbus urgcndi funt fa-
nm Ii. SRötCU * Stetigen rtism rfl »im adhibere,
atierre rugifii, pucllam violenrcr comprimerc.
Compof.funt : %b*&tcn ( * Abnötigen / cxtorqve-
rc. <£jRctu bie jrijeit abniken/ ventatem alU
cui cxtorqvcrc. 210 & *Üuftt6f Ctl/ five SRdtigetl/
iJ~rß,qvodfimpUx, neccilitatcmalicui imponetc.
«Sinem cnr^mt niifhdtiflen/ provinciam alicui
iroponcre, munutinjungerc. (Sine Stau einem
autnctigetl/ ad matrimonium corapcllcre , uxo-
rem invitodare.. "T v f!iyti'ii / vimafTcrre, adhi*
bere alicui. r Iii tv.Vjii k nptet n?crben / vi 4k
metu Albaclus cd. (ginci Ringes benötigt fron/
opus habere re aliqvä. ^emJfj.jtcr / indigus.
(rinndtigtn / fchö vocarc , compcllerc , in-
ftue.ptemcre. &ntm beii Xrunf cinn^tigen/
vino aiiqvejn obruerc , potu aliq» ern deponerc.
$ortltj(lg<n / inftare, premere folicitando , fari-
gare importunis prccibust perurgerc. J^in.liii»
nötigen/ evocarc. .percut ■ * .perjun^t ujen ad-
vocaxe. 3 1 " 1 isindcre , adoriri , irruerc
in ah'qyctn. imprcfTioncm facerc. nötiget
(irb mit (Srtoalf )U mit/ impeturo facit mmc,
violencer me aggreditur.
t er sc 92r«tiger / Oer / coador, impultor, flagi.
tator. 9}jtcriBn/ar9(dttgertnn 9W/ fccmina
compcllcos, impcllens, urgens. 5E>Ctir>tiaer/
prorocaior : i.'.t $f nouatcf - provecatus. 3w
nötiger/ in%afor, infuliabundus.
5?6f Mling ' MC/ r^OO« SßÖtigen/ mnnimaram tUam
92t*rung/ DicV coadio, coaftus, impullus, impul-
(.■• 1 adaftio. $k nc*tigURg / penuria . inopia.
oUmjtiftling/ impreflio.infultus, invxfio, violcn-
tia.< €ö ni eine bloße ^un^tigung / protervia,
I petulantiaeft.
Kptiil/ .tj'i. opus, neceflarius, coafius , impulfus.
• 9Utige UntoitCRV fuauus occcüaiü , impenf«
legi-
1339
Jcgiumae, »ncTitabile». üMige Sermahnunij/
admoaicio (alutans.uiiliilima, opportuna.com-
rooda. 3^b«lbc(öfl(m!ifii}/ oput eft mihi ar-
ecnto. 5H>or Jii iß adlig / qvid faeit hoc ad
hanc rem? qvalem ufum praebet caufae ? qvid
prodeft? Ubcm^tt j / fummc neceflarius , dicitur
ettam SSorildti} / peropus. Unnötig / vanus,
inanis, fupervacaneus. Unnötige <?0rge fra*
Jjcn / curas habere fupervacuas. Hlin6riqc 5t>
(ftt/ fumrus profufi. SRüIicfc/ & !Wf jg(i(!h/ 4iv.
necefläriö , coaclc. (£4 i|] mir Üt Ücty / urgeor,
compellor, conftringor, cogor ncccduatc.
Seit igf Cit / Ml / «i. rß qvod Hotv neeeßuas. Sc/
bJut rarb ttütm txymtur acccleracio , properario.
erforötr« bie bcdNic 3WifaFcir / moranulla
incerponenda eft , omni* cunftatio rejicienda,
cclcritate ucendum eft.
Rieten / »'Rieben / idrm tß qvod tßttn/ &
figntt mtfertun erte, penur iä laborare, it. perferre,
pati . contcntum cfle. (gr mu§ fid) nirtWl/
jivr genügen/ fortunx obfeqvcndum cft,acqvö
l li il fercndi funt cafus. geilk&e Ulid)/ fb.
Viel id) f an/ conteneut Tum rebus modicii. £ icl)
mir utr 21rbcif gemet>en/ negotiorum, laborio-
iumefle. (5tnittt2cütV homincsexperti. Hn
Cdlicte iroperiti, rudes, ignorantes. UHtjeiliefe
frute planen allfs lieberlidjan/ cjvi cxpcricocii
vacant, in rraOandis rebus confiha prateipitaat.
Unmct/ mutilis, bucnonßeftat, tßtmmidemqyod
Uniiui;.
Kneipen / y £nicpen / qvaft <Etenm>p«nY 4
H4ttp<lt/^9äU/ vcllicarcvibrarc, mordieüs
tencre, premere, torqvcrc diguis. Indtrß ein
Jtnrtp/ £5 , 0<j«^nciptii/ir.t)it < giu'HMiM.( velli-
catio, veliicacus. Oretlflli'ipen »cllicatus
aunum. hinein einen Kneip geben / roderc &
vclhcarc ahqvcm. jDfltf Kneipen (lU&ibe/ cor-
roiaa venuis, colica,
Jfrtipp/ & &MP6 / Der/ iuwi«. änipple in/ & «ßd dn-
/rfic jüipplcin / D^ft / ralurum, talatrum. (£i
nem ein&nipplein - JUippleüi fehlten 1 con-
eteparc digicis. tfniptf rdam apprllniur pufio.
<£»n f letner JCniptf/ pufülus pucr. inde jinipp d) c
*j; parvulus , nunutus, curtu», £•>.- exigue, mo-
dicc, tcnuit er, <y tu/i taiti nnvulft ftat. lnvtnüur
tU*m vabum jfnipfen/ vcllerc, vclUcasc
^ncif / cs'Jftneip/ t>«t/ fcaiprum. ed)»|ta$
faeif / fcaiprum (utorium , Hcillum , falx futoria,
ürulium. Htm rß ein.* $,W\''ßye $\MMM$t/.
forpex dentara , yvia vtüictmiu Ulifhrcipe Et
^nmcl|augcl>crechti|IeT/rerinacu!um • «/ffni/
radu, a ftnara< Mffd f Z u^7
r^AKirrin/couaar«, cohiberc, örcoerc{e
al.qrem. e,1Un duffRCifrlR/ excitare , exfudi
dam " PerS ' C CXpeditum reddc 'C ?S
Knebel / v Jtafibel/ nt/ p^r. tt i u , , & ww
folumproptAtmi verumetiam promanuum ofccui*
«fu>p* ur. Dicuntur enim JcWbd/ *^m,bi|/
articuh dHgirorum. JJntod / Ji iii.be /
dt ÄWf ipd / *fl den, venabuü . numella | brcS
baculu», «OMter ctiam myftax. ^ncbil Air j{ nil
Äncbd /rupex, caudex: ^Ä«Ä$aß / S
g^frÄ.rufticus.errufticc, infulfus , .neptu«,
m w mr/4Üfci r/? «Gderc baciHo acq ve fic in fö-
dinasdercendere.
ÄlU'beln / coafrringere, qvafinumr'M alliagre »er
^ tut tliönncuM vwar,. A X ü( bt\n<ß bliebe.
Irr / D«r / loranui. ^»tbeluna / Di« / alJi<»atio
alhgatura, aftriöio, &Xntbdid)t/ *Jj~&*dv
altriftus , aftriclorius , aflriöc , ftriaim
nutrire, richim
compararc, fub(idia viras qvaercre, alere fe. (£•$
nchvet |Teh mwfyft wunDerlid) / ranos homincs
modoi fc fuftentandi invenerunt. (gr IICi>r( (icf)
U>Ol/rationibusfuis providet , confuiit , i ff ip(i
divitiarum fati«. Simgrcir mbvet grciin?i*d) k jff/
concordia nntrir amorem. tfurtfc ncl;rcr l>tn
9)?nnn / arrem q vx vis alir terra. Ctmpof, rß (Jr,
n<f)rcn / Ö UL fvodftmpiex)Zti)ttn/ alere , du-
rrirc , nuiricare aliqvem, eibariadare, prasbe-
re, fuppeditare alieui. 6idjmil feiner Strbeit
emt'bren / viclirare ex iaboribus Alis. vl : m ieDer
flehet t>ahüi/ trie er fid>erneOren mifae/ unus-
qvisqve vit.c fu.c fublidia qvacric. &Ctt rptU
un^aüe ernehren/ omnium hominomaltor eft
Dws. €r entehret fid) mit eehclmftfiffcn/ fla-
gitiis fefuftentat, vic>um accurac.
9cebrciV cXerrnchreryWer/nurtiror, aJtor , nurri-
cms. Dubrci uni / five (grnebrerinn / Oi«/ al-
trix > nutr ix , nutricula . educarti x. (gül (£rne()>
rer armer Äinper / altcllus, educator paupe-
rum.
Seehrung/ emetnin«/ ty/r^txw^^ahrung/
imentum .alrmonia 1 alimonium , nucri-
mentum, nutrimen, nutricatio, nutruus. 9^h>
*»PP'«i runj
134t
9le
1342
Vling ttuun fumtturpro gcnerc vivendi, ftaiu, con
diciooc, opera üf qvaeftu. 6«nc 91 .ibnina l'll
d) 'Ii vi&um qvjerere , qvxflum occiper«. Iii
bei iK.nnim / viöui de amiüui. «SedciiuaN
Viiü'W nuuimcmum amm.r. gciliTn>ibnm .1/
AÜmcnta ignit. ©ein« 9? a hv 11 11 H »erfebrcinbtt/
res cjui domeßica perit , jalhiram rei familiaris
deprctxndit. ©eine SRabruno, beliebet in .'>.-.
nern/ cgeftatem domeftico lenocinio fufteiuac.
& vi teljunb aücnttbalbcn aar fcblecbte Sßab,
runo,/ tenuii mercct, levii qvjeftus , exiguum lu-
CTumhodic partim repericur. iiMnrn'H.ii". 'inn '
provifio hyemalis. (SbdidK SlabruUO, / q«*-
ituihberalii.honeftui. vr djänMidjc 3Ral »runo.
(brdidut.
Kfbrlitb f SMrbaff / * Seabrbflft/ «4 umdam,
alibili», altili*. (EiBnabvl)Uftfr Oxtf loaiial
tili«, älabrbaftc <gpclfe/ cibut »alen». Ulabr
I>af(C Uli tiv hominet induftrii, laborioli.
VRtft / p/. 9?<(leC / nidui , svium eubiiU,
rß a VM)tttt / 9 fui in /*// hfutamrnto füllt tvium
fovrntur, nutiumtur & tducantur, 1£in 9{C |1 HU'
d)Cll' nidum cxftrucre, congercre, paratr. -Vi:
ncrnrfi / nidua gallinaceu» . Jaubenncft / locu-
lamcncumcolumbarium. 0 roid)viu ! t ni •'■"■>
ciconiarum. <XattCQ< * SReufcnc|i / cubilia
murium. SoqclncHcC/avicularumniHi. i<Jc
fpenocfi/ fofl* vefparum. 3n ein UMpcnncfi
ff6rcn/ crabrones irritare. dpprlUnt rtium 2B«
fpcnncfi / orbemex ovit butyraris tumefaöum
3Jc|t rtüm m? t*ph. pro lcöö fumtur. (J r »trliW
gC t Bad) bem SJccfle / dorirmurit.cubirum irc cu
pic, leäumqvxrir. J3u SRcjU geben/ eonferre
fc eubitum. Porri fr prr contumtlitm dicityr
froifVMcun^ roandone Iqvauda» fordida & rili.
-Sic et» gweta $Rt5rber. ERaubncft / *ß (poüa
t ium, fpelunca lauonum. Äurcuncji/ liilmim,
lupanar. <gin grpfcr 33oqvI »tiU ein flroB Sielt
babrn / ma"noi magna decenr. j' 1 l f,n rl
?|tn Slcff bepren/ domcfticum ihclauium ca
umniari.
SR cfileilt/ Oa«/ nidulus, loculamentum. Jtlci
nr i*o,il . 1 11 flaue 3cC|tleirt/ effiamui pro opibut
rtoßrit moenia.
97j|lClC!1/ nidulari. nidißcari, nidoi ftrucre, indt
SR ifteler/ tet 1 nidificani,oidulafls. Dviftdiina
tote / exftruäio. parario nidorum. mduloium
xdificatio. £Ri|lcli(bC / & JJi|idcnö / *dj. nidi
ficui.
(i5<nt|tC / t>ä* / fiur. cgr. qmqvilix , exverrar,
cvcrrimenta, purgamenia, .1 VJefl/ utpate tx 711-
btu niiü c.mpoBuittur.
^Cftel / ©et / pl. 9?<fUl / ligula adfttiftoria, r/1
afrhor <D<rit|1 / iiafrfRi Min läli* ligtmtnt*fimili.
hukntm (puniUm cum ßraminitw. <£m bll^f 9lC<
f{dcn/ ai vd duodccai ligularum.
srj(||clcn/ ligula* conftnng<re , adftringer«. D ri-
tur ttUm §ucnelldtl. UlufHClldn 'uUm tß fol ve-
re ligulat. alirigmcnra laxare. Sic -Oüfcn auf»
nciieln / folverc caligas. <ginen faulen COIf nfd>ca
aittncltcltl/ rß exciure fomnolentum , pignuo»
alacrem reddere.
3ftc|kler / oet / 5$*3Re filcrinn / Me / mai Js'facmina
hgulat adßringem , ligulariui &ligulatia. <g\ü
Dlllfncfldcr/ Tolvcntligulat, i/.ftimulator , in-
(tigator. 2lufnctHerinn/ Oie/ftimulatrix.
SUflfbng / »u / *x» 3ic|ldcn / afttiftio ligula-
rum. SluflU'tidunt) / folucio , laxaoo ligami-
oum exciatiot incitaiio.
iRdUlbaft / & SßdiUrifcb / «4 &*dv . aflriau* ,
alinüct informl ligularum , inftar ligameato-
rum.
91cf>/ neben/ genebet/ fu f r e , ne re,farci-
»t, farcinare. <£in fymbt n(\)tn I confuerc in-
dufium. ©enr bte €»icbcn/ &un& vtrbv ®cnd)>
tet f confuta lintea. Cempef. funt : Qtbnebe n/ ad
exemplum rei Aitili« • acu pingere, Aitile alt-
qvid imitari filö. 3lnnd)cn/ alTuere. 9Ul<nrbcn/
acu pingere. SPcn<bcll / futuria exornare alt.
qvid. jbr«nnfben / filo neuere , conneftere,
DrdnncbCH/ innerere fild. €inncbfn idrmtß,
SSpreUna. infuerc. (£tn Hkft «uf Die Rdfe in
ÜCvCT dlintbCR / coriö veilcm ad 11er taciendurn
circumuicre. J>urd)ntbcn / rranifuere. €rnc<
bei / (arcinando qveilum facere. Qit tan aüc
ia<j« vier ©rofeben ernchr n / q »ondie nendo lu-
cracurqvatcrnioncm. 9td>cnbtnnd;rn/ fuendo
aberrarc. £>bcn.iufneb<B//««©rnb<r« eVtlbcr«
nd;cn alTucr eal: 1] vidi ii parte iuperion. 93er.
neben / fxreinando confumerc. 34> bilbc dOc
meinen 3»i r nnnb öeibc »ernebet/ omnia fila
mea ferica & linea nendo abfumfi. Umneben/
circumuicre. Unberncben / ^ubi'ucrc. 2ßutcr«
neben/ refarcirc , altcrl tice farcinare. \$\d)
{critcben/ nendo druicndoinduOriumclTe, de-
facigari , f rangi. 3ikuu hfn/ 3»M tHmeniie ben/
confucre , coniärcinarc , filö coiiftnogcre. jnji»
fcbeimeben/ penntcrvallanere.
tJtebet/
1343
Sie
SRebcr / Oer / farcinator. Stteheiinn / dt 3M erinnv
Du'/ ' netrix, farcinatrix, Mi cix.
3cef>un4 Ct«/ c7 0rfß ftchen/ ipfc aßu$ nendi &
farcinandi.
2Rcl)crlid^ / 4iyrSF. ii , fwd confui * filö connerti
poteft. £5 t(t mit uid)t nel)(rli$ / abhomo a
nendo.
SJcaht / / p'- öfc 3^5fe / futura. JBreitnab* / fu-
rura lata. £uppe!nabt / dupheata, Älrinc
$l.ti)t / fivf einWälUin/ .ubcilis »parva, arßa,
angufta futura, diettur etidoi cBtje 9{Jbt. j?VeUi<
nabf/ natura traaisverfa. <g$ufierndQt/iu(nra
crailior, cvidcas , confpicua. £ pif>iul.)t / acu-
rninata. (Steppnaht / futura puacta. c tPPN
na()t/latcns futura.
9?abel / oie/ piur. Nabeln / acut. Eß a t7vM
rjeri/ i/i <ar,:?cl u fielen. (Eine SRabel cuua
fernen/ filum in acum imniitcerc , aeui rrajicerc.
SRabel unD3>rirn/ filura m acu crajeäum. 2lnfi
fcfjttat>tl / ulamiftrum , acus conutona. J>.ll'
mbel / aiüi 3lc|irinilfrl / acus c«nalis, Crinale,
difccmiculum , dn'cnminale. ?0i JCjKrlliabel/
acut magnetica, naucica. Sßebnabel/ acui w
ßxtie, (£.puf nabel / actis lardaxia, veruculum
lardarium. ©fetfnabel / acicula. vStüf H abe!/
acus Babylonia , Afly na , Scmiramia. (&tXCid)>
Habel/ acus cxploratoria. (gtrirJnabel / pugi-
■nculu? ncxrlit.
D^lWcr/Ocr/acKuIarius. 9?il&ferÜlB/&te/ aci-
„ r 344
cularia*
3i*bc\id)U aJj. aculcarus, in forma acus.
Witten /Weben / & Annieten/ affigere, fibola-
re , plumbare. Vtml a t7(t)ett / ut tmm fmtortf,
futorti & nrtrtcet filo , i/4 fabn ferrdrii metaUö czn-
müunt& cortglutmtnt. vScriuiefeti /ferrumina-
re , pratferrare , malleo abutroqvclaterc con-
rundere , £5 firmarc. 3u fa in in c n mei? •; n > dr nie»
Ult 1 adplombare , ribularr. (Betlif bet / affixus.
SRiebe / Die/ ferrumen. 3tiibuna / dr SRicfunoy
tic plumbarwa,fmuminatio, fibulatio. Di-
r.tttr tttjm Dl* 3ßlf t / corrumflura , juniKu a.
97cib/ netten /<)«tetbet/ fcwWcre, invi.
dio.'umeiTe. mvidia tabefeere , flagrare, ftimu-
lari , it. jemulari. ©enribet tOTben / »nvidio-
fum ciTe , invjdiä * odio pTemi , incidere in in-
vidiam. 93er ütiMf fcer leibet/ q*i invidec,
mifereft. Comfof.funt: Slbnciben» exerceri, !a 1
cerari , l*di invidia. Sftiemanb OfiDct Um \
©Iftcf CttratJ ab/ formna intidendo non minui-
tur, jtl mmatur. eid) uhneibf n / fivt |rrnrt.
PfU/ disrumpi mvidia. %nncibcw * nefbr n/
i^ew yW //wp/rx tlifttn/ fubin»iderc , gravi-
tcr , molcfte, aegre ferre alieujus f ortunam & ho-
norcs. ÖCflie^f "/ in inridiam almvid vocarc,
trahere, adduecre.
3Rcil»er / ©er/ invidns . lividus , maJe»oIus , asrnu-
Im. ginbcrinn/ DU / fsmina invidens, wmula,
hvida, malevola. ©Kirf bat Weiber / fcmper
bonos lolicitos habet honunes , fortunaj comei
intidia eft. £>ie 9ccit>cr nid)t aebren / invidiam
fubue, fufciperc. ©i c ^dDer ubem>inten/ in-
tidos profternere , frangere , comprimere ,age-
te rtiamphum ex dolore inimicoium.
3Rcil>/Deir/ öD4ö^cii>en/ invidia, in*idemia , Ii.
vot , malcvolentia. brfber ©Iftct / je ijrppcr
3Rcit>/ qvöaltior forruna eft, cö majorem in fc
commovet invidiam. ^ümaBD ift fi> (jlncflioV
bap er bem SRciD entfliehen f önne / nulla tarn ruo-
defta felicitas eft, qvw malisnitatis dentes evi-
care poflit. ©er SR eib rof)t ibm felbfr leib , hm-
dus altcrius rebus macrcfcic opimis. ) i< a
^etbat^igeoleib/ malo invidiam , qvam mife-
rrcordiam. Dicimm rtiam SReiblittO/ S$jrttjven-
tiut $eReibung/ T>it/ invidestia. ficin
Sfriblciu/invidiola.
Weibifd)/ & ^eibbafr/ a4i.&aJvrrt. lividus, livi-
dulus , invidus .erinvidiose. ijjeibiiei) ftpn / ti.
tßqvod CTciOfn/ invidia ardere , incitan.infti-
gari , mala aiicni vellc. €r i|l niebt mepr HCl'
bt\6), dilccdit ab co invidia, malignitatcm depo-
<Uit. Die Rci&ifebc ientc bcßfitigen/ mitigare
animos invidorum.
9?eK|/ neigen/ gendget/ inclinare, flcclere,
vergere , annuerc , nutare. ©er Sag ne»flet ft(b/
dies inclinarur, prxcipitar , abic, irich Juni
$30feil Reigen/ ad vicia deficltere. ©ic ?b.<clt
HiMi t fid) Jimi (EnbC/ mundnt vergir ad inreÄ-
tusn. 2>e6 ^enfd)en ^>er, nriqet fi ch ü ei $ rhu!)
belli/ tPa^ Verbeten nitimur in verirum fem-
per, cupimusqve negata. Compof.fitnt : 9bue{<
qcn / dcfleclere , dechnarc, detorqvcri, averfum
cfIe,difcordare, diffidere, diiTcntire. *{n & 3u
neigen / inclinationc volunratis in afrqvtd pro-
pendere , ftvere. (giuem m\ nn> (h>t jilflcneigt
|epn/ optimealicui cupere. ^lebftberbtemaf«
jen jU etRKIä nriaen / aliqvam rem magno ftudiö
ieqvi. 9cei()en etiam ftnmficüt re vereri , reveren*
tiam adhibcrc advcrrusaliqvcm,vcncrationem
habe
*34?
9te
"Sit
1346
' habere, aflurgere alicui, poplirci nc&erc , ineur-
»arc genua, diciiurtvo^ £id) gegen einen »rruci
Q(n/ congenulare.
©flivi ;r < &*dvtrb. propenfut, incl inatat, pro-
tu mi, avidut, cupidus.y - cupide,avidc, ftuiiio-
i »c, propensc. Einern geneigt icmi . ftudi6 in
aliqvcm cfle, animo boao efte erga altqrcm,
bcncvolcntü aliqvcm profeqvi , «omplc&i.
€ id) geneigt er}eigcn f benevolenti* figna dare,
ftudium dcclararcofrcnderc, volunutem fuam
alicui probarc : fgita ®( neigt / rfi bene volut, fa-
Teni. obfervati»,Öf-benc»ole, amanecr. Ab-
geneigt / 4 Ungeneigt /diflentaneui, dtfcorj , in-
vifui.ingrarui, odioAit, malevolui , infenfut |
\$: odiote, infcnte* infefte, ingrate. (Einem Uli
geneigt/ five abgeneigt fron / odifle , arerCm , de.
»eftaii aliqvcm , habere aliqvcm invdum. (Etfitf
ihm iebermann ungeneigt/ omnibut, vtl apud
omnet in odio cft. j£>ueb/genrigt/ (Seojigencigt/
Shjolgeitcigt / perbenevolui , pcrftudio(ut,gra-
tiouu, o . pciftudiosc, gratiosc,bcnevol<nci*-
fimc.
tReigec/&et/ obfervans, reveren«. colen«, cul-
cor. ißeigerinn / Die / hznrnna honorem exhi-
bcns.praeftant.
9?<iflC/P»</ indinatio rerum, refiduum , reli-
.y um. €r ifi auf Der legten 5Rdgc t decrepitu*
cft. 6eln out gebt auf bie Steige/ aöum cft de
fortunt* cjui , rc famUiari «aide commmucui
eft. Üufber Steige fparetjicbf bbri/ fcra infun-
do parfimoniaeft. £>K 3<Mt neige / cxrrema
mundt fenefla. 2age4nrigc/ inclioatio diei.
3ei(eunrige ■ ultima tempora. QMerneige / ce-
icvrfix rcliduum. Dim. rU gtdgeleill / natu 'Situ
lUlcbiil / tat I rcliqviae fundi. 3* mag Di nie
JfcanneigMuejjt auifaufen / qvotu liqvotebar-
bam proluifti.cxforbuc taedec.
(Riigillig/ Die/ indinatio, propenfio, ftudium,
cupiditaa , prodi vitaa , votum , appetitio , dcfi-
denum. -Cr-Ptfi- /: rr (Kr O&liei giing / fa vor admi-
rabilis , gratia fingularis, ftudium ainpli(Cmum.
Abneigung/ averfärio, odium , maleTolcntia,
abominaüo. (*Mi'lfj)llcigung / widi rrt rent 1 a . .c-
q\ poiicnna, vulgl luutrtiutt. (Segenneigung/
mutua bcncvolcntia. ^ueneigung / idem ./ 1 i
ttciejuug/ bona «oluntai. Neigung ruam ,ß
roerentta • curvatio poplitum.
Wci.ueht/ * STCciqbflft / *dj. &advtrb. iJ. qwd <&tf
neigt piopcnAu, indtoatni, proclmi.
^i(fen/tjeniCfff / nutare, nucre, nidare, M.
dormitare. Dicitureliam Stippen/ 65* fßXXlii*
gen / indinare. (Smirlet/ dormitat, nidar»
nutualiqvid IlgnirTcat. Compof.funt: Jlbnicfcn/
abnuere, renuert: 65" 3uenictm / annucre, iu-
nuere. Einern gegeiintrfen/ mmi inTiccm loqri,
cotocapiteannuere. A Rippen 1 tirnip»
JH'I' talatrum, C^tatitrum, yttmaimodum kXlü
efen: Rkfel/ SRicfdein/ /"«« IRicfeleoen/ eqvu»
pudllui, avtfi wrfrtuh rritlam, rvod Wiefel dem it
ttUm *d icortilla trtmlatum rjl t hinc eilt Stent
mi^nief el / vile rcortnm , mereuicula vulgarif»
communi».
SRicfer / ©et / 8f!Ricferfnn/t>t€/ mat e^famina
nutani , ni&ant> nutu Ar capitis motu aliqvid
tignificant, it. dormiturient, dormitans.
!3FZicf iinq/ X><c/ efiw«» SJlteferv nurut.niaatio. SrJ
9(ii(te. t>iC/ fignifictt dolum, fraudem, fallaciam,
(Imulationcm , & imfrimu, infidiote rccluna
odurm. €r fleefef »eOer SJ^fttfe imb Juef e / to-
nn fallacüs Contimit, ex (raude & mcndaci6 fa-
tlus cft.
er r . i x , cer-
▼icula, oeeipur, oeeipitium. tfl a glitten &
Xl<\$tn I nutu mim m rix intlbiMtur: forte ttum
ikitur tt» ®enicfe. (Einem bat föeniefe bre«
(J)Cn / cervteem frangere alicui , tS'idrb dicunt ve.
natau*: Qett J5)afcn Iii Jen / leporem jugulare,
)\'lmi tnim manu diUUÜt vtl ävfrsi dmmülculum
tßud ymr Murt* prrtutnr. (£r bat es binbcT bem
9l.ieien Danmrntf birfe / ad mäht am egregie
dortui, diflimulator, verütt illimus eil. A XUA
rß Jfyartn&ÖiäH/*di.&*dvrrb. pertinax, perri-
cax , obtttnatui , praefraftut , 5*> .- perrinacicer»
contumaciter, mordieüt, prxfraAe. ^in Spitt'
nücfidjter / /"<■« bartndchger Jfcpf / cerriaWut,
contumax , dura; cervicishomo , ingenium du-
rum y mexorabile. JP>ttrtn4cf igfciC / Die/ per-
tinacia, pet vicacia, obRinatio.
7?acf t / 9?acf et / 9?acf id)t / » 9?acf enD/
tdj. nudut, nudatut. Efl k Hflcf en / ulpotrnar-
tr cerforit pUruma^ drtrQl. Std iß il(iiet> t / * 3fa '
Cf enb/ r.'um pro hominc paupere öTegcno : §^ Tjl
ein naefiebter J£>unb / lrd pauperior eft , gjr Je
{vaxunq^ re vili nullius prctii diemtu 9?acticJ)f.
//.-(Ein Riicfichter Sehn/ mrrerv »tin ymodi-
ca. 913a( bilbtf ficf) bie naef iebte .Hiotc in! ein/
qvid tibi prcfiimir , fru tribuit paupcrcului iite,
\ qvi nudiot leberide cft. (c pttiu'i- fafenactenb/
pofirl
»347
pofita »ertc corpore nudus. Scacfenbc SrÜffC/
pedus nudatum. Jöic ^Schultern nacfcnb ma<
4>CR / oftcnderc humeros. Ü<acfcnb bariNM lau
fcn/pofitö velamine currcrc. ^ SJetcfeilb Ji'inil
mcntum in vcfrc. SRacfctC 53iMc| / pulli implu-
mci. Haff icht r/2 9t ufl)Ctt / &freijventius
9}ecriaJ)cit/ & 3larti»jfcit / MC/ nuditas.
nie / /It" (55cirie / * (Efenctcjt. St/nt wt« poputa
ßrxthilti tfincurvi. jlcctdit, qvod ©CtU'Ujt Go-
ibie.pronunciAtum tß 9frb/ * ÄCFlt'D/^wi demis-
fum , fupinurn , ö ad cerram proftrarum fignifi-
cdvit. £ie$?niebc beugen /flettcre genua. £e»
mutiqr* #nic / gtnu fupplex. <£r bat ftbroaebe
.Sr/nifi'r ' genua deferunt curforem. Xnie r/1
4i iiicbett / meurvare genua. ScKberrnieben/
procumbere in genua. $tor einen tmbevhiif
|)cn / accidere ad genua alicujus , genua ponerc
atteui. Etlicher / OCC /congenulans > genua in»
Beäcns. 5fai;j)icr)t / . » Aipplex , pro-
ftratus, demiflus , abjeftu* , : fupplicitcr > lub-
rnifse , demifsc , humilicer. nii'ljCäffCf/ ä cnu "
tcnui.
^ItlCf «1 tjväß Ätrief m / A am'e/ pr«pr. genu-
bu4 t«7 poplmbus vacillarci dtindt deorfum fle-
Äere i it. avarum & fordidum cßr. Htm Ct'fl
JfnifJcr/parcM, tenax. ifnicfcrCü/We/ ava-
rina , Änirfldjt / *du fordidu». Srd tfnirlcn
etUm nolAt träniere, dejicere de gradu dignita-
tii, humiliarcaliqvem. ©efnitfet »erben /ca-
dere , amittcre honorem, premi , deprimi, fran-
gi. JbitcW/ oet/genuaexio. (finen Änicftf
machen / infle&cre genua , 4 printipe fymficattonr
•crrbi Rmcf itl l titubtre , vacüUit, deferi a gt-
fftteber # »jverb. nitöererv nieberflerv
humilis . deprcflus.ÖJ': infra, Aibrüs. S*xm.&
Brie. Steter / fvod f/l antiqvi Gothico CTcO / *V-
m Jjud , tup mu. (£in niederer 3<*un / fepes hu-
milit. Uber eitlen nieberen S um um!! iebermann
f)in|teRcn / cadenre qvercu qvihbct ligna colli-
gir. 3" r>Uernicbcrft/infimc,inimö,extremo,
ultimo loco. jf)ernieber/ Aib, fubter. Weber
tliidiairftörtiam J:ntn> Jftubrig/ demiflus , £5"dc-
mir«c , humilis , & fubmifse. fiebrige %anf/
fubfcllium 1 fcabellum. iftiebrmflictKRbe 936'
(jcl . aves terreftres oranores. Hiiebriijei'/ infe-
rior. I^rnicbriqfte/imus.infimut.
fieberen / SJeiebri^en / Compof. ^rniebriaen/ hu-
miliare ,demirrere , digmtatc fpoliare. (f mic
brigef ir erben dejici de honorc , decidere ex
aftns. «fficr felbft erlebet / bi-r pH erniebrf.
getmerben/ qvi <eioAimexalcac, hum liabirur.
vi 1 11 e 1 : niebern / proftemere tUq vem.
Sfaebcrer/ * €riliebritjf r / Öet/ Dominator, Do-
rnum» impcriofus, graviflimus , domacor, co-
act o r , humili ans , de gradu dcjtcicus.
^iebrigiintt / Ar €rniebriöunij / t>w/ Iwwiliiii«,
demiflio, fubmidlo. ^breneriuebri^Hiii) Je-
jeilio de gradu honoris, fpohacio dignitant.
(OeaurenmeberUHij / cverAo murorum , exc*-
dium urbu. (gein <£elbf(cr»iebrigunij / exma-
nicio Ali ipfius.
OttefcrfeMr/Mc/ *J- ivoJVlitominQ/propr.äu.
trm humiliras, profunditas.dcclivica», it. icnui-
tat, moderacio, exiguiras. 6 i|t be|Jer in bet
Webrigfcir bleiben / nl* bocfjbcrfaren / pr*fiac
Aia forcccontcntum eile , ucc alu qvxrc.
»dv.ntgand. non, minime,neuriqvam,
nullo modo.nullatenus.haur, neqvaqvam, nihil
minus. EflcontraRum exantiqv. Sßc ÖS* (in / qvaß
Mos nec unum. Ejfcrturhodi}q i ^f\C fivr 9iä /
in communi uju loqvtndi. 51 rj) nh > five nein / abfit,
DEusprohibear, avertat! ne credas. (?n nein/
dtprecandiformula, parce, abMine , nc facias , ne
com m i im. nttn/ego veronego. &neÜV
minime gentium , non non. giunvibf nein/
credasmthi.qTodnon. Sccinbocb/ hem.qvid
aii , nc hoc tibi perfvadeas. <£urc ^cbe en \.v
ja /nein/ nein /cntvciterfermoreft, dl, non,
non- $Kan fagt nein barjn/ negatur. SBcnn
man bid> fragt/ fofprid)nein/ u fccilri, nega.
1£t 1 i nur ?*? in niebr flu^jeriebfef / non Aiflkic
negarc. ^. Ib fagt er ja / balb fagt er nein < mo-
do ait, modo ne^at. 9^ein eriam avandotfa rto-
minafeif. ?0tCin $cetu ift fo gut a\i oein 3* / ea-
dem facilitate nego , q vi tu affirmai. I>er 33fff
ber SRcftl Ift ja / mulieres , qvod negant , expe-
tunt. (Er vi mit einem flaren Stein abgrroiefen
roorben / poftulata ejus finc ulla cxccptionc re-
pudiatafunc.
deinen / &multi frrqvtntiln genuinen / negare,
denegare, abnegare, recufarc.mrlciai irc , diffi-
teri. <£imni feinen ^enflanb »erneinen / denega-
re auxiliiim & vi mir .i He? inrnemet / fpe«
omnit dec Hat. ^ebii-.nami verneinet i '
Tententi» huic ab ommbus rcclamatur. C^ine
(3acbe »erneinen/ abnuerc taftum. €ine i Sbiitt
Öi) qq «er»
H49
ISlt
Sie
1350
<nct/
ter tieinen / precibu» ahcuju» rcfragari. BCd
UCillCC (Sered)lMf eit juftuia dcncgata.
»Reiner / «r'i» QScrncincr /bet/ ncgitan» ,mfi-
ciator. aScrnfintrinn/ DÜ/ fccmina, negan»,
rcclamans .diftäicn».
JReiuuna,/ &ufit*tius gjerneiiuma, / sie/ negatio,
BCgantta,dencgatio, recu£itio»inficuüo , ne-
gativa. QScrncWUn.JCCiD V juramcwum
diftellionu.
SJcwe illlieb / &*dv- negativus, negandu» , cui
contradic» potclt //.negative. Unocrnctnlict)/
?ivod acgaxi non poielf. evidentta rei ,cetu»-
Ima venia». Unvcrnelnlicber <3d)lu§ / argu-
mentum tiiiiuim , iblidillimum.
JOerueinlubtcit/bU/ negantia.reclamatio. Uli'
t;mcinlld)(ci(/ apodixii „ dcinouftrauo necefla-
via . ptopria confeüio..
, antiijvijf. vorab. German. Cr//, ftgnifkans :
fplcndidum, poütum .corufean» , rundum , pul-
chrum , ab idolo Solls, five AlartU , qvod iHCt/
\£ 9"i*Ct0n appeüamnt , teßt Cluvcr..Gcrm. tat
tib. t. CAp. 28. Erst autrm ißud ftmulacrum radiu
turek omatum , # 2ftett nobk hoJkfy eß clegans,
comtu« , pur us, argutut, clegaater , comre,
pulchrc, argutc. Undt Gaüorum vtrbum net-
coyer , purgare , vettert . polire , trtttt tlWcbeit.
8luf< netfie / qvam cu!t ilimc , elegatuiflSine,po-
litiflimc. IRtfCtC ^un \fcr / virgo elegani , for-
molä. SRcftC* ÄTcit>/ habitu» concinnu» , ap-
{>ofitus > vefti t Jcccns. <g.i jft tin nett SBurfd)»
ein < adole/ccn» feitu» cd. (r? licht ihm Mit
llitt (III / omniaci congruunc, geftus ejus ido-
neu», arcis de ? cnuttaii» plcnu» eil.
3i C 1 ( i f c i C / tote / munditie», puritas, elegantia, de-
cor. €i<& Der StCtfiflfcit befleißigen/ claborarc
in geftu Je motudifeendo, itudetc venuftati de
dignitati, elcgantiac ftudiu tenexi, anusumad.
politiem adjungere»
9(Met>li(i) / adj. & advtrb. eß k XUttJ&iJemptopr.
notat, nempe nicidum, pulcluum, tenexum : üjur-
patur tarnen pleiunuL pro opipaio, dclicato , ü-
■ pido, duiciculo , JLtverb. dulcitcr, opipare, dcii-
catc. DiicMifhe *8petfw/ cuped»» , lauca edu-
lia. SRtft>li<f>4 $WS}ö!eill / vciiufta pucl.'a, bel-
liilima, dulciffima, fvavilCma>virguncuia.
SRicMichfctt/ We/ id.qvod, t7<tt>gfnt / elegantia,
venuftu, i.'. dulccdo» duicitndo, Uclicix, lau-
iit»a,
0 1 ClJ / r r.9 / piur. tnc I rete , cafli» , plaga.
Sxnt aubio eß a Xlitt I propter orämrm elegantem
& cominnum maculdrum. g^f^f ftridcn/ plagara
texerc. Sftc^ aufflfilfn/ recia vri lacjvco» fttucic,
ceitdcre , ponerc 'jn* !TJcij treiben / conjicerc
in plaga». fjntf 3(t^ fallen / in plaga» incidere,
ineurretc. i'öd)ri id)t / jcrriijcn 3celJ/ rete hie-
rum. §i|<t)nc^ / hamu», cvcrnculum , nagula.
^>afenn;ii / cafle» lepurani. £crct)tnnei} / rew
aucupatoi;um. 'ü>>id)riliifii / rete aviahum.
^imiO^f v nebula. Jörn} i>e $ SßiBe^ / paxil.
lu» i cui. 'fi 1 1 am ob fimilitudtnem Aicttur dta-
phragma, feptum rransvetAim, mufcultu mmirum
ilit fuvtt) crfiiiiu , vrntiem medium ab mfimo dißin-
gvem ► t>AB XUty tm Äetbc. (em^etveitne^/
peritonaeum.
31crj!till 0^8/ .i/'wm.rericulum, reuculus, plagula.
-V i .<: '. i'.i Ii in reticulum avianum.
O^CtjCU / pro ovo tarnen fei e ateüm S^cneljCTt / (£in»
ne^cn. ScrneQen/ igfreqventiß'mt Umne^en »r-
rctirc» circunuetire l concludcrc beltiat laqvcu,
indagioe cingere. 93i>gcl benebelt / retibu» ex-
plicati» aveicapctc. Uinucbe t / uretitu», Iaqvei»
captus. Sntueljen / poetu. eß lacerare , laxarc
retia, folvcre laqveo».
3tf Üictt / adj. advrtb. reticulatus, in forma rctil.
Dicttur etiam 9?eßl) .)ff .
9^cu / neuer / neucjlcr / «4 v**»-
nüvellu», novitiu» , recent, f>: nove, noviflimf,
nuperrime, proxinse. 1£mai mvxi / novum
q»id. €t»a< nenrt erfahren / aliqvid nori co-
gnotlerc , vel audire. »i3>T5 neue* berichten/
cerriorem aliqvem faceredc rebus novit, 9ecUC
Seirnn^/ re» non, rclationc». ich neuec
Deining befleißigen / rerum novarum cupidum,
Tr/ftudioiuro eile, aueupari rumufculo», rumo-
re» exupere. & gebet ein IUHC5 vor / aliqvid
novi decernirac , gcrirur , accidii. Diene §<l'
eben bat man lieb/ cupiditatem injicu novitaf.
€r bat niebt liuft iii neuen £)in^en non commo-
vetur vel dcledauic novitacc. fjjeueö Q3ülf/
novut exercitut , tirones, inexercitati milite».
9leue Anwohner/ coloma. (innen Qit mit neuen
3ntvohnern belegen / agro» adignare colonii.
Steuer Xopf/ oikrcccm, rudi». & bat eine
neue iV.uhi , in novum modum oruatut cft.
iSl<üt SBclt / America , India occidcntali».
Diener üOein / vinum norcllum. neue
id'ta Ilten t/ novum tauus. DIeil(5 jal;v lu.vi
njutl
I
1351
Sie
anni aufpicmm. <*pdim finf elnetl / rc» plane
nova, rccci.citüroa. Sfrlt neuem/ denno, de
novo, ab initio, rcccnter. Unnrtl/ attritus, f ra
CJus, veturtm.anrqvus, obfolccus, gj 1 ; annqve,
©bi'olcrc, vctuüe. UnnfU lüttbe» / vetmlefcere,
obfolcfcerc s 2llttKU / Wf rcnovatus, Interpol is.
€in ül(nnif< Jtifiö/ vcftis interpolata. Dic//ar
qv - ;. JP>j!buen / r efecrus, inftaurarus. SßunDcr;
nctl/ »ovum monftn fimilc. SBlirtbcmclIC C ti-
efte/ res inopinaca , £5" nullö cxeroplö.
JftcUCn / & frrqventiits Ü>C rnf HC" / /Ity CCmfUfTIV
novare,rcnovarc, reftccrcrcdintegrare, repa-
rare , inftaurare. €in ÄlefD »erneuern / inecr-
polare verteilt. <Sd)mrrjen öf ntCUCm / refrica-
rc dolorem, retractando augere. (irnaicn / *
€ine uf rn / id. 9 wi Vfr neuevn / integrarc , in.
novare. KjWNMV incerpolarc
©erneucr/ * Stanrurer/ t>«t/ novator, interpola-
tor, refeftor. rneuerinn/ & Q3erneucrinn/ Die/
foemina inftaorans, interpolatnx.
(Erneuerung/ /t™ SBerncuerunq/ oitv interpolatio,
reitautatio. rcnovjtio, rclcclus. €(&HierjCIUJ
triU'Uerunq / renovamen dolorum. grflini);
fdwft&.Tni'Ucrunq / reparamen , five reparatio
•micitias. gieber 3omv 2iebe»cTueuerung/araan-
11 um ira , aroorii redm teg ratio <(t. Vtrbum fm-
flrx ifteuerunq autem notat no vicarem.rcs n o vas,
infolitas , fe? inaudicas. Dicitur ettam X>it 9ftt'U<
beit / & föeuigfeif. 3«^rmann i|t Der SRcucrunq
feint) / novitaseft invifa ommbuj. Dieligion^
Heuerling /reformatio fidri.
EReilliilil / 9tt I novitius , novellus , curioAii , re-
rum novarum cupidus, novitatu ftudiouiS. lt.
novus homo ,aliai pfefftrfaef .
CReulid)/ * 9eeulid)ft / adj.&udv. nuperus, novus,
nove, noviter.novitlime.proxime, nupere.
SRfUÜcbcr 2a(\tn I fuperionbus bis dicbui. ©ei
nc neulitfte vr ebreiben / fuperiorcs tuz literx.
3* habe ihn in neulicber 3rir nid)t gefeben/ Ion-
füim eft ex qvo ille non comparuir. oYiSeeUer»
id) / *dj. &adv. eß cunofus . infolcns, infolitus,
83* •• no- itcr, infolcntcr, infolice.
Breill id)ft'lt / Dl*/ propr. novitas, t*'. tempus proxi
me prxccrl a pfum. Sed ^U(X\\(5)t elf/ id. eß qvod
ffiruerunq.
9?eun/neune/ numrr.indKl. novem. Sßemt
£iiqe lanq/ novendium. <Reiinm.il / novies.
SReunbiinbert/nongemi. ©tr neunte 3J?pnat
pom -flierjcn / aiih icOintcrmonar/ November.
9le 155^2
3e neune /noveni. gjeim unt> nenn ifl jd^rjcl 17
notem dr novem faciunrodrodeeim. «öicrmal
nctine / qvater novem. 3^cnnma! nenn / noviei
novem. Steint Ptlö HC Unjigct / «pptUantur pro.
ditoreSjfjcophanrÄ.
Neuner/ öct/nonariu$. 5ftcunfrr//h*&cmeunfc/
nonut,novenfi!is. ©je neunte 3al)l /novena-
fjtti numeru». 3ccunjig/ nonaginca. 9eeuiHi^
mal/ nonagies. SReunjigfier / yiiv oet 3ie»iv
jiijl« / nonagefimus. ©n neunjigj^briaer
Süi atin / nonagenarius fenex. Eß tti&m freciu
mottet*, nomine Dfruner/ i.e. novem nummoi
Valens, akh : «in ^if^ec / yive U\ä)Ht
Sleug/nicgen/ jro ytw tarnen msgii in uft eß
fieneug/ genießen/ 3« flenicöe/ Du
neupcit / er geueujt/ »ir genießen / ic. 3<& geno§/
id) qcno§C / gcnojieu / Frui , vefei , commodum,
utiliratem , fruetum pereipere , meiere, carpere,
ferre, eolligere , capert. (£r (jencu|i Der <5rtd)C
IDOl/ basc res frucluofüTima »Iii cft. 34) tt>C»§
tocl/ roie id) Depen geniefe / praeclarcmihicon.
ftat ejut rei frudus. (Seiner ©uter gcntcjpcit/
polte ilion ibus, bonis , facultatibus fuis uci , frui,
dcleeran. J)cr &XC geni(§en / di«nitacis fru.
Äum pereipere. <gr QfBCUfi \)t$ ^Olle^ / qvai-
irum, lucrum facic vectigalium. @ei)en
unb md: : genießen / in6d)te wol einem anbern
VerDrie§cn/ qvidjuvatafpccsus, fi non concedi-
t ur ums. (gr bat feiner nwl genoneu / fmdtum
non concemnendum reporuvit cx ejus confve*
tudine. 34) grnie§e Dod) nidjttf Daroon / com-
modorum pjrticcps non Tum, utilitatc hujusrei
«areo. greiiPCiJcniepfn/ gaudio pociri.
3?icjjcr / 8c Oh-k 1 äcv 1 Cor / ufufrucruariui , ucent,
fruens. ^ \< ; n 11 n / & ©enie§er tun/ Die / ufu-
fruetuarta, feemina pereipiens fruclus S5" com-
moda, ^ruebtgeiiietlerinn.
We§ung/ * ©eniefirag/ 'rrt/ * tus ®.nie§en/
ufus ,utiliras,fru£tus, commodum, emolumen«
rum , compendium. £)ie @enie§ung ift |Vf)l*
fd)lcd)t/commoda hujus reicadunt« dciuninr,
nullum i'ui ufum pnebetres A\.
3"Jie§lidj / & ©cnicflid) / «, ©enie§6ar / «4
utilis, conducibilis , fruetuofus, commodus , Uf:
utilicer , commodfr , opportune. HuceLam per*
tinet ad), partic.p. ©eno§eit/ fruens, fruifeens.
SBelgcncKfu / perfruclus. Ungcnopen/ impu-
ßq qq ij nitui.
1353
Sie
9le
1354
aitat. <£«j ft>U ihm nidit uagciwticu birnjebeiv
non Gc 1 iui '.tum abibtc.
JRitÜlicbffit/ Ml / f™" 1 ' <£ta»u{hmfl/ commodi-
t .. >, lucrum, opcrx prciium.
VtOi I VM/ fl- 9?ifcr/ pecuv p<cora, altilia.
c-d-ir^hcj pccui flrigofum, tu cadam mor-
ricinum.
CJcrtOfi / Wf / ©f nO§eit / fociut commodi,
parciccps utilicaiif , pariiftatus homo, u<Uber>
ncnojcn/ emincniioris flatus. UngCIIOfKR au-
Um liicuntui deditmi, y adfciiptiiii. 2lP«l&]C'
UPß/ ejuidemftemmatuSJnobiliiati». Sltlitf-
flcnpfi/ collcga. 9IrbfiWgcnO§ / collaboracor.
2lutvii!)r4fnop/ conjuratus. SBcttjgtno^/ parti-
cep» t'odinarum. 5Bctt<}cnt>|/ conjux,thon par
ucep». f&IuCStJCROS / conbngvincitt. S&uUe;
BC§ / corrivali». 9?Wltwnc§ / confarderatui.
©icb^CIIPj/ lociin Öfaflecla furum. £icn|t'
fl(ilt>B / confervus. ©1cn|tgfWtHn / confcrra.
2>U^(llDp / asqvc nobiln. Dt h>c votib. ßritit
Sibotttl. Vor Ältere l).ibett alle »fcbelleute ein*
onset- gctuirjet / welchen fie aber mdn vor
£ccl ßdiafren/ haben fie fletbnet/ oabey
abnim-fornen / oajj er ttn Äörflf c utto mehr
JDiij^tsgenoß getreten. (Sfoc * 7)ijniuf>)C'
nojjiR ' uxor, nunta, rnipra. <Jvb .cn^5 / cohe-
ttt. grC«ö<UiflU>§/ particrpi Ixtitiac. gren-
bei: 'HU"; compo» hbertaiis, cotlibercui. grit'
bentfgcRüjj / paeegaudem cumaliit , fubamne-
ftii comprehenfuj. gm tf i'lV'.cnf jj • Principali
dignitare corufeanr. •jkjclh'llijt 11 oj} 1 confociu*.
(£i!>l.ii> CR6 \cin i';. ejutdem rchgjoni», in commu-
aionc fidei exiftcni. Jp,lllj\(<'noij / fociu*
mercarurx. .r>Mtf auT'&Kl»»? •' trtbulii, ejut-
dem opificii amf-cx. Jfrantytticfyr domcfticm.
•^ÜlfijfRtfjj/auxiliarii». ^U^'nt1CtT9§ / proicly-
tut. ^iinipfViliH0§7 ffinpaicftrii»! coüufta-
tor. .Hilit'NCni'B - cotrhil.pulu», .ij .ij ti'l V'U'
n." ff. U'!ui.- * :y?irlcbn« ; -cnopcii / pa»ei curia»,
Sieb^gcRcft xmuliM, Mkaliu*. a)? irfoeRpji }u
■it forenfis parciccps. fDcitiJciirti / con/ort.
9Süiti4cm>§/ commoncralis. äcaineatfgcnof/
«ognorainis. ^ii^cnpfv partieeps falinarum.
SScifc icoo§' comes KuietWi $iuer> * $urnir<
ginttfj/ capaac torncamencorum. (3aiifd(HC$/
conipotor. (goilflClUljimi/compotnx. ^tilPf-
grnt>6/ coneivis. C r <t)lllOj}cno&/ correut. (?picf'
fl.CIIC§/ collutbr. (Jrirj'iU'nPf / compar panx,
(oew nnloiiua, ©tttilgfn»>§ / commilic«.
<Stlllxn()caPi concubcmalii. Sifd>ij»0§/ com-
menfahv iili'jt nPqcnc^ confcöaior virtutum-
S(rbred}(n60CRO(i-n/compltccsdcltai. Un^c
u r 1': exuaneu», pcrcgnoui. SB<3 P cmjc ao jj/ eo-
rundeminngniumpanicipca. 3t>ub<rtirncfii;n/
pa£hun occulcun cum dxmone haben tc*. 301 1«
9<ni>BCR/ coxt anci. SURt^cnDpftt/ coaciibulci ,
commantpulonc«.
©cm>Bcn|'(l)aft/ütt/ collegium.focietai. Stufe'
OcnL'Üenfd^rtft / condngvinirat. (£lbC9^(RD(1rR'
fd)iift/<onjuratio. ©icRfafnepcnidjart/ con-
r«Ticium. Tt^itüCllOHClil'dj.lft / confociatio.
Xfu(f^e(innte @eno§cnfcF)afr/ fjl «rufocktm
ünm.inxfun &wdoru Teutonia aJfunilttudinem
fiattMti$Frutltfn* üißduU.
^U^Ctt/in»e(?Cft/ prodefle, conducere, eon-
ferre > cxpedire , prohecre , commodare, facere,
Tatere, adjutare, diatmr tham SRufiCR. 6^ nu^et
mir ni$t / non eft mihi ufui. &<\t m'l^f f ttcl/
hoc c rc eft, in rem eft, fruftum fert. Q8a^ nv.'. a
ber j?il()^H4htrn? CK U ) cum amaracino Cur!
<E* nuijci iu'ii' tr. in.; / a\i tv< fhnfte ^.u^ iv.u
QOü^cn/ hoc tibi non magft eft ufui, qvamcal-
vo pedcn.caco fpecalum, furdo tibicca. C:nyj\
funt : Qlbniti?cn / deecrere «cendo , confiecre,
confumere uru. Slbnil^flt rttAnt rß urilitatem
capere , l'ruc'tum pcrcipcrc. 3c ir:iil>cit tuttm
frmptr conßmtüsnrm \$ Attrimtnlum rri r.ottt, ab-
116 1 deftruere rem , ad peftem conferrc. QJcr»
Itllßcn id. rß qvo.i l\- www v, 1 intempcranriü( uti.
ClUuDi' rRU((tt/ aho cempore uci t dcauo fruäum
' capere.
SRu^er / *tx /*3(lu$criiin / W«/ uUm ,fl, qvod (Do
nufler/ & (5cnuj?crtnn / mai feemina fru-
c^umcolligcnt »cmolumentumfacicnsi ucilita*
tero reporuus. &bllHf|cT/ Der/ deie»cn» u(u-
(ruAuariu*. ^ibau^ertun / OlC/ fruOuatia in-
folcns . immodecabuten*.
.^nfi / »er / iRiiQung t tit/ & bae 1Ru|m/ U
(?»i'HU|i::r»g commodum , emolumer.tum ,
fiuclu» , utilitat , compendium , operx pre-
num. vircilicii SRiiIjvh iiH>rvou Ik' cii / emo-
kimeiitum capere cx rc aliqvä. jd) bttb< (b
nen i'J)la&f ch iRuiirn birrsos / hxc ie$ mimme
eft frugifcra, fiugu expert eft. Ultfoffcn
ubi'r|U'it}Cltbic9(li|SUB4/ expem« fuperanttru-
Aui. »crwniii flwiMj üicbi'ii / commoda aueupa-
ri , ueibratit m.x rat loncm habere, feinen CMC»
uaOIiiiiia allen fingen fud;en/ omaia dorne.
ftici$
1355
ftuis futs commodis meint , oflicKJ abun ad rem
tuam. £inw 3cui?cn befdrbern / aheujus <om-
moiia tuen , mfervirc uriliraci alicujui. (£r
dd)tet Den Sßuijen nid)t grop / nihil coro pendii
fm causa facit. (Emern an feinen 2ßuß hintaru/
obrtarc , deefle commodis alicujui , uiutn alicu-
juk rci imptdir*. (g* ifi niefct »icl nilfic / parüm
prodeft , proficit , expedic. (Seinen >RuQcnn):e<
fcerjureeftte brunien/ recuperarc commodum.
(f in lcDcr liebet icijt auf leinen Singen/ ac redirus
j am q v isq ve iiios amat , dt tibi , qvid fit utile , Co-
luttis computat arciculis. SUbnufjUHi} / Dl«/
craolumentum. (gemeiner 9CUQ / uriürai, fa-
lus publica. 21 .u r . :; / fponulae , redirus offi-
cialci. $Öergmi§ / merallici. ©üljflü^/proTen.
tus cx (aiitus. • .£>.uh'iiuf; / commodum oecono.
inicum. greunDf(i;aft(lnu^ / utilitas ex arnici-
ci is. ^(ftiUl&HUlJ / tin pc , fordidum , inhone«
dum Iuirum. (BteigcnDcuni» fallenbe9}uß.nnty
reduus incerti , i. t. qvt entam determmationem an-
muten non babrnt , qvibw opponuntur lu'ftrtllh 'x
e>Sen}iBe9(UQUtljen/ rcditusfixiSS'certi. @e»
tre^rnu^unq/ ßvt geltmnfj/ reduus agrorum.
$$\\'[ive >löali?nilfjim<l / (ylvarum commoda.
3ai]&mifWnrt/fruaiis venationum. ÄUII|cnu(J/
f i uftus artifictalis, STIaborum , alias Slrbcitnillj.
<£ii]emiU$ / * «ScnDeriU^ / commodum dome-
fticum , utilitas fua, vulgo proprium intertjfe , pri-
vara utilitas.
3tü$lein/ ^A6 / Jtmin. luccüum , paululum com-
pcndn, fruclmexiguus.tenuiflimus. (£l* flieget
aUcni fi.ilbe n fein 3?n'ilcin / ubi vis nundinatur ad
lucclla f'ua.
9Mi}e niifihd) / * nuglKir / «4 &a.iv. fruauofus,
conducibilis , expcdiens, commodus, ad rem
pertmens, it. utiliter, commode , falutantcr.
9}M£lid>< SXeife/ ad qvaeftum aecommodatum
iter , peregnnario frugif era. Seilßjhtte Gefell
fcfodft/ fodalitai, fruftuofillima , utihilima fo-
cictaj. Wi| Mn) C vSdjriffen/ fcripta kaiffima,
uciJidima , doAiillma. StfUjltd) feüfl/ fruauo-
lum , conducibile efle, inli;:nem utilirarem af-
terre. (Jincrn greunbe nu$lid) feon / amicum'
utilitatc afficere. 3* hoffe / Der £^af>t foU mir
nüf>(id)|con/ commodum ex horconfilio mihi
poilkcor. Unnnfje / * unm'ii?!id) / ajj. &*dv.
mutilia, demmenrofus , incommodus , offici-
CDt.damnofus , Ö'. inutiliter, incommodum,
pernictote ; duuur rttam Äli'inmi^, lüCblPlinK/
rc» lcvi* i miÄimcqve fi ugifcra. ÜtJ f$ Uwiinli
baut rärb pro jursiofb , £5" loqraciter litieiofo
Ufu>p*tur. €r ma$t t ft* HUm(r/ rixaeur , jur-
gat, difputat, expoftular, aJrercatur. ji t
(ill Unnnljer erl / alcercaror , controvcrfui
contentionif cupidus eft. .flein tttiD unmiß/ in'
ge nio poller , cm vim forruna negavic.
OeHfjNrfeif / & mii#id>U\t i X>\tftim oWttttny
Ö t7ue>»ng / utilitas. commodum. ©crrieff*
liciK DfHljbtiffcir/ fruclus ampliflimiu, mirabi-
bilii, ubcrrimus. ed>led)re 5Ru$b»irfeif/ fruüu«
exihor, unheas mcdiocns, parva, minima.
Rubelet! / p/. farftilia , turund* , propr.funt p*.
ßS, tjvibw anferu farciuntur & faginantur. SU
SiUbeln riiamfunt genta rduiü ixpant wl farinä\
but T 6& latte vtletiamaqvA imcSi, nomine pem-
raata /coliphium. Inde 9ßtll>elf'uppen / lagana
Mfn»- ^Dilmpfnu^lU / pemmata vaporata
SBapernnbeln/ hydropemmara. 3Ktt)eIeuWr*'
pemmatia. AdjeH. MuWQtl efi ,d, qvod ha-
bet formam vcl raporempemmatum.
0?Utfcf)eit / fugere, forbillarc. Eß etiam a Hieft
fem Äw3iutfther/ ^fr/ örSRuti'^crinn/ ©u/
Aigens, forbillans. SRiiftchuna/ Die/ fuclus, for-
bitio, forbitiuncula. Sejltfdjiehf / «iy. forbilit.
Diäturetvm 3^n(fd)elen/ WutidxUr/ 9 ( uff<he»
Jung/ et WutitylicbV qv* idrm Jignifi<ant.
^?UCFc1CU/ Tugere mammas, laftcre: tmde JJ^in
ff der / t»er / c^Seucileiinn / x>it / p Ucr , gs'puci/a
laclans, fru lac>ens, mammas & ubera Aigens.
3f lief cliin^/ DM/ laftatus. UlnfJ el / Oft / mam-
ma. SRurtclftn / bat / dimin. mammula , ma-
milla. 9(i!ctelid)t/*4S3'^t'.laelarius. ©rp§<
nucfelid)f / mammofus. mammarus. (gd)l«ipp<
tii:i r d i ■:]) f ubera pendula, flaccida.
9?cfcr/ öec/ marfupium , crtimena , afcopera.
Eß a HtC^CIt/ qvia in taiibta crumenk eduli* conM
folent. •
adverb. tempor. nunqvam , nullÄ tempore»
r>odfti*mfoijrme$litma[/ b STlicmal^/
qvod idrm tjt, effrrtur. Vtnil »uleni 3^ie /
y antiqvo SRc/ ut diximtu In voc. t7dn. 3$ |>a>
beibn niegefehen/ inafpeausmihi eil, non novi
hominem. SBer in tex ^ugcnb nidjt fnmfct/
Iut toixb nie vcid> / qvi in juventure non cuöodir
res fuas. nunovam ditefece. 3^ hflbe lf>n nrd)
ntefi) b^fc (jefebm / nunqramunqvam adeo in-
tiamnuttim tI commotum cum vidi. £Rie
ticr&ridj tif <l rergei«nv mtmoiuin hujus rei
nun ii • . am , nunqvam pariar cam rem oblt«
vione obi uj. ift nod) ni< gefdjeben/ uti ; : roirt
oud) nie (jcidjebetf nccunqvamfacjumcir, nec
fic i . aiil cum mula pepercric 9}ic unb tuinnia ■
mehr nunqvam ante vclpofthuncdicm.
Sftiet / olim , fc£ $?it / <fvod Mifnici & Tbu.
ringt mti unk cum lingvi cunmum efferunt 5ftjd)t/
4,ivtrb.mgtiti. Non, minimc,neuriqvam,ne,
nec, neqve, haut, neqvaqvam. 34 "»U nicht
tuhn / haut commiteam. 34 a 4tC ( $ nid)f/
Aitqve deqvc habeo ■ nihil moror hoc. 8Ro4
nid)t / nondum. €8 tfl 00$ ttidjt 3f it / non-
dum temporit maturitai advenit. aebft
hch nicht cm ■ hoctenon attingit, tul nihil re>
fert. 34 begehre ci nid)t/ * me non <• q virirur,
non expeöatur. SRid)t $cfci)cii> tuhn / (allere
compotorem, propinanti haut retpondere. 34
u?tX tt nid)t/ boc mihi non probatur. (fi inet
nicht weit / prudentius errat. SRidjtbcftorofni
gcT/ mhilominus, nihilofeeiüs. SRid)(r/iMiao-
minalitrr yomlur , & moJb ßtbß*ntivi , meto 4i-
;rHiw. ?n?tr nicht. ii / hautqvaqvam, nulll ra-
tione.nullcipaftö, rninirneomnium. ©Ii (Villi
mit nickten ^« 3:i>tC* llrrbttt / neqvaqvam eno-
rkris. (fin ©laubcrlid)t / incrcdulus, infidelit.
(Srin X anniest / imporens , «ftottu«. (gin ?ad)c
r.ich t / agclalhis, fcverui , morotus. Limmer
nid)( / fß neutiqvam , neqvaqvam , ad calendat
Gnrcai. (Ein i l J illitid) l • tcrgi verfator, in vitus.
Oiicbts / nil, nihil, nihilum. £)iÜ grOF* !Hichtv
Um pottiti Akilur mundus , univcrfum mundi
theattura ,magnum iftud inane. Richly an' tVV
2ßclt ift mir lieber / non eft ulla r« , qvam de Ii -
derem magis. £Rid)tfJ wehrt , 'tenuis . > ilis , fu-
tiln, levidenfif »nulliutmomcnti,Wponderis.
?1;dil niiBc / infruOuofus , inutilif , incommo-
* du*. 34 fr^4C lUdjtt tamcrd) / nc hujus «jvi.
dem facta SR an Übe tfbrr ]\i> c l r c muh / fo gebe
i(b nid)t4 Drauf / nem laboro , q vid alii de me-
fentunt. trin Jcannirbtf / fnt 2ön>§ni(fite/
ignorans , impertrus , rudis, infulfus , idiota.
(£ilt 5Xc^nid)ti / magis mutui , qvam pifeis.
(Einjnbuidjt*/ /Jwjflngrnicbtf / ignavus.in-,
eri . agreitis , inutile »errat pondtn.
SJirbrcn / fsitfiiMhui !8triud)(tn / * Cernicbtigcn/
parvt , flnui , nihili, vili pendere, nihili facere,
conicmncre , defpicere • afpernari , defpicari,
refpuetc , abjiccic (£r in mich: mc t uIUl- i mi
CT |tcbct/ omnia contemtui habet, pro uihilo
ducit , qvodcunqve in coiWpeäum ejus vente
tStneU rn mehre u / dupondu noo facere ali-
qvem. €r»<rnid)tetil)naud) garjufebr/ qva-
tuor obous non aeAüuat cum.
9(iebtonej / t$' melius 93erRiebcitnej / m SSemiebrt«
rtuii'.i / Die / contemtut, negledua, defpect o,
äb)eüio ,ü\ peiditio . pcrnicicf , cxitium ,
dei, ftragci, excidium, internus, vulgi smni.
Mstio,
Scimcbfer / AiSernicbtiaf l/bcr/contemtor, per-
ditor, fprecor. 93erni(f)terinn / Oie/ contcm>
ttix,faminapernicioia , famdiofä.
vantn , irntui , inanii , inutt-
lis, nullius pmii. IKtebtiejcT ?0Jenfd>/ homo
nibilia defpicatui, nullius ordinis, homo trio-
boli, terrae filmt. SciebtMe ©acben/ nugae, lo.
gi.rana, inania. SlidjtiiJ föefcbltfcifj / garruli-
tas. futilius, iaeptix, tricaj. Ocicbriijcr 2>e#
roei^arunb / ratio infirma , levis , minuta , argu-
mencano vitiofa , nugatoria. Oiicbtia ^ eVta»
ment/ «eftamentum irritum , ruprum , üiju-
ihim.
^iebtigfeit /X>it / van! tat , inaniut ,le viral , futili-
tas, infornnium. 5fi(t)tiijfeit Der 3Boric/ men-
dacium , f raus .dolus.
fielen/ ^Q^ernielen/ *ß i Wex/'devaftare.
perdere.denruerc, corrumpere, extermmare,
demoliri, diniere ! un.ie ^icluni}/* »Bernieluitij/
X>it/ dcvaftatio.annihilatio, perditio, perni-
c ift. SRicIrd)! / * iuTnididjt / •'■<■ ciitiabiiit,
pcrnicialit , «»erniciabilis, feralis, QT : cxitialiter,
perniciosc , fcralitcr.
37ittl / nemen / 3* neme t fcu nimfi / er nimrV
roir nemen/ ic. 3<b nm i icf> nime / genomme nv
caperc , accrpcrc, prehendere , prehenfarc , au-
fette. €inenSJJa«n nemen/ nubere viro. 3un4»
ftan / t>ic niemanb nemen rcili/virgo illocabiht,
yvj! amatortm urvemre non potefl. in 'üäcib nc«
men/uxoremducere,aliqvam inmathmonium
afl'umcrt 3<fi will mir Sebenficu neiuen/ icm-
pusad cogiiandum mihi fumam. ^cit Hilf C*>e»
Walt nemen / qvodcunqve tempus arripere.
(Eindtrempel nemen / documentum capere, ex-
cmplarfrbi proponcre , periculum ex aliis fa«
cere. <?id)felb|t bicöemalt nemen; poteftatem
libiarTo^arc. 2>cn Krieg jur Jf)anb nemen /ad
armadefeendere, venire, arma capere. (Einem
ciuSKaij iuiudiocfc nemen , mctutaJuui tum-
OsH
1359 «W SN ??6o
cjm r.K.cn iam. £\. ivcilefi. ecn Hillen vor Die
£abt neVtnen / animum pro prasmio accipias.
(£incm D 18 (Seilte Milien/ expilare aliqvem ,ma-
nus (urtivas aheujus bonit admoverc. (fr ItätllC
fld> rvol $11 tobe I Atticus rcl moriens porrigit
nanuro. er nimts" Dem einen / ntiD gibW bem
atlicm/alium fpoliac. utaliumditec. gibt
Uni)Himc*nn'roi^)W/ mihi perindeeft.
5(Cjncr.' t>cr / aeeeptor, capicni, prenfans , prehen-
uns , it. für , harpyja , fuppilacor. Sftemerinn/
5>ic / acccptnca , feemina. rapien« , captans.
3eifncnur/ turbator ocü. ©utc ftrennbc ftn£>
geirnemcr/amici furestemporis. {pferbnemer/
Stilb * SJicbrumrr / abaftor , abigeus. <*or>
ejennemer/ curamm lenimen. <rrbncmrr/'&
fgrbncjnerinu here». (Mcb4ftenemer/j(h*93er»
1litid>rittl^ncmcr / legaratius..
JHeinting / flceinerco/. / & ooä Genien / ff. Vit
/ prehenfio , captio , prejitätio ,. aeeeptio,
it. furreptio. ^JfirJ>ncmcrci)/abigcatm. 3*^'
netMMH/ temporis obfcrtauo . captatio, ratio
tempörit. QSccHcbnunun^ / animus «v]»us,
moderatro, tcmpcratioaj^imi , dictlut c •tum 35or*
BriDe nnemuno,. <£rbnjni/ adJtio , accmfiuo fce-
rcditatis. ©fifcrumil/ apprehenfio bonorum.
f8cvmi$tnh$nam( ßw ©cfcbAftnam / aeeepuo
legatorum. !&cjil$naiU/apprchcnfio poflcrtionis.
Sßimcrüd) ' *Jj. 9äJverb. locabilis, nubilis, fub
fpc matrimonn , intcntionc conjugali. (£nir
Iieinerltd) lieb bat>CH / aniaiö nubendi ambirc
"»irgiuem. (£r bat mieb nid)f nemerlicb lieb/
amorem conjugalcmfimulat) procus adumbra-
tus ed.
$vUnft / t>i</irKrtten/u/ &unfUJommen/i»
ufudmpiiUi rton tfi,fr.i Compof. sXUrtiUtlft/ Dl«/
ratio, incdlcöus, inteJhgcntia , mcntii . animi
*is , motus , complcxus , ryty, k verbo Q^CMC*
WCn / intclligcre, colligcrc , pereipere , ani-
Diadvcrccre , nofeere, periphere. 3<t> Ort W VCti
Bommen / audivi , intellexi , cognovi. SDfan fan
ben ^rebiger nicht n?ol verneinen / conaonato*
ilteproptec fubmifläm vocem cxaudiudr intel-
ligi neqvit. aßir bibcn vernommen/ intelle-
ximu>, cognoTimus, vidimus. (&T t>at micf) nicht
recht vernommen / menrem mcam r.on cftallc-
oitus. 3 11 CSciflltcfjcn (Sachen mup man ber
83crminff nid)( folgen / in fpintuahbus non cd
locus dandui rarioni. €ttva* mit SSemunft
anfangen / niente adeße, utionc aliqvid diiigc-
re. 3«nge Stufe feilen bic Vernunft angilben/
jtrvenci ammum excolere, cxcrccre, ingemum
aenere debenc. tDcr SBer nuitft gewonnen geben/
parcre, obtemperarc re&e racioni. Um feine
UJemunft f ommeil/ dchrarc, mentecaptum efle,
dciiperc , infanirc 2BicDcrum |u feiner Q5er»
nunrt gerabten / ad tercdirc, Hbi rctHttü,fiitta
gyrum raxionis reTocari. ©efunbe Vernunft/
ratio refta, perfefta, melior. Unaefm^c Q3er»
HUnf II mein corrupra, infana. @Mter Vernunft
Ullb gefllltbeu Seiberf/ mens fana in corpore fand,
üdünbe SJenilinff / mens cccca, incelledus rudit t
obtufus , brueus , hebes. UiuntKUllft / rariom*
defedus, amenna, de(ipieucia . rudicas, infeitia.
•p i n< Unvernunft rß homo agrcftis, infulfus, ni-
hil tntclligcas, befrta.
öernfinfti^ / & Berminftiijlich / ai\. «3 *Av. intelli-
gent , ingeniofus, pcrl'picax, rationabilis , ratio-
1 nc prxditus , ST ucens > it. rationabilitcr, intcllu
genter» ingeniöse, fagaciter. SSernbnftiiJ von
einer (?ad)e reben / ornarc rem orationc comtä,
ptudenti t & ptÄmeditaia. fOcrnitiifrivjc i)ln»
fd)\MC / confilia prjeclara-,caut<-, prudcnttllima.
2)er9)Jeufd> bat eine verunnfrige (Seele / homo
animä rat 10 na! 1 docacus ett. $en vernünftigen
teilten n?irb man verunnftig/ ralisqvisqve cra-
dit, epraJcs tunr, qvibuscum verfatur; conver*
tarc bonia , de ab his bona plurima difces. (im
vernÜnftiejc^SSeib/ feemina praedara, prudentii
tingulari, matronagravitlima. Unvernünftig/
imprttdctu , irrationalit , mentis mops , ratto-
ne deftirarui. Unvernunftiglieb/ «ir.irrationa-
biliter, fincrationcacfcn/uv
^erminftelen , ratioanari | argumentari , ratioci-
nariones contexerc» it. rimari, ratione abuti,
abundarefuö fenfu.inii' 2?crnnnffelcr/t>a:/ di-
fputator , rophiira , Tccphcus^ $eriüinfteiung/
btC/ argumentum, argumentatio ,ratiuncula»
conclufiuneula. ^jemnnftlerifcbv ädj. &*dvnb.
rat ick m. ms , ra tiuneulas luggerenvyconclutiun-
culas contexens , it. dudarauomt, per conclu-
(iunculas.
Qlbnemen / mulU ßgmfü&t + prepr.. rfi: Aufcrre , ab-
ducere , furriperc, meton^m. vtr6: Decrcfcerc,
«xtabc/cere , diminui. 7>ai Jg>ur vor einem ab>
deinen / detegere , apenre Caput in honorem
al 1 cujus, ©tn 55art abnemen/ barbam demere,
poncre. J^are abnemen /rcfecarccapillum. 2ln
«breit abnemen/ de dignitate dejici, moveri,
exifbmationis nau&agium fäcexc &ic @tirer
nemen
1361
TO
to
1362
IlCIttCn ob I res familiarit diminultur , frangnur,
dtlabitur. £1 \6 JjicbfV llimf ab/ febris rcnwtit,
levioraliqvancöaccedit. £cin Sv.lich. ttimtOat
febr ab / valdc extabefeit macie corpus ejus.
£u? JlbnetHCn detrimentum, damnum, macic«.
v£i fommt alltieinad) ih-j 21bnemen / ad perm-
ciem fcofim illabitur. Slbncmuno,/ & CK il mir
Die/ depratdatio. teibeöiibtume / fiw Jlbnc«
in uiM/ atrophia. Qlbncmcr/ Dct/ reeepeator,
furum lue uii, adjueor, inioiftcr. OitlubabjU
TUCf / intcreeptor prsedas.
^Illiiemcn/acciperc, acccparCt aaeptilare.fufci-
pcre.recipcrc. (Einen an Äinbeä ii.ut annemen/
adoprare aiiqvem. ^d) tril! cö allt'iCfC mit btr
nnnettlCII / nunqvam recutabo tecum committi,
cecum congredi , expetiar recum c* periclirabi-
mur viribus noftris invicem. viiiui 93crajdd)
änneilU'D / rranfigerc cumaliqvo , depaeifei 1 ad
paaionem venire. ginen ftbvof atCB ,1 uitc wen
parronum cooptarc, adkifeere , cliencclas ali-
cujus fc commitccrc (Ein -HlUt .itwctncn / mu-
ous, officium , provinciam fufeipere. jlrieü,?"'
tolf anntUUR / müiccs confcribcrc, zögert , le-
gere , exercitun compararc. (Eine H ti
aiutcmcn/ religionem confiecri. (£r lliillt brd
SJaterd 2ßcifc an/patrifläe, veftigiis pacris in-
ercditur. vr id) ctlU'6 unnemen / alicHjus defen-
iioncm fufeipere. trüb eine* URO.luclfeelid,en
ßrcmibetf treulieb annemen/ amicum extrem*
fubeuntempcriculacomirari. SD? 'in tnujjcäiin*
luvi.n ipit etf fümtuet/ prasfentem fortunam
boniconfule, ccmporaqvaliacunqve tolciand.»
Amt. Slnnemer/Dfr/acccptor. Slmuinerbtr
©Ufte / nugiftcrntuum.ccrcmoruarum mode«
rator , Wgö tntroJuBor. ÜlniKIllUni) / DU / ac-
ceptio. ÄinbfcbaffWBncmiiHa / adopno, arro-
gario. SMinii tnlio) / * 2lii4,enem / 49*?. ö""*^;-
•eeeptus , gracus , ju . un .! us , SST- jueunde , fi avi-
ccr.dwJcitcr. (Es iji mir berjlid) angrmru/ mihi
pergratum, pcrqve jueuudumeft. (El* HI | 1 v
onqrncm bei) bem durften/ gratiofus eft pnneipi.
vir ifl beu iebe rrnann anaenem / omn'tum favo-
rem habet. Unannemlid)/ & 11 11 an tun cm / m
grarus . iniueundut , raolcfhjs, odiofus , z-> in-
gratc . molcfte. SlnilftllliCbfflf/ &nonnunqv*m
flu.jen<;lllbet(; DU / favor, graria, bencvolcn
tia . fvavuas, dclc&atio. lln :• Hilf mlicbf at. Die
molcftia ,a ufrer 1 ras .feverirat, difficulras.
91u'ii.:u-:n n.qv, ianiKMicii i'uü.pere. &mi
Übel aunuiucii/ feqviu», maligoc interprecari,
inJignan aliqnd. Cuicil JUUI Sf'HrOCt aMWe*
nien/civicaccdonarc» c.vcm adrci<ccre,recipere.
<£inen jnr^erberijc 1111t1n.11 hofpiran, horpu
noaccipere aiiqvem. Ciurwemer/ Ort/ fufec-
ptor. auiiLim & ^uhiemung/ Ow/ fufccptio.
Ubel-.lir'nemiim/ mJignano.
ClU;tlCllien / cxcipere, eximere, it. contra Juere,
obiiecre» opponcre, occurrcrc exatptionibus.
Slldje ülisnemen/ pifccsexcnrcrire.Ö'exoflarei
jppnia »UlSliemen/ mcllationcm habere, infti-
tucre. J)u wirft bie jungcii Qiffcn au^nemen/
frufträ, incaflum laborabis , inanem dr Acrilcm
actioncm capics , lirrus arabis , latcrem la vabis,
aqvam enbrö haurica. 55o-H'l nuiuenten/ ni>
dumrpoliare.aveseximcrc Slusnemer/ Der/
cxcmior , excipiens , concradiccos. 2lU5nailL/
& 3tu£nemun()'' &tC/ exceptio, antilogia, condi-
tio. OtlKltcmllcJ) i$ aJvrtb. txtcpiutitxci'
piendus: conditionalitcr,exceptive.
$enemcn/ adimere, etellcrc, eximere. (Einem b«
Corae beneitien / ä cura aiiqvem abduecre , folu
eieudinem mmuere. ^111 d)f bcnciiU'll/ animuro
alieujus confirmare , timore vaiuum reddere.
(etinem ben Siwifcl ♦cncinen / dubia expedirc.
Icrupulum evellcre. dubitationcm tollere, au-
fort Einern bie Wubc benemen/ oncre dt la*
bore aiiqvem levarc , demere laborem alicui.
Scneiltunov CIC/ ademtio. allevatio. alle vamen-
rum, liberatio, diminutio. l'ül'Cia \:\ 11114/
mingario, deümcio irc.
i5JfO' & -(!>nbecnrmeit / aflumere, adjungere. S?Ct>
ber .p.w.b nemrn/ manucapere, apprehendere,
tangere , corripere. «DJ ,10 botibn »JUeJ bfrb(9*
/Jwbarbei)<&bei'}ti(jenpminen/ panicipcm cum
fecerunr hujut rci , comirem Hbi t ecerunr.
nen benm Äopfe neinen / capere , prehendere , m
ctifrodinm <'., >c , >ui.fl[ i.iimi traJere aiiqvem.
Dictttitetiamfyctivtt J^rtrMII|Vnemcn/ tuttiff
B»)Cy uff« . c: Pilfi'n/ "vnhttait, obtonocoilo
rraherc aiiqvem. Si'nnrtuuiiiv J>arjU' Jf)erbeD»
& j&eriuuemuna / Du / adjuuc>io, comocuno,
conjunclio, communicatio , viiloorttJm pjr/m»
palio, i/t^k'rbennclHi'r/Dcr/commonicator.par-
cicipacor, Latntiüi par 1 1ar1us.com mnoicans.par-
tici pans.^conenif II tiuw r/? pacifci äib cercä coit-
ditiooe, pactum ad)iccTC, cautc fibi confulere,
cavere, undt T>ftw vortb. 2>onilff(e / f:i r^DHUpt/
• autio. conditio, obfcrvatio Ayli £5 folenuiratit
judiciair. <]tj[i he* 25<vnunft / ftvt Vernunft.
93ernunft fav^ äftrauft irytur. Au% ^p<
nullt
1363
9M
5li
1364
Wl/ff voluntUemejfeqvcd »CJtdjt Ö'ÄejftdjtW
gang/ incufätw, inculpatio (vulgo.)
JDraufnemcn/ -J.ft>'e tflq-vodXuftun\en/ fufcipcre,
»capere , obligan, obftringi arrhabonc. (£f
bat ©dt braufoenommen / conduci fc paiTuseft
tipcndio. ©ie bat einen £ur\uen braufaencTTt»
fflen / marrimonio fc obftrinxic feutatö. ©cn
©otltfpfenni; auf einen Jfüiir nernen/ arrham
fumere pro Yendirone. (£r nimt brüuf/ »atf CT
tun befommen/ qvatcunqTefibiob?eniunt,au-
fert ,/J-w arnpic ad proximain corapuracionem.
Draufnemung / Die/ locatio, arrha, /ubanha-
cio.
JDrnbcrnemen / & Uberneme» / plurii , majori pre*
f 10 vendere , plus (umerc. StJ Ubcrncincn etiam
eß plus tibi tnbucre.ingurgitarc fefc. Irr b U
mit SBein übernommen/ »mo obrutus cd. £>u
Unbertabnen mit ©teuren ubrrnemvn/ populum
gra v iflim is exadionibus oacrare , gra rare • pre-
mere , vexarc , ccafum augere (Ein 31mt über»
nemen/ fufcipcre provinciam. nrno, bijj niebt
Aber mitb nemen / neqvaqvam refpondebo de rc
•fta. JDie Jtotlen überfiel) nemen /fumcw darc,
prwbcrc, fubminiftrarc , fuirmcre. Überbaue»
nemen / crefecre , augeri, ingrarefeere, ferpere
longiüs. Qaß >ör»fe nimt übetbanb/ malum in-
gravefeir , diffcminatur laciüs , radices agit.
Ubernemung/ Die/ aeeeprio, fufeeptio. 3lmt.
ftbernemun«) / funäio muncrii , adminiftrario
ofllcii. Ubcrnam / Cie/dcicgatio, fubrainifrra-
tio , pmbitio. (?cbu^fibenwm / »rii alieni
rurcepcio.eipromulio. ©ejuilbubernemer/Dery
cxpromiffor.
iDrunbeniemen / minoriipenderc.mi aus fumere,
^/«ä/SOjinber« & weniger nemen. Uubernemeo
tuttmrfi conan , nici , conicnJcre,audcrc ,prx-
fumere. 3cf) mag mid) beöen niebt unbernemen/
non accedam ad rem ifram gcrendam. ©id) Ci
nei ©refen unbernrmen / egregiurn facious
aggredi , ad furnma contendere^ llni^f ritcnttr/
Der/ machinacor , audax , molicnsaliqvid. Un
frrnrmunq / X>it/ coaamen , molino, contcniio,
machinatio.
IDlircbucmeit/ percurrere, perradere , evolverc,
perluftrarc, it. corrigere * carpere , exagitarc,
vexare, Teliicare. (fr bot ihn jirmlirj) burdxie<
Bpmmen / probe difcuiür,cxagitatrit cum. (fine
SKed)nungbnreJ)uenien/rationcm difpurarecum
a1iq«o, rem ad calculos revocare , rationcsex-
amuurc. £urd)Uemcr / D«x/ <arptor,c*ami-
nator , exagicacor. ©urdjnetnuug / DK / per*'
luftratio » caviilacio , examinatio»
Cinnctlien / rccipcrc , ]iercipcrc , capere. ©elf (in*
nemen / pecuniara lucrari , parare. l>; n ^Al
einnemen/ Tcdigalia exigere. ©teuer einne*
inen / ccafum , rr 1 bu ca cogerc. (Eine ©tabt ciif
nemen/ urbern czpugnarc , occuparc. capere.
üj.;er einnemen/ caftrorum potui. ©en
Q3cfi(J einnemen / io ooflcllioncm irrucre . occu-
parc, vinJuare poUdEoncm. >€in (Erbe (in*
nemen / heredirarem cernere , adire , obire, te«
nerc. Strieiieo einnemen / medicamentis uci«
ctiraeioncm aeeipere. Zinnerner / rcr/p.e fc-
clus aerario » dicüur a . -, £oftmcj»bcamter«
Obereinnemer/ praefedus fuperior, fiveCaprc-
mui aerarii. 3^(1. in linner / publicanu« , porci.
cor 1 magifter tt:riptur<e. (£mnemcr / etiam cx-
pu^nator , ticlor , cecupans , u:\irpans r/7. (£ut;
Dam / DÜ / occupatio , ufurpario» expugnacio«
ac infrecir perceptuin , c pereepüo. ©tfUreÜU
•am/ curia cribucaria.
€nfnemen/ eximere, eripere, eruere, «texere, ex-
pcdirc, ü berare, ©er Bcjtff eutnemcn/ CX pe-
«iculo aliq^em eripexe , vel exerahere. jQer
©tiufe entttemei/pecnatgraciamtacere. £>c\\l
Un^lucf entnemen/ abftraberc a malo, calami-
täte aliq»cm levarc. SDer2>ien|lbarfeit ennic»
men / e fervitutc criperc. €inen ber ©cbulöeii
entnemen / folvcrc pro aliqvo. ©ebulbenent»
nemiiiicj DM/ acceptilatioi debiti remiifio.
Stirnemen/A Söornemen/ propr. antieipare, pr.^-
rtperc : drmde conftitucre, decernere, propoaere
tibi , inanimum induecre. ^(d) Dabc mir W\\i
JlUfetf POroenommcn/ animumadea, qrae bona
aar, adjeci. Ji inhfd) J>inc s Vornemen/ inania«
lern, futilia fectari. ©ergebene ©neben t>or#
nemen / ae>um agerci mulgcrc hircum. ^reitlbC
Jp^llDel furnemen/ immifecre fc alienis negocuf.
^ine Keife »r rnemen / itat medicari , ioihraere.
SScrnemung / Die / c^dw furnemen / inreotio.
propofitum , infticutum , (tudium , molicio.
hörnern / - ;'r. exccllens , prasftans , egregius.
ffiprnemer SKnnn/ egregius. QSornrme grau/
feemiaa primaria, 'Icftiffima. 2}in*nciik'3 Ok'i
fcblcrbt / famiha clariflima , ftirpi generofa.
QJerncme^ Si?crF / facinus memorabiie, glorio-
fum. ©CT 3Ürnemflc^)en / primas, Frinccpi
inter procercs. ^iirn.mlieb / *dv- praeferriro,
imprimis, prxcipue. gnrnemtr/ * OSclfür«
lUiner/ ß : >" tituHmtrcatprum t HoocilUHiDUf, or-
diX Xt »aur
1365 1RI 9Io 1 366
nariffimus. ©a i ift «html ba< »ornemfie / Ca-
put cit in omni procoratione negotii.
£crncmcn/ exagitart, vexare. J&erncmnna, / MtV
v»atio. fDücn roir 95rct berncmcn in ber
$u?uftcn / unde fumcmns pancm in dcfeno ■ 3d)
»ci)5 e* ton nicbttf berjuncntc n / undc procu-
rcm , animo pcndco. ©clthcrncniuilj / DU/
comparatio, provifio pecunias.
•jNrat" * J&trqnbnncmCB / dcmere , dejicere , dc-
t u r bare, de furne re. J? ;r.l ti«ncnU'n / cligcre, fe-
gregare. £id) viel bcrnuSncmen / mulrum
Tibi tribuere . Aipcrbum Ö infolentem efie.
Äcraiifncmnna, / *.Chrausn>im. Me/ cieftio.
©croaltfame .Qcrausncmuna / expreflio violen-
ta, fulg» extorjio. j£>crau$ncmiina, / tliam ffl cx-
emtio, :/ .Öcv.iiii tu ni-rit eximerc.
Zinnernen / 2Beg<& .£innKgittincn/ aufer«, fur-
riperc, diriperc, fpolure. JJtiniS bin / tene, ca-
pe tibi hoc. ©et £ob bat iliii binroegqcnom
tnen / mors cum ab hac luee iubtraxit, raptus cA
motte, (Einem feine ©fiter binfociwcmcn/
exuete , privare aliqvem bonii. ©u in n gfl C6
Dot ba$ ©elt binnetnen / aufee pro iAo preuo.
•pinroegnemung/ 2Beg< & .£innemung/ mc / fpo-
Imm, rapina, taptio, ademtio. Jf?imucancincr.
für , prado , raptor. j£in»cgncmnng einetf
QBcibtfbilte*/ raptus. «Kenfebcnbinroegnemung/
plagiunu
SJftdieiUcn / fecum deducere, rapere , adducerr.
3J?it (flerealt mitnemrn/ viaWucere. 3d)tpiU
bai nod) mitncm.cn/ adjungam hoc caetexit. €i<
tien mit in bie & irdjc nemen / comiuri aliqvem
inccclcfiam. SRitnemung • MC / du&uj, dedu-
ft 1 o, comitatoi. SRitnemer/ Oer raptor.
fftildjttcmcn / poA alia fumere , aufer rc rcliqva.
Sccbennemen/ una üimerc.fimul caperc, 2öabC
nemen / obfervarc, animadverrere . nocarc, ad-
vettere, ©er 3ftt rPahtnemcn/ tempusaueu
pari, difpenfarc tempora. Sß.ibvne ililliM DK/
obl'crvano, arccnt:o, circumfpeftio, animadver-
fio. ^Babrncmer/Dcr/cuiro», obfcrvani.fpc-
culator.
Sememen / divUlere , partiri, dir pefeere, dirimere,
diAolvcrc dieber |rrnemen/ dearruare. J.t
nrmiing/ Tri*/ divifto, parürio, diAinftio, fectio,
difl'cftio. 3f rnciilf id) divifibilii , (eparabi-
lif.d.Aolubili». fcailij.fciflili».
3lKntinen. crefeere, augeri , augefeere, pingvrfce-
re , 1/. proficere , progredt , profett um facerc.
©ic tilgen nemco alle SJugcnblicf »11/ mendaci» 1
qvovis momentä ingravedunt, incrementa ca-
piunt. 9tn£ugcnb iiuncmrn/in virtatt progredi,
ptocedere. ©ie ÄTflnfbcit nimmt WC / morbu»
in»aleicit,aggravefcit. ©er <r cbmeri nimmt juev
dolor augetur. Sncne muug / Vit/ cf X>r-9 3uc
nemen/ augmentum, incrementum , acccllio.ac-
cretio, it. prof'cclu» , ptogreflui. 3tiencmmty
beiCP?Pnben/ lunaaccrefccns. 3 Ufnfn,un *<^
jcjroufbcit/ morbi incrementum, augmentum,
3uenemuna im 6tubiren / ptogreflus m ftiv
diil.
3roifd>ennemen/ *©nrin)ifebennemen/ interpone-
, re, interjicerc. €ic baben ihn iirifcbrn fidj «fr
nommen/ collocavcruntcum in mediöillorum.
©arjroifdxnnemuno. / mc intctjcaio, inter-
pofin<K
97 0(1) / » ^HlinOd) / *h*rb. Irtapor. ^ «»;.
aijkitt. Adhuc * ctiamnum , hodieqvc , nec , ite-
r u in , infupex , pretcrea. St lebet nr d) t i\ ad.
huc in vi vis , nondum exttemum clauiit diem.
92e>d} einmal laufen; revocarc ad carecra. Diocb
einmal lefen/ rtlegcK , denuö legere. D?od>
eini't oerfueben t reguAare. 9<pd) einmal fomcl/
alterumtantum. .Ta'eb cii:m I de novo, ab
inkio, de integr6. 3}ecb mebr/ plus.plurii,
multö plus accedit. QiOd.) nid)t / nondum ad-
huc. fei ni nod) nicht 3eit bieran tuacbenFen/
nondam matutum videri poteft de hac re cogi-
« are. £"S ift nod) ilbriij / Aipereft , rcl iq vum eft,
reftat. ??od) rOOllcn/ in voluntatc perfrare, ob-
rlrmareanimum. SBebcr er/nocbid)/ncciUc,
nec ego. SOebet böfe / nod> 9Ut / indifferent.
QBebcr maten nod> febrotmmen f6nnen/ adinci-
caa rcdigL Qüebcl' bif / tu d) jene? / neutrum.
€i^[|lncd) nid) Ifen Iii / re« nondum confeaaeft,
macuriras adhuc abeft. ©tc Jett ift nod) nidjt
fltli/ tempus nondum prxtetiit, cxiiu 92od}
ferner / fm »eiter/ * glod) fernerweit / ponö,
adhuc, itcrum, plui ultra. STiid) immer / ct-
iamnum, conttnue. 92cd> nie/ & nod) niemals/
nunqvam , nullö tempore. ?ll }f 1 1 nod).' /ft* 5?ii
nod) / ailidue, usqvc , indefinenter. perpetuö.
2lnnod)/ adhuc. ©ennod)/ tarnen, at tarnen,
nihilominü* , hoc non obftantc. 9iod) ben#
nod) / & gleid)rocl nrd) / idem , nihilommua.
92od>einj/ hocunum addam , itcrum, denuö.
Ahudtfi: üBi< fuü' MS? nbel^itod) niebt emi/
nondum convenimui, res nondum cAtrano
jchi , negouum harret, fftod) n«d)t gai'/ non in
totum, .
1367
9lu
1368
totum, qvjedam adhuc rcftanr, defidcrantur.
Sßad Wirbtf n:ch roerben /qvid tandem fice ?
q?is fiais rci cm ? (£r ift m d) juua / juvenil ad-
modum eil , nondum ad maturitatem anatis
venu, (gr ik (!) Diel iulcmtm / mulra reftanc
ei difeenda. €r i|tnod) l>6fc / perfeverac in ma-
Imä, irl, indignatione. 2>a$ Un^lÄff i ( 1 noeb
•id) t alle / mulcö plura imminent mala. <£x t, t
noch nid)f aller Xaqc Sibenb werben/ nondiun
ommum dieruraSol occidic. ©u bi\\ nod) nid)t
Über Den (Srabcn/ nondum perfuncius cs peri«
cutis.
9?oil / noaen / gcnotlet. vw» a/ 0 „ 0
s J}üil null noll / c5* '/J q varere, fuccutere , fuccus-
farc. Da4$;iT&nollCI/eqvm fuceuflit. Hinc
Stoßet/ 9er/ Jicüur eq rus fuccu/Tor , fuceuilaror.
Sftollung/ ob / y&aa Sollen/ fuceuflus. fflol
lidjt/'i/. £5'<iv.fuccucicn$, qvatiens, fuccuila-
i ms. /uiü^ t/f : £in« SRoll in aritkmrticif , [rve
SiUllc / noj e tuwi appellamus euu 5ifcc /
tot* excurrens nou , *M/go nulla , f o>üi per _/<■ efr4m
cf«h« nutltiphcata mbH figmficai , ni/? rt prtponalur
mimetAn.ii nola : unum , ./ho , /r <;> , cjfr . un<fV r/ütm
pu.'j itet £ln nollbruoet / i. t. fraJer Laitw %
wlianorontie. DiOll von Ja II ^ c l; t auf ' parcal-
culus eft , rarioncs funt x<\ va c.c.
9?0Cb/ ^970rtCtt/ Dl«/ feprentrio, aretos.
Unit rß VZottfpirj«/ po/"< <rfluu/. flßorbtoinb/
borea*. Sftorb 9corb0|t / aq»ilo, tramontana.
SRorfceft Sfti>rb / cum«. SMboft ju Korben/
mctaqvilo. föürb Ju£|ten/hvpaqvito. 9Rorb.
0|} / borca poliorcs. SRcrDoti JU £)|lcn / hypo-
oecia». OftSßorboft/caccias. Oft i« tßoröf U/
noefoexcia«. 9<orb Jll3üe|l/ mefocircruf. Dftorb
tRinbrocl! / circius. Sftorbroelt }U ftöelt / hypo-
circius. SRorbnxft/coius. 9iorbror|t ,n 2Öeft/
hypocorut . CJBi'jt SRorbrOcft / caurm , japyx.
2öeft tu SRerben/ mefocorus.
jßorDij'd)/ * SRorbli */ adj. &a.{v. borcalis. *Ror»
fci)'d)e 2rute / nort>l&nfcer/ feptentriona-
les gente». £)cr SJinb qd)( norMid)/ ventus
Aar cx feptentrione. ©er linfe SBeltfirid^ lit
ü^rblfd) ' mun Ji plaga finiftra cd fcptcntrio.
91 U / y 9*1 UH / '"«p« nunc, jam, hoc ipfo
ccmporcimpratfcmiaruni. üRun ober nimmer/
hodic aut nunqvam. <g* if( nun nlt llltb VtX
ge§?n / abrogatum , abolitum , incermormum
«ft. SDiCine 3^1 W nun babin / »rai mca jam
piopc ac\a de decuxfr cü. 211ö DU/ cum , poft-
qvam. &a tut / nenn nu / roo nu / roofern nu/
qraodo, fi igiuir. SRotPOlan/ agc,cugc. 92u
bamt/poftqvamiuqrc. nil/'qvidjam. >H3ie
Uli / poftqvam igitur. gort IUI / perge igitur,
jam profcqrcrc rem niam. S^utt aber/ jam re-
ro , nunc autem. \\l\u\ einmal / jam tandem.
9eun fortbin / debinc. 92un r'r o'd) bran / agi;e •
:)\«u roolrtuf/ agc fit ' SRun ! idh birre t-tci) euge,
q v .c ib. D? 11 nu/ gib b 1 d) iu frtcDcnv agc ijs con-
tentuv. gju MM$ fori / euge agc , rumpe mo-
ras. SRun er|t / nunc demum , cum demum.
9?U / & SRltn / etiam nominalitrr , imprimk autem
apud Poitas fumitur pro tempore miranti , ^prae-
fenti. 3° biefem Ji n / in noc pundo , five ma-
memo t empor is. üin einem 3ßu liegt allrt/ m
itlu oculi omnia Amt pofica.
9ttIC/ aJv.exclud. tantüm, fairem, fo! iim, tan-
tummodö ( duntaxat, ir. jam, inhoemomenrö*
3<f> (jebe nur oon ibm / in hoc puncto cempom
abfeesfi ab eo. 9Jur dbufive ttiam feribitur Sfurt'
4 SRurtett / ab imptritif feribu & NoUriig. Seilt
allein / modo, nonnift. IRidjtnur/ non folum.
9510^ nur barutn / ob cam (älrcm caufam. 9^uc
id)/ fottft feiner/ nemo, pr*ter me. gjur immer»
bitt/ abtinpacc, vade bonis avibui. Duirbc-
bin^ei(T>/ hac tarnen Ie»e , verum ifla conditio-
nc 9?ur einmal / una fairem vice. SBcim id)
bid) nur einmal fprcd)cn füllte / modo copia te
compdlandi mihi daretur. Oiiii' fort / apage»
matura , fefrina. mm nur nu!) t roieber/ cave
impofterum. SBer ttlir f ommt/ q visq vif acecs-
fent. Qßenn id) nnr tobt lO^re/ uitnam ex Iu-
(ruofa haemiferiarum valle cripiar ! (gr ifi nur
toieber »e<J/ jamjam valedixit mihi. f£i bat nur
gefchtiiarn / tn hoc inftanti bora audita cft. <£$
bat nur H.iin • .v.'Khf-.Mi'n ■ nona falrim hora fo.
nuic. <gr OflttC tt nur gefagt / vix dixexar.
91ü§ / W« / p'. SflÜße /nux , cu,us Amin. TM»
lein/ t>ae/ r/2 nueula. ^impcrnfiß'.cin/ piftacium.
S&6|'e " v Ji:; nux vitiofa. $ aube 9<u$ nux ven«
tofa. (g< iß Feiner tauben 9eu§ roebrt / nuce
ca'».\ vixdignum cft. 9JUnpemu§ / nux vdlca-
r»a. j£Mfclnujj/nuxavcllana. ©lünc^eUB/vi-
ridia. Oelunp / nux ranciJa. ül ( 3.ld)C 'J^sif? / ju-
glan». SRufi am ^Irmbrufi / epizygit , uneus
eburneu*, ofleus, flbula, hamus. .Ur.'üiiui ;/
nux cortice duriori. 8ambrr(if(f)e Dcii:; / U r.
. £ombarbiffj)c9?uf 'fwa/iittÄf.nux Lombardica,
eßifr avcllana rubicunda« (grbnU^ / raphanus
' Sir rr \\ iyl-
3ta
1370
ryitcftri». fRnifatnuf /nuxBijfiftica. 3irbel> I
nn§/ na« Pinea. £aubt. ot>et Äoptnilfee / len-
tci,r'n^SRfiBid)t/^j.lentinofa». €innu&id)< |
te^Aartiucbt einen laugten tfopf/ cx Jenii-i
bat generantur pediculi. Srigeujjicbt/ adjeU.eß |
»uceu«. 3n bieUtfitje fl«b<n / fopr. nuce» legete, 1
meiaph. autem intcrire , perirc , uerdi. vi' ■? tDIXv I
tir dne b«rte 9iu§ aufjubrijk n KP / opus muh i
fudom * libom crit , ret plcna periculi 1 ardua,
gratis ö"dir!kiliiexantlanda tibi eft.
*ftllCt/ £j?9?Ut/ MC/ cubileaiTerit^/ii/Rrfld*
«ein / SS" 2k«pfcr. Nfi ftt k Hüten / «/jjf«™»
fetiJar* ; f o7m< r/r i 3<ujj / Br/|. Sßote/ * 9W f /
JRDtcn. SoUnt emm taiia tubdi* ex durionbtu
p'ancis ftu robort'H ajfcrtbw umpinoi. AAmin tu-
latur, qvoJ Gilten ttiam exponantur capita tra-
bium , 41./ lapides parictibus injefti , prominen-
tesqvc, 4i$ trabe* yotuntct.profterßmilituduitm
nueutru
♦{fJOte / Ut I pl. ^Ctett / nota mufica, i. t. figna
\$ charactcrct (onorura , fotundum fvonm poft.
tum vox 8C f antut formAiui . ücri pfa»WM 4 La-
st»« nofcere deiivtnt , n»W lamm imprji/ , ^ vi» ob
fauram nueum k Saxon. tlotetV i. tlftg«/ rfVri-
pierecViebte SRote/ brerii. (Eine
»Icrtctictyc £<bn>aoiticu/ lonja, v£inc fjanje
Crd)l.V^ltO(C / alba rocunJa, fcmibrcti». &o\t
bcnfdjluijsnote/ alba caudata, minima. 2JlCT>
lr!ichl..>tvluUC / nigra cauJaca , fcmimiuima.
<Ed)lD&l)id)te/ five SJlcbfelnole / adunca, fufa.
JDuppcl' fivr 3tvcDfd?iViiniicftre 9<ofe / adunca
duplex , (cm: tu 1.1. vjiih -| b,iraui 'bie Siefen qu
fdji'if bcit fnüV fyftcraa. De .. cb 3c\ reit iiii .cn / ca-
nerc ad numerum. ad noculai , artem modoruin
teuere 3 '.-i die 11 fc er SRt ff 1: / voce* muficat , :
rr, mufa.jol, la , ftve duSu AUßarti : bt, er, di, ga,
lo, ma, tii. Srd SRote ttum tß forma jat fi ^ura
£5" character tujtucun^ rri , adtoq. nota qrxdam
£*/ ftgnum, unde tu cognefatur , tum SRPtirtn/
fignarc, oocarc. IndtfyctiMTJ l><r/ analcftes.
9cct.iriu</ 4/iif ©frtutrtfcljrcibcr/ Orr / fenba
Sublicui, tabellio, Nü.anus l'ublicuj Cacfarcui.
IrOtOnotariU^/primicermi Notariorum, aöua»
riui judieii. 9{0fariat/ bM/ ars notanatüt,
■vtl munus Sü'oflGcium NotariL 3(Cf arifcb 1
norariacu», rabcllionum morc, y rtylu. l'tnit
ttiam abhoc^lctcl/ DU/ nocula, formula, norma,
prsferiptum. ^lichr^nc fei/ & (SiDtinpf ei / tot.
mulajuramenti. (ErbbutMqiin^n^t / formu-
la juramenri fidclitatis , fubJitorum , ftu homa-
gü. tfirebcntuHfl < äi&j 2(dtcn0c/ norma ri>
taum eccledairicorura , vuho 1 UuaiU , ftu certrno-
niatum Sacrarum Uber.
deeima qvarta litera Teutonica , in
comparationibua 4t numerö plurali
, frcq?entcr in d wanfit, uc : ©roji/
fliojirr/ JE>o*/bibct/ ISlocb/SIdd)«/ Ccbloi
f3c$l6|tr/ 30ÜV 3iUc» Dieo : freqtrentar , Sunt
enim multaqvoqve nomina, qv* fuum p ren-
ne n t, ut : ^olt/ Sgolcn/ <?pnnt onnen/ 5JJonb/
SRonbcn/Obr/ -Obren/ eole/ Selen. SRcVaJj.
«über , habet 3?etcr/ ft r6ter/ retefrer/ * we|ier.
£> qroqvc fsepicule in U mutatur , iu ut unum
altcria» vicem fuftiaeat, fieuti videre eft in
IBronnen/*^runnen/Ai>eb'* £ulb / ©<bnorH/
* febntmt/ fontf / * fun|t JC. Sic i 4t b promifeui
nfurpantur in^pnnea/ * Kinnen / möglidj/ *
mn^iieb :e.
^ / hitttj, exclaitutnJ. ept*nd. utbiben.l, cheu, hcm.
•0 90tt ! O bone Diu« ! Prob lanftc Jupiter !
JO ^Jferb / ptopt . efi inclamatw <qvi , ut fubfißat,
Uainjhtur Urne» g-wft «d bvwntt , & lUjUt : fiüc
gradum, acq^icTee, ne progredient ultra' O
lv.:?' erlebet manutebt/ Otcmpora, ö mores!
JO IVO nun bntau^ ? cheu > qvorfum mc vertam
nefeio. Oja/omninö, maxime, ita (aneeft.
£> nein ' niü.ime, nu Hat cr.us , ncqvaqvam. Q
Untreu unb galfcbbelt/heuprifcam fidem ! <>id
eft, (ihxc noncontumelia eft? O ber Icicbtrer»
1 1 .;en ?cu :e / hcm aftutiai ! malcdieli fint homi-
nes ifh ncqvam ' O Ut unwfefjdraten @efeW
len ! Vah homo impudem ' Q nie nnrb f idj
noeb frieren nacb ber re.irmenScnne ? 6 qTanta
calamitas poft haec gaudia tc manet ! Vat tibi
tidemi, qvia mox poft gaudia flebis ! £)tPCb!
tote tft mir fo Übel/ heu , qvam male mihi eft ! £)/
menn id.) nur (Selrjenbcit b.irre <"> tl occaftomiht
daretur. Nonnunaiam jj) prtpin tur , fffttme in*
terj. exulUnt. &inidenth eß : Jfrß\)$ » qvafi verö.
Dicitur etiam Ol)>: ! ehern ! <jvoJ tarnt n plerumt^
£bcu! expomtur. Q\)C \ Da frage idj n\Ü)ti Wd)/
qrid
137? £>b J 37 2
qvid tum , hoc popuius curat fciliccr. Noitmm-
qvjim ^JJiiJWilb/uijpüb! cva» ! J^>|)bf)C/ CXulutC,
plauditc !
mAv. interrog. &dubit*n.i. An , num^Con-
)-,: L Jtfcrtt. a vam vis f qvanqvam, licec Ob
üjfid) //ii* cb|d^cn/utut,etiamfi. Obti/Jrv'
tbi fo fcn ober nicf)t / utrum ita fit, nee ne. OM
f^cn ietnanb fufltC / fi maxime qris urgear. Ob*
WOl ni$t rethj i\t / etil juftitix adverfatur. Ob
uild) / q»am?js ctiam. Ob Ctf fo eitjenbÜCÖ fC0/
an ita fit. 3d) Will febcu/ ob er* (übt/ expenar,
ao confentiat. Ob rtiam pupof. efl rrgtnt iah-
<vum , fupra , pro. Ob f?d) / furfum. Ob belli
jjMnbt / fuperne. Ob bem £alfe üfttvebra/ »«*-
mincre , capiti infrare. Ob ÖCtll Öiiltetl bflKen/
vixtüti ftudere, dcdirum c:1c honeftati.
C)vtt\/a.{jfÜ.rß ,wp/.<p f. fupcrnui, fuper, fupra.
Oben oermelbet/ fupra fenptum. Obenberab/
fuperne. Obcnbill/dicis causa 1 , obicer. Oben
runb / UUb l'piBi \ »U / turbinatus. Ob« aVtt unb
BlT^cnb AO/ temere, audadxer, prxcipirautcr.
C> . n eben berab / ex fupero. Oben unb unben/
fupra & infra , a vertice ad calccm , in ccxlo Ar in
cerra. Jg)icr Oben / hie fupenus. ©ar tbctl/
Üüc fupra. ©iTt oben / iftic in eacelfis, in fafti-
giurci. ©Icitl) Oben/ ßve TCtyt Oben /in ipfolo-
tö fuperiore , parte fupremä. (EttOiltf obenhin
anfehen/pertranfennam afyiccrcaliqvid. Oben
hin fcbnrfen im pflügen/ folum crudum dt im mo
tumrcltnqvcre. Oben liegen/ fupcriorcmefl'e.
Ober / oberer / oberller / *dj. fuperus , fuperior, fu-
premus , prirnarius , pnmut , antecedens. ©ie
Oberen / mperiorcs. €r i|t mein Oberer/ im-
perat mihi , fuperior meus cft. Obere ©CWalt/
fuperior poteftas. Obci C tcfellc / locus primus,
vuigoBTdceatnüa. ©er <£f)rc nud) \ft er ber Obe<
t€J aber ntdjtfremCvIre u< d)/ fuperior ordinc,
Inferior forcunä cft. ©ic obere (ptube/ fuperius
condave domus. ©ic oberfie (Singeroeibe/ pr?e-
cordia. Ober |ten Der (StaDt/ primatcs.procc-
res, optimates, primi civitatis, ©a$ obcrftC
©emad)/ /u* ©tPitWtTf/ fumnu contignatio.
oberfte im (cctylunbe / frumen. Oberfier
tSdjretbet/ protonotariui. ©er obcrftc SOfÜI
ff ein/ Iapis molaris fuperior. Oberfler nbcr em
Regiment / chiiiaxcha , legionarius, vulgocolo-
rtüui. Oberflinit /OlC/ ejutuxor. Rx\i$i [ivt
f(elbober(ter/ imperator , dußor copiarum , dux
aci auhtaxit, Obel |iev ^Ütmeiffer / mag>ftu
cqvitum. ©nd :iHT)ic Z<\\ bcs^caeU / fuppa>
tum. ."Oer oberfte jrphiiinel / ecelum fupremum.
ciupyrrum. OberjuT ^ricjtcr / myilagogut.
Oberller SeUteitant/ protnbunuslegionis, lo-
cum tenens uibuni militum. Ol crjiev ^»>üd)t»
meifter / legionis altcujut major. Obcrirer \\\
chiiiaxcha peditum: |U ^'"erb/ cqvuuin.
^teü^obertter/ dux,yii;rcapirancus circuli. ©n5
Oberfie jil unberft f ehren/ inferiota'lummis pari«
incere , turbarc , roifecre. ©a^ Obcr|lc 2km Im
SKÜCfijr.lt / 1' v.vna , Atlantius nodus. Obcrftei
|ur (See / prxfcltus cla(Es , archithalaHus.
Oberen / fimpUx , non cfi m ufu yffd compof. Erobern/
p> opr. fuperiorem effe , fuperare , drinde -vx» il
ßgnificat, Yincere.expugnare, occupare, cape-
rc, potiri. ©je Mauren erobern / caper« mu-
ros, afeendere in mania. ©ne 6-(&iff<floKC eD
obem/ clafTem opprimere.abduccre, disjicere.
difli'pare. gm Jiaer erobern/ cailris aliqvcm
exuere. (gr bat biefc «Keße ein gut (Stucf 0cll
erobert/ his nundinis tat copiofamargenti vira
lucratus ct>. grobem etütm nomvittqvAm ptwti-
uir pre (Erübrigen / de tp» fuu m . Eroberte
BC / propagationes imperii , bona paru , loca
acqvifita , Gxüi tpptllant: Im cvnqvefle*. Cri
oberte (5(abfe / urbes expugnatx , derick.».
Htnctß (Eroberung/ O«/ expugnatio, occupatio.
€roberli(ft / adjrü. fupcrabtlis , vincibilis , expu-
gnabilis. €tn (Eroberer *utem «pugnacox,
vidor.
magißratuit S
principatus > potciras,jarisdiaio, Imperium. Stu
mitur ttiampio hommcconfuur .TW impenum 'J>
jurisdiaioncm habent«, 9 -v*Jeifunt Piiucipu, Jy
n*j}*,p)dfidt4 r & R/tpitbiK* mo.üratorti , auttous,
fSKrBou. ©eritunbigeObriafeit/ reipublic»
admioiftrand« per it us . in republ. Yerfatiflimus.
(deijgigeOoriafeit/ magiA ratus avari , rapaces*
©elirenge/ ftparre ObngFeit/ imperia fcTcra,
Ma nh a n a, auenti faicc«. ©ute/ liebe / gelinbe/
gnnbigeObrigfett/ princeps»'w/ magiflratus de-
ment , benignus , molli». giiu(e Oorigfelt / rs>
muTus, fegnis. ObruUfit \\\m/ rcmpubl. gu.
bernarc» püaeipatum . impenumi fummam po>
teftatemobtincre, magiifratum gerere, ad gu.
bernacula federe. Jg)b%te Obrigf eit/ fummi««
Imperium, majeiras, monarchia. J^rljc ^anbe^<
flirjUid^e Obrigfeit/ tuperioritas« omnimoda ju*
xisdiaio. S>nrgcrltd}e ObrtgFeit / magiftratut
oppidanus. £ob« Obrigf ett / aiia iumd»ftio,
^rrriü ju*
1373 Ob 1374
Ju» fupcrioricatis. Sfrietkr Obrigfeit/ juritdi-
ftto inferior, ftvt baff*. gTrttellC&C ObrfgFeit/
merum Imperium , jurisdiftio criminalis , jus
gladii. Qfeiffelobrigfdt I jurisdictio mixta.
©itftlidje ObrigFdt / jurisdiöio ccclctiaftica.
^dtlidjeObrigFcit/ fecularis. ©cricfKsobrig
fdt/ juriidiftio m $*tic. ettalfobrigFeit / five
aufgetragene ObngFat / jurisdiöio delcgata.
Q3cn Obricjfcif« Wegen / ri jurisdiftionis, ex of-
ficio. G (Inn? und (r $trni gibt ferne ObrigFeit-
atrono atqve prore&ori nullarn in diente* tti-
uir jimsdiÄionem jus ad vocatiae.
«ObrigFe itlid) / aJj. &aJv. Frxtorianus , judicialis.
£>lui:,Litli(f)t (5cn>alt / poreftas imperaroria.
vis magiftratus. Obngf 1 irhcbe r 5>t ul)I / man-
darum principii , jufla imperantium. Obritf
Ff 1 [lieber StbfCQirD / deercrum iudias , fenrenria
magiftrarüs. t*ldj obrigfotlitj) halten/ ruch
perfonam imperanrii, muncra dr officia nugi-
uraruf r itc 4c laudabdiccj excq vi.
Ufa/ ÖA«/ fl. Uf« / tipa. Üttui. fnpirr alHtu-
dtnrm tnr* ab ObtV / vri et tarn }lü\ 1 A Uf dtHum.
viiih •(■; Ufer / ripa viridis , amaniiat orarum.
©egeaufer 1 ripa adverta , contraria. 55 1 u 1; u r V r
ripa tluv uiis. QJiCeru er / littora maris, alüu
<5«|t4t>«. Uferlctn/ tue / Amin, ripula.
\\btt / prawif. rrgnu aceuf. Supra , ulrra , tränt.
Vtml ab Ober / Ha ut ncmnunqvam Uttum pro altcro
üonatur. Duo emm : ObtT ben 3krg l)iw * Über
q«,fr»i bin/ rrans montem. .Ober. & über bas
€i< laufen/ perconglaciatas aqvaslabi. Ober
de über ben ^aun fpringen / tranfilire fepem.
Uber« «JReer rare« / mare trajicerc navi. Uber
ben ftlup fdbroimmen/ rranarc Humen. Uber alle
lliajjf ■' praerermodum, mirandumin modum.
fupra fidem. &t\l über meinen öcrtfanb / cx-
cedir ,' (upcrat caprum meum. Uber IMS 3iel
febrnten//™ ftber Die @d)nur bauen / ultra fepta
tranfilire, extra chorcam falrare. rerminos pi x-
feripto« rranigi cdi. Uber Wach t trinFen/ ttan-
filire muncra Liberi, plus aeqvö porarc. Vit?
gehet hiev tillcei nber unt> über / fumma imit bk
m»i*ccntur , omma peflum eunr. Uber Wen
|d)f ngebcnfcil/ ulrra hommum memoriam , poft
hommes nato«. (Jim: 3dt über 0)ifn|'ri)f riiie
C . »Ten ' tempu» immcmorialc. ©Grüben Sf/row-
/•■.:■• ©rübf r/ ulrra , infuper. SRo d) Dritt» r et'
»a« fwrtvm / appofeere. ©fr ©aefte / barüber
Qtetii laufet . res» de qva aitercant ur. 9? cd; (t>
•jatJbrübrr geben/ fuperadjicerepretium. gür*
über/ & (Ocrnbrr/ pracrer. ©te 3eif ift rnriiberv
tempua pr.urr riap.um eil. fjd) Fan nicht für«
über/ non fum in cauii, mca non eil culpa , non
poll'um non. t3c4.Ctlübei7 e regione, ex ad ver-
to, ex oppofito. ©rgen t>tt 5tircben über/ e re-
gione templi. J^erilber/ rrans totum, verfut
nos. hinüber / trans pacrem a nobis remo*
tarn. Suoriiber / de qvi re, fuper q?od nego-
tium, & fuper qva causl , «/ j, Utm ftti rß , tfvoJ
Übe reo/ pro tjvo in ufit fuut Comp^f. (fnttibtm/ & (Er«
übern / it. gntübrqrn/ d CErübrujen/ propr. rß
fuperefle, rednndare, exuberarefatis fupcrqve
habere: jt.t ttiamufurpatur proiuerari, compar-
cerc . confervarc , xc nonwmqvam pro carerc.
Mm: 3d> Fan Men nia)t enrübriget feon/ non
polTum rc ifra carere. i£r h .1 1 ncd) viel eriibn»
OCf / mulrum fuperruit, reftitic (£r bat FnUin
Jodler Daren erübriget / ne obulus ci rcliqvus cd
ex itla fumma. S^cnn ich nur (in wenig £rir cr>
Übrigen Fdnnte / modo tantillum tr-mpons mihi
tuppeteret. hm Äricge erübriget man frente ; u
iagenid>t5/ iflsUngefimDbtuunb^iinben/ lu-
crum hodierni belli vutnera funr dr morbi.
3d) betbc t>c<4) iud> dn S ^Bdn ren meiner
3;cch;.i: erübert/ fuperabundar integrum vidi
dolwmpoft cpulas meas nuptialcs.
Übrig/ * Ubrrlei)/ ««/j. refiduus, rcliqvus, fuperOes,
fupcrfluus. UbritJ fern / nipcreffe , reffarc , ex-
fuperarc , extare. Übrig bleiben / fuperare.
Übrig lajen/irnqvcre. £)ie€oll^fen lauen nc>
Big Übrig / militcs partim rclinqvunr ruftuis.
Übrige Äfugbeit/ fuperabundansingenium, fa-
pientia exuberans , fuperflua , Ovaria. i£r bat
nid) t? mebr II br ig / nihil ci rcliqvi eil. ^iftn ein
Stanz über tublturtoui übriger ^»rffart/ mim
tibi aut tlultitia acceflit, aut fuperar fupcrbu i
3d) batte ni?tb ©dt Überlei) / pecunia fuperabar.
©ie ncd) tiel am ^ageüberlco tsar/ mulcä die
fuperanre. %b I>.ii c nidjt viel j •> ic mebr
Überleg / nectemporavit* longa rr.ee fuperant.
Uber len ttuim tjfertur Übe rleng. Uberlciige € or»
8en/ curTeinancs.vanafolicirudo. ©a«if ift in d>
ai überlenge von allem ftcicfytum / aufetse h«
funr rcliqviM divttiaruni.
Übri mng/ (gnfiibrigung/ * tfrübrigung / i>w/ refi-
duum, fuper amentum, redundantia, cxfupcran-
tia, fuperrluiras , reliqvias. Dictlur etutm tM
Uberleoc. Oaö Uberlcoc aufbeben/ colBcckc rc-
liqvtat«
1375
■Ob
£>b
liqvias. £»ü5 UbcrleiK nxijroer c» / tcfiduum
m projucre, rcfpucrc
Vlb^l/ DAS/ p/. rar. BW^. <Drd/ malum, Vitium,
improbitas, icc us.fl.uinum, abfeeflio äbono.
Eß ab Übte/ qvatrmu nimium , fuperraeuum -J
exceflum notat , Ja ttt Ubd jninDc'll / me
1376
corngere , ö" igucm igni addere. Ul»d «>/i4M
emnem mifcriam, calamitaccm, raorbum , {jf >jn-
fortunium exprimit. (£in ijl'ivics Ubd / ingens
dadet, Iliasmaloruro. ÄlcinCffUbel/ lcvuja-
Aura. 2)ai ßallnbd/ enilcpfia. .' !i . >d.
Lc*na tnalorum. Jp^il juoel/naiir'ragium rc» ta-
miliam, malum domcfticum ^cft.UH'! / conta-
gium peftis. 5« dtcimiu : grailiOfenubcl / lucs
▼enerca. ÄOpfnbel / cephalalgia. ©d)<in»lbc!/
malum apparens. ^attilbd / dolor ucncium,
..odoncalgia.
Übel / Übclrr / tlbdficr / *Al malus ,pcnrerfus, per-
meiofus, viriofus. £ui ubder (Oii-nfif) / homo
malitiofus,malignus. UbekjiWe/ deutet ßu-
fndi , vacillanres.aeroli ,ca»i , marcidi. jii nbc
cm ©efebren fenn/ male audirc. £iiu gbclc 2Ra.
tur vuiofa natura. Adverb. Ubcl t/Z male, Ha-
giciose , fcclcfte » 1/. indeconr , inurbane, in-
epte. £i flehet ubd / dedeect. (Einen itbel an«
la&en / male acciperc aliqTem. Krbteufl
mid) flbel/ h«ec res mc male habet. Ubdflltffo
bcnD/ indeecns. Ubd auf fcwi/ male valere,
vinosc fe habere. Ubd folo,cnt> / infcqventer.
Ubd gefarbet / decolor , decoloratus. Ubd gc«
Tüten/ degenerare , pctlime cedere. Ubd .lf
TDOnueU/ ubd KTTOnncn / male partum, male
difperit. Ubdf)lJr«tb/ furdaftcr. UbclflitttjentV
abfonus. Ubd lauten / difcreparc, diflonare.
Ubd nachrcDcn / calumniari , obtreftare. Ubd
ritdjf n / fettere, purere, maleolcrc. Ubd reben/
balbucirc , imperlue loqvi. Ubd fd)Cn / ccccu-
cire. Ubd ftchen / indecorum cfle. 11 bei tu hu.'
dciinqvcrc , male agcre. Ubd Pcrfchrtt / depra-
vatö. Ubcl nH'tlM/alicui mala inert irere. Ubd
iui'rtcDcn fron / *gre ferrc. ilt übel mit ibm
LlHjllijd)Cn / tetneo conviftu eft , confveeudo
>( ejus minimeeft jueunda.
ÜbdcU / pro quo ditimw SQerfibe Util male aliqvid in-
terprcrari.explicare inepte , perverse coramen-
«axi. ©nem et»a$febrrerübicn/ pcflimcdeali-
qvofcntirc» vitio alicui aliqvid dare. dtfimrb
ihm verüblet / in vitio ponitur hoc ei , reprehen-
ditux de hie re. Ab hoc eft 3}crüb(limg/ t>ie/
reprchenlio, vituperatio, intcrprccacioduriOr,
axceptioinmalain panem.
luxu-
bbi.
petu-
enim
luxtu in nimictate 05* fuperßuilate rtrum conftftit.
Üppig fe nn / prodigum eiTc , lafei vire. ^(IillUtW
pig fenn / in luxum effufum eile , bona dilapida-
re. Uppiijr Leiber / luxuriantet mulierculae.
UppitJC £cutt7 homines voluptuarii. UppijC
SHcbcn } di£ta prorerva y yerba petulanciHima»
oratio türpis, impura. Upp«Ä mit t>eUt ©dte/
prodigus xtitt/iieitur e!:.v,,. iippi,]lid). iu^crabna-
^danter.fupcrflue, infolentcr.
Uppiilfeif/ Mt/ biokaüa. lux us, luxuria, Prodiga-
lität , prodigitas , prodigemia. UpPweit trei*
ben ' petulanter fe gerere , bona fua prorundere,
per luxum Arvoluptatem fuaconfumerc Up*
nafcit m »Sorten . procacita» lingv». Uppiii*
f elt is Sßcrren / profufio, hclluatio. UpPMjf cit
tu ökbirben / iniblcntia ingcdibus» curpitudo
in motu.
£>b$/b~0bfl/ *a*/pi«
poma , i. t. ommum venerum f ruft iv, i
etiam Latinorum pomurn , qvodknoj
feendtt , nomen generale eß. Qyidäm noßrum Obft
k Latinorum obfonio , tjvod omnt fignat, ayodcum
pam cemeditur; alii autem a ü/xcC: «U/«', uvod tdem
valety out ab «Wgp, autumnus, fruclus autumna-
tr abunt ; -verum ßnecaufa , cum ante bot ofifin-
gentoi anncs Wiäeramui ufut fit hoc vocab. £>We|i/
pro pomts. Piimigenium igitur eße , nec ex Latio
aut Gratia atceßjrnium t firm\Ur ßatuo* £;w dimin.
eß : ?Drt» £>cb|tlem / miti» poma.. gaur Obft/
pomum putre r putridum. 6)ebrocJ)cn Obft/
poma decerpea. (ÄbqcfrtUen Obft/ pomacadu-
ca^cadiva. Jfernpb(?/ oftlculata. Saaerobft/ ftve
{>artcbft/ poma condiriva. SReif Obft / nn-
cura , corta. Unreif Obft / eruda , immatura.
vrtcin ftve vr turiifbr ONi • calculoik, lapillofa.
vÜJeteh Obfl / five 6ommerebft / pomum fugax,
f. ivb»j0 fieb ntebt hinge bölr/ oyod
afjrrvan neqvit. ©elf Obfl /pomum victum.
aßintcroblt/ poma ferotina. 3Burm(ilid)i^ Objt/
pomum vermiculans , vcrmicuJofum. 3 i ,f H
Oefr/
• , Qvemaimodum
»377
06
1378
£>b>] I poma prauooa. $ratOb|C / acrodrya. . dein * dulcia funt. 3n ritten fauren 2lpfrt b«f»
gdfd) <Oi)|l / poma recentia. $)af ^l(if<t dm | ff n / guitarc amara , amaritlimam fonunam de
£>b(i/palpa. ©atf £bftroir&anbr«d>i.l>poma guftare.tficiiarirjtf, «t-j4w resfunt«l}tr*,qvaß.
Kgrocanr, putreTcunc : tpfrb bätb WlirmUidjift/ turibai vefenentur. (gm *5aum tra.;t ifent felbc*
pomum vcrmiculatiooi obnoxium eft : fÄUt ab/ ' feine 2lepfel / aemo ßbi na&uur , Ted alitt.
cadit, decidit. Obtf brechen / ponu carper c, fljpamfcipfel/ pomum AffVrium. (iluijapfel/ pupil-
»yellere , decerpert. au(1e|eo / colligwe, | u «kuU. <w, /rw tytnqtiapfct/ malum Augu-
flanum. $aÜirapfcl/ <»/iJ/ (gejxibcpfel/ malum
Epirocicum. Sbdtifive Bratapfel .• frixormm.
U it fetno pfel / pomum odoracum. SSicfcnapfel/
triam dieuntur paitilli odoratoni. Ii.)! im$4p|(l/
a.:.:. JT.UlliniK- duracina,a//-4 tgrubr*. Sgl«,
o pft I / mclapium. ^laujpftl/ malum cjrancum.
3Mu( ■ /ivf OiPtiunel/ fangrineum, purpureum.
2?old) U l : d> malum pulmoneum. SBrctltnqapfcl/
fcuTulatum. 3>uttenapfel/ [tvt ^iljapfel/ <fttbo-
mafticum, mamaiam. ticbap'cl / glant. (ftfer»
apfel/duracinum. ^rö Wel / 1> daminus. gtu>
Itn^dpfr!/ poma rema. ©erfteiiapfel.' hordca-
num. ©lafopfeL'/ii r Grunlinner/ maium rioe-
um.Tirt.lc.©OtbJr(<aptel/Gothardianum.©ra*
natapftl/ malum Pvmcum.granarum. •Oerrel«
apfel / malum Annabergicum. J^>o(|i1)>fri/ agre-
fte, unedo. j£>onia>>pfel / fivt (gu&.ipf'rl / mcli-
mclum, malum mordnnum. ©f. ^Jo&tHlfKa-
apfel malum fpadomum. ^ubenapfet/ mj,om
medtcura. Jt>nt <£dapfel/ Claudianam.
JOittfopfel/ pomum tinnulum. .KPlapfcl / car-
bonarium. jcvniqtf.ipfel malumKcgium. 2»i
Jeropfel/ durabtie. fc t in4apfct oblongum. Je*
er.ird' capcnduium.w/ tureipendium. 3J?J4»
l>C« /ivr JEJff bfuPfVI / malum muUcum. 9J?el)U
Äpfel/ mala farinaria. 9c.imndpfel : fitsfptlUn*
tur mamill»/rn mamm» famiiurum , utpotr,
qvxvfitfuxt mala Adamia. tykirütiilpfrl i tr..i-
lum Paradiüanum. ttomeranjendpfei / auran-
Cium. ^Orllorfetüpfei/ porftorfianum, Miihi-
cum. .Qtltfenapfcl / eydoneum , coconeum.
DJapaU' }ive SlHUbapfd / or bicularum , orcho-
maftkum. SS«d)$apfd / >d. vnd J?dnta,tf apfel/
pomum imperii , infignt rtgium. 9Cof<HÖf ffl/
malum rubcllianum • rofaccum , rofeidum.
DCuri|f lapfcl / pannuccum. Dauerapfel / acer-
bum. (Sc^ebviappel malum calvitium. DCblaf«
Apfel/ fungut cynotbati. Cr 6m . < opfcl / mabm
Biveum. (gcrb.^pfel / fnr cf rörapffl / «Im
0pcf allltej / forbum. (SfUjapfel / malum
turbinatutn. €te<b apfel/ /fvr <Xaud>apfcl ftra-
inonia. pomum fpuiofuin, uux mctclla , hip-
ooroaac». kBCCiäapfcl / pomum lapidoium.
6C«if.
legete. Obft fcbutteln / poma de arboribus ex
<uteie. Ob|l|C9i1len/dccorricarc. @rof£>bfl/|
pomum decumaoum ,pra»grande. ^(rini?bil/ ,
pomum nanutn. l'än^lictit öbft /poma oblon*
ca. KunbCbfr/rotunda. 95oüOö!C/ pomofui.
£)b|Iea/* tf inob|iftJ/fruaui legere, colligere, dc-
k(i\u rc , •.•.;>giri Obiitv/ five 0b\lmnan/ ven-
ditorpomorum , pomariui, SJ'rtdt OfbflCTinn/
/. t - C!>b|lfrjn/ venditrii fVuftoom , pomarta.
Verum bot voeäb. £>b (le H «Iii dultSd muUtum rß in
inn , dJti , ut geturätm,
man folumpropomk ,Jtdq-vibus-vvfruBib*acoüigrn-
dU , uturpMtuin fiterit. S$gn*t mim : metere , mes- 1
fem facere , qu*6\ CempcJ. tfl : (EinOiJlkH/ deraetc- ;
re fegetc« , pereipere trüget i Ae Uttum «Iii du-
USU pronumutum rfl <][iiajkn / Cinauglreo/ 1
Jved Renumo-TtutonM k menft Augufii JtmJiußi
omniarunt : ftd egreeje falhmtur , qvoniäm i<n«
r«dix tß vox Coth. .f)6|] / autumnui , unde ftfa I I
iifbjia /' Jucuronali» , Ö'^^nnonat/ September,
*■<' ■- J^erbfttnouat/ « avo«dhut bodtifumimtum»-
ttm Jg>erb|l pro fpi4 mefle , y (finberbfle« / pro
Ccrercm fuccidere. Qvm , qvod Btlg* bodii^
mtftrm apprlltnt CCI> 0>OQ)l I £3" mtttre (Pofli
9lpfel / tMt/plur. Qepfel l&multU «\ilstoll\t\l
ßf/j.9lt>elen/ Saxon. SJlepel/ pomum, malum.
Sine duhd tß ab Obfl / undt tU*m rtmänfil «Ittid
ißä Jülrüut Oi Pfel / S«xon. 0<9t\ I l^dfi fit ab
Opel / Opftleln. Qvo.1 enim ßlpfri trvidam den-
vanl ab Sibyllen / ndkulum rß . ntc i4U rejutationt
opu$ habtl. ©rrfe 91epfel / mala prasgrandia,
pulmonia. Jtleilie 9lf pfe'l/ nana. QBelfc tHrpfcl/
noma Tieta. Unjfiti.ie v 3tfPfti / immitia.cruda.
■rpfet fo nid^t fnurbafii^ feon/ (ugicnnaj ©e<
!C(lf te SrPft'l / pomafurnis rerofta, ditunturtt-
ta n g<b,;rf itlt 3&t[>Utf<bmQt / talaoi* pomorum
(• v. Clrv'il i',tni>'0>efcbntacf#/ pomi lapi.ia.
Cfluven (^vfet>raarte< / »niipida. 9li>fel ebne
.Kern / malum fpadonium. ©er Sipffl \ilkt
ntd)t »fit t>MU vriantm/ non proeul «proprio
fltpiie poma cadunr. Cr (b^ne ÜJepfil jltlb nud)
trel foucr / non protimu mala qv n pulchra , ca-
'379
Ob
1380
*StrciMpfd> inahiin miniatum. rubcllum. Jrü
fnf £if bttpfd.' mandraeora, rrulum amacorium,
infanum. 2ß,ld)$.!j>fd/ cerinum._ 2Bein,ipfd'
malum rinnuli taporii. SBdUpfd / oib-.i ,five
gtobus terraruro. ößmterapld / pomum hyber-
ijum.ferotinum, fcandianum. 3iir^neniirfcl/
malum cimnum. 9tHt&t$M 1 mala per na.
pctilia , pumila. 3n?iUilig$4pfcl / mala ge
mella.
flcvliein 1 21cpfd4)<n / Oa»M*. poma pumila , na -
(Ufpctifia.
vierteltest / ad\.&aAv. malinut, inftarmalorum
f otundui , otbiculatu*. ©n fll' '1 ! icfi :ci 'iVcrD
cqvug fcutulatui , maculii diftiniru» , Icuco-
phann.
Od)&7 i r Od)f< / &«/ *n Cd)fen /
bot, caurus. ^UtUjet 0<&< ifivt D«S)t\tilV 04«/
juveneu« , bucuhif. ©cftftnitff HCT / bo*
caftratus. etppid)(rr 0<hS/ boi calcitjofui,
cornabusjferieni. 0d)< -in Weite .£>i>rnfr h n r
ttcitcKbernter Oc&« / oo» parulm , ö" patalii.
Octo/brijen jptfrna binringcboqen fron/ camu
rui 1 converfa introrfu» cornua haben*. £)d)?/
tdj -Corner «ur Grben g<bpgcnv Uem», bo», cujui
cornua lerram foecunt : hn contrarii (m Ji-
tuntur Licini ,qri coroua furtum verfum reflexa
liabent , Ddjfrii / beren J^t^rner in bie JfriU eje.
friimtnet fron. Oßilber Oc&< 1 fem», av im
fther Och« / PodoWenfn. 5JnrocM / urus.
©rtmimccW / fror fRtiMbi l bor admiflariut.
J£)Mlbtoi)i' botvalidillimui, orandi». 5>rfll!
CeD^botmuguusedcni. ^i'CDrd)* .' Bict)CC|>tf/
fn-r 3\i.\v<h$ 1 bot arator, aratröjundut. bovei
co'.on 1. ?ÖJ il fi C tt)?' ' boi opimut, (äginarui, pa-
flu*. SKectceW l fii*%Btytwi>4/ ariicauru»,
*Uai ardea ßcllarit iifla , an Rorfoinmcl. Boi
elidm Mtitur Jr nomine wfulfo . tlupido, ignavo
agrefti. tfiRfjrpbcr Ocft j / Baeottcö ingeniö
natu« , ingf niumplumbeum , monitruofum, pi-
ftillötetußu». gillllerOeft^/bovinator.cergi-
verfator.
Oebfenbaft/ 04fü&t/'*i-»ovi!iiw,buco-
luui.buccrut.tr agrritis,flupidus,rudi«,crat-
iui , mfulfin , homdui . incultut. ßcftfrnbafte
©:b<rbcn/ morc* rußici , geftui feri . efFreni.
/ / *"i'f l ''SF' mt vcx Gort, ftgntfeatu faeul-
cacc«. res .bona . poiTcmonem , in.it »Da"»lllH/ dt-
yci , fved jjm otjolcvit . <•/".;, comp»/, t* £>b l y d'
f (fl / proprtetacem bonorum haben». / 't/u.' fruit
f " ; OlUeb / 000/ allodium , bona allodialia,
dj MfftrrntHun bonorum ftudtlttm , {v&d iät tota
fmlmncfliapctfflätrifdomitno.htcnen ttrm V\i.
ttmtn J"0r. -Vieth. £ot / hertJium. Porrb eß tb bot
Obr.-c Äleinob/ t>M/fiur. JfUinoDe/ &
XltifWbitn / propr- *«» wl p©fle»Uo.par»a,
kodxtUmm fumttur pro prctiofu , ovaiufunt gem-
tM, margtrü*, änntili Öl torq-oti turri , at-A j^
jotalia , ut vulpb votaniur , mtluu eimclia. € ttD.ll
Otlt ÄleinPbf n *xrft$en I gemmi» aliqvid diftin-
gverevc/iDuminaTC. €tll ijl'lllxn ÜletnDb/ geon-
mat auro inclufa. Jti dnobid|)t / a Jj. gc amen.
ÄUmobiger / ©CT / gemmariu« , mango gemma-
mm. SuntayiabObft-Jtmdfrivant^irmütlovaß
fliB arme* Ob / rti pauperculas , forrunaeaigna.
parv»agcllut,tfj««d9rTniltro dtbeMtfcribi^U
tnobro/ccnuiiponetliot facul cata MW V'-
tum bot longui ab analogii mtitrt vidttur.
Qtfbt I aar. ab <|>0 / propr. bona vacoa , defaufta.
cxbaufta, f aftau , deferra , derelicxa. vulgodt-
terierata, copic indinaue. Hodtiaultmtxfont-
tur : Vacuus, inani* . calTus, Aibvcncaneuf , con-
cavut: &mrtaph. »entofui. Ofbcggilllb/ terra
deCerta, inhabuata , inculta. £>eb<6tabt/utb«
defolata . depopulata. OcbctfScVttc / lettm »i-
duua. UM« / habitabiln, frecivenum« , vulgl
pepulojut. UnibC 6tab( / copioö , dtibm fte-
qvenraea urbi.
0«bt/ ot«/ fgußatnu (SincDc/ <n»fi tinfam
Ü>e0< / hrmm. defertum , folirado . ee«q»a, »a-
ftteat , terra dercrutfinria, propr. ioeuf, ubi m-
h I , nifi pauprriat &inopU rtgnat.
0<btn> 8>>r J ventiSis Ocrt5bf n/SJi «'«d duhüs Q3et*
gCUiXtl / pnpr. YaAare , devaßare , perTaftare,
populari , depopulari , vaenarc > exioanirc ■ ftOC
1 1 Uvt* eil , Dtindt bona difliparc , d 1 lapidar e , m-
utilet fumiui faecre , prodigum die.
Srr^bung / * Söerafubung / Ott/ »aftatio, popula-
no, it. prodigentia, prodigalita», cffulio, tu-
lurie».
Server/ * BcrgtUbfr/ Ott/ populaeor.raftator,
depopulator, it. prodigut. ptoiufus, fumtuofu»,
decocSor, fcopulu» patrimonii. BeTWCrinn/
& «Screjf llbf rinn/ OK / vaftatrix , populatrix, 1/.
foemina perdita , prodiga Ö'profufa. Sic \8<*'
ttif* / * aSergeubifd) / *dj- vaflani . poputaof,
profundmi, bonadiiliparu, Patrimonium im-
minuen»ö'e*haurien».
©fff
I38r Of 1582
OCl / 0»»/ ylur.tU OC(C/ olim ayoivu liqui-
dum nutriau fignificavtt , bmc adhuc in locif Srplrn-
tt ionalitm ctrruifia apptüatur Od : Nobit vtri rß
oleum , feu olivum, qvod iamrn profr. ©flUHlcM
foufuat. Od famlcn/ ohvarc. öd tolaocn
oleum conrueiccxprimete. ©as bct(tt)( Od/
a/uu iCbnfatn/ herum oleum, ebrisma. J£>(t
Ii M> Od iur iüuk unbSirmiin^chiiiina bapti-
zandorum de con6rmandorum. Jji\ i!i \a Od
iur i)nciKi IDCihc/ chritma ordirundorum. ?X t t
Dem (KiliftCU Od falben / olco facrö inungerc.
SciUÜrlid>C$ Od/ olca aativa. £ro|)fill / ftilla-
ticia. ©ifnüu ic Ode deftillara. 9(u5>;cpre|k
Ode/ exprefla. Oh'F i , rf)tc Odev infufa de cotta.
©uff-, n .lviti-i'.'-.; Od /hw 3 .diol olei (ex, crat-
famentum, fed tmcxuum , traecs, frage» , *lüu
<Z>dt)<f(rt.
Sljjffidnil / oleum fucciai. tBnie*6l / ot. anifi.
ißillimcM/ ol. omphadnum, qvodrxolrvvimma.
turit txprvmtitr. ©illöl - ol. anechi. (Erwcl
ovorum. gen<^cl6l ,' fdeniculi. giebertM ol.
febnfugum. J^Hruil/ ol. cerebrr. ^afniilül/
©1. jainvnum. 3eh>\niK?6l ol.hjrpenci. $fd
UMlIviu 1 ' cham*meli. .V .unpfcriM / camphorx.
3trtrttemome n6l 1 cardamomi. & timmdd / cv-
mim. flRtijcraittM / majoranx. Oft iiiid)o!
maftubtnum. SOfWfnnl/ myrrhx. gdnil/ol.
üni. ' : 1 iilinum. t.'i'p! / ol. launnum.
QRjnfcläl/ arovgJiiorurB./fw amygdaltnum.
?DJuff.ifeuel, ol. nucis mofchaix. 9(iuDcneI
fcardmum. Sftdff UPl / caryopbyllorum. SRlljj
•1/ ol. nueum. QO» |l«Unj i\ l antipcirilenrialc.
Ucmerani.cnrJl/ aurautiorum. ^ui iuicl . pur-
gani. SXjuttcil/ruta». &egenuMirmcriL lum-
•ricorum. 9JofcBf»|/ ol. rofaccum. -*\ot Silber-
gleiirjl ' ol. hihargyri rubrum. i>! ol. fe-
minit rapieü. *3 cbnitttFcI / ol. eofmet cum.
vrt.-iic'f-d'l. ol terrx Stngonicnfit. tjforpfen»
Jl/ol fcorpionum. t^pircl / fpkae. <Stcintjl/
1 aphiha. ©tcintM / Airdttk rtiam ditilur t ol.
Ludi v LudutiXtttem rß calculm ,qvi in hemmum cor -
fonbtu ^tntrtiur. JalFdt I oL calci dert ill j tum.
tcmplinutn, rß r I. rx pino, tdüMcunt
rfr (drum tf.tbtntt»*, terpentinol. 3S<id)oH>er<
r3l / ol. baccarum junipert. 2Bu(fr£r5l / ol. cerx
traificat. OBermmtM / ol. abfimhti. 2ßdn
fh'inil 1 ol. rarrart. Sjöipmilfrjl / oL marcafirz.
3ie<jdftelnÄI/ ol. philofophorum. ?imnuTt>I
ol- cinrumomi , Öt". Sunt rmm mdU r.V»4, ut:
^<n jPiniM / ol. benzoin. $\bt njr i(t>[ oL cafto .
in. aacnol . ol. ftomachalc. ^ d)laföl / ol.
Toporifcrum , £3c.
0<Un / «i'äi (DtUtknttn t inungerc , maecrare
olcö. lÖdfnim Htm rß oleum olcre, utnuca
rMcvi*Mt «Pelnöfc. %n<n/ de Sediert/ m-
ungere. ©urtj)6lf«/ dt3fri)lcR/ exungere, per-
ungere. Sin ißcöltcr/ * 2>urdj«MfCT/ peruaettu.
ijin.'cclff £lld)cr/ tclse inun&e, Tuperunä«.
Odiliui / MC / unäio , unclara. ©ic lc$tf Oduna/
unezioextrema, chrifma infirmorum. (Einem
J^rtinfm bic lcisrc Oduiu aebta/ ngrotancem
fando olco inungerc. Slnplun^/ t>lt/ inuaczio.
X>urd>6[urt3 / pcruuaio. Ubcrdluns / tuper-
unäio.
OcUdjf / *Otlr)af(/M. a^wri. olearif , olea-
rius ■ olcofut , it. ungvinofui , ungventatui , un-
äoriut. jDai dliu>cean einem öinae AttMtk
toit (Plcofitir / olm tat , olei tat , ES^oliditas.
OeIer/0<t/rarKm qri.it miß ,ßdtämm otturiit,
prcpr. rß tin (Pclfcfeliger/ (PelmftHcr/ <PcU
verFdUftC / oleariua. Oeler *ulrm, ip/i olr6 un~
git,Ainiur unetor. ÄampfVlcr/ reunftor , !.vh
ditrbstur , qvi olim äd iuüa.m au^rtatorti urtorbtt.
JeMcnrJlcr / *lih /Ltxäjtnbaifamittt / pollm-
c t o r , undf Z Pf trnölllllij / polUnflura.
OliöC/Üie/ oliva, baccaolcac, tmc (DclbccTT.
Unreifeölive/drupa, oliva immarura. On i |";e
/Dliceu / oüvae regia?. Cinijeinaeftee Olioen/
oli*a conditinca , vul^i €olfmttt. ÖliDCB \rtC»
(S)Ca l olivarc.
Off Oft I & Oftn/r>tt/ T iur. öKOftn/
E5 1 OcfCH / fornax, rß ab antirjvo Runue 21(1/
qyod iAtm notat. (Einen Ofen feSen / fornaeem
ftruetc . ponere , erigerc. ©en Ofen eiureif en/
deftruerc .diniere , evertere, rollere. £>fei ©ic«
^e^ nmfec]en/ refufdrarc, uiffaurare fomacem.
!DenOfeni1U*beBern/ rcnovarc,rcfi. erc. tarci-
rc. ©en Ofen einreurmen / einfteijen / tocum cx-
citarc, lignafornaci fubircrncrc.lv/fubflruerc.
©a< ßeuer roill im Ofen nier)f brenaen/igni» lan-
gver, iacile delerur, refrigeratur in fomace. £itl
grofc $<üeT in Ofen inae^en / ignem luculcntum
pararc , vri acccnderc in furno. © ai ^i';cn int
Ofen fe>ct)en/ eibum in fornacc pararc, conco-
qvere. ©cn Ofen mit Heirmen »erfd)micTcn/ foi-
aacem luto oblmirc. ©er Ofen roueftet / for-
nax fumum exnalar, rranimttrirpcr fiflurat fu-
mum oculo* infcitanrcm. tört'Bee / rptitcc
Ofrl/
1383 Of
Ofen l fornax , »afra , ampla. Enget / angufta.
Jtleiner/exigua. CifrrnrrOfrn/lerrea. Stfpfer,
na 0\n :kt...>. Slltet Ofen / »ctuft* , nmofa ,
rainotä.
S5acf oft« / rumnt. $5an- /f** 3»cwgofen / tumu»
bannali». SRrennofen / chbanu». ^jjiiRirofen'
fornax deftillatoria. ©etllfinofen/ furnuipu-
bhcus ©laSoftll / furnui viirunui. StüW<\>
tUn fornax ex fideliii conftant. StdUtöfcn/
fornax calcaria. tyrpbirofety clibanusaurificis.
<?d)mri}Pffn / clibanui mctaliorutn , urtrina au-
rificis. fornax fuforia. £>i< @tflbf Ofen/ Buda
n-.' (rcp*<ir HunMrUt kßmtabw ca/raiiir, von Den
SUtlfofen / (Dfctl i/iSa , qvjm Salyiuutnm itrcM-
rum Impttättr ,*nn« tf+i.sßu fjf detü infium tt-
drgtt fettßattm , frlttißimm Mulem hedrernut ImM.
rUor Rcmjnoium , LcopolJus, nuprr infigmnr.
Utudtnt & qvtdrm umo l6%6. rrcupttavit. JjU'1
tün I fornax ex tabu'is fi&tlibit» compacta.
jipfcTipfcn I furnu» figulinu«. QBmDofen/ for-
Dax Tcntoia , Turnus ancmiui. aieejcloft n<- for-
nax latcraria»
Oefelri« / 0» / dimiju fornacula 5Hldjett. ftvt
jperDdftleiB ' etn 'Dörrofen/ tetrui.
Oft/ öfter/ jum oftetfen/ aJv. numtr. (je-
pe, fxpiut , bep'diine , it. multotict > crebrö, tre-
q verttcr , tubinde , aliqvotiei. ©ebr / /"■' 0,41
Oft,' fätpiculc. fxpiutcule, freqventiflime, creber-
t ime, plerunqvc. Dlicbt oft / rarö, rarenter, ra-
riiTimc, haue crebrö, perrarö, vix unqvam. Oft»
nultf fjepcnumero,aliq»otie*. Uber Die maßen
Oft / fiutjulji penemomentis , pluiqtam farpit-
fime. feie Oft/ qtotiei ? 34 tin nie oft ben jbm
genefen/ baut femel, plui femel » qväm faspirlimc
cum innfi. ©o oft/ dt* id) if)tl |<(k/ q»otiea-
cunqve in confpectum meum venir. <zv tri Oft
ia Dem ©(hanfpiel/ frcqvcntat theatrun ,feuco-
rnadiai. <Etntn Oft berufen/ accitarealiqrem.
Oft iiifammt n fommtn / convemarc. Ort oft«
ten / ftagitare . afliduc portulare. Off fragen
rogitare. Oft geben / uare. Oft »itbcrfom«
mtn / perfaepe rerertere, idcntidcm rcciprocarc.
€r bat oft ©ii|le/ fit* gebt ju ©Jltc / crebrö con-
vi»arur. Oft rrram haut ruh extenitur t qvan-
doqvc, nonnunavim. Oft muR man tllbll / M
bortt mantjni(i)t/ nonnonqvamdillimulandje
funt injuria. Oft mufj man einen ^fennia nict)t
adjttn/ pecuntamin loconegligeremaximum
iaterdum eil lucrnm. 3^ bab Cir< oft atfagt/
1384
fexcencie« nbi inculcavi. <gt l.<:.t mir oft in
t\ 11 Obren / creberrime fe inculcat anribut meit.
Unottboft fönit Oft/ accidit in puncto, avod non
fperarar in anno. 3cl) nun; ihn jum Aftern fra<
(R / faepicule interrogandua mihi cd. <£t k> ;:
d) oft in einem Jagt niebf fprtu)tn/ aliqvotie*
tocia diebui laret. vf e timni t oft / Mf id) f rut
©t!t babc / iunt tempora mihi onanii centus ex-
pertia.
purp, rtgtns aceuf. absqve,imc,
nn. pniter. Obn allein/ ni, nitl, pratterq vam.
Ohne Di j/ *ob"e batf/ alioq»i, tfalioqvin, hoc
non obfhntc. er ni obne bij) fitiRi.r tponce di-
iigcn« eft, non egec calcaribiu. jd) hiHti iu
Obnebi^ ijefabn / eciam nonadmonuui fcciil'em.
3cb twoBe< obne Das tool/ qvidmeittacdocci?
huftra monet , hxc mihi per fe nora Amt. <S.t
ifi Obne biß offenbar / tarn conftar , jam ia
omnium ore cft. Aliud iß: 0 i , a f btiy / pr«ter>
qvam,except6. Obne/ b . fi Id) f tiirn |olte/ non,
qvod mibi dicendum efler. (£r ifi oblie batf gC'
lebrt/ ccteroqvi doAm ctr. Ohne einige Clr-
beie / tacili negotio, cura dirFculraiem, nulla ad-
hibiti dihgenril. Obne Ol.i'horcn / indctinen«
ter, continue , Gne incermiflionc. Obue Ollen
ÜjiTiUiJ / confeftim , e veftigio, finc morä, a£Ht-
rbm. Obn^efdr/rbrruirö.caru, forte fortunä,
de improvifo. Obne llnbtrfd)f ib / line diftri.
minc , deleftu , nulli habita ratione. Obne
3nXi[el / haut dubie , proeul dubio , indubitaröi
Obne ©art / imbeTbu. Obne Öetraj / candi-
de.tincere. Ohm Deinen Tun? ingrattit tun.
Obne bid) aOein/ extra te unum. Ohne ^ePern/
implumit. Obne furcht/ libere, feenre. Oh-
ne ©efc(</ ülcac. Obne ©ereinn / ßv* obne <Ent«
gelt / gratuitö. Obne -Dar / glaber, depitit.
Obncteben/ inammatu*. ObntiXnbm iiimcl
Den/ abUt arrogancia dicro. Obne tBcbet» / ebne
©pott / exrra jocum. Ohne i c fi amt nt / inte-
ftatö. Oboe S3orbebad)t/ ex tempore. Obne
{BorretX/ abrupte. Obne llrfacb/ temete. Oh
ne 3<>bt / innumerui. Obn rti*m nem in* Itter
vfutpatur. iil ntebt obn/ ira cft, concedo. non
refragor , ncgo , repugno. 5ic obn tum multk
Homtmbtu compmitur , &MbjmtUm, vtl <itfr3um rtt
drnoUt , ut : ©tltobn / imparatut ä peconia.
©effilteniobn/ ""«*« confeientia. HmmMiV
(ine üJc. jbbffeobn/ defertus. .u!: : e : 11 im-
potent. Aliud rß (Pbnntiicbt/ dt liruium »ni-
©r ff ü m.
138s
OD
OD
m*. SDitibfobn / timidus , meticulofu». tftiir-
Ol)H / inucilis , tfftalu JtxctnU. (Sincs obn / i. e.
lo* Werben/ expcdirc fe ab aliqvo. (gr ifi feine*
(3<\tt6 lv Ii ii>ou\n pcrdidic argen tum. IDcnn
ic|) Deiner foltC Obn fcon / Ii abltrahar ab antiqva
tui conf*etudinc.
Obneu / obnigcn / &ufit*tiui eutobnen / * cm ebm
gen / carerc, dcficcie , deefle, vacarc, non luppc-
terc. c icb Drt JrunW entobnigen / abftincre
a poiu. .^f ? ötubircn< cntobniijcn / valcdiccrc
ftudm. tgi<& eine* ^jcitOfcbiift enrobntgen/
cn tfcb logen / emtuferen/ confvetudmem in-
MireUtClCi interrumpere, famiiiariutem ali-
cujus carerc, Vinte, cftugere. Vtmm (Jiitobncn/
4c (Efltebniacn vocabttl* novs j'unt , £J maximr
ferttea, ficut c-um (fntpbuiini / * (JntpbnHBng/
CK/ dclcctus defeftio, cgeftat, abft inentia, can-
tio, dcclinatio, vitatio. lt. Obn iü,, «ij. dcficicai,
dcfcAitut, indigus, egenus , cuißrr't ttav/üt rß
<Hnid)/abhiac. Öana, rtllid)/ abi , aufer , move
tc abhinc !
Obc/ ^O&rc/^/p/^.O&ren/
Slufmcrf fame Obren / aurcs dili&cntcs , attenne,
paticntitiimas, xqviflitnx. £ci|C Obren/ aurcs
acutiiHmae | crudirat , purgatx. Ontf ©ailfcn
anb ^raufen ber Obren / auriumfibilus, tinu-
tu*. 5Die Obren Flinten mir / aurcs mihi rin-
niunt. (ginem mt in Die Obren blafeu / fufur-
rate aliqrid in aurcs alieujus, a:t.u (EtnCtU Cf<
toai ini Obre fagCU/ in aurem dicerc, infundere,
ad aurcs communicarc , familiaritcr iuggererc.
€s (übt mir roeb in Obren / hoc offcndir , violat,
lcdic aurcs mcas. (Einem bie Obren »oO febreoen/
aures alieujus implcrc , rcfcrcirc , obtunderc ali«
qvcoi, occlamiurc alicut. ß a ? 1 1 1 1 h m \\i eüicm
Obre hinein/ mm unbern roieber bcrau&jangen/
hoc praotervolavit , pr .cicr vrdum eil aurcs ejus.
£$ (übt ben Obren janft / gcatum * jueundum
eA aunbus, obleclat aurcs. (Efftaä mit feinen
ObTCIt hören / auribus aliqrid pempere , combi-
bere. (gö nl mir U Obren femmen/ pervemt
ad aurcs mcas. sBan febrept mir bi< Obren
flfle roll / aurcs circumfonanc voobus , aurcs
mex non obteuris icrmonibus verberaorur.
«Die Obren xwwn abnjcnDcn/ aurcs alkuirci
cJaudcre , remitiere aurcs. 23 1> fühlt bll Die
Obren bin / qvorfum pcregrüaanrur aurcs
»uas. (Einem bie Obren leiben / operam au-
iium aJicui dtearc, porxigcrc, adhiuetc, jjate-
1386
face« alicut aurcs. $eu ben Obren jieben/
aurem vcllcre, reUicarc, 1. 1. ruoucrc, Tvadcrc.
in mcmoriam revocare , fuggererc. (fr but
taub.' Obren / aui es heben 01 es, obtufiorcs ha-
bet, gravitatc audttus laborac (['iltem bfe Ol)«
ren at>i<bneiDtn/auici sctccarcaltcui. öieOb'
ren an tinU cn fdjlaijcn / alieujus aurcs paubulo
affigere, dr bat feine Obren bar ju / non cd ci
commodum, displicer ci , audirc, concedcrc.
gracificari reeufar. Dimm. tft Ocvldtt / DM / au-
ricula. '^ärcnorlnn / aurieuia urfi , pJtnu.
2J?au$r$rlcin / pilofella , aurioua m*m, plant*.
J^«1 (dl CrlCIH / ur ia , 0; um ,gtnut plactnt*.
$üd)erobrcn/ auricul» folionim. (£m ^inohr/
unam aurem habens , pojß dut monora , yvrm-
aAmoJum dkt* , Auabus aimbiu putMitu. l£fel$«
Obt / auris atlnina. giffftobren / branchia.
@rofobr / auricus , aurcs eminentes habens.
•Oanuobr/ Flaccus, auribus flaccidts praeduus.
JT.'K'iuhr / auris leporina. ^utchr auricula
pilei.daj;. <Sut|lulp. Öalt;enobr/y»vf ^ub<>
* (Soyims'obr / auris furc» affiaa. Jtunftobr/
auriscrudiu. tan^ohr / rß rptthttm aftm & !*•
forii, tturnt kcmoßuptdw » Uiumbtui apptlUiur;
JfrAni ^an^Obr/ pecus Arcadicum . qviä Arendt*
proptrr ingtnü tardiUtrm male Mudivrrunt. ttti'
Ohr / aeueö auditu prxdicus. CWau^br/ jivt
CDJaU^rlein /eßvItnU. nomine pilofella, 6^au-
ncula snuris. QRiba$r , br/f , er/ir. f ß> &fig"ifit**
1 judicium prarum, perverfum , iniqvum. Otyl'
Ohr / aunbus privarus , fpoliatus , furdartcr.
Siebte robr/ SS'alteram partem audiens. <5<l)ub«
o!ir / auricula calcci. vr fhtil;cnohr / ofeicanter
aufculrans , ut fcuUelipagsjti pr* ßiptrbiA hyvrnUt
fubinde inlerptuart foitnt, (£ttllk br / cqvusau-
ribusmucilatis.
0^ f ©M/ plur. ti« Ottt I »ntä 1 manubrium,
tß k ®\}tl <rvia aurem rtftrt. ©efjen^r / capulus
cnfis. SrdOt)tbant / corenif , vtltxtrtmitatv*'
gmtgltJiitß. jfannenCT/anfacanthari. Ä<tch
ir/jhem. Änttjrjr/urcei. fJt'annendr/ fartagi-
ms.ßve lebecis manubnum. 'Jpp'Ör/ olla; anfa.
^fiii i^itfaten mit einem Oer / Tcutatus circulö
aureö circummunirus. Ocrlcin/ IHM/ Armin.
manubriolum , anfula.
JObritbt/ Ö'Oeriebt/ £^«/f».auricularis , auri-
tus,aurkularius. i.iiiiiovicbf / auritusinj^frir.
Ol:iloncb( aunbus capers, (poüatus, dcAitutus.
tc-i Ocrt(blriu/H rß maaubnaiu»,
OnO/
4387
1388
Ont)/ *4> Gort. D<m. JVsrwj;;. r/f malui, pta-
vua, pervrrfu», improbui.retcr, »ii'ofui, £f
matf .depravaic, corrupit. F:rtttß con!rtnnm
.-M X <PWMt / annft? / m/r/, tw« 'Jt ■wwfoJiim
jpnl-.'f'« / malma , maligrucai , ne<l»itia > •;■' ^
fco. JL)«b tvmt Bf/;iu.m.
CmD«/ UnDet / *«//> unter/ frJmt-
tr jctibutt. Eß tulrm fuff- »'/?"" *" f "/■*'• ""er.
in 1 1 J, lub, fubecr, fubiu» , 00« . «um . 10. DkVui
«tut« Unten /inferne Qydrmminfrkrß , (tmftr
ft*w 'ß* (M ,utftx, Jt.ümnlam .»'£/« 1**'» |
«Wüawuw tr»TJ fiic-wi* <orrrp/io»i.' i« ekmoxu
Unter fem Jfjwiiwl / <ul> ««*'»• Unter ttn
Sojen / fab ptd.bu». Unter bem e*«in / fub
fytett. Unbrtt<r€rtc/fobKrr»n«n. unter
Ptt ?Ka!)Ucu/ iub canam. Unter tic iSu^cn
qchen/ in confpettum venire. Untaten gfin
tiett loimmiei». Unter «Obern ici 1 .> Uli
{•er nxld)rn ' « o,™bo». $er«innbrr' dectivi».
■perunber/ d«©tujm,ad no». .fcimimVr /<Uor-
fcimi nobit. Wlt nnbff / perm. xiirn , eonfute,
coniufim. 5ie4*uateri/-/t trunbcn/J'ulMrun
fern 1 uiii j. m l cnui. £criunteu/ /iw taiclbii
unten / Uli« infra. .OiiniiK tu / hie tnferiu».
QJpn unten/ abmfra. Süettuntcn / m lococx-
tremo. m patte uiumä. Unten uni) oben / mira
*' lu pra.
Unterer / SJ" »et Unbert / Unberei/ Unbtrfttr / «4.
i.itcrnut, Jhwinfciui, inferior, infimu«. imu»,
ö^poftremu». 5k untere etefle/ tocu« inrimut.
2>ernnber|ie3«S' loium .»olapcdn. intmy
bere (Sdjrift / liier» extrem«. Die unbet ite
Jeiie/ luiea ulrima. ©ermiberft / peiiulueoin.
«Obarcrunterü < anrepenultimu». £\e untere
G£urbe/ digmua fcqvior. £)« unterftt jM,n
Im -ji;i!b if-
5S3ci.be/ ßw ff . »»»*SBBunbe/w«/ p*. <3Bun«
iHn / ■«* <DnO / nui .« , per prMbrf. in TO. 1*« I
e)i OWrw«^fc»iie'jM''^rt'^ un '*'
((Belle lönnbet / "'•« |e'»*f • 1
I)j.:a^.. Ont piufe / Ult , Unter, -w-i
«iiinn ö>t»0« .jvoiw malttm nWa» , i.'a XCont 1 * /
(tu VTunt>< *J<fv*ht*t ri/m ttrpr*, lurnämmi
mal* . aJi*^ ■iMKmkS'mvmnU.txtrKdtttir : Syt-
tulm vr> 0 23u«be fß »ulnui , laudatio . tainc-
tacio.UelioeiTe cum, unele <an«rit proülit »cl
cruinpic. <tine fri|Cl)f 2ßunbe i vulnm trudui»,
utciu laüum. örc5<21jun6<yiMBü«iD».gia-
©e|tirliä>e ÜBnnbf / perieulofum,
(Strliriie^Ullbt/ advcefum,hDncRum Cttc>
ndtte Sßunbe / »u'nu» parulcntum, lan ofuni.
Dliene / ßrr »rite SBnnbe/ » ulnu» hum. Juni
Sßunbe ' altum. j6bl!id)C ^S5linbt 1 Icthale,
mort rernm. Un<ieleiirn( Wuntr/ »uintn ad-
gra*erecoi. Unbtilbiire Sünnbe / miurabTle,
inranabtlciinmcdieabile.cRronKUCn. Unter •
f?ri«e Süunbe / fuFpuratum. ©er ©rinb tfiy*
Knfen <i«f ber '18M«b< / erufta vulnerw. 6a<
fcel) 1 (tv tk SBeire ber fJBnnbt/ ruinen» 01.
"rmeiHuntf leliljqen .' plapm facere. »ulnui
inftigere. (Eine tonnte befemmen / vulnere
affn. Sinr^Bnnbe hdlKR/eaeiim pererc. <J)f(tl
iiu? ter "ILSunte lieben / ipiculumcvcUert. €w
ner 5öunbe einen ^ djnitt gebe« 1 <■ r- ttxitfr rtui
djen / vuliHi« divclkre. 2>te IBuntc fAtlct ju/
vulnin (ubed inira eurem. i£inc SBuntC rer •
hinten ' obli^arc , alligare vulnut. £)erfnrn/
apenre. KeiHKjen / purgare ejftjen iptr tief
eine Döunbe fn > pereunflari »uln^ii fpccilio.
©ieStflinb« ilibeil/ vulnoi <on(cnint ,«d eita-
tneem duOum eft. ©fe 2B«nbe bridjt »nt«
auf / recrwelefcie» <gine SPunbf efheiirm rtfn-
cm**. 'Crmaf aHtor Sönnbe ftertrt'Ahoneoa.
»alefcete« ho< rulnere. 2üuub< rriawt nt^/ipW
ritifmiäturprofrattm^ tailone , dolore , t*fa<°t-
ctiöne. tfrbJteine srejefflunte in fernem ^
rptfjrn betriumen 1 fums eonfciennatcnieiaiur.
annwimbe/ faueianobrachi
ruptura. ^niiuh: Mr.;' '2
TWiMrwr, fvsttfUi fn trio
wnnben : **» fnt'imt, m
fttltui frjljirtm rtf-arn vrl
tmtyU. IBIUMIltlt/ ti
gvinolemum. Bluminff jaitm tß-mdmn no»
jtrfyimlt »tum , *r/ fi<i/nr jt* /rrtlrr fulfttta rß,
!•»(;•« braun nnö Wju/ 1. r. «r6erj Htm« «-
.•i.T.'rniiJ. f^antiPOnbe / cornburno'cncn, ad-
oftto membrorum. 3*ranttCTinterh>«ri*eftifr,
»aOtr falte »rarrOParMifeljligt/ vulniripu-
fulitum. itbre nn>unbe ' mmfilkm iktlut «ulnui
glorioflna, atmhs ßml +<wlmrß /ufotrfM tn trllo,
f/J & lattlo lama: , dimmuno digniucii. Sb'
IFUIlbe ' »i.'u.rai . mon eonjugie. ^ClBlTOntiV
l*fio *■ eafii; ^niierironbe/ dtgiti rul ner«ii o .
Sleifeb' h" Ä.tmfrriwinben / d emiar »ulnera.
mt rrabene profundirarem ung*i» , *lon»itu-
dinemirriculidigiri,r)y»ndo adbuefunt rr.cn
tia, needutn inrumucrunt.' SuftHRUK/ p«'' 1 «
£ f f i ui »"fo-
Söeimrniibe o iii
IBnnben tuiem m tun
ntum i*ßigU*tti'> $tn>
t m Ivcti t uit tuttnt fiten
rernw , 4.1* praßinMtJttrm
ilnin cruenium , tkn-
1389 ©g
Ixfio. (Semutsrounöcn / ßve j£>ertentf< * ©t
roijjcndrounbeit / vulncra racnus, confcicmix
cruciatus , cordis aifliäioncs. J£>diibtrountH7
vulnus grivitTlmum, prof unJnlimum, it. capitis
vulncratio, fix ttiam Jkitur jfppncunbe. 1 1 '.
* Oegenroiin&ri» duuntur fanftiilima vulncra
Cluifti , qvift dien : rulncra beata , falutitcra,
benedicra. #Tirn$lPlinb<n / vulncra cx bdlo
reportata. jf iiiUhminbt / rulnus glandis icru
contracium. Seibetfrounbe / vulnus corporis,
i'iebcenmnbe/ amoris. Seafcittrtiiiöe/ munLatio
natu Seebenipunbe / vulous alccrum, (ocium,
vulnus vuincri junüum. <J)e|irounbe / os bubo-
nis pcftilcnrialit. 9>fri(n>Utlt>c/ fauciario fpiculi.
Wiüimfct / vulnus obliqvum. fted)(8nMMC>C/
Uu jufiitia • ms /auciuro. <Bd)nuT$emrunt>iv
vulnus dolonficum. (^cbdtVUllbc / »ulnusaci-
naccinflicrusn. 6eeleilV0Uni>e anima vulnui.
<Sfit«n>yfff Sperreuiibe/ dt S5ru|i»unb< idkütur
vulnus in pcäorcChrifti unccidatum. icrnd)
frllllbe/ vulnus punclim factum , yvtmadmodum
•£>iebn>unbe tß vulnus cxfiin fa&um. Qßett>tvun>
t>C/ laeia tnrcftina, vifcera fodicaca.
SüBunMcüi/ dt SBunbieben/ x>as 1 .i.mw. vulnufcu-
lum, fauciacio levis, vulncratio dne profundi-
rate.
CBunb / a i/fS. laucius , vulncrarus , Isefus , vulneri-
bus coneifut. (Er i|i tvunb / fauciatus , vulnc-
rarus cd. <gid) tounb fragen / ad fangvinem m*
qve Ccfc feabere . fricarc, fealpere. Qüi 5tmb
b<1t fid) ttMIllb gerieben / infam atcrim cutcin h»
Cr. StBcirwimb • l*fa inteftma. (Einen meib«
fülinb fte d)cn ' rrajicere , coufodere vifccra alicu-
jui gladiö. SBunbe Jfy tliit / cutis exulecrara, at-
criu.fcabiofa, (äucia. SBunb nxrbeR/ fauciari,
vulnerari. Q2Jnnb Jct)lt / faucium , cruentum,
vulnere afrcAuni efle. SSunöf t ©cipificn/ con-
teientia faueu.
SBliniXtl, * pottm SBcrnMinbcn/ vulnerare , confau-
iure, plagam infcrrc, vulnus impingere ,ictut
incorporc inftgere, vulneribus aliqvcm conci-
derc. (ginen über Die niafcn febr rerrounbrn/
vulnerationem gravifllmam , fea mortiferam
darcaiicui. 5ßerrounbe( mrrbrn / vulnus fufti-
nerc, accipcre. SOiif bem £)e<jen WTOmtbct VtCT
bell / gladii eufpidem corpore exoperc. (Emen
auf ben Jg>icb fror »eruwnben / mb xrrto bauend
plagam graviorrm feeun infligere, csefim acu-
ter peterc. (Einen auf ben fctid) »erroiinben/
compungetc , puuäiai peretc , täaru 1:1 tigere.
Ott 139a,
(Er ifi burd) Siebe »mpunbet/occultumpeaote
vulnus habet, amore inflamnuiuscft.
VttwvmX>tt/ vulneribus affedtus , confccbi«,
vulncrcpcriullus.
"JSonber / &i g . »>bk 2Bunber / f tur.
2ßUllbCr/ mirum, nuraculum . rrtonirrum,
prodigitim, oftentum. £/?ai<2>BD/ dJAH XO/
tW tdmen Svttit cj Dmh äJbuc bedtle dhrfl.A
Svecii r mm admirario dtcitui Hilter/ dt Unbillig :
Unbra sutem admirari , llnbci'li.M / mirabilitcr.
SBnnbtr *uttmprofr. dt nbm »ulk, vüieftt , cx/<t-
mitofu dtritur , fuut apud Lätimi vocab. mirari,
ö" miraculum indt ongintm fumfrruni. Qytre
Fcftus dit: Miracula, qvx nunc digna admira-
tione dieimus , anciqvi in rebus rurpibus urc-
bantur. Al(^ bau MiracuUc convitium im «rrr.
trkts tß , trß. Flaut, ijvtm dtH. Feji. citat 1 Diebe-
larm,J(ham<uU , miraculae , <5»<llirburcn, gtt4 -
fhcje sauren / Oic ruid? £curcfalbcn flinf <n.
t£s ifi ein 3Bimb<r / mirum eft, admiranonc Si-
gnum cd. QSjunbrr über Gunter incrcdibilia,
roaximc mirabilia , ftupenda. Vf 5 nimmt mieh
f(l)l' STJllltbrr / pcrmirum mihi vidciur. (£i
roeircnid)tQOunbrr/ erliefe rjor bawn / mirum
non eflet.fi aufugeret. 3d> wrtriinbre mieftuber
biefrt 2Junber / miramen mirum mirotnirami-
ne miror. Iis i|i fein Sßunfer/ vulgare hoc efl,
hoc nemo curat. ?0i.in bdret (rill ^llllber / ru-
mor ftupenda fpargir. QJon 2l<nn^er faejen/
admiranda commemorare, üifolita, inaudita
narrarc. febc mein blauet !H3unDcr / aufa
tlla mira oculos tenunt. (Ein frl)iim "iLtunber •'
res infolens. immanc rclaru. (Ein |'ri)led)f Söun«
ber / artiricium inane , immemorabile mirum.
SKtin bMt d vor ein ÜBunber / hxc mira video-
tur. «EBmber tliam pro qvalibtt rc exccllcntips»
mtur. i|t ein Sßunber cinrtf gelben > beros la-
clvtus.divinut, flosheroum. (Ein SBunbcT ei»
nti iStbelmtf / fccleftiflimus , ncqviHimus , nebu-
lonum anrefignanus, monftrum hominis. (Em
SBunber emer granen / fpeumen dt corona fc-
xüs faminini. (Ein SDunber iVLT.uis machen/
trahere in prodigium aliqvid.
31lli}emminbcr / prxftigix , fafeinatio oculorum.
^KiUiDUttber / ftruclura admiranda, opus Hupen-
dum , avaliafutrunl jtfttm mur.dt mtiatma. (£r|t
frvt ^)dubtn?uiiter / miraculum miraculorum.
opus nou unitabilc. töebun«irunDer/ oarivi-
os
i3 9 i
Ort
tat adanirabilu. prodigiok. ©c|iD)te»uubcr/
oflcDiam. Ibl.uibf llf tvutliVv / majori ride no-
Iba. (yptt<jiruut>cr/ tatraOn rtuixnda. jTjini
rncljltunbcr / poricou , ofteuta cccliea , aerea
mir»cali,*ith inftrciuibfr. ^jfrjirun&cr , ftu-
poc . virtui > ui Petit Ixjxvti'.xr , in nu°uum du-
eeru moiralu torda ftuparrm. Äunw.inbeT
opu* aJmiribilc , divinum , pt cc'ari.liirium.
?BrV< r UMlBb<r / ürea.iuonftrurniTiarimiiii. \\1 !
in: nMiibrr i naturx wwuij. £(beir,tcunb er/
■ouacuia fiel« i inania. (£d)Ca':t itmuiOrrv pr*-
fljnru. csccilentiat'ormji , clegaruiarara.
acnbirUHber' exemplar dt fpttimco v nurum.
yßellnninbrr mirabiliamundi . miriculumor-
bu. 3f>fWU^(T/ ftuporJtvi. SHJonbCT/ fUtnJ»
ryi lampofltisnr airtÜrvH prtpfniiur, fupfllathium
mtM,ut: ÜSltnbrrgn^'maximui.longicudine
(tupendut. 'ISnnbtrfdji^nypulUieirimui. 33un>
tvrfüj' dulcilfirau« . c<. .
ÜBunbcrn/ * 2>errt«iiitbrr« / mixati.admitati.de-
micui.obflupccc. tBirb iwrüberMrrcmtbern/
ftupeftcre teaiii]«L <£*"nmnbcn inid) nun mehr
mehr/ noo afficior ultra admiracioae. SutCff
MUtnMjofitJ.ut: 3u$n>UIU>ern /abft inert .ceflä-
i« admiratiooc , defioetc mtrari. £>et»irnbern
Um qvoi VDanOtttn I fa&i noriutc tnoveri.
Gtrr.u bcrtubeituiir-eni/ gravi admirationcali-
cuju* tti icncn. * SRebenmunbcTn / uoa
curoaluf attonitö immu horreit« c. "^nrtüXi-
tern / jid) jcrwunbcrn / admiranone pcrculfum
fi.'erc , ruiraciooc pcicclll , «onfundi portcmil
* j'.-uj. g i
QUunberer" 9it l admirator, ftupcni, obflupeni,
borrciccm, imi^inertrumattonmi«. vi'ni 3er
»unterer ber crefciinheitin i fptftitor * adora-
tot formarum. 25u8b<li|UI / t>»*7 mutier ad-
miratione affcfta. t.
«JBunberli* * 2DrtilbeTC\ir/fl- Wuiihrtfam / *
2ftinbrTbiift/ «4. &*ivt>b adhurJbili«. admi-
randut . mirut, mirifieiii , prodi!»>ofm : il mite,
tntnfic«, ratnbil ler . admirabitucr , if - mon-
ftrotfr.prodigiote, hornbile afpeftu . formida-!
b«le. SJjmbfTbflTfS^eben/namtaiDcicdibilra.
iaiudita. €«tf rDHntrr'ifftir^trtcBivirt / genut
dum .Ii variom » oialnfotmc. ?tn rruiirel U
«ber Äcrl ( iwinbrtlidier Jfcpf / iriinbeTtiefar
J^dTt^rr / &€r tniHtttii^t tMnat bectuw
mc nflt> rrrtb«t < r.- n man fieh vrober freu*
Mgm rrn0f'?^|n^l1Hli<^rf/ mirio, rt rcbrofui,
*CM«ritt,mo.ofut,dirTkiltt,tiiftu. SGuabctUi'
1392
(h.T ^f:nn / morofica* , ii. homo monftiofui,
poiir ntofus , monflrificui. ^'iinbfrlifhf t*>i .
b«T( / partw prodigiofui. 5i5unbcrlitijc< 1&<>
JlAt / fiot» monftrofa D,i< Ämb ((} IFBIlbf r.
lieh / infam tinparient, incolcraat, inqvicius c it.
&difrtar Jrinfanttftrpetuh vtgimtr.
2Bimb<rb.ul(rf} / * ÜBitnbnbarriD / «4. ;-* u-m
1xcJX0unX>ttU<t> / & SUuntcrbar admirano-
nc dignai, loopmabilii, i/.m«iih(c,uii*«l<ntcr,
infolur, ptodigiaincr.
•li.T:ir ci h.i it SOtinbcrltct)F<il. & SuB^rbar*
Iict)fn(/Ci</ U. r">.: KOnntXz/ muano, admi-
ratio i ftiipoc» admuabiliias.
Opfer/ opferen/ geopfert/ (äcriRcarr,
immolarc, libare, lita«, (äcriricia orTcrrc.facra
f'atrrf . Pitmlgrnium um tjfr Ikx wtium ,q\tt
JffilUtwm,fntlt tvnßtt QytM talrm ncßrU Ttuta-
LaUnk Ortmmatim orittnii rjm Verität in putrt Im-
M , iJti ütummt in lutium , tibi tdmen mini aliud
ft vffrri , qxim ipfriti OflTf rt , rtdtuntn , ui ffmlu,
faß t fmwt exfftgrfalh, altum rxtltmmt illuJ dt-
c*Htafum\»f%qa, initnium ccoium boum niaQa-
tionc disnui» ! .Opfern mmhum »■ iß at oftetre,
OTafi oftierre not fit ntmin gtnnait fvamhktt
' frabHimiim fnt aattonrm ßynjkrl. Nrc öffmt B¥»
rirrnfnltm Gruaunftsm iß . fernttnim a %CTrt7
WOtv anfbrren / fivt auftragen. Samßcattmi
ßatrt Orrmani, ar.trqvam tKtah. Offerte nafcrrttm,
idrla.S<bcltrl. rrßr in ßtif ftimMvk , vcc. OpftT/
Mi i».i*alf(Jeutfehf lürrf Opperrn bori niehl
tfti bem tifTTnifeben offerre geitpnrmrBlKrtrn/
tk eilt* !t(urf(bc bnbrn ehe «errrci t / ehe Mt
.^rnier ijjr X>pfrr oblationem «e:unnef bnbrn.
Opltmi ftiitm.fti qvta it iprJ Etfmt nihil aUdil ;
fn߫ter rgt, OpptT JiBton rtft ab Op fyll f ,v *
OWBber / ff «mlraB. Ober / »^4 p«f<tr inrnn
Hlumtthemm , fvtm jiu n <ißln iiirßthm. et;, divi-
num norat , 11 vi hdotavia &(terifxia merndrban-
tut. Cui t rt r Philo in yd* .Mißt , «ii i
Vulgarn ignit abiegatut fuit ab altati taoAit-
Cmo ,* pro ce aJter deraiflincalcfri exethere,
at (Act difctiraen iottr (anAa 9i profana , hu-
mana * di»ma : Comrmitbat nun facrirleiM
irrribui nararam igm* ineorruptiotrm , qram
cd bare , <j> k (ervtt qtotidianif ignibui. Kßri
iwa, Opper altuJ mhil. jvim f>brrfrn (T ' a * 1 v -
rrd ignt nnnakantur Mttaußa 1$ fte qyaji ttidt-
tanhtft&h , rrhßk tmrrintnlta , ÜfttftM / ijv£
«•x Uferen rdaw/arHjtna notabat , taf.ytvrmut.
VSalM,
f 393 &P Gl 1394
» Ate. «Ran (JpfCTt / liumur boftiae , confici-
unrur, procuranrur facta. S^cnfctKU Cpfern/
cnienrarc arai, funcftarc tcmj. !a human is hö-
rt»«, ©neu auf fcfc gleifd)5anf opfern / fw>J &
unovowb. ampofito diettür 0JKO aufopfern / Dia.
öar«, jugulare, obtruncarc aliqvcm. casdem
faecre , e medio collere, internecioni aliqvcm
dare. Sri jOpfTTü budiifltrumtfa rxponitur : inu -
nus ofttrre , pecuniam expendere. igr \)At MlÖf
fen opfern / mulOam folvcte juflus eft.
CPffrtr / ttt I viöimariut, facrificattt , immola-
tor, rem diviaam faciens , vi&imas mactans,
fivt catdens , Flamen , öcerdos, facrificulus.
Opferinn/ Ofc/anciftira, Vcftalis, feemina fa
cerdot.
£>pfff/04«/hoftia,tiaima,factificium, facta, it.
munut.donum. J&eom -Opfer JcDB / rebus di-
*inis operam dare, Sacra obire. ©Ott ein Opfer
tnbn/ hbare , litare. (gm öpfrr j u opfern geben/
hoftiam ad lacrificium reduncre , inilaurarc,
•dducerc. 3um Opfer «leben / ad offertotium
ite. CiHe Q)J f (if o5d ( £ ; a - , «pers tacrificii
mifia , vulgh mijß fuc*. Unblutige* Opfer / fa-
crificium incrueocum , vulgb miß*. &ranb<
CpfeiV holocauftum. nf & mopfer/ eucha-
r fl 1.» , faenficium laudu. Segopfer / «atharma.
^Ilicfeopfer/ afperfio fangvinis. Jpebppfcr / ob-
Jacionct. 3 :brcv er / Ucrificium folconc . fl.i
tum, anniverfariuin. SDfenfdKnopfer / »ittima
humana. SDfr&opfer / luurgia. «Rorbopfrr/
intcrnccio,cxdet, maltacio. Oiaucbppfer/fuf-
fimemum. Reilligling^pfeT/ Iuftrum. (Sd)ulb
cpfer/piacuium>placaincntum. (Srelenrpfrr/
facrificium pro mortuis , boMie J'tcrum mvrtutle.
<£pcttopfer / lihamcn, hoftiapaeifica , tälutans.
v: MsniucpVr fitcrificiumgcntilmum. £obten
ppfer / inferia» , facr ificium tnorrualc , excqvialc.
2hl lOllopfcr / facrificium propitiatiom» ./ f: < cx-
pianooi*. 3>cr binnen Opfer aypeiijUtui Hm-
cha , facrificium farrcum proptn paupefts , qvtbw
non fupptttkal ünpenfs *A offrrenJ* tnmuüis.
Q<S)U\<t)tON(t. *uitm rß genitale vocabulum , vi-
ii!.l,;i;r lioftia.
0\ smn 1 , Me/ & Daß Opfern/ facrificario, immo-
lauo, hutio , hbatio , gblaüo, holocauftoina.
Opfcrum) von Senuucl / OeJ/ ©alj unt> 2Beo<
Xdlldj/ hpament« tx (uniU, o.co, v.nu, u'.e.
rhu ic
Op/tndjt;Opfcrb»lf</«4. facrifical«, (äcri-
fiwUk, moic* euu utrificautium.
Ort / ^ dm / p/«r. Ccrfer/ Orte/
locus, p/. loci, ä-' loca , «cwx rMn qv*mw extre-
tnuatem. 9n allen Orten / ubiqve, omoibn
inloct<,undiqve,pailin>,ubf(]vc Ioconim,usqvc-
qvaqvc, nusqvara non. *ln feinem Ott / nus-
''qvaminullibttnuspiam.nusqvam gentium. V$en
cinemOrtium anDrra/dc loco in locum. <8«n rü
nem Ort j um anDern iieben/ locum ei loco ma>
tarc. 9}on//<vr ajlä jenem Ort/ irthinc, indc loci.
<£ben brJOtti/ mdidem, in eodera loco. QBdi
ferlct) Orttf/ ex qvocunqTe loco , undeundr.
OlnDenOtt/ad idloci.iftö. Comt an feinem
Ott/ nusqramaübi. 3« allen Pier Orten tet
QSett/inqvatuormundipartibui. jDieOCTfer
in 6(&t»etierlanl> / pagi HeUcciorum , GaJL
Cantons , vulgo ttitm Lalin'r cantonet ä mfirg
StCMt I qvod angulum notat. Der Ort ifl md)t
Dnrnadj) / locus non eft apras . comraodus , op-
Sortunu«. & in ri s ja aud) no di ein Ort in t>er
BeltPPr miebfenn / * mihi dabirur angutiH
commorandi in hoc mundo, ©einen Ort ein'
nebnten/ occuparc lex um, ■! vt fedf m Aum. ?>fB
Ort perlasen / drmigrare loco. Cid? an einem
Ort nirt»crlajien / aliqvo loco confidere. ©de«
genbeit Dvttf ingenium loci * habirus. Sltt
vielen Orten / maltifaria-m, plunfari im. ©id)
einen be|Wn^^^Jen Ort at^fudSen/ locum domici-
Ho dehgac. 5Ptr jum erften einen Ort ein«
nimmt/ Der tri fein/ejus cd is loctu, q»em qtisqvc
occupat. 3ber Ort ifl wn Watur fef! / naturl
vallatus. & finb Oerter auf ber (Srben / n 0 tt
llid)( regnet / danrur regioncs texrx, in qvibua
nulla decidit pluvia. (Ii finb ned) viel unbc«
fannte Oerter gegen Wittag / vertut Auirrum,
fub polo anraräico ingens adhuc terrx rrachit
inco"nuus c ft. U5er«mf er / fhulitftrr Ort/ lo-
cus illußrn, regio cclcbriSi utbsclara, nobilts.
üüfliilfr/ ar&nci' Ori/ locus »enufrus, amanu»,
hcrbiduvT tlrmcr/ fd)lcdjter Ort / locus nudus.
' in'ops. (£d;Iai!imid)trr Ort / plamtics hmota.
llnjid)ercr/ gefarlid)ct Ort / lattonum oeeuha-
tor * reeepeator locus. Unn>eg|V.uK"r Ort inviu«,
aviui, adieu diffkihs locus. ©tiBppidjter Ort/
virguUis obfitus , nemorodis arboribus , frute-
tohu , iyiFcftrls locus. (Enifumer / itillcr Ort/
locus abdiciH, ab omni tuibä vaeuus, ab arbitrit
übet, teconditus , feceflus. (finfamfr / rauber/
nu|tcr £)Vt / atpretum , locus afper . «Icfcrru» ,
confragofus, nun. diu», duriilimui, ab omni
homi-
I39S__1?£
h'ominum conforctü reraoiui. <*>lfl<$K/ €•«•
«CT I fCb1rd>tCT Ott / locm moll.or, , planus,
Ort / mmulofu» locui.- gtrncr / «««er / CBtlcj
arncr Ott/ locui longinqvui . dujunftui, procut
rfl loeu« amplui . ipae.ofui. SMbe be« Ort*/
SrtT.ta» loci. edcqrtKt Ort / locui idoneui.
•ftfilt.rerOrt/ fanftui, rcligiofi». tonftcraiu».
tflahtr Ort/ locui propintpui, proximui. 3£(C-
Sn Ort/ hiooiliV. dcptchu.. Unebener/ (tieft.
Itt Ort/ prwruptui, vtrrucofu», falcbrofm, prx-
cm m«qt alit. rVirji« ijt ein teurer Ort / L>-
Äari».».tur. Ctrajibura Iii ein leitet Ort/
Arseotm» minfice munica eft valln, foffi« *
£,opugnacui.i. Vit anbtrn Orten i|l au* «ut
»rot e|t«/ illa patria mihi eft . «bipafcor. non
ubi natcor. Ort ttUmfemfuti qrartam parcem
roe.u». ©n Itbt ttltb (in Ort / impenaü» in-
ceger cum qtadranie.
aintfprt / locui olficii. «ngtlerf / pol«», eario.
'SJmitnOrt/ locui pauperum. jn M
UbttW , tvU ftvfrr uk 7 w W Jn / irt
bnftWrudera, «ftigia meendit. ©cnMort/
infula . locui exili.. «rbcrt/ hertJium.rundut
hered.tar.ul. SrdjtWt/ palxftra. gjrmnafium,
«tüj 2Daffen * <E rrreittcnert. greuCcnert / lo-
cui bcatorum . fcdei beat*. ßrittf BiMt / do-
OUcfliMI paci». @fblirt*ert / locui ongimi.
OiiTiCbKMt / lern«, forum, tribunal, dicafte-
^TSmHicii. j&fii e*m-*P'*»Tt/
afrlum. £ct!«ert/ loci» mfcrni , gehenna,
abvilut, Alnrmelort / babitatio ctrlitum . re-
Cn'omcerlorum .{ipltprt/ ligni'«-. ^.imniet.
«rt/ locui triftis. plcnui maimia £5 mtfena.
JflaJDtt/ Jomui triftitiaec*q»enilarum , Aüur
Vr.lliaort. «aseriMrt /caftraftativa. füll
prt / locui smeenui . »iridarium. üttarttrpTtV
catafta. SKibtnett i latrina , ff* rtam »bftluti
diniv, tat Ort- Obererl / fcdei principalii.pri-
mani. Ovalen / infernui, locui damnato-
rum Vv(irti<(aqt<crt/tocuicomiiioniiii. Snh>
•\rt 1 frrrflul. Tl.'' 'A rrf'tlrrium. »rammdeei/
/h* «Kurieren / dmbitonum. i*4rt<f ort/ lo- 1
cm horrido.! . manfio ttmbilii. t^nrerujIdJ
fiw «tbfeuDtrnnrtorf / rtceflui . frctüui. ©pa . ]
Ii«« / ambulacram , locui dcambuiarioni&iu j
aprui. epielCrt/ feena, thtairum. frhxrifle-
num. ettrbert / locui mort.i . ptrt.lcnt.ahi, |
contagiofii». StBfri#frt/ habttafio mokftiBuaa.
1396
locui pcriculotui. UluHt/defcrium, cretnui,
locui mcultui. UnbYrert/ locui infcnor Jede»
ima. SHdblort / locui clcüitius, indiffctcni.
t&tr ::; / locui domiciliu SQuilbrrcrt/
regio prodigiota, miraculil plcna. JiOtOXU
pijedium litigiofum, JUn toew fudßicnU. 3^«*
Werter, regiouci.xdci, (cdci incan-.at*. Sy-
nagoga Satans. 3icait4frt, manfio inv»ta,ca-
ptiritai.
OtrtletB /tat/Mmi». loculm, angului.fcdeitxi-
gua , adicula . fpatium anguftum.
Ottttfri / frtpr. in locum fuum , ftvr Icgitimum
collocate , An fönen Ort bringen / dnnJt vtrt
ftr mtUfk. neül : cernete. dccccncrc , dcfiniie,
dijudicace , dcclararc. esponci«, interpictan.
SicAumtu. eine 6m|< orter«/ yivr auf «nen <D«
btlncjen / cauiam cotnponerc , decerner«, judi-
cium fuum initrponcre t'iifmnttui tsmm uti-
mur (omftf. €r#rta«/ conctovcifiam cognofee-
ic (dijudtcaxc. judicium tedderc. pronunciare
de cami. ©n ClfctertC«" Ü?e*t / rei judicata.
3<f> mJ4 in biefen&ddJcmeberirter«/ «ctoer.
tn teru/ in hoc negooo nihil »d cognofeam tcl
judicabo. adecüäonc hu|ui caufae pioi fut abfti-
nebo. SBorirttr«/ pi*judica»e. fllodjörttrn/
es poftfaöo judicare , pofl rem waniaßam judi-
cium fuum intciponcic.
Ocrterer- * €r«tertr/ t*r/ judex . difteptator,
»ib.ter, praetor. (Ein ftb.irfcr <Sxkttttti judex
ttrerut , acctrimui. UliretQttr OtrttttT .' cen-
ior iniqvui. gRiffrfcrtr / coarbitcr. VfAXk
jrtcret / eompiomiDanui , judex delegatui.
Ptrlmrl huttmium txxth. SllortCC / ubiqviufta.
4 jin ttUm Meitvr ällortbeii / Wf/ ubiq»it»I.
avt tUümtur interminalii adeflemia Du in fpa-
liii infiniti». AOii <? Ortbeit / »tt / ubittai.
aticubictai > q«a cm dieitur dTc alicubi . fccc r/t.
prtfmi tjpt jfatia.
Oertcrunj/ 4 girrtcrun« / 9i* / dtfiniiio . decre.
tum, fentencia, decirum, judicatum, dijud'catio.
93v?r6rtfTHtM /■ W«/ prarjudicium. €*p?pcn
ertaUIW / refponfa prudenturu. .panrtdrtt^
run«/ fcnttnt.a defimtivj ^delirunaffÄrte-
nmn/ ftneentia inforrniti»a. thij Jnfornww
nrtel. 3dtf*rf frnn.v ^albPrtrro»; | / * Sßtife.
prteTItBa'tenrtntiamterlocutori«.
Ofrttrli(t)/*<Erprtalic& «.Vj.eya rw.i t. «oidth-
niri* judicari poteft.Wgi Jrfimhihi \ft«iic»bi-
&,tf.dermiie.a'|udicat6. Untrer terlm 1 -mple-
xui, intncatui, inexplifabili», inexencak'Ui».
tt tt 9m
1397
1398
,Orten(n/ erOrtnen / fwdtMmtnbod&fcribi-
ha OrblWn/ ordinäre , difponere, locare.col-
locare.diAribucrc,«. indicere, decernere , ju-
bcre , pracipcre , mandarc , injungere. Efi äb
ö>rt / mutttb XinX)/TK>nk L4AV16 ordinäre ,4t tu-
tut vcdf oriaine tnttr, CrtmmAlitoi nvn ccnvnril :
Eß autan *5rbnen/ an fernen betätigen 0tt
legen. <Ein Jeftamtnt orbnen / componere,
ordinäre , nuneuparc teAamcntum. n?jne
(BchliKfot Otbnftl/aciem Aruere, conAituere, or-
dinäre, cohorte» difponere, ordinetexerciwi
difpertiri. ^ciniiMe OrbBf«/ »«et juira fc-
riem difponere. Unmimbiarn Äiitfrcrn 33eT'
mhnbtr orbnen / pupiil« tuioret dare. i£m
(Stiftung urDmn legare, legatum rctinqvcre,
vuhiftindationtm ftu.rrt ,co*fliturft. (*)C|<B Otb»
ntR/ leges fancire.. tgin«^!! orönen / vefligal
imponere , portorium conAituere. 3ebnl>cn
|U (jebtn Ortncil / decima* imperare. ffiolgC'
erbnete J^.iUÄballunj / eleganter inAruOa ret
domeftica , ceconomia bene ordinata. Übel
Jfprfltff f r J£>0f / aula mtnut concinne difoolita.
5rptCnrte Arbeit / penfum. ©eorbntteepctfr/
demenfum» vulgb ordtnatium ,/irputatum. @f
»rbneter @nabe n Unberbalt / iteifwr htdik provi-
Go , Cint ptOVlftolt/ falarium gratuitum. Com-
foj.j'unt: ^bertsnen/ delegare, legatum mitte-
te , legationem alicni mantUrc, deferre , dare..
Slbgci>rbnrter / ber / dclegaru« , ablegarut. 9ln.
ort licil/ tdtmcjvodfmpkx, aptare, in.ordinem
componere , fancire , in mandati* dare. 33cort».
fjtn / prafcribcrc , aflignare altcui aliqvid , raan-
data ad aliqycm afferre. £ruuf lOOrauf« ßve
flllf <imi orbnen decernere, imperare. 21uf
meint ÖMtifdjrfff i|t noch r.icbr* geortmet / nihil
rcicriptum cÄ ad litcraa mca* lupplicca. ,.vulgb~ :
nulia rrfotulio tnuMvit Ad fupflicJtionnn mtam.
@CgCROrbntn / rcnunciarc , mamiata mutare,
contraria primii man data imperare , diverfä in«
jüngere , adverfa jubere. \v.v fivr Söororblien/
prxvenire.antkipare ordinanJo, difponendo,
mandando. SD?II & SRebenorontn / Graul ju-
bere, altcriut manJatis acccdcrc. 3Jerorbncn/
\A .^©r/cncn/äranotOncn Dir Oivjc !i.u
Dem tfrnn'ru Brienen »erorbnef/ medicuimcdi-
camenta xgroto pt^feripfit. SBeiterorbntn/
/i*r ©rrxirblien / urgere aliqvem mandatit.or-
•dinem c ontinuare , juflä cxccndcrc . ultcriü» Aa-
tuetc. SÜjictwrDlKH/ /h* m> & 3cu-i i'IKIi,
jufla repetcre , itcrare mandau , aliqvid Je aorä
in or.ii nem redigere, renovarc rnandata.
Orbutt/cXt/ ordinator , difpoiitor , dilltibutor«
mandator , lanctor , j üben» , imper ans. Orbnt«
rinn / DM/ foemma aptans , conftuuem , fltueng,
componen», ordmans, manJaji lU ^lnOrb>
atxi dr^inorbni-rinn/ ^crorbnci / & 23cri>i'bnt>
rinn. Oinori iu r tnuc «S&Kltf / auQor & aclor
comodue. Qlnorbntr tintr &a\\tta)/ rex , ma-
giftet, ftratcgui convivu, patercaenat, hefliar-
dmi. ^Scrorbntr <mi S3crinacbtnüp<s / lega-
tor. föcfiliDCrDlbncr. nomothcu,lcgiilaior.
Ol'bnun.) / Die / ordo , methodus , difpofitio ,
difpounifti.collocatto, fetict, *£tu>«i8 tu Orb<
Uli n l bringe! / aliqvid difponere , in ordincm
tedigete. Orbnuugen raacben/ leget vti (latuta
conderc ^ bin ic^o nid)t in guter Orbnunoy
haut, bene- difpoiiius fum , retraex difturbatw
func. ^ i f ltuf( IPlber blt Orbnuna/ contra le-
gem peccat , aJvcxlatur ftatueo. (ctUKltf fem in
■Orbnuna ftclleil / rucaliqvid difponere. Orb«
liuncj baUeD' or.lincmconfcrvarc.tcnere »per-
(cqvi. if 5 iflrinc feint Orbnuna in biefem X)in<
at i h*c res ordiaem habet. *21u6 ber Örbnuna
rommtn / recedere ab ordine , collocationcm
diitolvere. ©ieOrDnana trennen/ tutbaicor-
dinet » iavertcre leget. »>ic tDrbnung »ertvir«
ren/ confunderc. turbare ordmem. <£r b»Ut
feine Orbnuna/ decfl ipfi ratio * via, omnia
confiue de per länrram tradat. 3J?i{ guter Orb«
nung / fcrvatöordinc. Slllftr Orbniing/ praeter
ordincm. ^u bit Orbnuug aclun i.l / Ordinarius.
SBeqpeme Orbnuna / concinnitas, bene (hufta
collocatio. ©cilHicbv Orbillingen / ordinaüo-
naccclcuafticx. 9BeItltd)e Orbnungen/ordi-
nationet poliüca.
2lbi<rbnune|/ Oie / le gatio. (Bich einer ülborbnung
unberiiehen/ legationem obirc. Sttnt^orbnung/
leget oflicii, Aatuta pnefeaure. 9tuorbaung/
difpoütio.. Vlpoiefererbnung / pharmacopao-
rum ftarara.. Trinen fivt ?kttlerorbnung / b>
Arudio clccmofjnaria.. 5Jaiiren ßvt ^)orf«
mi tiuiu / rufticoium.placita, Aatuta pagaru«
SrauorbOUng ' leget braxatoriat, zythopeptica.
Burgen ßvt ©tabterbnung/ Aatuta Civitatis
Seuerorbnung/ cautionei incendiarik. SiU'ft'
jpoll Sc 9ßafborbnung / leget (orcAalet. ©e»
genorbnung/ mandata adverfa. (Slu übender N
Ii ii ii arriculi fidci. .j>.inc irei I an iuiuuKit Aa-
tuta opifitum. {»gusPKbnunay difpofitio aco-
nomi-
1399
Cr
Cr
1400
Bomica. Jf)cdncitt<rt'nonn / leg« nuptiale».
JVfrrPnmn» / difciplma aulira. Äanidcmb
nun«/ lUtur» «octllaria. jtrllf rt>rl>iuin<i' legt»
«Hart*. JUnr-Moft'rbnumj I otdinatto epula»
luft ralei , /hw luftricai modera nt. WVjMI i 1
nuniv ftatuea «dcfiaftica. jrittPfrcrtnmtuj lc ■
11 Mi idUliiw JfMrrrerbmma. / difciplina mo-
oaftica. Äoilfl|tl>ri,llprbltun<l / ftarura confifto-
111 ccddiaftici. Äricue^rbminn, / articttlt mi-
litaftt. Äti*fu Äii*<lPrtmm.i ' leg« cu
linarct. frtnbrtorlimniil/ordinatiopfo»incta-
Iii. frbrprbnttnq/ mtihodu* docendi. fftO'
orfniim / ratio diftendi. fodjcrbmm.y
tonduöu» eacqvialn. ürnnKnerrnnag/ leg«
tniferat . irria * inania decreta. «Rttf tPnun
MW conconlara. ?Rtbf nrtiinimijro/ conditio,
ne« annei». pactum ad|<ftum. ty!icrbltunq«ll/
cautio pettilentiali». $clij«erbmi1W ijr*
c?fflf<prtHlDn4 / ocdinatio politica. ^>P!tprP
Ttun4' iura poftarutn. $n<1tcri>rbMirU} ' Cleri
coiura vrl naroehonim inftructione» & regi-
men. NcmnttrbltUIUl' rWlui curi«, ordo pro-
cefiühjuiliTipttrm. 9tfiCr)ttrt>ain*Kn/ conlh
rutionct W re«flai impetii. «KtttrWbmmil
rtatuta eq.cftni. <?*la<bf crtujiung / acte«.
Öffpi8reecf)l.i*(w6nnB9/ cuneu». ekoicrtc
edilaifttrrtmiiii.v phalan«. ed>Iadnrr^mi.i
ICK ein bolbtr Wen» «f|laitft I aoe» lunata.
t*d)lllcrtTlun>l / reformatio fcholarum , lege»
ftholafticte, academic*. eunWerbnuna/ ratio
dignitati» , ordo * feriw aaucaipraKxwcntue.
£citt>erriruii<y difpofirion« pifear i*. Scri'rb'
IttHM > mandarum , derrerum.juflum. Uncrb'
Itnng / confufio.perrurbatio ,n«i*tura A 0 "*""
(ioordinu. McliCrbminy ordo rcriim. W?ild)
CTtnnn4/ iegei rigilanr.. ' 3ablcTbnnn9 / fer 1«
crrdicorum coocurreminm, rarieme prioritati»-
gcrbrrbmrng / leg« potori*. 3ciirr6nnna/
compuratio tenrporum, «hronolojjia. 30»'
•rbami / leg« lelonarix. Stint 89 «"* J** 1 ""
•ürruM , ««« per tot *t. Leg« & Statuta tfervn-
tur, ui . Mtnwfafrncrbnun*/ leget ad»ocatotum.
fäu<fcfiuwrbnuTlqf milirum pTo»incialiutn. Sor
<jr Jbnüwri-iuin.i / funtralc». tKuitm'rbnnni}'
2iribitoruc. 9tld)tCrbmilM / vigiliarum no
fturnarum. Q»at1irt>rMlMtg / diverforiorum.
Jab.ifprbnuiin / tabacariorun». Itirmmr
tinnq / tornramentototn.
rrfllllttg/ inftru£tione*aq»iliria$ft molai ton-
cernenta. Qi* 0«™« ntmfrrt , mmh hngum
WTrt , fituti & medicamenraJJ* prarfcopuraedi-
c o r u m . ©ettet- fh* »rinKrortmunijcn 1 1 ■**>•*
funt: jjMubtwrorbm»*/ medicamentum ce-
phalicum. JjKr iwrorbmilUV cordiale. ajfilt-
merbnun«/ fpifiaicum. e*nxisi>ctDtlmun.y
fudorifeiura. .
Orbtnblitf)/ M.rya^Brrt-appoGciri . ordinario«,
aptut, digtftu», difporitu», & : •rdine.rea*,»»«,
ordinati , decentu . ferrat6 ordine. £»rftn?-
lid)« Ärttlf/ »ocatio legitima. DvotuWid)
,;u6triltn/ difpenfare. £>tt»<nMi4 rtbtn / eom-
poCte. diftmöe loqvi. (gf l)t crbrnMlt? / -»aldt
cemgrue. 91nfcT0tb{nWl(l» / extra ordlnem.
CSUiC^ferbinMitt) / eontra ordinera. Uber c- v.
bOtMtd) / (upra ordinem. aoftTCrbtnblicbtt
SJVDitnttr/ romifter extraordinann*. SlBfCT'
DCbfBMi<t<t Änt^cftblidXbabrt / officuü«
b«lUe«traordinann».tiii/gy«pfrn>fitrrr*rii«, ><-
ftruuim , dn rtforrrurtet (Pffiur. lUorwijO'
lief) / inordinatu», confufui , mixtui , pr*poite-
iiii. Öf •■ perturbate , turbulenter , contute . pra-
poftett , vage. Un«C<uDli*C ^AUib^ltuiil/
turbaraoHica»
Ort)«n Ittt l pter. ©(« Otb«1 / ordo, fodeni,
confociatio , conibrtiura . collegium. Dttünr
tb Otbmtn/ ytvfitr «rÜfurüMt«. Ugf &JUluU.
«j-wiiu UJ« »rdmttfufulcwniur. &l t|tlld)CC ÖX>
Im ordo rcligioOu. ötncral eines \di>cn Oo
fcn--. r.ir: r generali». ®ttfll$tT DridU diftri-
cVus ordo. aUdtlietjCt Orbfn / ordo «eculari».
OBttfTPtbtn/ordoDocrorali». (Ebeerbcn/fta-
tut eonj^galrt. (ScffU|'d)aftcrbcn / focietai.
CKundjorbfn / ordo Tnonachaln. Sßcnncnft»
btn/ fanöimonialii. M>WCTbfn / reipublica
hteratia. SXtttrtOrbci / ordo eq»eftri*. Settel»
Btbcn / ordo fratrum mcndicantium, fub regull
Frantifd * Dominici. jDerSriidjlbrmqcnPfa
©efrOfcbcift £>t6tn / earpophororum focietat.
/>tnimci*Btbfn / confortium calitum, beato-
rum ordo. CngclorlKB / angeloram hierar-
chix.
OrbtniTcn ' <PtCir»i«n / *"»■< **Ot*t*
nett ordinäre. «in<n Vricflcrorbfnircn/ «m-
tiare 'acerdotem , vulgi mvrftin , tliis confecra-
re. £>rbfnirfT/o«t/promotor.otdinan». Or»
tt mrter/ regulär». Orbcnirun*/ Ott/ PcJ m
tiofiniiiano .confetrario. Unctb<»ir<t / fecv».
laru , i rregularif , lakut.
Orb« / »« / r'- w OlNW / P r »r- M *2&y
Stttij
1401
Oft
OH
I402
g^difocfitio , Ann.it mandatum , jufliim . praece-
»tum , inftiuöio , GaB. Ordre. nij.* ■ Ober
?urflcnorbcr/&näionetregiae, wl phncipum.
MpffeCC/ imperium am*. £r»Ci}5«>rt>ei7 pr*-
tinpcio militari». {MUlorta / difpofitio <sco-
»omica. Äaufuiann^erlXr/ racrcatnrum fcn
•cntia&ordinauo. ©Mcnprb« / renunciatio,
mandatum a propoGtö digredient, dilpofitio-
miiantcnoritconverCo. cirbäorbfT 'coaimtr-
ciaamoris. MKIlSorbcr /genutvitat.
Oi'brTR / * 55<PrbcrH f conftuuerc , edicere , prae-
fcribere , fancire . &idttn 9 vod (PrOnen in pißrr.
figmf. undt ^PrtXrrr / 0«t / jubem , praelcri-
ben». ^eorDtrter / juflus. ©fprtcrunj oie/ii.
' evod (DtOtXf mandatum» ordinatio, digeftio,
defignauo. UnbcOlbcrtV injuiTus , fme mandato.
aO|t / ÖcT / PlW. c*r. Orient , ortut. /f. Oft itri-
für ventut ab Oriente fpirant, Eurut, fabfotanut •
flfrrb jll D|Un / hypaqvilo. SRorb a^rbofi/
aq»iio iRprbcfi |U TWi ir^n/ mctaqviio. 9lorb-
Cfl ' borca» , poliotei. IROrtl' jl J!l Ölten t hypo-
«ecias. Olt3(i'rt*fl Ol'rjll fktmtU
mcuK-tcus. Oll iU Silben/ hypeurot. Oji
©{ltV>|. / viihuinu:. ^nboll IU 0|i /mefeurut.
Gift]) / ejronotu». «gfobofltU £ÜbtU / hypo-
phdcaiX. €ttl>\?Uilprt/pl»«nicias. £nb»uDtl/
mcfophanix O'AtfU id.tßqvodO\i.
£)|11.CÖ / * orientali». Oer Söinb bl4(l (Wirf)/
Tcntui flat . ftftf fpirar ab ortu folii. Olilidjtf
3nti<« / pve OftinM^n / India orientalu, in
Aua.
ßfto 1 h "lullet t m/ p/. ört«n / /«.
JÜftl / ofttca . ai <P(l däla, uipoltjva in man
»nrnlali ma^ni rntmtib rrptiUur. (jj;r jjjcf flcm
«Uufccrn / /w Ollern/ deleOacur ofti eis, Slujifi
rid)<l iä><fv^m*«rj/ kpor ofticacus,
Oflem / Bit/ pfar. »an. <a»(. duu tAB <D|lccf<|V
Pafcha f teftum Pafcharit. Undr dteatur vocab.
Ollem / paueifewnt : Vlunmt db Urftatlb -venire
contenaunt , fvia fit f,fium &e* llr|l(l)cre/ five
2»ufcttfct)<r»/ Cbrißi refurgenth i mottuK. Clu-
•vrr. Öfter didutit * VtUivm Germanium Dra,
€tl>U/ iH&VßvttttamOftav ai* Venui ,b J«»-
donurum Aftartc, sfjfarioiumvtio Atctgmtfuit,
attfr tdro mrnjtm Afrilu , i. t. Vcncris , (D ft«rtno 1
tiat / mrnjtm fafibaiem , appcllautm fuißr. Vrßi-
gktm Jana van Q\\(M nrc in Latxni , nrt Gratia
mc tn altü Itngvu ullum dppartt ; qvod igrtur Gtr-
manua fit eiigmit , nto ffat wm <,m»v:irß t tatfofuu
omni dut»6 aliM non tji , qvam Oft / frvt £l\\(VU
Orient. Eß tnim Cht tßm , Iriumpbalar tnß*r t tllt
Sol Orient, qvi laJueaitJia paftbaita , <P|ictfrcu'
tot I noln jrcit. SlUt Dürrn / a»n 3iibt|c^e
Dilti ii / pafcha Judvorum. .v.» <iUr Düt rn
tjvoA dkunlur feftum Rcfurrciiionit Chnm jux-
ra rtylum CaJcndarii vetcrem , fnt Juiianum.
9? CUc Oller R / auttm non folum ChnOianorum im
gencre , etiam teft um pal'chatit /ccundum no-
vum, iivr Gregot ianum ftylum dttuntt'*. Dllftn
b.Tltf It cclcbi i\c Pafcha. ©n'iuc äßtihii.icntcn.
»Cigf Ollem / njltcorum prognoßtcuti , q%>6 jfatftr-
fvadent, qvod, p Natalttia Chrtßt trpuut* glantifr
txptrtia jmt , diu pajlbalti poßmodum frigidi »rt»
V'jfl rfpnt fu'urt.
D<\\ ( rlid) / ad), pafclialn. Orflcrlichc 3ci( / rem.
put pafchale. Habtnt ttiam Borußi Atrium
C^HiSCh'IT'Tn / qvod finnifieat obviam qvarto
pol! rtet diet pafchales Oriente die venienret
virgit caedere , ficuti 'ntvtnttu mßra fant qvartJt
poß frriat natahtiat dir, £f? JUilPrlcn/ <n mrmonam
imottnttum punctum ab Herodt occiforum ampH-
lant. @>fbm4rf auttm Bomffu jtiulam ntlai,
fcS &Ü)m<uitn/ftrulitaß>(>art t
efeetma qtinta Germanonim litera,
non rantuni cum Ii» dt V/ iitpoie U-
terit cjnsdcm tnftrumenti , ä vulgo
icribarum imptrttorum confundicur t verum
ctiom in veicri fcripturA epributdam vocabuli»
fine ratione Ar castä immixtaeft, e. p. ?lmj'f
binatnee / ln.(d)»5m»r/ ü^mv 1 pro flint b.Ruinf/
bifchthnt / 1 v.r.:! je. Duplicatio e|m ex ofu <fe
iptovocabuloramfonoaddirccnda. Hocunum
nonndum , qrod Ct rmano-Tranci , bic Jfroi)-
tcirichc ; fere per pf exprimanr, qvi Saxonct
per p aur pp efterunt, ut . f rrpfn/ir pftr ' Mi p»
ptn/ fkpftnv bfippvn/ büpfen/ $fal Soften/
^abjl / t>r«/ p/.Wc ^äbflC/ Tapa, Ponti-
fexMaximut. / < .ri .1: »bba/ »<Jbbc//r U pa<
p<J / Infant •um ptimi omtrium qvaft twabuU . »vod
patrtm dtßgnai. Dt oiigmt nanxnK Papa aiipttat
1403
9>a
9)a
1404
feßw in Elimele*. Btitltium^UxM , qvodfuta-
ntnt , LiUnos a üo/hw Pap* vectm dtcrptjfi, &,
qvod «lies tulptt . q vi fuipjn tmt , Grrnuno* t Lttto
bot vc*b. btojiffr , mqvuiu l Hoc eo (ibi non pro-
b j n , q Tod Cypriano * tliit cjui k < i Epilcopisi
longc ante irruptioncm Gothorum in impe-
xium Rominüm , id nomen tributuin fucrit,
qvod ccum vuigut ©Um omnct Clenco». Papas i
jumorqvc Epittopu* dcmccpt reverennat cauu
Scruoitm pccultanter fic »ocarerit, donec Pa-
11 iarchx Romano hichonoihabicuiilt, uc.ex
SutuioGrcgom Vll. anno 107 1. folu»
X%i Papa appellaretur. Qv*rt Papam <i Grdto
■mmmwm , 0 vod p» t rem fi^mfiett , dritte*. Vtrunt
idiijimw lüt Vir ßvll'u in fimpttio mrvtrt mtht vi-
dttui . tyipa / fi v* fybpi 1 " r " B » ut)****b twtis
dtüum, tfivtx inj*ntium, patrem . ßaA Wam
ma l # CW4m4/ matrem tnlnUniwm , «; Utt
tmr.thiu iwgvh &Ginlibiu communit , ti», uldtri-
•vdttmmttltum vtßx-irt, mbiitiiui ftt, qvkmtri-
pntt votum üwtuulMUtrum brutotumvtüe tndAga-
it. Eß lyitn fyäb& mW Aliud, ffdapacer pa-
trum,fttmq.dtbtttt $>apfi//üv<firf.«wi multi ©jult
fenbuat , mfi fimm VOtU hat imptJirrl. &tt 9tO'
miidftyM'i frutyA\>\\ III K?m/ r r *fulkoma-
nus. fummusPontifrx Romane Ecclefiae.fucm
ProIeßttnUtjtnlitbnßvm, Pnnußct* rtligiont vtrb
«i^öi.Vicanum Chriiti, SJcapunrifibileEccIe-
fi*uni»erfah»fa/irrjni. fötaenpnbft/ Anupapa.
Ralfcbet ; anr'aeroorfrner ^ab'i / Piru,<op»pa.
$Ürfi'<tKr9>abft/ Mufti ,ar.:biflamen, lummu»
Turcarum Pontii«. 3mn 9)ab|i machen.' Pon-
tificem conftituere, inftituere. C£r HC ^abjl/
Ponnfüium munui luftinet , I'on'ificu ytito-
nam gew. (f r t|t }U DtOtH acttilM / Ulib 1*1 Üben
Stob|ftJld>t t\tftktn/J<ditird* to t fvi, qvod pri-
mumf^prtcipuumtrMtin ntgotiif , prf.mtrtl ion
IrmmU ,fm JrvßikslijvU otapit . äjvrrbtim : Ro-
ma fuit, ok Papam vidic fflo fcr$abfi ifc
Da tft PiMM / Papa facit Romam cx lugurio.
Sßir f^nnen nkht ade Rubrer imöcn / non cui-
«it kommt comingu adire Corinibum : non
omni» poflumnt omnti. £>ct" *b|t i \ ild>
trolcbc ein Schüler aemefe«/ nemo repeute fit
pocta, matimapanlatimcx minimitfiuur. <Sr
hltxi (icb mehr cm / a 16 btr V ibft ;n dUm t pln»
ftbiftiboit, q»ai» Pontifcx maximui , prov. dt
Juptrbk Cleridt.
QMtnm I X>0* / rapato» . Ponoficacwi, EcJcTu
K omar. a , unneiUlu > caiholua. 'jin ^ablt-
fliill leben / degere in locii Pontificiie rcligioai
addiüit. £a* >^ .bi'truiii j|i lieber/ als bat Xcu>
fercum / fandita» Papalit CxCarca? majefrati pt»
ponderac. 23om !-rni!ii abfäDcn/ defiecre,
dcfnüetc i rcligione Pontificii , fidem eatholi-
cam defef cre. 5 u :it f bftf um treten / lufcipcre,
confiteri , adtnicurc facta papalia,
VibfHfo)/ * WWIf<*)/*<). £54«'r.papalii,poi\ti-
fiiiut, ponttficalis. ^ayTüditiBurbe/ pon«.
ficatu«, digmta» t>jp..hi. '^ofilieftct frtul / fe-
de» ponnfina. ^ö.;Mtt'tf)CV '^an/ exectatio, dc-
votio papait«. $tib!tif4>eJ)i'iliaeii/ Divi, mdi.
gitc>,(änat,caDoniiati. ^U'liilcbe J?rcn(/tiara
papalisttiptcR. (£r i|i ^VU'flifCb profitetur re-
ligioncm pontittcam. ^tibfilict) 9lmt/Ponh-
ficium.
'^abiiemen/ ui tuutimtn/ tMtnun/ vid. in
Xcnlieh/ '<£ 2ll>n. Eßtuttm: tehgioncmpapa-
lern prM le fetrt.
^apifl /Oft/ p/.^apitlcn / papifta , pipicola :
pri conUmtum Hcijoltt dt to , qnpcntiftaui tß, «.'(Ä#
CtnZltttclifdxr/caiholuut, iidrm Catholican**
Romanam tenrm : vndttHam tic^aplltrret)/ p»-
patu» , t5 <p.ipi|i ifeb / »dpa. pontificms. (Er i<i
Ctn tetfipapn / iummo zelo tuet ut tcligioucm
papatcini \t>api;lifcbc &cbreueb< / tiiiu papa-
lcs.
^VapC/ Btlg. nofu fPfflffc/ *€tf oripnt eptmu
vtxrJf, *patrcm,feniorem, pareniemq>c rte-
Ui: hodtt tuttm , k NebutbuilStußint levioiilut,
dlthA rttiyotu, Cbrißan* tenltmloi ibui , odiof* rtd-
Mi* rß,it*, ut bo*'ß*Tt* pro t« fubßituänt : pfdC*
retv priC(I«t / puOtgCr/ p*ro(hm , paßar mit'
fu , pmd:cAt:> jMtrJos . ticlrfttßti , «m:\onttor,
mmiflrr vtrbi , fiu udtfu, Eß dutltm ipfaff amnk
Clcrkui, Regolatii.fK/geCutio. Nonnuüi
tttäm premmatui ^fa/ftaiuT. £r i|i ein <|5ftlffui»
«er / monathu» , Clericu» .Cot"»» pater, i»ti fta-
ter cttnobii eft. Dimm. 93|*äfflem / * JJfiffchcn/
ÜM I non minut in tmvitn tß, Gctifi<u|u» , Mf
tr äft diCK ptß^teului. Vtniti
Öif Clerui. Cleruatu», monachatu« i.täccrdo-
tium . paftotatu» : Ö «Pfaffifcb/ Jtu ^fdlfifcb/
e9 , 4ir.paftot'u«.paft° ,aii, > « ler,cu *» ä 1 /« 0 *
ula.wniftenalii.tletieotum mote. Vf«^'«'
flUbt / PiufTmciubt/ bona ecclefialTita , peorai
aq».l.n*. ©er rtiH haben m« iwmnm t bc;
hanjc ü* mitCbtllcutenunb Wf" n . 1 VJ n,hl '
habet negotii. Clerui» 4 nobilibm bieai mo-
1405
9>a
ireat. SBaaWpfflffe/flamendialii. SKcfpfa/ftv
(äcerdoi, ücrirkus, miflärtus. ^chdimU'f*
monachusncqram, fugitivus, cucullatincrro,
in qvem tontfttit interprrtatto illa jocoft , fvondo
9?Mffcn appellant : dicunr dt noo faciunt. £/lfr-
iomavicula , fflfflff //r« gjf4f|lctn apptüata , parui
criftatui , Ruppmeif« / 4 o-ijfo/d ntmirum,
fi't cucuüum rtfirt, Eidem rattone ttiom ^3apa-
flCD /0<t/ pficracus , *vtf Indtca, qvec homuiti i>o-
cemimttatur &exprimtt , k iJJüp didtur, qvem rt-
Umdtcvnt^pnU/ fggg 4u/ m in $apaa,en /igni-
/üm.' ; Ixtus , yvoi fufr.vid. in (Etat.
^Jfarrtr / D«/ Ecclcfiaftes, coocionator, paftor
ccclciue, mi nifter a concionibu« facrii. Iii , ^1
Gmnantf tingyam jtum cardinolrm , genuin**!
incorruptM» invident, rapitur k Graco-Lattno : Pa-
tQc\\\xi,qvodrtfutaUoneindign:anjuduamm. Alt-
qyanlb mittut judieänt ii , qvt Pfarrer/ i ^Jfcrd)/
feptum , loco nimirum claufo in agrA, übt ova ßabu-
Untur , dillum volunt , qvafi *J>fcV(fif r / rtuun
Latinum, P .ift o r, JfT Gracum, *"P4' , ab officio cum
ptßortbta ovium m^ßicö , dieätur, Re&iut autem
ilfi, qvik Bardii , $drbcr / veterum Germanorum
facerdohbut , formant fyAXXtT I &naflrä' frmuncia-
tione Pfarrer ; Verum tnimverb tyfatttt / venit
k ^apa / pater , SJilfC r / «fl mim pa/rr Jfhitualis,
*lq\ ißtid Pa tcr , prr crafin $ar/ S*xon. Fivmc ic A
dialtHi <Pf«rr/ /Jw^farver tandrm faBum, con-
venitq^ fcujf Etyno analogia nominit ata. rei tpftru.
(Ein iJllfCT jpfaartT / ücerdoi religioA», inreger-
rimut , pervigil , epifcopus obfer »antiflimus fo-
rum, qv.c adeuram * cuftodiam grcgii dornt-
nici pemnent. ©n lofcr Vfrrrer/ frvt fljfaff/
paftor !c vi llmus, ex rribu Lcvi , Cuno vcnroftis,
in 1 11 1 s, improbus , maltgnus , tcmerariu». Qlbi
flC|'c$tcr Pfarrer/ iaceTdo»cxauguratOT,refacra.
rat »civilijurircddirnt. Q3crfricbcner Pfarrer/
racrrJotiö fpoliacut , in cxiiium ejeAuc. 53er.
feitet Pfarrer / trantlocarus. -<gr i|t «Dfrtrrcr
Werten / ad facerdotium evcltai , promorui eft.
(Einen Jtim «Pfarrer macben/confecrarcajiqvcm,
inaugurare gj* conftitucre verbi Dinni mini-
ftrum. $urgpfarrer/raccrdot inarc& ©oni/
pfflrrtr/ canontem. SDorfpfarrcr / curio in pa-
g° «j" **«o , paftor paganu«. {gDrDeutpfitrrcr/
palror Nobilu cujusdam. grt^p^^^r^r/ ftu \>ttt
Ol^CC/ Tacrrdof caßrcnGi. JP>ailP pf MTtt I do-
, meftictif. j£)pfpfarr« / a concionibu« aulicit.
iDbiV pfarrcr/ infpefror, foperintenrur« adjun-
öm. Vdlpfamr/ paftor pcftilenrialif. ©pif,
I4O6
talpfJttcr/ Tacerdos fuburbanu». Cd^fpfar»
XtXI utbicus, utbanui. <£o>i|f pfarrcr/ vicanus,
paftor rubfticurui. gfiffiPfarrct / prxbenda.
riuf. Un^rpfarr(r/diaconu«,(accllanuf , aJütg
Ts.'.vl'.n. ißt'arrrrin/ DU/ äaminica,paftori«
uxor.
Pfarre / titf pareccia, parochia, facerdotium , cn-
rionatui , bcncficium curialc , flammium, fcj*
ipfum munus, /ru officium ^rrnintftcrium faecr-
dotale. Sed fyfarrc ettam efi X>0» pfürtt)M9/
»de* iacerdotalcs , Flaminu, domus curialif.
J£>aubtpfarrc//«-M Obcrpfarrr paroccia meuopo-
litanatfupcriorcurionarui. QScCbfelpfarrt/ pa-
roccia indifFcrcmaiccrnant. 3aittpftirre/jutco!-
laturas vel pacronarüi licigiorum.j&cfcbf CTt @>P(t
ein« Pfarre / fo brfcf>rrrt er flud) eine Qvant/
f»ro videns honorem, pro» 1 Jcbit uxorem.
(i eine 9Ute Pfarre/ pingre facerdorium eft, hoc
benefkium curialc eft lauciflimum. fjcb, bobe
eine febled)tc Pfarre/ parochia mca (cnuiftimi
rediaueft.
Y\ ' ' i gcpFdrretV ad panxciam aliqram pminr-
rc, in peculiari diaecclt cfic. °\d) pfarre in Die
<3cf)Un;f irdie unb mc!)t in itn ourn / aggrc£or
paraeciataulic», non cathcdrali cccldlas. £lte
Rauten pfarrrn mehr aDe ms €bcimjnutf £?prf/
nonomnes & finguli rurtici fubdiacccd nobilit
Ali ccclcfiac comprehendunnir. 933o man hin
pfant/ Da toirb man aueb bin begraben / ubi pa-
rochia 1 ibi fcpulmracft. Compof.tß ^inpfaircn/
ejuidan cum fmptia (igmficationii , undt X>it (SiUi}e<
pfarite / parecci, curati, fubcadem uiccccii dorn-
prchesC
«PfarrifuV * tyanbaft/ *d).& *dv. idemqivdpfafr
fifä)/ iacerdoralii, paftoralis,paftoriuc
v )>aCt)t/ Utl&muUis iltiQtistyfaddt/ fir»
locario, condu-
fiio, it. cn-plr. : cuiis , erogario fub cenfu tri ca-
nonc t pr< fr. tarnen fl>d(ht tji pactum, paOio, Icc-
dui, TanOio, alias ein Sont>. Plurimi cmlendunt
Tccrm banc latüut orignwrfft, atq^ideb fenbunt &
frtfervntjpdtt: Sed, tarn tyafy/ qvkmfytft/**-
tifvifftma •vecabula Germanica funt, conftipatio-
ncmB'colligaiioncm/i^m/kmtM. (finenytldjt
treffen Ipropr. patiicnpangerc, compingcre,fcr>
dut faecre, iecre, percurerc : drinde aUqvtdloaxc,
conduccrc, redimere (gincil^pnpadjtrreftcii/
vcäigal redimere. inen (»iithfpacht einacben/
prxdium altqvod conduccrc, vr/elocare. JfrtiUtt
padjt/
i4°7
1408
V cf)f/cor. turttodon lis. Wulf i:p.icbl 010I*
lov»«io-4on.<uwt.a. Stiel . n<p ' : cn conditio
r.et ö Ic^t» pa> Je i .ud>: -1 ndußio pifei-
d.tc yr. t*r bat diu n bnmlidxn IVidji mit bnn
Wien SJelnbe flfiniidjt/ paüttm occulrum cum
dxmonc conflavit: .i/nU/t^ dr fr, tbartBt-
ttbtu , avw/rw , xn(t!:l*mr,OH & mIi'u trlil tu vtti-
tk xaturtm Ii tnfanitnUbui utuatur. ^eb tPifl
tcn 'l) i(f)f ballen ' ineonditione rtvanebo, con-
«cocif ftabo. 8816a ben H .cht I: • ni . !;i / face-
re contra lege» locuionu couduitionn, a pa-
Aione rcccJctc. Der <Tj.id)t t|t o;ifi;c!)c'>:n/.
fadus inrirraatum, eonvulfum tfr , couvema
tum triiiffa. vtuten <flaebt erneuren, fadus. lo-
cationcm conduitioncm renovarc. (£in cVr-
lrd)er "J)*cf)t / cotvremio honet!* , »qviflima.
e=<Wimmcr $.ie>t//"* l'cbrocrer^acbt / |udio
difficiln.moltfta. nrtina. t*d)cllipad)l, con-
tractu« locanontt Ginulaiui
j>ad)ttn / * attfCIW condocere. Compef. *ßtt,
paßtet / Mtttrmrfi clocarc , tfVoiMx^hnrß, nimir.
st frrtii (um alttn tjLixt.it altf, frtmttit *i tifum,
93cTp:d)tft finftn a nbernba* (gerne mii ein
rriirf^dtiniKiiiß ben, »unntwi itnD iiwtbrau
C*Kn'«Vf»rwr»redimit.ÖTeondiKit. fcT atltott
aber padjtrt / fit» pfeebtet baifrlbr / & ^< rtum
dtttmui '3bp.ld)icn/ & ?ll'Pfad)tCl/ » Domino
aliqtid tfdinitic. «Hü sm.intdb|iritm>f!i?lMt
fan m n nicht cerr irhun ' rem , q»l- arl ufus
nie in neceilanos <>pm babco« alten clocarc nc-
ejireo.
JVidKer i'faebter / * Stbpadjrcr / tciy conduffor,
rcdemioT 9,Jad)!erir.n ifiw ^bpacttrrinn / ttc/
conducrux. 1 33crr.".<hrcr ' locator , clocator.
<Scrpad)tcria«7 OK/ locatti», eloeatrix. Sßirtfc
bau 4P dj«T' rahein« conduftor, ift.
U.id)tUiM/ *3lbp-:cbtutia ■ Bit/ conducfio.redem-
00. "Strpadjtnn i l loeatio, tei ad ufum «etil
mcrccdc facta conccllio . r/1 min ItttHo tH *d
ufum itlA tum .ufimlmtt mtictjif ,frwt hcjiu ,0c»
potbt^dM»/ oMc Smfcf.
$.ltJ>tcTifd) < fn '^ adj.aifdj/ <J/.89ajx»r/'.more
conduetmä. <j.V.<bi'»d) «».'m rfl condiKibilia..
9cTp dj.UÖ)/ loeabilu.clocabihi.
'päd/ päd*»»/ gepad et/ ^ -ty*'
componccc. otdinceollovatcil. pangerti com-
pingcx. fltparc , eonft pjie , ecanguftarc, in<
anguftum eo^cr« : Drmit , f%»*Mui{emp48ä&
(»ifytU fäftwk M »Uum iccum trsiuftrUnfittnl,
tut pettMbi tonnuUhi* funt difrnfu fg frpmrMtit»
^Hirn aittnpfoi. ipKtft jigntl la>cinatc > oncrare>
Jtlcuccrudcn tediDienu componere, adigc-
re. SBcUc patfcH' lanarKoropingcte. $.ip(r
p.ulcli conft'parei *rl compnincrc chaicam.
^opfen p'.dcn / inculcarc lupulum. Cempof,
fit: «übpuddl/ oiiusdeponci c . dconciarc.cK-
ooerate. .^ic i :i vi'U dium abpatftn/ onut
aticui lerate. <J} jrf f brn 23 .1 ii<n ab / exoneratc
Tcbieulum! jdj will un alle meine (Serge ab<
paefen/ omni jam mr etuä liberabo. Slnipai
(fett / tarcinatn imponere. gaser auf bell QJj.K
gen paefen / onerare coitain doliis. SDe(l3eUi
ge« Iii ninel / idj Fantf mdjt aHctf uufpaden , <an-
tum clt impcdimeniorum , ut omnia in cmrum
collocari oeqveanc Vluspacfen/ crolme »•.».
luu . aperite, cxplicarc, fafees mctcium tciol-
vete. &k 3Babren au^pjef en / menet diflblu-
tione telaxarc , Ii jüngere ydilluSeic nodos ad
mcrcaeaplicandat. S&fjMden / onerare , gra-
»are . aggravar« , pracgra«are. £ir €|VI mit
03icl;l bepüften / faecot lannl rcfertoi alinu irn-
poncre S&epaciici SKuulifer/ mulut iätcina>
tvt, jumentum faicinanum. (>'r |>ot (idj trol l)e<
paeft / fityr. prxgraratui cd onenbui . I'.i mt-
l4iifcor. Iititur kr tritt pttt, gravis , oncrarus merö
«».. ©raiil'Pijefen / Um rß qvoJ Sufbdtfen.
'V Jdf Cu' Q3önbel eben brauf 1 raieiculum hoc
in fupcriorera partem plauftri con)icc • ac prob«
alliga > Dreinp.'.tfen /jt>rv&BpjcIen / mToKere.
implicarc, conlarxinare . in tauet tut läreinai
componere. £>ütf t»>c|i nüiK man fieipig dsv
J>a(f en' pecunia omni Audio involucris plicanda
t n - 2>er Äa)len i|i fe noD / bap man mdjrf mt he
breinpacf en fan>' arcaadeotmplctaefr. ntnihtl
loci reliqviun i7t.adaiiq«id infercicndum. £rn>
berberpachlt. fuperaliqWd tarcirtando colloca-
re. JDninberbfrpjefin/ inparttmferiortinfcf
cu «. Qertpactrn > ■arcinami'o pergere . accelo
rare tMcinas.- JJ)ineinpaclen / imponrrc, invoU
vc rc . «Spiegel inu^ man in weiche «raeben bin/
einparfen I Tpccula mvolvcnda * itgenda funt
lani .ftupj ,aut mollioribus limcit {Reben fln>
paefen / adlatmcompistgcrc. Obenpaefen / in
partem tuperioccmcollocare. Unhi.finp.'rfert/
tubiutadizerc. %tltp3d<ttl (aremas occludcrci
ootiimareinvoiuw.t Sufammenpaefen / con-
vabre, iarcinat völligere.
fSaefer/ IXr / compactor , phalangarim. V 'tfc<
rinn / tltf foemina faüi» tut üiu nai «onftrin-
gcni.
140? 9>a f)a 1410
geni. 9Bollenp<trter / Uuarura fagmata con-
ftringciu ,five conftipans.
Wad / tu / S5 1 ta» / $*v- Warf* I * Warf er / üdtur
etiäm novb vocäbuiotyütftt I fafcii , farcina.
Dimw. Wäcflria / & Warfetlein/exw/fafciculus.
farcinula. Igein Wfl"tfleinju|'ainnien ni4$W/
farcinulas coli igt rc. ^in<J),id 2üabren / mer-
dum Tagma. XU ibevparf / fafcicului veitimen-
torum. #U(&enparf/ apophoreta. .gmrenpad/
prepr. impedimenra faeminatum in bcllo : deinde
omni« colluviet fcorrorum. Warf enm , pttttr
jom dtBa ,fxpiufcul'e non folum proimpedimentist
£7 farcinii miliuribui , verum etiam pro qvicunifr
K tili STcontf mtl fumitur, uti funt : feruta , vt-
UrAmt ta&qvhqTthd!. Sic dico : t|t Ctlt J?HI11 =
penparf / »iliorii conditionis, nullim ordinis,
inflm* Sc extrem« fortii homincs Ainr.verna-
ctdi» triobularcsfunr. 3<tj f ll " m '* mit f ' l 'N in
Warf nidjt fcbltPPCn/ fcrutii iftumeaggravare
integrum mihi non eft. ©er ^ let |i(1)t \)inti<n
11 .'. ch / lisa* , calonet , & caeul» exercitum fe-
qvuneur.
^3acfuna /*itt& tat Warfen / it. poitit. Warferei>/
ftwfi non rarb t>AS Okpäl'e / convafatio f
£5» noi/J votabulb couf.v crnalio, conftipatio, com-
p.ut o. Slufparfunfl / * ©nparfuug / 91b-
partum / refolutio fafeium , /ftcifHr rfüun 2lll$<
parflllU). 2kprtrf um} / onerii impoftrio. farci-
narum conjeftio in plauftrum. 3 1 »fanillU'n
patf mit)/ id. qvod fimplex, conrafatio.
iPatf id>t / &Warfbaft/ örcinariui, fagmarius,^
omnr qvod compingi , tonßringi , &pl*uß>U trr.pcni
atq.tr. befliat tcüi otonjitipoteß.
rußici efferunt
/i<npi. Gaüics qxunn trrmtnaitonU , origink verb
Germanica tß, i Jpadtn/ fartinare , vaja coäigerr,
qvare Gaüi väiofißim'e jiribunt : Bagage. Sunt
autem farcina«, impedimenra > E^fafciculi mili-
cum unäcum calonibu*,lixit,cacalif,uxonbut,
•ncillii, merctricibui , aegrotis , vulncratii, ju-
mentis, Ö* vchiculii. Qvopropter miror, Heni-
jebuitn hoc votabulum ab Hebraorum : Begtd , tefti-
memum, deduerrt , cumaddUamento: joaßnflic llt
ein tRici) rljnMfdj> / €panifcö/ SiiflclIilnSifd)/
Sran;6i|(h ^ünVßdcur nonGermanicum) (um
omnu hi poouh uni Grrmdnia bot vocdbulum de-
betnt t^Stptßtb Hebr. Begcd, veßimentum , cur
nihil minut omnu »JfccU exercitüi , Der Ccoß / fub
bot vrßmento inttüiguniur ? Grit läudäbiliiu ft-
ret , veritMem dignUatrm Hnivä pttrig frqvi,
fvkm profieiferndo in Irrram Smttr mtgai vendere.
Cur non ad noßrot ftntu potrtts rrcurrimui , «£/*«
vocum naluram in tradendu Et^mU JbfBamu ?
IViCfCH. flCb pOCfcn/ cedee, abirc, profieifei.
locum dare. Eft tllud ipfum fuptrim vocatulum
Phrfta/ prdttrqvam qvod (pecialem habest figm^h
cationem , £5* metonyn. ponatur täufa pro taufst»,
Idedtnim tonvafamu/ rtt noßrot , utqvocunq^ tem-
pore pai ati fimut ad p> oficij'crndum. ^Jadf m Urnen
in hac funtficatione durutf dicitur , qv'am (StUjtTl/
five Mljcn. Hinc interuS. tyid tidj / apage , fa-
ceflat hinc ! tß exptütut. tum mdignaticne qva-
dam , non (ine vihptndto perfend , avet abigitmr,
Compof.funt : Jlnpjcfdl / adoriri , aggredi , inra-
dere. impctcie aliqxcm. Vi'UiCH Ulli p{f(^t »T rt *
parfen / pulfarealiqvem judiciö, litem inten tare
contra aliqvem , &olim: obtortc collo uahexe
ad Prxtorcm. ^ic falber baten Mt ^ubrUute
An>jeparf( / prxdones impetum fecerune in car-
rucano*. ^inc^UUflfer auparfen/raperc virgi-
nem. Slnparfer /tCC/ mvafor.aggreAor. <3n<
paef lin.) / X>ii/ invado , aggrcfllo , impctut , im-
prcdio. ^ortpaefen/ £inpactr.! .':iruvu i>.-.rf ai
^)inau^parf eil / uwm Ü> »dem funt tum botftmpUti
paef «I. Warf titb iitmH fort / move rc ocyüt
abhinc. Warf t>tcf> binailS / i foras kcledc ! <tX
f)at (id) bdlt hillirMiii ^uit / cclernme fc prort-
puit , difceflioncm iccu ex tabc , aiiö n)igra*it<
5Cr(' five JE>fott>eqparfling/ M€/ abitio, difeeffio«
mi"ratio. ^eeeiiipacf en / introire. j£>tm'iber>
PdCfCII / tranUrc. ißiebet Wegparfen / recedere,
regredi , herum avolare , qvt omntaper tonttm-
tum dicunlur & impetum babent,
^CIC / *d)rü. incomparab. par , bini , ambo , drat,
y prcpi idfud fi>n<jvatione , duplio. Qin fibt ptr~
f vadenl , vettru Germdnoi rattonrm numn andt baut
tenuiß'r , txßmani bot neßrum War *b noviere La-
tinorum par tnitium fumfijfe : Sed LatUitt Crittci
nrfeiunt ,qviJpir fit ,& unde fit , qviaGrttvmnon
eß, Htbraitd autem vottt ad iüot , ntfi medianttbm
Gr*~cii , non pervemrunt , fjSqvia p iv f rün fU poOi-
dtnt, ntfi, qvodvelGraxk, vel Hetrufck Mut Cel-
tk actrpium fetre tenrntur , ml aliud refiat , qv'am ,ut
bk poßerioribut , id rfi Geimank , bant votem de~
beant, unitumommrjtmprogenie, qvt fath atr.pl a
fcf' n -irr.tr 'fit 4tprel.rn.atur. Statutmtu tgitur, 1*0-
ßntm ^)ar plut mtllt annk in German ti notumfuiße,
ojtteqvam Roman* Iwgvd, qvidparfit, mneteßerei,
med»
9)a
93a
1412
mü wte/hurm iiynlai fut munttt. Htbutnml
*utrm Hüten* Ct» parDbtr«/ P" Irtdnrmff
tuU mit 1 jT'/m Hörnum fix aunum babtrtnt .- A if
frt&tijuttunt fffiit einen par Jf>ant>cn unb 5üf
Jm / cum iwfliu KowUrtirum DM unJ nun;/ , m( ? ( -
4t une conftittrttur 1 mAulsbmt » ©•<
qiena,en brp ^are ■/ jJ** |u poren/ < «« »w»
■um /mg»* (frfilf""* tj0m< prrmtrttur.
El .J/i fßprutm Tntatm par calceorum u*i«f-
t«m . er (in par ec^^iw«» . ci«
tuiMtinctdtrrntftAbai (ginp.ir^frrbf am2S.t'
gen / big», (nn par Sab. Irr / btni taleri. \£?
babmf etwa rin par grnfr «(fttjeav unu* «t alter
fort* refcivn 3n dn par Jao.eR / poft duos
di«. ©lejinbbep Waren a«na,(ti/ bin 1 procefle-
cunt 2M> b«*< ri" l» ar * n<ft wn 6ir btfcm '
mm / bin» i t« aeeepi ütcrM. 2>u tviQ|t qern
Ctn par TOatilfehet!cn babe« ' aliqtot colapho»
tibi forte infnnti »oJupe eft. <?< itf rin femrt
^ar'cgtrpiaclfbiga. <£in€brropar/ copuU
honcfU. £r-cbid(par7 oortlliconjagea. jWi
Chtpar. firttfpM'dya»ariuntium. Jiuent 1
pnr /duo T.nutetonjunfti. 93on nn par TOlV
nat/ bimcnfi». ©w (in par 3abrrn/ b.mut,
bimulut q>arlan''(ft / « Uf *"* tm *»*-
gSirlrin, & Unfern/ / <"»•'»• v>p*w. ädUtr M
ttmftnkm , dtttrtt l fritm , ft*4 Umtn fr»
s*v*t<bm fumtlur, extguum mmu. par , gemclli.
i<l rin Irin ^irlrin / clagan» copula horaua-
eft. Wrleln tflrfdjtn / bmio eeta-
forum.
Viirrn/ 4rP*rrr7 eopulare. paria junger* , bino»
ponrrt . duo» coli 1 gart , conjugarc , congregarc,
conneüere duoi. f« frrcit Mutti* Antut mai n-
■aome jüngere . »vi« tonjvgUam tfi imttr duoi.
©id> beparenv tm urtlWfMPaTrl / »mtuln ju-
gal.bu» ianefti. Sie^adrin trcl!cn nrh nitfct
iiifammrnparro 1 a»ieul» confwftcrt nolunt.
©leid) unb ölod) paret ft«t> ara bdici /fimili» ß-
»v • gaudet.
Varrr/0««. ftSDawrinn» Ml/ maiKfaminifo-
pulant 1 conjungens , conncäcm 1 aflcKiani,
combinam.
S>aTUIM/©<</' c0 P u ' lt ' 0 > * on t un Ö' 0 • «olligatio,
ccrtnbinatio. €W*^nni9/«onjugium greunt
fcbai(parini4/<«>ng ,u » n *" c> * m,c, ' 1 »- 1 ,
Starlidj / *ÄÄf«M p«. Unparlicb ' J''? 1 ' >. ,n -
Kqvalit.inconvenicni.mmuiapiiit. <Di($|(i'
lyfcpniinparlld}/ biga tqvorum ejuadem IM-
gm tudinii am celont bob tft.
•^arf/6tr /^»r.^arttn/pan, portio. pam-
tula,intmbrun«,il.<omniBnicatio. £/ip*C/
yx-jj omid» ir»</!» «i mtHtmum in in« p^-l»* jj .
dubttlomM^ fru Jx-mfio hmtmtru, Od auB (UKin
Ctn P4t vHttf pnm4fgltud*Umrtfl. ©(Infi
SirtbiniP«! nehmen ,' tolUrei <\voi fuum tft.
DP mein Uart / qvod mc araaet. 3?acb tebe*
^art/ pro cootingenti, pro rata poreiooc. ©/
nem «pn riner Ca<ft( part «jtben / eomniun!-
carc rem alicut * cum atiqvo . partieipfm.
cernorem faecre alicujua rei. 34 babe nid](
part bta« / culpa «d me Bon pertmet, roeo do-
li Aö hoc non coniigic , prtpr. rubil parrieipo d«,
Übte. (Ranbort benanbanSartau*/»«-
dittucar altera par» : ubi pdrifre fttfen* fum-
tut. Su &im<Ut 1 ©iberpart / pari ad»er&.
anugorufta , adrerfariu* , vulgQ , bfbrtJe votti,
Jfenrrrpart SKit * 3frbrnpart / coaior», <b-
ciut . pardeepa. e<hi<fapart / ütltur rocieraa
navaha. Snf (iteicbera t>art; pro »iriü , bki ti 1 1.
«veqvl parte. 9l«patt / vuieb nnttngtmi , (M
perciacompctena.dcbiu. ^rbanparC porna
hertditaru. JTrabff>art / legitima. VJtmi
P«l / p ck 11 o Aatutaria. (JMddjpart / porno u-
milii. {Ntlbpart / m«dkaa , «tdu, dimidia
pari.
^Ottrn / <KP«rfrt / difidere , partni . par« fiicere,
conftiruerc . difcindere, ceraete. ©Wd) par«
1(1/ partkionem aeq»ali(tr , cx araro 'iacetc.
^n Pid Jeik part«/ in mului parte» diftnbue-
re. 3<b reolK ben ?obn niebt a(rn mit Ibra par«
trn / nolim partieep» effe mercedi» ,u t. nraa ha-
im. Ob S&rn« tm«lci<l> part« / prxdam iaa-
qTatitcrdiTiderc. leeminam focittatem coaera-
kere. 3n \to<v brro > p(cr/ fftnf id>( «(partrt/
bipartitu» , triparntu» , qradripaftiru« , q»in-
qvepartinw. Et »Mvtrdi*l. |Kxna,epaTt(t ( breo<
aeparfftrbiparrito, cripartito. gilMIW
grparfet 1 multipattitu». Unaeportet/ tota» , m-
»eger. mditilu», iBdiftmOu», nußi» panibu»
coaftam.
9lXtttl9<*/ partieor, di»ilbt.diÄribuiOr. tjar«
Krina/ 9i*t toemina duperf ien» , partetdiftri-
bucn»,partirionem faden». TOitparter/ p* r *
nana». DMtparter ber€rM*if ' pa«'ar»u»
here*. cchtre» , «tapaTrirw*» CR Ifpiner el>
liri Sanii<*tni'l5« p«rtt»nu»!*gaiarioi: ^cl
«iinfoinrarn« (ine< ©ubt< t colonui; an X<1<>
ICtn partiariu« ettorum.
1413 3to
Wartung/ ort/ K'öo» garten /parti tio. dififio, di-
ftnbucio. difcreuo. (£rb(5üierpjrtuna,/ dm-
tio hercditati«, bonorum. ©Icicbpartim4,/parti-
tio xc\ vühnu , ;ufta divifio, xq vi qv» lance fit,
«q vametuum , cqvatio. 2öieC c 1 pa n 1: n.j / rt-
parcirio.
Uartlid)/ partbar / & partbaft / *dj.&*4v. parti»
riut, ditifibtli», fcparabilit.confo-*, particcps,
$5*.' partitc, paruculaui.i, divite, dmüm, fcpa-
ritim. Unpartlldj/ indivifibilis, infcparabiln.
3>,irt1id)c (Ehre/ parciaiius honor. <j)urtlid)cc
\>v.i>ibhr parriaaiu» concubitus. f)artbared
SGicoe / pecoca parciaria i. t. yvorum jatm mtrr
dominum £J psßcrem divtduntur.
yautx) 1 oie/ fiur. *parrcr>en / pan , pon«o,
emolumcDtum, tnilitas» £ ic {partenen vci'd ici
eben parret. componere, lirem dtrünerc. & 1(1
eine anff "P xrrc» t»c*r mtcli ucilitatem cx hacre
plurimamcapcreporcro. Tu - 'garten (aili) vor
ihr r.iiJHv genusi(tud*ivcndi non eltexrceju»,
commercium hoc infrufhiofum . minüt com*
modum eft ci. (ginrt hattet) halfen fenten-
tiam alicujut fovere, 1 parte aiicujui ftare. QJpll
find gartet) eib'tcben > parreiaiicujatdefcrere.
3d? bin ieberjeit t»er gurten fetnb -jenn-fen/ fem-
per improbavi , damnavi caufam iftam, hujut
caufsuumicut fui. i£>r p einer $ arten hell aufm
Hüben / perfeverare in caufa, abaliqva caufa
ftare. friefinb einer Warfen mitrinanber; col-
Jndanc invicem. gartet) tivtm tfi (actio . con-
fptratio, machinatio , Ö^coitio epr aedam , u wo».
feda. <£ine<P4rteo»Kblcn/ feösead-
h*rcrc , conjungi focierate feneenciae alieujus
com aliq vo. Sluf \W*<\\ i\; f i . Q( . 1 rcttCR / dia-
ü J e rc, difcordare. diflcnrire, cootroverfari. &
" mit feiner <partco balten ■ rcmotiflimum a causa,
" (:v indifferentem iy neutralem , ut votmt, cfle.
tDtirtCt) frttertM excurfionem , if. du-cpüonem
t5 praedationem miliruro mUt. (Eine gartet)
jU Werbe / rurma eqvirum emiflitia: indt
fepflAnger/ excurfbTc». »Jnf Da riet) .jieben / ex-
curftonibus Jocum inte (htm reddere, graftari.
Sie Warfen ut ejcfc^laqrn/ turma emifluia op-
prefla , cxpugnara . dtilipata . tneifa cd. Sie
fernbliebe Marren ift reif unbfcb.iü »erben / cx-
curforcs perexploratorci drtcdii, proditi ümt.
vtenii'cb 1 & <J)arict)lid} / *dh &*~ivrrb. paniali»,
confort, pattiteps, fufpeftut, fa^iofut. £tn
parteoifeber JHidjtej / judex fu/peaui , parti al-
Niutti faven», cormpnu, (gt i|f partCQif(|.
?)a 1414
aftefiibu- indul^cr, amicut cd caufar, in cauüm
defeendie, dcraiticfe. Ulipeirtenifefo / adj. indif-
ferent, nrutralH. Unparfet}ifd> fcon/ neutri
parti addidwn cfle. fjd) bin unp.irfe ex-
pert Tum iavorit de odn.
?>arten!iel)feif/ Bit/ parriali tat, cotluiio, partici-
pario. Uirpurtepf idjffir/ Ort / nruhahtat, finec-
ritas candor, indifrercntia.
v ]Jartcf / ^arteflein / •• ^>ar#
lenf / y^CrUllf / *M/ particula, portiun-
cuia. fniftulum, denwnfum.commcniu». C ;»
iü mein 5Jartef ifn* tyitUnt 1 ho< mihi debetur,
mcumefl, admefpcclat, nira eft portio. 21t-
mettpiirtefcn/ portionet paupetum, eleemofyna.
^)Unbepar(cfcn/ daps canaria, praedacea , pol-
ludum caaarium. Litaiui etiam p4ttt¥cL
^lUtirCtl/ flCVarttll/ propr.tfi . rartui, miUfh.
autrm pftrumtfa 1/1 maltm pai trm jumttur , tß f, drat,
^uoi Iraadca medicari. rallaciai animö agitarc,
Ycrfare , volutare , imptobitatem fettan . men-
tem ad maliriara verfare, cujtu nmpofits funt:
€ltb atipartiren / »micitiam conciliare , parare,
in atu-u;ut confvetudincm fc infiauare. \£x-
p .inr.cn fraudibus acdolu aliqvid acqvircre,
blandunentif , & ptr mdtreüum <rc ntf» jucrari.
£td) binail^partiren / fubducere i'e , clabi , fugl
feabriperc. <8ld) binciliparltrcn/ inlinuare fe,
clanculum introire , obreptarc. iz Iii) in CHI
aus binriniMrtrreR / öbrepere fc in «td«.
erpartiren / lurripere, eripere, expilare.trau-
darc ahqvemrcaiiqva. hinein feilt &<U err
pai' tuen / faradarc aliqvein pecuniä , atgento
iiiqvem emungere. uBtfy ßvr -^innx^KUrtt<
reit / id. qvod Vcrp^mrcn / fubducere. 3ue>
partireR / clim infinuare. 3»iantinen yJ**lIn-
bercinünber berparrirr n; rurba» dare, re» pertur-
bare , mifcerc» dok 1 con/ucre , caligincmocu-
lis offunderc.
%Vn tirev I Oft / fraudator , deeeptor , parariut,
conaliator , proxeneta. ^.u tirci inn . t>u/ fec-
roinafallax,conciliaericula,£aiucigctula. 2Jer«
patrirrr/Aippilator.
$arnrereu/ *5Jartinmg/We/defraudatio,iudi-
ficario « circumventio , irepoftura , onSiciae,
technar. $nparnruita / a ii mp.irt u nna / baß-
nuario, obreptio. ^erparriruilg / furrepno.
cxpilatio , fuppilario , manticulatio. 'XVirii«
runt}/ abkt prtfnA fif>ntfic*twn* rfl partitio , divi-
fio t diftributio, &td. q vod pat tling.
qjar^
I 4 T>
9>a
$iUitrif$/ **). & *iv. Frauduiennu.Ö'fraiidu.
lenter, fallax , ÖTallacitcr , dolofus , i-; dolos c,
tt. dq)ö , dcceprorie , per impofturam.
5J.i«iffn/p/. num. tont, jllufio, ludificatio , falla-
cias , arte», machin« , praeftigia». (gr ntildf)ff
liurcr Partiten / vetcrator cft , nil praeter turbas
; fäcir, radtioncs conciliat, Ütem calumniis ex-
rrahic, pnevaricatur.
^)iinifUr/ÖW/ propr. parcicio, Video pärtitwa.
In jpecu Sutern tß dugramnia canrionis. Sicty t-
tiint machen / ulem rß , qvoJamn <8tfan& a\>-
fetJCrt / diagram ma canttonisiäccic«
aptare, commo-
dum, idoneum, aptum efle, qvadrare, it. foli-
citum cflc,obfcrvarc. Sßwrauf pfl$fll/curam,
cogitationcm in rc figere, poncre,ad rem con-
▼crietc , aJhiberc. <Er püfff Ititfct rifl auf Den
Später / de patre non laborar , parvi aeftimat,
>cnd:tpatris juflä. fffiitftyabtfKb aufibniupaf
1416
eil ? cur ei morem geram ? non opus cft, ur au<
feukem illum. ^Jaf Nf hülfe Ottf/ adapea fu-
nem igniarium conchx. auf ! praefenra
a r ma rua , rolle fclopct um ! tr. adverrc , artende,
curamgere ^D.l<Xl eib p. &f mfrnirj}i7 haec»e-
ftis mini» apra mihi cft. &C\{ pijfj tVOl / Euge
pulchre! hocaptecohaeret Diciturttiam *J)df*
firen. ©a< P «§irt / egrcgium , dignum , ele-
gant cft 1 ommum animot explet, fatisfacit
ommbus. ^antnuf ihn p^pirtu lagen / nihili
reputaudusnon cft, inaliqvonumcioputandus,
fufpicicndus « pluximi faciendi» cft. <JJdj?en
vrttertA in ludo ebtrtarum rß fortuuam declinarc.
Vfr p l^Cf/periculo ludendt fc commi t tc rc,alc.i m
fubire non audet. CDfit ty&$<tt gctMMlt man
Iticf)t$/ qvi dormic libcntcr, line lucro & cum
damno qviefcit. Compof. prsirr TtufpA^eri / ra-
tionemaluujutrei habere,»/? 21bpw|jon/ demc-
cirt pedibui, diguis, intervalhs , regula , &c
i/. *Hnpi§Cll / qvadrarc , conrenientem efle.
?Dcr <£d)iicb paf t mir ntd>C an/ calccusad pedera
apius, fti't habilis non cft. Et: fjOfitpäßcn/
non ludcntibus, /iiv pcnclicantibus ccrcamcn,
fefeafloctare , qviefeere , abftincre ludö cum ce-
texi». 8lnU)pafcil/otiofos, foirunaroqve de-
cIinantesfcqTi. SDuipn^B/antevertere, ante-
riorem eile acqviefcendo : ftd QScvp.lijcU efl :
noo auckndo lucrö fruftrari. €t bat fein 0,11t
iSfid Pil papt l fortunarn dcdinaado fortuna:
jadlu r.i m fecit. SBfeDcrpfltjcn/ iterum atqve ue-
rum chartas abjiccrc,aleam denuö dctrctlare.
^O.jjfr/ fcfr/ in ludo chärtarum rß : Derrcßatox cee-
taminis. Slufpafcr atdem rß : animadverfor,
rpeculator, explorator,corycxus. SBcrpaßt?/
ludum nihil agendo perdens.
iKißMtä/ !>(</ aprirudo, convenientia , decor, con-
cinnitas. 21 Ppaf U mj / menfura, modus, 65* ip/c
commetiendi aöus. 2lufpa§ung/ folertia, in-
duftria, cura. 83* rpafjumj q-vod rtiam gktfmg/
^t>M* Mafien /^ccluiacio ludi, ale« dctrcOa.
eipb
yo#l(3)/ &rarl fytföafv adj. &*dverb. aptus, ido-
neus, convemens, Stf.- apte,convenicnter, ido-
nce. €tfifto,ar pa§lid)I)ifriU/ huicrei, fivr ad
hanc rem idoneum cft. £ie SKote t>C9 ^UiDcrf
jft beut ii\£aq< mehr pa^licj)/ modus , jive torma
ifta habuus conetnna hodie non cft.
<Pa§Iiu)fcft/^<c/ i^ywWprtfung/aptirudo , eon-
venien tia , congruentia , condcccncia , babi-
litas.
aptare, ftgnßcat tropr. infi-
dias pararc , laqvcos aptare : frd ufmpatur pro
efeam ponere , allicere , inefeare. //-:.- JM
fchiir.iV M</ inefeandi acrus, eibum oft'undendi
labor, it. fagina, efea, illicium.
y>a$emtn/ &novbridiai f a6 <}>4fcment/ wc/
p/ur. Die tyaftcmenttn/ propr. avmbrt 01 natu»
deecns, & conemnus, traß fein pafkt ' kodfcau.
Um in j^iw pro fegmenii» cy t.rniis ufutpttm.
QxuJam ßtibunt »JJoBtlHCnttn / dlrerpH i/i/^> Eh'
mo : rxißunaut enxm venire a pono, poiui, poft»
tum ,tjvod talet tteni* appor.i ,feu cireumponifole-
ant tuniiU &vrßtbut. Sed Cjrrmmi bodieml hoc
vocab. a Gaük mutuißtntferunt ,feupoti}/irrtvpe-
rdrunt : hi aulrm non dicunt PoJJemer.t , ßtd Pafle-
mene ©älfcne/ ftlbcrnr / feibenr/ wtiUnc/
leiniiinc <p.ißnnfnffn / aurea , argentira , ferica,
lanea , linea fegmenra. f W Ii* i\l mit Spdfy*
inenten raf/Kt , vcftis ejus txnti» deferipra ,ta-
riata, lirataeft.
i t,\ nu 111 lt in / VüB / dim. fafciola , txniola. (gm
^ i§cmfmlctn Pen (rilbtv unh 9oU> / taeniola
aurö & argento intexta. vr fiten iV^ennntUui '
regulär fericae.
^apemcnriren / wenii» exarare , Tariarc, lineare,
faiciolit fegmentare, (fr bat feinen ICC :nfel
mit qulbenen QjalUuncn oerp.i$emrntir(n laßen/
pallium luum tasniolis aurcM defcribi^rr/inter-
U Ii nil i| ftm-
14*7
9>a
1418
fttng*i cnra»it. flj.lfcmc nftrtC X lfib<t / vcftes
(egraeneat* .ueniolii liratse.
JVlfkllKntircr/ limbolariu». ^a&rmtntifr
rmn / ©i« / limbolaria. ©MbpaBtwnriltr
iegmentotumaureorom artifcjc
^apctinnt intna, / ou/ variacio, dcfcriprio »eitium
ixnui ä 1 fegmentii • ü. ueniarum confeöio,
tcxtura, ftve ccxtut fafciolanim, w/ taemola-
rum. (Bfrplftfincntirun^ / idrm^vod ßmplt».
^jMß / * *P^t/ qvodvttmtßvotäb.Ssxon.pC-
dem *iam figmficsni. Not hodi't pronuncimmta
$füb/D*r/p/ ^fal>C/femita. & ty.>fy*tt/*ß.
i ranßtui , <iv qvibtu mox plurä. A^).1t/pcs, r/J
riffji met tftrunt tyfütt I P« aoimali» , branca.
tsngula. Qjuutdo tutrm dt ft.it bumtno dicUur,
ftmptr in convibo qvmfi eß , f. g. ©U Wlljtt mit M'
mcn Vfutco aUow< btnf apptn / pcdibm tun bo-
vinisomni* conteri», braacit lutofii tun con-
ipurc» omnia. Hint : &nt SBrcitpfutf / Nan-
*ui. plonu. Jtruminpfutc/ loripe*. Cd)i(f'
Ufute/Tarm.valgua. JDicfpfutC/ fcautut. Et
tdjttt. 9Jfut|(j(/ palmipe» , avod ttixm didtur :
©r06ymttd)t/ magna * lati* pcdibua curpii.
^Ubbcn / propr. iß calcatc humida- 3™
PaDftn/ caen6 mvoUi. Undt tß eine tyMv
an i mal cernö 4r lutö gaudem , qvmlm (untßat.
«gcfeilbpabbt/ icftudo , *lias titt/ qvU
in «Mo fr volutst , ftd ttüm *i homintm trmultntum
transftrtur. Sic dictlur ffof Höf inpaW>t / 9>i<T<
fatof / cerevifia , Tino fe ingurgitans , in Untum,
ut wßdr ptcudii bumi rtpst lutoa.inqvinttur. Vtnü
ttutm abhme ^arfd)en / & tyatf<Mcn / pro.
gredi per lutum , per lim um trahii eceno madido
▼olutari. tyat fefecT/ & «paffefedrr / >er . cano-
fui 1 lutofiii , per limum gradicns . ecenum ma- 1
didum proculcans. *JVi()cfe:cfet / 4 <ü ut'rfec liefet '
mJj.Utmrß. ^.UfefelUl l ' & s jj.llfcl)CllllUl ■ t>U/
1/. TtJ» ^.ufeben. & 9J Ufefetlcn / fuppioiio, fite- [
Sinn in hmo, ßu luro madido. J}vcii i\U|d)i*r.
cxcorofim opicui, lutö luculentior.
tytb I tyebbtfl / *ß coneukare , terram pedc
cont uterc , peflundarc , aif, bim wlunt dici tytt
befl / Der / famulut Academis a pedibus, vuhi
PtdtUtu ■ i &6ttcl tntm drrtvarr wüt qx A.Unit.
nuiVilrtrfutMripoßtt. SMni^pfttmtytbüli Oi»/ (
fyod tß regula pedalit in organo . - pcDDcil dici
inlunt, qvU ptdtbm cuUctur. Eoni ^iUFOHc/ 1
tu/ exeubi« ,circiiore$ , ft- gJ-UrplIc 4<hcn/ fra-
xarcä VM/ &VtX>drdu(vnt : & ^J.iRtOllcl ' </i>«jf
Uoncl / *luu Critt!ttig</ uuJana , qvo.i 'juntn
uf \V.;f?it / ci> U?»U<t / /ii n»fa fropr. peiiW,
pcrambularc, cranfire. trantmearc, tranagredi.
Cujus comp of. öurcfepa§cn'*2)iircfepatircii/»ie*
v*ltt. llkTP '.pctl / pr*cergfcdi , caiupcrarc,
anteverrere , anttcellcrc. 2>or '.ttpatiircH pr»-
gredi , antcire , antecederc. 3urHifpa§irril/
retrb cederc. €wtn ^oUfirco papiren lagen / ft>-
pendium dt rcftigali Km irrere. ?Jc|t püHirt
hiref) Arfurt / prxcurlbr. Tercdariu» pcmanilr
Erphordiam. ^ie Stfetiff cafirm tmr$
Sunt) / na*et fretum trarufreranc. 2a$t iljn
nur pd^ircH'abcat in pace, nemo illum decincar,
fm temoretur. 9EBa< papirf gutrfntuc^/civid
novi reporrant nuncii ? v£ic P lpirt ncefe PPrcine
^uiujfcr / tpeciem pucllx gen t , vendirai (c pro
virginc t>it 3fit paaren / feinpa^tren / * per«
papiren ' rempus irantmirtcre , rraduecre , fal-
lere. Die^abrt finD feiatpeg paaret / cranfio-
runt anni , oilapfa eft «cca».
^)at' / tott/ tranlicus , dauilrum regni . rcgionii
fanc«. I r«.i .1 pnn-.araMcrpaffi&Püt /p**:
qyeni.im ptr UÜH mngußiai ptdibui utplurimum titr
pt. SDcrfyajj vongranFrciAraXtutfcfelaii^iteT
cxGallii inGermaniam. -Diud) i s cn 9>u$ mit
2Jolf Ire d}f n/ clauftra perrumpere exercitu. (Ji.
«Tin btn ?JaÖ p f 1 lf am / iter alicuiu» interdude-
rc, obrtrucre, pratcludere, obftderc viat.
hat aHtnDbalbtn freur n 9)aj / ubiqv« locorum
tranfira liberö gauder. ®cf4rlid)rr bc|(fen)CC<
licferr $af / periculofua , diCcilu tranfitu».
^tarfet ftltCT^ap/clauftravallii et propugna-
culii monin. 4 in J&ailbrpaS/ faucet pri mariar,
pr lu-ipaies , anguihilim-e. 3c(brnpa|j/ tranfi-
tu". per ambagca , via fccundaria ► irer Aibiidia-
rium. )Va§ rUAm duunlur liier« commcatui,
Ö" fecadratis , fjatnemaea , dipiomau , tefti-
monia , dtutlur <n curju pubheo, tkltks Tpa%i
poct. €mcn s J)ap befomihrn/ commeatum ac-
eipere, Iltens Iccuritarndouari. SK ;n |>at ihm
onrn fitbrrca lVi'';aramnt. tumt * über com-
mearut ■ Iii datus cO. Obnt JJaB n)irb immane-
nt bif ^tatt aclapm / fine czbibitiouc a teertato-
rum itincrii in urbem intromictirur nemo.
porrb m vittu dicitur circului. vti intcritiuum
aliud mtra duot circulot riucoi. xVmc Otiten
14
1419
93a
SJ.lfc trinfcn//«< treffe» / exhaurirc jultum ali-
q »od irucrftuium itr.ru duos vd p luxes dreulos
V.WCO».
95a| * tylllufr / jtltojt rtbitur profkafr e> ^plid)/
qv* rxponuniur faruu > vegttut , vtgens , integer :
Sunt rnvn a £«0 / bejUr / mtlius y undt Jülich*
fdt/ valetudo, UnbäfiUdtfcu / mvaUludo , ifAt-
, morb'dut , ; t x t . .
In (Etat. vsViW «H/rm rfi ^U(\) / adjeS.
u-anfibilis, Unpäßlich / non uransibilis. fcic
2üeo,c fmb im aPmrci- gar «nlx^lirj)/ icincra cem
porc hyemisdiflicilia craniieu funr. Dictturet
km 9>aÜ«rlKfr/ *Unpiip»rli(ft/ Über, fuflSciens.
Jcompafj/ X>tXjeß'a\>A^l trar.fituj, mtatfy pixi-
dulam naucjcam,*/!^ Oc^irTFompat/ acnulmm,
inJiccmqvc viatorium : metapbor. autemtß: con-
filiunj, inftiuuuna , inrentio. hinein Den Statt
P*3^ ÜCrrÜcfcn / xnentis propofica alicui curbarc,
aiicujus luxninibus obrtrucre, deftinata labefa
Äarc , difturbare , inccrcludere. äßinDfpm
pap/ U. yvod 6(&i/tTempa jj / pids naucica , tym
partum drei natuxn.
i\l§ininq/Dl«/ iter.profedtio, abirio »mrgratio.
3«tpnfiirumj/ difcoffio, transmiiTiocatdüTic*,
fliuVMja/t/; joa,ftrmon*f,fäcrtitt t fMbuU, qvi-
bin diu tratifii &trviptn traducHur,
raeq-variaeßXtxüt decur-
fjo , qvando eqvu» lcnriorc pedc pugn.r prolu-
dit : meint etiam m arte pugiüaloria tranfitum.
€ine tyWbt milden / rranfire , transgredi.
Aliud eß ^q^Qfcbe/ Ut/ GaUU pasfage , gres-
fus, paltus , via , cxirus. In mufuis vocatur chro-
raa. iftjjcmvldjcn.' moduJosfiangcrCjw/
concidcrc
€5pajiren / ge fpajirer / ambuiare , deambda-
re,|paciari,cxfpatiari , eßapafiittn/perpioßh.
Mrt / ffchkcf ert / k Uctitl. Sic ahm dicebatur
0Imf / pro ItnF/ fmiircx, 9W &bidit ywa, m«/-
iw üt /<* « rttwttur. f «jjt mtf c in nxnio. fpajircn
flehen / dcambulabimus pauJilpcr. ^11$ fielt 1
Ipa^ircn/ ammigratiäiu rusabirc. 2)crJDir;
fp 1 »irc Pürnn/ « prac domine ! ego fcqvar. 2) k ig
©.rH^( fpajirct 0011 ciiicru^aufcuim anbaw
(ama per urbem fpargirur. £iC©ort,Djc fpj»
iiren auf Dem breirrn SBrge n.»d> Der J^eQe iu/
itnpii pcrriaai Tpatioianiin infernum icndunt.
• CsmpJ; /«ni: 2lu? J fP'UireB / «xfpaiiaxi, prode-
ambulaxc. gorffpayre«/ ambulauoncm coo-
5)a
1420
ficeft , amanitarem ambufandi fcqri. .ftjn« unD
mx.jtu l;crum|*pfl}irenA circtimirc, errarc circa
via«. 3urHCtfpu 4 iren/mre>ire, ccillm rcdi.c.
^K|;u W iif| Pl iji r en/ fumma peterc ambuiacioue
£cninÖiT!p.i|ireil/ ima petcredeambulando,^ .
©i^ieripniireil/ ambulando fatiead , ddai-
fan. 0
epajirung / A^epaiiren/ambulano, ambu-
lauuncula. Slu^fp.ijiruiig / dearobulatio . ob-
ambuJano , inambuhuio,
Smiüx i tut I -ambulator. ep^irerinn / Wt/
'Z ™? -f^ip^HCX / AretW'riw
qeiilin/ otiorus,6^otjofa,homjn« furudeam-
bulanccs.
epaiiricftr / @pajirl>fltf / & epa^rift^/ «4 &*j v .
awbulatonus , obambulans , ouo^u»., infiouatu
manibusambulatu.
\?pa|/ iXt/Urrum ptr proslhrf. ItU 0. dkitur a
paß / tßet^proprii nihil aliud, ovam ambulatiun-
cula ad tempm fallcndum fufeepra > ufu,p.uur
autem pro qvacunqvc ddeclaxionc, recrcationc,
rc.axatione , Ö* Kmifllonc ammi. (rtiMCll
CßflP Dabe«/ mfervtre gtnio, amoium cutis
luiftic , mcntcmafollicicudiiicabduccrc. ^ei>
iicnep^niif einem babtn/ ludifi<atealiqvem.
pro ddc£tamcnto & ludibrio habere, confumc-
rc falcro mirridcndoaliqvo. ©pa j c ttam pro rc
araatonä , ilIccebrisqTe Ö'ambitu vireinum
ufurpatur: Sluf Dcn^piif 0f Qf||/ rtrgin« ambi-
re, cum mulienbui verfarf, jocari A ineprire.
& M nur ein epafr / jocui d>. ^ e p £ß r/?
epap/m/ paffer. K ' J
epafeaft / ^ r«r 0 epa§!$f / adjeS jocofui , lorfi-
criu »IcpidiN , faectus, urbaoui , &adv. jocosc.
lepidc.ndicule.
€P iperfO / We/ ramm eß, txpmturq^ : joci , falei,
faccti*,diaena, lud.cra, ridicula'. iL oblcda-
mciuum, oblcöatio , m»ilccdoi
55flfl / tfnrk/vüw vocabutum Ctlikum , GäZB,- ä#-
% ufitatifimum. Dictmt tnim : la paAc ,
/«/inj fubatla: magnam* habet affinitatem cum no-
ßre $app / puls, pulticula. Hmc ^offo ifl' ^/ctin-
ft/r impomenra , i.t.TilktUv ©ebattencs UltO
Gfonanfcfie. ji%\\\ r ß:
fallet / B'^Jaffete/ ore/GerA pafky/popa-
num , tcHuaccum libum .panii furnaccut , arto-
crcai« Hir.c Sur et artoercanum apptllant : ^Jfli
ßeib.icfarc / »o/-^- pa»l*rrnbecfcc. Anoacai
autem eß propr. £inr glcifc^pajlrtf / ut i atcoctcas
UM UU Ii) agni-
1421
9>e
agninum, fyißcfr mit fammflrtfdj wisütt/ftu
fcatiimfkifcbpiificfc. Xaubcnpititcte / armaui
pullii columbinu Xuüum. Jjr'iincrp^ ucfc -*r
tocrcai gallinaceum , ftu pullis galiinaccn rc
fercum. 5l0(lt>pcrfpafict« / arcoereas ex carne
fetinä. ^i|d)r.)|k« auttmrß pifci* panifictö in-
clufro. JK titfc iHMi brr Iii ftcK / panu artopti-
cm. $„1|tcff<bt / 4^y. cibiu paAilit , & vifcidui.
siiktZütidm 0p«t|<.
propugnaculum,
mumraciuum . munmo, ager. D.cium rfl fc*r
•vocabuiam a ftmilitudutf ariaciratk, avod , fituti
um audxvimtu , Goibitr $a|tfÜ vocatur. (Sine
Valien aufbauen/ caftcllumponerc, roolemcx
ftruere. $f« ©f a&r mit «puftfoen rerroabren/
oppidum propugnacxli« ftpire. 9PJan biltbcil
Sfcürgrrn rtne flJaltfü vor bic 9c«fe aefrfit / pro-
pugnacdlum oppofitüm , fr;t objeftuin eft urW.
2»ic VrtfKOfll fQlrifen / aggere* mterfelnderc,
cafteliadqicere.
1\H tC I / t)CC/ p/. tar. glafhun , ifaril, htrba, qvam
*ltk( XÜilÜ votant , diatur ttüun mnit voohul'u
■pjßiliiu , £5* fVSJum. Ejw ufm rfl in ian^in^m-
4A, turulttm nirmfy eficit colorrm. Ditilur aitUm
Wutfd / a P4fl / -«4/« , qtna tüjür mafam türun.
das Titulatur , anttqvam r.v Tiiuriagid ad ahu rc-
pioitti trantfrrhtr.
ur. ctg, pix. Efl exfinu txcoBa
<j-.\ifi rrfintfj'cnbiturfL multU QJfd) I qvu dtiuaint,
Htc .tJrö tbfitrdt , i i&drf <• /ftM SB t»4)« : filti&im
fixioqvi, qvando purgatur: qvia tamrn mntn\\l-
Ubuai tß , atft votähuh Grata » stier« , Latata,
fix, reßonJtt, ut miäta alia vocabtUa GnmanU,
CtilU , Läturit y Gracit commune; ntbü obßat,
4 tun p/ 9 primigm» -lucrm $ß<$ rrpulrmm , mIa
cum p ma»r majorum BlUiamw. tflicjjcub/ |f(>
Irtjjftl 'xVdi / pix liquda, fluida, pifiago. 'JiKif
fdj.'.bt iVd)/ raduiana. ^U^döBcn / ««-
''^roda. Jj).irf fct>rc/f 'JJcdj / pix ahda , concrera.
ptfu. JJtcb t»on tot vj?dj)ijfcn abaefraljt/ zo-
. pifla Qrrtpctt»/ afphaltui ©fi^cn J/Mgibel.
Dr^/rrliBafrifta, pixGracca, cQicmU coloplio-
nia , yic iitf« , fv^fX Co/oJ>*o«if, wrif Jcnit , olmt
.t i . Vaniynft* hit nhm jfp|pfpnffH
4fi>tBant. (*<t)f|^f ,' a/ri, t^r pix naotica.bi-
tumen fa^itium , pifläfphaltus. <S(f)tlf)pC(h'
pix futotia. (Sin äfftet $r(b/ maffä picis. <pcd)
!'d) uren / radere picem. tytd) f cd;cn / rxeo-
1422
^» • I»» •
.jvodcancir,
ta» man uü*
qterc. 9B«t eingreift/ bex W\v.UU q»i
picem raogu,<oaraminatur ei. (f^flcbt ihm
All / tVIC I' a!> , 1: ^daDr n / auferr , ■
dtcilui nen joiüm de iuraci, }M|
/>r<, jr.^rtuwiirhomjnciafdo , ienco.moracore
£5* cunftaror c. c«t ntgciläinfiar pkk rir mMinbnt b*~
rtnl.dtqviHiamtßfhiifu: £tf i)rl?t i(jm DOn ft.lt'
ttn/ mic'^cd) wo^)jnöcn/>»< :'l£tq<br üim ron
^crJp>aaI>.• ttit»J)cdj»o« Jpcji n / temextrxhere,
ducetc, prorogare, protendetc , j.rocr u.icrc fo-
let. Alias : blt ^3cd> All bell JpcfcO / -ttriJur
^rconvivaioribuifefoiinia, E^ptandium cao«,
ca:nam jentaculo conetnuanubm, picpr. (eroä
meofa Airgit, uluniuide convivio iikedic , cen-
corAtt piovcrb. Latinum : Hercules hofpirarur.
iiier fmmcrtt n.'A ^<q>c/ cetevifia fapic pi-
cat um doliuoi > in fv* rtcenMta rfi. ty«S) 71
ftr mdtmtum dxritur dthammt plebcjo, idiota,
r.ift.fj •■■ mercacores spptUjn: *JJfi
fJ^C / proiro>4 »wnuie , üo, 06 Aj»e raUan-r. , oved
<Mpat nort dttrgant fxiutAndi ctusi , & oyafipttatct
pi/ras , fivt dropjie ilhtet geflntl. Effet ff*$ hoc
/ Komo jnurbanu* , inmirus, agrettn , ma-
leqrc moTatut. or ut Umrn, r t vih<x Vßctfyt / fi-eJ
^k(icnrti«m/rrii»u«» , k rmet paganus, qvafttyi<
flüll/ ir. :t-h« . /irbt in tr.1/1 pjir PaominuhaSiu :
fujtun fludiefit PaUtdt togxix lUanmui ofponrrnt-
tur, , i '.nSfv' Mfl
%Kcf)lrn / * $id)fn / picare, picem xadcT« , &ct-
coqvere. ^aßcptd)<n/ picare Joiia. v£;n >>f tfri
pKl'tii. nav.in pitla^phahö probe gluunare. sfmr
acpi d)ic 5f.mnc / camharu* p1carus.C5jr.por fünt :
Olnpicöcii/UIuiptc'otii ^urcfjindjciV Cinpit&rn/
pkcillinere, perlinireTS? muntre. °lu^Pidjrn7
rtixm tiomunqvam idrm rfl qroj Sil plO^ CH / rcs^lu-
rinare.coagmentacionempicitdivefierc, (9*b-
rädere. 2|ufpi(t>ni / 4t >l<:rj>irbfn/ impicare,
oppicare. 9i?icbfrauf"pi*m / a 5GPIcwrttr»
ptcf>rn ' palimpifla drnudpicarr. JHrTuinpif|)cny
circunvirca oppicare. 5ri\frpiij)fn pripr. qni-
Jim tß pue obducere, {J obthurare. ^rpidjjt
Iterauf iwmtrmtxponitur : defidcnöfla^rjre,
rapi, rrahi, incendi, ardentrftime, g^avidifCme
«xpeterc. Qt i]\ auf tat tanrn < rpidbt / cupi-
dicas diteendi animurri ejos occupatii. (Eri't
auf bif arbeit npi*f / baS ti nitftf tufrriticr
fcijB frnff adeöirdenr<t ad laborem incitacur,
uc nihilunqvam ardcnciuuuptvctic.
SPcd)fr/ y^Pldifr l t>ft pici* excoAor , picam,
\ Ö* itavd voc*bu!6 phatcr. ^cd}lcrmn / * rf)(<
rinn/
1423
9>e
Vinn / X>Xt ' farnina picem radcns , coqvens , a: t
qvocunqve modo picans.
|)c^irtt/ Ar $iefKn/ÖAS/ * W€<Pi(fjnng/pitfatu-
• ra. SSeipieljiing / cor.glntmarto , coagmehtar
tiofvspiccßt , urcumlmo piceata. 1
$Jed)ieJ)t / «/V;. picacus , piccu» , picc obTicu», illitus»
reiitus , Ar ftiperlicus. <perh,ifi)ter £iaud) / fumm
picacus. <pccftl(^c55tcr/ ptcata cctcVifia.
Q3Ctn / &l«/pfor.r<»r. dolor, vrucutus, tormcn-
cum, mal aal, mitcna, cal armras, vgncudo, accr-
btcas. ©rpjje <J)cül ItiPen / gravi tcr indoicre,
pun^i . latcran ,-divcxari, SJÜe flkitt «l a «l(brcn/
callum dolori obduccre. £aitijrotcri4e $ein>
tormcntum diuiurnum , permanens, cruciacus
proo'utrior.in.vetcratus. jßcQtlljKin/ cciKijrus
internal);. J£>enrerpcin / qv.cftio , ccouacui,
cormentum rortons , carnificina , touura. ^-pi
brfVtiJl/ mortis petna , dolor extremus* <~.(t>
Ifnprin / arrtiftio »mmx. GfcrpilJeittfpan / mor-
fusi-onfcicnna:. <ßcin etütmpro tnorbo&tpvcunft
dolore fumüuT , ui : tfppfpefo / dolor capitis.
«tKrjpciR/' cardialgia. gdbupfin/ odonulgia.
Öfbc^pOin / amoris ror*.
Ukillifleil / rruetare » rorq verc , a/Higcre , macerare.
lt. vexarc, exagirarc , &'qvocunqvcrnodo mo-
Jcrtarc. €incn mit Korten peinigen / impor.
cune rLgirandoinliftcre. (Er i|ifcbr gepeinigt/
multis incommodis dirCculracibutqvc artcclus
eft. £pr|iii nidjt einmal auf iupeinigen Y per-
gin" aurcs rundere ? Jerpnni.ieil / excarmfuare,
rormenri» lacerare , cruciaturn conficere. (£i»
nen fw ,ii fct>e peinigen/ proptad necem ali-
qvcmcxcruciarc,acctbi(Kmeaffliftare. (Erjrr»
rnni if r mid) Jag unb 9< ief)t/ dies noa«q v C fti-
«r»«iulat, Üf pungitme. Eft etürtr Compof. 3ill6pet<
in le.Vceflarc .dcfiftcreäcnrcratibus. (Ein ftp!;
gepeinigter <D?enfcb;/ fumme- mifer, graviflirue
affiiäus , omni iuppliciü exeruciatus. (Er ifi t>cr
etiler gepeinigfte / unus omni um aenunnofisfi-
mute ff.
<JJ*inhrr /©et t afflittror, rexatorv exagitator, it.
rortor , carnifex. %\ imgerinn / Die / foemin*
vexans , rorqvent , exerucians. <£tnrnbemiVi'
niger übergeben aliqvemcarnifkirradere. jpd
lenpeiniger/ tortor infernal«, ©emi^en^peini«
%tX/ ßimulus.acuieus corricientise. Sßprtpei*
niger/torror.ycarnifex verborum.
Skimgiim Die i Eft*» peinigen/ tdemüvoJpein/
lupplicium, crucumcn,anxie:as,affliÖJO ,pa>
1424
na , cruciamehtum. tytiniqmq \(ibtn / diicrn-
ciarr, exqvinrifTimis eormcntiscxcrccti. gpltcr«
pemtiUing/ cqydeus , rota, fidicui» r tortura.
torcorem forciicr
ferre.
VeinlieJ)/ adj.&*dv. criminalu, ^criminalieer,
cruciab.Iis , cruciabiliter. ^dnUd) fragen/
J"< Perpören / qvaftionem agere , per qv*rtio-
nem cxror^vcre^tormenrii cxplorarc. 9Jein*
H»c ojrage / tortura , qvatftio. $einhd)c Ugiv
actio criminalit.
l>«tf*/pertf(*cii/8cpeitf(tct/fl.gci-
iarc v.rg« caedere, kutici ferire. £7? ä /o«a
Vitra; öer/coetabu«. (giuen Ims auf Den Job
pcilfdKH/ usqvead necemaliqvetn flagns open-
'ft. ^l«Ä«tt^imügrngep«tfci}ft»erpeii/ pe-
tulaiiiupuerorum Hagris cocrcendacA. , (Einen
pciifOKti / i)ap tOm bat Mut aufm dürfen (kfet/
ncrxisbubuhs latcraalicujuaditcerpcre.Compa/;
funt SlbpcHfctKii/ & £nr<&peit|d>en/ implcrc
aliqvcm flagnt , verberum dolore laniarc ali-
qvem. 21lljpeitfu>(n/ Aipphdumvirgarum de
ahqvo furncre , defpobate dorfum aheujus.
?W.in bat ihn jii $pDc au^epeiffe^et/ adeöcicfus
eft 4 uc iiucr verbera cxfp*aret. (£uieil ÜU* tXttl
yaujc f)ecau?peiifd)cii/ flagris & fcutici«aliq*em
domo cjiccre. ä<rpu'ffc5eH / bubulis exuviit
aliq^cmcrudelitcr caffigarc. 3lirncfpdtf4cn/
Mttudarc ,repcllerealiqtcm fcutici.
Vcif f*cr/»cr/* QJf itftfmnn/Ok/lorariui, loraria,
vu Ö> lamma fogclJani.virgit wberam^coa-
cidens. ^>un^prtefei>rr/ canumexaÄor, ulrimai
plebisbomo. ^eutepcitfeber/loratioa. Jfltdqbr,
peirf(i)Cl7ganco. iSierpeitf*er/pantexcere»ifiar.
frftfttrttop/. «Pcitfe^en/ feunea, flagcllum , lo-
rum , verber , uu«ea virga;. gcdcriie ^ritfebe/
fcuiicamj^w. $)ei,f£f)lün / bOB/dmin. flagcl-
lum m freie, gufenn^nnsprit^ / aurig« Ha-
geiium. ^unDepeitfdje/ feutica.. Stammt
fqic/tlimulus*.
Äarbatfcte / bUtfvod poHmferibi debetet @ar<
baffdje/ ^ mim 4^ tmtiqvo @ar / corium, fiS'^Jcit
W)C / flagdlum, nofa^, taurcam , & nervum bti-
buium. l.deverb.Ravbcltfäai/ flagris cwdcre,
loru lacerare. Äar6atfe^er/tKr/lorariui. faf,
paffdjling ' Mtf/»crber, plaga, tjv*JUgrit:nftrtur
Pen/ » pin/ wc / P /. Rennen/ sr^in?
ItCtl / Wicüur fvtlibft ta in acuxnen exicns^
De
Hz$ $c
Dtboc voiabulofyn/fivt <Pin/ CluvtT. Germ. *n-
titfwlib. t. f.:tf . ail : Hodieq vc encHät um rcrum
AimmiMteidicimm^iiinrn/ Aftnguljn numc-
ro Vilt. ^PfR äutrm , fivt <)JtR fuiffe Jovk apttdpri-
fco/ Gtrmano/ turnen ärbitroitut , qvia Jupiter
omrrium Deorum habet etur fummtu , montemq. rtn-
nrnum, Lt. mmtrm Jovit, indt diHum fujfe j
qiijimi- tfrnperibm doctt, formal i $}cn tfivtfyvL
t. e.fummo Jörn, qvartum fepttmanx dltm , qvt pri-
mtm diBut fit : tycntCia/ St / « Juptnorum
Germanorum JuhBt yfiaitaq/ nobu £onncr&<
tag / dies Jom. Nec objeuri innutt , noflrum
Dfinafcn/ -«» ^fnaflaci /Ji« ^>ftrtaftfrfl / Pente-
cerfte , o/im $nn f||(f/ mir diüumfuifji. Qvieqvui
.pl, bujut vexabuk veJhgU in nsflra lingv* hodttft
Mpptrent. Sic didmui Vinn» auf t>« SOJaucr/
MÜJitMh Sinnen/ pinnat Öf mmii murorum,
f9 Rinnen / fivt Sinnen auf Dm ©<b*tit>en / eul-
mina,cones, ^pinnacalaiedkficiontns. fi/Jft
Zw -roo^, votabttlum antiqvum Off n /
£«Dt*r/ pcnna, e^jimiH. ^nsftn / fco* / plumu-
la. II. Lintia 1/ t><» / checa calantaria » qvö nommt
ttiam per contemtum non Um pridem votabMrrtur no-
iwlli flu.iio(i,<JJciUl4U/ es'peonaljfmui, ba< $CH>
nalifirfn.
^Senfel / &$infe(/*<*/ p/. <Binfd/ pcaiciu
lui. penicul«. ©er ©triefe riticj^irifdtf / du-
ft« peniculi. SJfit brm $m|d ma!« / rempe-
rare coloret penicillo , lineas peniculö duce-
JfURItpiflfd txpliCMtur ipfa piftura artifi
cm'U. 3)t\if)lrrft>infrl/ peniculum piftoriun-.
(?d)ttHh)piR|c{/peniculum,qTÖanrhracinuf co-
Jor indacitur. $nn<b<rf> /!w fficrjjpfnfd/ pe-
nicMliueecloriiu. •Huftragpinfd iuni oerajiltVR/
obduetorias. j&prflpinjcl/ieraceus. gtrnt$pin|d/
penicillui pro vesaice illinendo. fyxt' fn* SJcb
* rxfl&cnpinfc!/ penicuiiu ex capillii glirium.
Scimpinfel/ pro glucine cemperando. Ctntcrt
»Mnffl / linearis. Odpinfd/ oleaginus. Ju
f(f)trpinfrl / adsimbeatorius. ©frtrcib ■ /iw
<f(t)lid)rpinffl / temperatorius. SBaföpiltfd/
pcnicillus lototius.
t^tni'flril/ mr/onym. r xpemlur coloribus pingere , in-
ficere, pitrurarc, colorare, &pottic.ftrt tfl , nec
in vulgMri fermone ufutpMtuT , ita ttuvn ^infclct/
txt/ue.tflofykv/pitloT, esipinfdung/ ow/pi-
ftuu.col oratio. Clbpillfflll.' r/J depingere. I&O
bülftlcn/ colorare , colores variarc. JFun|lptn>
(elf Ii / arte politi , egregü , Cngulati aliqvid CO-
lonbuieflFingcic. Stbflcpiafctt/ depifltm.
( 5^ J 4 2S
pfantTtut ^finnlein / fivt^intvbtn/
t>40/ ditmn. clarus , clavulin. Efl k p«tt/ iW
PUt / acut in , eminent. Eminent emm taltt cldtvuU
01 nalCu CMtuA ^fovtiem maxtmijjvanJo forum ct-
ptiuta dtdurdtd , Aut Artentb , oritbaki vtl ßsnrti
oUußafunt. €d)ul4>finnf U / cla»i crepidarum.
etulpfinncn / davuU fellarum. 2)if j{ iitfd)f Ifl
mit prrjtlbrrtm <pfiDtilein bffdMagcn/ rheda ar-
genta tu dar n! u circumdufa, raun iu, exornara»
terrae« efl. <pnnnc ttiam notat clcphanriam, ele-
pliantiadn . vel lepram , alias : Xuefacj. UnJe
pftROicfet/ leprofus.rlephanciacus.
Tünnen/ £5* rrßi«*9lRpfiBnfn/tV9Jcpfiniifn/ da*itl
lit (er i.i ic, f^munircaliqvid. tüiiffarfni an«
pfinnm/ mappat feu cabulas geoeraphicas ela-
vulis afigerc. ©neu Jf J|Jtn »ol bcpfiHncn/ ar-
cam davulis probe ferrare.
StntlC/ tii/ i fimilitud. clavnloram rfl a pfinnc
D cuntursuttm ginnen / phymau. jBlurpuncn/
furunculi. (SailfiuRCtl' grandines. Hv.i^xxi,
nid)t / *dj. phyroaneus , ph> maiodes.
<5d>WCin/ porcusgrandinofut.
^erfOtt/ X>itl pl. ^CCfOnCn/ perfona, ^am
JCti defununt, qiud fit bomo , q vi caput errik ha*
beat, it. qvod non tarn homtntm, qvamtjvalttatem
& conditionem bomtnu figrrsßctt , vant^ ptrfond
tlrjma k GrammaticU ajfrrurttur. Unit non fint
cauid dubüMtrrU qtrit , an »ylii/m)krfpn/ «per*
(ona, an Latinorum perfona . *^kr|0R/ dicalur.
Qvod emm dt ptrfontndo dttlum puterrt vorab. per»
Jona , nihil efl, cum ptrfonart poti'ut k per Jena di~
tntur. A ürttco mt»rtrm* dttivari mtriti du-
rntfcultnn videtur. Cum ita^ tykvfOR Gtrmank
nofitü femper not um futnt , tmo lipph SJ* tonfortbtu,
ftrvii xS «nciük , wo inipsi lingvA not um nomtm
auguror. QyU wri dfffUabum , HS, ut vidttur,
Kompofrtum efl , i.te 'o raJ cem rjut indagart eptra per.
ttum trit, )kr / St tyrt nomimbui proprits
Wert/ inciyius, fett dignus, txponüur.ita vBdr/
bellum . & defenfio. n<rr/ Htm 2kr / St tyctl
idtmeiAt,'p>odi\T,unde ^aroiW vir fortu. Cr CD
auttm 'fl tiox omnibus not*, nimtr. filiui , &anttfvi
mm minus in fortu , «uihomoio genexe, sjvem-
nJmodum ttlcnfd) / a ffldnn/ Mannt*. Effet
iiitur iJJtrfOO / propru , vel 23« ItiMMI T'/SBrbr'
kaftrr ?0»ann / wi mantltd)cr i?pr. Conßimat
hat nomina prepna ^.Vl TO / 1. r. grara , areepta , tic
SBtrfe. u>f rrolfutt / xpmbtlff / auxiliator
dignu>% SPfrdjilO t UerthilJus , Ä>cljrc}6] tiOV
atrrhs
1427 tyt
arm» valcns. $iTH.U" / Bcrnarius , bello nutri-
mentum q»*rc«. S&crtlUint> / Wermundus,
XOi\) riin^ uöi cj / majorenn» , Ali juris , fcipfum
dcfcndc n$- kt tpfum antitjvum nvmtn <PerO / feu
fccTO / L e. Wtbrtyift / defen for , milcs , hcros
t Q Qvonutm igilur Perfona in jure , m n qvtmiibtt bo-
mmtm ,Jed q/valitattm dviltm hemmif primario de
fignat ; Uro conjtüur* rlp pohft , ttiam vttfrittu
CrrmtnU per fonimjuijfe : vuum militiac mune-
t isqvc publki aptum y capacem : poßmodum
veri t ttt muiis alia vocabula , gtneialUtr pro qvo-
libtt in.iivi.luo bahn i capit. Verum ntmxni con-
jrüur am bitte noßräm obUudmtu. Qvin potitavo-
luprnobk rrii prob abilio afcw a vh 0 Miiqvs doBo ex-
*u.H> e. Nim , q vi ä £5tif / capur . fivt filius «ul
i Qjtirfcfj/ juvenil, derivant, nobis baut ommno
fAtufjtctunt. (Pjnc onfct)iiU$f Herfen / vix pro-
^«ems. fpe£rabii»,rplcodidu$> hcroicus. .HU';-
Heuerten/ homulus, homuiuio. (£d)Icd)tC
^JcrfiMW homo abjccli» , nullä Ludccoinmcn-
dacu». ©ic ^'irtc ^)rrfrn / ccicius. SSormiiiif
SprriOB/ qvod mcattiner, qtantum m mc eft,
qvodmcconcctnic. qvoad rac \{\\ Riffen co-
um, incotani , in praefentiä. <£r i'{ m ^Cl'lVn
t>a/ ille ip(e adeft. £rr flJrrfon Srctino./ ber
^n(ftcn5i'int/ amicusparns.inimicus caufae.
tprrfbn ttitm »oto/altorcm in theatro , ficuti mu-
ntu äbqvod fußinrntem in theatro mundi. (Einem
title ffyerfon geben/ pcrlonam alicui imponcre,
atmbuere. (Eine fytfan cinfliren / perfonam
incroducerc. £*ie Vcrfwi Oblegen / deponere
perfonam. €r ba t ftinc 4>crfcii »olagirr/ per-
fonam oprimc rcprarfcncavit , (ImulaTir. (Eine
Otan&eperfcn / unus ex magnaiibut , tnegi-
fijn, optimal . CWitfclf perfon / mediator , ar-
bicer. Olmrgpcrfon/ officialis.peri'ona publica.
9D?ann$perfon / ma«. ÜBcib^pcrfon / feemina.
fVirteT^pcrfon / eqves rorqvarus. fyxi9Cltfy<V>
fon/ homo privatui, privaram vitam degens,
plcbcjus, igoobilis. (5erid)f;*tHrfpn / afleflor
jti.hcn. Jlabftfperft n. fcnator.conAdaris.ma-
gifrratu«. £nmpenperfl>n / homo levis, levicu-
lut , ir.rimr fortis , nulliutcommarit , ahhi lic
t>trlichv$ti'ti)n. (Stumme iVi fui muu per-
sona , Grge. k*#jp ip&ruTTii.
H)i rföolld) *di &*dv. perlbnalis , prefens , Ö"co-
/am. (Einen pc rfonlicft anfpred)e n/ ahqvem co-
ram alloq vi, coram agrre, conterre cum aliqvö.
(Einen perionlieb »OrMen / aliqvrm coram, in-
coram adducerc. (Einen pcrfdnlid) feOcn / co-
De
1428
ram mtuexi. 2Jet|Mlic& Jürgen fepn/ adeile co-
ram. JVrfünlidKSufammcufiinfr/ prarfentia.
congrc/lui mutuui. $<r|tfnlid)c Q^creinlijun^
(ibtilti / uniopcrfonarumCbriili. tyrfQntidKE
v\ 1 ■ c 1 modö perfonati.
^)er0nlid)re«/ *Ü/ pcrfonalit«, modutnimirum 0
qv6 prrfona rß ptrßon*.
^erfünalkn / pl. num. tont. perTonali« , curriculum
vitas , it. advocatorum calumntac b' cojmcia
perfonarum , it. concionarorum denommacio»
nes perfonarum de Aiggeftu, unde dicunt: ^Jer*
ff n a llen traft irett/nom ina re Ö" defignare per(b-
nas fuö nomine , ad individua proexdere.
p/ur. <ar. qvando rß morbus: qvtod»
veri ulciu fignifiaU , fukbet m plur. X>U ^k|fefl:
Motbm exponitur peftis, pcftilcnria, pcftiluas»
lues pefiilcntiaiis, cemragium , morbus epidc-
mius. Ulcus voedUur in ffteie bubo. An h Laii-
nopeftis, 4M peftis kn<tfrofytfivfm*t,b*utf*ciib
dixerim. Derivttto fane GrMmmalkorum a peflum
vt I peTedcndo mihi vald'e fufretl* eß. Cum auiem
iß* contdgio ttiam in Grrmauid fatu fi rqvrni oliim
fuerit,«ßendendum trit iliu , qvi fJeft Latnt* origi-
nifrflfprAtenduntffvodnam nommbabuehit, ante'
avam Romani imponerent. <prfl titam dicilur OtC
^Ji'ljlK'll} / tjvdm nock extenfionem k RomattUwa-
naffr non atrve negwerim. £>ic 3>f|i befommenr
attingi , vei invadi peftc. (Sr liegt an t»cr fk|l/
peftilcntii conflißatur. ©aÄ J^UUÖ l|t mit tef
iV'ü anat'llittet / ardes contagione contaminataB
func. ^i:|V fi f]id)tet fort/lucs cxitialis fcrplr v
Ute patet. £)ie yejtilcni reaivet in Der (Staut/
peftis graiTatur in oupido , Urbs ea pcftiliracc la-
borat. 5Jn tcr Veftiien J (lerben / ncftilenria in-
cerirei confumi, fuffocari. ^clfilcilj ini'trcu
ben/peftem depellerc, comprimerc» cacingTC-
rc T 1 l^if I-orcr auf / peflis remutic, remic-
ticur. ©ie ^efr l^et fidh twter auf e neue mm
fen / peftis rccrudctcir. (Einem bte iJ3efi an Jfyali
1Pimfd)en /diras imprecari alkui.
^cftileniifd)/ peftifeujialifeh/ *d\. e^*WT».pem'l«ntia-
li«, pcftilcns, peftifer, er pcftilis. (gin pelJilenjia»
li|d)er COJenfd)' homo ptfte conraAus. (^d)n>ar|
peftilrn^ifd) Ovidnra; / carbunculus. 9)e)tilen»
jia(id)e ^raufbdfen / morbi venenati. %-\\u
(1 niifd)e ^icber/ Tebres acutiflimae. tPcflilcn§tiV
UM ©ift/ pcftiferum virus v
iPe|i / DU / ^ vo^j <i citur de <p>& vit corruptrli ac hemi-
ne dämnojo , ry, lullaoft untßa, ^ie ftf be i|l
H33
9>f
Df
*434
Sliif ein tyrano bf ratijge ben /dare q»od
in acft.manone pignorit.
pfaiibilt l(« £d)ult>manns( sPi'trge ■■ ager opp
gncratus fpondet pro debirore. €incn Ctn Un
tcrpfanb rcrfd>rciu<l! / rem hyporheca oppone-
rc. €«« fP'"tlid)rt UllfterpfanD/ hypotheca no-
biüi. tfin ld>hd)tc* tyf.wfc / pisnuf mimii ido-
nmm , asgr* lufficieni € tlUffjjnw Iqcnt» UnDer
|7fatft> / hypotheca Odra, ©t |e$te$ I befmitte*/
* t»cr|d)rttfbfne# Unrrri>fanD / hypotheca ex
I treffe, ©ei id)(lid)c5 / judiciaiit. aufergerid)t
id)c8 / cxtrajudiciali* , /ivr convcntionalii
Sitdjcrlubeg Utiücrpfano / pignus praetorium.
SDiippelpianb/ pignus AifEciciitidimum , duplo
snajutcrcdito. graitfpfailb/ teflera chcninaln
iunsdilt tonis , gwmde fxti dt vtßt oeeiß Jtmdiiur
ff;;unbfd)aft<pfant> / pignus amum*. Siebes
pfanb / pignus amori*. $fanb ber Jreue / fecu
ntas fidci. galcnpfanO / obligatio .mim*.
Jßfanbe lex ehelichen iitbt i .umnili pigoora pa>
rcatum , i. r.hbciL
tpfani'fani/ adf.&sdv. pignrracitius.luppofiius,
oppofitus. UnterpfauMidN (Ritter / bona pi-
gnon obligaui fub hypotheca petita, ihuev
be rplonNtOKr Slcfcr/agcr oppigneratus. fßfanb-
bare ©fiter/ bona hypothecatu.
: *Pfami / v Pfanne / tut/pt. Pfannen/
cueuma , cacabut. (ftroatf in einer Pfanne Geben
in cortina aliqvid clixarc S?cfrpf. lliie / fror
Bctnsarmer / batillu» cubiculanua. 9>rat
Pfanne / (artago, cueuma afferia , pingviaria,
friclori um. QSraupfanne / cortina ccrcTifla-
sia. ^)opf(npfjone/ cortina pro coqrcndo lu-
yulo. etftülcUpfaanc/ cortina metal!ica.©iu(.
0m%tmtf*nOtt batdlusmcnfanus, fuffervc-
faftor mm. jfnftantenpfanue /capcduncula-cri-
fcraria. Jorfeiipfanne/fcutra.coqvula. Jtfjft,
Pfanne/ acctabulum, «oryla. S)iU$pfanne/pul-
«a»tu». Vtftttn* fiix fcatfpfonne / authepiä.
enlipfannrn/ falma». Wtommnntf fiw&ttr
ttänmr / bat. Ilm cubicularius. tyx«itl fit*
€ie Pf pfanne / ftixonum.
yfannlito/OdS/ dmtn. fartaguneula , cucuroclla,
cacabuli.t. geiierpfannlfin / totulus , batillus.
JErcwännlftn/ ßv* Spcbprannicin / pultarium.
•&Ui rp|4n«l<in / coryle , acctabulutn.
gnusw/hypothecamdaioprett6fbkere. 9J?«n ]$tfimeT/r>Mr/ ralanui. aliä, ^\lV f 'inmv. tfe»
SKiO^ flehet jum Wanbe / pignori eft annului J ner rriaw rß faber »rariut.
meui. 5lut efatyaub brratija/ben / dare q»od 'nif^nnu , , . nxc^^uJ
plus eft in «ft.mar.one pignons. «in UnOer- 1?]*™}* 1 t n t */j' u '-
/ oummuJui
cufr* cujia , uudt
tttant duttur xreolus. ^fblappfcntlta / Cicrura
numifma. ^ierpfennia / gabclla ccrcviliana.
ic5eid)tP[(nnia / extar, Ktu/catio Clcncorum,
oununui confeuionaxiui , donarium conhten-
tium- Drutf'5tup<rpyjw2>ruclcnpftwtia / a*a-
rus , paruii , cocio , nuniibafiut. g!f ifcbpfcnilid/
cxaclio.STacci/ta promaQationc peeudum. Qyo
t>rnfpfcnilige / nummi mcmorialei, ^miflilc*.
Dpfcrpfenniil/ nummi miflälcs, vulß,6 ojftrlori*.
®Ottti>fivt £ina.i 4e ^aftpfennia / arrha , arrha-
bo, fanAut denariu». (^cbÜBffpfcnuia. /fcutella-
tut uummului.cilbcrpfflliu^nummulusargea*
tcus. firenpfenma, nummutvcaigaludefpuma
argcnti iUajcbpfennij. numutargcnrcuilufTta-
li«. CiitiÜairbpKmiia aiifjcacti i»lv.rjl Je gm ti-
li- OfiJ.q Wnugasigere , horai garnendo con-
(umere. cd)aupf'f nilM/tiumifma vctus.nummui
argen teut fuA». J&albeipfennttj/ thh Reifer/
fexuns. £)reQl)eDeidPKnnta / i'oq wminimus.
3roenpfennl§e/ dichaicum. jDrcDprriini^r / ter-
unciut . fcmiobolui. (rtdjlpffnnigf / öbolut.
Clin iUlprnp;Vnnffl iin/urnumibafiut , i. r. komo
an >tu. Sin Kutenpfeilltia. tuttm rdui ferulx,
Jtu plaga virgarum , ovi auuitu cädilur. C^fflen
OiHfenpfennig au^balre» / manum fetui* fub-
dere, fupponerc, fubjicere. !3Sft ^f^ ^f'enni^
md)t aebfer / fommt jii reinen ©rofeben / majora
pcrdci.mmorani fei vatenf. £fr ^ffnittg ailt
eft am hjeniafien/ n»c er aefeblageii iif / patr u dar
vium, rarö largitur honoret. f?r bat tPfbet
J>viK v noch ^Veunia nudior eft lebende, ncob-
ulum qvidem poflidet. ^ .. ujvVliüia / rft
niaria mulcla fTico inferrnda , vuhi'Bam
gütm, D»Ba5m(tß)?öii pfeniiifj. %J?Vnnfg "um
in otnert dt divitu* ÜtidcuiUtilui dialur. "' Hinz:
ft:tu<Ebrrnpfennif, geetpfenni.i dt ^ebvpfenni^/
pecun>a pixddn caufa repufiu , purst ratione
Lononi.rnculitatii.o qvotidianotumalimca-
torum.
Dfanff*cn/ tjepfonffcfeff / ,ß i pfonncv«-
totfy ffigercSS'liMrc, Dr/düwoqverc, S^torre-
re. sitifa ultrlunmum m nudsrnfäiUm fumitou. In-
dt <p|4nf|d)liin / tos / offul« ex ovi* & pane
coadas t coagulum ex paac aexato . wl bu-
fjro.
ecu-
trt-
1435
9>f
9?fati /*tt/piur. Pfauen / paro, pivus.
^i'fiUiinn /Wc pa-a. Q3üut<rin /tsJav jjjn.pul-
lu« pavouis. 5>cr fl«i>.jcfh"ctfff (rdjrocif fcer
53f HCR / pfrucnfclirran*/ concha, cauda
J>avoois conchata. <j)»Vvb / ^Jfflu linb Jyrüii JinD
'ic flrMifftC £iciC ' cqvus.pavo, B uxo: anitna-
lia fupctbiiTlma. ^fuiiidjt/ ai; vcnioAn ,'tu-
midus, mflatu», rmp, pavouiu» ^f.iukblfifl»
f)tt <jel)<n/ ponparu a^itarc , nu^uo faftu in*
ccdcrc.
9>fcb/ * <Pfcb</ tie/p/^. <pfebcn/ P epo,
peponei, cucumtiK gtntu maximvm t altidithUi
SBabr 11/ & 2>db<n<n. ^nMnnifdx «ßfcbcn/ pepo
Ir.Jjcus. Ü)?flpnfnp?Cbc»/ mclo-pepo,£r»u;pr
pommi mali Co/, «i ffratm ttfetttts, diatur rttam
tVJcl»: tmcn/
fPfcffCC / t>Cf / p'- cMr > p»pcr. yfiviiw *pfr[laut
f ulfclyl Pf Filfcl j Gr*r. sm^. Sei w*c Gnma-
tticd, tue Laim* , nrr Gnetvc ong»ra , verum ah In-
Av> rß , oyi afptlUfit : Pcpeli , atq { ertfeit in Aial-
+>4r*c fiiutimi< Inftilis: javX, SundA, Brngald,&c.
^nhaiifdjir^icffcr/ ptpex Iudicum. ©nnjer
VfVfffr/ piper integrum. (&|ic(jcucr Pfeffer/
q co n : uiu in, mtum »pulvis piperis» fru piperinus.
Runter tpriper <J) fVfUT / piper album rotundum,
fvodamfrhtmpidßar.tißmurr: rß. S>^l|n^cr f{bnKir»
|cr ^Jüncr ' piper rotundum nigrum, qvodtlbo
komUUeßnctdjt. Sanier ^)fffirr/p«pcrlongum,
macrop.pcr. @drtrupfrffCi7amomurn. SflfatltT
pfcffcT/ ftexta eß t r.<jtn\nt fedum, fcSYcnipcrtivum,
\^miiai t^^l^wiin. W.^CTpftffcr I ihdt m rß fort,
tu, nomine Perficaria, hydropipcr,pulicaiia, dtias
$ lobfwur. £ (nein yUfax in Die 3Wc rnben/
fr-fr. piper naribus luflate , ofrundere , arTlarc j
Jei frovirb, diatur pro : aenter ahqvem objur<
gare. 3$ n»p[tc y bä iDÄri-ft im ber ^fc/ftT
tPUdOJCt/ velicmte in ultima Thüle conunorari,
eptarem tc rclcgaturri ultra Sauromatas &g!a-
«talem Occanum. Vf?ff(r / Äapp lint) jfalf
liefen m.'.iKQfU £<JMr/ multoi ealx cetar oc-
q um . pipc* Äfjve eucullus. 25c viel ^fcffrr
iff' £»<i pfeffert min Ixir^rrn / piperc abundani
•Urlbus il lud admifect. ^fcflcT (jvea^ rßgt*tu
tdufii frprräifjm ,oyodttutm apptliatur (cdS/tnar }Cf
tpffflfrA^finediavrjW/ jus nigrum, cara
«um jure nigro, pulmentum piperarum. J?,i
ftnj • rftr/ lepui in jure nigro» ©ÄniVpfrffcr'
actolMcuznpuimcmo pipeuto.
1435
^fcffrrc «/ ptperc condirc, W/ afpergere Altttpb.
, ^■ f ^-JJ,/ / "J' IK "fi'fpxtitr pro fymbolo imruani.
i>tT SBtrt b^rims Die C9?aljfft ocpffffcri / caupo
comeflatiunem hanecarcaeftimavir, fymboluirt
in&n* poftulatit , carö preti6 comavirmii.
ntmiöpi-
(»creahqvid dcpravarccorrumpcre. ^n fl ,
c \\l m, WrtfVffcrt / cibus ihc nimio p.perc
corrupnn eft. ^cpfiffm m//r/M rß afpergere
pipe^admifterf piper abii. @rj>re/ffrrc5Öur*
flf / farcirpiaa pip'erata. CScpfffTcrtc ÜKabllCU/
convivium fumtuofum.
Wffirfr/ ©«/ pipere condieni, piper admiTcent.
V.'CftcrilllW t>l«/ foemina, «oata piper afper-
gens. ^ r
fWfcnina,/ Wc/ condinrra piperata, </ub Ix;»
'prcrtcTiü
Wdfmiiiv * VüfTcvfjrtff/ u. tJff/ferlkh/^;.
pipereaburtdan«, p.pcr fcpienj, Jens , p.pera-
ru« . pipere confperfw. & rcu(&t pf C |f<rOaft/
arorrKiuriiim olct.
^feif/ pfeifen/ 3* Pfiff/ u>m< mm/
&t } vand<>(h ucpfcifcfi/ pipctl/ ijj;«« ptp »
piprfjUII/ pipirc, ■ l uiAtq x ipfriffK p. cpi.S.bilare,
/If uti ^«PC» & ^ipiVH/ dtllum pipiro, E^pipare.
/« t ir Q)ip;cr/ X>it/ P'pio, nt puüuvltunbanim^vm
flC CiU»bcr»/ tp i.tx-ndt ijvoq^ pipnnu veiar.tr> .
CWCm preifVn/ frigid fignum daie alicoi. 5ei
Vffifcn k**fM*&gß> ; uMcancre, ^fiitdaa
inflate. Hincphafi, : ©et flfril tattif / bem ffl
l<id)t fl'PftrfflW püodives ad malum llicccbri»
malorum JatiÜut invirantur S^corrumpuntur,
adl»tiuarh promad obleaarionem fe invitari
fei Mo nütu paeiumur. ®t m minj b f n Eliten
fdHJ'H/ c)«C fic Pfciff«! / ut calami refonane , fic
eft dutenda cb^rea. gr. i\i jung / er wirb
. Kftili (fffH Icm<n/ naiurampartunrufus. Cui
Ctynm«^ Han.ellui q»ic<jTid reneris non djfcit
maniiis ,-H»ns nunqvam difeet: //. unr manne,
qvod vult urrica cnanere. pfrffr fefjr flcin.
fffftV plcniu eß fi»Jücatudini», ab omni fpe defti-
lutus, in mccroTc ja<er. Qluf btni trafen ^r>d>e
PffiMl / cum morte colluclari , de vica laborare.
prorfu* ctKrvaium iinbutqvc fraftuin efle.
4>ir at^llb ; ofcifCB / vcnnfibilodomuminflaot!
frcniHint»,frjride;nr, refonanr, murmurant. Cim-
poi.funt: tliBpfVrfm/ oecentare t.biä, m,tath.
ogyann.tc oWatrare. ättanpftfjfr m* fporfli-fe
AH/Ubiio&cünyitiiscxcipimm. 2lufp|ci{ctt, id.
i]E FJf iü rß
U77 W ftf 1438
tßqvodfvnpUx, inflareflftulam. fljftifauf! prar-
«Ine tibia ! Slliefpfcifcn / canulcnam fimre, U.
iubfaunarc , ludibriö habere aliqvcm, propr. cx-
fibilare, fibilö confc&ari aliqvem.yroi ttism tß
3i rtd)Pfeifell ' exploderc aliqvcmfibilo. £rpffi'
fi'ii inflicione cibiarum aliqvid acqrircre, lu-
crari, diiefcere . ü. fignum darc fibilö. ^,<b Fan
ibll Hiebt er pfeif eil , non exaudic libilum meum,
für Jus eft adfigna fibili. Jf)inrin /5w <£mpici.
ffR/ adrentum fivt introirum alicujuicanru ti-
biafum honorarc 'D.is $ut URb Ißtin ItiirO
tm\-il.?ViIs iMili-in.KpfrncU / tcrcviii* & vmiap-
petcniucanintiburnmcxcitatur. QScrpfcifcn/
«antu cibiarum perderc. £r bat alle IM* @ei-
flia.f PtrpfiftCrt / Patrimonium fuum fiftulatori-
but Ar bucciaatotibu» djsfipatic » prorudic
S3t»rpfeifcn/ przdncre tibiä. 2Bie Die JlUe »r>r«
Pfeifen/ fo pteifenbiejiinae ii.icb, ä bove majori
«Jrfcrt «rare minor , trov. 3ufamBI<npfci r 'fIt/
eon vocare rubi. jJtTPff ifrn/ fitr) IcrpfcifCR/ diem
confumeretibiarum cantu.
ÜJfcifVp' ©Ct7 flftulacor, tibtcen, flator. <Pfei iforiim '
&IC/ ribicina, auletrix. Slihty feift T / cxlibi lans,
cxplodcns. Sinpfeiftr/ fibilö, canru ributcx-
«ip*ni. J&odjjeltpfeiff r / «Stabfpffifrr/ £urin
PKifCl/auladi.buccinatore», atnearoret. iraef«
Pfeifer / uuicularim. Janjpfeifer/ choraules.
SBorpfeifer / prateentor eibii. gjorpfei'erinn/
praecenrrix. 3tpru Reifer in einem 2i)ir(sbau>
fe taugen nid)f / prov. una domus non alit duot
canet, duot füret non alit onui faltui. ©ntf
QJfeifer/ gute <S rufet/ Cantotc» amant humoret.
$obtcnpprifer/ EcfeNft.
^feiff/DU /p/^r. pfeifen / tibia, fiftula, qmdetum
diatur : 9)fcifli*ia/D49/ ^"in* calamut.
pfeift «iimebcn betten / «r/apfc.^lfilcnrinmim-
ponerc aiiciü * andaciam alicujut reprimerc.
SKem' «t lieber We pfeife ein / hem! qvam ©b-
tauouc .' (£r pfeift auf einer itrnilicr) groben <pfci<
fe / homo effront eft , loqvttur obicene , piocox,
petulan» lingraeft. Smx. fl)fttf?f / tß^ifV^rd
etiam tubum cpiftomium femficat. Sfbvt
flOctll frvptrr [miUtudmtm expomtur cadui vini.
5Wrr uiim tdJm tffi formt langiufnät. @rr>l»C
^iait ; it.'a, ^appfenv/tibiadecuniana. fyiW:
fyhiVa tibia cantacrix. 2>ef Cd' /'^' Sunfciiianti ?■
pfeife / firtula panniKiarii. ©ainenpfcift /ea-
lamui auleticu». QMarpfeift / folium arbont
digitisita aJapcacum ,ue inflando cantum tibia-
runwHnulcrur. 8J|pcM»r SMiN&pfciff/ cinn
teöa, fonum obfiuriorttit it/Utrii. &i(bipfci(t/
fibilui fubdolut , W^i <5??i«jV humum , qvanim
ßhÜkmutuii fign* ßbi dtnt Tel cre vt!c*Un:i vrl 4r-
borkftJÜ. jJwnl^pfV ifC r.sn fiium : . tlftula
cantatrix, aiii/ ftne^tSte/ P'dth.-.m llbilut a»;u-
tui, qvi, manibui conjunflic, vo!a» inflando
excicaror. £ittibtt> fiyr W<b pfeife/
(ur ^ .ino, jiir crepitu vcncru. J^trfCiI« fr*
©(fttlferpfeife / fiftula paftoruia. ^olpfetftn/
cicutx ampiiorei, lax oret. fpcf pfeife / fiftula
Ulex , ymUtfunt : SKcufcpfeifcn / SUadjtclpfeu
feit -filrul« avium garritura adimulante«. 9)t Ulli»
pfeife/ Cbilusorit. Oratlpfcifeil/ tubiorgani
pnevmacki. ßuer//«'« 3^4)Pfrifr/ «bia nvi-
litarii. ^vorpfeife / cicuu , (yrinx, calamtn.
£>vtltf enpfeil'e. facra fiftuia. tflrfpfei/«/ uerkn«
lut . tibia utriculani. 3cr)üIl)ieopi(ife/ tibia
gingrina. £abaf pfeift/ tubulut. SB perpfeife/
hrdraulo«.' 5J?an «pfeife frl iie^ni / im il
nian im £??r>r fattffrov. jcftas non femper dura-
bit.eondice nidoi,!'.'/ .- Cum ferrum cande:,
cu.kreqvemqve decet. fcDfi mir febon nad)
uieintr pfeife tanjen lernen/ aecommodabo t«
aJ ingenium menm. .D-"e ^feijtem 1U5 Oiug
laiKen iv i'l / rptnii man Oie S^ael faulen foD / ä.
Aula duke canir , volucrrm dum deeipit au-
eepf. ^
iPftifn 113 /^ftifertp/ti«/ 1><» pfeift« / * *mG>(<
pfeift / fibilui , caniut tibuium. (Einem fii?
s P'eifen lebrtn / doecre aliqvcm cantum ribu<
rum f artem inflandi tibias traderc. ©f pfeift
Sjxoti. tffertur Q5tpipff / 5? fiHc v<xab. ^Jiper»
Itpip / plpilatio , pipano. £ai ettllau^tni
Pieiftn rß libilui fetpentum. Slafenpftifen/ ß-
bilui nariumcxearumobftrnftioneortui.
3!'fei|Vri|'eh / Vftifrrlid; / & ^feiferbafr / sdj. tfjJv.
aulccdorum fcs.' tibicinum morc , tibiis , & tirtu-
'. Ei canendm. ^PfCifiTifd) ttiAm mNjph. (xpcr.t-
tur : Buccu!cntm t f tt* aulrt* bueet» inßsrtßltuu
Slll^Pfeifficb / >ß . explodcndu». Sliifpftiftlcbt
f3(fjni|jir/ cxi -^ in ^* ttc ^^^yS K 4
Zipfen / & $fipf<n / **mt k SAx*?,pipm/.ri~
tniia bborare , tä gaünuc , Ate* mutejle
m-tndotfr j'Httrt, fßtfr k futa nArtam. Hmt ttt
& »JJipnd;( / ff Wfoföt / *•<}• pituicofui , moco-
^ftifen/ poppYfmö muleere , undt ^Jfeifunn/ Cit/
poppyfma, tfndtßontprtßx fumu ßu isbwumin
1439 9>f P 144°
ft coütforum ßrrpilut, vel tßpa\pu% & fonu* ,lin-
gvä, manibus ac fimilibus modis exciratus ad
fa»orcm oftcndendum. <J>ffilfc!l/ etiamefl Ari-
dere, * Vfcufwty / t*fe / ftiidor. s<-i<pfarfcn
exp9n:tur ponder are , prriculum faecre Jen rfcn-
earc , qvamum qvid ponderet , explorare gravi-
ratem collcndo , <&<bcn/ wie fettveec ein jbmcj,
librare, trutinare, qvta toüenJo pcuJcra an-
btlamm £•> tngemifcimtu. -
^JMiffcrlinfl Ccc/ tuber, fungus,boIc:us. Vote-
4 rit venire a pfeifen / ßve ptpen: ßht.q/i* B9" m
rtuTitiyam fonum eiere , c«w tangitur f vel fraa^Lir.
^finerlitl^ metaph. fumitur pro tc vili £J abjc&a.
Uim pbiafu : 3$ »cfltc ntd;f einen ^Mcrlino,
Dtftin ^ebett / lancmoncmcrcm.
5>fCtD/ Me/ffr" fj3fCC&C / eqvus, cabalU».
^$üm WttD/ /ir* tyfYrMcto/ / cqvui us, cqvus
pullus. ©lillipfirt, ^JfCVÖ/ cqvus fufpiriofus , an-
hclu». JF)arrtrnbfUb9J|Cri)/ eqvus fuceuflonus,
Au-cu/Tor. SibiDcrfcnb Sßfcrb / cqvus ßernax.
3^Ct*5CnW mordax. Owltiinbcil/ftarariiw. grifch
*5>fcrb / recens. 2l!t <pfcrb / tctuli» , feniö
confcclus. jCrcnipflil <Pfcrb / fuftraginofui.
tfl'dllf $fVrb / morbidus. SJfflqcr / ftrigofus.
SDfatt muD^tyrcrb/dcrcflus. (Jdjcu/pavidus.
♦Strijiid)tinD <pfcrb/ cefpitarius. $ferb/ ba$ |ieh
gern nicbcrlcgf / eubitor. Ocpn^f Wcrb / cqvus
phaleratus. SBilD ijeu un«C jdint <PftrD / eqvui
feroculus , indomitus. vT colorilut appe'Jantur:
2ipfelqran $fcrb/ cqvui fcumlatus. 55rnnn
^>fcrt)/ bajtts, ipadiceus, pumeeus, badius. ^al
wrD/gilvu». (®cön)ari<p/crb/ atcr. ©ran
9Jfcrb/ alaueus. A n.ilione,feu Reg-.one dicunlur :
9ftc appfitanifch T^r Ncap'oliranus. ^panifd)
<J)rVrb/ Afturco. Jurfifd) Ufert / Turca. ^JPl,
tlP'd) $fcvb/ Polonicus.a/utrtfn Klepper / /"pf-
darnm. $eutf$$fcrb / Alemannia» : Ab ahk
^valttatibtafunl : (£in ^il'fuc^tid tyfcrb/ cqvus
fplencticus. J&AYfö\td)ti$ I fcabiofus. \ J
lemb / phreneticus. fi)?cncil()igc# / liinaticis
oculis. (Stärblillbctf/occulräccccitatclaborans.
J&PCfdld)(/ccrnuus. Jj!)crj|eblcchfig/ i'ufpirio&is.
9Stirmi4)f/ *erminofut. jjittcricht/ /ra rclv
trcmulus. <?rippcn»Jru $arrcnbci(jij/ morfi-
tfc$ator. ^rippcngdcf|Td;t / cqvus ruftator, alias
tmRoppcr. £*tOBtd>t »5?fcrb / cqvus mueofus,
piruitofus. ^p<iti(J^)fcrb/Aiffraeinorus. c3ct
tiq / contumax , retrogradus. «pf'erbf lüarfCH/
curaxecqvos, ^Sif^cn/ detergae, 3fHmcfl/
frenarc. ©cm tyfrrb J^alfter anlegen / capiftrA.
eqvum illigarc. Hafteln / fternere. <pfcrbfat
btll ^t(i\[ jfeben/ ftabularc eqvum. ©em ^)'et»
bf bic 6rren ma^cn/ cqvo ftramenta fubftcme-
rc. fttttUt geben / aveflam mifeere. <pfcib
fepn/ eqvö ▼chi. ^ttittx )u Ererbe blfli'en/ rubi
ad convellcnda (igna fignum darc. (fr |i i? t (td)
Mltt *3>fcvbe n«f bnt (£fe!/ abcqro ad afinum.
(gttlpcrt bpd) ein $ferb/ batf üier 53cinc bot/
qvandoqvc bonus dormtat Homcius.
Uferte Ijmbfvn SSr^cn fpatuten / negoria pra>
p'oftcrc, inrtrsc, perverse, diftötc gerecc , pro-
1 terb. rß, xnrtui borem trthit. föcbingf *J3|Crb
m:cfU ftirjC (JScilett/ cqvus COnduÄus brevia
reddit miiüaria. €m »illio ?)fcrb fofl man n\i)t
l eiten / cqvocurrenn non opus eil calca-
nbus. €r reifet eirt fab! Wctb / eqTum Scja-
num habet , yroii^'äe bonk ntafrpartit. 5tlcin
5>ferb / Meine laf! / pondus cqyo rencra decec
haut imponete magnum. (Jilt mutig ^Jfcvb
achtet Peiner J^nnbc bellen/ ineus non metuie
ftrepitus. (fin «JJfcrb tumlcn/ eqvum circum-
agerc. <pfrrb ill^Söafjcr reiten/ eqvum ad aqva-
rium, feu aqvarioncm duecre, aqvatum agerc,
fiu aqvari cqvos , bie<Dferbe tr^nfCR. $cfd)Ia»
tjcn/ calceare. 9(ltfpniiri(tl/ jüngere. 2lu£fpani
nen / disjungere, jug6 folvere. ©fl^ 5)fcrD üOl»
ti(iret / cqvui in gyrum fc agic , in orbem ic
- Verlar.
'Mcrpferb/ eqvut araror. SlmtfpfcTbeV pnefeflu-
r» , prÄfeöurales eqvi. Setjpfctb / Jeu Spat\t>*
pferb / eqvui honorariut . J^rtltbpfcro / Jeu £ßc<
benpferb alüs die iiur narippus, dexrrarius. 55fl tt<
ernpferb/ cqvus rutticus. ©ien|ipfcrbe / eqvi
ad angarias deflinati. ©tagcnerpfcrb / eqvui
dimachx. ^iqcnp|crb/eqvus proprius. ^rb*
pferb/ heredirariuii ßlfli'elpferb / alias 5Tfitl(Ic*
pferb/ Pegau». 5c,V^»njtpferb/ ttiam (S"iul.
Ptcrb diaiur, &efl eqvuf domitus, cdolh» in
cq varia arte, grcubenpfcrb / cqvus phaJcratus,
walk eßtnexetjvw Prinäpum, cuieqvts catapbra-
Üuii»fidet. $raucrpfcrb/ f«nfr«r^eqvusatra-
tut, Iagubris , ine Adern pempi funeraH. fölftr«
mann^pferb/ * Äarnpferb//; ve KatttcjAul / eu.
t ulis, plaufhjrius,carrucarius. 1&taßi feuffBtU
bepferb/ armentalis. Aailbf pferb / cqvus decu-
manus, Bucephalus. Jptiliejcit Cbriflpferb/ aIüu
(Btecfcnpfcrb/ eqvulus ligneus pictuns variacus.
J£>inDerpferb/ pofferior, ut QSorberpferb/ ante-
xior. Drittel pferbe/ mcdii, ut in fejugibut, tin*m
I44i
W
5uge von ftcbß pfaöcn / viJerr rfi. $nun>
pfcrbc/ eq»i herilet. j£>oIiPfcrbc / eq»i lignani,
ligna rcÄania. 3aa> five ©djicRpferb / eqvm
»enatonui. Jtnppdprtrb/eqvuajugali«. JJutfd)
Pfrrt)/ tiTcdarius, rhedanus. it(f)tt' fnt $Rirt>
pferb / mcriroriiu , conduditiui. fccibpfcrb/
ufuaiii , farniliarit. fBltiptlt' (Stbaubpfcrb lfm
0dllnt>mebM / eqvus raaciicnuu , annofui,
ftngofuf. «ü?tuinpf<rD/cenaurui. SDJttrpftrb/
ppoporamu*. iOlMrh'
(cntKrpfcrbe / fuffärrancorum bigat. ?Öf il{ tcr
Pfcrb / eqra. rrc lipfcrb / arundine« mono-
num. SKantjf Ipfcrb / /« SBalfpfcrb/
eqvus ma-
per ):cum ttum
auno« vor«/ ÜJfu!pfcrPe//«io»<
fro tfvittjfr. «Daf aförpfcrb / «Dorfparm ft Är»
tPUiricpff rbe / eqvi agm.nales. 9>e|ipf<r& / vc-
«du«. Äcifrpfcrb / Tutor i us. jfteiipfcrb / et'
** s * KabWpferb / fenatori us , raagitrraru« eqvi.
mtUrtfctliC/finritiMfeuJMliM, eeiviiuiifi'j.cqvi
feudal«. Siifnlcnpferb/eqTuaiuoalii. Staub»
£>ICbrfpfrrb / eqvui furtivus. GafMlpftTb''
-Wlanuj. ©cfclaqpfrrb/cakitro. ©drittln«
Pf<rb / irahariui. e<blej;pf<rb< / auliti eqvi.
knifft npfcrb/leaicariuf. ©d)iad)t< i<™£)tfa>
pfcrb/ eqvus Neptuno, vW Marti iinmolandus.
e4>ifrÄomt«©<fd)irj» * ©aumpferb/ Wcia-
iiu», clirellaxitis. ©icgrfpfcTD/ eqvuitnum
phalii , feu po/iiuovalii. ©olbatrnpfcrft/cqvut
militant, ©onnenpferb«/ Soli* eqvi, qvontm
aialuer k Pottu Homintnttir • Phlcgon ■ Tyrois,
Eou» & itthon. Cprinapftrb / defultoriui.
©prinapferbe rtum iicuntur Dicgtitgtlc/ eq»i
admiflärii , ü. blcatorci. Xrpmpctcrpfe.tv
eq vui rubat af ve tu». Jurnirpftfb / e qvu« decur-
fonus pbaleratut. Unff rtf ^(Enn Gottff Wi.Tb
Irin / afellui. Oonpcratfpfcrb / eq»ut villicus
fiönqc npfrrb / curulu. 2Balbpft*rO / eq»u» fe-
rus.fylvcftrii. 3tl(frpfcrb/ tolutariur. 3ng
fru 3«chpfrrb / vcOanui, jugalis. 3»rtf prr
GRobrm de tftnbcrpfcrbtau / rrunnus, mannu
Ju», cq vu» pumiü». Wcrb ttitm pro tfvitt ipfo
f*prponu*r. «in Obf rtfr r über toufint Werbe/
tbiiiarcha. (Er bat bunbert Werbe imber nd;/
magiftcr cqvirum eft , ccatuu cqmibui im-
perat.
Wer*/
mum caballinum , pcßmoJum vtrh qvoMitct ca
num , w ߫tf Kcrcut orillum j fcmt ttUm
VI H4- 2
SpfiT<b mttow)m.pcmtMr proUpm, i.t. Ion c W~»
inuio.ubiovtißibuUmtur.
^)fcrd)Cn ftercorarc agrum fitrto : 5^ 9}f(r<&<H
rtum älifv6mo4HKtnßiw dicitui procacatc, »en-
trii ooui depoucre. alvurncxmanire. Cvnptf.
^cpfiVdjfO / confortre . merdi con<p ergerc.
Slllf pfcrcbt'il/ finem cacandi facerc, iimuin cjicc-
rcalfura levare. ßfcrnt pfcidji« »üücn/ ca-
catuxirc.
Werbung/ 'Ö'ra»HJfcr<bm / tlercoratio.Ia-
umen. <pfrrd)cr / ixr / » ^Jf iT d id)t - mJl iß
cacan«, cacatunem , ü. ftercoratu , fletcora-
rius, 0« rcorofui .
5^cr( / t>i</ pi. fitrten / u* Mc^r » t i>igi a <«.
»i, aliarumq ve ferai um : Po/r/? r k pftr<^/
nr/r mmAV dtJucrrr ifattn/ progitdi, pronunätnt
tmm tjvtJam gilfr. D»t ■<»"»/.• i«mii.' jj)<n JMrfdj
ttii feiBirgcrt unb©cl^5i puren / cem Tdbgi»
■ #e Smotdijudicare«
s Pfci3/ a pfifj / pfcfjcn / s^pfirjen /
, mot-
ditu» compliance , prchciidcrcicapcflcre, vclii-
cando arircctarcflriiigcrc , it. punccrc, jfj'com-
Sungcre, olun tl An Dinare, ln.lt iß W^iKT / /m
^fÜ)cr,' 0€t*/ vcllcn« , vcllicant, tuordicui attra-
beru. W^UBg' * l'<i: ; iiuj / öu/ vcllkatio.
vcllic.nu», k.untr(ctatio mordax. ^f(l}id>t/ de
5)ni;.d)f / a.^;. j>cr moiium vcllicaadi 4f
tnorduü» compnirirndi, Aringcndi , premendi.
Ciium in bin 33actcn pft^cn/ Oaj braun und
blail Wirb / gena« aluuju« ad livoretn u«qvcdi>
girii veJIicare. gfroas PPIU 2cigt abpfr^n/ de-
vcllcrc aliqvid furtim de nialiä. QFr bat rtn(
Sbirn binrocaarpfiQrt/ pimm ciäm abilulit. -i
pir,,nJe Cli>pfiiiin/ bitiiüiiipnijin / barrpni\ißni/
tollere, particulamaut'erte, Airtipere, raperc m-
geniote, fubtiliter abriperc, ui itt SlbpfUjunav
* .f)inirtMpnBun.> ' gvafi delibatiojö rci adaJiuni
pettincnii» dommo mvito L^micio:E?'2ibPflr«fi7
?«<r furocculrut, c!andeflinu»,tf ingenioCui.
ypljcn ft'äm omnuti rj/. ljtdere, cutern ad Cuigvi*
nem uiqve featpatc. rädere, jc roderc, vtJrtum
fiiR^ulaie.trcoinpungere. £if jf inbrr pfjfjcn
b(lt(£l;ci lt Ctt^ilr tt)fi]/ libcn parcatei luot£r-
piufcule defraudaat argento, infucnte» nurumit
emungunc. (Erbat ibnf (?jllfrbr.1cpfi§t/mor.
dacibui di^itn pene enecutc iHum. Hut /tum
peilt-
1443
3>f
1444
fertmtt ; $fcQUlll/ Ötf9 / puftula > f a/*/i vtiltctndo
planra-
rc, flirpcs fcminare, fcmina urobibu» dcpoaere,
per ordinc» difponerc. .De fort vctätula Schottel,
in frtmittv. cital Junuan in Will t> am. feribentrni :
Superfcdco qvicqvam hic addere de origmc ver-
bi pfün^cn/ plantare: Cum hoc verbutn , Gcuii
de alia innumera, gentium plurim«, auta.Ro-
„ inaaiaaeeeperint, aut ab atiaaliqva tetußiore
liagva una cumRomanis dcfumicrint. Yoctm
„Üa* Latmam: IManra.Tr/ plantare . k noßiave-
■Uinhrt tingva dt fumt.im rjß inttr alia £3* tnJt lifvtt,
QX-od nuütu Critkorvm haUtnus verum ejutetymon
ürvrßvarepclurtit . qvoiBtlgua , Dinka , Sve~
cum rtl:qvsq,ßpttntyicn*letn*tioneA hec vocäbulum
pttptt ii 6 agnoverint. tyfi\n\i\\autem prepr. eß fir-
mare, ftatummare , ira ßatucre ac ftipare,ut
iumuer hxreat , atfy bt bac primioeniA figntficatiO'
nt tnulli modi htjvtndi tcmttnftiutit , ut: (Jül @k>
tnchtnÜB pflanzen ^ mtmomm nominis rclm-
«qvere , uecre , conftiruerc , randare , &-T fecund.
Horn, monumentum asre perennius exigere.
Sllini pfliMjen/ gloriam acqvircrc fundamen-
tum rirmum ac folidum agcre 2dexfrruendam
nominis immortaJitatrm. Ho.iieq^ dtcimtu:
©tUvtcpfliinjcn/tormcntairacollocarc A dfpo
xterc,utCYcrti ncqveant, "ft qvafi radicetegifTe
Jridcamur. Si Oiitrm Etymon ipfum dtfi.it: e* , en
tonjrBuram mram .' ^J.ilani ant trv'h Germanii di-
eebätur (cdci fix« , .1 p*j| / five pfrt!. Ita enim ha-
büäbtnt mtjorts neßri , utpalU dtßxu fabmttiitilM,
im fvibm babiUrent , ftbi tondrrtnt &yvafi phnta-
rtnt five ßrm.irtnt. Ab hoc \}d\nriyf fiv't pffl<
iaUy/ diBum rß ^flanjen firmum locum fibi con-
itiruere , un/t adhuc bcJi'edicimtu : ^rj) tpfll mid)
Anten Ort pflanirn / federn rcrum aefortuua-
s »m mcarum hic habebo. Et qvoniam ißud fit-
kät propsganJ* Job' Iii &ßrrtun&rttm cantk , idti-
iftud *|)filän$fn /ßve 9)f) k U1JCII adftminä^ßirpet
tramlxtum eß : plantando atttem fehltet phnUrum
fhpMmta intrudimm terrnq x e-yßA d'pt.m'tnun: bot
rmm tß plantare. ^fllintTfJ imk pangere, fe-
rrre arborcs, arbuftare. OH'Ulil»v'cr UUl/
arbor fatira, hortcn(it,tra!antia. Umcpfl.in;-
f CT Saitm / >rbor fpontr n»ta. Ccwmf.Junt :
ijcpfljnjcn /confererc aliqTfr? , per ordinet d s-
por.crc pianta». (Ein ©aricn mit ^rftmartii
b r V fl vi ti » f / hottus rofmarinoconnius «rormari-
dtimt depaclut. .tun & X5raufpflaitjcn / m-
lerere »pangere. $luf M$ tant> ift tylwx ,\n ac-
plianjt ' amaracus feminatus eil in lucareola*-
v>' nun Sßciniiccf an einen ^aum pflanzen/ »bd-
ihYai tites inftitucre. .^cpfen an einen 3kt j
binauf pflnnjen/ clitum lupul6 veftire. (Ein>
pflanzen/ inrercre , ingignerc. (£g i|t a(|0 in 1 1<:
32a(ur ein^epflanit / innatum eft , in i p i j natura
infixum eft, natura ita facti vr/conftituti fumutt
€itJt\epfliui)te (Braufamfeit / infita fentat.
£Mii'd> • i i r i ^ufertiebuu^ n>irt> Die ^Uijenl) etnoe»
pflanze / educatione honefta virtifs radices agic
in mentc humana. CihiHT fl -in 5 f c (Sitten/ mo-
retingeniti, ingencrati, in animoinfiti. II tu
Cingepflait;./ aflumtus , advenririus. ^ t r t p ft .Mi <
ICO / propa«arc, profeminare, fucccdcrc. &en
Cum ä s Ii nft fortpfjanjen / rcligioncra propa-
gare , promovere. £iflg UnftttUt pflflnjet (ieft
Icidjilid) fort/ zizania facilimcferpit, o adolc-
teit. Sßcbenpfjanien / juxra aliqvid plantare.
£8atf man neben ^-inäßegpfldniet/nirb (eicht
jertreten / q»od juxta viam i'eminatur, facik
conculcari folet. . Scrpflan)en / tramportare»
rransfcxre planras. SBcrpflanjte Dieben/ vivi-
radices tralatitic. S3vrpnanjen / praefererr.
Sßeiter pflanzen. U. qvod Soupflamtn /propa-
gare. 5ffii^crpflanjcn/ refeminare, denuö plan-
tare. SufammenprjrtnjeH / conjungere , aflb-
ciare »arias plantas. QBplrkfhfnbc (Sfdjtcilt
Jtlfiimmrnpfliinjrn / odoras planus conrerrc«
conjugarc,congrcgare. \
/H nuT ter / feminator, arborator, plantanf.
f f. :t ; i- r i im / Mc / faemina trirpes fem^nam , :v
per ordincs difponens. Jtraufpfltinicr / infuor
brafliesf. gortpIL^nier/ propagator. (ginpflan*
it'V infitor. 2s\rpflflnjei7 plantas transpor-
tans i rranslator herbarum.
Mtntf /Vit/ ptur Marian / planra, fobole«, fe-
mina, flirpes. ^}rjimilnn/ Z>A6/ Amin, furcu-
lus. €l)tp|län}ltill/ libcri, proles.pignoracon-
jogalit amoris. <pil,ui§cn/ öie oft »erfeftt nxr*
ten / btilctbni llieht nu I / planra fxpe transpoft-
1 ra> rarö coalcfcic ^latlfc()lpi!an$i'tl / femina
crambes. $ r hl /: i - Si r .ui t pf 1 .Mt$r / braülca fex
foliorum. jOdpf)>iniC/ramus,/ixv (toIooIcar,Jrii
oleagincui.J()i>pfenpfiailie/ttolo lupuli, f\\-, n \ u
pflanze / planra rutse. ^Jpfem irin» rormarini,
(3ttlbfO (alviae. (gnhUpflanje / laAuc« tcncjps.
93f!tlfl|f 11/ äiiM in fpteie fub minutH brafßc* Mtbu-
fcuiH inttihpuntur.idti B" ^Jflanicnfameo/ rß fe-
P n UO men
*
H4'
1442
pfcrbtveqtiherik». J>IjP!"cvfi- cqviUgfuni.
ligna rcttantcs. 3«a> ftve v5 d)K|?p|rrb / e qvni
wenaionui. Jtnppcipicrb.eqvu1ju4.1ln. j,ur|d);
pfcrb / efledaiiu», ihcdariw. iibn |i" 5Kut
pfcrb / mcticofius 1 conduüiciui. jcibpferb/
ufuali». familurii. furapcti (gdjanbps'crb //«
tBcrMirtinebrt / eqvus nucilenwi . annolut,
ftrigoCu*. TCiannrfcrD/ccntiurui. gRccrpferi"/
JfmQtti A^a&crpferb hippoporarnu». SKarfc
tcatKrprcrbc/fufTarrancoruinbiga. SKuttcr
pferb/cqva. SR.irrcnpfirrb/arunain« moxio-
num. 3Rano,f Iptcrb /Tat SBajfpfttb/ cqvm ma-
chtnarius. ÜJfülpfrrt / td.ftdyei focumi ttitm
afino« vtx*nt SDfalpfcitf / /«»rrrf rni« MvlUnn^w
pro ffw rijr . Sfaf afcfcpfcrb / SJorfpanu * 21 1-
tpUcricpr"rrbc / f q vi agmiaalct« ^tltpfcrb / ***
tedui. AcilVprVrf.' vutoriui. ;\iiii'M'i' iC
Im- DiabtSpfeTb/ fenaiom»,nugi<traiui «q»>.
IKiffcrpfcT^/ ftrvittMfrujUlU , eqviiia .ifla, eqvt
feudales. iKintKnpferb/cqvutfuaalu. Kaub
* t)i(b«pf«rb / eqra» furtivus. ©attclpfirrb'
■ felUriltt. CcbLiapfit^' calcirro. v£d)litl.»
' pftro / trahariu». 8$lv£pfcTbc/ aul'*> «a. TU
Ctnfffnpftrb/leAicarius. <5tWad)t faCHCt*
pfcrD / eqruiNcfcnnOi *ri Mani immolandus.
(£d)iff Äi>mr©<f(feiri« * ©auwpfcrb/ b«!««-
riui, ciirellarius. ©ifflt^pfcrO/ eqvut tnutn
phaln./fKpo/ituorali*. <*olb.lfcopferb/eqni»
milicarit. epnncnpfcrb< / Solu e q ri . »Teno»
qvatiar k Poilit nominttttur : Phlegon . Tyroi*.
Eom E5" Äthon. Cprinapfrrb / defulcoriu«.
<?prüiqpftrbf rtUm duuntur DlC^<ng|l«/ CtJ»i
admiflarii , U. faltarom. 2rcmpc(ctpft:b/
cqvut cuba afverus. Jurnirpfvtb fq»» 1!t
fonus pbalerarm. Unfirr« Jbgrw ©Pitt* WW
Irin / afeliui. Oorrocrq*pfcrb / eq»ui villiem
fiB iqcnpfcrb / curuiu. ÖBalbpff rb / «q»ui fe-
nii.iyNcftri*. ^clfcrpfrrb/ colutariu*. 311.5
fr* 3ifbPf«b / »eflanui, jogalit. 3»«f fivt
©Tobten 4 jCinbcrpfcrbWu/ mannui, tnanna
lui, rqviu ptimilatf. fjftrb rrum pro tfvilt iffi»
hfrpamtMT. gm ,0bfr|1cr fcber taufene Werbe.
ditlMfcha. Cr bat bunbert Werbt imtxr ncij.
magiftci eqvirutn tß , icnium eqritibui iov
perac.
muro caballiaain, pfbnJvmvrrl ptJlitti tee
nun , Stf W ^«V ftacui OTilIum 1 fc«c ita
tyfttä) mtton^m. pemtut prsffpco, io« tltufm
in Agio, übt n ■■ ■ fubuUntur,
'JJfcrdNU Actcorarc agium hmo : 5fi (ßfadjftl
rtUm j/ifT< ma^ibcittßun Juttm procacatc, »cn—
01a onus <kpooerc. al«um cimanixe. Cwnp«/«
2"i'PÜ'>dHU / conionre , mrrda con<pcrgcrr.
2lUS pfcrd)i'n/ täncm cacandi faictc, rtinnin cjKC-
rcalfurn lc*aic gknu pfo,d}ill tpullcn/ rt-
«aiuxicc
$f<td)un(i/ t>u ' & t>4» Vfcrdjfn ' fl«<oratio.U-
tamen. <Pfrrd)<t/ 0<r/ » ^JfiTd ld)t ' «4;. cpl
cacani , cacattincna , ti. rtcrcof aas , ftercota-
r tut, 55" ftercof ofu».
Äff / W«/ p/. i^Crf ftl / i«4 Mttathtr Tcftigia «T-
Ti.alutMmqvc rcraium : i f r k pfttdj/
tit/i w«'w .it.'ucrrr ifMtV/ ftcgrtS , pterutntUnt
tmm tjvijim g.irt. D(f u"* ; •' I>f tl J.">lt l(\>
M fOJKrgtrl UKb ©<|P5 !P«KB/ «rw »eftigi*
. fimo»<li)udi<af«.
>Pfc(5 / » pfi«5 / Pfcßcn / arpfit^cn / gc*
pfC()t/ & jCpÜi^t / »cKcte, rcliicare, mor-
duu> compruue« , prchoidcre.capriTcre. »elli-
cando arueilarc, ilnngccc > il. pungere, 55 com-
piiDZcrc. ü/i/n ri*n fligirc. Vifftf
3)(itj:r Oct- vtllcn». vtlliean*, mordicufarua-
hcn». ^JfirjllO^/ 4 $5§lllty/ ÖU/ vcllitatio.
vcIIh.hu». tuntrfcl n'.a mordax. ^fcQtd>(/ *
$Ü0id)C/ aii. y <•»! . per mo.ium »ellicaodi *c
mordi. u» compi lau- ndi. ftnngendi , prcncndi.
giuim in Ku iiadcn pfirjvn/ baj «braun unb
Ulli Wirb / gena» aluujui ad litorcm usqvedi-
gmt vellicarc Stn>a3 Pom Xrtijc obptVijf n de-
vcllcrc aliqvid fiiriiro de malta. Cr bat eine
25itn binivc<i.irppS(( ' pnuni clam abfluhd -V
premJt tüvPMCO/ bl1R)Crtpfli}»n / barppnpp!)'"'
Umrn ut flutmutt faituh ttftlta , mmtr. <lam
l©llete,pa«i<ulamautcne, iuniperc, rapcic >n-
gcnioK, fubciliier abripere, ut ila QibpfUJunq/
* ^intVCAPfiQUniV qvtß «Iclibatio^ ici ad alium
pcitir.cnü» dommo mviio yini"ao:E?'2IbpfÜJ<r/
ftt furCKCilWui. ^!an Jcllir.u», y ingcniolui,
yflfyCXl r'.'äm »rojii/iä rß : \xjktc, cutc<nad£uig«i-
nrmofqvc lofjiarc. rädere, Je rodere, vtittum
fiiggillatri&'coiripiirigere. ^U^inbrrpftft
b<n CI(frHCff©tlr RVa/Iiben paicoie» faosCc-
piufculr dcfraudaai argenio, ininc nie» nunimi«
emungunc. i£r bat ibnf f}}ilfcbtiifpfif}t/nior-
diobu» di^iii» pene encen-.i iHuxd. Uuitiitm
fftt-
1443
9f
Pf
IM*
■ferhntt : $fc$U'ill/ Ofl» / pultula , qzafi vtlluando
ßtfafUu-
'Pflanfc/ pffanfccn/gepfTanjet/ pian«-
ic, Oirpcs feminare, Tcmina krobtbus dcpooerc,
per ordinei difponcre* De hvcvotaiulo Schollt!,
in fiimttiv. ciUl funutm in Wiütram. fciibentrm :
Superfcdcoqricqram hicaddcrcdc origine ver-
b> pflaiticn / plantare : Cum hoc vcrbum,ficuti
de aha immmera, gentium plurinw , aut a Ro-
m manitacccpennt, aut ab aüaaliqva tetußiore
Üngva una cum Romanis defumfennt. Jfatm
JtaA Littnam ;-JManta,aW plantare , a noßr&tt-
t: flierrlinova a\jumtAmrflctntti *lia& inJt liqxtt,
qxbd ftulitu Criticort.m haütntu vnum ejuirtymon
vtvfßvure peturrit . &qv9dBelgu**Danica , Svt-
CUtrwfVAqJeptenirionälti nationu hoc vocabulum
ptrpttub agnoxtrint. tyfa\\\i\\*uttm propr. tß fir-
mare, ftatuminare , ica ftatucre ac rtiparc.ut
firmiur haercat , atq^ tn hac primigtnid [tgntficatio-
7ir mulU modi hqvtndi itmanfirunt , ut; '(£(n 6fi
iMChtnuB pflailjcn/ memoriam nominis rclin-
qvere , beere , conftirucre > fundare , E9 fecund.
tiorAt. mooumcntum xic perennius exigere.
SJlimpflanjCB/ gloriam acqvircrc fundamen-
tum firmum ac (blidum agcre adexftruendam
nominis immorcalttaum. Hoditq^ ditimut :
tStuCte pflanjen/ tormenta i'a collocare A d>fpo
ncrc.utevcrti ncqveant, & q»afi radieesegiffe
Jrideantur. Si äuttm Etymon ipfum defidtv* , rn
tonitBuram nuam ! $ki(atu ant oyU GtrmanU di-
cebitur (cd ci S xa , a \>a\ / five pffil. Ita enim ha ■
. biubtnt majoru noßri , ut paRs defixii tabrrnäcvla y
in avibtm babitarent , ftbi csndtrtnt & ytr/t pfanta-
rtnt fivf ßrmarent. Ab hoc päfßrlj/ fivt Pf<3/
%am$/ diHum rßfyflarwcn firmum !ocu m libi won
ftituere , un.it adhvc bodiedieimut : ^d) Will mid)
nntftlDl'i pfianjen/ fedem rerum aefortuna-
fum mcatum hu habebo. Et qvoniun ißud ßt-
tjtt propsgand* Jet' Ii* &ßnrtunartnn canik , tdeb
i/?öi<Pnlänjfn/ fivt «PflailJCII ad \rn.\na& ßirptt
translJtum tß : plarilando auttm fcbolet fUntarum
thptmtu & intrudimto terraq^ titflA d»pr. mannt: boc
er.imrß plantare. ^fiimcpÜ 'n^i'H/pangere, fe-
rere arborcs, arbuOare. (^Cpjlanjftr üfttfllin/
arbor fativa, hortends^traUtuu. llll(\cjjflanj'
fcr&flJlHl/ arbor fponte nata. Compof. funt :
5pcpfltinj<n /conferercaliqtfd , per ordinei dts-
x poncrc plantas. (Ein (*wucn mit ^eftmarii
rry^.inif •' hoitus rofmarinuconiiius , roknui-
drrms depaaut. &ra& & Sraufpfanjcn / in-
ferne , pangere. Stuf $ü gatib v\ «ÖJa joran ge*
pflaillt/ amaracus feminatut cd in hac arcolaV
Vitien SB(in|bcf an einen %aum pfliTnicn/arbu-
Oi v an vites inrtituere. J£)opffn an einen 55er i
binauf pflanjen/ <li»um lupulö veftire.^ €in^
pflanzen/ infercre , ingignerc. (£ö i(t a(fo in bie
9ia(lir einaepflanjt/innatum eft,in ipfa natura
infixum eft, natura ita faeli x<7conftituti fumus*
vfiiMcpriaiiftc @ranfamFeit / indn fetitat.
^!iid> .mre ^»fei'iie huiu; nixbblt ^u^enb eiinc
|>|iat1|t / cdueation« honefta virtifsradices agic
in mente humanä. föugepfTinjf e Ritten/ mo-
res ingeniti, ingencrati, in animoinfiti. Uli-
<ingepflaii)t/ aflumtus .adveaticius. ^or(pf!an*
Jen / propagare, profeminare, fuccedcrc. &eü
©Otte«l>ien|t fprtpflanien / religioncm propa-
gare , promoverc. ^ iie UnFraur pflanjet !*• J>
(tid)tl«d) fprf7 zizania facilimefcrpit, E^adole-
Cic S2ebenp()an)en / juxra aliqvid planure.
£Bj6 man neben bcmSßegpfliiniet/roirD (eicht
jcriretcn / qvodjuxta viam Teminatur» facilc:
coneuicari folet. SSerpflanjCH / transportatc»
transferre plantas, SOcrpflanjtc hieben/ vivi-
radiecs tralaticiae. ^rpnan^en / praererert.
53eiter pflanaen / U. qvod$ottpfliUtym /propa-
gare. SBicberpßanjf n/ refeminare, denuo plan-
tare. 3ufominenpjlan»eh / conjungere , arTo-
ciare varias plantas. 9örli i^chf nDc fdffli'ill
lufammenpflanjen / odoras plantas conferrc,
conjugare ,congregare.
^fl.mjer/ fett / reminaror, arborator, plantant.
f f. :u, rimt / Die / foemina irtrpes femiruns , r :v
per ordines difoonens. jtraurpf1an|er / inlitor
braflic». §or(pfl,injer/ propagator. €inpfian<
jen indtor. »B.rpflflnier/ plantas transpor-
tans i Translator herbarum.
tinje/Öte/ ptur. Jfl.injcn/ planta, foboles. fe-
mina, flirpes. ^fiih^lcin/ ^6/ Amin, lurcu-
lus. €l)ep|lan}leill/ liberi , prolcs ,pignora con-
• jugalis amoris. ^anjen / Die oft uerfegt mu
ten / befleibcn uid>t rool / planta fxpc crantpofl-
ra i rarö coalercic. ^Iaufc()lpfl«m|en / femina
erambes. >; r h 1 fia .H ran tp fl 1 i^e / bralfica fex
foliorum. £)clpfi.iine/ramus,/jrr ftolo olc.x./f«
olcagineus J^ppfenpnaiue/ftolo lupuh, Acuten»
pflanze/ planta rutae. ^ofemirin« rofinarint.
j kalbet) falvi*. (Balatpjlanje / lacluc* tencjra.
0fkMt|f8/ in Iftcit J'ub minutii braffic* drbu-
I feulii inttiiiountiir,iAti & ^flanjcnfamcn / tß fe-
$P PO rnen
1413
9>a
1414
«tortuna/ ©w/ Ö> *>** garten /parmio, dmfio, di-
ftubutio, diferctio. €rb (SiifcTpartuiuj/ dWi-
fiohcrcditacis, bonorum. t*)ltld)Partuna/ parti-
tio «qnfliina , jufta dmfio, aeqvi qv» lance fit,
jcqvaraeatum,«qTatio. Oöieberpaniing/ re-
partitio.
Uartlid)/ partbar / * partboft / «4 »Wv. parna-
rius,di»iGbili»,feparab»lis,confor*, particeps,
panite,pajucul*titi»tdmse, dmüm, fepa-
ratiro. llnpartlldj / indirifibilis, infcparabihs.
5>,irt1ld)C €l)rc/ partiarius honor. PtraiQCt
9Scni'(^af/ partiaiiut coneubuus. fymbarei
SBieb« / pecota partiaria e. i/vorum jatm inttr
dominum
•flatttr) / w ?iur. *}3artcr>fn / pa« , portio,
emolumenturo, utilita*- Die tyarteoen Ktalti-
d)(tl. partes componere, litetn dirimere. (re l|'
rtne 'gnfr «Parte» »»rmieb/ utiliutem ex hac re
plunmamcapcrepotero. Dienerte» tauiir-or
ll)n m$W genus iftud^ivendi ooa efl ex re ejus,
commercium hoc infruehiöfum , mmus com-
modum eft ei. ginrt <J)arte» halfen/ (< a « n -
riam alicujui fo»cre, a parte aticujus ftare. 3>0lt
«ine* fJartC» abflfbfn > partes aticujus deferere.
^(dj bin ieberjeit Oer $ar f eo feint» genx fen / fem-
per improbavi, damnavi caufam iftam, hujus
caufar inimieus fui. $c p einer $artCQ beftäubio,
bleibe« / perfeTerare in caufa , ab aliqva caufa
ftare. <5ie finb einer garten miteinanber t col-
Judunt iavicem. QJavtCD rtum tfi raftio 1 eon-
fpiratio, machinatio , &coitio q^atdam, « »0«-
fefta. £ine Warte» rocblen/ fette ad-
hxrere , conjungi focieratc fententi* alieujas
ran aliqvo. Slut jrwoen ^artene» reiten / dis-
fiJcrc, difcordarc.diflentirc, coiurovcr fari. &
t> mit feiner <l>artep baKrn/ remot iflimum ä causi,
1 0 »W indifferentem W neutralem , ut raunt, effe.
$arrei) prstrrra excurfionem , rr. direptionem
- fgf mratdattonem militum noUt. ©ne 'IV.t'trP
|U <Pfrrb< / turma cqvirum emiflitia: indt JJiU
t epflin^er/ excurforei. »31uf «Parte» geben / «-
«tirftonibus locum infefturn reddere , eraflari.
• iDie «Parte» i|t flefchlaaen/ turma emiffitia op-
prefla , eapugnata . dillipata. ineifa cd. Die
teioMicbe «parte» i|t »erhinbfebaft re»rben / ex-
cur Tores per expioratorcs drtc&i. proditi fun&
l>arte»ifc& / * «JJarteDlid) / «4- &*di<nb. paniaüs,
confors, particeps» fufpcöui, faAiouis. (Ein
partroifeber Kidjte;/ judex fufbeöus, part« al-
acrutti favens, cotrnpnis. (fr i|l parteoi!*/
affcdibus indulg^cr, amicut efteaufz, in caulam
defeendit, dernilufc. UliPrtrtepifcb / <ti;. indif-
fexens, nrutrtlu. llnp •.rtcpifd) jcon / neutri
pam addichun cde. jd) bin unp.irtemfd)/ cx.
pers Tum tavoris de odii.
^art(0!id}feit/ OiC/parrialitas, colludo, partici-
patio. Uitparteniid)feit/ WC/ neuhaUtae, fince-
ritas candor, indifterentia.
faxtet / #<J)arteFkin / «m^ £*Mt> tyw*
Unf / ÖJ^CrlCnf/ tM/ pameuta, poniun-
cula, frufrulum^dem<nrum,commcnius. ©ai
Htmtiatoirttlßve ^rlctif/ hoc mihi debetur,
meumeft, admcfpeftjt, meaeftpotno. SMr-
mciipiirtefen/portione*paupetum,ctecmof/na.
J^unbepartefcn/ dapicanana, prasdacea , pol-
lufluiocanarium. Duüur ttiam p4CUM*
^itttheu/ jjevartirr/ propr.tft.- Partui,mrr«p*.
Autrm frirrumq. tn maUm p*> trm Jumtur , rßq, Htm,
qvod iraades media ri, fallacus animö agitarc,
»crfarCi tolutare , improbitatcmfeöan . men-
tem ad malitiam verfare, tujw empofti* ftmt :
€ld) aiipartiren / amicitiam conciliare, parare,
in alu-u^is eonfvetudmem fc infmuare. £r>
Partiten / fraudibus ac dolis aliqvid acqvirere,
blanilimenns , K'prr mdtrrüum «c »rf«. jucrarl.
(?td) bmaii^parnren / fubdueere re , elabi , fuga
feabnpcfc. Cid) biBCinpartiren/ intinuarc fc.
clanculum introtre , obreptarc. <r id) «n ein
JpaU6 bineiniMrtirrn / obrepe« fe in «rdes.
Strpartiren/ furripere, eripere, expilare.fiau-
darc ahqvcm re aliqvä. £mrm fem U3clt rer-
partiren / fraudare aliqvan pecumä , argen tb
ahqvcm emungerc. jive JfMr.tV(.iparti>
ren / ü f*x><i VtrpottiKn I fubdueere. ^\xt>
partiren / dam indnuarc. 5iifaniincii'/ri«I!n>
bereinanber berpartircnv rurbas dare , res penur-
bare, mifcere, dolciconfucrc, caligincmocu-
lisoffnndero
^arftrer/ ret / fraudator , deeeptor , pararius,
conaliator , proxeneta. <J)ar tirevinn / tu/ fee-
mina fallax , concihacricnia , talutigerula. 23er»
partim/ fuppiiator.
9^artirereo/ *9Jartfruno:/»le/ defraudatio , ludi-
ficatio , circumventio , impoftura , ofhicias,
techn«. Qnparrirung/ & Sinpartiritni)/ infi-
nuatio , obreptio. $erparttrUHg / furreptio,
expilario , fuppilaho , manticulatio. ^Virfi«
runij/ ahht frofrii fignißfttimt tß partitio , di*i-
fio , dlftribut o , f : . . r .' . PtirtUlt fj.
<par'
1415
9>a
%\Xtivi{d) I *dj. & *dv. Fraudulcncut, Ö" fraudu.
lenter, fallax , tallacitcr , dolofus,&dolosc,
it. d^ö , deceprone , per impofturam.
$>.mifctl/p/. num. r4Ä: illuflo, ludificariojfalla-
ciat , arte«, machinx , prarftigiar. <?r MMChrf
l.Uircr s ])ar (UC !t / vc tcratoreft , ml praeter rurbas
facir, taetiones concihat, ütem calumniis cx
trahit , praevaricatur.
^artitUr /tU/ propr. parcitio, "vulgb pärtitura
In fiecit autrjn tß diagrammacancianis. Sicty t
tuiir machen/ dem tß,<jvoJemtti<BtfanQa\>i
feiert / dijgramauuaauonisfaccre»
^ag/pagcn/gcpaOct/ aprare, commo-
dum, idoneum, aptum eile , qvadrarc , 't . foli-
citum cflc.obferrarc. 5Bcrau| r pa§ffl I curam,
cogit jiioncm in rc fixere , poncre . ad rem ton
vercere , adhftxrc. £r pa§ct flirrt rid atif Den
25 vi t c r / de paire non laborac » parvi aeftimat,
{»cnditpatris juffa. $3 betd) auf ihn jupaf
(n? cur ci moremgeram? non opus eft, utau-
fcultcm illum. Die ! nitre Attf/ adapta fu-
rem igniarium conch*. ^Vi& oilf ! praalenra
arma cua , rolle fclopetum ? »f. adverre , artende,
curam gere. ©^Älcib p.'.&tmfr nichj/ hxcic-
fti» minus apta mihi cft. £)at? V tPt)l/* Euge
pulchxc! hocaptccohaerec Dicitur ttiam ^\df*
firen. ©a< J>a§irt / egregmm , dignum , ele-
gant eft , omntum animos explec, fausfacir
ommbus. 3J?an mu{j tön po jjiren Ijjjin / nihili
repurandusnoo c(t,inalicivonumeioputandus,
sui'picicndus , plurimi faciendus eil. %y pen
prttete*. in ludocbsrlarum tß r'ortuuam declinarc.
Vier p ' jj.f/pcnculo ludcndi fc commuccrc,alcam
lubire non audet. COiU v 4>apcn ^CtVlUltt III 'II
ntd)t$/ q v > dormic libcnter, ilne lucro & cum
damno qviefor. Compof. prtler Ttufpa^lt / ra
tioncm aluu;us ic. Iiibcrc , y? Clbp^ljen, demc-
tiri pedibus, digitis, intcrvallis , rcguli , Öc.
Ii, 2lnpitkl1 / qvadrarc , convcnicncem efle.
£)er c d)iicl) ivi üt mir niebt an/ eakeus ad pedern
apeus, fi-ve babilis nonrft. Et: 90iitpajj<n,
non ludcntibus , ßve pcrtclirantibus cerramen,
icfeaflociare, qviefeere, abftiucrcludo cum cc
reris. 9<rtihp,ljicH/otiofQS, fotrunaroqve 4c-
clinanres fcqvi. 33oi"p 1 jkn / antevertere , ante-
riorem eile acq*iefcendo : j'td 3?crp.i§ctt efl :
noo audeado lucrö fruftrari. (fr bat feil gilt {
vSfiel vapaft / fortunarn dechnaado forum*
53a
1416
jaöuram fecir. 5HJieDfrp(l§cn/ irerum atqvc Ke-
rum Chartas ab]icerc,aleam denuö dec rechne.
^{JCT/ ttt/ in ludo (hat tat um eß : Dcrrcßator cer-
uminis. Olllfpopcr atdrm rß : anjmadverior,
fpeculator, explorator , corycxus. 23(rpa§Cr/
ludum nihil agendo perdens.
iKlKHtlij/We/aptitudo.convenientlajdecor.con-
dnnitas. Slbpafuncj / menfura , modus , » ipfe
commetiendi actus. 3|ufpa§ung/ folcrcia, in-
duilria , cura. rp.l^un^ qvod etiam $a§U»Q/
t)A0 'p.iBCfl Hc.iunu ludi, alcae detreda-
*io.
yoftity &rarl tyafoaft/ adj. &*dverb. aptus, ido-
ncus,convcnicns,c<.- aptc , convcnicnter , ido-
nce. <ftf ift aar pa^Iid) hjc rjti / huic rci, fiw ad
hanc rem idoneum eft. 9)?oDc Df ff^lcitJci
Hi beut {U £ u;c nicht pa§lich/ modus , 1 « forma
ifta habuus concinna hodic non eft.
^aplichfcit/'Wc/ id. jWpAflttncj/aptitudo , C on-
venientia , congruentia , condccciuia , habi-
litas.
aptarc, fignficat propr. infi-
dias parare , laqvcos apcare : fed ujutpatur pro
efeam ponere , allicere , inefeare. linde
fchur.a tu - incfundiachis, eibum oflrundendi
labor, it. fagina. efea, illicium.
ornarus
deccus,&conciiinus,«KVS0 fein parkt / hodieau-
tem in ßtäe pro fegmemis Ifj t.cnü» ufurp*tur.
Qvidam /«itW jpO§cniC!lfcn/ decrp'ik falfo Eh'
mo:_exißunant enim "venire a pono , pofui, po.i-
tum ,<jvhd talt4 ttnü appoiujeu cireuniponi jble-
ant tunkU &i*ßibut. Sri Germmi hndiernl hoc
voc*b. a Ga!U< mutuifurnferunt ,feu potütt retupe-
rärimt : hi äutem non dicunt Pcjpmrr.t , fei Pafle-
nicnc. ©nll><rtc / (ilbcrnc / ffibcnr/wffffne/
Icininnc ^ liom nf ni / aurea , argemea , ferica,
lanca , linea fegmenta. ritt ^lni> |jt mit ^Jafc*
tnenfen Wfr$t/ veihs ejus ceniis deferipra ,ta-
riata , liratacft.
^.ißi'mcntlfili / tas f dim. fafciola , tseniola. (gm
<P if cmrotlcin t»cn Silber (SoU> / raeniola
aur6* argcnröintczra. (£c(t>m ^üfeinrndctn/
reguix fericas.
^ipcmfntircU / t?eniis exarare , rariare, lineare,
fafciolis fegmeniare. <£r bat fehlen ~S.i nf tl
mir aü Irenen (3 Uamien Oirpngciurtitircn (a§cn/
pallmm fuum taniolis auttü defcriLn,Tf/imcr-
Ull UU i| ftm-
1417
1418
ftmg»i cora»it. ^crncnrirtc ÄUibtr / veftes
(egmetHat* .taeniolitliratae.
Vifrintnitret/ o«t/ Kmboiariu». ^JafttmciUivc
rifin / Ol« / limbolaria. föolbpa jjcmcntitcr/
(cgmcnioruraaureorum artifex.
^J.l$micntirun4 / Ott/ variati», dcfcriprio veft'um
t*nii* ig fegmenti« , it. tsemartim confectio,
textura, fivt textui fafcioiarum, Ml taentola-
rum. fjtfrp'ücmfnlirung/i^wfwi/iiiip/f*.
^(1$ / * ^P^t/ qvodvttuirß votab.Saxon.pt'
dem Ö* viam figmficans. Not bodir pronunciamut
<pfab 1 0« /pY Vr'ate / fem«« . * V '6' o«c/ 'J 1 -
c ranßtut . dt qvtbw mox plura. A <p.i t pes , « ft
etiam
riwji «ei itfrrwtf *jjtfUtt / P« animalii , brauca,
«ngula. Qyando auttm dt ptdt bumano dtcitur,
ftmptr in convibo qvafi tß , t. g. £ll milftt Ulli bei'
«cn fH'uttu aflciKgc bintappcn / pedibui tu« bo-
vinisomnia comcrit, brancii lutofii tau con-
«purcaj omnu. HtiK : «tat S&rdtpfu« / Nan-
«ui.plonu. jtruminpfut«/ lorip«. Cdjitr
pfute / varui , »algua. Z)i(f pf«K / fcawui. Et
aiftü. 3>fUttCt»t / P*lmipet , qvod ttxam dtötur :
©reepfutid)t/ magnis * lacis pedibui turpit.
*Ü>a6bcn / prapr. rß calcarc humida. fjm ©T«!
lUffen / tano involvi. IMr 'Ji Ctn< iVi '
am mal cmnö * lutd gaudenJ , qval* (unl Juu.
edjilbpabbtv teftudo . aha* 0d?iT&?c5t«/ yau
i« («flwS volutat, frdttiamadhomintm trmultntum
tianiftrtur. Sic dintur dtlc SBfinpabbf / $if r-
BatÄe / cereviGa , vinö fe ingurgitans , in tantum,
ut inßar pttudU bumi rrpat lutooAnqvinttur. V mit
wtuunabbmc <$atfct>eti / * tyatftfccUn/ pro-
gredi per lutum, per limum trahi.cccnomadido
»olutari. gJalf*<T/ * tyltfötk X I 0« . eceno-
fus , lutofu* , per limum gradicns . ecenum ma-
didum pwxulcani. flJtK&iAt / * BjUWlW"
«j'r. uUm f/?. $.1 t rd)uu.) / A ^atfcbcliina, / Ol«/
«t. »<» SPiitfd)cn / & SD ttfd)clen / fuppioiio, ftic-
Jnuiin limo./r«luiomad.do. £>r<d|\U|d)iT.
ercorofui, opicui» lut6 lutulcncior.
5>eb / fPebbWI / //J conculcarc.tmampedc
coneucere, peflundare , ata^ fcwtc voiunt dici tyt*
(KS / 0«r/ famulut Academiaca pedibu*, Wgi
Ptdtütu \ 4 ftftttel i7>wi drrtvarr tttüt qvaiantt-
ftutinlriepuiarifofftt. An«, £fittiVCPm/ 04«/
jfei r/i regula pcdalit in organo , d pcODcll iU
«0/unr, 9 -wd prii&w cultttur. Eonl tyQtXOllt/
Ott/ exeubi« , circitore» , ^ l (r cBc <}cf)C n / fr*-
xareipot/ &\>&drdu(utii: &y.\Vtcnfrqi>afi
^.Uorjc! i-i' tritt Iiiige. üuJaiia, yvoduumu
}3a&en/ e^^agiren/ jp<tt/-w4, er pabbciu
Mi XV>lfl<t / & WaUt/ fit num propr. peaiii«,
perambularc.tranfire, uantmearc, uatugrcdi.
Cf'jt« r omp
valrt. Ubcro ipen / pr*tergrcdi , exluperarc.
ant< verrcre , anttcellcrc. Soriinpa^ircn- pr*.
gredi , tutet« , antcccderc. 3urinipiSH'f"i/
retrö cedere. Qrmcn 3olifrco p.tpircR Ingrn / fti-
pendium de vcftigali remitiere. £)<< P "h'irt
Otird) <f rfutC / pnecurfot, Teredariu»pcrtianl!t
Erphordiam. ©ic ©djiffe pa§ir<n biird; ben
Sunt) / naves fretum trantfretant. ttyt ihn
nur p.i(iivcu jbcat in pace, nemo tllum detineat,
ftu remoretur. 9ßa< pjjltrt mitc^ ntllt« / qvid
novi rtportant nuncii ? &it p>ijriri ned; por eine
^Uligftr/ (beciempueJUe gcrit , venditat fepro
vugmc ©« 3«* patirf n / binpapir« l / * »er«
papiren/ tempu» traniminetc, traducere , fal-
lere. Jpie 3ab« M büllpta Pdf iXtt I tranfic-
runt anni , Jilapfa eil ztat.
)klf / Ott/ tranAtus, claußrura regni , rrgionis
iäucet. Vtnil a prima radttt paf / &lpa\ /p*<-
qveniam prr taltt angufiiai ptdibui utplurmum \ttr
fit. 5D<rV«f Mngranfrei4m!Jcutfd)lanb/iter
exGalliä inGetmaniam. :^illd) brn iPa§ mit
SOolf brctbcn/claufrrapcrTumperecxercitu. (Jü
ntm ben Pf r lt9fO / » tct aheuju* intexcJnde.
re, ob(trucre t prxeludere, obfiderc via>. (£r
bat n!lcnbbalb<n frrDcn «biqw locorum
tranflra liberd gauder. ©ff<Sflidjfr bc(d)n>cr»
lieber I periculofus . diffieiln tranfituj.
tUl CT ff |lrr Vap/claultra»alhi & propugna.
culismunita. (Ein JfjJnbtpflV/ fauce« pnmariar,
pr:ncipalti,angufliilimc. SccbrnpJB tranfi-
tut per ambagca , via fecundana » iter fubiidia-
r um. fklf rltam duuntur Itter« commeatut,
tck-uritatis , (y nthemata , diplomata . & tt fti-
monia , «tut danlur n curju publice, aliai Jpaty
port. €m<n ^J.lß txfominrll/ commeatum ac-
cipcre,lircritlecuritamdouarL SR m bar ihm
rinrn fteberen ?)afjaMfb<n/ rutu» & über com-
mcarutillicUtutctt. Obne^aBipirbnicmanb
j Iii Die €f abf tulapcn / fine cjthtbuioiie atteftate^
, rum itincrit in urbemintromittiturnemo.
porri in DifH» itrii«r cirenlut, i*l intcriiiuum
I illod nura duoi circulo» vi ti cos. Urne vrnicn
N
1419
ty.lfc trinf«l//f« (rcffcil/ exhaurire jurtum ali-
<j»odiotcrftitiutn »nua duoivcJ plurcj circuloi
vureot.
txponuniur ; fanui > vegttut , vtgens , ttUrQtr:
Sunt tnvn a / b*(?cr / mriua, im4 &$£|l<il4
f«it/T/*/rtu.&, Unbifiliettfctt / mvalttudo , ^fii-
, morb-dtu , nvx vid.
in vocab. <&ut. Aliud autem eß <pnftlicj) / adjeü.
traniibilis, & Unp^lid) / non transibilis. folC
icincra tem-
pore hyemisdiflxilia craniitu lunr. Dtcituret
wm ^a§irli*/ *Unpi^frli(t)/ Uber, lufficicns.
£oni|M§/ *it/<ßapA$, tranfitui, notata, pixi-
dulam naiiucam^/tif 6<MFonipa j/ amuiwm,
tndiceniqvc viatonum : meuphor. autem tß: con
filuirn, inftitmurn , incentio. (Einem ben ftOMl
patittcrrurfcil/ mcnr.it propofita alicui tut bare,
alicujus Juminibui obftrucrc, deftinaca labefa
Äare , difturbare , incercludcre. 9Bint>fpm
paÜ/ id. uwJ 6(^i/ffomp«J§/pixif naurica.tym-
panumcircinatum.
tylfcininq / / irer , profeöio , abitio , mtgratio.
3citpa§irun(J/ diicutTio, transmiifio tardü vir«,
qvaietjunt : ludu joci, fermoaet,facelU,fabuls, qvi-
tut diu tranß tftrmpt« traducitur.
tyCL^Obtl W€/ inpalaßratqvariaeß lenis decur-
fio , qvando eqvu» lenriorc pede pugnae prolu-
dit : -vocant tham m arte pugiüatoria tranfirum.
€inc 9>a§flbt mnd)cn / rranfire , rransgredu
Aliud eß ^aßafcte/ We/ C*Uif pasfage, gres-
fus, paflus , via , exicus. In mufuis vocatur duo-
ma . <ß /!§ 1 \d)( machen / modulos fiangcrc , vel
conciderc*
€>pa$iren/ gerpajirCf/ambulare, deambula
9>a
1420
V r " » » - — ' » - — — m — ^wmmwt
re, fpatiari, exfpatiari , tß a paßirett / per proflh.
hL &/ ut fpredjeu/ a brechen fbteittn/a bxett
ic olitn dkebatur
01m!? / p»o linf/ finiftcr , 9W Ai.^«' yi/cij, mu/-
tif m lock refowtur. £«^t uiU ein wcnia fpailrc n
(ichi'O' dcambulabimut paulifpcc. ^ns fic\t<
fpa^i reu / animigraciä m imabirc. £)crJDcr;
IP ijire tiüRn/ > prae, dominc ! ego fcqvar. 3$il$
©.riir^t fpaiircr wn einem ^aufc jum altern/
flma per urbem fpargiciu. £)ie ©0t<li>|c fp.l>
iiren auf bem breirrn SBccje n.._d) Der {>c(Ie ,u.
iaipii perviam fpatioläniia inferaum tenüunt.
Cwwptf. 2luffpajireH / cxfpatiaxi, prode-
auioulaxc. gprtfpaijrcn / ambulatipncm coq.
ficert , amoinitarern arabülandi fcq»i. .ft|n, m'»
bcr-yfii l:eiüni|pnjiren/ cireumirc, errarc circa
v»ai. 3»rHCtfpjjrTeit/mröfre, «ffim rcdiic.
6fcljm^if|p.ij(ren/ fummapetere ambulatioae
^CiJinöiTIp.ijiren/ ima p€tcrcdeambuJana'o,c5r.
Cito leripniireil/ ambuiando fatigarl , dclai-
fari. 0
epaiiruna/ &t>a«etpasirrn/ambu!atio, ambu-
latmncula. 2lu?fpiHtrülig / deambulatio , ob-
ambuiaito , iaambubtio«
apfliii\r/öcr/.ambi.lator. Cp^irerinn/ Xrit/
arnbulatrix.^fep.-.irra^nacr/evepajii^it;
(jennn/ otiorus.erotioiä.homin« fumdeam-
bulanccs.
epai jri*r / 6p« jir»>af( / ft epfliirif*/ ad* &*t v .
aiTtbulatorius,obambulans,ouo(u»-,infiauatu
manibusambulans.
V^pnJ/ X>Ct/ Ütrtm per prostbtf. /«r. 0. dreitur i
/ W'qiproprie nihil aliud, qvam ambulaciun.
cula ad tempu» fallcndum fufeepta : ufuip.u:tr
autem pro qvacunqve deleGatione, recreauone,
rclaxauonc , KmiÖiouc »a*mi. (reiHdl
böbea/ infcrvire genio, animum cuii«
forflre, rnentem äfollicitudine abducerc. (*ei;
ncn6pn6niir einem baben/ ludificarealiqvem,
prodcleaamento & iudibrio habere, confume-
re /alem in irndendo aliqvo. ^pjß ettam pro re
amaroni , illccebrisqve ambitu viremum
ufurpatur .- 2lnf Den Qpof gel) en/ Tfrgirrcs arrtbi-
re, cum mulicribui verfan" , jocari & ineptirc.
& \ft nur ein epn^ / joeu« cft. ^ 0n^ß t a
epaB/m/ paffer. F p J
©Piifbaft / 5* epnf t*d)f / adjt8 joeofu« , ludi-
crui Jepidu«, facctus, urbanui, &adv.i Q co*h
^lepide.ridicul^.
Op i pereo / M« / rarum eß, exponiturtfr : joci , ratet,
faceti*,diaeria, ludicra, ridicuta. iL oblca*.
men(um,oblcd>ario,mulcedoi
Jntiqvum vocabulum Ctlikum , äc CoBs
ditj x ufitatifimum. Dictmt enitn : la pafte , maßk,
farina fuballa : nugnam^ babtt affinitattm cum no-
ßro gjiipp / puls, pulriculä. Hwc 9)o(rpifl/ dicun.
tvr impomenta , t.r.HVethy (Sebacfems unO
(SFeitunldie. A <Pa(t f ß
fallet / & «pafffte/ we/Gort pafUy/popa-
ruim | tcAuaccum Jibum , panit furnaceui , arro*
creai. Hinc S veci artocrcaxi um apptllant : ^Jj;
ilfibacfarc / mbk paiUttnbcefct. Artocreai
AUttm tß p> opr. ginc glciffjpajlrtf; «/; attocrea$
lUi 1111 fij agni-
1421
De
De
1422
agmnum, giftete mit fammflcifd) «jefullec / )>"
£ammjicifd;pj litte. J Jubtltpalicte / arroerea»
pullif columbiiuJ farflum •£>Ülter|>tl|iclC a:
cocrcai gallinaccum , {tu pul In gallinaccu rc
ferrum. SOtlbprrtPtltlctC / arcocreai ex ettne
f ciiii ä. 5'l4>P>'l^tf tutemrfl pifci» pamficiö in-
clufus. JKmbe ppn 5er duftete / parm artopti-
cui. $ä|?ctt<])t / 4j>. cibiu paAilii , y Tifctdus.
aJiiitdftd;« 0p«lf<.
^3afl<0 / Mf / £/. ^afltDCtl / propugnacutum,
rnunimeneum , munirio , ager. D.Üum eß her
•vocäbuium ä fimüttudiar rtrtoaettif, qvoJ , fttuti
jam ttudivimtu , Gotbic't $Ja|lrt) vocatur. ©nc
ÜViircn aufbauen/ caftellumponere, molemcx
ftruerc. ©fabt mit SJaftcnen renuabren/
. oppidum propugnaculis fepirc. SJft .11 bat tili
Sßura.crn emcuJaflen vor bic 9We ßefcflt / pro-
pugnacdlum or>pofirum,/r;.'objeftuin eftutbi.
Sie LVuavrri |d)leifen / aggeres mterteinekre,
caftclla dqicere.
l }\"l|iCl / ö«/ p/.c*r. glairum, ifari«, kerbt, qvam
tlikt XCitb VOCMt , dtettur rliam nonii vocibulii
pjßiütu, &qx>sJum. Ejtu ußmeß mUrt^rtgrt:-
di, tarulerim tiamifo rfßctt colorrm. Diiitur tuttm
Ruftet/ iprtfl/w^Jii fnfijr majfeto turuu-
dat viluUtur, änttqvxm ex ThurlngiA *J 4/1« rt-
viontt tramfrrtur.
^pCd) / 00#/p/«r. rar. ptx. Eft expimi excoSs
qväifi rrfittAtfcnhitui tfa muh» QJed) iifvid dfduatnt,
ft<( *dtb tl'fttrdt , ix Warfen / ftu Stuben : U lettmm
ptxiofvi, qvänJo purqätur; qviä tarnen ntonofyl-
Ubum iß , atOf votaaulo Grrtco , xiern , y Lalato,
ptx, »ejpandtt, ut muUa Jim voctbuU GetmtmU,
CeltU , Lttum y Grtcek commun.*; nthd obß*U
4|Wn pro priiwgrnio voctm $J(fh, repttieattu , dtfr
ia^CU ^3C(& / pix iiq»»da, Huida, piflago. 3lb^c
fd)ibt iVd)/ laduJana. :ju« klugen tytd) / »-
5o£b. Jj) xrtfdjt'iMf "J><dj/ pixatida, conaera.
5pj>pdp«t ; r«-« ftoni birt iiefrtt n <j3ed) / palim-
piili. (J)ed; »on ben cd)ifu'ii ab^efra^f/ zo.
pifla Crbpcdj / afphaltui ©fi^cn'//«R«bel
^'prdj^rctimafVicla, pixCrac<a f cfjianU colopho-
nia , yfc ^itf« , jv^ex Cotyhont, futbi Jen* , oiim
A ivehttrütr- Ptn.hfjftte \nit tüam jfplpfcnffn
trrbipptd}
iotica,bi
turnen faclrtium , ptiTaiphaltus. £(btl[)pedv
fiixfutona. €in (?ffl(f ^Jcdj/ nulTa picis. <ptd)
d) urt n / rädere picem. *J)trfj f cdjrn / rxeo-
qvc«. üikt ^ed) anqrrift/ ber bcfiibeh ndy q*i
picem taagte ■ cantaminacuc ei, ^TicT i< Ol
AO/tvieiPed) t^n^nben/ aufcit, ^vodtaneir,
dititui ■ :ina. 1, <?wpuc-a<a»maniul»*-
irf, Jt.itUdm Jrhoniinc tardo , icnro, moraiorc
y cunftaior e, cui negctiM mßar pkv in ttuttnbta hx-
rent, d* ft»o ttiam rß phrsfti : (gtf »jet t ibm JH>R jtd t
ren/ miei^ed} wn Sj&nbtn/ft* 1 &t »i<hr ii»m rpn
ber^Ntoü/ loi(^kdf90tt^i<n/ ttmewhettt
ducetc, prorogaxe, protendere, proirudcrv fo-
l« t . Aiüu : l&C {> U d) Alt ben J(>«>|CO / Ücäur
(irconvivaionbut fetotnu«, yptandnatn cccc«,
canam jentaculo concinuanubns, t'' r f • (eroa
menfa i'urgit, ulumutdcconTiviodticedit, Con-
cor. i&t piovrrb. La! rum : Hcrculci horpicarur.
X>.i« «ter fdjmecf 1 11 d) H)cd)f/ cctcvifia upu pi-
catum düliuui, in , f vo ricsadttarß. %tt\) ipm^
ftr ccniraüum dirihrr dt Nomine plcbcjo, idiota,
tußicö. Sut.iiofirtsam mercatorcs spptlLin: ^Jo»
d)e / proi) oi^ nomine, idtfa ob h»ne raitortm , MmI
cjp:</ nondetegant ßüutMdt toutd , y oyjtftpicttos
fileos , five dropote iüUor grßrnt, Effet ffx^, />oc
\P<*d) / Homo jnurbanm , inmlius, aerctVil . ma-
kqTC moratu«. 6V»;l tdmrn, rjVilM: vcd)( / yioi
^t^tXteUtmßtnbUur , k v-ice paganus, fvafitycii
f|iUl ' in :i'-»<.' yieft inmui pae PttptHl nnhübtu :
fit nunßudiafi, PalUdt togaJ* liltntitu: opponerrtt*
lur. , ., '.öS»' .3}.
^)cd)ten / * <Did)f '1 / pi«are , picem rädere , y ex-
coqvcre. ^U|iC pidltll/ picarcdolta. (E'inv5d)ift
pi(Peil;navim ptiTa^phalco probe glDtinare.^mC
«epid^te Jf anilC / canckatu» plcVus.CompofjHitl :
9lnpidjen/2tu<picl)tn/ Surdjpidjcn.' & €mpid)t n/
pice itlinere . perlinirc muntre. Ptdjcn/
rtiAm luutnunqvAm idrm tß qiod SUt fidjCil / reglu-
einare,coagmentationrmpicisdive!ierc,y tb-
radere. 9lilfpid;en t de vfrpirbfn/ imnicare,
oppicare. &li'ber<l«fpi(JSrti a iPr.rcrrtr.
pia)en / palimpiilj dcnuöptcäre. JfXTuinptdjcn/
(ircumeirca oppicare. Sed ^frpiibVn pro», jt«-
dim eß pice obducere , y obthurare. f*rpid)t
IPtrauf ftim < »ulem expomtur .- defidcrioflagrare,
rapi, trahi, incendi, ar.kntirtime, Jf'jvidillime
«xpetere. <?ri|t anfba« fernen erpidjit/ cupi-
ditat difeendi animum ejus occupant. (?rift
auf bic JSrbtif fo erpid)f/ b^Rtf nidjf cuffriovr
fi'nn frnff ade6ardenrerad laborem ineuatux,
uc nihil unovam ardenriu>cupivetic.
JJ(d)Cr/ y<Pt<&er ' *t P'« 11 exeoftor , picani,
N viun/
*4 2 3
nnn/tHff facmina piccm radem , coqvcns , a:i
qvocunqve modo picans.
tyi<f)l :n/äe fy(f)<n i Oft« / * Mc »JjKfjüttg / picatu-
2>f rpicljnng / conglnrinarto , cöa^mchtar
tiofvs pieefit , circumliuo pictata. 1
fyd)id)t f*iij. picarus , picea» , pice oWttu», illirus,
rclitus , «r fuperlttus. ^f^idjtcr Ätilld) /fumu>
picacui. tyecfclCfrtiStCr/ picau cerevifu.
Q3lin/ DlC/p/xw.cir. dolor , vruentus, tormen-
tum, inalum, mitcna, calanuras, x»r u udo. ajecr-
biias. ÖVOjJC ^CÜl IdbcH/ gramer ijidolerc,
pun&i, laccran.divexari. SJüc tycitl raad)ftn
callum dolon obducerc. guiuroicrige tyaw
tonne n tu m diuiurnum , permanens , cruciatus
ptoduchor , iaveecratus. Sjcllcityciw ecueiarus
infernales. Jgk'nfcrpcill / qvacftio , cruuacus,
cornveneum torrom , carniftcina , torrura. £o>
Irfptin/ mortis ptsna, dolor extrernut, ^ct*
Icnpcfn / aftti£tioamm;e. (^ivin'nispttil / mor-
fustonfciennx. <J\cin rtUtmpro morbo& ifi*ocunq i
dolore Jamitur , ut : jfopfpdn / dolor capitis,
^cripcitl/ cardialgia. ^4)t>Iipctll / odontalgia.
tÜrbMPciR / amoris rora.
2?cmigen / cruciare , torq vere , affiigere , maecrarc.
It. vexarc, exagtrare , Ö'qvocunqrc modo mo-
ieftarc. €incn mit SBortc n peinigen / impor-
tunc fligitando infiftcre. (Er ifl fcfor gepfiniget/
multis incommodis dimculratibutqvc afteftus
<ft. Sp6r\i\\ nidjt ciiintnl auf jnpeirogfir? per-
gin" aure» rundere ? S^pftniacn / cxcaxnificare,
rormenri» laccrare , cruciatum coaüccrc. £i
nen fa|i {I! tCPe peinigen/ propfradnecem ali-
q vcm exeruciare , acci biffime atfliftare. <£r jft«
prmi if r ni«cf) Jag unb SUdbt/ dies noclcsqve fti-
mulat, äfpungitme. Eß rtünr Compof. SJlifpri
»t.Wl/ceflarc , defiftcre a crucraxibus. (Ein ft^!;
gepeinigter SBcnfdj/ lumme- mifer, graviflimc
affli&us , omni fuppliciö exeruciatut. <£r tfi t>iT
<lU(r gcpciaJgfte / unus ©mnium .crumnolisli-
rouseft.
$tioilcr/Der f afflictor, vexaror, exagitaror, it.
torxor, carnifex. $einigcrinR / Wc/ foemina
vexans , torq v« ns , cxcrucian$. Cinci! bfm tycl
niger Übergeben aliqvemcarnificirradcre. «jjeli
Knpriniger/ tortor infernal«, ©troijjeitfpeini/
gcr/ (hmulus.aculeus confeienti». SBortpci'
Higrr / torror , c^car mfex verborum.
vänigiiu^/ x>U i & t>a» tpdmg«/ <^jx>oipirtrt/
fopplumm , cruciamco , anxietas , affliöio , p«.
9)c
1424
na , cruciamehtum. «pcintgitng IciOcn / disent-
ciari, cxqvifirifflmis tormcntiscxcrccri. goltcr«
peirtiming/ cqvdcus, rota, ftdiculn> tortura.
JOic Reinigung WtifUfon I tortorem fortitcr
ferre.
^Pdnlid) / ad } . &ädv. criminali'i, ^criminalitcr,
cruciabilu , ÖT cruciab.iiter. «Peinlid) fragen/
J*u wrnören / qvxfrioncm agerc , pci qvxftio-
« n ^"* lrt0r<lVCre ' l0rm<nr " «P'oMre. ^Jcin*
W< Jrage / torroxa , qvatlrio. $ einliefe Älagiv
actio criminaJiK
, s ]>citrfl;/peitf*cn/flcpcitfd>et/flaßci-
i !^ C A y,r 8" c *d«re, (ouidferire Eß o fono
!})lt|j), &<r/cotrabus. €mcn bis auf l>cn £i>&
PiitfiI)CH/ asq«<ad ncccmaliqve» flagm operi-
• ffj . wl«Äinb<v müßen grpeitftfrct »cröfii / pc-
tulaniupuerorum,flag«ucQCrccnd»cft. , Hillen
pcitWKii / Da§ ilm i>45 ibliif aufm DCiicfcn fkijf/
nervis bubuiis Jat<r*alicujuidHccrpcrc. Cowpo/;
/«nt : Slbpcuf^cn/ & 2>nrt^pcit|d>fn/ impJcrc
aliqvem hagufr , vcrbcruin dolore laniarc alt-
qvem. 2lUdpcitfd[><n / rupphciumvirgarum de
aliqvo Tumcrc , defpohare dorfum aheujus.
W.ui hat ihn jii au$gcpriff<&ft/ adcöcjcfus
eil , ut iiucr vcbcr.i cxfpftlMCj CmcU aitfta
yaujc fjiTiiu?pei(|a)cii/ flagris fcuncisaliqvcm
domo ejuerc. Saptitfd^fll / bubuli« exuviu
aLqtcmcrudenter caffigarc. SlirnfJpfitfttcn/
rotrudex c , repellcrc aliqvem fcurica.
iPcitf^cr/&cr;*QJ«if^frinn/OM^Iomiu»,loraria >
vir & ianuna fiagcliani ,virgi« verbcraiw^con-
cidens. ^)un&cpri(fc()cr/ canum exaÄor, ulnm*
pleb^shomo. ^CUtcp<itfd)cr/lorariui. S|R4«D(i
Pf«tf(f)CI7 S aneo. «Bjcrpcitfacr/ panrex cerevifi*?.
Uciffd)C/t>IC/p/. <Pcitfd)en/ feune*. flagellum , lo-
rum , verber , uu«ca virga?. Stfcrnc ajeitfebr/
■fcuiicaiajjwif. ^>ciffd>Icin / tM/Ümtn. flagel.
lum mfttcifr 5"bnnann?pfirf(t>c/ aurigaefla-
ßeUurn. JpimDfptirfdjc/ feutica. etafScIpcit
Idjc/mmulus,
^arbarfetje/ *u/qvod potiwfcnbi dehnt
baffd)f / eßemmäbanti^vo ©ar / corium, Ö'^cit
WC / flagdlum , noUtk taurcam , & ner vum bu-
bu!un»i Ltd* verb. JCarbatfcJjrn/ flagris c»d«e p
Jörn laccrare. jtarbaffc&cr/txir/ lorariui. jt,ir<
patfcJ?ling' WcAcrber, plaga, <jv*JUgrit wftriur.
i>cn/ s »pin/ w« / P /. pennen/ » piiu
nen / ^»ri<ur 5^/^« res in acumen exjen»*
Dr
*4Z$ $c
Deboc voctbuhfyn/fivefyi»,/ Cluver. Germ, tn-
turvilib.i.c.rt.tit; Hodieqve cxccMätumrcrum
tummicate« dicimus J.' innen / & fuigulari numc-
to »JMn . ^JJen äuttm , fivr tyin futjp Jovii apud prir
fcot CtrmMOl nomtn trbitrtiur , qvit Jupiter
omnium Deorum habet et ur fummut , mentrmA ren-
rnnum, i. t, montrm Jovii , inde diüum fujfe tnti-
qtnffimii ttirrporibm dtcettjormtlq^ k $Ol l fi™ J>jn
t.e.fummo fovt, qrvtrtum fephmtru dient , qvt pn-
mum JiBut fit : <JJeiJ tGO/ & )) I n >' MiJ / « fuptriorum
Grrmtnorum Maltfli Ißfiatfrag/ nobü ©onner&<
ta& I dici Joris. Nrc okfcüre imtat , noßrum
Vfingffen/ tut fpftnafiaci / fire *J>ftm;ftfefl / Pente.
eofte , o/im ^|| n rriff / in Je diSum fuijfe. Qvicqvid
fit, bujut vocabuti veßigit in noßrt hn*vt bodiift
Mffmt. Sic Mtimui $innet auf Der SDiauer/
Alid/iitütfio'SintHXl/ pinnas Öf mmas murorum,
& fptira«! tfrve Sinnen auf ben (?ebeut>en / cul-
mina, cono» , ö" pinnacuU aedifkiorura. Efi }. <
ab hoc qvaq^ •vocthulum tntiqvum Tfl« ^ri| / Milkt
^«Evr/ penna, ftfim.i.';. ^engfett / C»W / plumu-
la. it. tymnulrbM / checa calamaha » evi nomine
ttitm per contemtum non itt pridem ■voctbtntur no-
«dti Audio(i,<PcttiHiU/ 85p canaliGnu», basten-
Mttäm
U>enfel/ s^infef/De*/ p/. Wnfel/ peaiciu
Im , pentcului . ©er ©tridj etnrt tynfctö /
ftui peniculi. CDf it bem $infel malen / rempe-
taie colerct penicilto , linea* peniculö duee-
rc j?unftpinfrf expliettur ipft piftura aitifi
ciod. 3}?it|)lrrft>(nfel / penicutum pi&oriuns.
*?din>iii jpinfd' peniculum, q vö anrhracinn« eo-
Jor indacitur. £ tind)er« five SBcfgpinfej / pe-
»uuius tecionus. $urtraipmfel|Urn eerijnlDcn/
obduftorius. J8or|tpinfel/iefaeeu». girnüpinfel/
penicilluiprovcmice illinendo. .£Kir ff»rSQ(\)
* Füllje nptiifd / penicului ex capillii glirium.
Sfiinpinfel/ pro glutine temperando. jinnn
S'nfel / Ünearii. Odpinfd/ oleaginui. Ju
lirpinffl / adunbratotiu*. fQatttibi fi™
ird)Itd)rpinfr[ / temperatorius. 2Baf(tiM»M
pcnictllus lotor ms.
t^inff Int/ meten^m. exfoniUtr coloribus pi ngere . in-
fücre . j'.fturare, cclorare , &poHic.feri eß , nec
in vulgtrt fernsone ufuifttuT , ii* etUm Hßinfrfcr/
txr/i.f.tn<j^Ur/piftor, yipinfelung / ©w/pi-
clura,coloratio. 9bpinfdn/c/J depingere
binfelrn / coloxajre^ coJorct variare. Jtun|lptn>
fckn / arte polita , egragil , Gngulari aliovid <o-
iotibut effingac. %t>flcptaftlty depiOu*.
tyt 1426
Winne/ we/ er^f»nnlem/yi*r^fmn*en/
046 / dimin. cla vut , clavultn. 4 pen /
Pin / «iure« , eminent. Eminent enim Met clttvuli
ertidtüt CAusA qvidrm maxtmi^vtndo cor um ct-
püuta dam Ata , tut irymtb , oriebtüct vti ßtomi
obdttÜAjunt. <Sd)ul)pfinncn / cla»i crepidarum.
©tulpfinncn / davuli fellarum. ©if JtUtf*f i|l
mit rrvnlbcrtcn Winnieiii befd^lagen/ rhedaat-
gentaei* clatulit circumcluCi. muri ica, exotnata«
ferrau <ft. ^Jfinne etum notat ekphannam. ele-
phantiailn» vf/kpram , tlikt: 2lu6fatJ. Und*
pfttinid^t/ leprofut.ricphan(iacut.
Vfinntn/ & rettün anpfjanew * 95<pfiiJnm / cla*a«:
Ii« fcrmtCt CfT munice aliqvid. ttinffarffliaru
p'Ktncn / mappai feu tabulat geographicas cla-
vu 15 affigere. Cinen Ä allen »ol oepfmttcn/«-
cam darulit probeferrate.
^inne /tU/k fimlitud. da»uIorum eß a pfirwe.
D cunturauiem ginuen/ pbymara. Sfclutftnncnv
furuneuli. (gtiupHKCIl.' grandine«. Hi>a gm.
ntd}t/«>/;>phymatKiu> pnymatodu. gumuljt
<£ djtoeifty poteut grandinofui.
^erfon/ tü)pL tyetfontn/ perfona,«^
J Cti dtfiniurtt, qmd fit bomo , q«i caput civilc ha-
beat, ü. fvodnomtkm hommem, q-vam qvalttatem
& conditumem hominü figntficet , tmi m^, f erfand
tlx/md k GrtmmAticü ifferuntur. Un -.'r non (int
ctutiAdubilAvtritqvitt tn wßwm ^krfcn / 4 per«
lom t ** Lttinorum pcrl'ona , t ^erfon / dictkur.
Qvod mim de perfontndo dtilum putrnt voetb. per*
Jona , nihil eß, cum perfontrf potiut k perfont di-
ettur. A örtco «f «rvmt derivtri mtriie du-
rwfculum nidetur. Cum 1/4. j, fjei'fon Grrmtnk
najitüfrmptrmium fuent, tmo hpph SJ" tonjcribtu,
fervli & tncillk , i de b in ipiA !:ngri rutum nomm
tuguror. Qyit veri ddjifitkum , &, ut videtur,
<ompofitum eß , ideb rtdicemrjut mdtgtte opert pre~
tium trit. jjfr / & |J<r( fü nomimbui Vjopnie
XOiXtl indytui, \'tu dignu«, expomlur, tu 5Bebr/
bellum, B'defenfio. 0er/ item JcVr / * $ar/
idem ertt, qv nd v 1 r , wnd'r QarOtt/ vir forcis. dr CD
tutem rß vox omrubut nott, nimtr. fil i us , tftntt qve
non minut vir fortis , tut homo in genere , q\<tm.
tjmodum UTcnfcr) / « Wann / Mttmut. Ept
lytur tyT fPB / prtprie , vel ÜB«' ImflBB/ vel SBct r*
liaftcr ^0%>inn / awf nitiRtlid)CT €cn. C«n^>mj«
A4r nomintproprtt ^ er f fl /*.'• grata , aeeepta t fie
OBerte. 9>crrolfiitf / 30?ertr)ilff / auxiliat«
dignu>i 9ktd>il0 / Bcrchildu« , Bfrfyrgoltig/
atrmi
1427
armii valcns. ^nTii.U' / Bcrnariut , bcllo nutri
mcntum qvarrcns. Sfccrinunb / Wcrmundus,
ÄJPtf 1) nnänüi ß / majorenn« , fui juris , fa p tum
de fc ndc ns. Et ipjum antiuvum nvmen ^Jcft) lieu
%>CX0 / i. e. Wcbr'tyifr. / defcnfor , milcs , hcroi
QvonUm igitur Peifona in jure , n n qvemiibtt bo
tnmrm ,Je.i avalttatt m civiltm hominis primaria de
fignat ; idto (onjeRura rjp pctrß , ttiam veteribut
Grrmsnii pciConimfutjje : vitun mililix inur.c-
nsqvc publici aptum & capaccm : foßmcdum
•Veto , ut muita alt* vocabula, genrralUrr pro ovo-
Ittel in.iivuiuo haben cccpit. Vtrum nemini con-
jrSuram hanc noßram obtruMmtu. Qj>w petita vo-
1428
im
doü
0 ex-
lupr etob'ts enl probabilin ab» a viro «iia
mu.iue. N*m , qvi a *5ar / caput . fivt filius aut
i ifcurfd)/ juvenil» dertvant, nob'u baut ootntnö
fAtüfjciunt. (Fjnc r nfcbitltt^r 9>rrfon / vir pro-
cerut. fpcv^jbilis.fplcndiduü, lictüicui. StUU
ne perlen/ boinulus, homuncio. C~d)lcd)te
fPcrft>n / domo abicÄüf, nulläLudccommcn-
dacus. ©ich'irtiipiTfrn/tcitius. SBor rarfttr
Sßernn / qvod mc au inet , qtantumin mc eil,
qvod me conceinic . qvoad mc. ^Jrt'fpn'' co-
ram, incoram , in praefemiä. l£*riftill$}erfen
Da/ die if.ic adelt. £er flJerfon ftrciinb.' ber
Farben grinb/ amicu«paTm,inimicu$ caufc.
Herfen rtians notat zCkorem in theatto , ficuti mu-
mm ahqvod fußtnentem in theatro mundi. <£tIU'tn
Ciuc ty)<rfpu geben / peribnam alicui imponerc,
atmbuere. (£ine <lVt K u einfliren / perfonam
introducerc. Qic $crf"r>n ablegen / deponere
perfonam. <£r batfrtttc *DiTfpn Kol aqivt I per-
fonam optime reprac Ten t a v 1 1 * fimulavit. (£ihc
<r fanbgperfcn / unus cx mngnatibus , megi-
ftan, opcimas. CO? iffclfpcilen / mediator , ar-
biter. «Jim re petfon / officialis, persona uublica.
SWanntfperfon / mat. 2Beib*perfon / taemina.
fS'iftcrsjJcvKii/ eqves torqvanu. ^nrH'Jkr
fon/ homo pnvatui , privatam ritam degens,
plebcjus, ignobilis. (5ci id).'^i T|pn / afleffor
judicu. JKahfsperi'pn/ fcnator.confufiris.ma-
giftrarus. £nmpenperfon / bomo levis , levicu-
lus 1 intim* fortis , nullius commitu , aitat lic
berliehc $er,im. (Stumme $erfon/ muu per-
fona , Grjtc.
iPt ripfllid) *d\. &*dv. perfonalis , prvfens , ^co-
' im. Sinen pc rfcnlid) anfprcdKtv aliqvcm co-
ram alloqrt, coram a^rte, conferrc cum aliqvö.
€uicn perf^nlid) WX\X< Wen t aha »cm coram , in
coram adducerc. VÜinat Pci'Ii'mIkI; l'cbcit / co-
ram intucri. gjerfpnlicb JU^<]cn fet>n/ adede co-
ram. ycrfönlicbf dufmmmfnnft/ prwfcdtia.
congrc/lus mutuus. 9kr|'rJn!icI)c 2Jcr«inii}uni
Vif)ri|CI /unioperfonarumCbrifti. 9Jcrfr3n!icI)CC
tpeife / modo pcrfonali.
?JfrfrJnlicbrd(/ Öte/ perforulita« , modutnmirum 0
qv6 per fona eß per Jona.
9JfrfpBillkn Ipl. num. tont, perfonalia , oirticulum
vitas p it. advocatorum calumniac cog»iciai
perfonarum , it. concionatorum denommatio-
nesperronarum de fuggeftu, undejkunt: 9J<r>
fonalicn (rafiircn/nom marc £5* defignare pcrCo-
nas fuö nomine , ad indi vidua procedete, '
p/ur. <ar. qvanda eß morbat: qvon.k
wi ö ulcus fignificat , habet ht plur. X>U ^>C|h n :
Aioibm exponitur peftn, pcftilcnria, peftilitas,
lues pcftikntialis , contagium , morbus epide*
mius. Ulcus vocatur in frecie bubo. An k Lati-
wopeftii, an peftis *noßrotyt\\vemat.h*utfacilb
dixerinu Derivatio fane ürammaticonim h peflum
vel peTcdcndo mihi vaUe fufreB* eß. Cum autem
ißa contagio etiam in Germauid fatit fi eqvens ohne
Juent, oßendendum erit iUii , qvt ^Jeft Laims origi-
nis rfftprutendunttfivdnam nemrn babuerit , ante'
ax'am Romam tmponerent. g)rft ettamdkttur Xfit
|MflCH}/ qvam voe'u extenfionem a Rmmanitwa-
naft non *qve neganerim. £)i< tye\\ brf OIHIHCn/
attmgi , vel invadipeftc. (£r liegt an t»cr ^<(l/
pcftilentia conflit>atur. ©a^^JaUÖ l|t 111(1 N:t
iVft atlQt'llccfct / aedes conragionecontaminata»
funt. ^ic^eft flid)(e( fprt/lue&cxitialisrctp(t v
Ute patet. <Peliileni regivet in t>t*r <&tat>v
peftis graffatur in oppido , urbs ea ncftilitate la-
bo r.u.' Cm tev $eftiienj (lerben / ncftilenhl in.
tenre, coufumi, fufFocari. ^e|U(en{ tiexttti*
bett/peftem depellcrc, comprimcrc,catingve-
re. ! r;a auf / peftis remittu, remic
titur. ©te ^e(] li§el (idj nie bet auf^ neue raen
Feit / peftis recrudefcir. (einem Die sPrfl an <£>al<
TtMint'efjcn /diras imprecari aiieui.
Veinfenu'ftft/ pefhieuiialifd)/ «A €^ a/t>. ptftilentia-
lis, peftilens, pcitifer, ö peftilis. (gül pcjjileniia»
lifeher CKcufeb^ homo peftc conraclus, ^d)n>rtr|
peftilen^ifeb ( y >i i'durii / carbunculus. <J3cif tlcn»
jialiebe jtranfheifrn/ morbi venenati.
lt nufdje Riebet/ febres acuüffima«. <pc|liK-n}i»v
lifcf) ©ift/ peftiferum viruiy
')Jt'|t / Öfc / ^vojj /fici/ur de qvi vif corrupfrlA ac ftowf.'
ne danmojo , rra, lutttiofa & untßt, fyt ^iebe ift
*X Jfj: eine
»42? Pf 3>f H 3°
eine 9>ril be 1 ^fllijenb/ amor juventutis pefris eft\
(Er M eine rechte s Jkji / fivt $kfiilrm dc^^>atife^/
rei umiliaris , ftu domefriese ruina dt nauira-
gium eft. Da femmt Die «Peft Hnferer ©fiter/
ccccfundi noftri calamitatcm ! vrMt6pe|i/ pe-
ilis rcipubhcx, i, r. crcilor , \£ holhi falutis
public«.
*}}fal / txr / p'iff. *Pf< / Bf/«, poel/ 5*««».
p^l/ 4»/rywp^oU/ pa'us.fiituca. Deindettiam
,-•.;•: .•)••■'. limcs, tei im nus, determinatio, defini-
cio. Hirn B/Ig* boAit^ definire rxponunt übe»
paelen / ASBepaeluno, & r/1 definitio , hmitatio,
idty temanflt ex vetetiim CffrntMorum domiciiät,
' evi fudibtu ftu patk tompeplii compaHiffy tabrrna-
tula fibkßtuxht &fixü palk , fivt impaa» flatu-
• mint i£> circvmclufrruHt Itmittt babitaeuhrum Ö"
• *<>r»>umfrtotum. HodiftyfalnobH aliud ntbil figni-
fuat , ovim palum , Mut i udem. (Srleiipf.ll / pa-
• lut alneus. (Eiferncr tyfal / fiftuca ferrea. €i»
chene ^PicHe / fudet qvernae. i^torfcr gebrantcr
ftyfal / palui robuitus, uAulatui. f^rieDenpfdle/
limites jurisdiäionalcs. Jßppfenpfal / pertica
■ lupuli. &Beinpfal/palu$,iirÄ«<f, Öfpedamen,
avt maJmoJumj$<U\npt<\\ I fudci in fptttt & ftatu-
men fepu. f>ie Dieben an einen Wal binden/
palmitet ad palum alligare. Wale Cllllchla
gen / filhicarc. ?>f4le (freien / impedare. €in
fleiner $fal •• paaiiius. Vfal am (SeftaDe De*
5J?eerei / /fc» am .öafen / prymnefius. D»-
ntur rtim Cebiffpfal / Daran man bieScbtfle
binbet / '-<"'<•'• tonfilla » prjrmnefium. Cr pi
5i»jc (e iim ben QöaB / aiuu pallifaocn/
?<vod'vocab. rttam eß a pfal/ ./t pfalifa&en/
iides TaJlii itipites cutpidah vallo praifixi, pa-
lorum miinimen. $fÜle reafen/ dcpalare, pa-
Ich e vellere, ctfcomponer e. fr u, in cuneos SJfme-
tai coaccxvarc. t£in ©ebötj/ barautf man <ßfa<
lt bauen fan / fylva palarii. C0?if tyalen %t>
macht/ fiftucam. meinen vier $rälcn/ in-
na prasfepes meai. $fal r/ism r/J i« /upo/icn,
)hir prf«x. Rfae .« Die (Solbatrn fteben am T3fal/
ad palum militcs al ligau vtl deligan func £)cn
jfppf auf einen }V'al (rerien / caput palo affigere,
i'tn einen i- '".i 1 fpteßen / ftipitem per medium ho-
1 1 l'MjjiiifM adigere.
tJf^lrn ' qepfiJlTf / fiftucare, palare, palos figere , fu-
djbui mumte. Jjrpfenkrae pfafen / ftacu-
minarc lupulum. QScinberae pf<Men' »item pa-
larc, pcdaic Compef.funt : fKwHOV f«fr. pa-
los flttijcfc, irin-ir liintres ponere, determinare»
defignare. 31bgepfrt!fe 2lerrcr/ agn rermiaati.
Clnp7älcn / alligare , dcligarc, fiftneare. Slnae'
pfilte 9ßein|r6(f f/vites pahtar, palata vinea, alias
rinYüetnbccej/ Oecivot ousejepfilet ijl. Jief
einpfitlen / palum alte in rerram defigerc. (Jtin»
(jerfa" tf e ©runbfe|tC I utm ttrrif palwbfu paH dt.
figi fotrnt ad impontnda ddißcia , diciiur palatio :
AnhittBi apprUant einen Hoft. SßepfÄlen / im.
pedare, palis muntre. S^eppfiiletl / adjungere
palos, adminicula addere, pedamenta apponere.
fcurdjpfalen/ üfw^wiänepfÄlm/ ftammmi-
bus, fudibus , fivt perticis inftzuere, providere,
rtrmarc SSerpfalril]/ Much adigerc. Umpfd<
Ich / fepire, ihparc rudibus, paus cueumdare.
Unberptften/ palos Aibdcre, fuHaivire , pratful-
cire (raruminibus.
<JJfalun<j/ We/ & tyjlifaberi / palatio, «.▼alli, &
munimenupalorum, fepe« militant, fepesfu-
dium, fudes vallares. Clnpf.iltma / alligatio ad
palos. Slbpfälling/ determinatio, defignatio,
pofitio limitum. 3?rpfi!una / ftu Stu^pr^fung/
hihicatio. Unberpfjlunoy fultura.
W<\\ii)Ü adi. palark, eypalanis. Wdliebf ©eb^ie/
fylva palaris. ^rep^epfaite 2Uein(Wefe/ vinc»
tripalcs , nimimm qvan.Io vittt propttr luxwrion
piuru palos dtfuitrant.
330lC / tii/ plur. Q50(en / astet, tabula craffior,
öCfpulior. Eß a Goth. pocle/ paiw, aJo x hmc
vtmt t S5oHtt>rrf7 Valium, propu g naculum, pro-
ccirrium , agger , it. mania > muri, ijollipei f
im H3«t§er/ pila, arca in aq vis. A ^ro porrbvt"
bam tß 5>oll»rrfen/ Cerboilmerfen / vailare, cit-
cumvallarc, aggerem jacere, propugnaculö mu-
nire. (£id)ene^Olen/ a/Feret roborci. 2>üunc
Stolen / afleres modki. ^jnnine SBofen / aiTa-
menta abicgna. 3ebrme $Plen / tabulas cedri-
nae. (eine £tubc mit eiebmen ibflen Diele«/ ro-'
boren tabulis folum compmgcrc. Diciiur ttiam
wrbo : Sßolen / bcMcn / aulbolen / coaflarc , tav
butarc , co nubulare. ^olun^ / 21u<» & SjebO«
liin.l Me/ tabulatto, contabulatto. coalTatio.
(f in bebotrrr 33oben / tabulatum , opus tabulis
fcAiltbus confhn i.
Q?cfcb!ert / icb befehle / Du beffclfl / er befielt / »it
befehlen / »e. 3<J) befol / ft befal / ieb befsM/ befo«
fen / propr. limires certos ponere , reitiingerc.
termini»de(ignare,4pael/ fivt Pfal/ Htm, tn-
muitu t bedtt tarnen tfl : mandatc , jubexe, impe-
raxe,
i43i
rare, cdiccrc, committcre, dclcgarc. (30tt
btfdCH/ Vale ! 3* crft&Orf befehlen/ feren
dum cd, qvCKl accidic & Deo committendum.
SBer bat e$ befeien ? Qyi$ h»c juflit ? 3jW tum
faft bcfrlctl ? fatisae hoc mandatum clt tibi ?
B(&n;ili$ Den ftne$fen befebfen/ edicam fetVis.
hm rinc vS iiüjc bcftMen fron laßen / alieujus rel
xationem habere. ^rb, hab$ igm befolen / ejus
fidei commifi. £d ift mir fo befofen / juflus fa-
cio. (Einem ein Slntf befehle tl / mandare munn»
aücui. ©id) einen auf* rreulichfre anbcfolcn
ff im laßen/ commendatifljmumaliqvem habere,
äßem Diel befolen wirb / pon Dem wirb viel gefor
tottt/ cui plus commircicur ,ab eo pluscxigitur.
5>tivet) einen anDcrtl befehlen / mirtcre aliqrcm
cum mandari«.
«Befehl i »er / #efebfena. / Dfe / &nonnußs Sefcld)/
Per /mandatum, prxceptura, ju(hirn, praeferi-
prum , it. commifTum , dclegacio , mnnut. (Ein
l)arter / fdjarfer 33efef)l/ roandarum Tehemcns,
durum, acerbum. Unbilliger 5)efebl/ decrerum
improbum, cdiftum inimicum. Unfi \i;n<!f r
S&efebl/ SBefebl ohne SRaebPrucf / ediftuntfäfri-
tum , iaanc. fturftlittKV Q5rfcl)! / refenptum
prineipis. tümtebcfcM/ mandatum ex officio.
(Srojjer jßerren QJefcbl / fanftioncs. Äinoepbc
fehl / judum puerile , prteeeptum ridiculum.
SßatTenbcfchl / ftultura , abfurdum , immode-
dum. Diabtöbefcbl / Scnatusconfultum. 3lllf
SBefehl &e«9?al)t5/ autoritäre Senatut. SBefchl
tuf>n / dare mandata. Befehl überbringen/
man data ad aliqvem deferre. Sjjefebl eröffnet! '
mandata exponerc. Befehl ännehHCU/ fufei-
1432
(Empfehlen/ tjVodnonnuUimatefcribunt i£ntfcl)leit.
iCltt enim privalwnem innuit. ^myfehlcti *utem
nihil Aliud-, qvam 31 «befehlen/ qvafi 2Jmbfel)lcn/
no/«^.'Commendare,ralutare,Calutcm alicui nun-
ciare, officium alicui dclegarc. 3$ empfehle rieft
Cut tf t<c d)llrjC 'proteßioni Divinae te commen-
Jo. (ür hi fif r tlco ibm feljim empfehlen / 10 cum fe
illi tradtr.cjuj bene volenti* fe pulchrc commen»
dac At<u bincrß (Empfehlung / Die/ commenda-
iio,vulgorecommendAlio. (Empfohlener/ li/.com-
mendarus, laudatus, fidei alieujus rcliltui.
t>f&n&/ Vfän&en/ gcpfänDct/ pigne-
rare, pignus capere, accipere aliqvid pignori.
(Emen pfänben / pignoribus ablacis aliqvem
cocrccrc. Comvof. funt : Ölbpföltben / fumerc,
capere pignus ab aliqto. StotfpfiÄnben/cogere,
impelicre ademtione pignorit, pignoribus ca-
ptis cohibere, compellcre , adigerc. 93crpf4iU
ben / oppignorarc , bypothecaro dare. VI)
iDOlfe mein geben »erpfönben / pignore ?iws
certarem cum e6. Cr mir afle feine Sßudjer ooc
&ier unb QäJctn tcrvf&nbtt/ onmem bibliothc-
cam (uam pro vino * cerevüia oppigneravie.
20ieberpf<Wben / alrerä vice res alteriui pignore
mtricare.
<Pf(Ulber/ 0«r/ pigneraror, hypothecarhis, creditor
pigneraritius. Q3erpfimbcr/&Ct/debitorpignc-
Tatitius. Slu^pfiinber/captorpignorum. fßttt
pf(Snber/ oppignerani.
^fÄnbUB^ / W / * 0»W 0db*C# pigneratio. Di-
dtur ttiam 2Ib< & 3lu5"pfinbung. SJerpf4nbunoy
t>te/ oppigneratio.
pere mandata. SBiber SJefeH fubn / adverfus j^Jfanb/ Dä6/ piur. qjf^nbe/pignu«. Unberpfanb/
«dirtumfaecre. ^efel)l Übirfd;rcttcn/ a forma
mandati recedere.
SJffcblet / t>« / Äcf<blbAbcr/pr?crc3u!, de-
kgarus , mandatanu». ßtfetylßnwnn autem
mmidaliridtlroAnt.
S5cfcbliC^t/ 35efe&lbaft/ *dj. imperiofut, man-
dans , jubens , prxcipiens : duitur rliam 35efel)lC'
rifd) I feverus imperio.
QnbefeMen / < - ; - rß , 7 i od Befehlen. <r i<S) eine*
(Sanft unb Söolnuulen anbefehlen / fcaücujusfa-
vor« 4r benevolentiac commendjre , rel conerc-
derc. 5)jan mn§ ber 3f»t anbefehlen/ tempo-
ri commirtendum efr. Hinc SlnbefcblUHil / t>t'e/
id.qvid T&c\tY)\/&fretrTra commendatio. 3ln
bifihhmitftreife/ oiodo imperativdi in forma
mandaci.
Center. & nnbeiwijlieb <))fanb / hypotheca. Qluf
9>fanD @dt leibe« / pignore maneipare fidem
debirori*. (Ein (tafflielje* <Pfanb por ©dr »er»
fe^en / res pretiofat atrttalicni causä oppignera-
rc. :0? e 1 11 %y .mb i|i qüt/ AifficientiiTimo pigno-
re t ums * (ecurus fum. (gjn tyfanb angreifen/
malitiose vor im in pignore , manus injicerc pi-
enori. <ßfanb Verfailfen / pignus diftrahere,
?luf fein ^fanb (riehen / pignus fuum pcrfcqvi.
3d) habe ein t)ntr< VfanD tu Jamben / de pigno-
re idoncomthi profpexi. £)a* tpfatlD 6a( ftd)
Verfianben / mmma credtti cum ufuris fuperac
valorem pignori«. (Einem ein ^fonb anfpre*
chfti pignus vindicare, ac>ionempigneratitiam
in ftituerc contra aliqvcm. (giu ^Jfanb PerfeQen/
mpponcre. (Etil ^ |V.nb lofen / repignerarc , pi-
-i v t u 11 gm»
»433 ___3>L_ 3>f 1 434
gnu.w.hypochecamdaiöpreiiöfolvere. 5J?cin '
DiiUrt fttfici }Um Wanit I pignori eft annului
mcu». $utr.n , l)faiifcberau»a.ebcn / dareqirod
plus eft in atftimarione pignons. (f 1 11 Unter
pfattbilt Kmt^ t3cf>u(i>mann^ sEnrsje/ agcr oppi-
gneratus fpondet pro debirorc. €inen Ctn Un>
trrpfailb rcrfehre ib<n / rem hypochcca oppone-
rc. if in WftÜd)« UllDerpf Jllt» / bypotheca no-
bilis. i£ ifl|{hJfd)tCS-VfiltlÖ/ pignusmimisido-
xtmm , asgrit fufficicm. Ctilffdjroeirtent» Unter»
t>fattt> / hypoihcca titein. ©tfefyrt / belitmtea/
* pcrfchvkbenesi Unberpfanü / bypotheca ex-
fircflä. 0><ri(bllid)Cö ;uJK:a!:». 51uf< nu'n.bt
ifhv? / cxttajudtualit- , /»vr conventioaalit.
I\!(I;crli(lKä Uttberpfanb / pignus praetorium.
SDiifpelpfant» / pignut fufliciemiflirnurn , duplo
najui credito. jjraitfpfaub / teuera cruninali«
jur udiclionii , ayutdoftn dt vtßt oeeifi fetnditur.
^r.'unbfchaftfpranb / pignut amicid«. iitbti>
pfanb . pignus amorit. 9-fant> ber Xxtut l fecu-
riias fidei. i Ürcelcnpfanb / obligatio anuu.r.
3>fdnt*C Der (b(Ud)cn $icb< I dicuaiui pignora pa-
rentum , i.r. libuL
JPidnMid)/ &nonnu ;<p>amfyiM\bbat/ 'Pfanbbflft'
^fantifam/ *dl- &*dv. pigneratitius, luppofltut,
oppofiuis. UtlDcrpfinMicbc (Hilter / bona pt
gnori obligaut fubhypotheca pofita. UnDer
bf rpftlilt>ltd}CT lÜdcr/ager oppignci atus. <Dfanb<
bore (Sutcr/ bona hypothecaua.
*Pfamt / # •"Pf&mic / pw/;- .'/"Pfannen/
cucuau.cacabus. CEtmadw einer $Mnne lieben
in cortini aliqvid elixarc E&ettpj 1111c ■ /ruf
Extrts&rmcr / banllus cubiculatmt. Sßrar
tfiiunv / fartago, cueuma aßaria , pingviaria,
frictorium. ü^raupfannc / coitina cerevifia-
m Jf/Ppfrnpfanne/ cortina pro coqrcndo lu-
p ul6. 6d>tncUpfann(/ cortina metaihea. (Hin t
/i-vr gmerpfanne / batillusmcnfarius, luftcrvc-
faftoriuro. tfaftrinienpfanne /capcdunculacri.
braria. Jortenpfanae/fcutra, coqvula. .£>uft<
Pfanne acctabitlum, cotrla. SR uipfd Hilf 1 pul.
castus, ^aitffi ll< fit* &arfpfanne / authepfa.
»Bnljpfannen/ falina». VSSkxmpiauoti fiw&<it<
»ärmer / btuillus cubicuianu«. QJi'f ijtl ßvt
2ieti pünne / frixonum.
lllltin 't>rtß/ dvrnn. (jrtaguneula , cucumcl'a,
' cacabulus. geuerpfAnnlein / tocutus , batillus.
2? rccpt'Annlftn/ ßvt Scdjpr-innlcin / pulcarium.
4hi , : PI an u l< in , cocylc , ac«abulum.
<^f^mter/^er/ faUriui.4/«i/e,;ltpfdnn<r. <Pfao»
ncr ttutm rß faber xranui.
Pfennig / »er/p/«», ^fennia«/ nuramuim
Mifnicu», rfl J pfantJi/yTui r cupn cujm , und*
ttUun dititur xtcolus. ylblaiipffniiia, r frcium
numiTnix i*Map;cniila ( gabclla ccrcvifiana.
57Cid)tlMCHlliiJ/ CXtar , «rufcano Clcrkorum,
Dummus conicflionaiius , donanum confiten-
tium. Svucf Jtiipcn y; tf 5>nicKiu ünnta / ava-
rus , parcus , cocio , n ujmbalius. §!rifd>PfCBIlii)/
exaflio.S? accifla pro maAationc peeudum. Qyo
btnf Pfennige / nummi mcmonalcs , £*T miflsic«.
£)pfcrpfcnnia/ nummi miflalci.vu/^ofirr/c/rU.
©OltCÖ» ßvt t)M^ * $ l plVmu a / arrha , arrha-
bo, fmtius denarius. ^d)H|!dpfcnuit} /fcutella-
tos uummului.^ilücrpfriilil.l/iiummulus argen«
tcus. ^rrnpjVnnia. nummus vcQigalis de fpuma
argenti Ü3a]d)p cnnitj nuiiius argentcus luffi a-
lis- t)i*n2Ba|cbpfcnnit) aufifac« p>^>. rßJtgatm-
li* &U.q vod nugasagcre , hoias garnendo con-
pimcre. duil^C ni'.i.;. ■mimiuiu vcrus.numroui
argentcus fufus. J^altxvpfcnniij / tlitu s^cUtr/
fextans. lDreQl)cUcV5p|'ciinig / 1 c s q mummu».
3»fnpf<nni§f/diclu!cum. ©rti<pfami4C/ter-
uncius. remiobolus. trfd;jpf'cniuac .' obolus.
Gin ÄUpfnpfcnniiJ diatw numibalius , 1. r. bemo
MvditM. (ein riutctipff imia tuUm rCtm femlat,
ßtu plaga virearum , qvA auiitu täJüur. (Jülf II
Diufenpfcnnig iiu^balmi r nacum fcrui« fub-
dere, fupponere, fubjiccre. 9Brt tVn ^)fcnni>i
niebt adjtct / f mmt |u feinen ©refdjen / majora
perdes.minorani fctTateris. S^cr *J>fcnni<J mit
eft am hjeniaflen/ reo er iiefchlaijen ilt / pama'dat
vi tarn, rarö largitur honores. (gr tretet
•pilhT nodi ^Wiltlia /nudior eft lebende, nc ob-
ulura qridem pofSdct. upf'etiüia / tft peca-
maria mu!Aa fit'co inferrnda , vufai Bxnnum rt-
gium , xueDkim^ß )5aupfenniej. Pfennig 'tum
ingtr.ttt dt Jw.tu- jaullätil w dicityr. Htr.c:
Ciu (Ebrenpfennis Swtpfrrmin// dr 3ef)rpfrnHi^r
pecun>a piztidu caufa repofita , ptttxt ratiOnc
honoris , neccilitacis, c"" 4 »ou Ji any runi alimea-
torum.
^fantfcfjfn/ fjepfantfcfcct/ rß * pfanne/
txlq\ filtere nxatc, ■wr/diicoqvcrc, ytorrc-
re. s4lq\Utpl:irunum :>i muljmf Aitern fumitur. in«
VfaiVf idi'.v in / I oft ul* ex ovii & pane
coa^he , coagulum cx panc uocato . i"' bu-
tjro,
H35
3>f
Q?fau / ttt / P /«r. Pfauen / r
_ w
1436
t'aiuint oft piri' tyftuii'm ijsiä '<'/"
lu« pavon
9V" HCR/i
upi.pul-
eftn-cfte <3d)r»eif fcer
» ..v .. , y. ., M ,tran$y cohcha , cauda*
pavoms concha:a ^fi'Vt 1 / QjfVu Unt» tfMil finl>
Cic j!6lif|lc2icvc cqvus pavo r Ö'uxoranima-
lia fupcrbtffima. $)fulli(i)f / ventoiW,.tu-
. y ^muiu5 , inflatus , pup, pavoniui ^J.V.ukbt^fl»
&tr ()ebcn / porrpani agiiarc , iua&UQ täftu in-
ccdcrc.
pepo,
prponc*, cucumrtk grniu maximim* aliidialtQi
Selben/ * SAbenen. 3nlv.nifd)e Rieben/ pepo
lndicus. SO? rlPHCIIpfcbc 11/ mclc-prpo, grwuipr-
pon«m rea/t Cotcru ßmtm lefrttns, dtutur ehunt
tVltlcuntn/mtlo.
*PfcffCC / t>« / p/. f* r « p>F cr ' Mpprllam
ful(c\ five Filfcl , Gr*c. wiVig,*. Std nee örrmt-
nie*, nie Latin* , nrc Gr*r« on^mk , verum ab In-
dvi rß , ov tappt Haut .- Pcpeli, ertfiitin Aial-
maräcfinittnüi Infufc: javJL, Surtdd, BrngalA, &c.
5nDiauifd)er Pfeffer/ pipci Indicum. ©r.njer
Pfeffer/ piper integrum. ©f|ip|jc«Ct fljfcffe r/
«ontufum, in tum ,j>ulvis piperu, f-u piperinus.
SXunbcr tPd§<r Pfeffer / piper album rocundum,
fvoJomflhim ptaßantijfunum tß. 9ilinDcr fcfttbaT*
: k JCT ^Jfcffct/ piper rotundum nigrum, yvodalbo
lonitaiefficeMt. &Wt)er ^Jff ffc r / piper Jemgum,
macrop.pcr. ©arteupfeffer/amomum. Sftniiri"
Pfeffer/ //aw/tf tß t ttummt fedum, BYcnipenrivum,
»liit ^auetOUr*. 2B-BfTpflffcr/ itiMmcßpUn.
fd, ncmir.r Pcrficaria, fiydropiper,pT»licaria, d/»'i#
Sl3bfr»uit. <£lncm Pfeffer in Die Sftafe reiben/
j»r pr. piper naribu* »nflatc , oftur>dcre , j t'arc j
Jed frort rb. dicitur pro : aenrer a!i<j\em objur-l
gare, 3$ ßwltc / tn wÄreft nn» Der Pfeffer
B?UCl)|fI/ vellcm cc in oltimS Thüle conimor,ari,|
•ptarem cc re'cgaturn ultra Sauromatas & g'a-
cialem Occanum. 'JJfOffer/ tfapp lint? Xitf
lföe(fenm:ndt)e»^cD.ilf /multos calxcel.it nc
cpam . piper tftqve cucuFtui. 2ßl> Diel 93'effrr
ba pfe rrerr nnn ben &ren / pipere atmndans
•leribus ttlud admifear. Pfeffer yvoq. rß gtnus
^ Itduhi ptyrrtlum ,«yod «tum apptliatur (gefynMff |cr
Pfeffer/ Ü^eineditratjeß / jusnigrum, caro
«um jure nigro. pulmentum piperatum. J&a>
Irnpfcffer/ kpu» in jure nigro. @(in|rpfr/ivr /
axrolu tum pulmcjuo pipeuto.
^'cftnen/ ptperccondirc-ür/alpergcre. Mtttpb.
«^' f ^ro? u«^ v J'" r P Jtur . fy mbo 'o tmniani.
S^er aJirt ftatnnä Die Offaljett gepfeffert / caupo
comcflationcn» hanccarcatftimavir, fymbolum
itt&n* poftalatit , carö prctiÄ cccnavimut.
Ccmp-f. ^erpf'e/fern/ eVUberpfrffrrn/ mm.öpi-
(>ercaliqvi,l dcpravare,corrumperc. J^c^pei«
c \\\ 4anj wrpf'enert / cibui iftc mmio p.pcrc
corrupnn eft. ^epft/ffm autrm rß afpericre
pipere, adnufeere piper cibis. @eprefferrc>2Öitr»
fttf farc,midap»pcrata. C5f pfefferte SKafellCit/
canriviirm Uimcuofnm.
^fefierer/ t>er/ pipere condiem, piper admifeem.
WefWIMI / Olg/ ftrmina, co<iTa piper afpet-
gens.
f)fc(fening / Sit/ condiwra piperaea, aliks *A8
yretieiiu
Weffcrit&t: * 9f4rr6af(/tf. Vfe/ferlwb/^.gs'^,..
pipcrtaburtdan«. piper fap^na, olens.pipcra-
tuv . p.pcrc confperfus. & rcut&t pfefferbaft/
aromatanum olct.
PfClf/ Pfeifen/ 3* Pfiff/ pfiffe/ gepfiffen/
iStjvafido^ Wviakt / 6'<ucon. pipen / ^ji/io pip J
piprbuii/ pipuc, ,;kI4/ 9 , pfeifen p.cpi. Sibiiarc,
/Jewfi 9>tpcit & ^iplOWiti^öi^pipirc^pipare.
/«ir Q)ip;ei/ Oer/ p-pio, j»<p«tfi«/Ki»^«/« m , JU , w
gc Crtuben/ tp-i.tx.ttdt qvo^ pipionu vcantur.
fWCm Pfeifen/ fiMö Hgnum dare aiieni. 5ei
pfeifen hu^tf^p^t^; ubUcancxc, ^fiftirfas
inflai e. Hmc pi» af* . 2ßer ftem taoit / bem Hl
leid)t flepfiften/ pxpvltve» ad malum ilUcebri»
malorum laciliui invitamur ^ corrumpuntur,
adlattutam pitoniad obleaarioncm fe invitari,
?el 10 k. uu tu pKinnrur, GRan muH Den Kenten
fflHJfH/ Wie |le Pfeiffwi / nr calami refonant , fic
eft ducenda Chorea, tft wt} jun^ / er trirb
'••W».< Pff iffll lernen/ naturamparturrtufui. C«i
ff»?/<VM/^jRaWeUur qriqqtid jtenetjf non difcir
: manms ,«an» nunqvam difcet: //. unt matuic
qvod vuh urtica mancre. €r pfeift fcfjr f lein,
taut' plenu» cß toJIicKudini», ab omni fpe defti-
»utus , in mecrore ja««. Qluf Dem lehren ÜPd>e
Pfeifen / cum morte ccllvftari , de vita laborarc,
protru* coervatum tinbusqvc iralhup effc.
£>te ^illD'üfeife«/ Vcntiftbilodomuroinflanti
fremunt, ftride-nt. refonant, murmuranu Ctm-
fof.fimtt <gftpff ifrn / occentare tibiä , :t. mttph.
ogyannue. oWafMre, SOJrtH pfeift tin£ fpprflicf)
AH/hb.:o*c<.nvi«»i«excipjinitt. 2iu|P|«fen. id.
«+17
1438
f/?^vo.i/iripicx.inflarefiftulam. «pfeif auf! prx-
<tae cibii ! Slulpfetfrn / cantilcnam fimre, 1/.
fubfannarc, ludibnö habere aliqvcm, frofr. ex*
übilare, fibilö confcAari aliqvcm, yvoJ ttuan tft
3? abpfeife«/ cxplodere aliqvcm fibilo. grpffi«
feil / inflationc nbi.it um aliqvid acqrircre, lu-
crari, duefeere , it. fignum darc fibilä. 3«^ fd"
nicht er i< reif eil / non exaudie fibilam meum,
iurdiu eft ad figna fibili. Jg)in ein /?w <£inpfei>
fr 11 . advenrum /?t* incroitum alkujuscantu ti-
biafum honorarc. "pas 2>ier linö 9l3rin »Pitt»
n retinal* btltCilt>JCPß)fca / ccrcviC* * viniap-
petenua cancnciburumcxcitarur. 93<rpfcitciv
cantu eibiarum pcxdexe. i£r biU alle ftatf ©et
Bujecerpfiffcn / Patrimonium fuum firtulacon-
but * buccinatoiibui disiipavic . profüdit.
SorpfeifcR/ prxrcinere tibia. 2Bic Die 2Hfc »Pf •
pfeifen/ fc pitiftn bic (iinae itad) / a bove majori
drfeft arar« minor , prov. 3ufammenpfeifen/
con vocare roWL Zerpfeifen/ fid) lerpfeifen/ diem
conlumere tibiarura canru.
fjfeifer/ Dtr7 fiftularor, tibiceo, flacor. iferinn/
©iC/hbicina, aulctrix. Sluft ftifeC / cxfibilaru,
cxplodcns. 9(npfeifer/ fibilö , caatu tibi» ex-
«ipkn$. J&odbjcKpfrtf« > ©tADfrfcircr / Jnrm-
JJietfcT/ auladi.buccinatore», ancatorci. (3 oef •
pfeifet" / uuieuktius. Jfinjpfeifer/ chocaulc*.
SSorpfeifer / praecentor tibia. Sorpfri f rriiin/
prxcenrrix. 3n>en Pfeifer in einem HJirtsbau-
fit tauten ni(f)f / prov. una domui non alit duos
canr?, duot füret non alic unus faicui. ©Ute
©felftr/ au<e (feufet/Cantore» amant humorc*.
J obtenpfetfer/ firicea.
^tife/PUfjlur, pfeifen / tibia, fiftula, ftmAetum
diatur: <J)feif!em /Dil» /Aknin, calamui. £>ie
pfeift eill{tel;en beijtn/ mrt«ft.rjfilentiumini-
ponere aücui , audaciam alicujui reprimerc.
?röcin'erjiebcfWe3>feifi'ein/ hem! qväm ob-
toucmc ! €r pfeift einf einer jtcmlier)rtteben«pui
fe / homo cffroni eft , loqncur ebfeene , procax,
perulajitlingvicft. ^«»VfeifTe/ f/yipf/«*^
tttim tubum # epiftomium (i^'jKat. «pipe
ftOeill proptrr ßmilttuAuum txpomtur cadui vini.
S«ft mim tsAm tfe form* hnglufaA*. ©rpt>C
yf\iti/ai.ö/5vifjpfeiTC/fihiadeai«nana. Jg><Ue
«Pfeife/ tibia canracrix. Wertet* /nA'5ttntemantlj<
pfeife/ fiftulapannuciarü. ^aurenpfeife / ca-
lamut auleticu«. SJMflrpfclfe / folium arborit
digitisicaadapratum .uc mrlandocantum ribia-
runwcmuieiur. jölptf»/fwSBlPu)pfcife/ ciciH'
tefta , fonum obßuriertm it. Htm. £)K Wpfetfcy
fibilui fubdolui ,' vulgi ficrudr turtum , tp<uiU
fibilu mvlu'u fignzßk < dtui Tel dt Vrt calami vrl *r~
berti f'ihS. 4l>airt*pfeife nsn folum Jicitur ftftula
can tarrix ,4lih (im 5I3tC / j>ä rtism (Tbilui a< u-
tut, qvi, manibut conjunilis, vo!a» inflando
excitatur. ^»inttt' fiyt £ü<6pfeife / forJiJk Akt-
tut dt ano, }Ue CTepitu venmt. .flirten, fa*
©(feiifeTpfeife / fiftula paftoritia. £oIpfi'ifcR/
eicurx ampliorei , lax otcs. fpdf pfeife / fifVula
Ulcx, qvJtifunt : SRcufepfeifcn / ^leftfelpfeu
feil -tiftutae avium garrituinalfimulanu«. ?0taul»
pfeife/ GbiluiorU. £>rae'pfetfen/ tubiorgani
pncTmartci. £>ux>fru ^ifetdjpfeife / tibia mi-
lirarii. Zerpfeife / cicuta , (yrinx. calamui.
Jiiicf enpfeife/ läcia fitlula. Oijrfpfei/e / utricu«
lus , eibia utricularu. (rcbaliueiHJiVije/ tibia
gingrina. iabofpfeiff /tubulu». 5ÜJ pa pfeife/
bydrauloi. 5Kan tittig «pfeifen fdmeiten / »eil
man Im 9tcr ji^ef fprov. srfbs non femper duia-
bit , condtre nidot , vel : Cum f errum candet,
cudcrcqvcmqvc decer. £>u fcllff mir fd)Pn naeft
meiner «Pfeife tan»en lernen / aecommodabo cc
aj ingentum meum. j>.t- {pfetfletn Da^ mu?
laiiten tvol / trenn man bi< Sk^ael fauaen |VH . n-
Aula Jukc eanit * volucrem dum deeipit au-
eep». ±
«4)feifiing / «Pfeifer« /tit/ttat «pfeifen / * Od» (8t>
pfeife / ftbilus , camut cibarum. (Einem
«P'eijien lebren / doecre aliqvcm can tum eibia-
rum , artem inflandi tibiu (rädere, ©epfeife
$*xo». tßntur o öepipfe/ £? fM6 -uocob. «JHper»
(epip / pipüario . pipatio. &otf (rdblJn^en«
Pfeife« fß libilui ferpenrum. 3?afeW»feifea / fi-
bilui nariumex carum ob ftradtioneorms.
«Pfeiferif^)/ «JJfeiferlid)/ * ^fetfabaft/4i/.8^^v-
aulacdorum 6» tibionum more , tibus . S^rirtu-
hs car.endui. «Pfeifttlfo!) "um mtUpb. txyofL
tur : Bucculcnuii,oru (ttdrt* huccu infUrtßitnU
Slilj'lMCiflKj) / r/7 . (xplodenduk 2lu6Vfetfll(te
(rcJ/liiWl - : exlibüandacrrata.
Zipfen / ar^fipftn / « 54af«ti.p<p«i/pi-
tuua laboiare , ttl gaUttut » **** wttfdj*
tpinJo<h fabeut, tflq, i /«» b4tww.- Hbft Pct
«Ptpü/pTiruita. cnryi3,**rbw ,Alüurt*m «pjjp^/
& >Pipri<t>t//>i< «pfipfir^t / piiiutoi'ui, muco-
fiw.
■^Nferffll/ poppy fmö muleere , un4t ^Pfeifun^/ titi
poppyi'ma, fvedtflorhpTtffi fomu jtu lobwrumtn
1439 W
fe coütforum (Irrpitut, w/r/?patpus Sf fonus , lin-
gvj , rnambus ac fimilibus modis excitatus ad
favorcm cftcndcndum. ^Jffufctl/ etiameßi\n-
a«r«-, dr <Dfeufung i t>te / (Wor. S<^<pfnifcn
exfonttur pondcrare , periculum faccrc Jeu t£n-
eare , qvantum qvid pondcrct , cxplorare gravi-
tarcm tollcndo , -£ebcn/ wie fdjtüccr ein jbmg
<(l/ librare, trunnare, qvia toüendo pundera an-
brlamtu 6fJ ' mgemifcmui.
^fifferlinß'J»«/ tuber, fungus «boletus. fttV-
• rit venire a
twnqy.tnt fonunt e iere, cum tangitur , x-el fran^iL-r.
^fincrlillg nulapb. fumilur pro re vili abje&a.
Uwe fbrafu : 3$ ror-llte nldjt einen 3)fi/ferlina,
bt ftlH ijcl'f Ii / tanemonemerem.
*Pfttf>/ P / " r - ^PfCCbC / eqvus , caballus.
3URA ^fcrD.' /ir? <J.\f\ri Icilt/ 0(Jß / cqvulus, eqvus
pullus. ©tiUipfia $)ferb/ eqvus fuf'piriofus , an-
te!«* Jjpart trabrub 5)ferD/ eqvus fuceuflonus,
fuccuiTor. '^broerfenb <j)fcrD / eqvus ßernax.
Sfteiflenb/ mordax. (Sejtiinbeu/ftatarius. grifef)
opfert) / recens. 2llt tycl'b / vctulus , fenid
confeftus. tfrenipfia, jjfcrD / fuffragtnoros.
jtranf ißferb / morbidus. SDJaaer / rtrigofus.
?D?atf mfibes <JJfcrb/ defeflus. djeu/ pavidus.
<?trand)clnb <ßfrrb/ cefpitarius. fljferb/ ba$ fid)
gern nieberlrgf/ eubuor. (gepiilj t Wert) / eqvus
phaleratus. ~ SSilb / je« unaejäint <pfcrb / eqvus
feroculus , indomitus. A colorilta appeUaniur:
Slpfelarau $ferb/ eqvus feutulatus. 95raun
^Jferb/ bajus, Ipadiccus, punieeus, badius. ,v .il
5)ferö/gilvus. <B$roar}<|5ferb/ aecr. ©rnn
SBferb/ glaueus. A n.itivne,feu Regione dicuntur :
SReapefitanifeh <Pferb/ Neapolicanus. (gpanifd)
$ferb/ Afturco. $firF«fd) Wert / Turca. ^Jr-l»
nifd) $fevb.' ro!onicus,<t/Mt/etn JUcpper//»^e-
dartm. £eulfdj Wert / Alcmannieus : Ab ahis
fvohlattbutfuni : (£in 9)?ityfud)tit} Wert/ eqvus
fplencticus. j£>arftblecf>tia / fcabiofus. $fo|,
lernb / phrenecicus. fiftpneiigigef / lunatlcis
ocults. (StörblillbeS/occultaccccicatelaboranj.
•&OCfeltd)t/ccrnuus. ^)Critd)led)rij/ lufpirioOis.
SBurmiebf / verminofus. %itttviti)t / feu relv
:j*ireniulus. «flippen^« $arrenbei§i]/ morfi-
cator. jTn'ppenaOcflTdjt / eqvus ruftator , alias
tmKopper. ?frßid)t Wert / eqvus mueofus,
ptnntofus. (3ptJtia"<pfcrt)/fuffraginofus. 6fc
tig i eomumax , retrogradus. Werte Warfen/
cuxtxteqvos. 2Bifcfrcn/ detergae, 3(iini(fl/
ffi 14 40
frenare. ©em ^ferb J£>alffer anlesen / capiftrA»
eqvum illigare. Safteltt / fternerc. Serbin'-
ben (SiaU jieften/ (hbularc cqvum. ©em ffltx»
bc bic 6rreu m*ld)rn/ cqvo ftramenta fublleinc-
rc. guller geben / avenam mifeerc. 3u fifeib
fetjn/ cqvd vehi. Center in Ererbe blaien/ eubi
ad eonvellenda ftgna Hgnum dare. (fr fc$t fid)
tont tyfcvbe nnf teil ^fc! / ab cqvo ad adnum.
(giclpcrt bpcb, ein ^ferb/ bat »ier Skinc bot/
qvandoqvc bonus dormitat Homeius.
^ferbe brnbevn 3Sr k ofn fpnnurn / negoria pra>
pbftere, inverse, perverse, y'diftötc gercre , pro-
terb. rß, carrus bovem trabir. ©ebingf ty\CTb
v.\. c(u fur«e teilen/ eqvus conduÄus brevia
reddir müiiaria. €m rptilig tpferb foll man nidjt
jiitiel reiten / eqvocurrenn non opus eil calca<
nbus. (?r reifet eirt fabl Vferb/ eqvum Scja-
Hum habet , yrov; Ae bonk mafcpartif. 5Cteflt
5>ferb / Meine Vaff / pondus eqvo cenero decec
haue imponete magnum. ^ill milfi^ ^Pferb
üd>tet Feiner J^unbe bellen/ ineus non metuic
ftrcpiiusr €in SDfcrb fumlcil/ cqvum circum-
agcre. ^Jferb in* 2öa£cr reiten / cqvum ad aq va-
rium , feu aqvartonem ducere, aqvatum agere t
feu aq van cqvos , bie <Pferbe (rÄnren. 55efd)Ia»
gen/calccare. Slnfpaunen/jungerc. SlusTpan«
Uen / disjungere, jugd to\ verc. Qni ipfcrb pol»
fiflret / eqvus in gyrum fc agic , in orbem ic
- vcrlär.
'Mcrpfcrb/ eqvus arator. $!mftfpfcrbf/ pnjfeftu-
r» , pr»fcauralcs eq vi. «BeopfVrb / Jeu ^anb»
Pfifft) / eqvus honorariut. J^anbpf erb / feu £Rc*
benpfer5«<Üi dkitur narippus, dexrrarius. SgflUi
ernpferb/ eqvus ruiticus. ©icnjipferbe / eqvi
ad anearias deftinati. ©ragoiierpferb / eqvus
dimachae. <£raenpferb/ eqvus proprius. $rbi
pferb/hcredirariu«. ftlmtefpfcrÖ/ fihh 5f finße*
Pferb/ I'egafus. -S^^unftpfcrb/ etiam S"ebub
Pferb diertur, &efi eqvus dommis , cdoOus in
eqraria arte, greubenpferb/ eqvus phaleratus»
8v* eß in exe^väf Vrinapum, cui eqves catapbra-
■ut mfldet. $rauerpferö / eetntraefl eqvus atra-
tus, lugubris , in t Adern pempd funer ali. gn&r<
tnannifpferb/ SC arnpferb/ fvt Rorngaul / cu.
rulis, plauftrarius,carrucarius. iSratt feuQBtit
bepferb/ armentalis. Aailbfpferb/ eqvus decu-
manus, Bucephalus. Aeiligen Orifrpferb/ 4likt
@feef enp/erb/ eqvulus ligneus pictuns vanatus.
^>inberpferb / pofferior, ut QSorberpferb/ ame-
xior. a^itfclpferbe/ medii, ut w fejugibut, einem
T44i
9>f
Pf
1442
3uge von f«d>s pf«t»cn / vidert rß. J£>crren<
pj crbC/ eqvi herilei. Jjpplipfcrbc / cq vi lignarti.
ligna vectantes. 3aa> /iw ®(b>&pferb / c qvns
venatoriu*. JTnppelpferb/ eqvus juaali«. $Ut|d)-
pfcrD / efledarius, rhedarius. iltbn'fne SRict
pferb / mcritoffiuf , conduüitiu». £c»bpferb/
ufuau«, familiaria. Jumper (gchanbpicrb //«
0d?(n&tnebt£ / eqvus macilcnuu , annofus,
ftrigofus. «OJannpfcrD/ccntaurui. SReerpfcrb/
feu(gt(t &*öa(ierpferb/hippopotarnu«. (Warfe
(enuerpferbe / furFarrancorum big», sföutter»
pferb / eqta. *R,irrcnpferb/arundines mono-
num. SERange Ipfcrb /feu 2öalf pferb/ cq vus ma-
ch mar ius. CDeutpftfD / id.ftd per jocum ettam
afinot voctat SDJulpferbe / filait mim molilnribtu
pro t<pni ejfe. «Dafafdje pferb / SSorfpaim * Olr»
toöericpferbc / eqvi agmmales. $0|rpfctf) / ve-
redln. iXciffpfcrb/Tiatoriu«. CKriipfcrb / te-
le«. Stabt^Pferb/ fenatorius,raagiftrar»i«cqvi.
Kitferpfcrbe/je rvitutfrudAlü* , cqvitia Atta, eqvi
feudales. SKiemertpferb / eqvui funalis. :XiUi'o-
£ieb$pfcrb / eqvu» tum vus. (gartelpferb/
.fellariu«. ©(felagpferb / cateitro. <Sd?Ut(Cll*
' pferb / trahariut. ©djlcfipfcrbe/ aulici eqvu
CciiffCnpfcrb/leÄicarius. ©d)lad)f fa&fftt*
pferb / eqrusNeptuno» w/Marct immolandus.
<8d)ifr Äumt» ©efefoin» * ©aumpferb/ helda-
riu«, clirellariua. ©iegeepferb/ eqms ertum
phah» Jeu petius OTali«. (Solb.Ucnpfcib / eqvu«
militari«. ©onnenpfetbC/ Soli« eqvi » qvorum
qvatuor a VoitU nomittäntur : Phlegon , Tyrois»
Eous CS* JEthon. 6prinftpferb / defultoriu«.
Crpriltqpferbe eüam dicuntur Dtcs&llgtfe/ eq»i
admiflärii , it. lältaeores. JrcmpCtrrpfC'.'b/
eqvu« tubae afverui. JurniipfVrb / eqvu» decur-
forius pbalerarus. Unfe xifyZx\Xl ©flfttf iH'-'vf
Irin / afellu«. Oorroeratfpfcrb / eqvu« villicu«
ttßnqfQpffrb / curuli«. ?ÖJalbpfcrb / eqvu« fe-
xus.fylveftri«. ^elferpferb/ tolutarius. 3"<3
feu 3ief)pfirb / vcöariu«, jugatis. 3**f! /»t<
©iOl)rctt;*J?'inbcrpfcrMciu/ mannus, mannu
lut, eqvu« pumiliif. $fttb etum P'° 'f
Opj-pointor. Cin £)ber|ler Iber taufen t Wrbe
cbiiiarcha. €r 6«f bunbcrt Werbe imber fidj/
magiftex cqvituxn eft , ccaium eqviubu« mv
perat.
S 1>fCrd)/ einträgt ipfetM'*/ t>et/ propr. f/I fi
mum caballin«m, poftmodumverb qvodlibet cec
num 1 frt ^frtf ftttcu* orillura
SßfiTd) mtton^m. pomtur pro fepto , i.e. /oco c/«w/»
1 /1 ^ ; 0 . n /; 1 ove< ßabuUmtur.
pferchen Aercorarc agrum fimo : Sei $ferd)ea
etism Aliqvö modö bontflun diexturpto cacarc , ven-
ern onus depooere, atvumexinanire. Compof.
&fpfiTtj)eil / confonre , merda confpergere.
2lu6 p|Vrii>v'ii/ finem cacandi facere, finmm cjice-
re.alvura levare. föerne pfeifen UiüUcn/ ca.
caturirc.
^fcidjung/ OÜ ' EfftA« <j3fircr)i*n / flercoratio.la!-
tamen. <pferd)cr / Der / a ^frrd ief>t ' «i;. eß
cacao«, cacaturienc , ü. ftercoran« , fletcota-
r ius, 's ftercorofus.
^Crt / tit/ pl. WXtM / U4 dicutitvr veftigia cer-
vi.aliarumqve ferarum : Polefl venirt A Pferd?/
nift mälh Heducere k fttretj / progredi , pronurteiant
emm ovidam i g»irt. Vkunw tamtn : £>eU J^it'fdj
m\ fetmr gert unb ©clr5? fpuren / «r*j vcftigia
* Brno« dijudicare.
Pfc^ / 0 pfiis / pfcfjcn / ^pfirjen / gc*
pfC^t/^gCpfi^t/ vcl!crc,rcJlicarc,mor-
dicütcompriiuccc, orchciidcrccapciTcre, velli-
candoartrcc>.irc t ilringcrc t it. pungere, S^conv
pungcrc.p/ün et<dm digarc. InJetß jJJttJjcr tjeu
^jiljvr Dce ' vollen*, v<llican«,niordicu«atwa-
hcru. ^Jfiliiint)/ & X ■: mit) / Ow/ vcllicaqo.
vcllicatus, contredar.o mordax. $f(l}id)t/ &
^Pfil-.dH/ Sfa<*Wper modum vcliicaodi ae
morduü« compnmendi, ftringcndi , premendi.
&ium in beu Härten pfißen/ bd§ braun unb
bttllliVirb/ genas alicujus adlivorem usqvcdi*
gici« vcJlicare. €tn)as Pom Seioc abpfe^en/ de-
vcllerc atiqvid furum de nut'sä. bat eine
Übitn b. inrocaaepfirjet / pinim clam abftulir, üT
promdt yjlbpriQcn/ biiiiucopfiUcn / barrcnpfißen/
Arne rrMm
Pfi^CIl /.t» 3 p»o J«rlc cldn.irßiaotj'cd
tarnen tti plurimum p&ttiAli capüur , rumtr. dam
tollere, particulam auferte, furripere, raperc m-
geniote, iubtÜiter abriperc, ut ita Slbpfi^UflCj/
& .f)inn)e^ptißun.l' 7^.1/: delibarioyü rci ad ahum
iijrui
, clandcfli
•cr/7:l*dei
nemusqve fcalpare. radexc, ac rodere, utlttitm
fuggilUre, c"«.ompungcrc. IDu'Äinber pfii^B
b<n (Elfer« pft©dr»eiJ/liberiparciHcs luosfa-
piufcule defraudaot argenro, infeieacca nummis
emungunr. ßrbafibnf ff }lin>bCiiepfilJr/mor.
daeibut di°itit pene eneeuu illum. Htuttum
pfth
Pf
£444
ptrtmtt . $fcQleill/ Oae / puilula , qvdfi vtUictndo
fitfaÜM.
^Pflaniy pffanf5Ctt/ gcpfTanjct/
sc, Airpcs fenunarc, fem i na krobibui dcpooere,
•et ordincs difponctc. Dt Iwtvottbulo Schottel,
in primitiv, citat Junuim ui Willoam. fcribentcm :
SupeiTcdcoqricqvani hicaddcrcdc origtnc vcr-
bipfl.in.itn/ plant jrc: Cum hoc verbum,ficuti
de alia innumera, gentium plurimae , autaRo-
manisacccpennt, auc ab aUaahqva tciufliorc
lingva una cum Romanis dcfumlcnnt. .Voam
,iiJ& Ljtttnami. J*lanta, iWplantarc , i. noßiate-
i : ftiorf hnevs dt fumt.tm effr inter mHj mit liftrt,
qrbd nuütu Crilicorvm hafttntu vetum rjuiftynon
invrßvartpcturiit , &<jvtdBfIguä y Danica , Svt-
actrtJiqvxq,Jtpttni) ioȊle4 nnlionti hoc vocabuhm
ptrpetub Mgnovtrir.l. tyf(Ml\Ctt autrm propr. efi fir-
marc, ftatuminare , ira ftatucre ac ftjparc,ut
Jirmitcr haercat , atq. in hac primioenid figntficatio-
w muttimodi loqvendi temanßrunt , ut ; '(£(11 (*k>
tvidltnÜB PPdlljClt/ memoriam nominis rtlin-
dvere , faecre , conftituere , fundarc , freund.
Moral, monumentum aere perennius exigerc.
Sflim pflanjCB / gloriam acqvirere fundamen-
cum firmum ac folidum agere zdexftruendam
nominis immortalitatem. Hoditq^ dieimtu:
«3 tuetc pflanjeit torme nca ira coltocarc & d<fpo
nere , utcYcm neqreanr, & ovafi radicctegtffc
Jvidcantur. Si Mutrm Etymon ipfum drft.ie * , en
tcnjtQumt metm ! ^ .llflllj anl qvk Cermanis du
cebdturlcdcifix* , i pal / ftve pfhl. Itarnimbx-
bitabtnt mn'prtt noßri , ut palis <tefixiftsbmrtnvlA,
ut qvib'M habitsrmt , ßbi ccndrrtnt ^ yvefr flante-
rtnt fivr firmarrnt. Ab hoc p«lr» :t> ' fit r pfd<
l»JB5/ diBum f/J^flanjcnfirmum locum fibi con-
ituuetc , urjr adhuc bodte dieimtu : ^d) fortl miej)
nnfcfllDr» pflanjcil/ fedem rcrum aefortuna-
xum mcarum hic habebo. Et qvonum iflud fie-
fat proptgänd* JoboiU & ßjrlunarvm cami , ideo
^fxr/jjfllänjfn/ fivt ^flailJCII ad\m;ina&ßirpa
trarutetum eß : plantando *titim folget plantar um
ßxptmtu intrudimtu trrraq { t'XtflA d m pi . mimm: hoc
tr.imtß plantare. £ ; iimu' l \\ n',cil* pangere, fe-
rere ar boret, arbuftarc. i^Cpjlailjfrr ^nilltt/
arborfatira» hortentisjtralatitia. Iii: -,c^ti •»';■
fCrSilUflt/ arbor fpontr nata. Cowvof. funt:
SScpfliinjClt /confercre aliqvfd , per ordinri d s-
j>oncrc plama$. gin ©arten mit ftpfanarit
Pfpfltinit/ hoicus rofmannoconfiius , rormari-
dttras depa^ui. £tan> * X5raufpfla»jcn / m-
ferere , pangere. Stuf iV; taut Vi a jpr an $f
pflanzt / amaracus feminatut eft in hac areoia.
Ritten SSBrinftocf an einen $aum pflau$cn/aibu.
Aitas Tit« inftituerc. .£opfni an etilen 3?CV J
hinauf pflanjen/ elitum lupulo veftire. €in*
pdan^etl/ infererc, ingignerc. (£. i|t alfo in iic
§ia(ur einqepffanjt / innatum eft , in ipü natura
inrlxum eft, natura ita facti i><7confticuti fumus«
^min'pflaiutc ©raniamFeir / inGta fetttai.
^tireh gute ^uferiiebuua n\xt> bic Suaenb ctr.'c
pfiaiiit/ cducationc honefta virtm radiecs agic
in mente humanä. Cimiep 'fl • nj f e s? j t teil ■ mo-
res ingeniti, ingencraci» in animoindei. UlU
cin^epflaiiit/ aflumeus .adventirius. ^prfpflan*
Jen/ propagarc, profeminare, fucccderc. ^en
©Ptte^t)ien|t fprtpflanjen / religionero propa-
gare , promoverc. Qai UnPraut pflanzt |:d>
icie!)tlief) fort / zizania faeihmererpit, ^adolc-
!'vk. Sßebenpfiaiuen / juxra ahqvid plantare.
5 man neben rem 2Bea pflanjet/ roirfr leicht'
jcrireteiw q»od juxta viam leminatur, t.u.ic
conculcari folec. . SScrpflanjen / transportarc«
wansferre plantas. SBeipflanjtc hieben/ Tivt-
radices tralatitiae. S3vrpnanjCII / praererert.
Üßeicer pflanejen id. qvod Sottpfiamtn /propa-
gare. SGBi^crpflanjeit/ rcfcminarc, denuo plan-
tare. 3uf^nunenp|ianjen / conjungere , aflb-
ciare »artai plantas. 9Bp(riethen()C ^(dffletlt
lufammenpfianjen / odoras plantas conrerrc«
conjugare .congregare. X ^ ^.
"■n nur rer / fenunator , arboraror, plantanf.
^ fiartjtTiim / oic / faemina Airpet fcmtnani , t1
per ordincs difponens. Stxaut Ptlanjer / infitor
br Jli'crr.
iCr / infii
tans i translator herbarum.
$j(tin\t /Vit / plur.tof\<inicn / planra, foboles, Cc-
mina, (lirpcs. ^3flihi,l';in/ tOB/ dinün. iurcu-
lus. CI)Cp|lnn)leill/ l»bcri , proles.pignoracon-
• jugalis amoris. <Pflanjen / Die Ott »evfeBt iver«
Den / bef leiben uid)t wol/ Planta fxpc crampofl-
ta , rarö coalefeit ^lauPpI)lpfjan)en / femina
crambes. jt ph(< fvr Ärautpfl.inje / braflica fex
foliorum. jOelpfianie/raraus.yJx'r ftoloolcar.jf«
oleagineuj.J5)cpfenpflanie/i>oJo Iupuli.5ÄcuteU'
pflanje/ plantarutas. A'Pl'enrviii» rofmanm.
Vralbeo (alviac. (galatpfjanje / laAuc* tenef».
VfUrRfttt/ alikt inftteit j'ubminutifi braffic* 4rf>«.
fcuin intcUiountur, idti & Vflanienfamen/ *ß fc-
yD PO nnen
flic*. gortpflr.njer/ propagator. ^inpflan*
/ infitor. »8:t pflanzet/ planras traospor-
1445
VI
Pf
1446
mcn brattua» , \g Ulu pl*nt* voctntmr braftua
tralaiitia.
HiillilMII f &t'*/ Planta" 0 » confitio, confitura,
äSui *a6$fltn\tnt &*it Srpflm.nng/ €in-
Pflanjnng / mgcocratio. §tfrtpfl:iii»ung / pro-
pagatio. SSerpflanjuna/ translano planurum.
Vtr'um IScpflaniC afptÜAtur plantarium.
ttfamW / & »WtoBiboft / *#• plantar»», gort*
pflan,baft/ gortpfian,i(&t / translam»», habilc
ad propagandum.
n>flcq/ pflegen/ 3* pflegte/ vrtw«-rüw
3*PP6c/ ytpfluje«/ » t jcpfl^ft/fcj5rc,mür»»,
confvcrüdinis efle , folitum efle, confien, aflole-
rc , in more habere, & äliAfarficatione : curare,
fovere , obfertare. pflegt t folet , aflolct.
£r pfleget eSfllfO JUtUlm/ ita in morc habet, hoc
ipfi folenne eft, ita fert ejus confVctudo. (Er
tubt/ wie er aOejcit pfleget / inftitutum fuum fer-
*ac , confvetudiaem haue retinec. Pflegt
fo uigcfd)i'bcn / conftetudo hoc dar, mos ita po-
ftuiat. £r tubt niffct mehr wie er gepffogen bat/
ä conftctudinefua difcclKt , de Um tu , diflunilem
fe fui probet. <£e pfleget mir* jiifagcn / folet
mihi in fermonibus diecre. <So pflegt* jugeben/
cafus hic tcqti folet. <£foc$ pflegen / curam ah-
cujus gercre. 3cfr fan feiner nniefjo nid)t pfle
«cn / de co jam folheitus efle neqteo. £r Dflt
ihm lange 3e(t gepficaet / fuftcmavit#educavit
illum diutiffimc. SHtr yflcat meiner '( q*'« ' eft
qvi me obfertat, qvi mihi infettit ? 9ieid)tr ©4*
ftc pflegt man «lerne / pecunix obed>uru omnia.
CompoJ.eß Sßcrpflegen / alete, nutrire. nutn-
carcaliqvcm, cultumA viftum alicui pr«ebere,
accurare, fuppeditare. £r *erpfleget 10« fo gut
er fan / fuis anguftus illius tcnuitatcm fuftentat,
fovet illum opibus Alis.
5)fleacT / / curator , procurator , alror, nutri-
nus. «Pflcaerinn / fclf / curatrix , procura-
tnx , altnx , nutri* , nutncola. Dkilur ttiäm
Snrpflegfr/ foppeditans, prsebens, accurans
viSum * amiftum , praebitor rerum neces-
fariarum ad viftum de vicam. JfjKfligenpflcger/
«Hai tMnnvoctt / admfniftrator bonorum ec-
cleriaftKOtumr Cllmofcupflcgcr/ elecmolyna-
rius.
Ufl.-ge/ t>K/ <u** euratoria, curarura , curatio, it.
fuftentatio, fuppeditatio corum, qvrr ad cultum
& vittum perunent. Dkitur tUxm <pfli a acrrO/ *
9 flv'flbaft' JCti* curattta, &procm*tio. $fle4Hnj/
Unn tß fvtsd Pflege / tn*m SP.tpflcgung/ iiimen-
tum, alimonia , nutritiven tum , cibaiia , bartna^
emmum p» £ bit u. S*.{ tyfcw i fcl< / qvoq^ tßre-
gionis couftiturio, diflricTru? , prxfcAura, «iukr
t>OCjr»ey/dynaftia.
^Jfle^lub'' \3 *dv.(o\\v\\ % Ö'ßilirö.modcTatus,
(f moderatc,mediocris.medtocrt:cr, tt. curatus,
B'curate. <pfleohcb worinit äuigehen/modum fcr-
▼arc, adhibere, habere, mcdiocruatem renerc,
cemperanter agerc. ^flv'dlid) J^i'U bauen/ mo-
djec ligna caedere. (£r \)&U pfleglich JfrauiS/ mo-
derationem adhibetin ccconoimcn.
^fliC^t / tiC/ Qvaft pfkgictit / piopr. cura , prae-
feftura, deinif qw.-.liitt oflRcium, munus &mi-
niitcrium, it. debitum. obligatio , juramentam,
fides. €^ Ül &etoetyflk!)t/ tuum eft, ce decet,
tut eft muneris , tuarum partium eft , pertinet ad
tuum officium. v£ 5 J t]t iViDcr (eine ^ liidjt / Be-
tas, iniqtum, flagicium eft. prxtcr honcltum fe*
ceris. <Er tubt (vi feine <j)flid)t mit (id> bringt/
fungitur officio fuö <reinrr °3|ii($t jumiDer
leben / ab officio defleclere , dclcikcrc , rc«.edcre,
egredi offieiö. fl^e Attf f<&»CJ« W<S)t<n/
fungor muneregraviilimo, labonoliilimo . cu-
rationem fufccpi pcriculofiflimam. Cr nimmt
feine ^flidjt niit in a4>t/ deeft officio iuo, negh-
genter c*v indecore geht munus Tibi creditum.
Seine ^flidjt Oblegen / facramentö feobligarc,
fidem adftnngere. (gr flebt in ^ßioVen ben teiu
jbenn/ juramentö fe oblhinxic prineipi. (£inem
mit £it> imD Vflidjt terwant fcvn/ de* inöum erte
fact amer.t 6. ^i.'U'H i?CV $fli$t n I U'cn folvcte
aliqtcm jurejurando , libcrarcaliqvcm munerc,
tfeuratione. yfiidjt etutm noUt traOum agri,
certosqve agrorum limites.
SlmtSpflidjt / juramenruro officiale , a/^ yfum mu-
nus. officium. ?urgerpflld>t / obligatioci.
rili», joramentumeitium. ^riiDerpflicbt / de*
bitum fraternum. €brittenpfli(i)t7 muam Chr»-
(liano dignum.
5)ieucrpfli(bt/i^9W2lmi6<
pfadjt 2)ienflpflid;t/ <ervitus, operaj. ©ing»
pflid)t/ fortitio fori. €bepflicbt / debitum con-
jugale. (gibrtpfliu^t / jusjurandum. lürbbnU
tig»ugepfli(bt/ homazium^ (Xltcrnpflidjt / of-
ficium parcniBm. €rbp|ÜÖU / nexus ad h*re-
des tranfitorius. greiini e:pflio)t/ lex amiciciac
gDv(ienpflid)t / officium pmuipis. ©egcn-ZIur
?H?iu^tclpfjid)t / obiigano mutua. (SendUS«
pflid)t / cautto judicio fifti. feefinre» ^Oidab. *
inetftfepflitftt / famulatio. ($cn;ifjcii6pflid>t/
ob-
1447
Pf
Pf
1448
obligatio confcicntiae. S}v.nb?flid)tJ ftipulacio
manu facta. JP)atI^J>f?tcI>r / domcfticicamjiura-
mcntum. J£>errciipiUd)t / dorainorum raunus.
2hii)cn&pt^id>c / juvcntut« oflkia. 3ungfcr>
Pfiid)f / rtrgmitacis dccus, ^honor. j(ini)er>
Pflid)C / obfervancia filialu. $ft\<tf' f' ve S Ol
Datcnpff id)t I fecramcntum miluarc. £ant>e£'
pfiiQtj homagium. gel >n?p(iidjt )uramencum
& obligatio vafalli. gei)Vpflid)t munuidocen-
uum. gicbe$pjiiu)t/ vinculumamoris. Oßaffy
4t Sftcbtnpflidjt / obligatio fcqvior , inferior.
9CdtSpfiid)t / obligatio cx juramento confilia-
xii. ?icd)tspffid)t/cx jure debitum. 9iegenfcn<
pfiid)t 1 imperantium munus. £iid)tei'Fflid)t7
officium judici». fXittcvprUcbt / juramentum
ordinis eqveirus. (Sd)iillfcp|iid)t/ obl'gacio cur-
pis. ^cfrcriprlicvf/jocofa. (Sc^irnipfiic^ty jiara-
mentum protcäon a diente preirirum. Ctjl'Cl-
bcpfüdjt / commercium cpiilolarc. t*d)lllD»
Pflicht/ obligatio cx dcbito. t ni-flid)!/ pc-
riculum an im». (Sfctfepflidjt/ juramentum rei-
publicx praefticum. vriinöcnpflidjt/ obligatio
expeccaro. Sujenfrpfiitfjt/ vutucis debitum.
£riUieipfÜd)f< nccetlitasjuxus. Unpriichr in-
dcbitum. Unt>crrüi)llc!tpflicbt / juramentum
fubditi. ^BiH'i'ti pfhd)t / pupillorum obedien-
tia. ÜBiinl>crpflid)t/ juniorum opiflcum pro«
fechoms neccQitas. QBcibetfpfiid)t / debitum
uxorit. ilM.iiMU'flii'lH / viduarum officium.
3cirpflid)t/ obligatio temporalii. 3cn;pr1tdU'
fidelitai centenua. 3 un 9 tn Pfl lt &f / moderatio
lingrae.
9JfJid)f f n / fmplex , m ufu mn efi , frd compof. 93er»
pfltd)tcn / dev incire , obligare > obftringcrc , ad -
ftringere, alligarc, cogere, urgercaliqvcm ad
faciendum. tncil t?CTpfli(ft fcn/r/iÄwi7. r/f,
in pftidn ruijmcn/ juramento fideliratit ali-
qtem adfrringcrc , obligare. ^id) Perpflid)»
Kn / obügare , cbftringere , devincire fc , rtdem
fuam tlicui addicere. jd> bin hiermit oerpflid)«
ttt I obiV i<ft u» Tum ad h*c facienda. Diird) (m>
Planet lU' UM Uh t Pcrpflid)tC t fegn/benefieiii de-
tinclum eile.
35frpflld)!un(J / t>IC/ obligatio , ftipulario, pro-
miillo, fconfio« reeeprum, polliciiatio. ©C»
Q(ntcrpjlid)(un<)/repromi(Tio, obligatio mutua.
^>aubtccrp(1id?(unrj/ debitum principale , obli-
gatio primaria, tftmfswrpfiidjrting l fidet oflS-
calii. C3d)cintf rprüdjIUHij/cootraclus funula-
tui.fpondo tucata.
33rlidjtt4 / pflid>( bar / perpflioVcf / adj. ;3 adv. äd-
tut rtiam Q3rrpfiid)tliu)/ obligatus. alligatui,
aftri&us, obitnäus . dcvinftus. Unpjhdjt \.\r
Unprlid>f6ar/ indebitus , miaut o btfnöus , nul:ö
modo dcvindui , hber , fpontaneus , uluo-
neui.
Pflotf/pflocfen/gcpflocfct/^pflücf/
pflücten/gcpflficfct/ vcllcre, vcllicarc,
carperc , decerpere , deplumare, depilare. «f>0-
wen pfioefen/ vellcre lupuium. jfirfu^cii ppo»
rien / decerpere cerafa. ödnfc pflörfen / deplu-
mare anfercs , avellere lanucinem anicribus.
Z>cu XMc barf mnn n idu pflncfcn / cafei non de-
plumaotur. £fc QCBpüC pffticfrtl / qvod tarnen me-
Uwduitur : t>uVOo\ltabnebmm/ fivr
f<ifd)€XCtl/ ante iaventam tonfuram autem lanam
'vtUttefoiUifuntpaßoru. Compof. funt : 2IbpflO»
(hii' decerpere, abrumperc , avellere ,rcvclle-
x«. Q5tpflorff» / velhcare , cruere , conrellcre.
Cinpflerrcii / v'elücando indere. ©emmdn in
frifd)c ?7l ild) tinpflotfcn/ panem (Imilagincum
in laÄerecenti maecrare. S3«rpfIocf CH / & 3ct*
pflOftin / pcrvellerc , excidere. 3(rpflüdtC
äßoill/j/ta; 2Uufu?ollc/lanavul(a.
<Plip(f c r / & gjftäcfc r / r>«r / Wixfmnn/ * ^Sfiiitf ci
rinn/ dte/mas de feemina Teilens« vcllicans« de«
cerpent , dcpilan»,dcplumaoi. J^opfcnpfiOCfC'
rinn/ fccminalupulumdcitnngens, dcccrpeni»
coilrgens.
(ßflccf mia/ Ut/tt. 5JflurJniK)/ *as <JJflc*cfcn/ * ^h*
den / vellicatio, vu I iura, abruptio, avulito, cvuU
fio, rcvullio. excido. ObUpflcrfun^ / carptur«,
vuhb dectiptio , pomorum. j£)CpfenpfiO(f ÜB?/
avullio lupuli. ©fafepfluefuno,/ anferum vul-
fura.
tjjflocf id)t/aJj. y aJv. id , qvod Tellicari poteft, per
modum avuiiionii , veilicationis , cxufiomf ,
vul^o flocciJtti.
glOCf <11 / M«/ plur. flocci , (»jat dimin. ftlitfletn/
VHS I flocculus. SeDcr |1ücK-n / lanugo , plnma.
^djuecflccfcn / nivei capilli , flocci , plumx.
OGUollenrlPCfen/ lanarum particul« dtvifae , • tcU
leribus cvolantci. glütfen ttiam dicuntur ro-
mentum. Inde cm ülccfenbette / culeitra ro-
mentitia, lanca.
'PflUfl/ 0«/ phn. Me pflüge/ ararrum.S*
metapb. vocatio, irarus. ^ conditio vitae, munut,
officium i <p>td tham dicüur: •Hrtitö, äc S&(rUtV>
5>P 00 <j Pflüir
1449
3>f
1450
pflüg. 9iiibrung«pflug / g««u« wendu q*»-
ftui. J£>inDcr Dem ^>flus< oeraebe« / ?ropr.u*>
ttum fcq vi, Jr./ r/1: ru$,/i»'f agtoteokre, fubige-
IC arva, glcbat vertcre, ruftuari. ©i(j) mit bei» |
fßjiuge Cincbrr «/ arandö Yitatn uiftentare. 9Ra»
raup nid)t mehr »e lieferen / a\t ber ^3fi«4 h» «['
nrbren/ redituum * expenfarum rann habend»,
eft , iuimus dimcttcndi funt ad provcotus an«
■uos. SRiemanD will gern an Den Vflug /<!«"- 1
öat aracra taurus. ©eil flflufl «KttDcW aratrum ,
circumducerc. £)Crt typu* bebeiU extrahere
aratrum. (£ r bat hundert Wigc im Selbe/ cen-
tum aratris terram vertm €in • aocenu^fer
Vfl.ig/ ararrum emerirum. ©en «Pflug trtllOclll/
«Tf UPrleqci! / ▼omerem aeuerc. UmtPCnbung
it ? ^flugeS/ verfura;
fjfluqeu / arare , rerram ararro profundere , tertam
vemere . profundere , fegecc» aratri« fubigcre.
©CpfitHet/ aratut. exaratus.- £r MiU lieber PflU
atm \\ti llllMrcn / arare mavult, qvära litera« ex-
«o!erc. Compoffunt : »Jlufpflüqc»/ Meum altms
imprimere,^fii«rf/»«»j©nr<bpfi«u3en. ^rpnir
gm/ lucran, pereipereararione, exarare;- 53»el
(^ctreibirt ctpfli'tgcH / multuin frumenti exaiare.
€r bat jeben (gtb'effri (Selreibig von einem Slctcr
etpflimet / decem medimna aravit ex jugere.
*Öi k an fau egni^tfliifVinenJnacrpflftgcn/ uno
die arari non poteft. «Obeilbinpflugen / lolum
crudum * immocum reltnqvere , feamna omic-
tere. Ubcipflngen / obarare : J°ricx>la weint
ftrau(t?cn/ oen »ofen bredKt» ZWt MIM
reiben. Umpflüge»/ roieber umpflüge» / aracra-
it. 5D<tf geßete umpflügen / fegetes cnara» ara-
uöeverterc. Unbcrpflügcu/ fubararc Kliman.-
fcernmal pflügen/ itcurc; 3um brittenmal pfui*
gen/ tertiäre.-
gifaff / t>cr/ arator; (Ein qcftlefclter $flugcr/
arator pcronatui. SJflugermn/ t><€/ feenuna
aran«, terram coleni. ,
SJflugung/ t>te/tf tae Ufingen/ atatio: tflcmc
geringe <Pflugung/ araciuncula: Un&erplmqung'
iubaratio. UmpflugtirW / everfio fegetum ara-
tione. ©U onberc W togung/ itciauo. ©ritte
yflmmng/tertiatio.'
«FJf!ügtd)t / * VflngW # * iv * araV>,,,, » ad
atationem aptui , in form! arawi, aratorum
more. <wr •
^feiern / «Pfrieme/ Me/p/«r.«pfric*
ernw, anvßo, brevi& ätri ferro: nuncvalrt in-
ßrumentum fartortum , vet futoritun , qvd corium &
panntu pftforMtur. (^f^nciber^pfnem / t3d)u»
JterSpfrieiU / fabula , atq. 1« genar omnem ß^lum
pungtnttm & Acutum wul. Orpifjtqe Pfriem/
framea cufpidara.- Stumpfe Pfriem / ftamea
mmilata, mutiia. (gifeme/ br3!}crne ^fiurn/
ft vlu$ ferrcus, ligneui acumtnatu*. Dirnm. ejui
f/r^Pfvicmlein/ pJBiunculus, veruculum.
Pfriem ftttert* plant* tß , newi^genifta, five
fpar tum. alüt : pfll<ni«nr'r<Mt.
^fricmlein/ J>ae/ pugiuncuius* veruculum.
Pfriemen / verb : . pott. nottms : Pungert , ftimulare,
födicarc, ftylo fodere» cujtu compof. Mipfrieinen/
defi«ere aliqtcm frameä. Qjjiiicn an t»icöBaitO
Pfriemen/ defigere- paricci. ©urd)pfr»emen/
transfigere, iransfodere tramei. ginpfriemin/
»erforare ftyloacuto. 3eipfricmen/ conficcrc
frameä aliqvid , vulnerarc S?configcre fubuii.
nfHomulg / &»e / Pfriemen / ttidempa mc* ?
Funftio, compunÄio, iäus frameae. 5>UV(t)'
pfliemung/ vulneracio, trariifixä frameä inflifta.
3erpfriemung / l*fio punftiunculis-tramcaium
hat*}
^friemiebf/tfi/. &*dv. aculeatu«, cufpidarus,»
cufpidatim:
^5rCtTlC / ^IC/ orftrum , cabaiius. Nonnvüi ptepter
Mcultum, qv6 *npatur , a pfticmediäumvolunl,
vi.l tamenin *$tun\n\en/ßipra.
pfropf/ pfropfen / gepfropfet / *****
re, inoculare, furculbt pangere. SScnme PfrO«
pfen/ ferere arbore» : mit <Pfropfcr / Set/ mficor,
dicitur tliam ^Jfrppfer irfum germen ^pa« f aml
frondeni , & furculu«, qvi inferitur. Pfropfung/
t>U /infitio, inoculatio.cmplaftratio, infitus.
/Tri, inoculariac pangi pottß. Ccmpo£.ifrbifunt:
9lbpfrepfcn / 33cpr'r epfen / einpfropfen / wrptro.
pftf»/ roieberpfrepfen/qvorum ommum expli-
cationem vid. w teiljcr» conveniuni emminomm-
bui.
pfropfen/ metapb. ttiam dicitur dtßaomahont altilium,
qvando tu buecta inferaanlur , aJii dialtüo dicitur
9Jfr6ren/faTcirc. tarre impletc, farftilibui fa-
cinarc , fuffardnarc turundi». qvemaJmoJum an-
Jtret taJibtuojfiifarinaceifftrciuntur. ^>frorerintl/
Dfe/focmina offii farrace« altilia impingvans.
<Pfv6r»ng/t»i«/faguiaüO, qvaciaLbu« uuundn
hvc buecci» fid
145 1
<pt unt> /x>u i p'^. »pfun&e / saxo». pum/
libra, as , pondus libraic Sunt ,qvi k Latinorum
pondo drrivatum ■volunt', ut omma*l;A vocafruli,
g-vät- conjonantiam qvAndam baten! cum aJid qvd~
atmm tingvA, five LatinA ,ßve Crtc*', five Htorai-
ca , firtt GalltcM futrit ', qvod , qyam invidum & «•
fidum , nun die Am weptum fit , itolo rtptttre. ■ Baue*
Mut nuÜA ett Ut vocabutAtandem tanqvam tmgvA no-
firät propriA nobü fupererunt , ntfi dirrrttartoi hvjui-
tnodi arctamu S" prnitut excludamtu ttÜH noßrii.
JPondo RomAnif tß , k pondus , pondut d pendo,.ut
Beljti , inqvttPcjfuu, (BiWlfrt A XOkQttU Std
©<\Oid)t «0» tß ^)funt>/ c5" pondo nomtn generale
r/r , nvn libram t Ar. tum, Jed qvodcunq x pondm no-
tAnt y dtco tmm : (riu qfilDcncr &c$<r eine« Wim
&C< fef)iKCT /' poeul um auxeum pondo libra. Et,
cjvot Pondo deefle cenfet i reüim exponilur:
XCitvul rm-iruit Du am Gfatfidn jutjaben/
Witüiel rmineft Du pfunD ui tjaben t
hert ah.ifve, & qvando fmpliciter ponitur, librAm
i-ttlfAt, ut : pendere pondo oftngmu, <[&>\u\
Ött'unD »iiacn. 3nw / brco iM'unO/ duo, ma
pondo. SicrtcUpfURO/ pondo qvadrani; {gin
*ßfunt> am (?cn>id)t / pondo libra. tftije n^ä) (in
^>T*i;nD ;utn<!knMCf)tC/adde pondo libram. tfin
Dnlb^funl»/ libra femis, fehbra. 2Jnt>«th.ill»
pftini)/ fcsq»ihbra. 3wn$PfWlD/bilibraJ J^UH'
Dftt ^JJfun6'/ pondus ccntcnarium, five centena*
Tiw. 9lpptcftrpflinb/ libra Romana. Gin'Jlfunfc
^irltrt bic Erfordts valet viginli greffis Mijmris
five qvatuor capitonibut minus (edecitif nuntmii,
VUt Repffl&crc weniger fcel^cb n Pfennige.
(£in<DninD^tfrlinQe/ Itcrlingorurn libra, pon-
do tß Anaiii ptculiart , non qvidtm qvod fit memta
qvadamptrcujfa , aftimAtA tamm Ab vtginti captto-
ftti , nPAMtg&Opfftacf/ five qvatuor imptrialu,
alecem groffot ÖTfEro nurnmos. <£in 9)fnilt> ^HWUrj/
libra aromat i< . Sin <J)plltt> 3< Dt TU Hl fo l'chlVUT
ül^fin ^Minb^lcn/scqvipendiumcft hbtajplu-
marum & plnmbi. (gorlcl 3R(inD/fptficl^fiM^/
dititur dt porUombm vmlibtu & Atp>Ahbw. S3 ICT
Mauren hüben iiini^'m^ unD tinen guten Cln •
f(f)la<(/ qvatuorruilici pendunt qvinqic libras
cum fuperpondio notabtli.
3Jfl!ttö<n / libram pendere , valcrc. pfu^^cr
nidbf / pondus ad libram non accedir. 9Bcnn
es nicht c Ih jr if pfunbrn roiK / inu§ man mit ?ctcu
iufricDf n fcon/ prov. Qvod pirvo contrntitjft dt-
ktAtniu ; 4i verbum : Si proventut nofterper li-
bras non appendatur, Temunciis acqricfcamus.
Covpoß 21bpinut 1 «n/librare, per libra« £jf pondo
»ftimarc. in libras difpefeerc. 2JuSpfiinfren/i. r.
Pfunrceweife^bir^en/ vendere , diftribucce
mafle». CcrpfimDcil/ m libras reducere.
<Dfi*mM»j/ aJu ldnalis. <pfuubig ©ClVtC^C/ afllpon-
. dium ^iiipf'iilt^tj/ librarius. SWCnpffinlliay
btlibns. J>reo; , fiiR&i9 / trilibris. 50icrpftin<
t>ig/ q^a.lriJibns. §üufpiÜlll>i3/qvinqveUbta.
Iis, c£c.
(^punD/oer/op erculum, obthuramentum, fo-
• ramen, onficium, labi um dolii , it. epidomium.
i Vtnit a Saxoji. pimt / Ajjfdö ptrproßbtf. &/ ut
inmultii tttntt , dtcitunj^ed, yvad obthinamtntum
Ol i doli; wjei tum formAm pondo fett ponderii plumbei
' pltrumfr habtat. § mit ^cm (?puni»C Jllf«
tn<l(f>Clf/ onficium dolu operculo obftruerc , vrl
contegere , atq-hnt vtmt vtrb. <Spun^n/ qvoA
prepr. tß obthurarc, occludcrc opcnulö i poßmo-
dum vtrb etiam txttndilur ad i/vodcunfa oitbura-
, mentitm ftve optrimtntum , omnemq^ (ompalliontm
, &conJjlidationtm , notAtq. t : compagmarc, com-
• pjngcrc , coalTare, uva ttiAm in compofitif diettn-
tur: iBcripfiahrn / 3,ucfi>iinDrn / & Jufamnu'n»
fpunDcn. ein }U(iic|püiii)(( 5a§ / dolium oper.
eubtum. ^»lammcnjt-fpunDctc Ureter / com-
paAi.coalTati alleres. Sluf'lpinuVii/ .•/: rclincre
dolia.epiltomia ap.crirc. (^pnntung/ Die/ ob-
thuramentum, operimentum, opercorium,
compago.o compag«. Slufipun^ng Der R4f*
fer/ apertura doliorum^epiftomiorum. ^>i'r>
jWinfuihy & 3^cfpun^un^/ Die/ id. qvod 0pmn
Dung. 3u|ammcnrpünt)un9 t^^^afcl^merMy
coaflatio» compadio tabularum. SicdUimut:
ßinen 9^Dbcn fpiinDcn/ coafläre, compingere,
concabularc , axibus (fernere folum. ^püu.
&id)t/ *d). <ß compaailis. (Spfinti^C $aff t'liy
rrabes compaAiles.
v 13fuf*/ pfufefcen/ gepfufcljet/artifi-
cium cläm cxerccrc, extra iodalicatcm opi-
ficum opifäcio operamdare, nfurparc lucra ar-
tiftcii Tpecimine artis curionibus nondum cx-
{ hibitö. ^Ülfcben ttiAm ingenert ftgnificat turba-
reordines, ingercre, & immifcere fc artiadfe-
non pertinenti.'
•^Mi''cb'T Dci'/ opifexclancuIariut,artirTciumhauc
profcfTus.artifex in ordinem non reeeptus, cu-
rionibus ojvticum nondum probatus , cums,
fodalitiis . & corporibus opificum exclufus,
9 uö Iii inux^-
! 4?4
inrerpolator, fcrutarius , vulgb turbttor & ufur-
ftior Mrtificiorum. <JJf ufdjcr ettim tß rci alicn«
fe immifcens, ir. vcteramcntarius fctffri volar ms.
<J3fufchcnim / Dt«/ fccmina opi ficia extra crdü
ncm cxerccnj , artificia curbans, mterpolatiix.
SlrjncppfufcÖf r / empiricus.
$:nfcj)crcn/ tyfufchuua,/ tf&ae $fufc&cit/ inter-
polatio, turbacio ordinuni, ufurpario arnficii
artis fpccimioc non exhibitö , opertaneus labor,
exercirium artis clancularium. 2lr;rpfu|'d)a'Ctv
empirica. <£chriftpfufdjcrffl / fcribillandi pru-
r»go. ©fatfpfufchcrCD/ ardelionatus , poly-
pragmofyne.
JJfufchirjjf/ & ^fuföcThflft/Afi. &sJverb. abufivus,
cy abufi vc, turbulentus, tnrbulcnte, irrcpcns. ob-
rcptans, EJ'pcr modum obrcptionis, 4c clan-
dcftinö.
QM). Incipientia a $1) in exoricis lingvit pin-
gviori nobis jure ac Itaiis per gfcribuntur i nu'-
lum enim vocabulum ortu Tcuconicum p()
agnofcir. Hinc rede fcribo i $antaft / fiafztU
gönic/ $6bni i gilanber / gilofpfuf K. Non
obstat, qvod Harsdorf«:. Difqvilic. Philolog.io.
f. 7. fcribac : Vocci peregrinae pcregrinitarem
fuam in fcriptionc rcttncnc, id qvod in Omni-
bus Iingvis Cardinaltbus ufu venire novimus.
Imprimisautem nomina propria liecras vcl cle-
menta Aia primiriva in noftra lingvi non mu-
tant. Qvem fecutus Schotte), pag. 1 1 1 . de Or-
thograph. air : jjl auc!) ttl QCmcitt i II C V ! II II C V II /
Daj fric Schreibung uerfremben Sprfcr/ nach.
€njen|'rf)aft berfclbcn Sprac&c/ »oraui ftc qc-
Rommen / mnjje behalten werben; |uma( Die je«
nige ©rJrf er / fp au* anbern Sprachen uortpen«
treuDia. entlehnet werben / ihrer ciqcnfchafrlidKn
SlnFnnff aerndji/ anefc mupen in ihren ©tarnm»
letrcrn vjela jjen unb acfchncbcn werben/ a\i : Vbi-
} lüfopbi unb nicht gilpfcft / ßiecro unb nubt Ji
ierp. Contradicit enim non folüm ipfa anti-
qvjtas, qvandoferipeum legimus HaHjti / j?anj<
ler 3 cntncr/ H<PteT ; verum etiamaliat lingvae,
qvaj volunt rtTe cardinalcs , idemfcccrunc, ira
i-Latini, qvando Gracca vocabula donärunt ter-
mmaronc l.atinä * dixerunt : Catamidiare, car-
pocumc/ Ucee fuetit ä t&t<p*, Ac Sic Offen*
qvando nomen Latinum aüumferant ■ fenptio-
lnem Larinam fusqve deqvc habences pro more
I i,: vocabulum iftud ("criplcrunt , ut: K»g*;g««
a Lacmo carrucarius , v^i, acarrago,
^««ww{ 1 buccinator , ftc. halt , 4r ipfi ho-
dierni Romani , hanc legem ab Harsdörfcro &
Schottelio latam , qvamvis acqvilhmum elTct
Romuli nepotibus» non agnofeunt t feribune
enim Fantafia, Filofotia , Are. nec ph unqvam
admittunr , utpote pronunciationi fuas contra«
rturn. Si qvig vitio non vertit Jul. CJatfari, Corn.
Tacito , aliisqve Romanis feriptoribus , qvod
nomina Gcrmanorum propria Latinorum mo-
re pinxerint dr pronunciaverint , qvis tarn rigi-
dui nodras lin£vae cembreut, uc , qvodalu«
lingvis concehum cd, no(Vra denegaree» ni(t
praeoptemus maneipia aliarum lingvarum clT'c.
Qyarc in hoc Lexico noftro fruftra qvaeret»
utpote qvod femper in ^ nobis commutatur ac
in iftäliterarum fcrieoccurrec.
s iM§/ pi0cn/ ssr pifd)cn/ gepißet/ #flC;
pifCt)Ct/ mejere, mingere, urinam reddere,
a fono dicitur, qvem*imodum cliam 35infelcn S5* A ^
diaitßö Q3rinjClen / ytoiin JßrURH -vide, &idem
figmjudU. 2ln Die 3Bani) pifc&cn/ y btnfclcn/ con-
tra parier cm mingere. ^n eine (Scherbe pifcl)«/
ffu pi^en/ emittcre lonum , taecre urinam in
mar 11 am > five urinalc , ( pife^topf ) Ccmpof.
funt : QJuS'pifcJbcn/ levare veficam. 55epi|"chen/
afpergerelotioaliqvid. ©rein jive <£inpi)a)cn/
facerc iotium in teaphium aliqvod. Jpinauä*
pifd)en / extra mingere. 3br jungen / warum
Pij'chet ihr ntcf)t Imiuui?" ■ pucri qvtn mejitii ex-
tra
^ifeberen/ & binjclen/ mifturire, profluvi*
urinas laborarc, /< 1 bin C II in frfiir &qvidem mt-
tapbor.qvo/fa penitur procunclari, haercre, lenre
agcre, moras neercre , y femper agendo nihil
agere : undr etiamdn 53irtjeler .iiati/r cunclator,
morator, lentuliu, procrartinarur.^T ^in jclicbt/
a.: rardut , langvidu« , fegnis , lenrus , trahens»
cefläns, adverb. tarde , lente , cundantcr, tc-
mifs^.
filier & <JMfd)Cr / Öce /mejens , mingens , reficam
levans , & exonerans. S&ettptfcher / A %XtU
pifd>t*VttlB / mat l f > fetmma urinaeprofluvio la-
borans, lelhtm iotiö madefaciens, madidani
itratä urrnä.
I dr / &CT / it. MC <Pif$C / lotium , urina,
humor ,J'en effluvium vefteas. $i dljt"lipi|ch ■ urina
fetium. 5falte \Difctje/ dranguna, ardor urinar.
Xropfpifcbe/ dyfur-ia. vr d;ivu n\]Fcif fer $i|d}cv
tfchuxia. iXobc fifäu diabetes , qv*ndo id tx-
ernri"
Ktioungvinii.
1456
er» ^tisi.^qvo^ i.buur. QMlltpiföc/ urina cruenta,
mi&oungvinü. Die Sßrdjtljaltuno, Der ^ndjc/
tadonciriYotia urina:, midio involuntaria.
UtfMav fivt $i;djiut|)/ Sw/fcr&os <pijjen / /«-»«r
■MM / miftus . miftio, $ tpfe aBus mingendi.
<£r f an Dag 9>ifd>en Riebt rci balten / lotium ro
primere ncqvic. Qa( ?)ifebcnrer&altcn/ uri-
»am iahibere, rerardarc , reüncre. ^.M;'d;cil
Hl rieben/ cicre , movere , pcllere uriaam.
j.'p. muigcnv, mcjem, vciicaralcvans,
in aunens. ^l|'ii;id)tlT £wllÖ / canil mittu-
riens.
9>i|l/ptflen/gcpt|Iet/ cwu*, nbüaodo
vocare. Stmilittr rß afono. fyifl/ ßve hem
audi, veni, accede./iw confiltc, expeftj , atq. htc
|H£/ Ö«r/fxpomtorfibilu3, /rWfonui illc, qvi
edicur dentibus orc comprcf>6. 8J||fer/ Ot'f/
ö'yilifrinn / OlC/ mal £5" faminafibilando »o-
cans. tyi\\cr[d)t I a.ij. itidem fibllani , fibilä alt-
qvem confeftans, (Ibilando, Sffibild.
9>itperen/ ör^/j jiauüö 5?ifpcren/ Q}ifperen/
QMpcrcn / er Wpcren/ *. ^ftfftocn/
fimt, dtqi ab hoc pifttn / fru potiiu k fonödrfren-
dunt , fibilare, fufurrare, mutirc, mutlicarc, mui-
fare. €Wif einem beim Ii pifperen / fivt pfUfiw
r«/ muflirar* cum aliqrö. S£\t pflifperen / fi-t*
pifperen mitcinanDer/clanculüm.recrccöcollo-
qvuneur, abduc, furcive, rcmotis .ubitriicon
fabulantur, privatim inier fediiTcrunt, occai-
tiffime fermoonantur. (SinanDer ill$ Dbtt PI»
fprren/adaurcsinfulurrarc, communicarc, f'a-
■rultaricer fuggerere , in aurem cläm infundere.
Dtcitur rttäm ginpifperen. SOiif pifperen/ tß uni,
J$"cum aliis feercrö colloqvi : 2liiepi f pa'iT a::Um
finem fufurrationum faecre, iL fufurrando alt-
qvid cloqvi.
5W>erer/gifpcrer/9)fifperer/ VflifiTcr/ er$flifp«
rer / Der/ fufurro, fibiians» mufläni,mufi1tan«
iJifperinil/ ftll'perinn/ K.fc«/ famina lern rer,
olc/ Ofli tyffpcrrnv
re/ Tcrwo fecretus. $ ein (Bcpjfpcre in l er
(SMbf Pen i, ni / fama lufurrat , runiurei exau-
diunrur, fermone* tncerti lactanrur dcc&. %<j)
babe nneb w>r Dem öipijprxe ullr,t!i gefürebrer/
rumofculos perpeeuo cxcimui , ventu» (iim.
äs ijt Dt[j vor ein ä>i|peren V qvid fufurttcis m-
Ticcm ?
9MiVtric&r/ pifpertiet) pifperhafr/ ^itperiebt ' k. «4
per moJum (uluiri, libdü . muflandö.
muairando. ^>ij"p.TidjIc 3tct)f 11/ form
dcAtnit occulci, hirtivi.
cormeneum manuanum » Tcloput minor , Jf*
brcvior , bombardala eqvitum, bombarda fei-
laria. f^enit emrm:b h nojh o piftctl / fibiltre t ti*
mim bambardula hat f tigzrem moüwrrm , cum ex-
ploJitur , pre i eityv'u m.ijvribut fclopii : terminal*
Ol rß Otrmttt I70I / cAinii , cavtttt , <jvjfi dicat ft-
ntu mclltorex canahcvlö frrrtd. Stc enimfehpet
ntüjort* veetmui ffcort l (jvaß canaliculoa , fi-t
arund incs fcrreai 06 fmdttudimm. Suptrftdrrt
itäq. laborefuo poiiuffrt tjviaattu qvi, fibtptrfi>ädent t
hoc Tocah. Gnmtmct originü non tjp , nomrn ei im-
pofuit: J^anDpu/fer/ i'um van&puffec fitbomb*r.
dulM portaUl'h in fteco , non autem ßtop:u ißt ßUt-
riut; mthiti Belg*, qviapprü&nt: (gm ©incrptT/
i. e. canalii molliorem bombum edens, •• ' ita de-
beret p*tius ßribi: (SilUjl>roer ! 0tufjbcn mim
Brlgi* eß cantare. <£f n par olr Ii bombardu.
1 c eqvitis binae , par fcloporum manualium.
^iMenlaDen/ onerare fclopoi pugillarci, far-
cire Tclopos pugillacorios pulvere fulphuraid.
9)iftPlen fpflnmn nnD (p?rrj)ie§en / fclopo« bre-
vioret inccndcrc dt difploderc, fru exoncrarc.
Gin € chllf? aus Der 3)ifto(e/ fclopi minorii jaQu«,
iW cmiiTio. ©um nuf 5)iflclen berau jforDern/
provocarealiqvcm ad certamen kloyoxum mi-
norum.
$i|lo!e/ *U/etumrß monetaaure*. Um diBakt fp*
fieptri, qvod pro amndine rtfutdrunt imptritiottt%
Grf.Piftolct, /M/.piAola. dun (Bpanffcöe^i«
ftplc / piff ola Hifpanica , vtlori» triam imperialem
tum tribui avt irantibm * fn>t qxatttor thtltrortnn
minus qvadräJtte, gran|Öi|'fJ)e 53i(lüU'/ piÄcrU
Callica, tret thaleroi T.xUnt.
aioliitcr, pla«. ide loqvens.
^Mgerung / gliperiing t k. tit/
öHPrrcn/ IC. fibilui , murmur , fufurratio , fufur
ru$, fcrmoclandcftmui.furtivus.mollf». !eni*, .
Placido. «pjf PlTcn irt nfleicie wrt4«tia/ x pll$l plagen / <jepia<|Ct/ afRigere, inre-
fururrarioncs fuTpicione non carene. ^j v r ctan , vexarc , crueure. ürsrnmatni noßri Ctn-
c4tCT (kbi'n *J)i!PC: 'M\$ t prodirote« gauifenr fer- manot ttidem privatum eunt hoc vocabuld, 4 Lximo-
mocc cla&Ucftmö. Di. tue et. am fA6 C^ipijpt rbinplag^ dtei cUmarJet , tum tarnen fUggfrvpttk
HS7
Vi
1458
. c' primarii , non i3am out percußlonem ,feJ ftatium
ifive tt actum terra r it.retia; plagula autem papfri
philyras fißnißctt r & , licet plaga » qvands dniva-
tur a *A«Ti«,percutio, ( de qva origme tarnen ego
vald'e duittOy) ahqv6mo.il cum noßro tyMageilcon*
veniat , poteji tarnen eidem facilitaleaGermanorum
/ qvam a Dorico wXmyd , pro Graco v/«y* t
.dedt&um ejfr. (giticn übel* Die in muh bart pla
0(11 / atrourcr torqvcrc , accibillimc affliclarc
ai : -i v cm. N sd> bin auf allcvba ni? iHrt unb Slßeife
tn»l ihm aepTagt IPorbrn/ omai accrbitatii gcne-
rc üb codi vcxatu« Tum. Q?f ift nid)t au»?iU|agen/
wie er mid) £ag unb 3laä)t geplaget bat / incrc-
dibilc diclu eil, qvantis me excrcucnr cafibus
dies noäcsqvtu Compof.funt : Qibpl.ncil / confi-
cerc aliqvcm crucut.bus , laccrai c alirjvcmva-
tiü tormemiiw SUuiplagen / rclcvarc caijm , dc-
trahere calamttatcm, celTarc, abftincrca vexa-
tiooibus. gort 8c SiSeiterplagcn / pergexe ur-
gendo, contumteiter, diutiilime cruciare.'
§Cl'p!a<)en/cnccare aliqvcm mahs. ich jer»
plagen mit bet Arbeit/ frangerc felaborc, ica
.claborare, uc vires corporis acqvcanimhmroi-
nuaatur» exhaurianrur , infirmemur. vii' \tV
plagt (td) tool genug mit bem (StHDircn / ex m-
mtä irudiorum confvetudinc langvct« immori-
turhbris, exlaborcftudjorumiegrotat. .(Er iß
torl cm geplagter 9Kcnfd)/ infelix,mifcr, cala-
n.,roius cft. v£r n>irb ihm« feinen Leibern fobr
geplaget/ infidorum contumeliis vexatur vchc-
mentilumc. ©Ott plage bid)/ Dii te perdant !
Waget / Dir/ .h : . .aor» vexator. ©raiifanicv JM a
iKr / exagirator tru<klis, acerrimus. *
Jp^iibipla^er/ tbnxäf caput mifcriaium. f)Ma»
gerinn/ X>lt/ fccminaxxagitans, vcxjhs, dive-
xans. Sin ©djulbenptagec / exaßor. (Seit-
plager/ ex tortorpcaini»...
IVa .k / Wagung / trtc / Ss* fingen / calamitat,
miiciij . molcftia , afriiftio , crueutus. (£$gef>t
einmal Die $lage an / malum impendet. adven it,
adetl , naicirar , imminet icerum miferia. Tic
Wage frißt weiter/ oergr^ertftd^/alamitas fer-
pic loogius, progreditur , propagarur , nigrave-
<e»c "sd) bin jur Wage geboren / hxc mihi na-
feenti diÄa lex eft , utamarilTimamfortunam in
omni vita deguftem. ©it* ?)!age nimmt Gb/ «na-
la leviora fiunt. SOfcine ^lagf i|l alle «Öl argen
b(l / Tum flagclbrus tou die > drcaftigatio mei
inmatuiinia. (^et)n)ecrc^)laae/miCeria Tumnwi,
infignis, extrona. . vÖcri»Cöf<ltC ^Jla^e / res dc-
rperatae, extrema fortunae dimicatio. UuenD«
hd)e ^lage/ malum inflnitum.
Ollterplage/ onera setatis. gjni faß™ i>ie»üpl ' a c/
negot 1a mutvrrit gravillima. $>aurt'nplüge tu—
(hcontm xrttmnse. €i)ri|f enp'agC / jerux Chri-
•Aianorurru ©iirfrpla«jf / litis pfpera <£t)<*
plage / onus matnnionw. ifrbpkgC / malum
hereditarium. gelb'./itr giudjtp « >M I Mtat
tntftlVAd?f / calamitas in freie , a calamwum
frage ftc Jida. ^roitplage / onera perfonaha
rubdicorum , alias etiam Dieilltpla^e. <^<Upla*
ac/exaetm pecuniarnm. &C|v'l}plage/ jugum
legis. @m:Üt;pla«>e / angor , uiccior ammi.
•^etoipenfplage / jp-jrfu», ftiauli confidcnri c.
^(lllbt'piage / famuliiü infulcntta , perulantia«
procervitas , malitia fervorum ancillarurn.
©laubcth'plage/ onprcllio f.iti , rcligionis ca-
pciTius. ($id) f plage / cxqvifitiOimi dolore«
.podagrici , anhntis. .£»ailbipl. IC / de ^rjpla-
ge/ muena milcnarum , Calaimtatum coneur*
fus, poirremum malorum. Ai'.at j£)anbfpl\'U],C
.etiam efl cephalalgia. J^au^pIa^C / naufra-
gium domciticum , .privata calamitas. J.\ n»
FerplagC / cniciatus , qrafi türrura , p»opr,
.carnificina. .Jf>crienS /»vr (Seclenplage/ airliclio
anim« , cordis tnlhtia , tt. palpitatio cordit.
J^linger^plage/malcrvadafamcs, media, ^.im«
merplage/ luflkm, i ortuna calamitofa. 5f inbevs
plage/ proles numerofa , it. malum lere & feren-
dum. jtraufl)i'itplage/ morbus fonticus. chro-
nicus, ^riegfiplage/ belli calamiras. üebrpla«
ge / labor , tudor * pulvis Icholafticus. JfanD'
plagC/ morous epidemius, malum univcrfale.
^eibe^plage/ corporis gravius, infirmitas. gern*
plage/ injucunditas.txdium (tudiotum, labor
difeendi. icbc^plage / aeftus , furor^cruciarus
amnns. ^?il|PlagC / morbus hjpochondria»
cus. ^ccbtnplage / addiramentum mifcriae.
^ejlplage/ malum pcmlentiac. <Ui ic|lcrplagC/
qvcrclae , gravamina palrorum ecelctia:. Oue>lü
ffient^plage/ tulncra reipubhex. ;\cifcplagi7
irineris »ncommoda. <2d)cinp(agC / malum
1 mal? mar. um. {^djulbcnplage/ cura, SJT folli-
citudo ob att alienum. ^c!b|lplage/ malum
.voluntario judicio contraAum. v£tcinplage/
«alctili morbus. (Stflierplagc/ onera vec>iga-
Iia, cxacliones srtbuti. (Strafplage / malum
ocen*. <8imDenplage / pecca.torum rnolcs.
3Bad)ptage/ onus vigiiurüm. Sßcltplagf / ma-
lum omnibus commune, univtr/alis calamitas.
»459
91
SiiCtbcrpUiK' calamitas mulicbrii , it. AifFocatio
uteri. QÖnnt>erpIa$C / ftupenda calamitas.
SvlbOPla^C/ odontalgia , ftu dolor d entium.
atitpl'W temporalis calamitas, ^cndicrplagc/
xnalorutn Ilias.
fHagb alt / platjcvifd) / dr pfaijid)t / cala-
muofus, cxagitans,arHidans,pcrfeqTens, cru-
cians, torq»cns,premcnt, ; f calamitosc, mi-
tere, mifcrabilitcr, infeliciter.
^Macfetl / freqventati-vum tfl a plagen / &f dr/n
y«rr fignißcatt nimir. afHictarc , exagirarc , infcöa-
r i, di vexarc , infeftare, afrligcre. Imprinw aultm
Je txtortcribtu pecunia mihtum , tempore belli , dici
folet : bi enim divexant rußicot , pUct cn Die J5aitf
*€tt / vatiaq^ab titextorqvtnt. D finde etiam no-
t*( incitare, adduecre, compellcre, laceflere , ur-
{erc, ftimulare. £ic jftn&cr placfcn Diestern
m£(5elt/ liberi exigunt pecuniam a parenti-
but . <£iiKR um (in QtnU placfetl/ efflagitarc , fol-
licttarc provinciam, munus, officium. <£i' placff
niid) tljltd}/ Wenn rr mich flcf}Ct/ preeibus in/rat,
?vampnmum in confpefhim ejus vcnio. ^ic
ebrraeifter imi§en fiel) in t>en Scftulen tvol ut»
platten /praeeeptores mulrai molcftias in febo-
Iis devorare oportet. <£|(& tOOriim Plarfcn/
man tfl laboribus defatigari , multö labore dr fu-
dorealiqvidqvxrcrc, Kimme dr magnopere in
re qvadam claborarc, faxum verfarc, volverc.
Cr id) vergebens unt> umfonfi placfen / inani labo-
re fc torqverc , inca^üm fudare. Compof. eß Je f«
pliicfrn fid) ^-mj mitt>e ierplaefcn / laboribus de-
fatigari , (rangi > conficcrc , debilirare , macera-
rc fe oeettpationibus. H aberntet ettam compsfit.
Crplacfen/ five berautfplarf env fruÄum labornm
dr vigiliarum fuarum ferre, confeqvi, compa-
rare , colligere aliqvid exactionibus , inftigatio-
nibusdr obfecrationibus fuis. ^(f <Sd)lHDt)»jn
einem beraitfplaefcr?/ extorqvere ab aliqvodc-
bita.
|Ma(ter/t>cr/cx.iAor , extortor, vexaror, i/.fla-
gitacor, flimularor, monitor, follicitaror. ^Ma-
cf ei mn / t>t< / ftimularrix, foeminaextorqrens,
efflagitans, pclliccns, allcctans, lace/Tens , ur-
gent. ÖaiircnplafFcr/ rufticorumexaclor. £1'
tcTItpIfldjtt / vexator parentum. ©elfplatfer/
exeortor nummorum. ©end)f^plafJcr / im-
portunus follicitator in judiciis , rabula fo-
renfis.
IHacf ereo / ^Jlacfuntj/ Me / & SM JHacfcn t ja-
aa.o. exagiratio, vexatio, ftimulatio , it. po-
I46O
irulatio,inftigacio, impulCus, efflagitatio , ro-
garut impudens. $5aiircnpl jffrrep/ cxaöio, &
vcxatioruiticorum.
<ßlad'ticb. / $latfbaff/ft $(acfcriT<& /«4 &adv. ex-
agitans, vexans ,extorqvcns , impudens , mo-
leftus, importunus, impudcntcr,moleflc.
»Platt/ ÖCt / pter, OtC Q3lat1C/ area , plaaities.
Ö'/oci« fviiibet m qvt mini emtnet. Ofom lingv*
ßut, Pjeudo-GermAtti , 60c noßtumSßUn üidem k
Lstmorum ädieÜ. planus rap:unt:fed cur non jw-
titts planus AnoßiotyUndrJucunt? iJ, qvodexm-
moduu fieret , tp/am planus 4 G*<co pi
cabulam latam, aeqvor, planisicm, Ö'crulram
notat , trcejftre. $|a jj ^xr m adeo vox eß Germa-
mca , m< r/iflw Thuringi mei , (um aliqvid pro certt
aßirmattt, Jicant ; <j)!an/ omnmö.certc. (g^ijl
plan IPabr/ certidimumefr. Qvaßdiceteni: re-
dtum, «qvum.apcrtum, patcns,/icu/i «reapUns
& cq-vabil'ti eß. QyU Romanorum autem hoc v-
cabulum edoeuit , non dico hnminti doffos Erpkordite,
fed qvasvif Anciüai &pueüas rußica/ h*c loca inc$-
lenttf. Videmut xgitur hoc vocab. flMan vetußiiu
eß-,qvamuth RomsnU ultra Alpe* a ruricol'n noßrii
petitum fit. tylnn qvando ptanirtem Ö* arcam
notat,etiamdicitur: int ^Jufnc/ area plana, tu-
jtu Mmm. ein <JJ!dn(ein/ arcola. (ctinc f^dne grof»
ff^X^ne/ planitietlatidima, longepatens. afpe-
öu polcra. Ita (in ejrflgcr <}>fan / area ampla, la-
ra t fpatiofo. ^tn enaer Vlan/ area anguira,
brcrif. v5,u bn'!(id)er $(an/ area prafclara.
grüner ^)(an/ area , /irr planiocs viridis, Iur-
bofa. <5ani>id)rer'JJIan/arenofa. 3Sleid;plan/
area polittirx hnteörum apta. £anjpl»in / pU,
nitics chorcis ducendisaecommoda, Yid. pl^ty
cumqvo platt impe tue concorjat.
tylan/ dr 5>la«id)t/ adj. atq vus, planus, fine eminen-
tiä.colhbus dr clhni carens, ad-vetb. atq»c, plane,
dircac.adaiqvc. €iu planer i^W/ locus .01 VI
lit. planer 0la(J / area porrecla , adaeqvaxa,
plana. Sed rat um &puitic.jrri eß.
flauen / adaeqvare , cxasqvare , allaeTi'are. (Jig
55rcr planen / dobbrarc aflerem. <£m3innn<r<
planen/ rr.iScm afeiarc. A qvnpqx > b eß
nunij/ fmt <p^iiung / tU/ poet. acqvamcmum,
aeqvatio.
^.ManirCil/ propr. id. eßqvodpUnett 1 Uvigare,
allaivigarc : Bibltoptgi autem hoc verbum ßbi p; »-
priumjecerunt,$iividem}planittniu'ii rß: Char-
tas aq vi glutinös! , vel libros rüdes Iqtä alumi-
Bis
146 1 9>l
njsg!uunofimaLCrarc,Ö'ifi?;cfpxl.xvigarc, qva-
pAcaLplsMre. £)a< S5.U(!) ift ni<fot planirct / bic
Über rudis eft , nec ejus folia aqva glucinofa ma-
cerara funt. iMr lur t c Äupfcr|tucfe / caelaturae,
xr/icones, S^tabulae xratac glutine aluminosö
firmatae. . UnplailirtC J^upfcrflucfc / imaginei
chalcographicae rudea. .
IManirtt / Oer / glucinator chartarum , & <ßlani>
niviMM/ .Die/ ./rx* OOS ^Manircil/ glutinamcncum
plaguiarum fat philyraium papyraccarum. -
anca. De hU
Frfiiu 4(1: Plane» dicebantur rabulae plan« ob
qvam caufam St Planci appcllancur, qvi fupra
inodum pedttTus plani funt. Vlanca nob'H eß a
\>lnn/ aqvui, tala rnim dtbertt tjpphnc* , five ta-
tiu'x. diu hm nobii Cl'ttl ^MitlltC communiter Jku
torparics ex tabulisconfeclu« , &ita dißatkma-
cerie, qvbdhsc fiitxlapide , xv / lüto , plancaauttm
ex ajpnbtu &Hgno, alias citltf biete rite t&dnD.
x<ox mf-
tallicorum, qvi tta apvtllant laminai ,f:ve maflam
mccaÜorum. £inc(5plfrpLintf(J)e / palacra, alias
(£plDfud)en. <?ilberp[antfcbc/ lamina,_/«< la«
melia argenrea. Venit aulern , propttr aqyalita-
tan & Itvitatem , it pJdtl / area.
^ I Utl JCll / ptur fertaflii etiam propttr latitudinem dt-
(untur a pldtt 2 im autrm appeUantur nonnuüif in
lock apfxabones, alias QMut» tltsD 3Ka»Jcntt)Ur|tc.
^lail/ «/i4i ^labert / normuUi etiam ßribunt
Q3ldbn / diciturq^ vclum crafTum , pannus , 5*''
qvodlibtt linreum extentum. /nie cf)iff |''f
<f CiWlpLlhn / carbafus. & I tllUClTUl i)in / mer-
catorum involucra.i
planet / Oer/p/wr. ^IanCfCtl/ ftclla errant,
vaga , erroncs. . Horum errantiumffderum ßptem
funt : Sacurnus, Jupicer, Man, Sol, Venu» , Mer-
c Linus , 1 u na. Lurt omnti a Lätinorum jive ü> <c -
torum polius plane ta, dtrivtnt : magnam tarnen afß.
mtatem habet cumtynw area, funt enm fydera pa-
lanria, arcamqvc caeli oberranc. . <J)lr.nctctl lc
ftü/ i.'.ta pracdiccrc.
QMafc/ planen/ geplaget / «epm, frago-
rem cicre, effiecre, eliecre. £fl* CSWplfl^Cf/
glaciei crepar. Definier tfW flamm* cre-
pant. ^lilIJCU ttiam ßgmficat tormenta difplo-
derc, it. garrire, fabulari. Ex qvibus comvofita
•vari* fignificattonis oriuntur. 2ll!pKlfU'tl tß og-
gaonircjoblacrate, contradicerc impudentcry
& ruft.ee. SB t ^ öarffiu mit^ fo »inplaflcn?
Qvidmcincrcpas: curafpcrius B" Tuperbiu« ine
compellas>2luf CincO unpUßCIl/impctum in alt.
qvem facerc, Aibitö aliqvcm impeterc. ölitf;
planen / Termonibus aliqvid di vulgare, cffutirc
tom , garrulc dicerc. T) fr $ (r | ^\ A ^ (t ^
ailt/ carro, blaccro, plcnus rimarum cft. (jm»
ylxr (jinciliplflljcn / irrumpcre , trrucre , op-
primere aliqvcm ex improvifo. ^)in,iu$pia»
ßcn/ prorip.exe fe foras,, cruptionem tacere.
©er plafjcf ttiMU* / liortis erTund« fe
in agro». ^ill»raplflBcn / iftu glandium fe.
rire. €r bat alle Dfc 556fttl bimvciiöcplilf et/
exonuatione bombardae aves (ugaviL SjiT»
Plauen iAÄi ^vro^2(U0pLlBClt/ fecretaenun-
ciarc , in vulgus efferre : fed faf $JltftT Krgfb»
ll(l)üi:rpla(iCH/ r/Zpulveremnitraium difplofio-
nibuifruftraconfunKrc. 3fVPla$CU/ronipere,
dirumpere, conffingere, divcllcre, ftu p.t.: j
dirumpi , confringi , divelli , r imas agcre. üjjor
Scvil iciTKllrCit ' p.c ira diflilire, Homachö di-
rumpi. ©a^föiag ijt »üb tcr^^Uf jcrpla^t/
▼ilf um gclu ruptum eft : duitur etum 2!ufpla»
ijcn. Sic SrDc ifi »cn pcv.^f .aufgcpla^ct/
terra War« ftu.:
?51ii^er /Dfr/garrulns, löqvax.lingvax. ^Jla^i
rinn/ & ^li^crinn / MC/ largiloqra , loqvacufa,
nugigerula. Slnpla^er/ importunui , impetuo-
fus , infultant , vulgo invafir. Qlu^plaljcr / pro-
ditor.traditor. einplfl^r/fupcrvenien», op-
DrefTor ,.homo impudens. <Pu(fi'rpla(er / five
S&u$ftnplafe<r/ bombärdis crepans.
qjla^uiig tx>it/& t>*0 5JI(i$cn / u. Sin <UIa§/ $Ia»
^fV/ df^Jla^flt /clangor, fragor, ctepuus. Sin«
plnQun«) / inveAio » increpatio. (Eitipla^unoy
impieilio ,impctus. 55üCbK:npla$Mng / boatus,
nugicui tormentorum. 2>üncinanöcrpla$ung/
ruptio, hiatus, killura, fiilura, dicüur etiam •
1 gerplaguna. .
^Iflfjid^/ ad}. &adv. fragofui, ^ fragose, erepi-
l tan», £5'cumercpitu,garruluj,Ö'garrule. pa<
fti<t)( -£wU / lignum<repan$.
S ^MCM / Der/ inTpcracum, Aibitum qvid ,yfx»^ ab-
ruptum. 5(nf KU^JlPB / abrupte, ex improvifo,
ex mopinato (m infperatö, fubitö, repente, prx-
ter fpem. niuf mit it)m <il!f* aur ^m SWoft
ge()fl1/omnia praeeipitanter agit. Att^binerft
adj.&adv. ?)l^lid) / fubitus, inopinus, infpe-
racu«, Üj" ; repennne. iR plp^lj(f)cr 6d>M«
146?
tf Clt / terror pantcus . tylpr$lid)er X 0&/ nion ci
tata , inopina , fubiranra.
*JM<MfdKN / Arenerc , in aqva palpare , a fono
9M»tffd) / 5Jl4t|'d) / tax , tax : qv*iU fontu fcutie*-
rum &fijflium rß , die itur &altd dialrtio fyatfötll/
qvod elum Beculianttr manibus plaudere, In Die
Jfrfoibc patid&cn nottt: und* Jiomw (gln<patfd)/
manus datio. Etilem einen ^Vufd) geben/ manu
fttpulata aiiqvid promicecre, porrigere manum
in fignum favom & amoris. Srd vocabulum rß
e.xtnviö, cu]tudimin. rß : ^ffdjUin/ dt fyfrfd)'
aco/ fco«/ '
3)o
1464
->,I-,AI
Vr.i-
btrtUbui d'ttfur : V£lf1 4)rtflCI).lCit Y PCB. K id,Jupra
t>tU / calcare humida , qvod vidjupr. in Pflt.
^JliUiu^CIl rtiMnrfrrtur<pUM\d)Cr(tl > perttrepere,
& duititr dt fono S^murmu rc aq V'ae c x a' ro caden-
ti». Hmr <piutfd)IMa. / dt <pi»1(fd)vTtm^/ ort/ frre-
picui&murmirraqv;c. «jM.Illtycr M <l)l trfcf)C
tcr/ Set/ perftr pens, murmur cJr frrepitüm
cju*modi eient , & excicans. $laffd)frid)(/ ä v.
udus , uvidut , it. ftrepicans , per rtrepens , mui-
murans, yftum Orepitu , *r murmurc aqvarum.
5>lfltf(J)a , i(btf 5ß'Ufn/undjBfonorae.
$)od)/ poeben/ gepoefoet/ «/«pfa«. *****
■ fhrlfßctttonrm, &<fvtäem ptopr. notat pulf'arc, pul-
tate, fonum cflficcre, (onarecrepare : deinerps au-
tem meuph. dtatur intonare, deconare, Balkare,
indienari.dcbacchari .ferocire. Hmc : (£r()Cd)t
frcfftld)/ valde gloriofus eft , tertrres afterre,
dum loqviturminachis, (luder. (Er pcd)f (Ulf
feinen aro$rn fteidwinv enttarn crigif , q via opi-
bui firmum fe effc putat, eftert animum inlo-
lentia, dum forruna cjui amphficatur.
pod)eft Du VMd / qvid Aiperbit dt magnos tibi fpi-
riffttfemit! 3d) f«m auf nicb(^pcd)<n/Rulla rc
fretus Tum. Ifticmanb peebe brauf/ roenn es i()m
U'ol.ulu't ■ r;r-,»;acaud) mdu / menn tf)nt übel
cjehf / nemo conridat mmium fecundis: nemo
defperet meliora, lapfus. Qiuf (j>Ott pud)Ctl'
t^U DfU ©fld) / qti ^P«f «n Deum , feu in Uxo.
non confunditur. ;pu tvivff atld) itid)t t)icgan}e
5Bdt pod)(U / proin non infultabit botnini-
busqvc D.ijqve. <pp(f)f nur nidjt illfcbv / ne te
faciai nimium TetOcem. Cwuof. funi : ^liipo
djen / pultare. 2ln Nf Jur pp(0f n / pulrare fo-
res, fenre oltium. iStipod^cn rfi^im ^ precibus
aiiqvid petere. Sicdicimtv: 35ep ©Oft anpP'
r^cn / Dium aiiqvid precari.* jdj tpiU bet) ij)m
nnpod}Cn/ tentabo illnm fupplicarionc, fupplex
afFabor cum. Sßcpüdjcn/ terrore aliqvcm dc-
bilitare, orationc tcrnbili aheetjus mencem ex*
cur bare, grppdjcn / audacta & minis alieprid
obtinerc, propr.autem (f rpcd)fn/e)? excirare, ex-,
pergefacere aliqvem pulfatione. ^d) W''
nrn 50?cn|"d)cn erp0d)rn/ etiamficakibus inful-
rem fores , nemo ramen exaudir mc. ^rrilllsJ»
ppd)fn/»//.7W€rpcd)cn. URan muffte £<u.e
brraiispod^rn/ erocandi funr hominei damori-
bus d. tumuitu. ©df pon einem IjerauetpodKn/
t»rorqrere pecuniam ab aJiqvo. UbcrprxfyfU/
jadantiif aliqvem in metum adducere. terrorem
alicui ineutcre comminarionibus. Qüorauf PO»
(heil aliqvi re frecum cfle. confidererci alicui.
(Sid) ;rrpod)cn / pulfando deratigari , gloriacio«
ne fcrme dirumpi. ^pd}rn etiam vox mttaüico-
rmm iß , .x:.j. »ottt tun der c venas.
?Jptf)fr/TXr /pulfaror, jadlator, gloriaror .inful-
t tans, glonöfus,»/. diferecor mctallorum. <ppf
1 (f) rinn/' / famina ferocula , glortabunda.
?3pd)iing/ 5Jod)crep/ Ut/ 85" 0<J8 <l)pd)fn /prspr.
pulfatio , </rt»ir jaftantia, jaßano , gloriatio,in«
lulratio, ferocitat , comminatio.
^Pd)id)t/ adj.&adv jaftabunduj, gloriabunduf,
feroculus , audaculut.öJl- jaftanter , g4orio«i, fe-
rocirer.
'"POlt/ X>txfphir. ^pOltC / loqvax, garro . bia-
t er o , clamator. Simplex boc rarumrß , compof.
äutrm JninF.llpolt/ notiffimum, cbriui , ebno-
: iis , bacchans , debacchans.
^OttCril/ pulcare, deconarc , ftrepirum edere,
clamace , tumultuau. Unit ver.umt poltet^
Qilfttt/ Irmure* , yvafi Rtmures k Krim , Romuil
fr*tre t cujtti oeeifianima cum infrßabät. <pi>lfrrri
tvdtm modo </tö podj?Cfl/ tß: verbis animofion-
butappcllarc» Jeu increpare aliqrem. Inde et-
iam compof. Sinpoltcrn/ Übpolccrn/ €rpoItern/
J^iTail^polrern/ 1. r.vcrbisminacibus, acerbis.
impcnofis , vibrantibus , cruculentis aliqvem
adoriri , impetcre , alloqvi , dt urgendo obtinerc
aiiqvid.
^olceriincj / t>ic I ©<w VoUern / ö* *in ©c poUer/
ftrepirus , f ragor , crepitut , tumuleus. YeculiA-
r;. modus eß hrjvendt, jpoltCT t>ie fyülttt I inordi-
nate, mixt im , commifrim» confuie, confufim»
turbide, turbate, rumulruoie. <£# gebet all?»
^)olfcrWc Holter über etnei über per omniafur-
fum dcorAim feruntur , confunduntur. £).l^
3i \\ U
1465
9>o
1466
ftoltem Der ©efpcn|te / larvarum vagacioncs , &
tumultuationcs. tid)Uft t)U vor ein <&c
poltere an ? qvaies fluflus moves, qvid lutnul-
tuans, qvalcs curbas cics, moves, das, exci-
tai>
fJoUcrer/tXr/ turbaror.turbarummotor, tumul-
cus conti tator, it. increpitans , indigoabuuius,
ftoma<.hofus, deconans.
f^lUTifd) adi. &*dverb.id. ijvj . pocbuln / impe-
tuoüis, Ö> impetuosc , li. cumclarnoic, impccu,
ihepitu 05* vocifcrauonc.
Q3lii tCtl / iJ.jrapr. efi, qvod poltern / & polten
pullare 1.0 pultare : 1/1 ßx-or aufm rxpoyUur tus-
l rc, 4C imprnK t Ulli ftccä q vafia r». . Äpptli**t*t-
iam 'JJnl'ini/ qvodi*} fiffventita rß, qvkm v J)llltCH.
/wi* (III alter tylnlftCC / fenecio , ienex fercacor .
B < pil!'ntna/ Oie/ tufledo, tuün freqvens . gf> ari-
da, 1/. ^i'lllliijz 'i h- Ucqvcnccr tuilicn«. ©aurrr
. 523citt lil.nl;: pÜl|Ü \ 1 vinum auftcruro irmatdr
exafperat tuilirh. ^liliiüjfcif/pie/ ^OAö %\\
(teil / idem qvod puIlTiin^ / £5 cupiditas ius-
ficndi.
53ultf / Oer / * polten / *on folim rß contufio Co-
numeiens, yv^.«<j!iriH JUocieUpIlltf/ campana-
. rum pulfatio ; ftd.etiam m j^eae puiius anena-
mm , Oer puJ6»?oern. (Sd)«ja4)i't >])utf / P uI -
fusdebilfs. V^tarfer^llls/ vehemens, incita-
nu. {Einem nu<& Den 9>ul* fftlcn / cxpiorarc , #
tencare venam, -w/artcriam. ©er $lll? ]ci)Uw
i\)\Xl frcfllid) befjenDe / venaeius vehementer agi-
latar. ©CT tylltt ijel)t lotlijfam t pulfusarrcria-
rum eft langjVidu*. ^JnljJ/ Oie/ boletus, Aue
neri pertintt: fjjtllfldjf/ f/? pulfarilis.
^lllt / Oer/ p/.^U!tC/ j/iA/pifltbrer 'pUncus,
pulpitum. tgc&reibplltt / cifta , vrl tabclla feri-
ptoria. SBudjnDUlf/ plutcuslibrorum Dici-
tur avotfr JJe-ft/ ut • ftldpfelpolf/ * pult fit. 9cthr<
pplf/ApuU/ puNilIus fartrieuffl, yrcticularia-
tum. tyllldcr ßv/fy}\H<v: Oer/ pulvinus, vid.
in Voll.
fßöntp / car ' ™ f *''"' uw GracU &Lati-
n'n nobUcum commune , videtur^ tjfr k tumultu &
jDAft&onirriett/ five
l&Ammcwl-' kommen
implum.vaftum,
flrtpttl fn8r»>.
}$ombtkntrvidvH
fp«ciofurn . au«ultum , adojirabüc» wfpraea:
*m ifUt dedMtiiOncm, rolcnucm p«r pubjies
>,« honoris c.nusä>i«»o ™>eaiu/a : pompa. feinen
OiiStU^üiP UlMfocH/ dctrahcreübipompam.
Milien ^t>mi) mit priojtiqen äBortrn füren / ad-
hibcrc qTandam in dicendo fpectem atq x pom-
pam. JDie £oc&ieifiil mit gro&rm ^mp'rteb.il»
teil tßOrDen / nupeiae cum ma^mfico apparacir
cclcbrat« funt. A flJemp n< hh- dictmlm ^JomP'
f)0fen/ caligae follicantes , ampl* , largiflim» i
<pmi!pf,ief / homo ridiculc -lonofu«,
oftenrator improbus, qrirtiam CO? I^pompf/ *o-
CAtur. Qvii) y ^)cinpe etiamperccntumrliam .Vin-
ter famsna ntagniper fe go em , r# extreme qv*ß dt-
giiii ambulant, fuperba, arrogam ^mfolcni ftiu-
Tier. Imb ^3lMlipe obfasne dicitur de Ipcis fccmi-
narum. pujiu dxmin. rß D.flft ^6lUplcin / pruno
puclla audacula ÖJ'infolcfccus, poß tiiam mulic-
bria pucllarum.
iPlMlipen/ oftentarc fe, magnifice incedere , pom-
pas duecre, rraducere pompam , infolenrcr fe
. ciFcrrc. (3ef;ct nur /wie er tu(>er poiupef/in-
cuemini homincm.qväm pömpaliccr, qvafi tri-
umphum ducat , ingjcJiatur. ^Otltprit rli*m
*liä dtaleHo , 5)iimpcil creur *c ih compeftto
(?d)!ampampeu/ ^'c/helluari, pcrgr*cari , Epi-
curcum agere , (purcinime luxttrian notst , ctrni-
luv. Undt tuam V£ilt (BtÖlkUHpilinptr / impurui
helluo, pecus impuriiKmä & intcmperatiftirna,
<gd>l»impaiiiperei) / Oie / inremperanoa', !u-
xuries teeda , hcJiuatio curpulima, luntq* h*c cetif
pufua rx &ü)\emmt»/ ßve &d)iammtö pam*
pen.
Kümper /Oer/ oftenrator, gloriofus, trmmpha-
Its , triumphator , ovans. ^JiMliperinil/ OlC/ fcc-
in mc fuperba , data , ccrricisercttae
^iMiipild) / & Q3iMlipr|lfd)/ *dj. tftd-v. ovalis , pom-
palis , cciumphalis , folcnnii , mag luficus , pom-
pabilis,pompatu»,Ö;magnificr,fplendide.pom-
palitcr, pompatice. Dicitur qvofy ^ompcrifd)/
inrlatus , fa^tuofus , alto faß u turgidus , cum
faftu , cum flatu , mrlatione , mfolcnter , fu-
p/erbe. j x ^m» \]r\, (bofc^p:., ' liri Jl Tttt
»]>orc / porren / ^ puewn / gepomt/
SfgCplirt/ !jrm f f >< *ot*i,qvodywS)mi poli
fern/* pompen: infttckauUm fremerc, move-
re , irrj'rare .caufam praebere , anfam darc. (gr
puret 111^ febnnret Deu »jonjen £ag/ dies totot
grunnicndo confumit, litcsommbusmovcc, ri-
xatur , Ö5*carpit omnia^ „
.^JülTer/ Oer/ rixofus , jurgiofus, raxator, carptor,
ü.morofus, fremebundus, feverus, triflis, ri-
gidus. «Kit Horrem \\t uic&t ipoi ümiugcben/
cum
1467 Vi 9>f 1468
cum hominibu» ditTicilibus de morofu nullacon-
ä , Ter d u o cft. <f s.- ui ein oltcr Dorrer / opidö Ua-
tus fenex , fenecio tecricus.
Dorren / x>a* / * tas Sperre / rarl <por rung / Me/
mvcclio , increpatio , objurgacio , tremirat, r c -
iriotai . inliumanitai , infolcnria. ÖBfltf fi>0 (ß
t>emi roerfrn mit lern föcpurre Y cui bono , ufm,
fruclui tandem eft torvitas ejutmodi ?
ftorr(fd)/ Vonbflft/ fttyunfyafr/ <u{f . Hl *&v. jur-
giofui , concro»enus,dificntanCM»,dücordan»,
tetcr , torvut , vul tuofu« , fcy ■• content iosc, torvc,
»cue. (£in ^Junbafte* (fle licht / freie» nubilofa,
tonra , criftii. ^)crri|"d)C ©cbchrDc«/ geftu» in-
culti , mconditi , iniolcmei.
*JJor / q vod alcum , fuperbum , fublimcm , fupre-
mum notMt , im ufu ct-vidtm ampHtu non eß , fed ad-
•verh. <£mpor / furtum , dcfurlum , fuperne , fub-
limc. Cmporftrcbfn/infublimcniti. Sie Ol)
rem empor retten/ aure» arrigere. JDcnÄopf
<wpor beben/ caput c wollcrc. (fr f omrnf Wieoer
empor/ in alcum regreditur .recuperatdignira-
cera , honor * au&oritas ejuj revivifeit Eß$
Mb hec $or/ Sie ^3orfird>c / qvd male feribwt
SBorf irÖ>f/ anabonc f .
SlnfPOrren / fivt 2lilfpnrren / invehi in aliqvem,
rerbi» auftcnoribus tnfurgere , afperiut aliqvem
appellaxc. SHufplirrrr/ Der / expoftulani, in-
crepitani. 5luf'pHrrnng/fct«/expoftiilatio f in-
crepacio. 9Iufporrife^/ adj.&adv.id.qvodpot4
rifdj/objurgatonus. aculcatus, denratus, ma-
ledicus ,65": maledicc , pugnaciter, prxfrafte.
CttiP^f^n / *b fiCinpor/ prepr. eß fublimcm cfle,
exaJtarc fe, fublati animi, infolentiä inflatum
efle , ertftai crigere- SeJ freqventius fnmiturpro
feditionem concitare, conflare, commottre,
ret novas moliri , turbas facerc. JDas 33oIf l)at
fitj) empöret/ vulgui infanit.ad feditionem con-
citatuseft, injeäuieft mitan tumultu«. (Em»
pOrer/ ret / conciraror rurbarum , feditiofui,
i artiofus. CrjempoVer / fcditionifdyx »figni-
lex, auftor. (finprininq/ t>tc/ feditio, tumultiu,
turbae, perturbatio , y conlufio rcruin. Qcni
pornng bei gemeinen Söefentf/ motui reipublicat,
rebellfo lubdirorum. ifnipörifd)/ Adj.&aAv.
Ol (£inpr5r!id) ' feditiofu«, turbulcnrut.rumul-
tuoius. malepacatus , fcdiciosc,cumultuose,
turbulenter.
' pUCJlft / jiüarc fc, incapm de km,
cernuare, &ccrnuere, ,t. cadere i» Pfwrr, «f.-
£>ie Jreppe bernb purjeln / dccidcrc de graiii-
bui, tut fcaii$ cd.um. ©om <Df"rrt>e parjcln/ ex
eqTO labi , deflucrc in cerram , envä excun.
3»rficfpiir|eln / «tri ruere. Uberporieln aulem
ff: reiupnure, caput demitt endo faltarc , JJ'de-
|iccre fc. ©ie ©enFIer «berpurjeln fiefr an Dem
<rei(f / petaunftar corpore in fpiram eontrae>&
in caput provotvuntur.
^prjeler/ * ^nridtr/ rcr/ cernuus, et rnuaror , !u-
diu< , qvi tU jr jäflAt, ut furfttm dtnuo excitetttr
5)or|lerinn/& tyirjlerinn/ Ot«/ludia, in t *.
put mnvolvi manibiu ptdibtu^ contratiit Jidiat.
Uberpiirjlrr/ * Ubcrpurilerinit/ uUmfimt.
Vurjdnng / & Uberpurjclantj / Mi / & t>as ubert
Pudeln / cybiaema, cernuandi aclui , Ö'cernua-
torum i.Kt jt in.
^orjeliebf/ * ^urjelicbf/i/. ^urjelbafr/ iuA. ö*aA.
ccrnuui, reAipinus , invertent, cfejidtni.Ö'coo-
▼olrens fe , it. deciduu» , prateeps. WbfrpuriCv
lfd)t/ cybiftemara facient.
üe ^iwitf *^rflC()CtCn/ f*^. impudicc ef-
flagitarc, poftuiarc audaAcr, moiefte conrea.
dere, ftipphccm obfecrate, implorare, obreftan .
pcflmo.ium foruti mendicarc , preeibus viclum ex-
pofeere , mendicato viverc. €r piMdKl't »or
ben öftren / ftipem omatim colligU. Catr.pcf,
2ibpr(iebercn/ precando impetrarc, orando con-
feqvi, mendicandoobrmere, efficerc. Diciur
eti*m €rpracberen/ opraium ferrc emagitatio-
nibus aflidun. €r i>M fein 2imf erpmeberf/
emendicando ordine, muncre, ofrtaöpotüut
cft, provincia ei obvenit mendiciratc.
^?rnd)er / Der / mend icus , c^mendiculus , ftäß
pr^ehnrloin/ mendicatövivcns, pafecnsfe ad
oftia qrcrula voce. ^3ract)f rinn fcie/mcndica.
^vipntefter / mendicabuium. €r i|i ein armer
V !' 'dn i' eibo mendicato pafeicur.
<J3r<td^rTCD / w* / fif* ©<» <prat^trn / mmdicatio,
mendicitas, mendicabuium , yvod et tarn dtciiu*
^rjpradjeret)/ mendicirai fumma.
55ra£beitff>/ * tyxa6)<x\)ci$t) tfjgg* l-vrrb. mopu
pauDer, cgenus, menJicans, in niend:c»iatr
conmtutus, i/.mcndic'ando,mcndici;er, m ,c
rabiittcr, mt(crc, pauperrime : Ef? poftulan*» da.
pofeem , flagitans , fupplex , adrtrb. fupplicircr,
ticui. iit, voce fitpplici.
3t U iii 9roK/
»
1469
^faft/practcn/^^ratcn/gcpratct/
ÖlflCpCÄCtCt/ «ni^Tww vcc*b. G
fyho.lieqi in Btlgioußutijßmum, licet kpr
W , 14 70
ermamcum
dprxAfign
' ficatiane: loqvi, cloqvi , fcrmocinari.diuctcre,
vcrba faccrc, orationcm habere, exorbil*-
•vtiit , y nugari, garrire , f abularc , iv blateiare
notet , ^uoi tMitnnovumncneß, cum riwtm djecre
non rat 6 jocari , garrire, fffmale diene fignet , ut
diftiolus, müntu&fcurra , diflcrium aut<m,jocut
&pcett* exponatmr. In Je efl Br/wc. tyra ff r / nu-
gator , garrulus, argutator , p»opr. j'edprimdjui
Jignificalione oracor. ^ratingf/ propr.. oratio,
fermocinatio, &abufive argutatio, gauulitas.
^rcDiflCIl I eßa proteit / neutujvam veti. i, prrf-
iicarr , ut Ungvarum cum Latin* tum patri*ionari
' pradicant : Prsedicare enim non figntßcat flfrfüi'
gctl / fed , prai alus , in con'pcöu aliorum di-
cere, flü0fd?«y«I. lndephraju: ha praedicanr,
fp fa§( man. rraeco praedicat , bf r Ötufer / /n*
$CtMt ffJbl'Cüt au*, vfro {hnißcatlcne rß :
celcbrare, cum laude diecre, ptetfen/ «1 defor-
me eft, de fe ipfo prxdicare, tt \\i\u\t\'C\\u\)
wenn man fieb fclbtt lobt. iVo/W $rcb|gtii
j«/«n exponitur concio.nari ..coricionem habere,
vcrba adpopulum-facerc, alloqvi circumftantes
CK fuperior» loco , nunqvam auttm praedicarc.
hincapud Plaut. Bacchid. ftulte, in co ipfo.aftas
lapidc, ubi prxco praedicat, bu K m liehe ft t u
■i nur Dem 6tcinc / m Der iöicrrufer bintritt unb
. > rufet Sier au*. €in Pfarrer feil fö£Mctj üßer t
unb feine affeften prebigen/ Ecclcfiaihn decer
verbum D « 1 docere , non autem abuti (uggeftö
pro libidinc fua. gran)6if<C^ predigen / concio-
nan GaUice , Gallice yerba facercad auditores c
fuggciru. Siel mit» lange pictJt.cn / erm&bft
Den Ve ib / multum de diu c„ cathedra doecre vires
corporis dcbilitat. (Er prcbjgef -l .1 1* lulanrje
longo i'ermone auditores fuos moratur concio-
nator iftc. #ur$ unb gut predigen ift «ulobvn
breviter & accuratc diecre prxdicaudum eft.
vrv bat ton Denen in Der $ibli|cben(*Kfcbicbf be
rüinten Seilten geprebiget / condonemhabuu
de virishiftoriisbiblicispraedicatis. (Vidttufum
•verhipradicare!) Compsf.funt : gUtyrcMqcn/
finem concionis faeexe. Sed .perauepreDigcn/
r/J audaäer loqvi »dicere confidenter, intrepidi",
fibere, fortiter. £)ie Pfarrer foDen Die SÖabrbeit
berau< prebigen/unb nit beucbeln / miniftrotum
verbt divini munus poftulat Tcritatcm pratfenci
amnio , c^'absqvc involucrisfimulationum pro-
ticer 1 concionando. (£iiiprebl(ien/rermoncs fuot
nativo lepore condirc.(£<iU'in in^Jpcr) prebi ]t\\f
flimulum in animis auduorum rclinqverc,ac«
c ommodatc, enueicate . * aeuec fermocinando.
(^rpeebigen / concionibus obrincre , imperrare,
confeqvi , per tvadere. (Jr IPiib buref) feine SBpU
rebenbeit viel ©feien erprebigen^mutrasammu
adxtcrnam bcatitudinem'lucrabirur cloqvcn-
tii IA ^OrrprebitKI« < termonem producere,
perpetuarc, copiolum n docendo eile, güri
ßve ©prprebnjen / pr*diccre, concionem co*
ram aliqvo habere, inonerc, adhorrari concio*
nando. S3erprebi^cn / concionibus licentiüs
habitittdamnum incurtere. (Et bat balb Veib
unb leben tferprebi^Ct/ arroganti concionefuä,
.vr/libcccate fermonis in pcnculum rirsefere in-
ct !ic ,111 fummürn difcnracnaddudus eil. 33ol<
preblgCU expeduum die na concionando. (£1'
prebi iet ruol / piacmcditaie , accumtedicic , dul-
ciloqvus eft. ^ei'[.n'cMvU'ii / .concionibus lon-
giufculis Tc macerare. €r bat (icb fetU ^agc <JDUC|
jerprebigCt / muh um fe qvoad vixir exereuit in
. facicndo verbi divini praeconio. $)rebigen
abufivein communi loqvt idjnnittir pro taxare , car-
f.crc , reptehendere , obiuryare. \£v l)M ttltr Clft
unb luetief lucivoit geprebiget/ plunmis
verbiaexpofiHlavicmc4.um hocne&;otium. ^(d)
bekehre beine« ^rebiaenc nicht / rcprchcnilonc
tua non r.ior. ^-f> ift mebt «l»t / rPemt bie 5Bci»
ber ihren Männern verprebiaen / mdtcorum,
nonconfenraneum eft, jaunmasin erratu viro-
rum gravircr Sc copiosc in vebi.
\ßrtbl4er / tCC / cccldiaftes , concionator. minitrer
\ c r b 1 , orator ec cleiia Aicus , non äutem pnedica*
toi , qvi txponüur ; (gm ülUS'VUfct/ ?Pber/ & 0lU.
Hier • ' pratdicator ccrcvifiae , ^in ^ierrufer.
Frxdicator medicamentorum , ein ttrtorger.
Trardicaror mortis, etil ^lllFunbiger bes £otes7
3eurgrafc/ üanbriepier. Ah hoc vock *hu}u)j-
Ctldotfl
: tciifjia ptr conti
rur^rebrfanten/cüm^rcbiger Pfarrer/ & ^3rie*
fter dici dthn-nt. J^pfpcebigtr / a concionibus
aulicis. ^tabfprtbiiUT/ facerdosurbicus. §i*ib»
prebiget /racerdoscaftrenlis, vtlpUttit/ { uH
f Im a fall tompößta , ut iDczfyfyttct i "XLiatsi
pfnrrec / Äpttafpfarrer xc <\vs Utm funt tc
JDotfVte^ifler.- 2lm.9prcs.cjer / Öpiulcrc;
Mcjcr k.
^rebigt / Ut 1 r*rh tyrebiguncj / Ut / tyrebü
gen/
i_47J V*
gen / concio , bomHia , orario ad populura , : ; -
tofr a3iu comunandi. v£lHf »1 <iflC 3)li't>iijf »CV>
fiatttn, dare, commiuere conciuucm alicui.
irc nd cor.cionciii , in
concioocm venire, ^n Der flr'cDigt (c»)H / con-
cioni imerefle. fJi'et'igf hptcil / concionato-
rem au Juc. £ic s .|)rit>igt UfrfeumCH / neehge-
ic i prarcermirtcre cnncicnem. ginc jajürfc
^Plrtigt . concio vehemens , acris , fc*cra. j&J
pfcxc i guff JkfUgt/ makuia Ö'robüfta oratvo,
elcgaa» , prxclara v doita coocio. (£icilt< 9JrC
fcigl-/ jejuna , vulgär«., exiJu. 2imf6prcWi]t/
homilu ccxcualis, concio ordioana , explana-
cro Evangelu. j£nilgc cMvX)' ftve ^efpcrprcbigr/
concio i» vigilu*. in fcriispraccidancis. Ollijugtf
fivt iCaU'IlTi'fiiJf, concio valcuiftona. QlnjUgtf-'
prc&igf / inauguralis,i*/oo äcctßhri*. Qjergprc
U U/ montana ^ittpreDlOt/charicativa. Xi>u
. pnöiijt/ pcsnucnriali». £>0rfpr(t>i^( / vicana.
gc^prcNgr y^-* ri^prrtigr/ijftrcnfis. g<it
predigt / coocio fefti va. ^rüljpretugt / matüti-
m , ancewcndiana. @fl|fcprc6iijt / uincraiia.
QkBurKtjg»pccti4(/ naraliciz. <öc\cfyx<bint/
/iv«v*lriifprct)i9l/ icgalis.paracncnca. S?AM
prt&fgt / ccconomica •» domcftica. J^L«d>ji i;
preöigl nuptial«; Jjpuivnprcbigt/ procomrer-
tendic merctricibuj. ^U&fHPKbigf 7 Judacis.
j?'urcd)i)'mU6prf N.jt / caiechifrm exegefis. .Sin«
fctrprchgt/ icbolaftica , duttur rUum<BÖ)U\^C
feigi. &inbtaufpret>igl / luftnca. Äirmeprc'
fcigt/ enceraialu. ^ranffnpw&iflt / pro Ägro-
• jlroiiprctogt / cruciata in honorem S. cru-
eif habica. fceidSprcuitfiV tunebm. SWogbcprc
i u;r. i Dßäinprc&igJ ■ nonaria,ancilIarn;fe-
rocinaj imerealaris. SJjifttlö^prcMgt/ pome»
ridiana. SRciljaortfpreDigt / pro novi anni au-
fpicio. OllcrpwMgt/ pafcha'n. ^JrfiprcMgfv
pcmlcnnalu. <P|üig|ipr<Mgt/ concio in fefto
penrecortes. ^rpbptcDiö.VexpIoraroria,*«/^
protaiona. ^fid)Clpret>lgt I fatyrica . affeclara,
affeaibui plena. (ginc au$ Dem (frmcl ge fü}Üf>
(cl(C ^rcöigf/ concio fubiia, vulgb txtemparanea.
Sunt SSaliMCompofita , qv* fingula rtctnftrt lonvum
aJtwwdum foret , utpott : <od)iftpret)igf / concio-
oautica. <3d)ICBPrcbigt / aulica. ^rPitalprc»
Dfgt/fuburbana. ^tattprc^i^C/ urbana. £rpft«
pre t>igf / eonfolaroria. ©C(frfclpr<&igf / alrcr-
nanf. 2Öeifxrprei>igfcn duuntur rixe^jutgia
mulierum. 3Beif;enatf)fpreMgf/ concio nata-
htiorum Chtifti. xl>Cff Cfpff DlgC/ ad cempefta-
. #r 1472
tci anni aecommodata. SöoüVnprcWai/ heb.
domodaln. QöliHbcTprcttiU/ ftupenda. 3rit«
prcDigt/ concio pro oceatione , SrOarurerum,
, *< cemporum, ige. Sic ^februnijfprciJigic»
Juni concioncs pro ncoconverfi» , ut botä m
GmILA.
^tieftet! ©er / pi. ^rteffer/ ^yipwetfhr/
lithurgus, facerdoi. Vtml mim *<jvr ä p MC teil/
PrcMacr / »unimf tyiä, «f «o^ri Ü/»m»«i/;fi
, pT*t'ndunt y afrttbt 1 ttr % i]vod plant G**cnmtß, y
fenfm^ vei fentorem , (jvaIu ftxcenti rußtet funt,
fonificat. Aihsr autem . hos QrtcaJürrmKnos
95n*|ter man poltiu deduxifft k vocabulo Trefter,
H "vfldt frirani & vrntum comtRa prtfrnt* tom-
buriirtem+s fMertnUmnottt : potuijpnt enim mu-
fät i, tjvcJ , ficuli UlU vtnttu urtns & impftuojut tJU
tt*<tMm dolores rcclffiaßici orätiane fut hbminunt
cofäa ittfltmintttt ignt Spiritus Santh , fattiancq.
Optra coitcuicmt &prffundtnt; Stdq vit nun vidrt,
kos fjfe logoj ac nugat ? $ricfffr th h ptMttn/
2 msS^' X>tUfl<C 1 nuhü " » * S**Ü>*n I nubrrr,
b tü]tty/ vt>iuptuofut w k tLugtti/ artente intutn.
€rjpliC|t(tr / procomrfta , archipresbvtf r. /)p,
*ric|ierv ftve £>6crpricffcr / facerdoi fdm-
rnur , ponnfex maximus. «D?cfh>rufUT / lacri.
hcui, rmnarius: gjriclifrinnv 9ie/ faeerdotnla,
flarmnica. £)0lfpTi<\M/ curio; facerdoi in pa-
50. (2d)aftphr|lcr/ vicariuifaceHorit. ^rif*
icciclcniy 040 / dimin. facti ficulus. ^Jrfrficf fUlll/
PM/ facerdorium;- tyritfttTUty *dj &**t*rb.
face r.J oral is, more iaeerdofum. I
»Ptaü/ praüen/ geprallet/ e* prellen/
gCprCÜCt/ übrare, qratere, vibrarc , vrbrii-
Urc, jaöiure , fuceuflare. ghdjff prcUflt/ib-
veöare vulpw, in acre librare. grpfebe prrllcn/
miiTirarerauataucrttfliVinaeran. (£tncn£)iib/
0©«: armen ©fintier preßt n / oü« tpippen / cru-
cia/ii rrochlea acrollerrdr qvarerc ddmqven-
rem , crochlcicfuppliciä furem torq vere. Ccm-
puf.funt: Sin fivt Qlufbl'fllcn / aiTulrarc , exful-
rarc, prtofilire. J)er 35aUon ift auf bai S5cntil
ntifgepreifft / foliii pugüla rotius /.• •.• pilaris in-
film in epiftomium. Vtnfiffenpr'cüirc/ crepare,
diOilire, difeuti. gprfpralle« t fi wprellen / pro-
iHircprocruderevibrinando. (&tqm'five'ig\itt
gCtUnpreMen / cootra fubinde moveri , agirari,
comuti. Qyict>erprcllen/ *3urncf prellen / rc-
percurere. librando converti. 9ft$ prclf f t
iiirücf/ Taxa fdum rcfpuuut. •
9>r
1473
Friller/ Vit librarii, vibrans, conq vaüant. $prel
ina concutiens,
fuccuiTans,ruccuticns,oicillanf,jaftirans. fßrcl
Ut etiam dicitur tormenrum ad labefaßandum
nn: r u «1, it. aries bcllicut, etn tttmietbred? it .
fljrclllinq / Die/ qvaflatio, conqvaflatio.ofcillaeio,
fuccuitui , Aiccuflätio. ^urücfprrUung / reper-
cuflio. (Enriroeoprellung/ fivt Jerprellung / du-
cuflio. Slnprcllung/ colhfio, coneuffio.
tyxeW\<f,V *dj.& advnb. vibrans, vibnfläns, (uccus-
, (.ins. Ülliprallldjt/ allultans. c^JiluItsm. 311
rÜcfpralJld)( / rcpcrcutiens, ö*pcr modum rc
per cuilionis, (tu repereufsüs. jJerprt'Uidjr / five
C£ 1 1 r i rc* c n p r c II 1 cb f / crepans, difliliens , crepando,
difeuciendo: dicitur ovo ifa prelU)0ft.
<prang/ prangen / gepranget/ mt«/ü
diaitUö Realen/ gepralet/ t*.
nun qvadam inrjp vtdrtur, ita ut qvamvi* utrum.fr
tritt : oftentare, fuperbire, in folcn com ac fuper-
bum cflcj prangen tamrn m ftrcir ad habitum fru
veflitum rrfrratur, ut fit in vedium fplcndor c ac
apparatu fuperbire, pompam agirarc , magno
fallu incederei <J)rakn autrm ad arrogantiam Öf
J jaQantiam vtrborum potiffimum qvadtet , ut fit:
Sloriando fc cxtollcre, magnifice, B^immode-
e loqvi, immoderarione verborum feiccfFcr-
fft: licet h^c nur. perpttuo obferventur. t£r PIY.II
0(1 babet / oli nn ji 1 mrjbiant / oftentatione
_ ihcarrica fuperbie, nuiuumllbi placct veftium
pompi. (£x praler über bic mouen mir feinem
©elf C 1 mtolerantiflime gloriatur de Ans divitiii
öfmp^fita utrobttfcfunt: §lbpran^cn/ /iw 9lbpra<
ktl / noecre aheui arrogantiä i-> fuperbia fuä.
JD" magft pvad 11 nit bu tviflit fo tra ft tut mir
0ic1)tsf nbpmlen / qvantum etiam tibi arroges,
mint tarnen Aiperbiä tua de dignttate mei de-
trahe« mihi. Qlufpraten / fesqvipcdalibut *cr-
buuti. 9tu*pranaeH/ & Ollltfprwn / arrogan-
ciamminuere, fpiritusdeponcre, 8^ remitiere.
€rprangen / * <£vfxa\tti/ faftu dt (upercilioiuo
aliqvid obtinere , (uperbias fr u&um ferre, verbis
magnificis emolumentum capere, ^ur <& 5JiU"
pr.-.iuu'll / fru prnlcit/ Judicium fiium Omnibus
•nteponere , alios prae fc faftidirc , conremnere,
cetcris omnibui ambitiöse fe praeferre. f}c\-
. f&r»/r« !Dab<rprangen / * pralen/ id. qvod fim-
flexptangenf fru pralen/ faftui ftudere, magna
profiicri. SBerprangen & SBtTpralc n / confu-
mc<c bona (ua intcmpcranciä animi , ac oftenta-
5)t
T 474
tione nimiä confiecre, con/unicre. *3 ich JCf*
prait^cn/ °< {Crpralen / furere infolcntiä , uften.
ratione dirumpi , nimiüm fibi placcte , plus
q v am deeet, Tibi ail'uracre.
pr .m '.c r ■ & ^ialf iv tftx/ oftentator, jaftator, gto~
riofus, rentofus, pneco Tut. ^ratlijcritin / dt
9>raleriDR/^i< feemina fuperbicns, phanradica«
rurgeni » nuuniclccns , faftuofa. (Stltprälcr/
oftentator divitiarum. ÄfciÖrrpralcr / faftuo«
l'us in vefti tu. i iiiict^priilci ' Tuatum virturua
Cantor. 38(rfpral(r / pharifaeus , hypoerita.
Sßortpralfr/ inepte glonofui vcrbii inanibut.
Std <prk'itt<t ff / abufiv'e etiam dicitur eippus, five
palus probrofui, maenianum infame. (Einen
|lim 'Vf;-.ii.uT txrtirteilcn / capiealit eippi ali-
qvem condemnare. <£r \\tbtt am ^raBgcr t ad
numcllam , ad infamem eippum collo vjuAu»
ci\. <ßr<W<)CT «/vo^, dicitur lapii praeconit .
Krängung /*pra hing/ Vralereo/ Die/ ^ das (So*
prange/ prangen/ & Oralen / pompa , magnifi-
centia • often ratio , jaäantia , Iplcndor exrernui,
arrogancia,fa(lui v fupercilium , infolenua.cla-
t io, cumor» fpintut , bull.11» nug». Qai 9)V.*.f
lenabiegen/ ponere Aipercilium.exuererarhis.
(8d)6ne 2eufc \\nt> ppü ^Jrcingcn* / faftus ineft
pulchiis. ^leibergepr^nge / pompa veftium.
jf)pd))Citgepr^nge/ pompa nupnaiu. £cid>cru
geprÄge/ funebns pompa. Äire^engepr^ngev
ceremonira faerse. J^al^geprr!lige / menilia.
^eibergepränge/faftui mulkbrit. QBcrtpra'
hing / jaclantia vetborum. ©ic <Pralerer) mit
Suici treten / conculcarc faftum. ©es ißra»
iciu filt n?eitigverge§en/ arrogantiamminuerci
3i un r btnn bat pralen noc!) fein c^nDe / nec dam
comprimit, demictic animot ?
^mngerifeD/Ärprnngbnff / pralerifd)/ * pralbaff/
adj. &advtrb. iniolen«, inflarut, rumidus , jacTa-
bupdus , rurgeni, animi fublari , it. fuperbe, m-
folcnter, arroganter, jaclanter, jacluosc. ^ra<
lerifd)c £eute/ h omincs ventofi. *JJraIhitftC
SBorte / arroganriae plenus fermo. ^l*atn\l} k i f#
IC Dvf DrtTt / inflatum tumidum orationis gc-
nus. <pra!erifdj 1 leben /fid)prulbnftbaltfO/ vü
▼ere magnirtee* iplendiile, infolenrer.
^radbf / Öft / 1>U/ pl. car. idem rfl, qvodVrM
lerqr / Sc piMngung / faftm , pompa , oftenta-
tio t it. magnificentia , folennitai , fblendor , de«
cor. £/? h prangen / [uferbb t. inen großen
iVad)( füren / dclicatc , magnificc viverc.
$raejjt Der SXebe / magniloqTcntia. ifcertcU
pradH/
5)r
X476
pta$t /fplendida miferia ,/rtYpauperras. (£in<
iUgtyratyt / incroinu folcnms. gitrlftn» #0
ni«$prad)t / ornatus renalis. Jf?ocj)jaipiY.u , ;t/
lolcnnitas nuptialis. < 5?Icit | crprud)t / luxus ve-
jftium. £riea$prad)f/apparatusbelUcus. JTuntf»
pradjt / dccus mufarum. SD^(tytpiYiä)f. pompa
ad oftentandam potcntiatn. v5 d)tfnl)dtpt : d>r/
Tenuftai , digmtai vultus. vri'.'>U". : ptM^)f. fpom«
pa triumphalij , oratio. §Ut}Cnbpr4djt/ fplen-
dor vinutjf. 5ißjJrtcrpiMC^t / clcgantia ac di-
gnitas vcrborum.
SJrudjKn / potix . <ß , ficuü &fyu<btcx t tet/ *tip*
Utm valtnt , qwd pr»mg<a / £5* P*<WflCt//«<
prdcn/ö'pMiet.
9>rc\d>ct.\ / & $rd<btii]li<& / *Jj.&adv. magnifisus,
taftolus , taftuofus , pompoius, folcnnis, fplcn-
didus .ornatus, confpicuus.fpcäautlimus , &5
rifrf)/ &adv.tß luxutiofuj, inrcmprrans,
gulofus , cbriofus , vinolcntus, luxuriöse,
predige, gulote.
<preg/prcgcn/gepreg<t/ fignare tes, ijr-
pura tmpnmcrc. SRhiijc prcgtll / numroura
fignarc, ferire, eudere moneum. Cimpof. Sliitf;
prcgCH/ optimc exprimere typum , utdißingvi
& legi poflir. SinprfiJCn/ imprimere. £4$
•otftrUfc &«&t ift in Dctf *D?cnfd)cn j£>erj 90
prc^CC/ jus naturale cordibus humanis inferi-
ptum , in ipta natura infixuro, ingencratum, i n-
genitum eft. fkcaflT/ 0«:/ cufor monecalis.
yreguity/We/ öTa« Bregen/ pereuflio, tyoui,
fignatura, cbaraäcr moncrx , alih tas ÜRnni»
ßrpKgr. <pr*gid)f / *dv. id awd figntui,
imprimi &cudt pottß. (Scprcgt 6ilt*r / argen-
tum ilzuutum.
ampUrice, magmruc, clatc, laute, fplendide, (YV-^.r, l% .... , - ^
pompatice, foicnnitcr , cooTpicue. $r»d)ti<je P." 1 ! / PCCljCn/ id) prtrt/ 1* pnefc/ flrpric«
Ünfojkn / dapfilc» tumtut. »J)rt^:i^c <3cfd)cnfc7
muncra prxdara , amplifliraa , magnifkcncis-
fima.regalia. ^rrtd){ujcii£cbin vua glonofJ,
illuftris.clegantuluna. ^räd)tidcJ&orl)illtuna./
aula fplcndida, augufta, t'umtuofa, pompalis.
9)rildjfi<JCÄl«iXr/ vefte* Attalicae, Pbrygicae,
preciof«. <£in pi ^d)fuu'V iOc ti n homo am-
pUllimus, vir graviilimus. lÜräibfiijC vißorf«/
verba comta , elcganrillima, leäulima, fermo-
nis ma|cfta«. Ab hoc %\u\d):i] tß V J>1 ad;rtjf itf /
t*ie / ip'od tdem v*l<tt ac prv.dH.
Q3rUHf / ©Ct /gravitas, ornatus .fplendor, con-
venienria vultus, decentia habitus, habiliras :
totum Btigicum rß , <jvod fentunt »Pro Iii' / mtde mi-
ror , tjvcd ipndam hoc voclkulum t jAmdudttm in Su-
perioriGermaniA q-väß tbrotatum , neßrü dt nvvi
obtiudtrt Mufui fit , tta , ut rttam ^l^ Kotttplcmen^
tt/ßvr £brcnm>rt(/ vrrba /wwork, suiicä &
vbaiftä/a, <|)i - unfrft>cn ; & yve enulw jrättä rt-
%m adhittntur , ^riinfflUff C / « f. SierrttCtt / orna-
wttnta äppeÜJvfrtt. Stc muilafurtt de.-hjctnda , 9 tut
fi uflra doemtur, ac dtjeuntur.
^taB /praßcn/gcpca§et / comefc«,
heluari ,luxurijri,gulx tf^genio indu!gcrc» lu-
xuria difilucre : un.it ^)rd§cr/ 9 <tt/ heiuo, epulo,
ftn / 9t ^rpreifet / laudare , pr*dtcare, eclebrare,
magnincare , verbis cxtollcrc , ornare , decora-
re. (&tmt fdjr bod) pretfen/ laudibus ali^vid ad
coelum eztollcre,iUuArarc,amphricare, magni-
ficare. ^U'Ciffll ttmm dititur pretium rci intüca-
rc, paeifet. seltimarc. äBie h 0 d) pi i 1 fV f t Dil baf Y
qvanti xfrimas hancrem? fyxt\\tnnonnunqvam
ttittm tronreifumitur pro vicuperarc, parvi aefti-
mare, nihili ducerc. ^d) ivill hr Dem ifobdKit
prcifi'U; lau des tuas i\cantiboj[ihctt,nolat tmm:
victa tu a dete^am , revelabo , palana faciam.
(Bepricfcnc ^RöUllcr / viri cclcbernmi. O'npvii •
fene Xa()lcn / fafta 1 j u data , praedara , celrbrata.
Ult^pritfcll / illaudatut, contemtus, ipretus, in»
eclebris. Unqcpricfcnt' $iid)cr / übri abjeeli,
contemti, nullius preeii. Compof. funt: gern«
fr 2Bettprciftn / praeconium altcujus poftcris
f>rodere , laudem ab oblivionc hominum .1.' /-
ilentio vindicare , amphrlcarc, diflundere, c vc-
here, ditatarc. SKisprdfcn/ dcfpcciui, nauci
habere , laudem deprimere. <£r imrfprcifft feine
Arbeit }ltr Unacbur/ iniqvusejusinduftri* jefti-
mator eft. ^iefe £abt nti^prcifct beinc (Ebrc/
hoc factum obfeurac dignitatem tuam. O.^ii'-
preifen/ concelcbrarc, aftedam cfTe laudura au-
CUJUS. ^UTl iÜill laudai.J.) autricirc, omnct
lurco, aforus, catil o. ^JraßtTCO/ t>W/ AOcr I celebrando prÄvertcre. ^Ddjprcifca altträfigm-
9?rajj/d. Oas<praKcn/ luxus, luxuries, hdua-J fiiMtionttß magno dt pluri» xftiinare.
tio , intereperancia. Stdfyx&§ ftiam comefta- '<ßrcijfT7 laudator, buccinator laudisalicujui.
rionem ^cosnpotationem notar. <^in fd)lt'd)> 1 greifet <^ aefttmator mercium fuarum.
ffl »Prjf/ conviv«um vile, canioum. ^raje I ^rciltrinn/Die/iocminaapp'auJcnj.^ca'jrar.j,
21 an aa fpiea-
H77
9)r
iplcndorun afFcrcns, famam faciens, concitians,
parans.
tyXiiti fc« / pl- car. laut, pr>cdicario, tlogium, col
laudatio, cdcbracio , U. valor , dignicas, aeßima
tio, cxcdlcncia, przmium, honorarium. Sir
bciipKtf/prasmiuinlaboris.. (gljttliprttf/ glo
xia. CT !:»rciipril5 ftum/ß p lanta, nomine Vcron
ca,&tcucrium. gj^cn .five (Selbftprftö/ laus
propra. gtirtfespia* / aeftimario hoftts
gnittftprci*/ valor annois«. ^in'lif nprcif/ glo
ria principum. GlüUbcngprciä/ fidci dignicas
$Dtf e$prris\ glona Dei. £ m e npieiß, merccs
proftibulorum. "jihicnöpreiij / juvcntutis ho
nor. Jfuitflpretf/ comjncndario opcrii. hir
preis*/ mtncrval.. gobtfprril/ pancgyris , clo-
gium. 2ompcnprcW/prewum»ile. SD?cnfc^cn
preis/ laut humana, prcxium mancipii. CO? IUI J
pjrcÜ/ valor monetae. 3ß(l(&1DeUpretö/ immor-
taiii poftcritacis memoria. 2ß :IWil$prci$ / fa-
m.i, eclebaatio nommi». ?vcd)(r'pr ne / digni
tasjuftitisr. (gd)afcrnpreW/ arftinutio darani.
d) ani" preis" / ^axatio minima, iniqva. aelrima-
tio.. ^(f)(inprn</pretiumfimulacum.. <S(hjiI
preiS/ didaftrum. Gicqrs'prcit? / adorca, laus
viftoxiae. . ?ab(f OpreW/ nonorarium pro faclis
egregiis. 2ut]tn&prci< / praemium virtutis.
SumirprtM / brabeum. UbcrprcW/ auftio pre-
tii. ^abrenprctsV valor mercium. -fiklr preis*/
laus um vcrfalis, . ItkiblTprcis / glona & c x cm-
plar rnacronarum. ÜJSurbcprri^ / dignicas.
vH3unbcrPVCil/ miraculum feculi. <l>rt*iflf etiam
ufurpttur pro reemmihui vulgati , proßitutJ&com-
muni t qvafi vilißimö fretio cuivis venJthiiis. Hmc
*Prct8 tnad)Cn . occupanci concederc , vulgo con-
fifearr. (£ine Jfnirc preis geben / muliercm m
pudicam omaium ludibriis exponere, i/u/od
tmnibtu commitUrt , in Romimß öt»bcn.
Spreifung / ttU ^reiten / cdcbracio , lauda-
tio, commenda no. praedicatio , cxcdlcntia Jau-
dum , plaufus, applaufus..
fjreificht t flJreislicb / W nonnuntpam 5>rei*baf(/
äJj. & a.iv. darus, celebris, indyrus, eclebran*
diu , praedarus, iliuftris. memorabilis« glorio-
fu* i praeccllenriflimu« , laudabiliv, prrdkabilis,
plaulibilis , £5'.- laudate , laud ibidter , honorifi-
<c, cclcbcrrimc. vfs ifi r tu tprettflicver 50?tJnn/
Yiromni laude fupenor , nulio laudum aencre
nonatficiendus. Di;} i|t eine pret: Iid>. :cueb\"
J 478
haec res pnblicis praeconiis eclebranda cd. ißre i&
taf(fj).infle Wmcmc»/ ad Kspraedaxas fcfcap-
plicare, vitae Aus curfum ad fummam glorum
dirigcrc.
>pre§ / pregen / gepreget / .. aikui
ici cum pondere inniri , premere , prefläre , co-
aröare , ilringcre, ftiparc: poß adaHat dißkiüU-
tti& angußxas proten.iitur , vAieta.: urgere, in-
ftarc , adigere , angariarc , compcllcre, in junge,
rc , cogcre , contenderc »fubigere , nccellicatcm
i mponcre , »i m alicui afTcrre. In freie tut cm de
comptimrndk ftuüibtu & imprrmendif ty t 'u in arte
exeuforia dicilur.. Jßudjer preß« / Übros prclö
premcrc, qvodolim diÜum r/7$rcntcn/&4>rill*
tciu Et Hentern) td.ßnt yWÜruefern)/ art
typographica. Cd / aöcin prefen / uvam , ol i-
vam premere. gmen ff t)V pref f ny coercere , a f-
fligere , coarftarc aliqvcm. (Jinen Üm @<U
preßen / coaftione argentaria discruciare, tor-
qtere aliqrem. €r prejet ifDcrmun qtnaUiq/
omnibus impedimento, obfbculo ett, officit,
obfiftit. ©eprejjef »crÖen/ cogi , neceflicare con*
. /rringi, in angvftum- venire,. necciTc habere.
Comprf.junt : Slbpre pen/ SlUSprcpf n / exprimere,
premendo vel preflura eliecre y ß\*iä JolJt trunu,
five prelöfiät. «U^eprff U Mt / olea expreflä.
3luirieprctf( (Seit / pecunia coaOav Ordnen au6>
pre^f n / lacrjmas elfcere. Otllfprepcn« premen-
do dirumperc, prelö conovaflarc. Un^etrctctic
2ßeint>ccve prejien jt$ niettr Idc^Ciiuf / uv», niG
calcatx , prelö haut facilc dirumpuntur.
Dreyen / angcre .anguOarc-, angariarc. ^(J)bin
lehr brprr^et / *l>is • ich jleefe firrjr :rt>unci / in
anguftiikhaerco.ad incitasredaclus Tum. 5>ar<i^#
pi iKfli cxcarniricarc , concalcare . (ubaguare
aliqvcm. €inpre§en/ ft pare, conftiparc, co-
ar ctare , coaogu(rare , coaftarc. (£rpr;BfB / vi
qvadam opraca confrqvi, potiri realiqvi rigi-
dis exaclionibus. jg)iilfV ton einem erpripuu
auxiliumalicujuscxrorqycrc. (£(lt)Jt> Pirrd) eic(
aniaufen erprefen/ imporcunis cfflagitationibuc
impcirarc. ScfrÖCTprepen / dcpnmerc.aiflige-
re, labcfaöarc, exagirare, ptflundare. 5l£it*
Derpre^m / prelö denuö rubmirterc. ^rTprcptR/
prefluris <onficerc. %<:vvc$tt tPi'rbeilf crepare,
difTGllre compreflione. JufiimmcnprcBen/ coro-
primere ..cogcre ,-coarftarc. 3«?ifcS>Cli» fivt
barjroifcöcnprcffn^ intcrpnmere.
SPrcper / OCK / coadlor , exaclor , afHiclör , vexaror,
exagitator. ^Jf rprrinu / t)U / fccmina uxecns,
premenj t ncwcilkuduicm impoacns. Q>eff«
'479
9>r
1480
Preijer / coairor pccunix (Scfonloenpre §cr/ ex-
actor Hcbici. $t!d)CrprcijtT / imprcflor libro-
rum. £un$prc£(r/ provmcia5hirudo,exagtta-
tor fubdicorum. (Srprcjjcr cxtorcor.
9Jrc§C / Dl«/ prclum , anguftu , mifcria , aerumna.
©rucferprejje / prclum typographicum. D .u-
SBucb, i|i unDer Der iprejje / feriptum fub prelo fu-
dac. .Die $re$cn geben ftarF fort 111 Der Druff t
reo / non qviefeunt , haut vacua , otiofa Yunt
prcla in oflicina rypographica. 5?rrujprr|;e/an-
guftia , cruciatui, perpeulo malorura jtupfer
pre§e / prclum chalcographicum. Oclprefe/
öl canum. SBcinprcfc/ rorcular. Vre$C 'tton
dicitur charcula qvadrara cerae impouia, cui ii-
gillum in curiis imprimitur , alias <ßrej}tein.
ißrtge fd)ic§i - n / maenia rormentis qratcre ,huc
ftrtmert non vidtlur. Venil emm a 2$Kt&)ent
dtfjringere, qvare etiam mtl'\uifiriber(tur^xt\^l
da. GaUi dicunt la breche ., i. e. labcfattacio
muri.
VrejjUMjy 8f Ofl« ^re§etl/ preffus, preflura , co-
a&io, rii, cxaftio, neccuna» fumma , ada&io.
(Bolb itenprc (jungen / conenbuciones , execueio-
nes.cxatrioncs militarci. ©feuerprcjjunjj/ in-
dißionci collc&arum , coa&urae tnburorum.
2tH5«3lb>4 (Erprejjung/ exagitacio, expreffio,
Tw/oi rxtorfi». 3ufannnenprc&un<i / compae>io,
coacxio.
<pre$id)t/ & 93r(fhäfr / y 4*Vurgeni , cogerrt,
onerofus , molcftus . y.- urgendo , inftando,
oncrosc, molcftc. 5)ref b^ff« ftrflC&fe / fruöu»
prcHanlcs Unpreijbafre- impreflatile*. «JJrcp
pafte kScfcfttiff C urgentia negotia.
*)>rcjel / x>u / fpira , piur. ^rejcln / 1»/«»/ ejp
a prf^en/ torqyere, qyia ineurvatur ; alü 4 Är*3<
teil drrivant , !5 lici feribunt SMjcl' V 1 " 1 /' ÄraW
fd / fwJ lixantur. J5utierpre|el / ip»r* bucyrö
mixca, vel Jcpfica.
<Pricf / pricf cn/ »^ncfelen. rox bw**.
y Saxon. notant (timularc , pungere, fodicarc,
itimuüs fodere. Od)fai prirfeln/ ftimulare bo-
>e$. Diciter fMgvr gortprief ein : (Einen fort»
prtffeln / ftimulos alicui admovere , inftimulare
aliqvem ad aüqnd agendum , einen anpricfelen.
3erpricfeln / coadaut ftimutö. €$|erpricfelt
mid) rfrüää / fcrupulu» qvidam me ftimulac.
5) rief ein ettam notat : raxare , reprehendere , car-
pere. Inie ein fllter Uridler/ fenex carptor.
3Jrtcf elnn^/ ou / &&a* Dricf ein / (hmulaci o, pun-
ftio, iaus , 4 <jvo ein tyriefrfer/ ftimulator du
citur.
*})ritfd)Cri / non multum abcß find & ftgnifieatione
ab hoc Pricf ein / notat autem profrie : fcrula
lignea ferire, nates dcpalmarc. ^inen fidtlic^
burctpritfd)en /"Palma naretalicujus probe con-
tunderc. ^riffepen riütm /^m^virfugcre. QiUT'
'0011' fivr binnxaprit/d>en / Uibducere fefe , fugam
dare. -€r i|l fepon forf«/r« hinautfgepritfdjt/cx-
«ceflit. erafit , crupit , cerga , vrl in fugam fe dc-
•dit. Et inde etiam dicitur: ©iJOOn; [OXV hilllüd^
priti'eöung/ WC/ fuga.diffugiura, eftugium. .£<
«Prif |d)/ exauetoratus, dimiflus.
■iPi it|d)rr Det/ depalmator ferulaceus, rympanirta
-pjrgiacu», fannio , qvi etiam /u ; pritfdbntcM
(Icr. 2lrfcb-.<riffd;cr / ^oi prüfet)«/ qvi
piicr is c.ili gas iolvic, illosqvc cafrigar virguln,
ata. ßc difciplina & artiumoforuptr contemtumap-
Detlant pxdagogos, praeeeptores fcholarum.
^pfitfehe ©U/ palma. fcrula, aeftus ligneut. (fi-
nein Die ipritfebe fd)l Jiicn / palma alieujus clunei
•CMdcrc. Std ^Jritfdje avofy <fl dimiflio ex of-
ficio. //me : (Jinem Die <J3ritfq?r ^eben / munu»
alicut abrogare, collcrc, eripere, ordme aliqvem
morere. €r Ht Die ^rirfie bcFommen/ de di-
gnicatu gradu dejcQus eft, excidic favore Do-
mini. tyx\tfä)Cp'*terra id. rß qvodaliks vocant
E>a«etey/ jive ©mung vor Oos <5efch&t)/
Collis out agger tormentanus, nel fuggeftus , cui
tormenta imponuntur : ob fmilxtudmtm , aram
fcj/'fr cum fvonda rx rudibut ajpribut leviter com-
pa8a, qvam appeÜMnt eine tyTii\(j)t/Uleiq\ olim Jet i
tränt IrHi d'ucubitorü, Di« jCßptltfcfteit. Tanitm
^l'i(fd)e etiam contemtim diätur t puella peculans.
eine Icfe gJritfcbe / procax eft juveneula.
Hujtudimin. eß : <Pritfcl)Iein//w?Jrirfch^en/T)<as/
Tupa, puera *aga , lerii. Vrrltm <pritf(t)C in häc
voßeriori ftgnißcatione fstte eß a Belg . <Prfif </ fuper-
bus, infolem.
^ritfebung/ MC/ &tOB <J3rff fd)en / caefio, qvac fcru-
la lignea fit, aftusnarcs depalmandi.
^rObfl / Oer / plur. ^PtÖbflC / ceconomut.
£5* injenere omni* , qvi vel ecclefu vel alm rebut
prarß, £9* ideb poffet qvU hujtu vocabuli originem du-
cere, vel k groben / /iwprfifen / probar«, vel k
55r»lf/ excellens, prudens. Qyi emm qvandam
prior itatif cur am fuperalios gerne debet , eum pro-
baU fidei ggT dignitatU eft drcrt. Not hac vke ad-
mittmiUfS^Xüb^dicik Latinorura PrxpofitUfc qvo-
31 aa aa ij mam
1481
Di
1482
niAtn oflicü praepofiti , eines SJ>l"0b|lcs / cum religio-
ne Chnßiana dtmum in Germania notum tfß capit.
5)oni- five Jumprobft/ prxpofitui./uTantiite»
cathedralis ccclciisc , five Capituli. ielmprobff ;
»ei fcudahs prjepoGt us. (£ ; 1 'r. ; probfi / praepo-
C t us c : den x collegiatx. ©iiitT ^rebtf/ abdo-
men , horao obefus , aqvalicnlui: foltvt enim ad-
mriußraiorei provrntuum eicltftaßtcoium ßbi non
deeffr^fed pingvia ejfe. Inde : (jr prüftet fi(& t Wi(
tili tyMwbli/ inftar faginati praepofiti fuperbit.
Vimin. r/* SJ3l"6t>ftlci!l / Od0/ prxpofitus ecclcfix
paxochialii » minorii ecclefias curator. $)r ib»
ftinn/ Me / prxpofita Abbatiae , vel capitult mo-
■iialium i$ canonifurum. ^rpbjlei)/ Ott/
ton rß prrcpofuura, offIdumqve,digniras,£5ad-
tniniftratio praepofiti />■« ceconomi. -J>: öi>filid>
« ij. £5* j.:7'. adminiftratoriua, curarorius, ad mo-
«lumpraepofitura:. ^rMtfliC&e&ßÜrbC/ digni-
tasprioritatis.
3>r0f0Ä / Ott/ ptor. <)3n>f0fe/ prepr. mW
/f.* ijvam praepofitui : hodie aidem fere pro rerum
capitalium executore fuviitur , expontturq^ Latrun«
culator» Ö'Qyaefitor , jußitia praftHti inferioribut
delingventcs coercendos trade us » atfy ümerum fecu'
ritatt proßaciens , Call. Prc voft , nobii aho nomine
C5cu?»;Itigcr. .Obcrfter 8elbpnVfü$ / alias (Sc*
ncralg«nv»iltigcr / rcrum capitalium prxfeftui
fuperior , judex &prae(c». 21iFflet) /if 2irt0l»
Urcnproftö / q »aeftor rci armamentarix. SXri;
tttprofoS/ qvxftor cqvirura. ^fOjmenWprC«
fcs / legionia latrunculätor. Ji iimpanetV ^ rf
SCi>nipaqnieprr)fö$/ ccmuri» qvxiiior. (fincn
JUUl $rofp£ bringet! / vin&um qvxficori cra-
dere.
fl)f0fcp / Ott / in muliU civitatibtu imperialem la-
tunxae cloacaci/j vocantur, & alitdialeü6}pxU
fet/ <jT<arf deducuntaLatinor. Privarus, ona/i lo-
<usocculrus, fecrctui, undeetiam 6kri\'t nomi-
natur.jed nihil obßai, avin <JJrofcO i $>rofO$
ducamut , (um te/et feHx familiäres mu/w r/i«m
ftätficUf OCH appeüentur.
^)C(lf/ PCäfCIl/ gCpUfifCt/ probate , exami-
narc, tentarc, perteuium faecre. experiri , arten-
. tarc. Ü. faperc , guttäte. <£«M<Sp«fc J>rfifcn/
eibum deguftasc. vricb Iclblti (>k'.v i\ :; 1. :i
f.;u>naminarc £y cxplorare confeientiam iujm.
.! 1 1 alle:-.' unt) behaltet gute / omnia pto-
bate t qvod bonum eft, tenete. ^(dE)f)abcnie
ein U"j)!«ik ßcpriifct/ hadenus foitun» alcam
haut fubivi , fortunae injurlas nunqvam exper-
cus Tum. Jrjll/ aber prüf / fidc , fed cui ? Tide.
3cb halt ibn genujfamgrprüfct/ ejus fidesfati*
nuni confrat, non Tarn ignatus tjustntegtica.-
tit. Compof/funt : Slll^prflfVll/ ferutari, eliget«^
dcligete , /cligct c , l^ete , decernerc , dcfiana-
re. cf c f)flf cinrn ft5|tllcbcn Sßrin an^gcprurct/
viRum gcneroHinmum prxguftando clegic.
S$eprÜfcn / id. qi*d fimpl prftfitt/ artenrare,
ualpare , praetentate apprubarc, Crprflfctl/
fenfucapere« operirt, experientiä cognofeerc.
ufu difecre , ailcqvi , intclligctc , cognofeere,
1 n veft igare. 2>UTC&pr&fcn / excutere , perfer u-
tati. SKifprnfcn / una perictilum facerc , com-
ptobare. SJcrbrr fivr jui^ orpi uff n / pr^gufta-
rc, ante experiri, prsetentaic . examen prx-
mitterc. tÖn'biTpr ufi II dcnuiS probarc, alte-
ra vice tentare, 2ßcr q< prftft tft / Darf nid>< »ic*
^r geprüfet nxrben /examinatus non debet ex-
aminari.
Prüfer /Ott/ examinator , explorator, tentator,
odorator , inveftigator. ^Jrflfcrinn / Oie / foc-
m ru perferutans , perqvircnt , dc!igcns ,dcgu-
ftant • periculum facicni , audax, audacula.
CK.ÖniPvhfct/ «hat tPiiröOem/ mor.ctalis ex-
plorator , cenfot , monetales ttiumviri. SBOTti
prüfet / criticuj , philologus.
ipl'Ufiej)t/ Ajf/- ÖTitiv. probabilis, probabilirer , ten-
tando. Sed 5)rtI|IC&f fere egertur per particip.
flJl'ttfcni 1 / cxaminani, periculum uciens • ap-
probans, tenta'Aj.
VrUMing/Mc/& OAS^rftfcn. Etq-vodufuatiffimum
' 'tß , Olf ^TObr. Atq. bic av.fandt non funt , qvißat-
tuunt, probe dicikLatinor. Proba , cupa derivox-
Ho longiußufe petita efje xAdrtur , qvando Feßia ait ;
Probi »Yclutprohibi , qvj Ic a delinqvendo pro-
hibent: a probut enim üs eft probarc dt proba.
qvod tarnen nee ipfum Latinum eft. Nstantsu-
rrwno/?rum^5rflfuni3 &^Jrobe: Experimentum,
probatio , exploratro , rentamen , tentarueu-
tum,cxamcn, Tpccimen , argumentum , ratio.
31llf bk ^Jrcbc ftcllcn / ad examen anis redigere,
exigere , revocare. Q3robe tu h n ' fpeeimen ar-
tit dare.edere. $rpbe b iltni / aushalfen/ auä«
liehen / in ber ^Probe befteden / cxploratoribus
fatiifaccre , in examine confl/!crc , conflare.
Vrobc nehmen / capere fpeeimen alieujus rei ,fm
ex aliqvarc Prüfung Oer ©efcbtfflrtbfeit/ Jfefj*
re/£ebcn^unb Sßanbels/ explorario, excuffio
doärinz Sc morum. (SetripeneprnfuniJ / exa-
men
*4$3
3>u
mcn confcientiat. <£eül Oclb|tl>rüfun« / defccn-
fut in fcipfum , Ali ipGus inqviütio. grcilllbeo*'
r i'ü'iina / fignum , pignut , argumentum amici-
tias. 6l4u6ctitfprufliuij//r<< ^robiv teftario, ce-
Aimonium , comprobatio fidci. Slmf^probc/
fpecimcn officii. Arbeit ßve R mit] pi ■•: be artii.
SlricncDprobc / experimentum medicamenro-
mm. Sbnc^fTpretf/ccnfuralibrorum. (£t)ri:
fienprobe / tentamen Chriftianorum. ©nid-
fxobt I iraprefli typi fpecimcn. ©ctulöprpbc/
patienti» comprobatio. @t>lö' Silber- vjDt'i
gf ftcinpt cbf / experimentum auri, argen ci , gern-
marum. JP>dCcn ^XitK t'probe/ fpecimen virtu-
tu Ärcutprobrn/cTttcif tencamina. £ieb$prc
t»cn / figna , teftiHcarioncs amorit. JfpeTJprebc/
cordis (crutatio. Vrd)Ulpn>bf /examen Scheda
fticum. (cTPf iji'PVObt i deguftatio eibi , pi v j u
iratio. (rfärrprobf/ cxploratio viriura. 3«itt
M ciii'djhctf probe / tenratio pudicitiae.
^3robircn / groben /ü.fWprÄf<n/ penitis-
limc mtrofpicere , diligentiüt infpiccre , excute-
re , ad Lydium lapidcm examinare. mu^
ti probirr n / experiendum eft. €m prebirter
5lr|,r/ medicutexaminatus, probarm.
$)rebirrr / & grober / oer/ »i. prüfet / inqvi-
litor , cenfor , inveftigator. ^rot u ci um Cuv
fccmina periclicant.
gjrpbirnna/ Mt/ idtmavodptobt/ & Prüfung:
3k tymbtifa* $rob irbaft/ iß% <rvo4 prof*
lieb. ©Ic @ad)< ift nccf>t probirfieb/ non eft
probabilit , nec fidc digna ret ifta.
9>falm/ t piur. <pfalmen / praim«, h y -
maus fpinrualis. Hebraic* origlrtit hanc ejfe To-
rem u/tro conßtemur , j/w tarnen CivitJüii jamjiu na-
Bsm , nemo yän* mr n/if inßclst ivtrit , praj'tHim,
cum in furculot £5 fruHut abierit. Dicimut tnim
fjfaflircn/ * tßfalmiren / canerc hymnot , pfalle-
re, pfalmos cantare. ^|'.ilni(mUtj / öie/ ipfe
" cantui pralmorum. <pfalmirer / & ^lalmifi/
Ter / cantor, pfalmirta, pfaitet. ^fiilmircrfnil/
tue/ pfaltria. fjfalter / tKt/ * pfalterbudv
tfM I pfalterium , Die Flein* J2>ibcl > tM0
2Jlten Ceitmnentß gUtccrnfm / communm tht-
faurum , tpitomtn feriptur* & totitu Theologie com.
prnJium vocant. ^fairer ©a»il>$ / pfalmi Davi-
dici. Unicr Sieben grauen 'JJhlrrr / pfalterium
Man*. SBt|)(pf*llni / pfalmusprecatorius. )£uf>
yfalnt' pocnicentialit. ©iinfpfillttl/ gratiarum
aäoiims , 4t cut lui ifticu». <tgpfti!in / qrctu-
1484
lu»,ejulatoriui. fcbrpfalm /doÄrinalii. ?ebfc
Pftilm / hymnus laudii , pfalmus laiidatoriui.
SrctfPfahU / confolatoriui. Dimin. rß {ptflni:
Kill / VM/ cannuncula fpiritualii , parvuf p(aV
mus.
^uc/ purer/ pureffer/^ r. mundut , rej.
fu» , lautut , nitidus . finecrus. Necejfr non bate-
tr.m , -vocaluium hoc a Latmor. Purus emmMuie,
cum sMajorti noßn iü:td cum ^fernste ex Oriente
fievm in Germvilam «dduxennt , mit HtbrM
13 & purus , «xpurgafit , itcrmi ; t
Grtcomm tnim (»wm , purgo, fordet eluo, trt-
htrt, T/ioltntum effe vidrtur. ^Jur ^ilbrt* / purum
purumargeanim. j|l t>je pure lautere 3Ba\)U
beif / ipfiilima veritas eft, veriffimä fronte dici-
tuc. 'i>jir i-5 ^ei1)i§en/ cafta atqvc integra ment»
5>ure ftff Uöc / gaudium folidum. Adverb.
f i^lir. * ^iiflid)/ pure, integre, illibatc, incoj»
rupte, inviolate. ^)ur betflll^fagen / auda^er,
conrldenter cloqvi. (fi röirb pur llid) (HfäflfV
nihil omninö promovebitur , (ine omni effcltu
res eft. ÜJufiM-j aUerpuretle / integerrime, Ii-
q \ ul 1 uinic. ^ur (all tcr llid) ti I nulli ex parte,
nullo pad>6, minime gentium.
^UrflireH / ßCpUrßirCf / purgare, tergere, p«.
rificare , mundare , niridum facere. Dtberet
feribi hoevtrbum <JMit imt / additum Muttm tß ptr
nenthefm litera g/ « mtdicorum fihit in'rodu-
ttum , noiatifapropr. alvum purgarc: iWr !Pur§U
reHÖC Sirjenemn/ medicamenta juxgantia. gjnr«
ginmg/Oie/ purgaüo, viüoforum humorum
expurgatio, vulgb evacuatn , yvodetiam apprl-
lant Vuroaiipit / & Sine Vuttjajiim einnebmen/
laxare, movere , cicre alvum , medicamento ca-
thartico uti. $ur(U'rlid) / adj. fgadverb. cmol-
liem, purgant, ventriftoui, alvum dejicient.
Vlirgifipren'u^meluerc, detergere, februare,
defpumarc, commundarc, defricare ; Latmdim*
tattone d tüur , 9c punficarc eß. Inde Duraip ji<
Hing / tu / expurgatio, cxpraäo, purificacio;
& ^lUMifi • it lieh adv. puritcx,puxificando«
^UrpUr / t>ct / & ^Urp« / purpura, color ni.
grantit rotte fplcndorc fublucem : Licet a Gr«»
corum Tttffp& omnti di9um velint, nihil tarnen ob-
ßat , or-m cum Ifidoro a purirarc lue«» trabamu/ y
ivafi (tue reine lj nm> belle ^orbc. SeJ
Jutplir etiam fumitur pro fplcndorc honoruma«
ignitaxum, it. pro pannopurpuiä imbito. Ah
SUq aa iij fti«
1485
i486
obtui amcntum, opetculum dolii , etil Scl&pUneV
u.*Juä &a.ivtrb.fyuvvuxid)t/ & yurpurbaft/
purpurcus , purpuratu« , conehyliö tin&us.
<£id) purpuriebt mucken y purpuriilarc fc, U r.
fchminfcn.
*p£l tt/ t>er/ p/ur. pClttC/ puteus, vrtm vocab.
Sdton. Unit -vo bumfyh UO\ aqvam haur'.rc.cx
puteo trahere , cujtu compofitum 21u6pUtteR /€X-
haurirc. Brhx p&ttCrt rffrrunt ptllfctxrt Ex
■ hoc nobU rtmanfit ^Nfllfet 1 DlC / lacuna , . ifoniw.
©fiißJein/&*# / lacufeulu« : &$rttß/n//n>f $t"e;
jen/ madefacere, cx uno in aliud vas fubinde
effundere , & mrtaph. bibcrc, potare. .Compof.
9Jil6pf»IJcn/ * ^fefen/ ebiberc, ficcare calicet
SSt'rpfllfif 11/ & tßfefetl/ effundere humorci . igte»
lu m\- Vtflgen/ *(hiaria. ^fu^CT/ CetV.confpcr-
Sen« i madidans , & mttapb. yowot , bibacului/
^'iiljfi'inn/ Du/ feemiru madefacicnt^mrMph.
bibacula. ©erpfuljimg / ftitfptüljunq/ •IWiiHiu 1/
tue / effufio, proftmo , mador. $)fub;id)l
& flir lacunofus , madidus , humidus , bibulus,
lacuna tu«, yffl^crci) / bitt'drm efl q-vod pf&
rjung/ # nwMpfc.potatio, temulentia , intern
perantia.
GaA. Bondon ,propr. rjfet cpiftomiuin w/ embo-
lu in va Iii , xtj. , qvomdm mfigäur , ferne verbum
wttu 9>unt)en / ?W r«/hci »o/?ri ^pUHflCn rfir-
runf, notatcfo pungerc , foderc , compungerc.
Inde qvo(L appelU/it pugionem riltcn junger«
Qy*) t nobti mtntb aJßnbmuu vccabulum :
^tmft/^Ct/ ßur.tyünttt ! punÄui, 65" pun-
ctum , a.ü» an {Elppcl / feu £uP [d. Kmii bmc
verbum <pnn f ürcn/ punüum addere , puncto no-
tare^iignarc. $nnftiftr / Dcr/punäum aJ-
fenbens, vulgb punlUtor. ^linf tirun^ / tif /di-
flinrtio perpunfta, vulgb punBatto. tyuuftovotfa
•prt> periodo ,, wi pacricula orationis fumtlur,
JpilUbtpunrt / pars , live q vacltio pnncipalis.
3öd$ tiefen 8)uilft betrifft / qroadhanc parrem,
qvodhanc.caufam concccnii. 2?on fünften (II
$UllFten / per Omnct partes , vulgb puncJatan , ^
punSuatim. €l)rcnpllIlF(/ ratio honorn.
.rcipenrfpimFt / ret confeienri» 9)? «t f clpunFt t»cr
(£rDc/.ccntrum xcrrai. 32fbcnpuuFt/ q«aeftio
. incidens , fuper v eniem , concutrcni , qvod ttum
dicunt Incidentpunft,
01»
fcita deeima hodi> Gertnanorum li-
tcra, »etenbuj Tcutifcn prorfut igno-
ra , cum monachis autem e Lacioad-
trefta , pro qva olim 5? ufurparunt:
un.lc lunt , q vi / yt>fD I crqi>icfcn K. opti-
rne fenbunt : Stnul SttOtW/ crFwid CO : licet ufui,
qvi in lingvit plurimum valct , antiqvot lapidet
movere vetet. Pauca renenuntur vocabula
vere Germanica ä Q/ qvod tarnen perpetub tl
feu t> annexum habet, incipientia. Dcbac Ii-
terä Schottel, de .Orihograph. ait : Retinenda
jameft literaQ in Germanica fenptione ,nec in
ejus locum ubiqve admiteenda eft litcra f.
Qt&l / q&Men /gequakt / cniciate.eor-
qverc, affligere, cxagitaie, vexarc , cnecare.
vr icl) mit ©cfcanFen <jo5lcn/ in cogitando diftra-
hi. perturbari.corrfundi. ^d) lütrDc POn fd)lPCe
ren ©etanFcn 9eq»5let/ verfantur in animo meo
oiulo cV uraves cogitatione«. SBUfl t)U t)id)
. laxhm qvdlrn ? Iftu te moleiriii ange» > Qu
qralcil heb um Öa^ ^cinidC / "» ec re» ctuciac , de
,re ma amiaarls. 5}on j?r il nFfif if gfqfto'let n(X:
ben/afBiftari mofhö. £)\^\ tMchntchr fp/ mein
Siittb r.e crueu cc , obfecro , animemi ! $a<)
tmb SR.id^f ge^Älct mevben / torqveri dies * no-
jEtcs. Sinenjll toöt* qrnlen/ adncccmaliqvem
torqvere. Compof. funt : 2lhqPÄUn / t>UTCt)
ierqvälen/ cruciatibus %fanxictatc conhci , fran*
gi v confumi , in calaimtate tabefcere. crcitl
llnirtöcf bat ibn ganj abgeqtilet / procella hasc
plane «um avertit. (fr {erqedUt ftd> über tem
flllOiren/ langvet ex immoderato (tudiorum ufu.
SlU^Qt>älen / xogitationem a miferiis avertcre,
.ex xtumnik fefe expedtre, segriiudmcm depo«
nere»ab)icere,extuxbare cx animo. Qttcr (tu*i
bet/ berb^t au^eq^let / mortui ex mifcriu
Tic« crip tuntur. er icl) forfqvälen / permanere
in tnftitia , tradere ie lacrymis de doloribus , re-
Tocareread maititiam. ({Rit * 3frb:nqpdlcn/
participem cuirc 9c folicirudm.s die. ^Eßu^cTi
JDÄIen/ rctorqverc, in torqvendo par pari re-
crre.pariareferre. J)ic Äranf bdt qPmCt mi(b
roiCOCr/moibus rcccudcfcit,
1487
£1»
Owl/ & ßöulunay Die/ 1/. Daaßr^ len / * Dae @e«
(IValf /afrhßio »toriura, languor, acrumaa.an-
xictas, fJlicirudo, cura, cruciacus. jff
Unreine redete ÖDalV hoc me cruciat.angit,.
iiru. €^ i|l eine uitciborteßpal/ dolor incre-
dibiiis, immanis. 3* babc nur meine Qto\ mit
tottJtui foliujcauiaarHigor, confuraor, mace- 1
ror. iQpaliciDcn/crucuiumperferre. J>einC
ranFbeit bringe mir aröjje gwl / morbus tu US
gravi me aflicir folicitudinc. 2lntf äqvat / cura^
orStii. £&0IKb / qt>ui/ rormina verum. ©UTfbj
qiMl / arftu» fins, föeridj)l*l»;ll / fhepirus fori r '
jodiciorum fevenras. t^eroiljcttfqOrtl / ftimulus
confcicntiw. ^aubtqvnl/ Caput nvienarum.
1488
fefla independennum orra: »0» tarn n vtnitdA
hoc noftroQMftn/ clamare j Jftd Angki tbtgvi
rtotät: tremulum, cremebundum, pavidum. rx-
horrcfccntcm, tr.fote qvi cumtimorr&trrmortfal.
vi tjfe votunt. ßrhihiiia, ' £i>ef fun*/ QuUvau
Die/ & D£0 £Jt>uf fen / clamatio inftar anatis, co-
axatio , vaguui. ßoafertg / rtiam <ß iUa ßBa
Qvutiflamm m Angiik, Qoafelnj autrm, mit-
lato t Mlfutßcprßt, ,ß blateratio. nug», ineptne,
dcliramema , phancasmata , it. Icvicaa, »erba va-
na t iutilia, inan.a. ^t>afi(()t/ qDaffaf/ & q»4;
teiifq)/ *4 &*Jvtrb. vagieiw, # vagicndo , co-
axam, EJ'coaxando, it. furilis, vanüoqvus.dc
morc Qyictiftarum, fanaticc.
«- ■ ~ - — — 1 — — umit, ^»nuiurura, unatice.
^efle»qüaL'CTuc.at U »,n»erna],5, «entoffral/ XiPafeleB, fubindc garrire, blaeerare. Hinc &r>a,
V ' £ tm *V ni \ ^V m ? A ' an § uft ' a M « ' *«/ fp«mo!ogu S , blatero , bombyl.u
•ord,,. ^Un^»al/ media cfuric,. fcbeil* , QnMm* / fp«molfg,a. XjMrcu*T/b7a:
qfill ' mifcna viras. frrnqürtl/ iTudioruan labor. I tierr». loavax, dicax.
tieoerfW.J/ aeftus amoris. ^cblllOPal/ labor i^tii*F»n / — ./-a 1. j*% n , . ,
fcholaft.«... eWn^/com^KiJK
wo'*'ft rntinnire, fuMilire cum fonitu , ut faciunt
Uhüati, it. acute exclamare. Unde £»iefer/ Der/
fritinmeni, acute cxclaman«, vagiens. £>w,
füll}/ Die/ vagicu« r gmnnitor, clamor altus,
aaurus Qviditit l *\ &*dv. qriritani, cla-
mofui »cooerepanr, inftrepcnt, detonans , per»
fonans, gfclangendo, in/rrependo.
&Vil1fn / t\mdtm urigpns eß , propritifr notat qviri-
tari, anhelaro fufpirare , gemere, SJ'diutumö
mnrbö iaborare.S^dcfatigari. i^i>iaer / & qt>\,
nci ichf / qvmcans, anhclaoi, diucurno moibö
dcfätigatu$. ßvlnunq / Vit/ qnntatio, gemi-
,Y tut, anhclatio« defarigatioex morbo.
xmrlte. Ofi^öirllü)/ Bellte, rfl nMlxia J$ male, ä u • . , rN* r "y uv '
perveifui. ^perverse: «bäntifpo'voeäb.QOMV <2^^*f WfC JJUdUtK / vapor, vapo-
ratio .humor craflior cxhalam , terra anbei 1 tu»,
euqpal/ maror animi. 6(f)U^ciJ(|üij|/
afWato ob«i alienum. ^pDc^qwl /. doicrei
mortis. 2riBf<H?al/ neccfl>ta»potandi. £an.-
qtJill/ dolor (lennum-, odonralgia.-
iQpifer' Der/ cxagiator, vexator, tortor, afflidor.
iQl>iiierinn/ Die/ fönninautf]igcnsvurgeof ,-cru.
cians, moleftan». tSelfq^Äter /exaftor peeuuise
©emi5cniq»4ler / tortor confciemi«. gellen»
qtnicr / tortor iofcrnalis. Sibqvaler / extori
tor..
ß^lid)f/ 4 qunlbaff/ &a.H>. molcftus , öTino*
Jcfte, crueubihs, B'cruoabilucr , morfhit,
perverrui.öTpervcrse: abanttqvo .
jru qt>at / quid idem ftgnificMt : & ä ovo Qvnl jbt
otiomem habet: (?in qo^tiT S0i\'Hf<f) / horao ne-
q*am ßl»a(er ^flin/ammujpcrdltu«. ßr-ar
DPH iem inO retten / calumn«ari , cormeiari, cri-
mtnari , traduccic » coniumclns infedah alt*
qvem.
Quaf/ Olafen/ ficqtiofet/ ^ qt?efcn/
u. ^l\U'Cll/ fonum edere mftar anatu , aui:
morc ranarum coaxarc. //. vagire, utinfantet
foltut. €r q»efct/ rote ein grofo)/ mfrar ranar
clamar, feu . oeiferatur. Atc\ x hmc dicttur
falbiT/ cireuor, circurnföraneu». ungrentariu«,
find in Jqto damat. . Qoat\CX I * OtffffCT / Der
coaxaos , vagiens. f&mä)titytUx / rabula.
jQvatef tttam tßkütx Qvictiftarum m Aiigiu , cx
ü. nebuJa, fumui. (gchlDefelqOQlm/ vapor ful-
pbureus. ^tftiqer ffrrbenqüalm/ venenomi ter-
rae vapor. & f?*ii}eteio£»g(m aui bm 3»eer/
humor denfus cx matr cxfurgit , erumpit, afeen-
dit, exoritur.
^.ilmen/ exhalarr; vaporare, fpirarc, vaporem
excitare. Comfof. siu$> auf- * oerqonlmen / ex-
halare. cx p r.irc, cvjporarc. ^q»almefail^
ttm Zotft oila>vaporcm cxhalat. 3erqDahncn/
in fumum abire-
£Jp 1 i m:i n«v Die/ * Q»a Ifler/Der/ id. q W (Dvnlm/
fed& Q$a\fitx in \btcit appellatur ; bruchu« qvi-
dam venenofui iv fortidut. Qtfnlfrer rttampro
fordibus renaeibut fumitur, alias (Btiiie.
X}ualniid}(/ & q94(m(>af(/ adj.&adv. vapjdui , Ö"
▼api-
1489
vapide, fumeus, fumidus. ,Q&almi(f)f $Olj / U-
gnum furaigans. &9almtd)f(r (^nittpf / palus
vapontera. ■Q»almba|tcr S<&l)rftein / cami-
nu$ fumifcr, fumificus.
Qaatf / t>« / P /«r. £jt?atf e / Quarg/
p/ur. Qt)&tgt / proprif f/f qvodvis molle, to-
Jfcr /«ii vr / wafli , inde etim pro ftercorc , ceeno
^iotii%tit.vrofv*!tbtt)t fucili &inaui »putida
8> putrida fumitur : binc pbrafet : 2Ba* foll mir
ttt Q&arf ? cui ufuicric haec filis * contemca
t es ! Qvid mihi cum qyisqviliis iftis ? balte
f^Vor einen Qpaxf I pro re nullius pretii aeftimo.
3c& molre nid>c einen £»arf barwr aeben / obo-
lö non emerem. Sed in freie Q$mf umUur P r0
cafeo molli , mufteo, ferofo , * putri : ßectalü-
fime tutemQoaVl/ vtl Qftarafajc dicüur caicus
in formam merac manu prcllus.
fiv?af/^afen/9cqüaf(t/potar C ,hciuari,
Sergrascari . popinari , luxuriari« ifcag unb
laü)t qt)afen/ diesqrc noäcsqTC genio indul-
gerc. <£inc ganje SBoc&e burd) q»afen/ integram
feptimanam perpotando confumere. Sic com-
fof. Serqwfen / & 3erqoafe n / luxuria perdere,
difflucre , Hixacum vi tarn vivere ,prov.
jQuafer / hcluo , lurco , popino , cpulo , ca-
tillo, cupediarius. ßrafcrinn. 0«/ bibacula,
foomina imemperans, gulofa. SN ifqöflfct com
poror, combibo, fympou. CO? ttqxM|Vrttltt, com-
potrix , fympotria. CriqMfer/crapulofus.
.Qua* / fcer/n. fcrt X)»afcrep/ öwfung/ * t><»
ßtafen/ luxus, luxuria , inrrmperies, popina-
tio, helluatio. £r lebt iins im >UMd Hnb gr jf ,
qvotidine indulgcc genio, in luxuria * delictis
*i»ic €t ift bn> allen QüafereDen / ommbus
eomcflationibus de compotatiunculis fc im-
miücr.
;Qpa(id)t / tdj.fSfsAv. luxuriofus, intemperant, vi-
nofus, gulofus » popinalfs,Sy.- popinaliter,ge*
nialiter, intemperant er, gulose, luxuriöse.
?ic plur. QUCjlCH/ villus, caftula , faficil,
glandes pendula. ©ülbene / (ilberne / fcibencV
iputlrrte Q»afleo / five freuen /villi •weis , ar-
. genteisrihs ecxci, glandes fericas. prompt tu
qfaften/ bucciaarum fraäilliuna cum glandi-
bus pcndulisdc ruba. $jbeq»iif(en/ caftulae.
Ubcr}'et)li)gq9atlen/glAn<ic« collanum , »UkifcV
QMjlcn / ttfurpatur pro dcambulare , difeurrcre.
CompofitA ufitMiora [unt : 3tu£> /iw f)inftU{ Q*C*
fletl / exire faepiüs , & (ine caufa , irarc , cxirc lo-
ras. Spin unb wieber/ vtl 2luf unb nicberqvejien/
circuracurHurc , huc illuc uanscurrere , für Tum
dcorfum curfittre.vagaiicurfu,fid) jerqüefien*
Std oevqt>e|?en nottt: confundcre.inrricare, no-
dos indinolubilcs nettere. <£in<S ©unft W rqt?t>
ttCtl / gratia alieujus exciderc. \)üt fein ©iucf
»erqvcücl fortunam Aiam turbavit , bclligcra-
Tic cumforcuna fua , perdidii fortunam fuam.
Alfter / C'w't/ vagabundus.curfor, curlans, erro,
coneurfator , excurfor , »lifo |)in> unb tviebcT*
q»e|tcr. ftcrinn / X>t* / feemina discurrens,
excurrens, vagabunda. 93crq»<ftcr / tutba-
tcr, conrritor, impediens« implicaus, intricans.
S5erqpe|ter M @<ue$/ prodigus acris. Seroto
(ier feiner @Ütet7 patxtmonii fui defertor, remra
(uarum negligcns.
^\?e|lun4/t>ie/curfitatio f circumeurfitatio, discur-
fio»discurfus. fOerqoelluno/dilapidatio.diminu-
tio , defertjo , neglcftio , binc : ©erqüfflerlid)/
adj. &*drv. ncgligens , & negligenter, prodigus»
g5prodige, ineuriofus, ineunose.
Qüctfd)/ erQüitf*/ qwtfcbcn/ fle^
flttCt fd) t / qvafläre , conqvaflare , coneutere,
contunderc , comminuerc, obtercre , ö^vulnc-
rare. J&unberi (Solbaten finb ^eq»ctfd>t . cen-
tum milttcs fauciati funr. (gi«C '-l Iflfc C\lt\\VC9
qVClfcbcn/ vcHcam disrumpere, conltingcre,
qva/fare, jn»if(bcn einer X&r qseffe^en/
incra cardines coardari • coangufiari. Compof.
fimt : 9tnfq»ctfeben / Serqoetfc^cn / difplodcre,
dirumpere , trapetjs trangerc. (ftliqrcifcjKU/
coanguftare. 3erqr>ctfd>re fficinbecre / utas
calcauc. 9lufgeqwt|fi(e Sßu^e / fraß* , difcloias
nuces. »Sinqcqi?C{|rf)te jfrigett/confripat» heus.
Qoetfe^er/Ofc/ *X2vctfd)ci'iHn/ ftt/ mas&fc»
mina qvadäns , contundens * comminueos , ob-
terens, vulneraas. %cxwtt\<b(X / d;rplodens t
dirumpens. Ginq»etfcl)er / coanguftans , co-
arttans.
Q»CtfcJ)Uni / D«/ EJ'D»» ßwrfcben/ conqvaflario,
comminutio, fraclura, vulneracio , laelio. i£m>
qoetfcbunq/ coarttatio, coaclio. ^erqvctfrJbund/
displodo.
Ovctfebicbt/ * ßveffebenb / *dj. &Jdvnb. cos tun-
den» . lasdens , vulnificus. Pmmne huc vidrtur
■Qwtfc&re/ V\9( pruna , aiuu 5n?ctfd?fe. €in»
|Css1IK|i
1492
gctna^tc |pani|'$C&&Ctf$Cll/ pruna, daroafeena
condica.
Düat [eben / &ai u diaieüb quef f ertn / # qütf *
feben / qt>itfcf>eUn / 97«^ <\vitfit)tn& qvnt
fdfiltt tarnen propr. notat fonum inftar vibratat
•virg« edere , licet a fonofaBum rjfe pojfit , tarnen ab
hoc qvtf fd?ftl optme deduci poteß , Unqvam molle
MlttjvU , qvodfacile conter iatft diminui poßlt , in (fr-
eie Urnen notat ftrepere , ut lavanret perfrrepunc :
ttel fonum obfeurum edere , qvalem mafla m de-
pfendo ,vel Iutum tenax.qvando calcatur ,edc-
rc folct. AtA ab hoc efl ,Qt> Ui~d)e lid) t / opimum,
habiciui. (£inqöat)cbelicbiergeib/ corpus fuc-
ci plcnurn. jQ0iUf(1)lid)te J^iSliOe / manus mol-
KttfcuU*.
Qfcctf / ar qfcicf / qfcecf er / qfcctf cfler/
vividut , Ycgcc us, alacer , agilis . hilarus , las -
tu5, viridis , robuftus. <£$ iftefn qtxcfcr jun-
ge/ Sitt qpicfctf .Jfinb / vividus , fänus , alacer
pucr eft. £>as 2kumlcin i(l fein qoref / arbufeula
fixe cd hilaris , Ixra, viridis. Ab hoc venit ;Ql?cct
fllkr / argentum mobile , vivum. Eß etiam ap.
Wiüeram. jQwcfen tDäliarV / aqva viva. jQüftf
etiam nonnunfvam infolcnccm, pctulantcin, lalci-
vum , protervum figmßcat. ©er 5Uabe Witt>
gar $ll qwcf/ hiepuer nimis infolefcir, pctulan-
tem & 1 n folen t cm k praebec. £)üe(f e / Die / Au-
fm , p/i/r. £Jr?CCf cn / eß (becie* graminU , <pnd%ti-
men can.nuni, /<£' arvenfe vocant , ir« dictum,
qvia lateferplt inßar vtani£, nec facü'e exßtrpari
foteß, t ieo iicimw : greift um fid) mieOofi
Cfen/Tcrpir, de propagacur inftar zizaniae, vel
gramims canarii, fpontc provenit, augeeur de
crefeit .ficutilolium.
C> tiefen / <jwJ verbum fimplex tarnen jam inuftta-
tum eß , ati pro eo jubß:Utitur • (£rqfcicf CIV re-
ercare, refuere, rclcvare,rcfrigerare,rcfocil-
lare, yvo.i rtidmduitur%$itbcxcTWiäcn. (£iflcn
ten fdnen Unmur erqpicten/ demere, abfterge-
rc aticui moicfiias. (8on ben borgen erqwcf eu/
sc"riiudincm alicui levarc , excitarc animum
•bjeOum. £M crqmcfet l'cib Utlb vr er !e / hoc
redinregrac , inftaurat . confirm.it animi corpo-
risqve vires, £ie <3 rubelt ten mittleren fiel) mit
tex Ä U'if / ftudioli afpcriratcm ftudiorum mu i -
eant , Är molliunr Muiarura cantibns. CD?an
mii^ un&ernKilen lid) in tiefer betrfibtcn3«t et*
qrief en / condienda cfttnftitia icmporum hila-
ncacc qvadara. ai>js(SÖttiPilIerqDuten/ f. an
iiu-m niD erinrten/ cui Dbus incremenram dac»
hocabomni detnmento liberum cric, vel: Dko
dantc , ml valct invidia. <f rqPieff / recrearus.
redivivus »renovacus, refrigerants. Unerqtirtf /
inq vierus , rurbacus , defarigatus, langvfdus , dc-
fedus , alrcrnä carens reqvie.
€rq»irf er/ X>tX / rcfrigerator, refeaor. ^rq»irFci
rinn / Dt«/ famina allcvians, allevans, recreans.
«fielen». £it gautc tfl Die <S<bmer»cn<fn|t>b
cfcrtlin / chelys mediana * allevamcncum dolo-
ris cft. ©tr QQlaf i|i Ucr 9lrbei«erq»icff r / fo-
mnus abftergic dcfatigationcm membrorum.
abigic lailicudincm.
(Jrquirfung / Die/ ef vetenvocabuh D4ff (ErqtHcffel/
rcfocillario , reercatio, allcvacio , reparatio , rc-
fcclio , redintegratio. ©emnt^erqpicfunq / rc-
miilio animi. UuVpcimimciiiim ' laxaero ono-
leftiarum. J^rrirvqpiftuna / infiauratio animi.
€rqt>i(funq nach Der .H r.infbeit / reparatio vi-
rium. £)i)ne bisweilige Qrrqtirtung fan nicbt4
lange tmiren/ qvod carce alccmä reqvie, dura-
bilc non cd.
QmÜid) I *Jj. &a,iv. robuftus , grandiculas * vi-
vidus . Aicci plenus, habirior , hrmus , vegecaf«
validus , integer. €rqpicf U(ft / fiv e (grqpiclenbf
autem eß revivifecns, refpiraas. Unerqrieflldj/
qvodallcvari , rcfici , reercart neqvic, trrcmcdi-
abilist irreparabiüs. .
Qt?eü/ö'iU 1 iü/qt?cnett* mwut'**
qviUcfi/ er qmOet / tvir qoedenv K. 34) »U'-tll / 1 ci>
qi^Be/ iK<)PPUeil/ featere, feacurue , e terra cbul-
lue, falire. £Vcc^cn etiam nomtuna^vamiAemno-
Ut faoJfd)tvdlen/ cumere , turgere , intumere,
intumefecre. £».vj f&tot i\l im teilte febr ae-
qroden/panisin vinomaceratusintumuit. jjiT
^rnnn q»illt mit bifterm2ßa§er/ fons tftefea.
rurir aq vi amara. X)ie (£ri»e qpiilet mit vielen
^runneit/ folum multis featuric fonnbus. Com-
pof, funt: 21n« & beranqwelUn. 5luf <\ui- & er«
qrcÜett/ prorumperc, promanare. $011 Iill5cn
$nm 95erqe herausquellen / ex inferiore parte
monris cbullrrc. (21us Dein ^erjen qvelleu arge
(^C&anfen/ e corde emananr cogitationes pra-
nk vr 5 qvellen ihm bie Xränen >uj , ten üiugen/
lacr ym.* ci profiliunt. £)<r \ab QpMt ihr auf/
ejus ventcr intumefeit. öiirebqpcllen / pro.
lucre t perlucre , diluere » it. raacrcfccre. ^£in«
qöeüenv flve öreinqreBen / maecrare. Die Sa,
nun gehen ehr auf / nxuo |le einge^eliet n>erben/
$bb bb fcmi.
1493
femuia Caciliüs progerminanc , atqvc e terra
crumpunt aqvi maecrauu gprtqpi'uetl / featu-
. me,cmanareperpetim. JDerfcninn qwflttm»
UlCi' fort / fons non infiflit» nunqvam incermit-
UtHuxum. £inbur(hqPeUen / permanare, per-
rcpccc, perrumpere featuriendo. Sftichqtrtllcn/
perscre , feqvi , continuare featuriendo. 3*
nubr mau f&dpff / ie meto qi>iUC 0Ba§cr nach/
qvo plus Amt hauftac , plus cbulliuni ac (äliunt
aqv». Ubtfqwncil/reftagiurc.difflueic S3cr«
quellen/ intermittere, dauderc fluxum, Potta
ttiam duunt £niq»ellcn. ©er $runn tft »crq»pi-
lOU fi ve entquollen / fontii ven» Amt intereif«,
vtl arcrC*. Sed 2}erq»CÜen ttiam *ß macera-
tionc conftipari. 3crlcc|>flc ©cf<$§c mußen im
2Baf er ttcrqwUcl »erben / vafa hiantia ftvt hi-
fcentia ariditate , maccrationccontrahcnda , &
objhuranda Amt. £)ie Züt i\\ »erqDOlIcn/ extu-
rouit janua frigorc. 2Bicberq»cttcn/tcgurgiurc.
ßtfCÜer /D«/ AfiinqwDcr/ macerans.proluen».
jQKflcriun/&£weucriun/ 0«/ lotrix.. fix-
mina lintca maecrans.
ßrcUuna/ t>Ü/ featurigo, ebullitio fontii, fre-
eventius Jicitur : £seÜ* / * WC ÖVelle / fea-
' ubra, »cna , aqva tiva. 55riinnq\)CU / fons in
ßteie. ftlgCtti /Ii* 2r4ncnOPCD / fons lacryma-
rum. grcubcRqrcu' / fom l*tiri». ^rieben*»
«»CÜ / origo pacii. ©cfunbbeit$q»Cu' / fanitatu-
featurigo. ©uabcnqDCÜ / grati» prineipiurn»
' fons, radix. QoIbqwII venaaueifera. £a\lbt>
«Wu / caput fontii. ^CllqKÜ / fons falutis.
Jf un|tq»Cu7 radix, feminarium ajctii. 2a|UrqörQ7
fax, Ö" fom« ti tiorum. JcbCIlÖqüf ÜV featurigo
yiex. ©aljqwU/ falfugo, falfilago. ©auet'
hruniiq&CÜ / aqva acida , acidula. (gübcrqveu/
Com argentcui. (Spriltgq»ell / foni falicns,
©unuctiqtxfl / radix malorunv. £iiqenbq»cU/
leminanum virtutum. UngluCriqwÜ / mater
initium , radix , featurigo peccati. 2Ba§er
qtttll/ fons aeprarum. 31$cinq»Cu" / fons vini.
Jrube £»cUc / fom mrgidui. (Sehöpfq&ellr/
putcus.aqraputcalis. griffe öwUe/fonilim-
pidui , egelidu«. ©tÄrtqc / fiifr uncrfcf>dpf!i<^e
jQDCfle / fons uberrimus , perennis. Xkint
ßwUe / ttUm QttUocn / fonüculus. Söttti
mc Ö»«Ie / therm» , aqvar calidse.
«Qtx lliebt / üocDbar / * ÜDCllbaft / *4& ä v'- } ca *
turiens , erfianans , promanani , profiliens , fea-
turiginofus , fontanus , fontalts , fcatcudo,
fcatunendo, regurgitando»
1494
O^Htt / folutui, !i berat us, vaenus, liber , it.
impumi • impunitus , exemtus, abfolotui. 3ch
bin nunmehr Der ©cbulben quitt/ xrealicau jam
libcraius lum,a;s alienum diilol v i.hbcravi ftdem
xncam » in allem fatisfeci. Oer f an bet tfranf«
beit nieit qtÜt »erben / implicatus tenetur mor-
bo, morbus potiui ingra^efeit qvam d<crcfcit,
dccrcmcntum morbi aonapparet, morbus non-
dum temittie L j(t) bin qoirt wn aüem Set«
Dacht / nulla cadit in mc fufpicio , ab omni fufpi*
cionc I iber i um. v}lui\ Fan Des eafttt nicht qvitt
roerDcn / ab hoc comcfTatorc nemo facilc libcra-
tur. ^d) icbl e Did) nunmebr qoitt / freo / lebig
linO lo?; abfolvo tc jam omni crimine , liberum
dt immunem tc pronuncio. Clintf qvitt / exau-
äoratus , rude donatus , ab officio remiflus , ab-
dicatus , remotus , abrogatus munere. tÄrbcit»
quitt fniarui , vaeuus ab opere. gra uenq n t V
vuiuus , ab-uxore fcparatui. Qkltqpitt/ pecumi
carens, a nummis imparatus, emunc^ui argento»
©ibanfenq»i(t/ Über acoeitationibus. wffer*
qtitt/ libetatusaritiii. Jpcrrenqvift/homo fui
arbitrü. 8cbent?qöitt / vui exutus. £ora.cn>
qn t f curä vacam.
Cit>ittirCtl / apocham dare , aeeepto ferre. (gU
nen übet eineoehulb quitfiren/folucam pecuniana
profitcri,cauttoncm folutionis dare, debitnm
in folutum aeeipere. ^fd) qritfire bieh wegen
Öicfer Caebc / häc causä de abfolvo. Qüittiren
ttiamnotat deferere, rclinqvere, deftitucre ali-
qtem. €r bot feinen £crrcn qt>itf iret / deferuie
herum , defeeit a dommö mo. 3d) q»ittire bicj)
nid)t/ tu fehenfeft mir Denn mt i non abfeedo a
te, nifi munere ahqv 6 donatus. jQüittire bPCf)
nur De» SJIcilfthen/.dimitte tandem hominem
iftum.
ßüiftirer/ ©Ct/apocham dans, fecurirarem folu-
tionis praeftam. £>tMttirerinn/t)lC/facmina acce-
ptb ftrem pecun iam. £2Vittircr etiam diciiur de-
fertor , transfuga , dcficieni , deftitucn».
jQöittiruna/ & Övittung / / apocha, acceptüa-
tio, atteftarum folutionis , it. defertio , defcöio,
abitus. jQölftirung Wefe*3eitlicben/ disceflui
ex hac mortalitatc.tranfhus ad immortalitatem.
,Qt)ittf runo, eine« guten greunbtf / »alediöio, rc-
Iiaio amici. ©egcnqvittnnft/ antapocha.
(Qrittirlicb / «•»/• & relinq»eni, deferen», de-
Aitucm» tt, acccptilando » apocham cradendo,
ia folutum accipicndo»
1495 9fa
Sfla 1496
decima feptima Gcrmanorum lirera.
canina di&a , pronunciacti diflicili-
ma : qvarc noa folum qvandoqve
mutacioncm in alias liccras , puca: g '92 vi
patirur 1 Tcrum etiam haut raro penicüs omir-
citur . uc vidcre eft in ^O&Cttt / pro gorlYM / \t >
oioy pro leerbUj/ lebern/ pro IcrDcrR/paOcrR/ pro
UartrtDcn : niu!ti enim funt , qvi literam R pro-
nun cia re non po(Tunt,atq ve blaefi dicuncur, qra-
jcrunt: Dcmofthcnc» , Ariftoccles, Alcibia-
des, & alii pluret , qvo» intcr Voßius in Erymol.
häc voce i Caefarcm Scaligcrum qvoqve nomi-
nal : atqvc de hoc virio carmen Ithyphallicum
ciue:
Cum lotjvor, an* mibifeteatur lüfra : namya
P* dsco femprr , blafafa lingv* mta rß.
9Ub/ e? 3t abc / Bf/?. 9{ a t>e / &
äaisi iRapp/ & Etappe / Dar/ .•<»•. W«
Oiaben/^ jtappen/<orvus. abtrabe'
nyfticorax ,fed r/um 3fa<j)trabcn appellanlur vo-
ofciatores ifti no&urui» qvi factum, ur cccca
placea reboet noclurno tumultu, dum luunc Ta-
xa , q vod peccarunr guitura : Polt* dtgeneru bat
arnmat apptlUnt nodlicorros \£ lucifugai *olu-
«cs. SUa^rabc/corvujfylvaiicu». RclUibV
corvus major. SB.ijjerrilbc / pKalacrocorax,
corvut aqvacicm , alias eine &d)WCtt\met>
Anns. Ö»>§ bi<& 3taben frejicn / ad corvos.
2><nfo JHabcn }u £eil werben/ corvo« in crucc
tri furcä pafeere. <£r fliclcf wie ein %\bt/ iaAr
cor n 1 i'uraiur , furacior corvo cd , Arne rlkm für
txpcttüur ein ©icbö'rabc / ©algenrabe. öcbf
fort ibr ©cltrabcn / bicr i|i nir&tf jn (lebten/ ite
aliö füret , nulla hic occafio funi eil. §iab( rt-
iMpifiti tß, qva'teffunl&axailtfäen / coracini i
J)i'w caleße, alias aqvila didum. E/JJappe
fropitr coloem corvi appr'Jatur eqvui , arer, ßve
nigcr,< ujus iimin. SRoppIeirf? t>d0/ cqvulus fub-
niger, f ufeus. H-)poconßut etiam ?vflppMn/ yTu/-
ftaPDCbcil / apptlutur virgo berici coloris , a-w/J
virguncu .1 .. . r.cmr^?w^r3bMtiitC0älaäO'
lein. Dtoppe n -Vrraf, funt
burgi primum pereufli fignocervi, ttvowmdt-
cmbazrnum, einen ÄötJWI/ Wf»<
Kablet/
mfidclon, infi dum \ rapacem : fcrlbitureiiam Jftt»
ben/* «Jtabin/ Nw eine Knbrnniutter / marcr
Taeva inhumana, affeclu marernö deftituta. ?Ia»
benttfb / trifureifer. S^abmfinn / mens crude.
Iis, inhumana , beluina. Oftpen«* / morticina
caro, morticinum.
hoffen/ aB^. *ut*/ non a Latinorum raperc»
nißvelH$iübefctiui k Raffen/ q vod rapiat&eri-
piat , trabere. JXflffcn ctrte fignat : rapere , cor-
ripere, barpagare, auferre, afporrare , &nonnun-
qvam furart, expilarc, fureim abftrabere. Dici-
turrtiamfftafrUn I capeare. 3fft unb Je& raft
ftf flflf^ / rempui atqve mors omnia confumunt
8* rapiunt. Gmfof. funt : ?|b- J&rnWf»J< gt>rt*
fyn> * 23fiim|fen / diripere , difporiare, depri-
care , depopulari. ©jf $arfflTCn rnff;n Vßitf)
unb ÜJJcnfc^cn hinweg / Tarrari colonos cum pe-
corc abdueunt. ©«rdffen/ & €rr flffftl/ «x cap tu
vi .-crc , rapims rem comp arare. <£inrflffen 't***
<^colligeie, corrip"ere,conva(äre. (O^itCtl/feu/
urü capere , praedai focium , rapinarum adju-
rorem efle. Q^orraffen/ praeripere , praeeipere.
praecerpere. vH^icbeT^fliru^fen/ itemm auferre.
fpoliisaliqvcm privaxe.dccrahcre, adimcrcali-
cuipraedam.
tRafot/Vit/ dircftor.depopuJator, rapror, fpo-
liator , praedator, qvaflator. 9{a/ferinn / Di«
fpoliatrix , praedatrix , populatrix. $(btn$xi\*
fer (ßpoHticrpUbetonmortis, praedator vitae. %iiU
raftcr / für temporhu grcubdiraffer/ cxtinäor
Izticias.
iü affungy Dk/ ft SJa/fcn / rap tio , rapina » fpo •
Iium , fpoliatio , praeda. ^cnf(benräffuug/
plagium. 3unöfn'iaffung/raprui. 5>icoruT'
fung / abigeatui. SXaming brt ijcrur ine n ©n /
peculatus. Dtcitur ttiam nonnunqvam SRrtffa'i' *V
rapacitas,graflatio.
^Cnnifl/ 8c$lAfiid)t/*Jh& 4iv.rapax,furax, ra-
ptans, diripieni} Z S: furtim, furacicer.
Ovdff/ & fX^ff/ Oä»/ p'. fXcffe / corbii meflb-
ria,/h'f dorfuaria. ©Ofcnrcff/ «mmnaB. jfrif»
Pfnrcff / &aM dialSö 9vaufe/falifca, barathra-
Ejftrtur ttiam a nonnulih Die &affe. SXeffe/ Ät|>*
pe/ & SXijffl/ inftrumenrum ferreumad Iinum
parandum , a qvd ttiam vrnit verb. SKijfcIn / u/
glach« riffdn/ turcr) Die Reff« 5t«^fe*n/ ftr n-
S^bb bb ij gere
1497
9ta
1498
gere fernen Hni digiti« ferreis. ©fT)faff 1 va ß
artHget/ CjitrigetRaff/ camcloparda-
hs 1 animal , 4> 9™ 5c«iig. 4il , qvod hcrba» ac
frondcs ranti cclericate legere foleat, utoculos
pene fallar. Alü ixpvmnt cMxhp*rd4lim,QW
irm corripere , fubitö tollere, captarc , excipere,
prehendere, colligcre. Compo/.äuff appen/ (gilt
tappen / & Snfamme nrapptn tdtm mtat. 9?crap»
j>cn äk/pw tß » captando lucrari. £t bat H<y BW
bcfrtppet/ qvaeftuminfignemfecieper fas& nc-
fas divitiascoaccnravtc , omnibui modis coa&a*
vit pecuniam. eine 2ßant) berappen rxpomiur
paricrem incrufbre , fit tnim luham cornpitndo.
Sucrappen /auda&cr captarc, prehendere, tol-
lere »SJ'colligere. StoPPeju! cange. Drehende,
tolle finc mc tu $ confidenter. ftßo ba$ Ölucl
circa* »uereic&et / Da »nun man iuetappen/ ca.
pranda funt fubitö , fi qv» foriuna porrigir.
SXappcIcn / idtm efl qvod Rappe«.
JtappCC / * «Rappelet / &«/ colleftor, coaÄor,
cornprehendens, Collen». Oia pper itm Dl«/ col-
leftrix , lanuua capuos , corripiem , txci-
pient.
Siappung/ Me/ #*a« Kappen / collcctio, cor-
reptio, fnblatio , comprehenfio : dicitur& Kap»
pcliina/ «»irSufammenrappeluna/ aftui conva-
fandi, vulgb convafalio, rtUtus coaJhua.
Slappidjl/ & dUWH&t I «4 tf*^"*- contafans,
coacertrans , corraden« , comprehcnfibilit , Ö
comprehense. Afofal rri4m prculiari fignificatio-
t.t : fanaticum , phrcncticnm , dclirum, dki-
tur alth KappeWpjlj'd) / homo cerebrofu«, cer-
vieofus, ceruus. fctn rappelfrfpfifch $fevb/ 4/14/
2&olktidt?t / cqvus cerebrofui , tcrtigine la-
borans.
SRappilfC / tlC/ i Rappen/ prttda, fpolium , ra-
pina, rapdo. €t»a* in bie Stoppufe geben/ propr.
rem direptioni fubjicere , negligcre , conremne
r«, pro derelifto habere , oroftituerc , qv ibusvis
periculis exponere. PoßetUmexponiturm\<j\\ii
fpargere , difpergere pecuniam in loci* pnblicis,
mt in coronationibtu Ctfarum & Rtgum fitri ton-
fvtvit.
SRafptn / & SXofpelCIl / propr. idtm qvod Rap*
pen/ * RnppeUtl/ Jfedali *utrm fi°n$eathmr no-
tat , lima lignariä rcdolarc : tnim raments
pflrvi tflimamta & fert ntgligimtu , gebttt fit in
tic Rappufe. Compof. rß : 3ufanjmenrafpeleti/
corradere , conrafare. ^nfAinmcngerafpelCC
33en>ei6gtunt>C / argumenta qvövis modo col-
lc£\a, coaccryata.rationc» conqvifiix. 3°^^'
mcn^ctafpelte (EntfcbuIC'iaungcn / caufationet.
SufarnmenaerafpeU (Seit/ coafta pccuuia , con-
flatum argentum. 33er.tfpcln iutrm infecuvdi
figmficAlhne eß Uml majore polire. Ex h'v ve-
niunt : SHafpclct / * SufAnuiicnt afpclct / &«/
cor ra \ c n s , conqvidtor , coador. iBetafpelef/
OCC/ polien», complanans, dedolans lima ligna*
»..». Diafpeluna / & 3uf ammcntafpduuft / ote/
coacer vatto, coattio, SS'^CfafpCÜJng/ t>W/ po-
litio, C[tx lima majore (it.
Dvappir/OOS / cnlli , vetußißimum trti gentm im
Svevi* h Raffen / /iw Kappen / fvr4 m*nu cor.
ripi/iir 4t^, vibratur. Hodie ufurpMur pro rud«
gUdiatoria ferrca /r« paUftnd , C(n $ceJ?U
0"VllCi)CH / palatum, orisridus ,vel receflut.
Ii. rrumen, iarvnx. Offeuer Dvnchf/ palatu«
apertut. Poflit qvidem tli*m dedttet 4 Raffen/
qvod drglutiat , & abfärbe*!, ac iU rapiat ,j'ed poula
pio primogtnio agnojeimw. COtif üllfgcfpcnttni
fHaeben/ didudö rielu. ^uui r.riDcrn Hwm
flllkn / bonis fuii alterius fau.ct implcrc.
fd)icbe \>\xi io deinen SKachen jiiriicf/ in collum
9x fauces tuat rctorq«eo. £)ir ^)tl!«rnrad)in/
abyflui inferni. £üfe$rad)en/ aul»tortex /mi
vorago. £r5n)entafeen/riAusleonii. Sieker*
racben / os impudens li»or»i. Jcufclsra»
(jjw 1 larva diaboli. 'Xetc^ W 6)W ncius mor-
fis.
3vCCfr<n/ ÜCr/ p/. t>W fKCCbCn / raftrum , 4 RodJ/
qyia inßarpalati drntibuf , qvafipalt* , murutum eß t
fii>t a Raff f 0» » »pimMf rwim jhamina & aha raßr it.
.£r3!$frner JXteben / raftelium ligneum. (gifm
ner ^ieefeen / irpex. ^>curccfteH / raftrum feena-
rium. Dwnn. tß w £Kcfi)elei'n / 00« / raftcllurru
3inf e am ftec&cn / dem raftri. (Stiel ta$ &o
d)<nt I raftu manubnum , frvt contui. vt : f 1: \6
mit bem Siefen tu fid> lieben / raftrö aliqvid at-
traherc.
9f ed)eu / * ?icd)enen / raftrö rimari , corradere.
lUfammenrcefcen / defefta gramina cvnvel-
1 c r c , f an um contrahere , corradere. At q ] indt
1499
9ia
1500
eß mm. verbal. 000 fHecbenen / conrralrio gra-
aranum > vel glcbarura i5 q^iscpnliarum rafhö
faOa.
/ rhonchis-
fare. ??f?d)e!en tarnen p\erum<L dt morientibut ;
S^dddn autem de dormitntikut dicitur , oyamvii
Sieden manii fit in «/«. £/J a Kncbc rt / «/«/
rh'mcbut ex vitio pulmonum peQorüfa mattria
vifiofa y peccante clf:ti pioveniat , guttut t tarnen
& joueibut pro tuba roueifona utituraul verius ab-
«tum. 2>cr tfriinfc beginnet fa)on ju rdd)e!n'
acgrotui techalircr ftertcre oeeipit. j|f ijat"
verbrief? ücb / menn ein Stfenfch, im Schlafe t6»
Ö)dt ' auditumoleitumeft, qvando dormitans
rhonettos cdir. /tfftrJdjdn eßtitt SXtfdjdeT/rhon-
chifljtoT,y 0i< ?vi>4)dlinq/rhonchui. Hur ff/4«
Jrrtfnrt JXpd) / Oer / clcphai , a riäu dßtu, :■. ? \ t
J<K^«/raja,ff/cW.
f)\UCb<l<n / idnrn fvidem eß qvod Jtodjflen/ fed
propr. de porck whäigdmr , grunuire , grun-
duc, fc^fubaxe. tfwcSXurMung./ Ol«/ gr Un-
naus.
Ofafc / 000/ p/. Ol« DtöbCt/ rota. f&i 4 I*.
hn. retd derivant, üdem probent, neceffe eß, antiqyot
Germanos neq^ currw, neq x rotas babutße , dorne Ro-
ttum p:ß miäe annos Gei manos hoe nomen edocuer int
una cumre ipsd. Ineptajane Grammaticorum de-
duHioeß, qvando rotam ftc dm volunt , qvod ruat,
tut i Graco ftrcpirum edrrc , \*j cum im-
peru fern. TburuiPt cum multk ahn t it» pro-
nuntiant JHoO / atfy ninc rß Laitnorum rora , fieuii
najut a Vlaftf aurU ab <Drf . (ginen \m< t |p £|{aD
lim treiben / rotare aliqvcm. £)ic $fiUie m<ld)tt
<m &ai> / pato rotat caudam. (ginnt beu ©al«
(jen unb .\ ab efroatf oerbieten / fub pana (ufpen-
du & cruritr.ign aliqvid vetarc. •DtrÄUpfgC*
her mir herum i wie ein SXab i caput meum i tm>
i;inc Jaborat. 6eb,iflietrm ^iab/cautbus. £üd)»
rnrdb / rota fdopetarla. I>rd)i rc rora torti-
is fnt Tcrfarilu circirorum , orbtt luforius , cum
vcrfarili ouronorun gnomone. Slenbll'db/
gy ratio ca'.ami tat um. ^euerrdt) / rora ignivo
enmD/ cauda pavoni»conchata. £pulrflt>/ ro-
ta giomeratona, harpedonc. Urtterfentoet/
rot» Terfatilcs horologii. QB^genraD/ rora te-
hiculi. 5'Ur t raD / rrropanuni Tcrfatik.
^iÄMein /OO0/ dinän. rorula t orbicu!ui, gjratlb.
Cm 9tf Mein im Stinte machen/ m gy mm falt«».
do fc agere. Alias <$,aw % x\ Dlein eß orbi» laJcato-
riu» , qvi etutm -wcatur «in ^ci1)en. (5 per:r4bet»
leill/ rotulaium fufl?amcn. (gpinntäblcitl / co-
ius roiaca.
KitattU »n rotam agere, crura rotä f rangt rc. cli-
dere ,clifiunc crutum iotertmere, membra vd
axtui roea confringerc. ©er ©traf enrcuber \fi
qcrd&ert UJOrten /obfcffbr viaxum fivt lauo tup-
plicid crurifragii mulftaru«, plcftuscft. JQon
UttDen mif rd&ern / crura & brachia rota pnmi-
cu« fufFringere. ®pn oben m'nab rd^rrn/ cet-
vicem ftatim roti confringerc.
^K^berun^/ ofe/ 8f 000 JK^bem/ crurifragium«
crurum difio. Sedta» füAt)(X/ eßmoUlc ,ajiku
ttiam JUOfe^fft / Oflmu nwn c>»?0 XlCöfer
9v0fl<t1 / Kelter per crajin a^oOei«! / /Ii»r <>#
Uli/ propr. rorarc* voivere » pc/?r j IxTigarc , pia-
narc , pol n c. Rollen etiam eß frugci Yannarc.
&aä betreibe rollen/ purgare, cribnre frumen-
rum. Tandem SKoOen f/Itagari. &atf£anDau6«
roüen / circumambularc pro vinciam , per agro«
vagari , peragrare , percurrere , pervaderc , per-
errare regiones. ©0 roffrfl bu einmal l)et/ un-
dc vagaris ? 2öei§ 3 f Ufl rollen / linrea pora poli-
curl planare. ©n ^Japir lufammenrcDen con-
volterechartam. Sic compuf. SMufloflen / expli-
care iotolucra, res complicata! expedirc. $0TU
rollen/ rheda »dii. jf3in rnib her rpflerr/ eimim-
curfitare , tagari curfu , ahh 2>nre^releV. €t
rr (lif burd) bie gaiue &tabt Imdo / totum oppi-
dum perreprac. CRitroDen/ unl laevfgare , c ur-
rere, profieifci, comitem viaeefle. SfUdjroHen/
curru w/ curfu infeqvi. llberroHett; levircr pla-
nare. SSfrrclIen / praevenirt curru wi curfu.
SSieberroHen/ denub poüre.
d)[llCTk'5Vi^ / rora forrun*. jTammroO/ 9\0DC / Ol*/ ilidtm varia mtat : Propru) ejfe dtbt-
nrmpanum denratura 3)?nrterrab/ rora in- 1
ielix , capitalis. dtfül ß vc (^a§errnb / rora mo-
laric* qvam aqva vertat , hydraula , machma
aqvxduäoria , rympanum hautronum. 'i. , rli!* , l .
rat>/ aratri roeuia. ^pinaraO/fhombus. ^KU;
rtt rotunditas, orbit, gyratio.r^crochka: fed
feti fumUur pro fulJonica , roreuio , i£ poli tnra,
inqra panm, Jintca dt tcJ* Lxvigancur <Sr pia-
Djnrar, .u^Un ^iuu eine ItUmacl. <XcUc tttam
rß :ucu!a , machma mmuumtiaSwia . ttitti n, no
IJOI
c nf.xr.s duobut veüibxu trajrBo , drei ijv.tm duBa-
ttm fxnti convclvitur, alias CtrtC Joüfpd / ftve
XC ItiOC» JKüüC porrieß vat rußicum five cribrum
iblongum ferratum , qvbfrugu purgantur, at^ft-l
mina cernuntur : <g\nt JfrntTOjRe / capi{rerium, #
incerniculum. TanJtm 9ColI< tß matricula , in-
dex , laterculum , defignatio juxta ordinetn.
©uraerroUt*/ matricula cirium. sD}u|lerroUe/
ft JJtc(jimentl'lDc / catalogus nominum miliruru.
SReidtfrellc / matricula imperü. JCittcrrolkv
index, feu defignatio nobilmm, feu cqrcftri»
dignitatil virorum. JciigfliroUc/ vulgb dicilur
rctulru ttßittm, tß autem perferiptio cxaminatio-
nii * refponfionis produftorum teftium, alias
DvoDel / Dv^bel / & Üvotel / avaß fit a rot*
lare y avod Urnen aqv) ut rotulut Latinum non tß,
fed noßrum : licet indt veniant Barbara vocab. In-
rotulare, (nrotuliren/ inrotulatu«, tnrofuliret/
int otulatio , 3nr0f ulininq t Eß autem intVtlt'
Ürcn / afta judicialia convolvcrc , gjf complicate,
ut adcollegium prudentura transmittantur.
Jiollling /üii/propr. rotundado.gyratioi poß'rtt-
-volutio , inToi ucrum , implicati« , it. Ixvigatio.
ac vagatio , vei cutfura furfum deorfum. ©e>
trciDcrollung / purgatio frumenti per incernicu-
lum.
$0(li$t / A 9?PuT)af^ *4 &*iv. rotundus ,^ro-
runde. &0MC&t matten/ rotundare. /'.SKoUic^C
tß involutui , vagabundus , 55* ragt
DfaD / 9la&e / er 9taMc / «4 r*
Am r/I ,/ei «6 «nf ijiw / & K^OC0 / imir »o-
4k ftafcj) -um«, "M/rff, : celer, agilis, tcIok.
Adverbial, eclerirer, cito, relocitcc. Atc^ab
hoc JUfcC/ fivt K«DC« rf 8r dtfeendit :
©craDc/ßetaber/getabefta/ «4 expe<ü-
cus , ereftus » paratus , promtus , proecrus , gra-
cilis. (Ein gcraD« CÜienfd)/ homo Cum», inte-
ger , reöiu. ©eraDer Stamm / truneu» eno-
dis. ©crat)Cr®tlttgcl/<capus, thyrfus. ©e>
tabc JiniC / ünea reäa. Wer abe etiamfigmpcat t
par.jcqvus. ©erabe3af)!/ numerus par. 95d)
flrcjlf H Herten mufc man ffinfc gerabe feon la&env
»pud Magnatei qvadrata func seqvanda rorun-
dis i i. r. adgratiam &voluntatemprincifttm omnk
fnmo inßituendtm tß, tmport& foro utendttm fet-
fervitndum tß in dynaßarum converfationt.
Hnafrabf / ad), impar. Unöcmbf numerui
impar. Qkrabc clxr Unqcrnbc fpi^n / ludere
par impar. (JkraD« frgttreä adverb. avandot^
ufurpatur pro icqvaliccr , du ccle, directo, reöa,
ironue at »tgaltv't : QjßttiF f l»;erfll)C/ortliagoniu«.
(£1 i(l a .. i s c alfo/rem acu tciigifri,ita cfr/cilicec.
©traDc/alö cb t)u tt m<i)t n*i]ie\i/ qvafi ver»
ne&ires. ^c^ip.injciMi'f nicht tu^ufe/eoipr»
tempore aberam. (SmibCiU 5fr ^CÜ/ per cos
ipfos dies. @cr jDc foviel / toüdem. @crai>c
q\ciiS)f adacqve.pcrinde. ©crnl>< ü[\C/ pcraeqvk.
©crabc aut Den «Schlag / hujusmodi , cadem
pi onus ratione. ©crafc an bcnuVIhiü Oxt</
ibidem, codem loci. @crai)f infU'Un / aeq»i-
pondium cfle. ©erabe jil geben/ refia pergere.
(grfan bcnjfopf ntd>c ijctabe baUcn / caput re-
gere non poccit.
©crabijfcii'/ Oit/procerita-s corporis, ftatura ad
diguitatem appofua» it. agilitas, alacriui . vclo-
citas, ponb aeqvir.is, xqvjlitas, parilitas, integri-
tac , (aniras. Uin\i'f.' CmFciI / VlC I inxq valiia«.
Unoerabigfeit ift bvR©6ttan (üb/ numerö Deu«
imparegauder. *\ '
9va6e / &alii diahüd SKei^O / a x,. &adverb. in-
ft ruft us , paratus , expcditus , it. abiol utus , per-
feclu« , transactus , claboratus. jd) blU reibt/
(um in procincru , adornavi , qvoJ paiatö opus
eil. Arbeit iii reibe labor ad umbilicum per»
duetus eil. Die 'ilrbrir i|i tu*cb uid)t reibe / ma-
turiras adhuc abeft ab opere. 3cb werbe balö
reibe biirmit feoil / res ent brevi confeda. Ab
hoc 2Utf>C tß ;
3\Cit / f W tarnen in ufu non rß , ft J p»* ei pomtur;
Sfrtttit/ adjtä. promtus, paratus, gratificana,
oflficiofus, ftudiofusi &advtrb. parate, upparat«,
preftb, inoromtu , ofiiciore. V£t»i^ bereit
Ofn/ in numerato, ad manum, in promtu habere
aliqtid. 3cl) bin bir \w bienen bereit / femper pa-
ratiflimumme habe« ad omniahumaniiatisof-
ficia, offerotibi qT*cunq»c mcaftudia, null«
tibi in me neqve ftudium ncqvc benevolcntia
deeru. €in bereitet 6*«fl / n» tif >nftrui>a.
€m bereitet iifet).' menfa ftrata. 5lUbereit/ five
©ertlt / aved bodi ccntraBe ©rtlt / c5* $Xi\t
apltbtpronunciatur , promre, jam ,jam tum ,fa-
dum. <E^ i|t aüberett five freitfpat/ jamadfe-
fperafeir. <rr fit albcreif lanqe tCb/ jam pridem
momiHsert. 5)?ifbereit/ «qve pararu«. Seebctti
bereit Öuxt'a promtus. @tet fbereit/pararilfimus,
promtiitimus , qtövi« loco 4c tempore frudiofir»
fimus. Uberbereif ' plusqvam paratus,qvönemo
paxaüor. Uubcreit / imparatui , miniu aptus.
3*
I5°3
3<& bin biCr»tl »pn* imbcrcit/ parum inrtructus
uim ad res iftas capclicndas.
ß>C«if<B/ parare , adornare , providere, nioliri,
»iti. Zkll Zi)ä) beritten / fernere , ctfftrucrc
mentam. ©ichiur $U|je bereiten / prxparatio-
tum adhibere ad pocmrcnciam. <§icb JUItt £oDe
frereittn/cemputäd pr xparauonem mortis con-
fcrre , mortem mcdicari. ©id) jmr OCetfcbcrci*
ten / itcr medicati , profcAioncm adornare , iti-
■cn fe accingere. £>aij <E|ien bereiten / parare
eibum. £ebcr bereiten/ conumperficerc. Com-
pof.funt : Z)raüfifive rw>rr, ii f bereiten/ providerc
de omnibm rebus, ^d) will mid) Darauf berei'
ten- baß an mir fein gei>l feon |oüV providebo, ne
ad id, qvod mearum parrium eft , imparacus
veniam. 5KlttXieitc;i unäfeaccingtre. 91c
benbereiten / juxte paratum efle. SSorberetten/
rr tpararc , pratmeditan , pro» idere necefläria.
UBicDcrbereitenv denud fe paiarc. puebereiten/
appararc , adornare. 2lr,«ier;CR iUebcrCltCH/
c mponcre medicamenca.
Bereiter/ Oer/ pacarius, praeparans. 23orbrveif er/
?rovifor, providena. 3nc6eifÜer/ adornani.
ebcrberclter/ coriarius.ccrdo. 2Jrjenei)berei«
tat pharmacopauj. aBoDenbereiter/UnificiH.
3>ereiterinn/ Du/ faemina adornaus, praeparans,
fefe accingens, ^
©erciturtfl/ow/apparatus, inftru&o. SScrbrrei-
tun.j/ praeparacio, provifio» 3uebercituniJ/ ad-
ornatio. »Briencnbereiflinay medicamenrorum
compofitio. geberbereituno, / pexfc&io com.
SSereitung diciturrtUm $rreitf<$aft/ ow/ pro-
cinAus , promtitudo, apparacio. ^n bereit
Itftaft iteben / m proemetu efle. <£$ i|t noefj eine
$led)te 53ereitftr)aft jur ^ebjeit/ «nuifllmus
adhuc apparatus nuptialu confpicicur. jfutljt
tüill SBcreiffdjart baben./ auificia, inftrumenus
opus haben
Gerdt /tOS/ plur. car. eß a Äefo« / five 2U&C/
£5* propr. notai id. qvod in pcomtu tfti;«m verv
txpomtur: utenfilia, fuppcllcx.materia, inftru-
1504
menta rerum gerendarum. 2ßeijj föcrite/ ÜO-
tea pura, Iota, munda. ©djnjarj ©erfite / lin-
tea impura, tmmunda, fordida. J£>anbtt)erf$
genta/ in/rrumenta opirkum. Jfunftaerdfe/
copia verborum cV rcrum, inftrumenra artium.
•üßiinbtTflerite/ »A. fuppellexad iccrncceiTa-
na. 3immer<yii'f 35auaer<itC/nutcruaj aedi-
ficandum apta, req vifita ftru&urae. Pertmet hin
üftabC/ qvod rnbü Aliud eß , qvam ©erfae J VtUri
Mtdem more ün diätur k JUOe. JCti bar bare ex-
ponurü: Gerada & rß pars muluvrk , q-v* fibi dt-
betur ex bonk proxan*. Agiut*. Sftftelqerabc/
ucen/ilia proxunat agnara: compcccncia. Vtnil
er gm k ©critc/ Ärerfcfrmar / o« / Qvafi ®e«
ratömar. SOTar eß domm, infula, «f $ y?c
ai wrii«n expomtur rilla inftrufta, hodteauiem
ußnpstur pro caupona , & raberna mairotia.
UycriUeUam .iicitur ®er4t|"ebaft/0t</apparatui,
inftrumenta, fupcllcx.
OuU / Oer/ parliinoma.parciras, frugal itas.
vf eine iii .\at Im Iren parcere impentii, fumtus
ad frugaJitaiem revocarc, parfunoniam in rebus
fui» adhibere, ratiombus fuis providerc, p^ro-
jbicere , confulere. €r b4lt bat ©eine nid^t ; 1
Oirtt/«cm familiärem male tuetur , parrimoniO
fuo largiiuucicur, frangic, difiipar , laceratVein
familiärem. j£)ai»rat/ ©er/ fupcllex domui
apta¶ra. 2Jmrat/ D«lC/copia , provitio.
Unrat / Oer/ damnum, dccrimcntum, nocu«
men tum , luxos. Unrat elitm eß pjidor , rerri-
meneum. Unrat in Der S&ifc/ a/üupuptUmmn/
myxa»
'{Xaffam/ & 2CMid) / «4 totd-o. parciu , frugal ii,
rctrnaui , tenax , actenrut ad rem. ©er reich
»erDen »iU / niu& ratfam mit Dem Peinigen um.
geben / tjvicunqvcdiviriaiqTaerir.funitiii aoeu.
rata frugaiitatis regula metiatur. 3ttHUd)t
€pei|en mufj man niiliei) c^en/ lauti tibi parce
captcndi Arne. Adverbial, ftaffam/ xhtMtyrß r
parce , frugalirer, reftricH, renuirer. Untat;
fain/ Unrafiamlid)/ *Unr4tlid)/ luxunofur,
prodigui, prodige, luxuriöse.
3laffamFeit / * SKätliQUit/ Vit/ idem eß jved «R«f/
secrebrius utr*^ ufurpanfar, parfimonia , fruga-
litas, temperantia, continentia inviftuftami-
öu; DC5tItcf>fcix FiMumt in lanafam / »eun
tüß ©ul)t alfe ifl / fera in fundo eft pardmonia.
Unratfamfeit/ & Uimftlicr)feit/ prodigenna,
prodigalicas, crfullo, luxurie».
Dv^fct)/ adj.&aJv. agilis, expeditus, celer, ve-
Jox. alaccr, fubitus, citus , rapidus , volucer , .
ecleriter , velocircr. f eft inan tcr, cito, oeyas , dc-
repentc. Sin rafdber tfopf/ ingenium igneura,
Di ifd) er Sinn / preeipiranria mentis. 5\i|cb
feon/ accclexare, approperare, fcllinarc. JXrtfd)
dicitur etiam SKafchJg/ Jeu £>(afCs>l'd>f / qvin & ab
JXifd) / fubito, illice, confeftim , c vcfti-
gt&, a Ct u 1 um , dici pjurmi ierifenU 34) U>iU ri fd)
hm
i5°5
1506
f ivnnKll ' incirate volabo, nihil erit morM in mc.
Volunt etiam ejfea&ifä) I verbum *Xafd)en / fefti-
narc, avod jam otufütUum qvidem eß : Compof, vero
Ubcrvafd^CU / celcntacc aliqvem tcl inopinan-
tcm opprimcre • imparatum corripere, obruere,
jnucrc, ufiUUitfimum eß , qvodtamen aht a fyxh
fchcn / <p>aß fit Uberbafc&cn / deducunt. JXafd) t
Dtft / prtterea eß genta tclae cenuiorii ex lana ccx-
tae, e 5 forte dictum , qvod cito &absfy maf>nd dijßctd-
Uie contexatur. Vidt etiam fort* xw. bafC^Clt.
Ov^n / procerus, agilis, macer, gracilis, alias
jUng/ &Wwant / per crafin dicitur a Kdt>«n/
uff analogia refragatur. (gilt raiur ?0vf«fd) i ho-
mo proccrac itaturae, alias duunt Älfgefdjo^n/
in longitudinem ereflms. &ane Jungfrau / gra-
tis & fubtilis tirgo. Eßabhmc 8(aucil//fc* #Art
machen/ ccnuare, 8* Cbmpo/. 6i<& «WWW
gracilcfcete, procerum , * gracilem fien, üem :
nom.verbal. W« ftanbelt/ gracjlitt*. graciütudo.
Sianicht / &adverb. id. tß qvod &Aü/ graci-
lentus , fubcilis , & fubtilucr.
0iSc6/ Cäct)en/ Sebro^fcto'chetc/ ichrd-
<he & väf&ete 1 gerochen 1 fr geriebet / »indicare,
uleifei , »ind»aana fumere , recribuere , reraliare,
compenfarc. (ginen Xoffchlag rächen/ hom,.
eidium in aliqvo vindicare. ©>C)cn Unbill Wtl>
be id) ungesehen iud)t lajjcn/ noninuium, «vi
impunitam dimittam injunam nanc. ©td) M
feinen fteinben riehen / mimicos ulcifci. (£r gc-
benPt fi(h an ihm Juroren/ eogitac de eouici-
feendo. feil mm mir gerochen »erben/ habc-
bitmc vindicem & ulteriorem injuriarum fua
1 um. <£* foll an i»ir ungevoeben niebt bleiben;
impuneubi non cric, memorem injuria? mc fen-
cies, W expenerii. (Er rdc&et (id) nid)t gern/
injuriarum rationem non habet, uUioncmnon
fpeftat. Sachen /compoßta non habet % pr£tert&>
neu «c SßitDevrJcbcn / injuriam reponere, par
pari referre, talioncm reddere: ac p4i/if»p.Un»
getodjen/ inulrui , impunuus , ai^ advtrbialittr
impunc , & vulgo inuliL
SiÄdKr /5€t/vindex,ultor,punitor. ?{rtd)m'nn/
DU/ fecroina vindex, ulirix. Obnafcitlid)cr
DtrtAci / executor , julriti* vindex. ©cred)tcr
^achv-r/juHus »index. Unbiniatt/ iniqviu ul-
tor, cupidus uleifeendi. ^OJorMacfecr / a«ufa-
cor nccii. (tbcbru*r«cbcr/xeloi r pus. puo.ror
»duicerü. 28icbcrrdd)cr / fi™ ©c«cnr4<ocr/
coropenfan>,«taUans,rctnbucaiiojmum.
ft, d)c / & rarh Dtfchunj / oie / 1<. t>a* / SKäcbcn/
ulciot vtndic\a, hbido, ixt cupidicat vindicandi.
ÖiachC ergeben laden / male hcium perfeqvi , ul-
cionem faecre. Sin brn Q?öfeit gebürenbc Siadyc
hben/ malcmeriii« reterre q vod dcbccuc. 0Cad)C
rt uim pro tvfa pcena , tfpacn.c execucionejünttiwr.
3d) ifellc ©Oft bie iKnchc beim / reenbucionem
peenx Deo commicto. t radjf ' ßve 3R0TD*
racbC / pcrfccucio faogvims innocencis. (£ifcr»
r aebc/ ultiofcf eritTima. (gigenracbc/ ßve <Bc\b\b
r.idn* / vi ndicla privat a. 6cgenracbe/ ju« talio-
nis »compenOauo injuriarum. '5i'iM'i'ad)C m-
cendium vindicant. v£d)rcikrad)C/ vindicia»
(cxipti alieujus. aßunberraebe / Tindicatio nu-
rifica . ftupenda.
D\5d)Crif(b / <1 '*'* cupidu» vindiftat , iL ml-
eifeendo« vindicando.
5iag/ COgCn/ gCtagCt/ eminc«, exfciere,
attoili , Ü.rigere, indurari, Bef^re effertur^at
|<n / qvod & Saxonet tn ore babtnt , &propr. ßgm-
ficat längere, aetingcrc, offene, porngere , noW»
?{ci(bcn / de ainbm omrribtu ordine. Simplex Jta»
(Jen in ttfu admodum non eß , fed compof. Vlüi'ßve
berauSragen/ «*. fynot> * Überragen/ emmere,
prominere, anteire, excellerc. (&T raget »ier
Sinaer breit über Den onbern her / q^atuor d.gi-
eos äleerum eminet. (£r raget vor allen roelr 10
[U)>iiu>uiii iiiiiiiMi • »»»•)»• ' — - — ----- —
bie />6be / populum fupereminet omnem. <gt
raget mit (5c|d)i(flid)Fctt über alle/ unu$ eminee
21n 6d)6nbetf bercerragm^
pulchritudine pnrcellere. ©IC $ugcuD raqcf
flberafle*/ virtusomnibus rebus anteit. ^>ier»
innen raget er tlbcr Iii)/ antecellie tibi häc re.
Ai<h hmc eß ein £en>orrager/ longitudmc, &
ali» rebus praecellens , major ftatura , virture,
arte, experientia. «Kagcjithn / f vod aliA disleBi
etiam itiiunt . ficftabn/ bronchus , qvi drntti ex-
ßrtos gemimtios habet. $agtinij/ ^erDorragiini/
UberraC»ing/ Wie / eminentia, excellcnua , vulgi
prttfhentia, Ö prtvaltnllß.
A?afcn/ BWgic.S«xon. tfSwrie.aftingere, por-
rigere, eminere, rigere , i yro eß ^nFer / *
Svacfer/ Swd. JKafarc / doacarius , Oer Die lln*
fauberf eit tci<bct oDct I^neja / notü Stncher/
foncar.us , a Kacten / elcicat purgare. «Xofet
r/iaw dicitur earntfex, 2t Sved. 9Cafcn/ rodere,
ßve etiam h nofto VCtfcö/ diftenderc membra.
Ovaf et / tfSKaFetey ©te/ «gu«» mi^üs, « ragen/
aitoOLfeu DtafCuV emincre. qvodtolUtur in Alto*.
Dia
1508
atfain aire tmineat , lieft etiam venire poßil a Goth.
SKufa / radiäre . tfralen / qvafi ditiUur 0tral;
feucr. Sfi 3Jaf f( in Mo üri/ur re ticulum
pilare, qvodebexcipiatur &porrigatur pila.
D\Cf/ X>tt / drttitjvißlrnum vocab. Goth. Gigantcm
not Ans, tjvia eminet ßatura fuper omnei, aliA /.u lfi.il
Sutern diHtu tß JCctJ / & Stcfc / nobis «Riefe / gigas,
cyclops, qvAlis in (aoh Goliath apud Pottes:
Mo ton , Otut , EphiaUei , Anl*.w , Enctladut , Po-
ixfpbrmiu , Ti/'jt«, Typbaw, Öfc. Refill iXie»
fit / OK/ terrae film, faeminaGiganrea ftaturä,
unrnant molc mulier. £tef td)t Jru .\'ic 1*1 d; (.'
Gigantcus, «to/ SXicfcnbaft/ & SRicfenbar. -<<
Rcf nootf fuofl, eß, >Xcfd/ p'epr. longurio,
vaftac magnirudinis , £5* longitudinii homo j
nef « f«mrn üi vitio ponitur , ut jff f f\ fit : rruneus,
rupex , iapii. ({in $auertSrefel. homo agreftis,
rufticus, mcultus. iSc^afrcfcl / canil TÜlofui,
pecuarius . molotfus.
SJvCCf en / * lUCctt / extendere , porrigere , item :
pandiculari , (cid) rccfi'R. (StnCD auf fett goltCf
rerfen / diftcndcrc hominem Jivoilum , y dis-
paadere , torqvere aliqvcm in eqvulco. Compof.
Juni : ©ich auäreefen/ expandere, exertarc fc.
©ie 3»W bcraiwrecfcil / exferere lingvam.
©cn 31rm fcrrau^recFcii / brachium extendere,
projicerc. •OiilrinrccFcn / vetbeß contraherc.
Jbcrrccf cn / fne J^>trtrccfcil / porrigere , prxberc.
©atf 9Jt anl berr ccf cn / praebere os , ofeulari , fv j-
*ia pangere. SJciTCtt CM .valur propr. He interitm
befluuum & oeeudum. ©fc $UDC i|C ÜCrrCffct/
*acca concidit morrua. pcriit , intenit.
bll oerredm möijft/ modo funditü* pcrircs, Dii
cc pcrdant ! 3eiTecfcn/ diftrahere , cruciaru la-
cerarc , diftendere, ^dupanderc.
Jtecfcr/ 0«c/ tortor. SRccfrrinn/ T>it/ famina
corqvcns, Üf protendens. 9Iu<rccFcr/ 61 %<T>
rctfcT/cxtcndens, ciporrigcns , diipandcns, &
divorfum diftcndcns.
Sltdung/ Die/ 85* Ö»» Dfrcfcn/ diftenfio, diften-
cus , cruciano , cruciamentum. SlUS'rccFuno,/
pandiculacio. J^CtTCCfun^/ prabitio , oblatio,
porrc£tio. 53eiTi*cf und, / ruina , exitium , nex,
incentus. %tTV(d\\nü/ ipfe a Aus di »oilum dis-
ccadendi , cruciatibusqvc lacerandi.
2Jccf crlld). J & Adverb, cruciabilis. cruciabili-
tcr, exteudendo, exercando, exporrigendo.
QvenPen/ i intetpofito n pfr tpmtbef.
t a*»p»/. QJcrrcuf CQi luxaxe, cluxarc , mcoibra lo-
cö movere, £^ folvere. ©cn Slrm mit SSerfva
VCrrcnfcn/ jaöu brachium cluxare. Qa4 %citl
im 3.1 Itai oerrenfen/ yfvr oiiefaUen / femur cafu
com(»agibus emovere. (gin ©lieb »errenfen/
extorqTcrc articulum. ^CcnfCB etiam exponitur
fleacre, defleaere. JpcnSÜJagcn renfen/ cur-
rum rcflcclcrc , dedinare bigas vel rhedam«
^CenFcn ponb eß: fbophas neuere, diTerckula
qtaerere. Inde ct n OJanf / fallacia , fraus,
jtroj>ha , diverticuium. €incm ben DCanf ab*
liiiilill/ obviam irc fraudibus alieujus. genfer/
& 25eiTcnrcr/ Otr/ luxans. €in »errenf tcr ^u^
pes diftonus, luxarus, /n* luxus. SBcrrcnfuug/
Sie/ exarticulatio. Q3crrciifcrlid) / adj.loco-
mobilis, luxatu facilis. SRcnf / D(C / ettam dici-
tue pifeii qvidam, nomine: albula.
0\0cf cn / ßve epinnroef w *>tt/ colus, itidem ve-
nit A Kceftftt / propter extenftonem Attfa dtßenfionem
dtßrAÜ* &contort* lan*.
9\CtCi)Cn/ i Kcefen /ofFerre, porrigere, tendere,
praebere, i/.pertingcre, gS'miniftrare. (fitnin
Die Äöft rcicben / cibumfubminÜrrare, viilum
prxbere. ©i( ^nbc reichen / propr. manu»
dare, metAph. autem eß jacentem crigere , oppres-
fum lefare, inauxiiium dcrccndcre, Aippetiat
porrigere. ©er f an ihm bat 3ßa§cr nicht rci»
d)i*n/ prov. Indignus , q vi illi matcllam porrigat,
i.e. nonrß uüd ex parte conftrendta cum ei, t£u
nent ba$ .pciliiie 21bcnl>mal reichen / Sacro viati-
c6 providere aliq »cm. Cr reichet benen Firmen
ejerne bic 9iUmpfcn/ libcralts ett erga pauperet.
Compof. fimt: ^brcic^en/^w©arrcichcn/ prae-
bere, dare, prasftare, communicare. ©i( (Stell«
ren abreicbeil / pendere cribueum , colledas Col-
Terc. <gr hat ibm aücrbanb barejercichet / plu-
rimum bonorum ei (uggeiTit copioüflime & lü
benciilime. (£tnaii cm ©efehenf barrcid^cn/
munufculum aiicui arFerrc. einreichen / con-
cerncre, fpc&arc, intcrefle, pertinere, compete-
re. ©ic che vnchu e tch an / (ua refert, tibi
meumbir. ©icfc^ reichet muh im gcrineji'ten
nicht an / hoc ad meat res nihil momenh habet,
ad mc nihil pert 1 ncr, fivt fpeftae © ie|'es5 v eich et
an beinc (ihre / dignitai tua in hic re videtur
fita , poüta , collocata. QBatf bein 31m t atuti*
d)Ct / qvod officium tuum concernic, (ciat, Ifc.
Qliiatreicben/ ^)inreid)cn / * 3ucrc»cbcn/ fufüecre,
fuppetcre» (f. pertingere, porrigere. (£*r Fan
Hiebt bin reich eir ad illajn parcem pertingere nc-
tiC C C C qvit.
1509
9ta
«Ha
1510
qvit. «Kei<|> ihn t>cn SBccbet W ?<""&' 'pfi
?Wein ©elt rcid>€( »u Sx^lung Der
Vrd)tlt&cn nid)( ill/ non fuppeutniihi pecunia
ad xt alienum fol vendum. (£r reifet in feiner
jfMIwbaltungtwl all*/ nullius rei cgctadiutan-
dam rem familiärem. &coreid)en / & jfpcrlur)
Teilen/ impartiri , impertire, contribuerc , fup-
pedrtarc > fubminiftrare , fuggerere. jDlird)
TCid)(H/ tradere per partem aliqvam. ©it ^rie-
fe C-urd^Senftcr Dlirc&reidjen / Hieras per fene-
flram porrigere. (Einreichen / infinuare , parii-
eiparc, impaniri. (£int* bCDlH Staljt ein»
rctd)cn/ aftionem coram Senani inftitucre. (Er»
rcid)Clt/ attingere, comingerc, it. prrvenirc,
adcqvi. €tn>a$ mit ©cbanfen errei'
djen/cogiratione affcqvi , comprehendere , te-
pere. £>en £imme! mit Dem Singer erreichen/
digitö caclum attingere , i. e. foitunatum&feli'
eißmum ejft. gortrcicbcn/fuppediiationem con-
c inuare , largiuone pergere. <f ine fortrei«
- 4>et/ tarcinaro alten imponcre, onus transfer-
rc in altura. £crreid)eil / tradere , pmbere,
pratfentare. $Ritrei<t)tn / partem de rc aliqv*
darc, parcieiparc bona fua cum aliqvo , una trä-
llere. Ubcrreicben / *ß » w™ 1 &
reichen/ frpatatim tarnen qvtfy mtatt anterre ,
• antecellcrc,pr*ccllete, emincre, ii.abundare,
amucre , exuberarc. 6 eine (Einnahme über*
reid>t Die 9lu$gaben weit / reduus ejus abondc
exfuperantexpcnfa«. tBcr< * güirc«<j>cn/ai>ti-
l cieiparc dando, praiire rradendo. *Xeid)C mir
bat s 2>nd) berooc / porrige librum (Begreifen/
auterre, abfumere. ütÖicDerrcicbeil/ reddere,
retribuere , compenfarc , par pari icferre.
JRcid^er/ t>et/ dator, pnebitor, liberal :s, munificus,
beneficus. Überreifer/ ßvr Dar» * (Einreteber/
Offerent . porrigens,pr?cü:nran«. Sieiferinn/
fclf/ feemina prsebens , iubminiurans, fuppedi-
1.:' ■ prxftani.
5leid)Ung / / prasftatio , praebitio , datio , pr*-
fentatio, oblario, porreflio. ©arrcicftmui/ fup-
peduatio. 2BieDcrbarrrid)iina / retributics re-
flitutio, eompenfatio. Crreichmirt, ' acqvifitto,
captus, cognitio. Scrft.inb$trreicf>ung / intel-
ligentia rerum. Überreizung/ traditio, it. emi-
nentia, pT»ftanria, infinuatio.
»e id)Hd>/ J&inrcieblid)/ & 3uereie&lie& /
Suflkient, #fumaenter,copiofus, c5 copiose,
fuppetem, & moderate,tatit,aftätim, qvantuxn
3\C|1 / t>ct / pl. Mi Dt C|]C / refiduum, leltqvum,
reliqvi*,Tfn/r4 JvJßen/ /iwjsccfcr»/ totovit
t$t/ qvod redundat,Jupfirß, & exfuperat. Stiuti
fcrajj rfi 4 Saxou. »rc&rt/ Äaff i t*Ußp*
1TIm|1 * IltCKn. Non i&u r confugirndum bic tß
ad Latinum reftarc, citmipfum Latmum ße&ß*rt
•vrrirepotefl a wßto 0t.ll/n Stobtl / pro <p»-
bm nunc 0rd)Ctt utimur , qvam a ürdco fts» , -vti
Vruu. Rcfto autem &noßrum SXucf freien / unU
DiÜef jlanD/ Dielt/ qvin qvodrtflarr profuprrrfft ra-
riflimr o/im aeeeptum futtit , Iktt hoMe t6 n&ilufita-
titu. 3d> babe ned) einen i leinen Tieft yiferbcm/
nomen tenue aihuc mihi folvendum reftat. £i
bleibet im 3ic|l bei) Der 3icd)nuHg; ratio rciiqT*-
tur, rcliqjratrahit. (Spciferett/ rcliqviac c»bo*
rum. fed)ülDenre(l / reliqvum acris alieni.
Cr teuevreft / tribütorum rcltqva. lln^Ctri§e
Jxelten / rcliqva incerta , irapedita. ?£e|l fo-fi
pro confummationc 8c internecione
7»
fumitur. (jincm DenSKefl geben/ de mcd;6 ai»-
qvem tollere , mortem aluui confeire -, wtotw
potathnihtu arttm einem ten Sfcll qebrn/Ä»*^^»
^Mi6aliq>cm6biucre, & potutieponere. Hmc
rtism .iiemm : €r Kit feinen ?£<;t crt|lroM/
probe appotus . icpukus ebnetate ett. (finem
oen 9te|t tplkf^;- ge^ii / etiam •» ahn c.t< ßs'expo-
intur : ad incitas aliqvcm redigere > labancem
pcnitiis praetipitaie , detrrüere, peflundare
jamadexitium pTopcranTcm. ExjamdiHkfa-
cil'eliipKt, qvodntc
frdGtrmantx noß>* fatale* Juos dtlt*t , Hat arre-
irum vücabuh mm tu Latinö exponatitr. Talia rnim
vveabula , ut : Htngtmtta t gti ada , morganatica,
frudum ,ltuttratio , &tfwmodi fexcenta , q-vead ttf-
mon * non mLatio,J'rd hco originit fua , i. e. Genna'
via , hrveßigandajttnt. Componitur autem $rreft/
ab antiqyo 2U / i. e. labor, imptdimtnlum , &hac
noßro bermanico Re(l / rfirtty ad vrrhtnt : im-
pedimemum.TT/ aerumna propter rcfidua i. e.
debiu » txplicaturtfr impedimentum , ßve intcr-
1! .dum , ne res aut perfona loco rel ftatu fuo
moveatur. $ed Strreli etiam , pracipve apud Gal-
lot, 1' areft Jrnfentia citri* fuprenta,five pjaatum,
&dtcrttum Principisexplicatur.
fteften/ A Sielliren / propr. redundare, fuperefte,
cxccdcre. & refttret nod) ©ett/ pecunia adhuc
fupaat. Juridice autem Sftejt abfentiam rei , defe-
aum,paucitatcm Sc penuriam notat, qvando dico:
<&rrefiirtmfr noebiebn Gabler/ decem imperia-
le! adhuc reftant mihi folrcadi, creditum meura
ad
I 5 II
9to
1512
addeccm ralcroc usqve folutum mihi eft. (£$
reimen noch viel »3 achcn »n fcem Sunbbuchc/
tnulra a ihuc defunr , ff« deflderantut in inven-
tano. 3* r. irire meinem ^d5?ult>f>errcn ntc^t^
mehr / creditori meo ad ultimum usqvc qva-
drantem facisfcct , omne aes atienum dilTolvi.
PtfltCll / *>'A figmfio Milurit tß : a labore vcl ab Hi-
rt er c qviefeere * JJ*i fcoc a/*»f? a l\fi)1 Ctt yT*oi vi •
</r. 9lrrc|tirf n / arreftarc, i. e.vMdimonio
abligare , Ö$" obflringtie* detinere rtm . w/ perfanam
au tont alt public A, pro jecurtfate qva Jim t impedire
' rtm ihI pe rfinim. ©»«I t»frflrrC|tiren / perfo-
nam impedirr , inrerdicerr, prehendere , capere,
?<vod •vuigb dicunt : ptrfortMliter arrrßMrt , $£trtt*rt
«blieben perftnlicfccn Brreff »mieten, ©ü
tcr DCrnrrcinrcn / aitfri» */?.- realiter arrefrarc,
i.r. res & bona impcdtrc.ne loco moveantur.
(KtfiARt/toCr / ^nonmkiqvMm rrram S^cflhrer / tndgb
reßans , rtüms ichcj va debens, ad reüdua folvcn-
da obftndlus , juridici reliq vator , r. t. qvi , qvod
sheui debtt ex äffe , non perßtlvitex inttoro , fedali-
cupu pMrtii debttor adhuc rtmantt. haben
fcfcr Viel \?mteiTC|UtUfll / ingens eft numerus
corum , q vi cribuca non exfolverunc. <£r Hill«;
trr flfle fVellantfi» »lebe« / rffpondere tenetur
pro rardiiisaut minüi folvcnubus. tlrreftiint
vutebMrrtfljHi , i. 1. manum injiciens,pcrfonam,
vf/bona aheujus, qvo minus loco moveantur,
intpedtcns, interdicens, it. cur Tum, iw/greiTum
altertus mhtbens , coarftans, coanguftans. 2lr
rcjldt ow/nt i/ri/ur arreftatus , qvi, wl tpfe, vtl
ejiu bona arreßantttr, vodimomi olßringuntur , iwi-
pediuntur, & autborttatt judiciaJi vtl public A dtü-
... wnbtr.
Stellirnn^ / Sie/id. 9 WRefi/ & (bt •eiali nomine ja-
ridico rcliqvatio, Lt. reliqvorum debitio: reit'
yrijri enim if dicilur , Mpud qvem fupefjunl pecuniM,
initif fubduRkq\ Mccrptt $g txprnji rationibut. Sil »
rffriwng / idem qvofy tß qrvod 2tf eft / vulgb arre-
ßath, vadimonium. hberaeuftodia, raanüsin-
jeftio.
Oi afjm/ rafimcti/ ^mhmctl ßnbuur et.
tarn ftne t) tClttlCll / collimarc, collincarc , pe.
cere * it. compaginare , coagmentare , coaduna-
re , concinnare , conjungere. Hoc "vtrbum reib;
TtifU Mnomalii ädfcribitttr ,<rvoniMm dico : ^6)X([\)>
mt 1 rdmcil / * rnbmctt / er rdmet & xa\)mc \i
»tr r4m«n / tbr rÄmct / ffe r^men / & rahmen/
rabuict/rabm<n.pr</rr, 3$ ra|m<rc* r4mctc/
/«»/if . ©fTrtbmef drgenfmef. (Shirt 5?rgeW ra#
mm / /••;-• rahmen / ad avem collitnare , volu.
crempetcre. Cvmpof. funt : Abrahmen & Dluf»
rahmen / & Serabmen / Wf. qvodfmpitx coliima-
re , infidiari. Clil & ^n^rahmen / margiäe nu>
»ire, ora adornarc (giu Jbilt» /iw 05nii.l IC*C btt
rabmen / onrabmen / aufrahmen / imaginem re*
gulis includere. Sa fein einrahmen / margina-
re tabulas. Dicitur eliam gftl'' five Sßorrafjnutl/
margine prxmunire.
3am/ & Oiante/ OCt/ plur. ^amen / generaliter
qvMmvti coa Junationcm & compac^ionem notMt,
undt etiam cremor laöis nobii dicitur : fffaW
tRern 1 JXaum & SXum / *tq % Kamen / romen *
raumm/ «emorc obduci. £Camfaben/4u/rm
fruftraefle, fraud.vi , fpcAiafalli. Ädje8.fRa>
ITitC^t/crcmore lartisobduftus, pingvis. Pcß
$Caui/ qvasvis ora , qviliberqve margo expomtur,
Mtfa atiA dialeÜö pronunciatur : &£t Dianft; lt*
margo fluroinis tß , l»cr glugranb/ margo , five
ora piacem», aiiks bMitttu , txt tfnchenranfi;
qvin y fva vif crufta pants apptlUtur Oct^rot»
ranff. Jtam / Kamen / Oer / po> rc* w jjrctf üc»-
fur; forma ,/Ixr regula texturae, im qvAßzmin£
linttM ftta acu p'mgendM txiendunt, Datei n DU tOtU
ber tl>ic gjdnwat aus^unebert einfpannen.
(Ein 35ilD in Kamen einfaf c n/ imaginem regulii
includere. ^enfterrameR/ diamtur compages
fcncftr;r,_/Jir f ulcra t'cn eftrx qvadrara,t>4S ^ol>/
worinnen t>rt§ ^enfTerglß« (Teef et / feneflra-
les regul* fubfeudes. ^(fjnflerram / forma Al-
tona , tvormiftU 0d?»jTer Oie €5du»bc r.b<
meiert. ©ruftcrram/a/tAf 0tecj/Tr.'Su»(!f«^
ejcjlelle^ r/? capto fulcrum, Ar forma , columnif«
cohimr.a transversa, inrercolureniti.claris clau-
foriis, & ryporum cochlcis conftans. glnfd).
ram/<arnarium. golterram/eqvuleus. Kam
porrc Gar/;, pluteum , alias einen pnlt noUt, A
Ä»?rn f/l : Kamic|)t/ Mdj. compagibus, fulcris»
columnis & regulis coadunatus • dr cömpa£his (
aiu duütHo Kanftig / & üntranftef / margina-
IUI«
iKamd/ Sfr Hammel / ccr/iia/«rfeüucama.
gn« molis , qva crabalis materics in rerram pan»
gitur , aut in alveum fluminis , tolliturqvc funi-
but & pondere fuo rcmiil'a alliditur. Inde tß
Kammelen/ a cinwnimclca/ pangere, gi'conili-
parc cali feftueä.
SXfttlft / Oer/ eß , ut jtm JiSaw, ora, margo , ex-
Vi c c c c ij uemi-
1513
ffot
IJT4
tremitai, &ctixbx. in Je tfrvenit: KoffC/*Kuffe/
MC / crufta ulccrii , &verbum VUffm / five flbmf>
fcn / cruftas ulccrii a tivo refohrere. Supeiior'h
Germanin genttf pronunciant rupfen / &exponunt
vcllcre , dcpilare, vci'.warc , fvod vid. infra in
Buffett.
9\Cim / t>«t/ pi. We^ieiÖie/ rhythmu«, Matiqye
Si«n/ f/i •» j6m/ q vU errto or.niie gtfjrrte i-Ayfcmi,
wjia Ö» elf»»»« coUocaniur & compaginantur.
De bis TbftbmUfcribU Scbottel. in primitiv. SSM
ben alten 3cltifehen Reimen bat Olaui Magnus,
Olaui Wormius, unb Saxo Danicus Picl ©In«
*e$; ^ur32a*nd)tföl4CtcitiaUcni^: Totm
nofha poeü funt rhythmi certa gencra , ui nu-
merö comprehendi vi* poffint, tot & tarn ele-
ganter invicem fibi rcfpondencci litcrarum , fyl-
labarum* diitionum confonanti», ut audicn-
ccs roirc aficiantur A dcleftentur : Ncc in no-
flrä poefi pauciorci cautionci , liccnti» , rropi
Jefigurx ufurpantur, q»am in re mecricä apud
La: in os , pocurum Principe!. Tot in Tcterum
cantilenii pulchra inveniuntur hyperbata , uc
ttnico f*pc rhythmo dual »el plures matcriai
altematim fibi refpondente* conduferint , Bc.
KhytHmorumvariaJuntgenera, ut: (gnbföallen&C
KeilM/ rhythmi rcelangentes. £Wl>|Mnbia,e
five Orcof Aiac Keime/ rhythmi rerno conftan-
te». ©rcüij<|(brAnffe Keime / alcernactm fe
conietnantci. ?0ia«nliC&er Keim / rhythmui
feandem, afcendeni. SBf ibltd>cr Kehn/ cadcni,
dcfccndcm. Keiner/ purut. Unreiner/ impu-
rut. SaiUlfurjer Keim / carmen ^rochaicum.
Jf ur jlongcr / jambicum. EanweFnr jfer / dafly-
licum. ©eFÜlillanaer/anapscfticurn. Änri«
f(f)!ie§CUDer Keim/ carmen brevi-clufilc. €ilbc»
be'uber/ ab iaitio properum. Slbroallenbcr / de-
fultatorium. ©cacntretcnber / regrediens.
53iiiicilid)tcr/ eerrauSchorr. ^ce^pjciliöt'r/ hc-
xaitichon. 8ld)tiCilia,er / oftoiticbon. H<c
omni* ex Schottel, pottic. Germ, clariora fient, uii
' 5# feqventia : $ilberreim / rhythmui ltaruariui.
ifnbreim/ homccotelevticus. gragereiin/ re-
fponforiut. ©egenreim / carmen amaebecum.
©emeinreim / genus carmini« commune. i3t-
fpräc^reim collocmorium. ©efang /rwStaa'
reim / oda. (öleie&reim/ carmen unifonamii
rhythmi. JgMngrtim / rhythmu« appendcni.
J5)inFreim/claudican«. £elbenreim/gcnuihe-
roicum , fivt Alexandrinum. ^rireim / rhyth-
mui crraai. ^lappreim / «cpieani. tflinfl
reim / genutcarminui crutinaticum , tefiara de-
caftichum, alias (Sonnet. 5tun|rreim/ doftum
carmen; £umpeHrrim / rhythmui poctaftn.
K»il>clrcim/ carmen aenigmaticum. Findel«
reim / rhythmui circinnat. <S(biUerrcim / ex-
cubitoriui. <£d)l<lgrcilH / unicaulis. (f
reim / euigraroma. tBtaej^cl j' tu ßpotfrehn/
carmen iatyricum. %X\\tX(\t(ü rhydimui gt.v
datui. OSomlaufreim / prxrhythmui , acrolli-
chis. ÜBanbelreim / peregrinani. Qßcdhfel*
reim / elcgia. 9BieDci rebrreim / rhythmu» re-
curreni. SPiefecrfchaUreim / fru äßie^erbatt*
reim/ repereuflio rhythmi t ftve Echo. Böictcr*
(rittreim / retrogradiem. aBunberreim/ admi-
rabilis. ^abfreim/rhythmuseteo/tichiu. }\vit
fu^enreim/ intermedius.
Keimer / ttt/ rhythmifes,Terfifcx,carminifcx (
poctattcr. Keimerinil/ ti</ poetna, poctu.
Keimen/ poetari, verfiricarc» rhythmificare. it.
aptari , commodum eile. reimt fief) md)(/
non qvadrat , minüi appofitum cfT. gereimt/
Kcimid)t / * Keimend/ adj.propr, rhythrrmui,
metaph. Jecorus. commodui , appofitus, concin-
nus, & adverbial, condccorc, condecenrer, com-
mode, appofirö. Unarrdmt/ inconcinnui , in-
congrtteni, inconditut« abfurdut» & adverbial.
inconcinoiter, incondite, abfurde. Ungereimte
VT üben ' res abfurdx, -vulgo impertinentes.
Keimung/ We/ &*as Keimen/ propr. rhythmifica-
no , metaph. aptitudo t concinnitai , decentia,
congruentia»
3vtlill/ Oer / porca , frrr* elata inler duot fulces,
alias feamnum, rigor , g^fupereihum , iL agru-
tum , eß a}Hßtn / ora,feu matgo. Kain enrni ex-
tremitatem agri in (pecie rtotat, hine: (Sin Qlffet
jroifd^cn feinen Keinen unb Steinen/ agerlimi-
tibui 9c fimbus Aiii tircumfcriptut. Kettnle/
Kainlein/l»a8/ dimin. regefrura ,fj?9, üiudemi-
nenst qvod interlirandum attoüitur,
SKantV t>« /p/«r. $iänt>eT7 Uem eß q-vod ibc&nt
figmficat enim qvamcun^extremttatem , &exponi»
tur margo, ripa, ora. limei. 5>en K-^nb ab»
Ären //>« akfaefen/ unb ju feinem ?Uf er fchlaaeru
marginem diminuendo a§rum fuura augere.
3luf ben Kanb in ein Sbud) icbccibcn / aliqvjd ad
marginem ad oram codicis notare. ^i'idv
ranb/ripapifcinai. ^luiranb/fluminis. 5u«
chenranb / baireu» placentae. <£(ftitb$ranb/
über» vS(|)ilWranb r<e^ncn / *tiks in »rtufer) ^
!Ka
9fa
Öbcrbflubt rt&incn/ ultra rabulam & modum
prxfcriptum dcbirum compurum cxtcndcre
äi}a{jer< ftvt ©rabcnranb / toflafumma labra
5>niiincnranD / «epido put«. Gtfyujclrant)/
crcpido lancn. At<^ hinc eß verbum Oll bell/
marginare, ad ripamflummi» habitare. Htm:
9vitlDC / M< / J2'< *fl citremitajpanii w/arbo
ril, & qvidrm iSdunii'iii&c ' eß correc arboris
9^vptrmt'C'"« , 'e.crur>a pani*. "(3rnnarrinbe//rTi
@C$4lC/ mali corium. SXlIlbidjt / *dj ci uftatUS,
corticatu*. ©icfrinfoebt t cruftofu«. Zolirin
Dicbf / corticofu». SXinDlcill/ dimin. Drt»/CTU-
Äu!a,corticuia, g£ «wrAnf« Rinnen / berinben/
cruftare, incroftare. Aliud rfl J^mb / bot , ande
vfmt Das fünfter / Tebum . * 3)?ebrrinD //«< Ur
TtnD/ ardca ftcllarii.tautiu, 4 vir.
af)t / r af)t<n / 3* rabt </ tu r<$f fi / et r4^r/
/»T* rot / roir rabten /tc. 3$ riet/ tcb riete /oe>
rabten/ coni'ulcrc, fvadere, illiccrc. inducere,
•dhortari , it. conpccrc ,conjcttare . conje&ura-
rc, divinarc. 3d) fan in Dicfcr c3ad)c niefer ral;>
teil / difficili» hxc eft dehberario , fruftra hic
confilmm q**ro. 3d) habt ttcfctf nid>r »icrub-
tett / hujui confiiit auftor & perfrafor , velpxx-
monftrator tum Tum. (£r fall über bie* nia|;<*
frei rabten / confilio valet , abimdat i eft iq ipfo
plurimüm confilu. J\d) r l> f C bir iWlC? / auclor
tibi Tum hujut rei , fvadeo tibi , ita cen fco. £ßie
t>« mir rärclt' fo imlUcbS uneben/ confilmm
tuumfeqvar, ftandum mihierit tuuponu5ju-
duio , q »am meö. lOcin nicbr jurabten 1(1/ bem
ift flud) niebf JHbdfen / conlihum repudian* re-
pudiar auxilium. Et conhk: OSci |id> l ohten
lä&f/ bet läßt |leb aud) helfen / confilio fubeft
auxilium. 3<b nichr v bttii roue bu im
£lfin bJ|i q*atcunq»e nicuic volvi», olfactrc
■eq»eo. QrtnjaS wn einer 6a ehe robtfn / ha.
uolari aliqvid dealiqvä re. Comptf. Junt : Sttv
Tnbtcn / dchortari, dit fvadere , arcerr, prohi-
berc. Cfjncn »cm £rieae abrahfra / disftadere
bellum aheui. (Einen vom &iton obrabtcii/ ab.
ducere aliqvem a malo. Düttur ttiam vJTiifbrr»
reihten /revocare,avöcar«,ab/trahere aliqvcm
ä propofiro. 3d) tpieberrabfr ei / hex facien-
dum non cenfco, nollem tc hoc facere. (j. t bA|
Ibm t>iefej! enferia io^evro()tin/multii verbitde-
terruit cum ab ifto facinorc. 2n,to b£ en / p^p.
confilio, deinAtthäm *lm rchui juvare aliqvcm.
€eme Xe-djter berabten/ ck>carc Gliarocommo-
Je. ($Dtt lKrabte^ief)/DIt^ k adjuret ' 2fc(r
haben un^miteinanber berabten / prorpeeiu«
all ■.] v id nobit eft. ©raufrabren / perfentifeere,
augurari,fufpicari.3(& babe brauf^erabten/co«.
jefturamehuc dum, venu mihi mmentemfu-
Ipicari.^inrabten'cxhortari.cohortari.incirare
aliqreni coaflliö , oranone Sc argumentit. fjt
bat Ibm ijtrabten/ fromm \u fewi/ face «aeftimu-
lotaniraoejusadpictatein addidit. t£nfvahtrh7
carercdcft.tm. 3* faniniebtentrabten / hu
carcre non poflum. $Kan fan guter greunUe
nid)t<ntrabten/ fuperfedere am ich nemo tacilt
cmteiic 3eb mn| feiner ^filfe emrabfen/ d«.
ftiruor ejus ope. €rrabfeil/ conjedurä aflcqjri,
ammadvertcre, perfpiecre , animöcernere.
hafU red>t errabten/ remacutetigiftj, ^rb^ir^
bii) f nabccrrabten/propeacce(1itconje£iur4. Igt
errat Ciniebt/ conjeäuri fall i cur, non fufpica-
cur foreid.qvodaccidit. berabten /benc, fe-
licuer fuccedere. föOttqebe/ baMtoolaerab»
ten m0(\< I qvod bonum , fauftum tclixqve Cc,
faxint Dil, utre$ bene vertat • ^n <Mrmut fM
rabten/ ad inopiam adduet , vt\ redigi , tortunS
fpoliari. 3n ^anDel aerabfen/ in nxam meur-
rcre, mconccntionera Tc«irc. J^enimrabfen/
conjungere, commnnicarc confilia, »Uai^Slwt
CinanDer rabten / confociare , confcrreconfulta.
tionem , efle confiliorum comirem , p.inici-
p«m. Wtitva bttn / id. eß qvod 2ib wbten /die
fvadere, dchortari, i7. aberrare confilio, c^m-
feheicer cedere. ©eine Arbeit \\\ ihm miVaerah*
tcn/Uborcm inanem fufeepit, in vanum.fruftra»
de mcaüura laboravic. Seaebrabten / poft tc
ftum confilio fuccurrere, adeiTc confil id, cum ni-
hil opus eft. SBerrabten / fmpr. confilia cnun-
ciare, patefacere, aperire; crebrihs Umtn txpo-
mtur : prodere , traderc aliq t em , colludere cum
hofhbus. €r bat alle leine ^einiliebfcifcn »er.
rabtm / omnia ejui arcana cnunciavit 6r diruU
gaTit. 3ue»/hw 2Bor|uerabtcn / id, eß ^w/m.
p/fx labten/ confilmm ad rem afferre . ad ali-
qvam rem cohortari. gu eeba^enrab^eR/ ab
re confulere.
ftabrer/ Oer/ • 3\«btgcbcr / conm: mr. aufto»,
monitor, admonitor, fvaror,parronus,advo-
catus, de jure refpondens. «Xabterinn/ We/ fo*
mioaconfulrans, <onfiliumdani, conjcüuram
faciens. $erabfer/ provifor.adjutox.
rabter/ conjctiuri aberram. äbrabfer/ * Wiip
berrabter / disfvafor. ^>efttüer Hinxaiiw 6«.
ttec ec üj
1518
gicator» bortator, itionicor acertimus. Übt!-
rabtCl/ nule- fvafor. SBoltabtOV benc-firadcns.
Scrr4(CT / prodicor, tradiror.perfidiofu« ,col-
lufor cum hoHibm , it. qradruplaror. fßcxtä
tcl um / t)i(/ fccminairadeni.prodenf, infida,
perfida , fallax , dolofä. £rM l)C et / hariolator,
conjccxor,airgur, odoracor.
j)lal)t / t>« / pfur.D« «XÄtC / <jv*ndo<UprrfaMMfl-
/i^/^^confilianu«. ^t!r|llid)cr Ffrtbf/i con-
filiitPrincipis. ÄCTifcrluficr 9lal)f7 conGliariu»
Oofarcu«. iTftifcrlidjCC Jpoftabt / aulico-Casfa- ,
rcus. J^ofraüt/ a coofiLüsaulicis. <#cimlid)cr/
fivr öcbcimticr^abt/ confiiianus t inrimas> fc-
cretu» , intim* admiflionis. <5r<Sfiid)er SÄüf)t/ 1
eonfiliariu» Comitif. f&(V$T(lbV a confiUis me-
caüicis. jtflltgUcfKr &\lbt/confiliarius Regiu«.
JMfgiMll / a confilii» bcüici«. 9)nrliiincnt£>^
rabt / fuprem» cur»* confiliariui. ©ftlt$ral)t/
fanttiont confilii (enacor. r*iftrii}<n*/n*<BriiP
lidHP SXrtbt / afleflor confiftorii ccdefiaiiici.
janDrabt/ prowncialii. QtcWMN/ patronus
cauf*. advocatus , caufidicus. 9tetttcrft> 9iabi7
. ä confilii» »rarii, -vr / redituum Pf incipis. 9knt*
(WWWM / a conßlüs colleÄionem fucciai fpc-
i aantibu«, ©Iül)tMr)t/ fenacor urbii . 1
ßfabt / P /wr * f4r * 1 vaitnm rem natai f'^tüiutet-
um Die «Xabtung/ tftx» Siabtcn/ cdufilium,
jnonnu», admonitio, hortatus. hortacio* fvafio,
inftigatio, inftinftu«, Judicium, fententia. ©U»
tcr ?iabt/ bcilfamcr ?iabt/ confilium pr*cU-
tum , idoneum % falutare , gloriofum. Sofft
£){abt/ perniciofum, erüle, prxpofterum. (Tll^
UcbiT fiabt / ultimum, extremum. £eimhd)i.T
%o\)V obfeurum, clandcRinum. Spl l)Ct RM)t/
fuprema curia , cemfilium majui. ©ebeillltw
fRaht/ fanäiui confilium. ©d)il tfllct 3taf)t/
confilium cabdiuu , feftinarum , praeeipirarum.
©(barerer £R«bt / «hflGcile . grariu». QBolflf «
meilUcr Öißbt/ fingulare, fidelc, tutum. prü-
den», coufideratum 8ta$t< beburfen/ indigere
confilii. Um Diabt fraqen / Milien ju Öiaht lie-
ben/ confulete, in cemfilium adhibere, wt advo-
car« aliqvem. 3cb!UCM§ feinen 91 abt injuria]/ 1
h»reo hlc, confilium capere nefcio, impedita hic
eft debberandi ratio, vrnu in ■. -inen üXal)t mitteil
Irtl/aliqvcm fui confilii partieipem faecre. Gi«C^
Kal)t folgcn/admitrere fententiam alicujui,con-
filiumalicujjHperfeqvi. ©n^Ülabr»crn?crfcn/
Wratbfcn/ iroprobarc, negliserc, repudiare con-
(Üium aUcujut. n?olb<^ aefet «m Rtifl (ubu/
ccrto&cxplorato judiciÖT;W contiliöaliqvid fa-
cerc,gercrc,adminiftrarc. 'JlllDfrf» $i<\\)t$ W(Xt
bell/ confilium abjicere, a confibo dato retugerc.
9lbrabt//f« Slbvabtlini) / disfvafio, avocatio , ret o-
catio , vuho dthorittio. 55iini"0l)t / tribunal ca-
piral«. i^crabt / ßu 5>trabtung / coniulracio,
de !ibc ratio,!/. prov ; uo, procuratio.adjutorium.
Dtcttur Hiam ^llltvabt / 9 voi Mmrn 91^^ .*
confilium cruentum , funedum , fcclefrum , lc-
thale , fatale , rriam ?0?orDrabt. (Sitirabt / fii*
(Silir^btuno / fvafio , hortatio , monitio , invita-
mcnrum.impulAit. ^Yefdrdbt/ confilium te-
meranum, .tc fcclcratum, praeeeps, praeeipita-
tura. <5f beimrabt / fceretum , curia (anetior.
OMü'.biM b C confilium utile» falubre , 1/. eventut
dubii, audax» infortuna pofitum. URßlucf^'
rabt/ contra rß malum , turbulentum, infdix
contilujin. Xil)fcrlid)Cr ^cfrvlbt/ confilium,
auhcUmCaefarcum. ^ .• nimaro H cam n S au«
lica. jtiVCbCUrabt/confiftorium c<clcfiafticum.
Äncq^rabt / confilium milicarc. (anbrabt/
profincialc. flimpcttrabt/ confeiTus pedanco-
rum , tf. confilium dement , puerile, ftultum , ti-
iam iRatttmabt. Wivi"ü!)t / aberram , fallax»
infortunatum confilium. Obrrrabf / ff ^CC
Qri>i?C Piüht' amplios is confilii confeilus. ^Jar»
taraentsrabt / curia fuprema, vulgb: parlMtrn-
tum. SRftcbf tagöl'rtbf/ comitia impcrialia. Si§
5f rciBtflfl^rilb» / conrentus circulorum imperii.
(Jd)vinDrabt/ confilium nefarium. »3cbf iur.iM/
confilium,fucatum fimulatum,apparcns.i3d)u( i
rabt/f«bolarcbarum confeilus. »i^errabf
dliiu 3Jtrrärcrn)/ t>l«/ proditio , Traditio , fcclc-
rata collufio. <gf rtbfrabf / magi ftratu* oppida*
nus.iW civitatis. Üni»crpt4tÖ ?«'" \)0h(t ©cbiu
knrflbt/ icnatui acadcmicui. UuDcrrabt/ fecun-
dariK vicis, Tri jurisdiclionis curia. QOicbCF'
xa\)t/ ©er / & fBicbcrraf tunct / Mc/ disfvailo.
3illlbeTrabt/confiIiummagicum.fa(<inum.3c(t<
rabt/ 2la\)t auf ein "Jmc vnu / confilium fubua-
ncuin , temporale, fuecedaneum. 3^n)frlrabt/
confilium aneeps, dubium, incerrum.
SXabtfam / * Kabtfamlicb / b> confultum,
ratum. Ulirabtfani/
a raiione abhorrcos.
rationi confentaneum ,
irritum « inconfaltum
jiA'ftü. fXätcTtfd) minut ufttatum rß: AtcimmU
mm (gtne rÄterifdje/ rnijclhaffc 9W>c/ fermo
aenigmaticus. Indr X)üe'$\b§t\ I xnigma , g t i-
phui i & 2Jfrr4t<rifdj / cgliuloric, prodendo,
ttadeado.
'519
1520
Uemqved f$,((bl\cn/ rationcm conficcrc, cd?*c,
reo« ad calcuiot revocare, rationes fubdacerc.
IrtJe ^v lttunij'OU/ rarionej,«ompuratio, olcu-
lus. Hjoc T/r «>/ rattern / j ve J p-opr. r/f examina-
rcrarionc«, calculum rcduccrc , rationcm cum
aliqvo difpurarc: Poßea vetb dt qvävis fepara-
t ion c dtettur, imprimis altern nolat cribrarc trüget,
/enuna , de alias res vannarc, purgarc,«/ui €5uv
brn/ w rollen. Ita diaticx/ prepr. rß calculator,
fuppurator , examinacor rationum , ftd <l*«wo-
• #4< cribrum , & inccrniculum. jil^kinc ttiam
«s/rmf ; deutele II fegregare, fcpararc , fccerncrc.
SXeilteUT/ Der / fcgrcgani , fcligent, feparans.
JXfntellintJ / tu« / fecreno . fejuncho , feparatio,
Efactus cribrandi , aut fegrc«andi. A J iialtHo
fficrturtt;*m dtftfn / * £Mtc!elt ' «IlCtrllefe, dr
Sfdfclf H / agitatc , qva tämtn t R&titfts dici vi-
^VtMltfn / ptur. rar 9 rrtim in ftnytlär. Srihfr-,^\t
SRtütJ * »XciUtV rcditut , proveutus, obventio,
it. cenfus, »ettigai, factiltarc« , res qT^cftofias.
Ncnrßk >r..urt, tni k OaUo>um rentes , rci?e-
nuet , tat renüre, /' * a Kälten/ w/rrfo n / «f in
0t4nD/«t«i r/1 « 9t*l;cti/ £Anl>/ qwi rß a
JlfgCIl/ &au$/qvodrßä&Mtt* P>*cipu'e,ci/m
rnumqvsßoi iß. t mtf ptcuntäitAi umrati'nts qvhm
maximt ßiant. ^'ydtVOVa'll I ftipendia , (afaria.
^ntdjrrcntCH ' fiutos annuus, proventus fru-
mentanus. ^abt ruu.il / penfitano annua.
9Dt0lUtlid)< ££eitien/mcnftruiini, nienfuroadi-
▼lfio. Zwixtuuvii fivr t^glk^e «Kenten / dia-
nmn. pm^tciitcn cemus. t£r lebet nur ferne
dienten/ viftuat cx cenlibus , B' peniionibus
All». , ' )i±mj* \ * r* ,«»•.
IKCTUetl / ßCrerUCf / pereipere fruöum, facere
pecumam ex aliqvä rc , conficerc nummos, lu-
-c «ran. qvxftum faecrep ccuma credita. feilten
qvando pafßvt fumiiur , figmßcal fohrerc cenfum,
ficnflcationem pendere. &it ©übt rentCt jut»
td) |ivdlf CWalter Äom / praedium hoc qvocan-
rm teneturad cenfum duodeeim medimnorum.
. CKetn 33crm*o,cn hat mix bisbero Nenia, ijcve u
m r Ut/ tenuiircdituiha<^4nusmthi obveoit exfa-
cultaiibus meis.
O^ClIt/ WitCn/ yi^*» m ^flni ee^vn-i SlCnterct>/t>»</qvxrtura,pr»feaucaÄrarü,thc-
fauraria . curia rationum hYci. vjjv i it eilt 5£e>
Mentcr rer kenteret) / qvaeAoriui miniftcr «ft, ä
rationibus fcnbcndii , fcripcurariui eft , in qvte*
flono operam Aiam navac, acrarius eil.
Dvanjon/ e^fXanpn/ Mc/ iu.no, iytrum,
redemtio. Vmit a Kenten/ ov*fi ^entfon:
(rou r/2 fjnen/ yittr fnnen/ rcconciliare,
placare, qvafi dicat : placMtioprcuruariA, ünde £$an;
ioniren/ ^tiriXaRiioniren/ rcpendere.rcdime-
«e , rclacrc , Iytrum Uu vc r c . yfoil Jionirer/ tXt/
redemtor t repcndcns r relucnt. A.in ;uw]inin<;/
Die/ <wlrm idrvußy qvodJUatyon/ ^JUnjion/
redemtior placaracn, placamcntum, placatio»
jyanjüll antiqvettUunrffrrebatut Ci ,;n jüim.
t»<r/ Br/g. &Säxon. nolat verricem , «/nie
&im5&f/ arics, Rammen //ifrS^ammcin/
fubare.coire , congredi , fahre, ;:.i:lnc 1-
dem congrtßum anitnalitim drfignat: trantfrrtur ta»
mtn ttiam ad alias lafavtai } in vertu &grflibw , iw-
pi tafe 4Mlrm yi»<r eubando fiunt. QJiif 6em (Btl'Pb
rammeln/ in ftramcnro inqvietum jacerevo'
I uure fc i n ftracii. Aua diaitSUt diatur 0 1 K' »/
laiciyis moribus ineptire. {ftamntelrr/ Oer/ad-
miflärius « iafcivii moribui mepcicns , qvi ttiam
$ia\hx diatu* 9?ammc(uni)/tnc/ faiacira«,li-
bido , congrcHus animalium , imprimis ttporum
coitut. Sic ilFiilM /t>l't/ lafei vi» in moribui
dcTerbis. Borufßdicunt : ©palf linej / ©Dillftr/
& iir V 1 if en / jocari , ineptire. £/2 etiam Compof,
a verbo gammeln / Scrranimcln / i. t. uabibui,
truncis , 6$ caudicibui januam ob rura rc, it ÜXant'
ntcl / fiHuca | trabs , com us , caudex. Su dui-
mm: ©en 2öeg »errammelen / viam obfidere,
iter inrcrcluderc , obftruere adicum. Hute fß(X*
rammellin^ » X>W impedimentum , obfhcul um,
remoratio , obex.
3\önip / t)«ir / fin.plur. conger ics , acervip , co-
acer vano. Sluf Den ?Jamp/ fivt im SJampe wr»
faufen/x/r/faufen/ avcrHone vendere, i Werne-
re, i. r. pretiö fusc, uniTerfalicer dt infcmel diclo,
non in fingulas res confiituro venire fi.tnip
Mrmtefcn/averGone locare : Eß, cumnumtrut,
pondus , menfura non dicitur , ftd omnia per congt'
rum lotantur. D.cttur alias Oct&tUlfcp a ttfUM
{tn/tumert.
^rntentrer/Oec/pennonarius, menfarius, menfu-
Jarius, excenfibusÖ'pcnfionibu» tictiuns. Sic c
ädbsr €itt 3?m«cr gro§er bewerbe/ magna- pump/ ffomp/ & frtqvtntius DCumpf / tut/
rim^folidariiuncgociaior, | pur. D\UttipfC/ uuneus, corpus, cui caputprse-
ftSurn
152 1
1522
feSum eß , dtcttur Ä-Rdmp congnie nimtr. indigefla,
in qvi netfa caput neq^ pe* conffititur , abuftv't tarnt n
in communifermone ettam txtendiiur ad corpus vi-
vcns, doriumacqve vcncrcm, binc phraftt : €i»
nemeintf oiif Den iXumpf geben/ pugnosin ven-
crcm ingererc , laccra pugnis onerare , dcdolare
▼iicera. vir hat ferne 11 i\ umpf VOO/ implc»ic,/r«
cx pl c v 1 1 vcncrcm , latrantem ftomachum placa-
▼ie. Stumpf etiam ad aha. decerpta , mancai£>mu-
lila iransfertur , 4/$ 4/u! dialeäo RwÜl Ctt dtcitw, ut
ein Stumpf / /ix* SRutlfrtt Jörot / ingenspanis
fruftum. Cu/«r 4tfni». Oaß OitllllOllcin / fruftu-
lum. ©n jXümpflctn ißrof/ fruftula./h* au-
Kulam panis. jXumpfidjt / propr. murilus,
fractus , fragilia , &mttapb. ftrigacus , rugarus,
foflmodum metonym. dicitur fiuftulcncus , crufto-
fus , attfr binc vrnit £KumpfCt! / os il iflorq ve rc ,
Oie Siümpfung, / feu oae Stumpfen / S c ^ u * •«»
faftidicntis, ftiunpjijji / .«.;,. faiUdiofu*, fe-
vcrui, torvus, decorfus.
Ovampanien/ *u/piur.tant. acuntur astarap/
w J Öiump / 01« im Rumpfe bangen / mran/
tmm omenrum , intcranca, intcftina, panticcs,
altäi Ruttelfletfc / 7 v* tarnen fttnt |iT|d)UU f fiit*
ftampanfeo/ intcftina minutatun coniecra, 4i«4*
•geciirttng. D£ainpaniCII ettam tpfam alvum
nonnunqyam deßgnant. (Einen in Die iXi)inpa<
tlUn |io0(tl / i&us corpori infigere , «Ha (apionc
comminuerc.
OvUrtipeftl / etiam a Rümpf rortgrrit , qvt, atm fit,
crtpitum& jlrrpitum rxettat , 4<ß hmc notat: cre-
pare, curbare, fupploderc, tumuliuari. 5Sct
rumpelt fn Der Jtatnmer / q vi« eft , qvi ftrepituru
in eubiculo ocicac > <£t rumpelt mir im 35auefK '
loreftina cre panr. Hinc {Rumpelet/ Oer/ tumul-
moIui i crepirans , perftrepens , fragorem edens.
Kumpelun4/0l«/»»repiiui,fragor, crepuuj.tu
muitus. Pi'impdid) t/ ad). &a.iv. tumultuofus,
y tumuleuose, fragoius , y fragose , ftrcpirans,
ff cum ftrepitu. Vemt ettam a Kumpeln/ 9t Hin ■
mcleo/ &<*id j\airK6 Stummung / oie/ öertmi-
pcl/ ©etnmmel/ a ©rempel/ oa*/ feruta , qvit-
qv iiiat, vcccranicnia, wUt ©rempt ImiJl'f / forum
ftturarium. ©rempclcr/ * örempter/ x>*v>
frtvolartus, vendigerulu«, circicor. @remplc
rimv & örempterinn/ x>itf ferutaria , fYivolaria.
lt. vtrb. ©vcmpcleu / «. t. auf Oiin &tmp*b
matt feil bflbm/ ferutariam facere, fnvola
yctidcic öliinpclc» tamtn ttutm eß ; rixaxi,
jurgarc, y jurgari , utfrivoUrionim mos eß in for%
altercandi. {£t \)M fldj iKiPlid) mit iOllt I aui.:»
0C^rcmpe(t/ digladiaci Tunc intex (c de trieudb
rebus abjccliilimis. Et bic figmfuatione ©rem*
pcler / f/»aU ercacor , jurgiofus, ©rcmpclUHg/
Die/ concentio, jurgium, ccrcamcn, nxa.
DvUlljelen / fv4j! Knmpf jcl«n ä Kämpfen / a%
ßortione nuliüs, cot rugai c, einem adduecre, con-
trabere froncem, ftve adringere, caperare. Ht/tc
diun^elet / ein alter Aunicler / fcsex rugotus.
lUlre DiUniletiun/ anus vultuaddudo, caperatö.
StUlUel/ OÜ/ ruga, concra&io curia. jcleit>C0>
t u ii ic lu / rugas veftium. SKutiicln inadjrn / ■•>>
gare, ©er qraue ilopf unD Die ?Cunjcln rcr«
!d)iiiiMuf)iii hch / capitis nives & rugx ce rux-
panr. ;>{u njd ld) C / ad). 4 j't. caperatus , irr i-
gacus , rugofus, aftric"tus, y aftriclc. ©ie 2>Ür«
re/ /ivr datier Feit market niRielia^t/ adducic
eurem macies. SKuniCl/ Belg, dicitur &\im\\U
& Rampen/ Jm Kämpfen.
Dv^-in^ / adj. aufterus , afper , feverus. Atr u inie
venit ein Stange / agrcftis, y impudens homo,
u 9{auf & fjicnU 1 Oer / ramu». Jf>üpf en< uui>
ILH'itUMIlf 1 tt ' (armenta lupuli de vicium. Sed
JXanf etiamefl morbus porcorum y canum in fau-
etbtu , nomine: cynanchc. f rmt (pwjfca'&anQ
f° r t*ß< Äanje / Oer / yvafi SXanafe/ efertur etw$
ein iX'.nien / bulca, vidulus. Tales ernm bulgs
hijbuU y vUUf* r]f< folent. ©n rau Aer Dtanjcn/
vidulus birpidofus. ?Canjen qvci^ abußve dteitur
alv us , vcnccr, abdomen. ^te bat Den fianjtn
OOÜ/ geftat inalvo, i. e. prägnant, gravid* rß.
3d) trill Dir Den Jansen Ijcutc voll fauftn / ego ce
hodie aiadidum reddam.
5iaf/Cafetl/gCrafet/ furere, infanire, de.
lirare ,debacchari, furore agicari. 3_umii ?cvil
rafen / ftomachari , ira exagicari. SXaftO
»oM: ineprire, petulancem, lafeivum , y pro-
tcrvuoi efle . ut juvenes , qvanda pr<e tmpolmtiA
ment'h laßi'viunt^rajptrtturcSdebactbantur. Hmc
pm-verb. (*? h.i t'npfj) nid)t flerafet / Darum foü cf
meine ictbter niejjitbabfn/ fervorem juvenilem
noodum cxnit & ideo matnmonio aprus haue
eft. €ntenrafenD nrad>en/ infatuarcaliqvem,
amentiam alicui injicere. SJafenD tPerDen / de
poreftate mentis exire. Ctmptf.funt: QlU$ra>
jen/ adfaniuccm mentis redire , rectum am im
icnfum reeipere. <Er bat nuiimebro audgerafet/
taadeja confedit furor. gor tMftfl/ praecipircm
ameaj
1523
9to
«Tut
1524
amcncii (crri. jDer 5fr mfe taftt noä) immer
fett / «grotutusqvcdclirat, dcliramcnta loqvi
per gi t . 9); i trafen / ibeiura eile delirancium, cec-
co Sc inconfideratö impetu cum aliis ferri.
ge i'cure rafen gerne mitetoaiiDer/adolefccntck
fere mutuas nugai agunc, cum lupis uluJanr, in-
ccmpcrantcr intcr tc agunr. 2£ieDerrnfen / ad
ftultttiam ,iW ineptias redire, inamentiam re-
eiderc. QSerrafen / idem qvad Ausraufen / fu-
rorem deponere , bonam meutern revocarc,
ufum judicit reeipere.
$?afet / * &afenfcet / t>er/ füren« , furiofus , infa-
nus , vcfanui , delirui . 1 ymphatu» , phrcncticui.
Raff rinn.. & &afcnt>C / t>i*/ famina furiofa, fa-
cua , furem , improvida.
Saferen / a SXafung/Otc/ tf.üän SXafen/infania,
amentia, furor, delirium, mania, phrenefis,
Teiania, rabici , U. faruicas, ineptia, ratio incon-
fulta. 5)?ie& reuet Der Sfyferep/panitct meitul-
titiat | piger mc ineptiarum.
J^afig 1 * SXaftcbf / *dj. 8* *dverb. rabidus , Tccon,
dement 1 male fanut , fanacicui , cericui , it. fto-
lidus, improvidut , temcrariui, improvidc,
imprudenter , ftulte , furenter , furiose , rabidc.
?Can(tjf tperDen/a mente riefen , rationem am ir-
rere , ad incptiai abire. Vitien rn|i<f)t machen
animum de fanicate mentis derurbare.
9\a§Clcn/flera§e|t/crcparc, crepitarc, frago-
rem excitarc , nifi fit k find , potent ejfr a Rflfci»/
qyenitim i/ißnientet ttimulUm movere Jolent. it
Jt'ttfrnraßi'len.' catcnUfragorem eiere. €t raf
ff If mit J rt(em/ diritias crepar, cinnir com num-
mis argentcis, percrepat pecuniä. ©ie Utfd)f
rapflt gar jufebr/ efledum iftud perrrrepie ve-
ftando. Cempoj. 8Jnrn§tIn/ five ^>cranra§e!n/
intonare , fragore percurrere, qvodetiam expo-
m/Mr©mdjra§e!n. 3lii^ra§e!n/ fedari. cohibc-
rc tumu.'tum , conticefeere. ^prtrei fielen/ cum
fragore volvi , cumftrepitu moveri, crepitan-
60 pergerc. aöfftwrnjjrlcn/ reboarc, denuö
crenare.
^eijjelfr/ Der/ (trrpirum , fragorem cieni.fonum
carenarum allidcntium edent, crepax, errpi-
rani. 9?»l§fcrinn/ X>itf feemina rumultuofa , per«
itrepent , Poitic. percerricrepa.
JXflßfluna- Die * tasft'fjekn /crepitus,fragor.
ftrepiio«. Qai £Rafrlen Der feigen / curruum
fragor horrifonu«. ©fi 4 Dt«Ü<1cn Dft ^4)ll>f'
frn auf Die £Jcfcer / grancWne crepitantia
Kajklidjt/ *dU SS* Adverb, crepirans, perftrcpcni.
©er rapcltc^fe ©cnner/ couiuu icboans, im*
ciepitans.
Q^raftf ICH / perproßhef. Iii. Q}. auf per eräfin , qv*ß
&iU\$i\n/rß j Rafclcn/ crepitarc, rcrum ru-
entium.Tir/ frafiarum foniium edere, percre-
parc , intonare , perfremere. Inde Sßrdfcelfr/
SSrajjflung / D49 wrajjclen / SBrapeliit / </ r/
omniA cum prioribtu conwniunt,
Riefeln/ ftCricfeK/ minutim grandinare, ff,
fluefecre cum murmure. Eß ä }\A\\<Un/ leviter
er. im flrepit , OVOtult iß* nivoja gt *ndo eddit. Cum
verbiß* granAinM mittut* alitjvo modo lerntet reß'
rant t ideb riffeln meUphor. transfeitur adficiei
lenticulu , ita ut ädjecl. JKif fcliC&t/ exponatur : len-
riginofu« , y grandmofus. Un.it ein riffflic^f
©e(id)t/facics lentiginofa. iXiffcl *utemX>tt/
fit lentigo. 3>a* SBaßer riefelt C>urcf> Die ©teine/
aavaper filices fluefeendo niurmunllat.
fflling/ Ott/ nivofa grando , it. lern Sc lenrigo.
didtttXCti/potfßttiämejfeafo 6 , «/ Rrtöttcrtt / E<
Äntttern fid nihil prohibet, qvmanoßro ^afctl/
ubi S*xon. (in t mutatur , avafi Raten / deJucä-
mtu. SignificAtione idrm eß, qvod Rrißclrt/ cV
Brätln/ intonare, reboare, hotnbili frago-
rc perfonarc. Scb'Atel. in primitiv. Sit : SKaidlR
ift eil gautroor t / wenn ein arcjjci 6cf natter auf«
einander folget / wie in fd)recf liefen 2>MtRrr<
fd)ldgen. Ate^ *A> \m gc.utcrcn vmü ein £üat*
fd)flt/ crotalum, crepitaculum. Sed JKc^cl idem
e]l ij i'j.i
jerrpfet artopemma. Sie pfclrcftel; ma-
iinum. gprrcßfl/crocatum.
ftela (VUeftris. ^ctflafrn^/glirefomnolentior.
Sie (q)(afen/ trie Die 3ia(}ft / EndymionU Co-
mnum dormiunt, in urramqve aurem dormu
tant. (5t jiicItWiefinSJCafj furacioreftAutoly-
cö. fHafyccnfundilnr fapwjwlecum voce :. Statte/
Dfe/mui major, ahhs eine Rotten mm»* / bmc
eßProv. (gr rpill etttarv Seutt* 9ti-5«i fanqfit/
tinD fan fid) fcIMt feine üÄau< fangen / alicnot
a°ro«irrig*r , fui« (iticntibui. Difftrtiut Urnen
masnitudine , hthitatiene. A Diatie /r/?S?at*
Weit ' R.'t'C CvcfpC / lUlld) / xra , loi .i.ir..
Eß emmfrumentum inane , y' 1 */' * muribtu r»»-
iXarJfH / & 9Caffd)cn/ rapere , abriperc, auferre,
compilare: cujtu compof. 5!bratjen/ 3L*eg & .£>in<
jpctjl'aljen ' e.i dem vahnt jTpolurc , pr«xdari , Inf«
^ DD DD furari,
1525
9ia
1526
~furari * furripcrc , fuppilare „ haipaaare. (? fci
reißen/ removere aliqvid clam de mcdio. ©clt
erraten /a vettere ab ahqvo pccuniaro, rapinii
opimum fieci. 3u fid> r A^rn/ con»afare ,prae-
das in boms aheujus faecre , admolih manus
rebus alienis , fpolia capere.
^iafecr/ 4c Difltfu)Cr / X>tt / fur.cxpiiator, dire-
ptor , graflator. Diaftcrtna/ *i\an"rberinn' BjMf
i'poliatrix.faminamiWinisungvibufc. $i\Xi
Ufyl/ prjedo domefticuu SRacbtra&et/ pr»-
rruatornoöurnus.
Rrttta*/ * Satfcbuna,/ We/ ü.rxwiXarjcn/ ab-
latio, ademtio, dircptio, xompdatio, gralla-
tio. FarlrtHunAciturVitRabtXW.
flafti^t/ & 9latf*id)t/ «4 *sW. furax, harpa-
gans, furinus, furrürus, tt. für tun, Ü> furacitcr.
Stau/ b'9lauf)/rauf)cr/ taubeftcr/
4jj<S. afper, confragoius, feaber, non planus.
s Xaub»on Sergen/ monrofus. SKauböon Sei-
fen/ fakbrofuj. 9laub »on ©treueben / dumo-
ftu. ©er SBea, jur 5 ugenb ifl amanajid) taub/
*ia Tirtutis ingreflu afpera cft. <£inc raube£aut/
feabra cutis. DfcUlb tyapiry charraafpera. 9C«ub
«ffcnnai morw reftrtur. ©U tauber ho "
mo feverus^torvus, trux » diffiali» , iahumanus.
^iailbe ©ittCB/ mores fjiWeftres»ru(hci »inculri.
%iul)C ^ütorte / verba acetba-, auftera* Kau
lUiicbcn / afperare. SfaU fenn/ afperiutis- eüe.
ftaue unbewonre Oerter / inhofpua tesqva*
afpreiuro. &aut$ 3»«"»/ ftannumruidunu
«^ailbiqfcit / / afperits» , falebr»* auiteritas, fc-
Teritas. «Xaubtareit &cr JfrM l fcabriiicj cutia.
SHaubtafett ber @cbart»tn/ cruculencia..
^WUV & SXauidtf / Ö» ädvab. idtm avo.i Katf/
feabratus, confragus,. ftevus, truculeneus» is-
afperes afperitet, auftere, feveritcr..
3vaircf)/ raud>et/ taud?«(ter/Ä4f,>8 : >Kmi/
hirfutiis,hifpi.hH, hircus, villofüs, pilofus, fc-
tofus, Stf horridus. (gillt raud)e SJJnfjC / eudo,
mitra pellicca. Rau*c QM5(tcr au Wton,cu/
• fbliaraöurigtda.hirfuia. (Linerauchc-£cb W
fce 1 patia villofa. €r febret ba* rattdbe €iibe
beraub / feveritatemadhibet, acrimoniiutirar.
(frr bat eil» rauebes SJfalll' ba» bam hirpidaroalic,
OS habet fetofom. £M$ iXauchf pomtur pro
iXaUCbbcit/ qvo* rarum &poil. rß hirfutirs, jnlo-
ihm, hifpidum, hirfutunv.villouim, qvaßdice-
m i piloficas, v 1 liofixas, .imita slibs ^audjivc vF ■
pelltta, i' dies tii'.ot.c.
OJaube/ erhübe / Die/ fcabJe», ferpigo, li-
ehen , pfora , tliks bflKf JXauDe / ficca feabin.
A rail//*ar mim. cutrm fesbram, unde rtiam rß
Lsttnum fedbm. SinnreutK / mentagra, Impe-
tigo. Jpautranbe / »fpredo cutis, StcuNo,/
de fHi'Ubiebt/ «^fS»tf<riwr6.fcabcr .(cabiofus,
Tcabracus , Tcabrofus. SXniMo. 53ief)C / pecus
(cabritia, feabeitics.
?XaUVC/ qvafi ^atlbcpr / tlt/ eruca. So/rrrf
Wim wöo/rf #Jp ,&qvafi birfut*. ©rofe SlOipt/
multipes, ccntipeda. SCTauttaupc / eruca br.is-
ficjc SUraUpe / e^t "O"»» nauftcla. /;. »e
rj? Raupen/ arbore», vel plan ras erucis purgate.
4b» %\ti> ^t* * (Sntraupen / Urmfunt : geraupt
fcpn / vermiculis pilofis featcre , infclrari»
Pauper / X)tt / purgator arborum a carnpis.
biauplinq/ We/erucarum collcclio. £taupid)t/
eruci» featen» y inftar camparum- feu involvulo-
rum> £RUUpe qyo^utmtur^ro bomineillibcrali
Sc fordido.
Jxaubl tauben / geraubet / n^turrfr
a Äaftet» / rapere, raptarc , i'poharc, predari,
praedam agere. 95emub« iwruCU / luadcre m
prxdoncsi vimlarronum fuftiucrc. ^UC Vir CC
rauben/ piratkam exexcerc. &ic 3ci( raubet
tlUci / tempus edax rcrurru üluf tWl c trafen
rauben / obfidere iiinera. (Einem feine vThte
rauben / honore ac diEnicate aliqvem privare^
feu i'poharc Cempo/. flb» * beraub«/ ««ton
funt cum fimplici röubCM. (Errauben / augeri
pxxA\ , praedam dare , fpolia domum referre.
QRitrauben/ focium Öf minifirura rapinamm
cfl'c Sutrauben/ V#t tß , deprxdari , diripere,
exuere hofrem. ©ieber ra Ilten / Tpolia alicui
detrahere , praedamreperere, recuperarc ^»(B
unb »itber rauben - excurfionibus aetos & pa-
oos vaftarc. *r/infcftos redderc. oerrauben/
fieb lerranbcn/ fcpiflime fe in agros effundere
praedandi causi, ffc rapinarum, nWcupiditate
diripiendi rreqvcnurlimc exirc, nullum nnem
praedandi faecre
Zauber/ de SXeubcr/ Öet/ prxdo, praedator, fro-
liator , direptor , latro. UnDcr Ne ?Ccubcr
len/ prardonibus. direptioru rclinqvi . a graHa-
roribus intereipi , obfideri, diripi. ?Ul'ch btt
SXeuberbanb umf emmen/ latrociniö perire, a la»
tronibus opprimi, occidi» jjircbenreubfr / Ta>
cxiicgus. SJ?eet^re€cereuber/pirau. g)Jeu>
feben»
1527
fKa
1528
fd>CHrcuber/plagiarjus.^i(raubtr/ibciusfurum,
•djutor Utronum. <£t rapcnreubcr/obfcflor via-
r\im,vulg6Affs{ftmu. SJiebrcubcr/abaaor ,abi-
gcus. 3ci^nicub(r/ für remporit. Xiuberinu/
4t $r nt liberum. K>itJ fpoliarrix, pracdarrix.
3? vi 11b / oec / Zauberei)/ &aubunay & Jöeraubung/
DlsV &X>A6 Siaubcn/ fpoliatio, latrocinatio,
graflätio, raptio.rapina, fpoliura, praeda.manu
biae, exuvix. <£r bat Den riaiib ba»on getra
gen/ prasda per venu ad cum , ipolits ouuftus in-
cedic. (Einem Dm Staub abjagen / fpolta alicui
adimerc , nudarc aliqvcm fpoliis. Qluf Den
Staub iieben / praedandi causa 1 egredi. (3id)
OUf D<n diaub licbrcn/ decurfiombus qvxflum
faecre , titam rapinis fuftenrare. Seit Sftaitb
teilen / difpertirc prasdam. ©en Stfaub dllfbau-
gen/ confecrarc manubias , exuviis hoftium do-
mum decorarc. QUcc^fd i|t Fcflt Staub/ permu-
cationes de natura contracluum parcieipant.
SßjlCfterraub/ plagiumlibrorum, ficuti $Zint)(X>
raub/ piagium liberorum. €rb[(t)afteraub/ex-
pilatio heredicatit. (Ebrrnraub/ privario ho-
noris, gcinbesrailb/manubise.exuviae. ©e»
tci^cn#raub / funum conicientix. 3 ,n, $f fr '
raub / raptui virgmum. & irebenraub / facnlc-
gium. Älcibcrratlb / fpoliatio veftimcntorum,
<xu vir. COiccr • (ive ©cereuberei) / piratica.
?ORenfcöenraub /piagium. SRaebfranb/ graflY
cio noßurna. $f"crb< ,0(bfcn> & SBiebraub/ abi.
gcaras. ^cdenrailb/ furrumanimae. »Straf'
fettraub latrocimum , aflällmatus. ^'it^l'b
furtum rempom.
JJeubcnfd)/ * iftctibe rbaft/ *//. &aJwrh. furax, ra-
. pax.turtirus. Srd beraubet/ & (Beraubet/ f/J ra-
ptui, direptui, ipoliatut. Unberaubet/ infpolia-
tus. A.ivtrb. SKcilberifcb tß tu rtim, furaciter.
Ofoud)/ raud)cn/ gecaudjet/ fumare,
funiigare. VMtturtffr a &lCCl)<rt / oJrre, oJorari.
St d not KUdien.irdUCTJCn dtriv*miu y qvia fir.e
evavorätione yvajUtm , /Ji* gra-pk /Jt* J'utvü fit»
odor nun ddtur. <& rauchet in Der Stuben / tu
mut infeftae oculos in hoc hypocaufto, fumus
tranfir per fornacem in hypocauftum. ©er
trtruu ütetlt rauchet / villarum culmina mmant
©ie »Suppe rauchet noch ein roenia ' jufculum fu-
inigat adhuc paululum. ©a$ QRaficr rauchet
vor ÄOitC / aqra propter frigu* inrenfum vapo-
rifera cft. $<H»af rau<fccn / nicotianam fu-
mare, tabaci fumum pet tubulum atttahere, ö
erriarc. CompoJ.J'unt : ;J u.- r,ui t!;e tt f u mum emic-
cere , exhalarc vaporem. <£« hat aufgetaucht
in Der (Stube fumus difperfus cfl , abür, eva-
nuuinhypocaufto. ©nrd}rauchcn, transtuma-
rc. 5 8 rauchet allcnDbalbcu Durch/ fumus tran-
fit per omnes rimas. <jin< five hinein iMUritett/
intumarc. & raud)ct fcurd) ha^ Äauchlod; in
Die tfriiuntct/ fumus per infumibulum cubicu-
lum intrat. S3crraud;cn / eraporare. £ct
Q5ranteiuein ci gant oerrauchet/ vires »ini adufti
Ycl fpintus fiumcnn penitusevaporarunt. 9See<
fauchen rtiammetapb. exponitur: tranfirc , ex me-
moria hominum exetdere, in oblivioncm ad-
duci. ©er 3orn i\\btv ihm »errauebet/ iraejua
deferbuu, furor confedit.motus iracundiae rc-
mific. ^tefe $aht nirh bath verraueben / hxc
res mox obiiv^one dclcbirur, ex omnium ani-
mis erKucr.
Taucher/ Der/ fumans, fumigans , fumum faciens.
SCeucheriun / DK / focnuna fumum excitans.
i abatöl'iiud)er / tabacanus , fumo tabaci gau-
<lens , prr aUufionem, Ö'poW. Brvnttm, Strropet, P<y-
raamm , VultMw fumidw,fumificw.
:\\uu:> 9t Döö SHaudjen / fumus, ^novisvocMbbi
fumigaito jfumtfuAtto. Seif ifler/ fäavftv 9Caud)/
fumus lacr/mofus. J>a:? 3<UCf i!t nid)t tDCit
Ö0ill9iaud)e/ flammafumo proxima eft, prtrv.
dt figno prort fi trut*. <gr |lcf> einen fd)lct&ten
dCaud) ilicht beißen / prov. luna non curat lacra-
cus canum , deißis , tjvt ttu tculammtK inambtu nam
movrntur: Jundici: minima non curat Praetor,
©er ftaud) macht mir ilmjclcacnheit/ exerucior
tumö. vf tinfeiiber ?iaud>/ fumut fatidus.
Sßolncd)enDer:XviUd)/ fumus odoratus, odori-
fer. ©irrer Diaud}/ fumusater>dcnfus,opa-
cus. JbiBiaerälaucb/ laedensoculoi. ©rotier
9{aud)/ largus, pluiimus. Geringer Dtaucb/ re>
im 1». cxiguus.parvulus. ^enjraud) / & S^alD*
raud)/ evaporatio ncbulofa montium cfjfyiva-
rum. ©ClDÜrjraucb/ iulfitus, fragrantia. <&€$
Itanfraud}/ gTarcolemia. Hüttenrauch / pom-
phoiyx, ojfii tnk : nihil Album. j£TeU}iaU$/ cala-
miutis nahes, itucbcnraud) / fumus culin»,
culinarius. 9(ebclraiich/ caligo ncbulofa. ^\t[,
Dcrraud) / invidorum ignis fumidus. ObllCf
raud) / acapnos. ^ethraud;/ caligo picea. puU
ferraudp / pulveris pyrii Turnus, irduuftent :
rauch 1 fumus caminorum. (5d)n>efelrauch^
fulphureus. (3 tttbenraud) / fumus fomaceus.
^ abaf raud)/f um us exaeccasa nicoeianar l-.crba.
©DD DD ijfc Oüadjoi«
1529
ffla
9ta
1530
£ßad)i)lberraUC& / odor baccarum juniperi.
lBd[)rau(b / thut. aBcnnutraucb/ fumus ab-
fymhii ußirbdrauc^/ turbofumi. 3aiiber<
V'iicb fumus magicus, tncantamenris cxcica-
tus. Sunt Ö" 4/14 compc fit* t ut : 3)Unenraud)/
nubrs fumi apcs fugans. ^afiinenraild) t fu-
mus mcdicatuspro pha/iamsallicicndis <yiur
r and) / fumus cx ignc Opferraud) 1 fumut fa-
ccr. lg [ iij) pulvis cxcitaius. (Erbrancfc
r/2 brrba fumana dtüa. # :iu'ö i:u> •'• • -•"» fu-
ligo.
3{aud)bafc/ * rauc^tc^t / 44. &*dwrb. fumeus, fu-
midui i fumifer , fumtftuis. Dtcitttr rtiam jtcn*
d)«tJd)t. (Ein reudxrif$f £au$/ domus atra fu-
mö , cencbroCi , Ö terra. &i Clld) . fui) : c Silber/
fumidie imagmes.
S*vCtlcf)crn / fumigare , fumificarc, fumum agere,
fuffire. $Ui)l\) rcucftcm / infunurc carnes , ad
fumum fuipendcrc. (Eine ©tube rcud)ern/ odo-
rem adolcrc in hy pocauflo. Dtcimus ttmm mode-
ße : (Er ri'lld)Cr t / dt to , yvi crepitum ventrif tmit-
tu. Compof. Juni: »Uu$rcud)<:rn / ftSbcreiidjcru/
fuftimcnto fcccorcm corngere, adolendo fta-
Tcm odorem inducere. (Eine (Stube aufteU'
cl> et 11 . infuffireauram medicam conclavi. (£1
Itcn £»bfCU bereutem/ mortuum fragranci iut-
fitu raporibusqvc Arabicii venerari. Climen
dnTii / irifumare. CQoit unben auf rc nd)crn fuf-
fumigare. 93err<Ud)cm/ furrimencis infamere,
perdere. €r bat »iel (Seit »erreuebert / ingen-
tem pecuniae Tim fuffimenris profudic. ©treu»
tbert/ infumarus. (?5crcticbcrt ^lctfcf> / caro fu-
mö ficcata. Siege reucfyerter 6d)inFe/ petafo in-
fumatus. @crcud)crfer ©cbnxinsFopf / caput
/uillum fumo tnduracum. (StTCUCftiTtC 5SBur|t/
/I r.'jj nachwirft / in :ia.
0\ icrJben/ id) rfcd>c/ bn reucblt / rr reuebt / wir rir>
eben* k. id)WÜ)/ id)r6d)i / gerocben/iroprnir.
XkÜ)/ * reud)/ olerc , tedolere , fragrare, odo-
tem difFundcre , cmiitere , cxfpirarc , cfHarc , #
mvidrm dicuntur b*c dt objeRo odorem txfttrante.
Qyando autem ^vicdji'n dt naribus & komme intelit-
gitur,tum txp*nitur : odorar i. olfaecre , odorem
capere. £)cr $?cufd) reitcbt ffJjuTf / fagacitcr,
acutiAime odoratur. ^d; fan Dav £>itia nid)t
ri<cf)fn/ odorem hujus rci abommor , ferrenou
poflum. SDie ÖCoff rciltbt »»Ol/ rofa jueunde olct.
iDa$ W£ rcud)t garfrifl / caro morticina graviter
o!et. ©arftii} ricd)CHb/ viroujs, viruleotus.
SBcUircbtnb / firagrant » fvavicci ccdolcns.
(benb 5li'»ft& / «"o Amrancida. g cefcf)
renebt caro haec raneet, ranccfcic. SKiccbcnD
in.« i il / odorare. Das ba raub r / odorariui,
odonfer. (£r rcud)t 11 ad) ailerlro / varie oler.
(Er rin d) t COi . nie / Aibolcr ei pcnculum. (Er fall
feine tnntc / /5r<- Wülfer rieben / dejedus
cfl , animus eA in pcdibu« , ad omnc* cafut ex-
t imeü :it. Svic'tbcn ttiam mttapbor. diettur pro in*
ccüigere, cognofecre, hinedico : (^ri'fiic!)t ^e^
graten / (ubodorarur rem , uti cfl. L jd) habe
barf^ingwol aeroben/ nondubüs induushoc
collcgi. gjoin f an nicht alles fo cjefcbroinbe rie»
1 11 nonomniatam facilcdivinare./fMconje-
öurä afleqvi pofTumus. 2ßolriccbcnbe Gacbcn/
odoramenta , rci odorai. 3tarf ricdxnbc
c|>cti / fragrantes. Unrietfccnbe & ubelriee^oA«
inodoras , grave olentet.
Oliecber/ Der/ odoracor, olfacicnf,odorans, ad na«
retadmovens. SHtt'Cbcrinil/ M</ feemina odo-
rem capiens , metapb. Aibolens, perfenrifeens,
fufpicam, conjedor, conjedurans. §cr ni'icdjcr/
conjector futuri.
©erud) / ©et/ Po«. Ut Siiecbung/ & t>4»JXie<
eben / odor, it. olfaclus, odoracus, odoratio.
&t»fer ©erueb / feedus , malus odor. £icbli<DCt
Hemel) / odor fvavis, jueundut. UnlicbIid)Cl*
Oxrndv infravis. £teblid)cn @erueb oon fid> qe*
ben / fragrare , bene olerc. ©aurcr (Öcrucfc/
odoracidus. Ccfcarfer ©erlief)/ acris. ^far»
fer@eru(b/ fraerantia.odorgravii. (Erb^teu
nen fluten ©<rilu> / fagacem habet nafura, odo-
rus cft. ©er ©erud) »ergebet balb/ odor celer-
rimedeflttitt evanekic ©erild) antiqvi non fo»
lian 9iUd) i ftdttiam ^Uflcfj dtüm eft , atc^ Nonm-
bergenfet pro (Bcvuä) i bodiidicunt bfe Ocbmecfe/
ffu QkfcbniOCf / *d imüAticntm veterum Portarum
Latinorum , 771' 5Xii'd)i'n/ fapere , interprttalt funt,
L f. mit Der naf< fd)m«f Ctl/ n4iö fiipe rt, gufiare.
Ql&Krud) / odor cadavcrii. ÜBratCU) fivt ffa
ebengeruef)/ nidor. S&lumengeiur^ / fragraaria
florinn. Söorfgerucb / odor virofus. ^ifemge*
rueb ' mofchaius. färben fn-i Oi'Ucnicb odor
oleofus. J^ofrngcruf^ / pedor. jfalfgcrud)/
calci* odor. jta'tlltcrgcrucb/ cxhalacio floruin.
Wbcraerucb t coriorum fragranua. SJRaul«
?0? nw»feu Jf)al6tgerilCt) / gravcolcntia oris. v j
licnacnid)/ liliorum fragrancia. 9<elfengerud}/
carjopliyllorumipiritus. Ol fiaci nd) / pomo*
rum fragrantia. vfcbgerild)/ odor piccus. ?vP'
Icujcrnci) rofarum duicis aura. ^<t»in£»gcr ueb/
facor,
153*
1532
fctiur , rancor . ft/oi r/utm j^ulwucfy dtcitur.
f^chwefeKuruit)/ mephim. ©(augeruciV /Jx*
5»ulhunid) flacus ftabulartus, pecuanus. ©ff<
feUerud) 1 f'u€(feub *©trumpfaeruc|j/ pedor
pcJum. ^0t>Ccn4Crud^ morticmum. £ugent>-
gcrud) / odor frag ran tia virtutis. 23iolen
grrucj) ' viola rum , odor violaccus ©dbüCil
tterud)/ ehem. 2B«mufflCrud[)/ odoramarus.
ÖÜUnDcrjCrud) / odor divinus, ambrofius, ne-
ftarcus. Sud'ergcruc^ / £onigaerucb / odor gc-
n«atis , dulcis, mellitus SJc. Daatur emm muiio
flurM lali* compofita , tn t ex hü facilt formari pa-
funt.ut : Q5icr< Jwfe xraut« QDeinacruo) k.
fticcbia,/ dr £Wecbld)l/ sdj.&*dv.eh*m1Stxit4)W
odorus * fagax , pcrfpicax , Ö*: fagaciter. Com-
fofita ufnattor* J'uHt, ut: £ltfr.Ticct)u} / odorcm
amarum fpirans. grrnncd;i.; - a longtnqvo
olcns. ^.uicvricd)ii} / odorem acidum cxJu-
bo$. (?d)Wacbried)ig/ fett <&<3)\td)tTiuH)i$/ odo-
rem obtuium , vtl hcbetiorcm habcm. Übe!
ncd)t»V fcrrcn», foetidui , rancide olcns, qi>od&
^aulrhrdji^ rfi. Unricdjia,/ inodorus. &B»l'
Ticd)iu,/ jticüode, grate, fvavitcr fragrani.
5t n fivr £r»innecbe 11 / olfaftu ccncarc » olfaecrc.
21» eine »Xo|c radytn/ rofam nanbus objicerc.
^xai(S)i tool/ wenn man branreudjt/ odoris
A n 1 ras cx hac re efflatur. £)ieJpunt>e ruchen
jid) f inanoer an/ cancs olfaftu re invicem cxplo.
rant. ^nriecfcer/Der/odorator. Sinriecbung/
OlC/ odorano.
5lu5rif d)rn / id. r/? ausrauben / Vertrau;
Chcn / c vjporarc , fiqvidem ttiam dkimut SSciTlf
d)C» exhalare, evanefeerc. (f $ oetreurbt / /wr
rctid^C au?/ fpiritus volatilis diffipatur, abic, eva-
ncfcic. J)cr ifi üerrpcbfn/ acetum mor-
tuum ed. Qtt Unwille ivirD |Tcb leider »erriedyn/
indignatio ifta mox conqricfcet , ira fedabirur ,
c^roUccur. SSerrudjun.J/ oblivio,.ßblucratio,
p«pr. evaporatio.
%>(u«bcw p>opr> r ß qvoJ%ntied)tn * fedmettph.
ufurpAturpro explorarc , probarc , tencare , inve-
(tigare. Hinc : € itfi mit einanber bcriccbcn/ ex-
pitcari invicem ingenia, tentare vires iorcr fc.
fcß« nu§tn uns oorb:r jufnumcu berücken/
pt.inoiccndut • £jf indagandus ante utriu&qvc
animuseO, qrahs qvisqvc iii, dt qvid prxftare
pOierictrutinaadttm. 95crif f^im^/ W«/ expe-
nmentum, ernennen , examinacio, perconta-
«»0, pcricluacio.
OUr^rica)cn/ hagramualiq»jdiiDplcrc, »parge-
re, & jaöare odorcm. X>cr ^Ifam rrtlC^t i>ui(fr
t>ic u nj< vStnbe fclird)/ balfamus ißc diftundir
odorcm per tortun conclave. sJJJ^n r<Jld)cr</
wie nun will / fo reuest Dod) öcr ©eftanr l)in»
tlird) / fruftra fuffimenu cicmus, qvando gra.
vcolcni a omnera AifÜtum vincit, £5 penecrar,
vci fuperat. JDic WDIr^«^n^e 6ad)cn Durd)*
r(td)k'n/ fuffimenta ftu odoramenra examinare
nanbus. iDurd)riec^enbc^ SJaucfowcrf / fra-
granciffimum fuftimrncum.
Soancdjcn/percnricolcrc, fubinderedolere.
9e^mi|c&e i>auDfd)ul)c r(ed)en (mmerforf /chiro-
theeae Hifpanicas fragrannbus olcia infeAar,
•vulgi perjumai* , <]vc d petformirt / infuhe di.
cunt , fragrantiam fuam perpecuo cxhalanr.
Hinc eß : (gm %\)Xt$CXüä) / odor gratis , acerri-
mus.non inccrmittcni.
^erme 4)iHj[Ue //w^ai JUCriCC^en/propr. nareiad-
movere ,fcd penitur pro adelte , accedere , appro-
pinqvarc. (£r bhx\ ni<t)t einmal bax\n riechen/
ncqvidem proximarc audet. ©u follfl mir wol
nid)fl)injuc rieben / nullomodoadmulioaliqva
ribi concedenda er e. ^)er»U<riCo5ung / appro-
pinqvario , vulv&pnximatio,
3Rit *9ccbenrieei)en/ parcieipem odoris ctTe , de
Aiffimcmis partieipare. 2ßenn man in bxx Stir*
d>cnreud)er(/ magteöermann mifned)en/ odo.
nbus publicis cuiliberadcfle liberum eil. 31fr nit
ff mt wo(ricd)en feil fo mu§ niedre i^a in r be ri xio
<f)XH l (implex odor , odor i*vavi(1imus. £}ct
rcud;t nid)r wol / wenn < t um 5 a n ihm mit y. : Tr nn
beill'i'UChC / non bene olee * qvi bene femper o ! er.
^in aci'K'H.UT ud) odor artificialis, fuccedaneut,
a i) cd iv us , addirus.
11 1 cf)rii-d)en / ^üoriucbriabe» ■ redolere , odorcm
fpirare , poft (c relinqvere. (gr T(ü(f)t na* £t*
ringen/ falfamenra fpirac, halecem olet. ^a(fti
aerud) / odor reiictus , infcqvcns , pofrerior.
2>ie 3ec Ifc n babc n eine nScacftaerucft/ caryophyl.
la 1 da peregrinum odorem poft fc rclinqvone.
5Beifrii'C()en / longe lateqve odorem dispergere,
diffiindcre , dilarare. aBiebCTriecben / prifti.
num odorcm referre, redolere nativam i raeran»
tiam fuam. %(XXi<4)<ll/ U eß qvod VtXtitd)tn/
odorcm amirtcre , evanefeerc. QB enit bat Q)\at
nid)f \u ift/ fo iv-rreiicbf a\Us, vmu non probe
operto cxhalat ipi ritus.
!}?auf/ raufen/ geraufet/ e^reufen/
flCCCUft/ propr.r/?vcllcrc, 8'vdlicar«,/rv t 'Afr_
£)tiDt)biii dn
.SS
*m ttf a
die in ßecie drr.otat, alicui in capillos inrolare,
confanderc capillos , alikt bco Df n .(jiircii Teufen.
Milien bei) Den £aren jur ßrbe reuten / capilld
aliqrem in cerram protrabere, in terram prae-
cipicem darc aeeeptis capiüii. $!ae$6 reufetl/
vdlcre Unum. (banfe reuten / ö* bereuten / dc-
plumare aafern. hinein töe gebern au$reufen/
metapbor. efl exinanire aliqvcm , depauperarc,
cgdtatem alicui afFcrre, ad inopiam redigere,
poteftacc aliqvcm pnvare. Compof. funt: Qlb»
ri'Ufcn.' avcllcrc.dcccrpcrc, abrumpere, defrin-
gerc. Äirf'djenabrenfen/carpcrecerafa. 2lll$*
teufen/ cvcllcre. .£>ar onsreufett/ laceros devd-
Icre crines. Unf rauf aufteilten/ cradicarc , ex-
flirpare Ziraniam. SBereufen/ intcrvdlcrc , dc-
ilare. €r bat ibn (hmlid) bereufet / «mt cum
oniiomnibu». gjjan fcfoabt banim bie JCÄfe/
Weil man fte nld)( bereufen ran/ idcöabraduntur
cafei, c^dcglubunrur» qvia depilari neqvcunt.
©urebreufen / perrellere. <gr bat ibm ben Äopf
!U0l burdjijetauft/ valdc capillos ejusdilaceravit,
dilaniadt. (fmufen / propr. vcllicare , uc qds
fentiac, poß vcllicandi finem facere. ^<j) tan
latUntvaut niob: erreufen/ qdcqvid cvcllam,
lolium iftud cradicarc ncqveo. 93i>n einanbiT
Tcllfcn/ divellerc. Serreufen / idem eß, lacerarc,
laniare rellicando. ^licrcilfctl / vcllicando in-
tare. KeilfjU/ inrolari in capillos! Kaufen
feculiari fignifiedtiont mUt dimicarc, cerrare , pu-
gnarc giadüs. Sie fcaben fidf> mit einanber ae>
ruft / dudloconflixerunr. jd) im Linnich mit
ix nichf reufen / non commtetar tecum , adver-
lus cc baue pugnabo.
SRaufer/ & Keufer / Mt / & Kauferinn / /« Kcufe'
rinn /Die/ mas&fccmina Vellens, vcflicans,la-
nians, lacexans. Keilfei f/.^mf/?pugnator, dud-
lator.
Kcufimg/ Mc/ öto»Kaufen / vulfura , vulfio , la-
ceratio, it. pngna, ducllatio, ^duellum.
Siaufidjt/ aJj.&gdv. Tellicans,lanians, pugnax,
Sa • pugnacitcr.
SXaufe / 1» ie / falifca clathrata. ©em Werbe .£>eu
tn bie Kaufe fleelrn / fabfeam feeno implcrc. Di-
citur indr a raufen / q via eyviper clathra tfla lignea
ßznum carpunt & vtükant.
fKupfen / Abrupft / rellere , vcllicare, dcpluma-
re , depilarc. Vtmt k Raufen / & tdtm [ignificed,
mfi ijxto.i riipfen ettim metapbor. tjvandoa^ ponatt/r
fr«aliqvcnuc familiariconuninucxc. SoCViipfcn/
SKo 1554
convcllerc , dcplurnarc , it. bonisexhaurirc, ad
inopiam detrudere Q;üi berurfter 5?P(jd i a»'t
dcplumis. Kupfer/ Per/ vdlicans. ^mOh«
renrupfer/ craclus , y vsiiicacui au dum« SKupf
ttimnrtotat fiupam % vnde e in rupfet -Öemb / ftupca
inecrula. ^upfung/Tclbcacus. JXuppcbt/ adj.
per modum vdlicandi.
Kaum/ Diir/ plur.car. fpatium , locus , areola,
inccrcapcdo, inccrvallum. \\\ fein Raum
t>A / nou daiur locus. Saum geben/ & SK-ium
nineben/lofoccdcrc. (£n^er $ia um / locus an-
guftus , arclus , aftndus. SLßcifCf iX lUIU / am-
plus , fpatiofus , procenfus , fpatium latc patens.
vi" ? i\\ ein grofer ätaum 5 um( dx n »n» benben / in-
genci feparamur incerftteio. Ac incerttitium,
intervallum, intercapedo , qvidem eß 1 £111
?iuifdxnraiim. ;\aum j irifebeu iroenen beulen/
intercolummum. ;\aum )U)i|d)en }reet>en )fanb»
fd)aftai/ 1 lucrmundium. iKauni imifdben sraep
Mauren/ incermurale. ©er diauinv /i w (^änn
«ttifeben Den Ql^einf^mern / intcrordinium.
iXaum itoifeben ben Diuberbänfeii / isuerteat-
mium. Kaum ttiam fumiturpro occafionc , op-
portunicatc, tempedivitate, commodiracc.
vi!? ift bter fein Kaum barwn iureben / poceftas
non eil verba bic racicndi de bac sc. vEiuertl
Kaum geben )ur ^rölicbfeit/ anfam dare lxcicue,
patefaecre fcncAram ad hilaritatcm. ^$(5) nxrbc
ü n<b einmal Kaum baben mit bir jureben / rem-
porafueeiftva candem ineurrent tecum confa-
buiandi. -^d) babe nid)t Kaum baiii/dccft mibi
omnis occaiio. Keimlein/ bas/dimm. anguius»
arcola.
Koumen / * Kcumen / propr. tß locum dare , con-
cedere» it. purgarc, & amovere. 33eume WU
men/ arbores ablaqveare, 55* aggerare. f ©ai
ganb renmen / migrare. QiKe -Outbcrnup ani
dem 923e\je renmen / impcJimenta, qvre obftanr,
Tuperarc, perfringere repagula, fpinasevellerc.
€incm ba^ausreumcu/ ccdcrcscdibusabcui.
©en Partei rcumen / cqvö exeud, dejici. ©a<
Selb reumen/ viftum cedere , pedem ret ro ferre,
terga dare, fugam capere. filtern ben^Utel
reuinen/ exmanirc crumenam alicujus, comede-
J tt nummosabeujus. Compof. funt : Qlbreumcn/
convafare, demoliri, auferre, rollere impcJi-
menta. Keum ab rem 1 ifdje / Wir wellen rfcn/
femove, adime, dcirahe qvod in rabula fuum
ert , uc ca» rtciBai. ^5 i|i aller 53a i) » d;t beo
1535 ?to
it)in abgrreumct/ omnis ei fufpicio ademta dt.
SiltraUlUfll / qvodrtiam Aiiunt »illbciv.lliuni/ con-
fticucrc , ftatucre , proponcre , animo deftinare.
©neu gemiüen lag anberaumen/ emum diem
indiccrc, decerminarc. & \ft notfrfeÜI £ag JUf
J£>0d)ieit anberaumt/ de die nupciali nondum
con vemmus. Slutraumeu/ tJ.qvoJ übtaumtw
IS res d i fponcre . in ordiaem collocarc . ü. con-
icmum cfle, acqvicfcerc. (£ $ jfi fhuj n id)t
aufger unnct/ vacuijam temporis nihil habet,
u. non eft alacer, habilis, aptus ad rem iftam per-
fkiendann Expomtur etumJe ßomackofit & w-
dignAbundii , mar oft fc> impaiienttt tßt joltnt.
hmc ; & i|i ibm ic^o mol aufgeräumt / cur« jam
vacac , omni follicitudine folutus cff r 3u t>cm
-t>.i nie i|t nichts äUfgcreumct/ omrha coafusc &
inordinatc jacent in bis «dibui. Ultaufgereiimt/
inordinatus, indiftinäus, confufus. 2luäreU
mert/ expurgarc, vacuarc , exinanire Gilten
Äatfenauireumew ciftartievacuare. <£<nc6tu<
be autfreumen / vacuam poflctTionem condavis
alicuju» facere. »geraumen/ U.eß ?W2Jftbe<
räumen/ ftacuerc, decernere. dsinem einen Ort
• beraumen/ locumiktTgnarealicui. Einräumen/
conccdcre, pcrmicrere, copiam dare, tacultatera
ncac. <£incm einen ©arten eütreumen/ conce-
derc alicui uAim honi alicujuc 3$ rennte bir
frpiel Did)t eÜT/ tantnm tibi non tribuo. ©efcfjf/
«ber &um 3ca(r)rcil ber SSahrheir nicht einuc
tCUmt / pofuö , fed in pratjudicium ventatii non
conceflo. £>\c (jjfiter |mb ibm gerichtlich etnac
mimet /bona ei judiciahccraddifta, ctfadjudi-
cata fiinr. gort ßvr «J3eg» * £in wrgreumen/
amome , retnovere . temovere , 3> U. tptoA %bt
rcumc*. iOoneinanbeiTeumen/ fepararc, fe
gregarc.dufociare, (ejungere , fecernere. «Sic
Öeriuirenmcu / refticuer«. Sufammciirrutneu
«wnponcre , in ordinem collocatc, ardare , co
anguftaic.
Bonner / Der / * «Xe irmertnn / öfe/ ma$.& foemina
cedcni , abicns . iocum faciens. Öbrcumcr / *
■pirtrocgreumer/ femovens , amovens . auferens.
tlnbcraumcr/ judex diemindicen«. ifimeumer
permiutns , conceden». J?anöreumrr / exul
profenptus, bannitus. Ifrtbaf /5w 5>fci^vnrcu
ni<V/ inftrumentum, qvo punheatur tubuius
•Peimlid) ©etnothreumer/ rbricarios. doaca-
rius. 6oraemeumer / curarum profligator.
aaumungy/iw^cuinuiia/ t>i«/ e> x>a» Deumen/
«waaitio , Joct coaceflio. £aue. * fcauöttU'
T536
mumj/migratio. filbreumung /rcmono. (r-, n .
r eumung / conceffio. Anberaumung?/ determ u
natio. jJiUfreumung/exornatio, dccenscollo-
catio. §orf./?w ^inwegreumung/ privatio , ad-
cmno. sBoneinanDerreumuiki / feparatio fe-
grcgatio, fcjunaio. OSicDereinrcumurw/ refti.
tutio, 5ja$ Stcumcn/ w vi»eis^herti> tß abla
qveatio. r
Diaumig/reumig/ * rfumi.j!i(5/ *reumlirfi/<tif
ga<^. laxus , amplus. pacens. largu« , fp.r,ofu7,'
fpatiotcjate, fuse, d.rTuse, largc.
FKcumig ^>au* / domus multiplex. flS
eticfeln/ oere« faxa,. JKeumiqer e.i auM) m
Sßaqen/ fed« commoda in vchiculo «Vf.,,,,.
UM Sörtte/ leaiw latgus , eriatu« 34 » P hne
mdfrt alIcri>lJig^rcumh^ haut ransaple, »coa-
venienter Babitcu JXcumlube Urteil/ hört,
fpatioil. «\eumhcbtT gMafi / M ünaei* / arca
larepatens.
|KcumlgFeit/&?teumIicbreft/Wc/ ampiitudo, I»
titudo , capacitas , it. localita« , laxuas. 2lüreu.
mujfcif/ubiqYitas.
Tiaun/ raunen/ geraunet/ vtimtn/
QCCUllCt / lufurrare, munarc , claneulüm Ca*-
g«rere;privatim dicere^eereteVarfarF. Eß *banh-
qvifrmo vocAbuhTtuton.TfiMt qvod tnjticrium
notabst. De haevoce Schotkl. in primitiv, ait: Vc-
raftiflimi CeUas vocabant litcrai fuas Runat
& V« bi literis ad maiai arte» abutebantur,*
*©* ytuntlt pro incanramenti» eeepit uturpari
Qv^htcxatur* Runicas fe confecrabant , tocal
bantur 3Cuner/ dr 3H>clruner : boruro munu*
pratciptium ,n eopoiirumerac, ur, prastcr lue-
rarura iraftanonem , virisdc republ. benc mc-
r.cis monumentaerigerent, eos. q»iprouatriä
& hbcMcc pugnando ^ngvinemfarfc,.,,^
taphi.»coodecoraTfne r alia<rYe, qvai lirerato«
* fae roium prxfnle» comeernebanr , admini-
ftrarent. Qvo<rHebra:is Rabb.ni,^Egyptii $ Hc-
liopohrani, Perfis \fagi, IndiiBraerVmanni. Ba-
by loniifCftaldaei, itirnopibui Gyronorophift.T,
Gra-cis Sophi , Latini* Philofophi , Gallis Drui-
des, Scyihis Agripati, Abii ACtlvi, Hyperboreit
Anumphasi, Hlfpanis Turdctanii id Teutifcis,
Gochis de Danis erant Runa- cV Ahruna: feu Ade I-
runac: *vki pleiumnvc ditcbantur Runx , foj-
rninarrcro Alrunar. &c. Cinraunen / in aurem
infundere ► ad aures-mAifurrare. (T^iff (nau^j-
raunen confufuxraic. Skuhum^ Mannen/ five
Timm
1537 fKrt
TülttU / etiam p-o incantarc, & fafcinarc pontba-
tuv, tta hodie j'umifolet pro confpirare, conjurarc,
85" coicioDibus cianculariis dclib«rrarc. Hinc in
her* itgitwr : öie raunen »iber ntid) mitcinan«
Ott/ ad vcrfum me luAirrant , f» e. contra mr coitto-
nrmftciunt, & conßirdnt occulttfllme , & arbilrit
remotk.
9väUDtT/DCt/ Runa.fufurro, fubmuiTtis, olim in-
cantator, & hodie proditor innocenriae, Öftra-
dicor opertui. €inratiner/ malus fvafor, ia-
ftigator lacitant. 3ufantnunrMncr / concita-
cor fattiofus, male pacatui.
Spannung / Mi / fufurratio , fufurramen magicum,
murmux malcficum : hodie rtiam conjuracio,
confpirario , occulra coirio. 3ufammenrau<
nuno / confufurratio. (Einramtung / invita-
meneum clandeftinum.
Jltllinifd)/ ad}.& adverb. fufurrans, murmurant.
mulJirans , M* malcftcus , magicu« , $5* feditiofu»,
turbulentus, atfy : incancando,conjurando, con-
fpirando, mutlicando.
0\UII/ ßve %\W/ Öie/ olim prophetifla, hodii
faga , 65* venefica. *M!nui ßve 'Jlbrlrnn * <Jlbcl»
r.lim/ nobilit Goihorum Sybtlla , Pvthonifia, &
flaminica. ■£ , ;! fr ü n & J^cUtttllin/ Runa infer-
nal it , i. e.ßxmtna %5 facerdotijft cum inferu commer-
ce habeni. ÜlllMlIU rJi4m aiia/ r/? , nomine
mandragora.
%xafdi/ raufcf)cn/ gcrmifcftct/ ruuma-
re , murmurare , aqr« cadcntii fontim edere,
ftrepere , perfrrepere , plerumfr de aqv* lapfu
murmure dicitur : exlenditur tarnen etiam ad qvem-
cumq\ atium ßrepitum , qvi vtfltbuiper Jblum ttaWtt
tiidUur. Spectalijfime autem ad ebrirtatem applica-
tur. <$i<5) beraii[d>en ' inebriare fc. hinc rß
(Ein 9{aiif(j> femiebrieras. (^nperinbenten 3J?a>
ßifar- 4^(ffuiffriniif<b' ßve ??«if(J)lein/ medio-
crit cxccÜiu in potir. ^d) habe einen 9"Ca»fcf>
KfiMUHCtl/ plus *qvo porari. £en 9Cdll»cb
OlliJ]C^liirVn / edormire crapulam, vinumexha-
larc. ?tCllf(f)Wil1 / ßve £>Ceilfc^aCII / t>08 / dimin.
{»oeiuneula, hauftusexigmii. £t bat ein :\ ftlf< 'i i
ritt barwn QCfra<}fn7 aliq vantum appotus abiit.
9idUf<3)cn / autem priori ß^nificalionr rß ftrepirum
edere. €«UCIt aH$MUfd)en/ explodcrealiqvem
minibus , vel pedibu« , efn tur rtiam i\iii|eb:n fi-
bilare , ail#rctlfct>CR exftbilare. Venit hinc
Hcufäßve 0{cuf(bbaiib<ytt»omitt>cr5»»l?<gci
Vcabctt tvi 1 0, capicium falconis. (gilt' ßve bjttJ
1538
Cinrntlfebflt/rourmurando inrrarc. Jg>er ©a»
her- & älnraufd)Cn / cum murmure arHuerc , caJi-
pedando gradi. ftovtxauföcn / cum ftrepitu,
praejerlabi , alias 23orbcDrrtufd)cn. SJcrrau»
|d)f tt/ praterlabendo frangi. ©a^ ©emürmd
OCrratlfd^Ct/ rumurculiobmutcfcunr, exhauri»
uneur. $Wan muj bic SXcDcn wraufdben lagen/
cxpeclandum eil» utqve dum fedeeur impetus
fermonum.
?w11ifd)Ct7 Ccr/ murmurans, fufurrani, obftrcpcm,
perftrepen*.
D{aufd)cn/ 0<t«/ »"tfle ©creufe^e/ ftrepitui, fa-
furrut , murmur, it. rumor, fermo communis.
©a$©a§crrauf(ifn/fufurratioaqvarum. £)a$
i\ Ii'ibi'rraHff^ctt ' Teftimenrorum ftrepitut. ©ci
rcufd)C tnad^Clt/ mrepirare, ftrepirum cicre.
Ol >t!jfc!)M/A ?i .'.Ufcbcirt 9vauf(tit}lidb/ *dj.&adv.
murmurans > flrepens , it. non plane ebr iut.
D\aufpeten / ußtatms 9\eufperen / «-wiii
^AUfc^pcrn/ fercarc, cuiürc , cu)ut compof. Witt
CCUfpcrn/ feu .fyv aus reu iVcrn c x cuilirc, piiuium
cjicere. OvCUfpcicr / 0«:/ fereator. SXcilfpc*
rUtig/Ot'C/ E^DOsOiCUfpCVn/ fercatus , conatut
fputum > vel pieoicam cjiciendi. ?if juVci'licb/
(crcabilis , alii dialeilö SitufpctB/ ^vof, pronuncid~
»«rDiufpcIcn/ 2iufpclcr/9iüfpclung/ i\ü|"ptlt(|?t/
de D05 :>uu'pdat.
Oratio.
fermo , dictum , diftio , locutio , eloqvium , lo~
qvc \i , clocutio , verbum : it. narratio, mcnrio t
fabula, rumor , fama. fRtbt rß anttq.v>Qima vox
Teutonica, olim SJff (/ 5^9tcbt feripta, atq i non fuium
orationem, f<.i& ratio nemnotavit. Unit Brt-
g* hodie dicunt: Uitb WAt t>0t KfbC? ex qvi
racione i Qvare etiam fcMieft dicitur .« integer,
honeftut, aeq vui 1 non , qwd fermone verbif fa-
llt judketur , fr d , ot»«** fecundum rtüam rattonem
Mgat y vit'«/. 3if o( «fo/fl poßmodum reilam » Jf ja«
nrw &vivat. ^(\)tpronuticiabaher,ante^vänt
<Cl) Lotio t feu pot;ui Gratia, ajferretur: eßq^
Tl'Cbt »f/»i/ aliud, tjvkm id, qvod raiioni confrnta-
nrum eß. It. ?$<d)n(n I ratiocinari , rationem
fubdueere. De qvibut omnibta mox ßmulatim
dtäurijumtm. €t'lK P?ct*f balf CH / dicetc , diiTe.
rere. ©t§ ift nifinf JXe^e aOcjf if qtwticn 1 mui-
tones ralia pr^dixi. (Einer 9ict>e ©Iauben }1U
jlcflett / aftentiri orarioni. Einern in bie Kcbe
fallen / interfart,obloqvi,inTcrpellare loqvcn*
tcm. vii fan mit ter Siebe ni$t fortfemmen/
vabi
1539
fKe
1540
verba cum dcrtuuunt.dccft oratio. u* Sie
lt bleibt ifjm Neef e n / vo» faucibus hatrer. Ol 11
ffn* Siebe fallen //ivffpmnicn / in fcrmonejnin
<idcrc , dciabu s,i rreii mar unfere Siebe meb
renf eil 6 / hoc porifKmum fc obralic in fermoni
Was noür 1 s. ^fch Ia§c feine ;\e be gelten / aeeipio
ferraonem ejus, vr feil! irr r mit Dir reben / eft
J** <jvi tc alloqri cupit. 9t U tb I n ff 11 C £Xc De / i/rm
bcftÄrttye / frogigcSRcftc/ arrogan», fuperbum
dictum , oratio plcna tcrroris , tumida , 1 nH.ua
grenn&lic&e Siebe/ oratio fvavii 55* jueunda , le
porc £5 tcftiTiratc condita , fermo benignus
4*>ef(fymtnbe Siebe/ fermo inciratui, prseeipita
tut. jKeintli(t>e Siebe / oratio fubmiil'a , lingva
fonoi prcilüt facieni. Jfjofliche Siebe / fermo
urbanut rjcbUche Siebe / lepidut. (Hdrftiqe
Diebe / dictum protervum » pctulant . Sftehri jd)c
{Kebe / fermo pucrilii , frivolus , ftolidus ■ ftulti
loqvium. Äurje SXcöt/ Laconicus, prxcifus,
anguftus. (Semeine Siebe / fermo ufitatus , q vo
eidianus , faciht , familiarii. Ungemeine Siebe/
infoliu dicendi ratio. Ungereimte Diebe / ora-
tio abfurda, infulfa. Unfreunblid)e / verbrief;
liefoe Siebe /dura, acerba, ingrau. Uncrfdno
tf enc SXebC / libera , audax , licentior. ©erftonb
Iidf>e / beut!id>e Siebe/ oratio clara, evident,
tapfere Siebe /mafeuia eV robufta oratio. 3Öei
Mfd)f Siebe / oratio mollis, inanis. 53eÜleuf
fiqe Siebe/ ampla.eopiofa, redundant, ^mi
felbafie/ tunftle Siebe/ oratio obfeura, ambigua,
ccAa.
UbfebieWrebe/ oratio valediaoria. Qlfferrebe/ ca-
Jumnia, criminatio. SllMqtfrebe fermo qvo-
tidianus, vulgär» , popularis. Slmtlrebe / ora-
tio, qrsr fit oftieii intutcu. 2Jnbrtd)f0> $<X\- fint
<Eeelenrebe / foliloqvium , meditatio cordit.
ÜÜniU^^rebe/ oratio adventom, imlob ädvtntä-
tori*. 5liigiiiqsrebe / exceptio. $auer$rebr<
fermo horr idus, 1 neul rus, agreftu. ^ : C v ; ( Im: 11 [; ■
jßi* Seiefrenrebe/ parentatio. SBeroetörebe t pro-
batio , tf. fyllogifmus, dkilur *icu ^(hiufrebe.
mi<t:ßvf ttßeinrebe/ ebrioforum S$vinolcnto-
rum verba. g&i$rebe/ aculeatui fermo. £3lum
ftve ©erbllimte Siebe / fermo allegoricus , figu r.v
tut. jjiiif rebe- oratio fatalit , verba fangvino-
ienta. $rantrebe / fit* J^ocbseirrebe / oratio
■uptialit. Srotrebe/ lingva vcnalit. ißüraer
rebe / genus fermonit popularti. 9?ulerrebe/
fermo blandus, venercus. 6brffifRrebf .' homi-
ac Chiiftiano dignitt, £aticheb e / euvbanftia.
©onnerrebe / funofum genus dicendi, oratio
hornbilii , tcrribiht. 2)rp|)rebe/ minat , com-
minatio. <£i)l'cni'Cbe/ fermo honcftui. (Eifer;
rebe/ardens, iracus. ij h enreb e* ptoprius. £w
pfuhunafrebc / /rw^iUfemmuna^rebe/ oratio
advenrus gratulatona. (Ettelrebe / fermo od 10 -
fut , naufcofut. Cnqelrebe / Itngva angelica.
€tnftrebe / fermo gravu, feriut. tffefrebe / fer-
mo miracuiofut , utafim tiilttmi , it. oratio bo Vi-
ru, gubclrebe ' fermo futilu, toanii , nugas , it.
apologut. ^elbrebe/ trivialis, rurcftrn loqvcia.
geblrcDc/ aberrans, mendax. ^loqrebe/ ru-
mufculusj rumor inccrtus. ^reunbcerebe/ ver-
ba amica , bemgna. g nebener cbe / oratio pro
pace. grfahrebt/ fermo tempeftivut. ^urbitt«
rebe/ interceflio» deprecatio, <]v* tliam exponi-
tur : eine Abluft rebe. ^nrftenrebe/ oratio Frin-
dpis. ^eblllbrcbe / hortatio ad paticutum.
©caenrebe/ repücatio. ©eriehtfrebe/ forenfw.
föefeblchtrebc t hiftoriea. ©Irichnnfirrbe / allu-
fio, parabola. (Blinipfrrbe / fermo lenis , mol-
lis , modeftus. (5liur5rebe forcunatus, beatut,
Q)lucfmiinfeJ}rebe / gratulatorius. ^rainrebe/
moieftus, invidiofus. ^)iunDi ebe certut, in-
dubitatut 1 i undatut. l^ni jirebc / oratio falura-
toria. 4)il!brebt/ fcmiplcna probatio. J£)au£<
rebe/ fermo familiarii, domefticus. J.\u:bu-f.
JX/ ptincipalis , prinuria oratio. J^eudull'cbe/
fermo hypocriticui. ^»miuieUibe / verba cec-
Icrtia. jpofrcbe/ fermo aulicui, curuha. J^g(
nii.i.^i'/ 3nch'rrebe/ oratio meilita, verba
doicia. J^nlprebe / fiw 55ebelf^rebe / caufatio.
exeufatio. JpH If reben / rtiam apprlLwtut articuli
dcfenftonalcs Reorum. ^urcurebe/ fermo pro-
cax, lafcivus»peculani»mcretrieiust. ^Ainmer»
rebe/ q vcrela threnos , qviritatuv .V anjelt ebc/
yhnt^trcbenrcbe/ oratio eccIcfiaAua , concio.
^inberrebe / fermo puculis , inrptin. Mihi-
rebe / naenta , lefTus. \ reu i i\ b e / oratio lamcn-
tatoria. jTrieqe^rebe / mtfitaro. j?nnftrtbe/
folennit.artirtciofa. ^inbrebe / dulcclus. £e«
ben^rebe/ fermo fälnficui. {obrebe / paoegv.
ricum. Hlt)cnri'be / mendacium , fallacia
rebt / fermo fvavii , -jueundus. IW; :tue ; rebe/
v.r. Iis. SVilTeiirebe / fermo rtolidui , incptiae,
nugx. ^riul'u & {prunfrrbe / fermo magnifi*
cui , vulgö complimrnt*. ^rtllrebe / verba glo-
nofa, tumida. Siabt^ebe / interpreutio le-
gum. Sieimrcbe / oratio ligata , rhythmica.
€u)ii^rcbe aui einem üßplfVmaule/ pier. mel
€ec ec in
154*
inorc,fd in cor de , Htm rß yvtd 3trtob*t«D«/
llrftD fcfcfuußtjanD* I oratio bland a , manus rapa-
<e». ©a^ircb</thcfi«,/f«poGtio. £d)anbrebf/
fermo innecrus , impurus , obfeaem», opica ver-
ba. iSci)crjrc&f/jocofui. v^chirnpf'rcbev injuria,
1 dtiks &Ü)mt4)rrtt. cB^lupr^C / peroraüo.
«£ chme td)drfDf / blandiu». t$d>ulrebe / dccla-
matio. Cd)U^lCÖ</ apologia, apologifmus.
@(f)C(inrcD( / verba Ccelcfta, nefanda. <§inn<
VttK/ ü. (SpiQtcDc. acroama, ü. fophiäna, ar-
gucia. (&palf / * @pi ttTCDe/ fermo fcurrilis,
Komma , caviilum. igpnichrcbe / adagiura,
paroemia. ©tatSrebe / oratio de republica.
&taW<btl tarjrrica. (grcrbeiebe/ five £oD.
teiirebC/ oratio funebris. (Sterbt! CbC ttiäm rß
ultimum clogmm agonizantis. (Sticfrelrebe
verba aculeaca , pungentia. ©treitrebe / difpu-
tatio , i/. argumenta pro * contra. iraucrrebe/
oratio ttiftis , funeralis , IcfTus. JrinfrcDf / bac-
chatio. Xroflrebf/ oratio confolatona. irofj
TiDc / verba arrogantix plcna. £ngcnbrebe/
encomium vircuris. SBerantWPrtungtfrebe/ ora-
tio rerponforia, elenftica. Unrcbc/ verba in-
4igna , miuUa , abfurda. QKrtnfdrcbe/ aneeps,
dubia. QßtflbC rrebc / Termo fccmincus, dclica-
cus, it. nugatonns, futilit. 211« 23eiberrcbc/
nugas aniles. SBeltrebe / verba mundana , car
nalia. ©eorfbeitreb* / oratio philofophica.
BBunbcrrcbe / ftupenda. 3ömrtbC / immica,
vehement . iracunda. 3roangrebe / coaßa, vio-
Icnta. 3n>cnfelrebC/araphibolia.
kleben / pr<tt.5<i)rtbet</ *wble/ ?*rtic. ßerebet/
dt gereut / diccre, loqvi , fari, ferroocinari , verba
faecre, habere, edere, fundere, verbis agere. @e«
fcfofoinbe leben / celeriter , # expedue loqvi.
JfK'imltd) rebctl/ fubmtfsa voce diccre, mutirc,
mufiarc , muflitare. üout reben / diccre clare,
incendere liogvam, QSc rnehmltch unb bcutlid)
reben/ apertc, dilucidc,pcrfpicuc, articuiatiüs
loqvi. S0?it ißebacbt rebeil / praemeditate dicc-
re. SBcll'eben t prxclare , eleganter , fplendidc
diflercre. <gf rrbet K>0l / fermo ais oft . Ü'un i eft.
£iinqc reben/ preduecre, trahere, perpetuarc fer-
monem. Sßeitlcuftig oon einer vcad>e reben/
longiüs oratione provchi , copiofum , diffuCum,
multumeffe in aliqvä reexplicanda. jicb b4f»
tc viel baoon jurebe 11/ wenn ich wollte/ fufiu» hxc
explicare liceret, fi in fingulis dilatandis evehi
veilcm juftö longiüs. CDian brtvf bierpn mcbf
fiel reben/ abftuicöduin cfl de hujusee ici feimo-
!Xe 1542
nc. £r rebet immer von bir / tu in illius orc ha-
bitas, frcqvcntcr de tc loq vitur. mag nicf)C
mi( ihm reben / imperrarc a mc non poilura , uc
illum alloqvar » non pollüm adduci ut ferroo-
nem cum co habeam. v£r rebt gut Sattln/ La*
tinä oratione pentc «9t feienter utirur. (£r rtbt
flar fcblccbr. Jra n ;oi |d) / in Gallice loqvendo di-
äionc inqvinatirlimä utitur. f\d) habe (t md)t
nei'fbet / nunavam fermonem habui de rc iftj.
Wiat gerebet i|t füll unaerebet fron/ diöa indtfta
(unto. «Sc rebet über bte malen §ebl / multüm
aberrat in loqvendo , delirat liagvä. (g< (fi
nicht a iwiufaqen, n»ie boeh er jureben pfleget / im.
poilibile didu eft , qväm arroganter 4t fuperbc
vocem collac. vrv hat in n ber (Strafe
gerebet / abfolutioncm confccic fctmonii ar-
gutüs.
3veber/ ö«t /* SSeberinn / ote/ mai öf feemina io-
qvens , dicem , didercm , loqvax , garrului , $£f
garrula , diiertut , diferta. ^ielrcber / blatcro»
loqvaculus. £$ielreberinn / loqvacula , nugi<
gcrula. AHudrR 3ictcner / * SXcbnrr/ &et/ rhe-
tor, orator, eloqvcnt ,ad dicendum paratus,
mftruc>us. €in »ortrefflioVr 9iebner//i'r 2Sol<
rebner / homo incrcdibüi cloqvcntia. Kt\\\
JP)aubtrebner / prineept eloqvcntiae. ©pi^reb»
ner / fophifta, argotator. 9icbnerfnn / x>tt/ fec-
mina in dicendo pcrpolita, copiofa, locuplcs.
Ifr i't ein fiat(ll(bcr &cbner/ magna faculratc
dicendi eft, vis eloqvcntiae eft in co. (Tin gn«
ter JÄfbnct Fan Viel ausrichten, admirabilis &
propedivina eft vis hominis cloqvcntis. £xt
ift nicht frraef i ein $ebner/ber »fei aöor tc macht/
qvi verbolior eil , ei laus eloqvcntiae propterca
non dabitur. > nf* '
fttblinOV Ol«/ Ar tOS lieben/ i.l tpfo.l'&tbtt fermo.
Dicitur etiäm spudpettas SßiMrcbCllhcit / eloqvcn-
cia, facundia. ^ef)irtbUUg/ dclirario hngv«.
J&ÜCftrebunq/ arrogantiafcrmonis. Jl^rebung/
divcnicumm cautätione qviefuum. üan^farn*
rebung/ tardirudo fermonis , deiner ber l<\ng>
fnmrebt/ rardiloqvus. ^lirirebling / brevilo-
qventia , ber tpcnicj rebt / brcviloqvus. 2Jid<
rebong / garrulitas, multiloqvium , ^etnSSiel'
reber/ mulnloq ut. ^figenrebung/ vantloaven*
(ia, ^ef)mejchc-|reblinq/blandiloqventia. il>ol<
rf r ihm ars dicendi, facundia. llbelrcbunq/ pau-
ciloqv i um. balbuties, h e(itantta.
SXebicht / SCebig / & ?if bcr'Jch / </. Kebbar / * «tfebi
baft/ &*dvcrb. loq vens, diecns, duTcicni , it.
1543
1544
• difcrrus, facundut , r^vcrbofui, garrului. Ad-
vrrbitü. diferte, facunde, loqvacttcr, f utile. Qctll
rebiebtrt SCBnb/ mulicr fuciüs. SBcnn man ijjt/
fo ift einem nidjt rrt>Ctlid) / venrer caret auribus.
Jeu nemo porefr fimul flare de forbere . tdebfa-
mehetu non rfl rnlerpelUndtu. £>rr tytapaüeo 1(1
(II! rcbbilftcr iJoacl / pfirtacui fermoncs homi-
nura imiurur. ©ad bc\( (*>et nd) t ift mehr als
lU TCtbiir / fama mi um , qvö non »clocius ul-
lum. Unrebbar/ UnreMwt /Unrcbio./ mau»,
tlingvj«. JXebeub ettdm adjeSrvt ufmpatur , ui ;
(5elb|ircb(nbe ^tUigPcit / atqvira» mamfefta.
rji >sft dicut : aeqvum fe ipium prasdicans.
Slebnerifcb / *dj. W Adverb, oratorius , Ö'oratoric,
rhecoricus, g^rhrtorice, facundut, & facunde.
(Em anber« i|i Mi$t i ein anberi SKebnerifd)
fern / aliud cd loqvcntcm , aliud eloqvcntcm
eile. ^
nun qv'tdem vrrtH a reden/ lo-
qvu rß tJmm ab *i\tiaix> ;\ci> ratio, cauta, in teile
Öu*,y?p» opttrnotal nomincm rationr prxditum,
hu iusq vc du du operancem. Hodi'e vrt 6 X<\> \d) <fl
dedecore, virtus digniraremcjui fuftentat. Un>
Vf Michtri f / improbicat , neq »itia , infamia. Ul>
reMid>fcit »irb enblicbbocb juiebanben / flagitm
tandem Aia peena mancr. |fi feine Ulirefr'
Ud)Uit i brren man fid> beut |u $aae ntebt befUif'
\U\(/ nulluni flagitium hodie incermutitur.
v 21breDrn/ varmnoUt^ propntrß dchortari , ditfva-
dere Drm.ie mficiando exculare fc . negando
Aifpicionem amovere i fed r tum fignxficat : coo-
filium aliqvod caperc , confultare, dehberarc,
colloqvc ndo aliqvid fraruerc , adpromurerc,
compromuterc. (Sie haben e« miteinanber ab>
geredet / itaconvemtintcreos. Slbrebe/ & 2lb»
rebttno/ QU/propr. dufvafio, inficiatio : drmAt
confulratio , dehberatio: & tandem convenno,
contrarius, pactum, compromiflum, it. collufio,
coirio. <Se mar bie «Hbrcbe w neben mi i fic
confttrurpm erat. |Jq) fan tt Hiebt in 91l*rcDe
fern / oegare non poflum. »3lbrebüj / five }\ bi e ■
benMid}/ dclibrrabundui , dclibcrativut, conlul-
tc , confultö , it. inficialis. (£r nirb eö rticbt ab»
rebig femi / non inficia« ibir.
^Inreben/ alloqvi.appcllare, compcllare, affari.
honeflu», probu« , mnocem, ingenuus, fidui. C^^J ifc» ■^♦«•«Kh. ) • J."
a j . i I 3<vmaeji )!in (btanreben/non judicoillumdi-
reaus, integer, Candidus, ancrtui, 9; probe, „«' ' _ Ii k ^ / cu«-^
■ a • * • j i / gnum, qvem alloqvar. Stnreber / Der/ 5aitre<
honette, integre, incorrupte , candide , finecre, infiw. >_ cl- c_ n -ii
-Ikii^ , .a:v l._.a/ bennn/Me/mas tffaem.na compcllani, allo-
aperte. ^ine reMiebe i il-t / aaib honetra.
(ein rcMteber Wann vir multi probicatccon-
fpicuut , egregia vitat tinccritate clarus. (£i i\\
(in reblid)C6 (^emüt in ibm / ingenium honefra-
te corroboratum poilidee. €^ (tnben |i<b beut
|U t.v.u menia reMiebe teilte/ pauci funt hodie,
qui ftudiurn fuum in probicateponunr. (£r brtlt
peb l iMieb / integre vivit. i\cMid> tti*m non-
nuntjTjm ponitur pro jufto, digno, ly vo. 10er
ift reblieJ) bejablt/ meritö pana* luit, dignum
paccila operculum. ^ch n>i(i ibn nod) reblid) fin<
ben / rctnbuam ei largitcr , qvod commeruic.
Contrtrium rß UlUiDli(i) / inhoneftua , fcelcftu«,
improbut, uet jnu» . perverfu«, infamis. Uli
re Miel); sgtucr'e / facinora ncqviflima. £r ban
be!t unreblid) an mir / indigne mc traAat T ic
frt bat mieb unreMicb iu fenn gcbunFct/ hoc mihi
vifamcftindignum. •
SXeblicbf eif / 0«/ * das fteMith fepn/ probitaf,
honefrat, integnta«, honeOum .(incerms ,can
dor , ingcnuitat. fKcbliebfeif f ommt febou fVn
Tita; cum virtutc rradultx lempermanet pr.x-
mium fuum. Cheine SKeblicbf eu erb4lt ibn beo
rubren / intcgritatu fubfidio (utut eftab omni
pclla
qven«. Stnrebiinej ' Di« / * DÄö^lnrebcn/ afta-
tui, compellatio , allocutio. alloqvium. (£r
b<Slt ibnbctfSlnreben* unrourbia/ nondignatur
iilum aiioqvid. greunblicbe^ ylnreben / ahSitus
bland«.
iUllfreben / * Treben / perfvadere , inducere , im-
pcllere, movere, fleclere, excitare oratione.
«Sf« 1 Sßereben etiam fi^nißcat: colloqvi .terraonet
jüngere. (gid> mit einanber bereben / pacifci , dc-
liberare, fermones inter fe conferre , fociarc
(Erbat ihmbnei$[erbnp(baufaerebt/fic oratio-
ne cum pcrcullir , ut eqvum emeret. Qlufreber/
ftvr 53eveber/D(r/ fvator, perfvaden», au (fror,
d uclor. Slufrebung / ^e re biina t de *m -}{ nf de
Treben / pcHvatio. fberebet / * -i perfvafti«.
(£r ift babin berebet / tl opintonc trahirur. Ve-
rum berebt / rß eloqvcnt , difcrtut, facundut.
Verebt fepn / fäcundia valere. (£ih belebter
?Ö?einn/ vireloqventiü exercttuijocuples Uli;
berebt / infacundut , lndifcrtus , clingvit. U\\:
berebt fenn / cloqvcnrix gutlum non habere*
inopem facultate dicendi eitle. QStTt'bff. m / i.^.
rß y-vod bercDr / & iinberebt|am / qvod unbc#
rrDi. Qfcrebtfamfeit / Du/ cloqvcntia , facu»-
(£ce cc ij dia,
9te
IJ46
du . i'vadcla. Uiibrt'cbtiaiwctf/' infatundia.in-
fantia, inopia jjcjunicasin diccndo.
SliJSicbCIl ' pronuiuiarc, ctfcrrc diccndo» cloqvi,
crtar 1 . djccndi fincm faccrc , orationcm fini-
i c . Et propalam loqvi, dispalarc, enunciarc,
cffutirc. lt. fcrmonc frangcre. 9)J.;UJnu9 ibme
tottf Ulri ken / (ic a eud ui eft animu» ejus ab ifta
• rc. (fincm ben &bira.lauben auereben / collere
üipcrirmoncm. £K»-£.i§ rtUSrcDtll/ revocare
ammum ab odio. |<a|j nttCQ bOu) Uk lebCU qvid
me interpcllas ? cxpc&a , dum abfolvam qv»
dicenda reftanc. 9{eb ti nur tun Üb aul/ :'■•<■
hlliUiö/ dicuntenimctiam lyetauä', B 'beraube»
rcCvu / loqvereaudacrcr»rumpei.ientium, pro-
fcrmcntii tuacogitarafine metu. €tf i|iiud)t
iv ol autfjureben / diflScilc diäu eft. 2lu&rebe/ &
21 iiörcDuiiij/ Die/ & dm 2lusrcben/ clocutio, pro-
nunciacio» tf.flcxua animi iermonc. Ol u sie Fe
etiamin jure eß , exceptio , dcfcnfioRci, ö'allc-
gacio advcriu» aöioncm , rc$tlid)C OlikicDc.
Ulutfcbc r>iiben / exceptio nc üb. 2ßro|iu eine
2iUi>rcbc V numqvid caufarc ? ^CUgeuaufrcbe/
. irefponfio, t^dcpolitiotcftium. P "ui.-u'lV
•iheß expofitio, exp licacio , gg'cnarratio rcialicu-
s jus. Slröreblicb/ *A enarrabiiu. ,£nlbau$rcb;
liebt $ßi>rt< lurbrillgCR / femeladr certiata verba
admurmurarc* Unaurfrcblid)/ ineffabil«, UX-
w «narrabiln.
©reinreDen/interloqTi, incerpellare, incidere fer-
monem , diatur ttiam bar.ttrcbcn orationc con-
firmare. 3 d) mag n Ubrs barju reben / aon in-
■ xerponam, haue immifeebo mc huic rci» crFu-
siani hoc xolloqvmm. Qemin* fere bic funt:
& ar gegen* &arroiber> cc&anrotfuScnrebcn/ in-
tu!. in, conrradicerc , repugnarc , proteftan.
£>»iri»W|'d)Cn • five ^m\fä)tnt(bt / incerlocutio.
intci pcliatio.protcft.it 10. öevjcnrcbe/ concra-
dictio.
d'llH'cbctl / etiäm expomtur : interfari , interloqvi.
lt. admurmurarc , monere. £r lÄjjf jid) nichts
. eiurcbeu / nulluni monenti locuin rclinqvit, ne-
minem au kul tat . auresbene fcnticntibui nun-
qvam pratbcc. (jiUClIi t'ilt Jiil'i Cinrcbf R I ani-
mumdare,adderx,augcre, firmare. :\cb ibin
Dod> (in / five |ll : Efl mim *UCECO<rt / idem tptoit
ftnreDcn / commonc illum de hac rc , magere
ei, qv* facienda Aint. giuem i>e c 'cMkb ein
ftvr \\Kxtic\\ frufträ aliqvcm prxmoncrc , ad
momtione nihil perKccre. (£ini*i*fre / l£inrc
bUfli}/ o OiJÄ^IlU'v'Deil/ uucit'auo,ir.icc-
locurio , ä. admonuio .cohortatio , c^objetho,
exccpcio . pro duci o. O. nc alle vi in utiö ii>i-
DericDc / absq vc omni except ionc fri voli. (^in»
rebe 6er Sßtdjpniifdt / exceptio nullicaü». (Ein»
teDrt/Dec/ Tvaior, monttor, c omni cor, infti-
gacor , impuifor. <£nir cDcr I / *dj. i5 adixrbi
(vtforiut 1 mooitorius , per modum conGlii,
aut Tvadendo. ■
^ntre^en/ pott.eß,Alias Q>crrebCft7 abjurarc, cjuxa-
rc , denegare , it. impropric , ö depravaec loqvi.
€r entrebet ti alles/ waö er^erebet/ ommbu
renunciae promiiHs. ^d; habe mid) entrebf/
deliravi , aberravi lingva. vf r bat |Tcl) OCrrcbt/
lingvaprzcurru mentem, vetbum iftuderailr,
(ecus ac dieexe arbitratui eft ^d) »crrcöc bCB
v23cin niebf / nunqvam abjurabo uoum. QJcr»
rebtn rtLxm rß vovere , promitterc. *c\d) |8 Ct*
toa^ VCrrebcn/ religione von le obftnngcre ad
aiiqvid. 34) babe und) biefen ^benb eerrebt/
adecenam promifi. Dtcjun^fr uift fd)ün rer«
rebt/ defpontata jam eft virgo. vilUii Duiui Die/
dr ^errcbmi^ / error , pratcipitanna lingvaa.
Q3-:ri\Dii!U) et: -im rfl ■ votum, devotio, promn-
(10 , obligatio : aiüs abjuratio , denegatio.
Starrebio,/ cViSerrcberlid)/ vouvui,
devotus , it. hxiirans, titubam lingvä , adjuran-
do. Un»crrcbfrli(t>cö ÜRäijblein / ülocabiht
puclla.
v£' r reben / ttiam polt. magU rfl , qvkm populäre. Ser-
mone acqvircrc , cloqventiä emeere > audicn-
tium aniraos orationc fkerere , expugnarc, vin-
cere. (D?an fatt ftd) eben unb £ob erreben/ fn
dt mors in lingva pofica eft. <f neben rium tß :
demonfVrare, coarguere, cvinccrc , orationi h-
dem faccrc. Et ita vi r vebu na / Ott / rjfrt : Elen-
chus, approbano, confirmatio: B'SVrebiTlid)/
elcnAicus, vcrillmilis, probabilit.
^ilX> ßvt Sorrebcn / praedicere, praefari, pracloqri,
tf. praemonlrrarc, praefagirc, vaticinari. v£uicm
tttt\\t ÖOrreben / Aiggcrcrealiqvidaluui , verba
darc, dictif aliqrcm mulecre : /.'. dictarc aiiqvid«
SSorrcber/ * SorrcbRcr/ prologu« : // mtex-
ceflor, deprecator. ^lUTcbneriun t>te/ patro-
na , fcCrnina intercedent , advocata. tSorrebe/
Die / proaemium , praefatio , antcloqvium . pro«
loqvium, antelogium, exordium.
Treben / promitterc, polliccri.condicere, fpon*
dere , deipondere , fidejubere, voverc. devotare»
reeipere , ftipulari , fponfionem facere. f^d) <\C*
rebc uub gebbe ed bir / übt profitcor & poiuecor
hoc.
1547
Otfae man gercbex bat / M mui man bat« («Xecdt / *Ji. &*Jvnb fvodoim etmmfjtct fam^
romifla fuur ferenda, fßov getoij? htl e ß , &p r9 pr. notat: rationi confentancum : L
hoc.
fcn p
lebämdjtgcreben/ cectö polliccri non poflum.
©iTcta - ötfC, pronullor. (>)i'nDun^ Ol«/ pro-
miilio, polhutauo, rcccptum, ftipulatio, obli
gano, fponlio.
Sptli'rt'&CH' aberrarc in vcrbis, impcdice loqvi , va-
cillare ltngvä , putidiül diccrc : It. mor*liter fu
mitur pro mcnrn i. ä verirate deHeAcrc, mcndacia
proloqvi. V£itu C0?i?i"cl>tf/ oratio abcrran», fal
ia , mcndax , htulca , vactllant , titubant, praeci
picara
SDiit»* nebenrcben/ tf. mifeiuanben* |nfammcn
rct)CII/ colloq vi, jüngere (crmoncs, fociarevcr
ba, contabutan , colloqvia niüccrc _jd) I) ibi'
lange mir (bin geredet / mulcis verbis cgi cum il-
lo , loagam cum co oranooem habui. 5ßir
fbnnen nid>r miteinanber reben / deeft nobit fer-
fflonu commumeario. (£ine SRebenrebe/ fermo
minus pnncipalis, fbrtuiiut, incident, Aiccifi-
vus, rccundariui. Sufammenrebung / coUo-
qvium.
tRad)reben/ fropr. imitari fvadam alteriut» feqvi
oornum dicendi, prxcuntcm (igillatim feqvi.
hinein tibcl nadjrcben > dccrahcrc alieui. JDfan
f »ui [flu- nichts brift« naebreben/ nemo advcrii
Svuq vam contra famam mcam afTcrrc potent.
Irt d)rcbev Dl«/ imitatio vexborum , rumor, au-
ditio. i^ofcScadjrebc/ infamia. Sftadjreber/
um
rß , &p> opr. notMt: rarjoni confentancum : hodii
re&us, xqvus,juftus,legitimut, &: redte, jufte,
bene, probe, lcpide,concinne. <Ked)t C JP)ant)/
dextera , dexrra. 3ur S)ied)fen / ad dexteram.
3ied)te 111 (je / remperameneum , aeqvirat. 3>r
red)« 21fcg / via plana , iter directum. 9icd)IC<
Qllter/atasmatura, inregra. (grffj im redeten
Silter/floretastate. $Xcc&fe r $rubcr / £crma-
nui. «Xcd)tc cd)WC|tcr/ germana. SKccbte ÜKrf»
nuntj/vera , (Irma Icntentia. 9ifd)( rcfcrn *qvu
raiem loqv». $Xcdjf|'djjfien / fteere judicia.
Diedjt feben / pervidere. &ed)t fpreeben/ jut di-
cere. 9Ccct»f lüul / fei iciccr. ©ar rc<0t/ opcime.
€» tote red) t / fcuge fadruro bonum .' jd) bin
riCftt bd|C auf Ü)U / indignationc certe in cum
comotutfum. 2ßi) mirr<d)f ifi/nifallor. vrcbC
ld) .ni>crs rcd)t / Ii iaht cerno, mfi mc fallunc
oculi. aßenn idjs rrcftt bebaken babe / fi rede
memini. gr beigf reefct Ifo , mc ac memo ita
nommacur. Unredjf / injuftu« , iniqvut , indi-
gnut, tf: injuire , iniqve , indigne. Unredjt
tubn/ )uftmam violarc, dcfcrcrc. i|( 111t»
rt<t)C / diflcntita jure, h«c ret iniqviiaccm ha-
bet. Unred)t geben / a via aberrare. £>ubift
unred)t bran / cot6 c<rl& errat, vf 5 v\ be^er un*
red)t leiten / «1 1? unredjt tubn / aeeipere prxftar,
qväm infcrrc injunam. 2ßinfelrCfi{/orthogo-
nui 1 orthogonius.
fc«t / fam.gerator , «m.tator Ccrmonit. Ucuch. Iffoty, x> M / pl. DM 9ie*te / jui.aqTitaa.lcx.julli-
r efce rtUm rß epilogus , perorauo.
UberreDen/ perfvadere, adducerc, blanditiitdcli-
nirc. c? iätm avo.i bcvcpcn. <£jd) überreben
laßen / perfvaeferi , permuleeri, adduci» aticu.
jui auOonrarem feqvi. (ginen nid)t uberreben
f Pnnen / in caflüm verba faecre. f\d) fan um!)
be^en nid)t uberreben / tantum impetrare a mc
non pofliim. Ubcrrebt feDIt / perfvaAun efle.
Uberreber / Der / fvafor. UberreDung / perff a-
fio.
Ilmreben / circumloqvi rem. per cirenirum qv».
dam dcclararc. Untrcbung/ Mc / periphrafis,
circumlocutio , deferiprio , circuitui. UlllfC
bcr(td) / per: phrafticc , circumfcriptc.
SBiebetTfben contraducre , obloqvi , redargnere :
/(.amoliri ,refcllerc,confutare. Prcpr. repece-
re , reircrare verba. €r baf wieberejerebt/
icerum.denuödixir. 2Bicberrebe/l>M/ *?Ü3iC'
berrebung/ refponHo, exceptio, coacradi&io,
confutatto , controvetiu.
cia 1 aeqvabilitaa » it. judicium , fententia , deerc-
rum . Iis , diücpt.uio , procciTut. £>ii" .'\.d)re
bringend alfß mit / jurahocvolunt, legibus hoc
licet, fancicum eft , obtinet. (£g ifi bttl Siebten
Jliroiber/ leget vetant, obirant, contra fat, juri
inimicum,adverrariumc(r. (£$ifi red)ten$/ fu-
rii eft. UnerFannren .Oicdjten? / fine cognitione
caufc. <& bat einer fo »iel red)t / alt ber an*
berc/ Mqvode pari |urcutunrur ,vri vivuatcum
ai 1 is. ?0? if aletd)em ?hti)t I acqv} lance jd)
babe bal Mahl vor muh 1 jure tutut Tum , legum
prxfidid fepeut Tum ©ie 9ved)f t ftltb l)ir rinnen
md)t cima/ ieget diicrepant, diffentiuntin hlc
causa. 2>em 9ied)t eine wltfcftwr SRafe breben/
i.e. bal Dieebt beugen / oerfebren/ jut torqvcre,
infleßere , adulterare, corrumpere. 5)J n ftn»*
bet ie&t fein :\aht abcd juta toro .Kriege
Vi roenig ?ied)t babeim I inrer arma (iTcnt leget.
v£ ein 9ied)t itbergcbcn / oon feinem <Kedjt ab»
fteben/ a jure (uo djfccdctc, jut tuum rchnqvcre.
€ee ec iij (£*
i)4? 9te
(f i qeföicbct mit aBein 9Ced>r i eft res ple na ju-
fticias , par , five fas eft. .0 .n> «Uinjc dittfrt / jus
univcrium. Sftilligerf SKed)t/ jus xq vabile, legt,
eimotn. v£d)an !ftecJ)r / jusfummum. Cfdwf
SKcd)f / ein brjs £^ect)r - jus fummuro , maxima fae-
pc injuria eft. (jklinD I lex molitor , jus
remiflum. Üofc 9ied)t / jus aiicnum , iniqvum,
IcxabAirda. ©6ttlid) ?>ifdjf/ jus divinum. (*>e>
mein ?icc$t / jus commune. 9<aturlid» 9icd)t/
naturale. @ei|ilid) / canonicum. SÖeltlid)/
civile, iiciYw» r/um 32>ucg<rli4? Rreln. t&o
fdjrieben .^ud)t / jus scriptum. Unbefdjrirben/
non fenptum. (~el ( im Dved)l jut informe, in-
conditum , peregrinum. 2BibcrlieJ)e<
lex adverfa, repugnans.
$lbtritrrrd)f/ j- ictflum. äib|H^red)t/ a/*a/
|t(Uer/ 2lbfdlO$/ prctium migrationu. 2iehT «
recht jus agrorum • Jeu agriculturae. \]Ili5t'cd)f /
fitrio juris, jus vel qvafi. % }\f U\ red)f/ jus feqvius,
poftenus. Siltarredjr / Jun,drcdbr / Stiren
rt"d)f / ^)farrcd)t/ nonnunavam ffnonyna J'unt,
notanttfa jus patronatüs , £5 collaturae. 5hnt?
rcd)r/pr*f c aurarum jura. Qlrmcttrcd^t/ elec-
mofynae , pauprruin portiones , {^pnvilegia.
\Sid|) in* , 2lrmciiri-d)t leiten / praeviö juramentö
paupertatis gram litigare. 51lired)f / |us rurc-
(Ire. 01ii?|";vium tdH/ 2lt) c-t Jlsjtirig/ jus
gratis hofpitandi magnatibus atqvc paironis
- competeas , vulgi dicitur jtu A\hergAri*. $>ar
Ted)t /cruenratio, vel ftillicidium fangvinis ca-
daverum occiforum in praefentia oeetfons.
trauet 'i t(ht / rufticorura jura. 95fll»lcbun<J$>
red) t / jus caduci. Sfcitr |i» $r .i ur eebr j u * bra-
xandi i facultas ecrcvifiam coqvendi. ?btXQ>
red)t/ ftatuta mcrallicorum. 3c3ifd>Of6fCCf)t/ jus
epifcopalc. ^5oDcnred)t / varta noitt ^modienim
ejl fuperfiaei jus, modo pecunia forenfis , qvre
in nundinis ä mercatonbus folvitur , *lihs
0trtnl>cr,clc; '/? r/>am folanum , c-> canon, qvi
ab cmphirevra fol v infr, tr. '^jpDcnred)t dicitur de-
dudlio frumenti in horrcis , a/ia/ £>oDenr<f1.
^ptillierct)ri'd>f / jus nauticum , vulgoBodmerut.
$r<innrCCfyt / donatio propter nuptias , vulgo
mor ianatic* , tllcuctcn gäbe, »^rndetir ed)f ■ jus
poutium. 3)ruberred)t / Aicccllio cotlaccralis
tratrum A fororum. üSninnvedK / jus foncium.
' ^ firt}rrred)f< jus civitatis &civium. ^rotreebt
alimentorum. lil)l'i|h'nrid)t / Chrifttanum.
Qad)re$t / fite J , jbi ';edu / ftillicidii. ©egen»
/i vr Sanft & &olbenrcd[K/ i us armatum , jus nn-
fKe 1550
dicationis privat*. ©eirf)fe!red)f/ jus temonis
immictendi. £)ietlfrre<&l7 & gronreffct/ opexat.
£)injred)t/ jurtsdiaio. ©orneebt / jus paga-
num. ^bered)t/jura matnmonialia. tJbrcfl;
red)t / jus Honorar. um. €io,en» five fBcibf?»
red)f / jus proprium, de däo,ii. jus cerebnnum.
jgen|d)a|trcü>f / jus fermutis. ijrbreeit / he-
reditarium. (£rbfall^ Jeu %xb$aiiqtru!)t t jus
fucccdcndi ab inteftaro. ^rblapflni}^ie(f>t / ex
teftamento. <£rb|l»>Umrecf)t/ fodmarumhere
ditanarum. (grihrnrcfif / * 95f»jrabiiupreeify
fepulturx. ^abri'ecbt/ jus,jumcutumagcn>ii,
aftüs, 6^ aliifignij. Jus naufragu, ü*U. Varcch,
& droit des naufrages. ßailjl ^olhn« 4 2tfat»
n)illenred)t / jus miiitare armatum, & vmdicla
pnvata. fitaii-J'u ^<ntV(d)t/ jus gladii, merum
Imperium, gorftted)! / Jus forcilaJe. grau»
fenreebr/ francicum grauen five apiiberrcebf/
privi egia muiicrum. greunbsredjf / ca<us pro
amico. greunbred)C^'amf/?; jus rctracTüt ,feu
frotimifeos,*/ui/3u<< :\ ■ . m'jiii'jedjf. greo«
auf^rettt / fubhaftatio. gud)?reei)f mir einem
iPiclen dcgluberealiqfem. gnr|[enred)t 1 jura
pnncipom. ©^itreeftf / judicium fummanum
cxtraordinarie ad preecs attons peregum infli-
turum , it. prorogatio jurisdiüionis inter peri'o-
nas cxrrancas in loco peregrino. ( Ä 3.ir:cnred)t/
ejl jus prasdiorum , ubi pallura eft prohibita.
@r»nbred)t/ dominium directum : dominium
utile autem eß @enie§rc<bf. 4it*"i rß ©runb»
nirred)t jus, qvo bona naufragorum cedunt
dominis, ad qvorum littus factum eft naufra-
gium, ahks : ^argeejclt. ©ü^ner SKinijereeljt/
jus aurcorum annutorum. ^)aul»M'id)( / jus
eminens, primarium, praseipuum. Jf)aiiM\ d)t/
poteftas patrisfamilias , dominica , domefticira-
tisjus. J»penfcrreei)(/ pecumacarnificipro exe-
cutionc debita. J£h:rt>eveef)f / pecunia, q»am
fubdni rationc loci & foci Domino perfolvunt,
U. rationcarcae. Dialut yvot^ .ncrbredjf / pras-
eipuum in venditionc prasdn aur domus , q vod
mamfamilias ab emtore datur. J£)urcnrt'djt/
merces meritrida. J^u(red)t / ju« compafeui.
älik ffieiberedjt. J&ofrcd)f/ falutatio linutata,
feu conditionahs, Aiirc : auf #9ftc<S)t bringen/
Jen |Uetrinfeu / rß, cum poculum propmarur aal
aeeipitur cirra praejudicium injunas , rnsnente fai.
iHtone injunarum. ^»UU&e» Jeu < $h$f.K\t&V capti
cervi daps canana , jru polluilum canarium . it.
accidenule qvoddam prxf cetorum vcnationis.
3uben»
9te
Dir
15^2
3ljDcnrc4>f / judaeorum privilegia. Jungfer
UÖ)t 1 virginum jura. jjunferi * 9Mrtrrrc<fot<
nobihum pnvilegia: ahai £{(( fOTCdjt vocatur
fracucuminSilcfia, pcrqvodlites nonpcrjudi-
ccs , fed per arbirros dcmiiunrur. JfamnnT;
rcdjt/ jus camerale. tfampfrctht / jus duclJo-
rum , de ovo Schottel, dt comp, nomin. RäMipf*
redn erfordert / t>a# bem ÄaefotDcrer Dar
SUmpfptot? wgaben anb ver fiebern , Dar*
gegen t>et (EFeforomc Die Wehren $0 legen/
not) tiPäblts: reiben tu fyaben gebaret kci
fcrri'(t)( / jus C.Tcürcum , eivile, corpus iuris ci-
vilis #int>f$rc<t>t/ legitima. .tflolicrrce&t / re-
guUe monaftenorum. .tf t\UirccI)t / JUS Gera-
nn , menfurationis. jfricgtfrte&t I * HHcb
ferrcdjc / junsdiiho militaris. J{'»nimfrrc(l)t'
jus aircftorum IllTCCfjf / jus optionis , vei
cligcndi , fvod minor habet. Sed & OlTed)t / »on-
rtuUibt eß jus caduci. ftinbTedjt/ jus pro vi n-
ciaic. fcehnredjt / feudale. fcVift ungerecht/
obftagii. fcld>frc<!>f / luminil. Srfoenree&f/
focietaslconina. 9)? Jlcfijrcd)t /conftitutiones
criminale*. SO?,» unrid>I / vafallagium , it. jus
ingcnuitaus 4r libcrratis : Eß ettam Judicium
malli ,«r7 criminale nobilium. 9)?arfrcci)t7 jus
nundinarum. 3Rrtfittrcd)t/ jura * ftatura opi-
Gcum, alias $M\!tOCxH> &%MUn(\4T<<i)t. 5KÜI-
rcd)(/molendtnibannalisjus. *£R{|llircd)t/ jus
eudendx monetas. S^adjredjt / Jus emergens,
ex pofHafto , xr/port migra rionem ofEcialisaut
fubdiri. ?V.d)b.in*t'd)r / jus congrui , vicinita-
tis: jHiaj^lai)(tT(^t. Sed ^li<S)biXVt^)t aliA
figmficatione rß certa fumma pecunia? communi»
tan folvenda forcniibus , fi qvid proprii in pago
poflidere volucrint. 9lofrcd)f/ legitima impe-
diraenra , alth i£btf b jft. Obt'lT ab t / jus fupe-
rioriraris £)ri)drcdjf/ JCtifordalium,urtrBa,ar
daiium, Judicium Dci, comprebrndit fvatuor proba-
tionum genera ; durllo, ferro rrnito , atp iftrvente
atp>A frigid*, tyjbfl» ftve tyi\bfti\<S) tKtfytf jus
ponnfiaum . canonicum fyfa\'TCt!t)t / paro-
ehorum jura. *ße rfunciire d)t / jus perfonarum,
•rt (räche nreeftf/ jus rerum.^ $fant>rceht/ jus hy -
potheese * pignoris. 'JV'kfiliKTrcchf / pecunia
adacqvirendam aur con.'ervanctam qvafi pofles-
fionem bonorum falinanum danda. JXailb
rcd)f / praedae . 8$* prardonuro. JXciuV red) t / jus
publicum. £XUt)tTrd)t / denunciatio delicto-
rum. riU(fd)cr}inöri*d>r / ju penfionum pro
moviWilium. ^ud}|\llV(d)t/ Saxomcum. vcfll- '
rrd)t/ lex Salica. Gailftttty / leges potandi.
(^djenfrechf/ vcndcndi cexev ifiam jus. ^d)(iKi
recht/ fiftum , apparens. Unfcer t>cm <So^fiB
9ffd)ten$/ /ub fpccie reai. ۟^i/frfd)f / leges
naucicae. €c&iimrfd)( / perpcndicularis ,
perpcndiculantcr. (Hdjnum(I)t JUTOiDcr füll,
fm/e diametroadrerfari. ÜrC^ra^rcd^f / obli-
qvus. 6u^lllrcd)t / fpeeimen artis E£ cruditio-
nii. ^(^11^ *^dS)irmrcd)(/ advocajiaarma-
ca. Gct>n>iiDmrcd^t / jus Svevicum. 6cnfel-
rc d)V &2ßaqre*t/ arcuatim. r3piclrc^ / jus
aleae. (£j>iffrf4>t / Judicium haftarum , cnmi-
nale. ©tflDtrr d)f/ jus municipale,/<i^ civitatis,
etafclredjt/ frapuiac. efan^fdjf/ Judicium
ftatarium , militarc criminale fub dio. //. bena-
fiemm detraftus. ©fangen« five ©anrrc^/
fubhaftatio bonorum. <?(a(lrc(t|t / jus ß»'
publica!. 5ci(rrcf)t/fcpa ratio bonorum , divi-
fio hereditatis $ cd)l(TX( (fit/ dos, filiarum do-
utio. $ramrr((f/ justigniimmittendi. 2}cm '
r«f)t / Judicium criminale in Wcftphalia. S5e1n#
& ^rinrcf^t / jus venia; , de qw vid. Schottel, de
Lingv. German jag. e o?. 3erfangfnf<f)aftrf(frt/
juscxbonis affedhs competens. Unreif / in-
juria. 33pg^rcCJ)t/ jusadvocaticum. <8orfauf4;
rc<f)f / jus pronmifcos. VSoXbXtfyV jus forefta-
le . fvlvatuum. SBaff mebt / aq»* ducenche.
SBnpcrung^rf d)f / jus irrigandi prata. 2ßf d)f;l
red)f/alte*nanda» 5ßf id>fri^rfd)(/pax muni-
cipalis. 5öif t>f rrf (^t / reconventio. 3Bict>tt;
Paufrfd>f / jus rcirovendendi. 2öinfflr«fit/
jus impluvii communis , avod adificans pedittu
tribm tatum relinqwre debet. 3flUnre(l)(/ jus fe-
prum habendi. 3iirnnerrf(i>t / jus fuperficici.
3c()fnDlf{i)f / deeimarum. 3n)fifclrfd)f / jus
controverfuii! , dubium. ^<\%X«i)t I jus inci-
fionis frondium, ut retia expandi dt opcrcula
confici qveant.
?iccbrrn / gfrrdjfef/ littgare, lite certare, j'udicio
contcndcrcjusfuum perfeqvi , judicium faecre,
litcmalicui incendere, aAioncminflituere. Um
eine Vfrl'frfKiff rt'Cbren/ de heredirateambigerr,
in conrroverfiam venire. fb($tX/ rpcnig mit
?ied)f / nl* tie! mit regten / prarftat pauca pos-
fiderc in pace, qvamde re incerta fummo jure
experiri. Compfita funt: ta'rccfren / judiciö
libetari,abfolvia hribus, rclinqvrre.deponcre,
abjicere caufam , abttinere Ce ä licibus. (Jrt jd),
fen/ fett 5Ibrcdpfen / lege potiri. litemauferre,
viueere judicio. €r $At ihm nicht* abnehffn
l 553
9ic
f DUllCB / nihil obcinuic contra cum in judicio.
§orfrfd)*ftl / continuare lircs, )us fimm perle
q*i. 3ch miip nun mit ihm iVi rvi d>rcu / ti hilft
Rid)t6 burour / manec mihi jam contencio cum
CO* lngtatiismcn. lu dkunt; (£t hat flü) CHI*
mal (uneingerechtet / unt» mag fchf n / rcie er fid>
tsieber berailsrrchiC. Jam femel manum con
feruir, qvä ratione fc expediat, vidcac ipfc.
SD?it & SRcbcnrC^tcn / confbreem heu eile.
QBteberrcchrcu / denuö litigarc. SScrTccbten
qvidem proprie effet : bona fua licigiit perdere,
rem familiärem proceflibu s con ricerc , vet um pe
€uliari fignfcationf §8cFTC(fjtcn ufurpatur pro
collcßat pro rationc faculutum durum folgere
xnagiftratui. £>ic iHcitbi* »erfechten oft am »e
niaiten / di vires plerumqvc parum de boms Tuis
in fifeum conferunc. Hincrft : 93cri"C<t)fcrc ©ii
tcr / bona in cataftrum curiae relata. Ull&cT
rcdjrcre ©fltCT / fäcultates contributionibut cx
emptas, (ubdu&ae. 93crrechtuua,/&ie/ contri
buno , collccla , cenfas , pcnllo publica. QScr
rechter / t>Cr / cenfiticut , com nbuens. ß$cr
rechtlich/ ädj. & »Jverb. colicftim. @i<h jer
TCu)t(W \ ß •• defatigari lieibus , proceftibut variii
exeruciari. berechtiget feiMi / poteftatem fa-
ciendi habere. 3<h bin bellen berechtige! ' hoc
mihi per leget licet , datum eft mihi prineipis
pcruufl'u. Init Berechtigung / Oie / conceflio,
permiftto, libcra poteftas. Dicimut etum: (£j
neu berechtigen/ »eniamdare, poteftatem con
cedere , face rc , tribucre , it. caufam cognofccrc,
fententiam exeqvi, B 1 juft.flcare.
JtCcbtcr/ t>cr / litigator. actor. judicium poftulant,
aclionem petent, dicam fcribent. £Ked)tcrinn/
DtC/ litigatrix »fccminalitesmovcns, judicium
fubiens. Kcd)tcr etiamrß vir juftus, honeftus,
scqvus, probus: Sed & iromee Jicitur pro a/turo,
callido , verfuto , v et c rarere, (fr ift mir tDOl ein
rechtet / five: £r ift Der rechten einer / infignice
improbus eft , homo eft infignirer ncqvam,
Compof.rß ©crechter/ * Gerecht/ juftus, fanftut.
«qvus. 3>!|fe$ jjl rc4)t/ fnr ßerecfjf / juftitia
hoc poftular, ratio prareipit, acqvitatcm habet.
SDcr ©crechit roirD blühen wie ein $)almbaiira/
juftus ut palma florebit. Ungerecht / injuftus,
£finjuße,iniqvus,gfiniqve. ©crecht machen/
falvare, juftifkarc , un.u ©erre&tniAchuna / jufti-
ficatio. Ungerecht machen / peccaris imbuerc,
concaminare fceicribus , femina injuftitixipar-
gcie. ©crcdjt 'ß rtutm commoduf , aptuj , coa-
cinnuf. ©je Schuhe ftnb mir neie<ht/«'cei pe-
dibus meis apti (unt. .£)a$ 5^tci& tfi mir nicht
qerecht / ▼efru ifta habili>& convemensnon et!.
VIT ift Ii) alle (Sattel gerecht / ommum horarum
homo eft , a natura t actus , fiäus , formaru« fi-
detur adomnia , nemo eft illocommodior, ««I
apuor in rebus gerendif.
©crechtiejfeit/M*/ juttitia , ccqvirat ,?eqvabiliraf.
probitai. ©eTed;tia.fcit bearetfet nüe Xu9f^^ett
In ftch / omnes infunt in juftitia virtutes. Sie
©crechtidfeit Pommt ren eben / juftitia» origo a
coclo eft. ©erechfiijfcit banbhaben/ tueri, tuta-
ri jui , patrocinium juftitixfufcipcre. £*ie($Ci
rcchtigtcitleiDef SRi't/ jufti tiaTacillar , iura ca*
dunr , tyextingvuniur. (5ercdjfi(jFcif etüm Id.
eß. ijv.d facultas, poteftai , licentia, jus.^i:
?'?"ni!KUf iievtdHi Uctr , juspolcnci confTcicndi ac
rendendi. SBcinfchenPcierechti^h-if / jus ceno-
polii. SBirtfchaf taerechtitifcit / conccillo taber-
nae. Uni)ered)tiafeif / iniuftitia, iniqvitaa, in-
juria, ©er Ungerechtlgreit erijcbcn feun/ in in-
juftitiam ineurrcre , fincs asqvitatis tranflre.
2)a« ifl bic gr^le Ungerechtigfeit »en her 2ßelt/
nulla capitalior eft injuftitia.
5?iechfting/ t>fe/ po*t.rß,pro(jv6JiciMtut>asSitfy
ten / contentio , conccrcauo, difeeptatio , a<£tio.
£)aä -Wehren bar manchen um ras £ctue ae-
bracht / litigia multos ad incitai redegerunt.
Sftit -^cchteii cnuirbf man rpenivj/ exiguum park
proveneum dimicatio forenfu. ^jd) habe nicht
rtilUmn fechten/ inimicus fori fum, abhorrco
a littbus.
?ied)ffam/ & ?XcchtfchafTen / *d). & aivtib. id. owJ
&t4)t/ & (J?etecT)t/ rcftus.gcnuinM^cordatus,
i/. juftc , recle , probe, ^ed) t famer / five V<cf>C'
fchaffener n>eife / legitime , exqrülre, exade.
SJechtfam/ & ©crechrfam / it. ©erechrfame/ ttuum
exponitur: pnvilcgium, poteftas, facultas, benc-
ficium juris. IticiturtUam DU ©ei'echl famfett/
i n du I tum , liberus, Immunität , atq^ in hAc figni-
ßcattont yi>oav< , ut \am diHum , uttmur vocAbull
©erechiigPett. Sic'Aco : C0?cine gffObeü uub
©erechtiafeiten/ immunitatetdr privilcgiamca.
iKechtfchaflL'n vrttnea noUt : Valdc , egregie.
3 eh will ibn reeprfcha^n toli machen/ in rabiem
hominera adigam, acerbitatem ei afFcram gra-
viilimam. <£t ift rcd>cf4>a|fcn betroaen morgen/
c«icgie ludificatut. & »ar rcchtfcha^n DOl/
probe appotiu erat.
/
*555
Diitbt/ tickten / oerid)tct / rtivm. varie exporti-
tur y at<fc venit k 2Ud){/ t<jvm t fußu4 , prcprietfr eß :
Regcrc, dir igere, reguläre , digercre : Dtutic no-
tat : judicarc, fentenuam r'crre, pronuncure.jus
redderc. Port o reprehendere , vicupcrarCj c.u-
perc. taxatc. //. jurisdictionem habere, caufam
cognofeere. TäitJtm fignat : roultlare, pumre,
plcftcrc , paenas 4 fuppiicium fumerc. (£lmn
mit tan (rdjrcert rieten / capite plcftcre ali-
q*cm. 3>ie Siebe jinb geridnet toorben / fure«
iaqveö fuffocaci funr. er .genfer bat fjd) (otf
genutet / carnifex mulris Aipplicüi pcra&it rü-
de donarus c(>. (gin Jpaii5 rieb tetl / fabricam
exteriorem domüs crigere. (rtflCH Fmmmen
£>eo,en gleid) rid)fcn/ gladium ineurvum terrae
innixum pedc corrigere. (£ine@rteJK richten/
caufam discerrfcre , lernen nam ferre. £r hat
rool geriebtef / jufte pronunciavit. 5^6nnm mir
nioV nflr Pic&ten / fo »ollen wir Dod) ade rtd)ten/
carperc £aciliüs eft , qvam imitari. (ihriitu^
foirb r id) ten bic gebenbige unb bie $obten / filius
Di t judicabir vivot & moreuot. i\id)f c t nid)!.'
fo werbet ihr tincf) ntebr gerietet/ nolite judica-
rc * non judicabimint. fit(f)fClt ttiant pomtur
pro infidiari , ut : £e n SSrjgeln Viä)t(W ar ibus in-
fidias rnoliri.
Stidjttr/ t>Ct/ judex, praetor, praefes judicii, tJi-
remror Hrium , pro rribunali fedens , it. carpror,
viruperator , cenfor , Anftarchus , Momus« Zol-
im, Thcon P>op»fr rß director, ordinacor,di-
fpofitor. JXidXcrinn / Wc7 judicatrix , faemina
jurisdictionem habens, difponent, ordinans,
carpens, fuggillans. (gr i\\ V\\(t)tCl ftber bie
$?eure / judicat populos. gid) jum 9Iid)ter auf*
trerfen / occupare judicium , judicarionem inva-
dere , fumere fibi , arrogarc, rribacre. (Einen
Pjid)fer bfflfhrcn / diseeptarorem depofeere.
€inen jum Siebter madjen / upeeftarem judican-
di aheui darc. Kiffer ctrOi'bJen / judice« dcli-
gere , fortiri. 9iid)ter fftjn / qvatftioni praeeiTc,
potefiatem judicandi habere, ^durfenne ihn
Hid)t vor meinen Äidjter/ non habeo illum in
numerojudicum meorum. (Einen ?Üd)fer»er»
Werfen / rejicere , reeufare judicem. t£ mfler/
fffjarfer ?iicr)(er/ judex acer, fcTerus, durior.
Orbcnblidjer / un»ern>erfiid)er PJi<&fcr/ judex
Ordinarius , competem , congruem. %w t cim
fd)er ?iid)frr / judex partiaiis , eratut , inimicus,
wfcftuf. ©eneii^ter / guter ie$tcr / iudex fa-
▼orabilis. 33aer;gefi^ter Diieitcc / delegarus.
1556
UnDer^efe^ter dichter / Aibdclcgatut. Utifii dr
lid>er :\'«d)ter / judex integer , incorruprut.
2icrcad)fuu'r riidwr / Aifpcau«, gratias obno-
xiui. sScrroerflieber Siebter/ judex incompe-
tens. , Ungereebter Detter / judex jmqvui.
^ßlllfurlieber diiebter/ arbiter honorarius.
ÜJmt^riefjter / acluanus, judex praefefturat. $<W»
five 2?lutlid)ter/ capitaJif judex, prxfcausrc-
r um capitahum. Q)aurid)ter / aedilis , archito-
cturai cenfor, ü. architcclu». ibaiia":"rid)ter/
judex pagi, vuigbfcultctus. S5nrgerriei)tfr/ prae-
tor urbanus. ^orfviaVer / id. avod &auite(
tidfttv. €igenrid)ter/jusnbiipndiceni. (£rb^
rid)ter/ judex hcreditanus. 5eli)rifJ)ter / vulgb
2(ut>ttor/ qvarfitor rerum capitaliurn, praetor
eaftrcnfii. ^rcfclricbtcr / & 6phtterrid)ter/
carptor iniqvu», obtrertator, taxaeor ipfe taxan-
dut, dente-Thconino rodens, 'aiom uhrir- unm
ex fedeeim judicibtu olim in Saxonid , tjt afi Itbcr ju-
dex. grieben^rid)ter/paciricator. £ofrirW/
praitct curiat protinciah», %untf tttiä)ttt f fpe-
öator formarum Jtommet rid^ter \u vSpener/
l'r.c(cs curias imperialis , ßvt Camer* Spircnüt.
^ant>rid>rer / praetor proviociaiis. Oocrlanb)
rid)ter / pr*(es gubernator provinciae.
60?annriCT>tcr / judex caftrenfi* Ditttur ttiam
^tir, .ncb.-cr. W . 1 h idifa / contul mercato-
rum, U. judex limttaneui, vulgb mAnhii , ^'ju-
dex forenfis. £)berri(T)ter / Judex major, Pri-
marius, vuloo Srnrfcmltu. St.iQbtxfcX dU<S)t<f/
tfi fupremus Judex : lindernd) tcr auttm judex
inferior. <ßfanbrid)trr / judex pigneraritilis.
OCeid)^rid)ter/ tupremas curiae iinpcrialis prae-
fcs, prineeps Scnatus Cactarei. €cJ)einrid5ter/
judex imaginariuf. ^d)arfrid)ter / execuror.
Od>iebriebtcr / arbiter. (Sitfenrid)tcr / Cenfor
morum. (^prnd)» fiw QUortridjttr / criticas.
(?tabtrid)tct / prstor urbanus , five togatut.
(54)nitridbter / proprxtor. <Bnnbeiirid)t(r/
▼index dclicrorum. ^runfrtd)(er / judex in
compotationibus. UhrridKU' / curatorboro-
logii. 93onnt!tlbfd)af(rid)ter/ praetor tutclari«.
-'u'l : vich tfi" / judex uni verfalis , nitmr. Der« , 711
etüuutß 2Bittrorn> &2Bai|'enricbfer/ viduaram
9c orphanorum judex. 3entrtd)ter / judex «1-
minalis ,fcu rerum capitaliurn , xulgbcenterutm ■
JHitbtUng / M'e / pott.pr» qvo magit in ufu rß *M
@(rid)t/ Ö'lWSDiidjfen/ frdetiamvariifumitur.
(*}crid)f rnim non folhm aftus judicandi & pro«
nunciandie/7 , /> J&' pro locö/irr foroj'jj.tii.^^
öff ff pt9
i5*7_ S*t
pro ipso confeilu Jt u collcgio juJicarmum dcct-
fitur. Pr*UrtM (*jfl'id)t ttiam Matm lcrculum,
cduliuni , olus , ut : ©ericbt I i\!kh / coqve-
rc & pararc cdulium. <£in &end)t auftragen/
cibum apponcrc. t£m ©eridjt aufrjrn / abfu-
mcre , dcglurirc olut , olufculum. villi C?>ci'i ch f
anfrcllen / Judicium conftirucrc, inftrucrc. £)a$
(Hcnrhf üi benommen / judicei confcdcrunc.
5BC0 ©crid)t crf(f>»:ilKII / vadimonium obire.
jDit@kridjte um Jöülfc crfudjcn / aunüum a le-
gibus pcterc , judicis opcm implorarc. ©ie
fterit&te mit <2>cltc beftcdxn / judicei pccuniä
icntarc, corrumpcrc. (£d gebet fch.irf Droben
im Scripte > judicia caient. CDfan Mit fein ©c
rubre / judicia jaccnt, reqvics eft titium. £)ic
(■uTulue binbcrn impcdire, convcllere,infir-
wäre judicia j>ic ©crirbie ivicDix tu <§d>n>anf
brttiaen / retritucre judicia proftrata. jii Die
©erid)tc greifen/ difhirbare. profternere judi-
cia. ©k (*krid)ie auffebicben/ exrrabere , dif-
fcrrc , comperrndinarc judicia. 13t i ic!)tc auf'
beoen/ rollere » fimre judicia , dimirrcrc judi-
'«es OrDenulid) (*>ct'id)t / Judicium ordina-
i mm. SlufcrorbcnMid) (&richj / extraotdma-
num.
^mt$geric&f / pnefeaura. tMppcflatipnwjcrit&f/
judiaum appellationu. 9)cragericf)t / forum
mccallicorum. 3Mut« /hv^angeriebt/ Judicium
■Capitale (n* fangvinis , shks ^cntgcridjt. öunf»
Wcvt iU riebt / jurisdiclio in bonis emphyteut ich.
(Efocaericbf / conuftonum. V*" vb^ jvuht / juris-
didln» hereditaria. ftleifdj ■ er übt ' tjl ferculum
carnium clixarum. ,^ra ifcb UTicbt / tlikf Mid)
den cht / Judicium criminale . mtlg6 etntenc.
("> ■ it U'Vubr / judicium fivr jut peregrinorum.
©elvi nsiU't'ld) t / forum confcientiae, /it* chori.
j£>tffgcrid)t/ judicium nu'.it um. i*l curia pro-
yincialis. $c\iifcrgcrid)t / fit* 5f ammergeriebt/
curia imperialis. ftampfgericbf/ judicium ducl-
licum. J?ncgtfgcrid)t / judicium milirare.
Jfrautgcricfjf / tß olufculum. ganbgeric&t / Ju-
dicium provinciatc. 50? anngericfyf / forum no-
bilium. jObergcrtdjf/fummum rribunal. Offen*
flerieftf'judiciumpublicum.^Jrivat' ßvr (Sentier*
oericbt pnvanim @ebulbengcrid>t/judicium de
credirift-debirts. ^(fraiigcridjt / cpulansoculo-
fumpaftuj. £c!bmid)t/vindi<fraprirata. (Sit»
tenacridjt/difciplina morum. (gtabtacriebf/cu-
ria/ctuiut, praetorium urbit. $i$ai|enaencbt/)u-
diciuuipupillarc. 2ßelt<]cri(t)r/fonun fori, it. ju-
3te 1558
dicium univerfaie, ttüun d&um Das jftngftc Ö5*<
nd)t. (i)üftlicficö Sorngericbt / judicium im
divioa. 3nc()t9eri$t / judicium cenibrum.
0vid)t(/O<f / p/«r. c*r. reftirudo , acqvitaf , via
compcndiofior. 3« Wf SÄitfcte geften /compen-
diö iui. ^te Sichre in acfyt nebmen/aeqvitatem
obfer r a rc ©ie ?Cid>te ber Öcfetie/ legtr mi cra^
mit«. Contrtr. eß bie uniidjte tramites iraniTcrfi,
obliqvi , incurti , longiorei.
üvicbttfl / ric^tifler / ricfctiflftcr / «4. es" w«.
Kcctui , directus, dexter , convcntcoi, concui-
nus v ü.compendiofui , brevit , certus» per fe Aus,
abfolutus , ü,': dextre . rede , direcle , juAc , rite»
perf ede, jure , memo, £jn rid)IM Srliatnatt/
jufhim, ratum • firm um tc/rameueum. fRi<S)t
. tigC ^en>iUit}ling/ a/Icnfui corlftani, coofcnOo
▼cra, Bumfcfta, fiogularis. ?vld)thJC VritllK/
fenfus integri , jufti » incorruptt. $X icf>ri^C
©träfe / fm rio^tger $3eg / via plana , expedita,
aperta .fimplcx. (£t ik cia 1 ichriiUT Wann, vir
cftfinguUriride de integritate. (^r bt| ;lct rieb,»
ttg/folvit debita fua accuratiiliroc. £v>f tllllß
riebtig fet)R/ praecise haec funtexpedienda. ^d)
loiU e« |d)on richtig marken/ ego dabo fymbo-
lum i facisfaciam pro eo , praeftabo fponfionem.
Sed etiam ironick ufurpalur pro dolofo , & minus
fidcli. (Er ifi aar ein richtiger / eft , cui qvU fi-
dem habc.it .{altert. Unridjfig / *dj* Ö> dJverb.
in terms , dubiui , fini(tcr,confufui,pcrplexus,
c*' •■ Incerre, inconirantcr, dubie, inordinace.
€ie haben gor eine unrichtige SIntmort geben/
admodum pcrplexim refponderunr. £r l)Alt
funevracben unrichtig / coniuse traclat nego-
tia fua. <£j ift ibr unrichtig gangen / abortum
fccii, aborcivit , aboreavit ,aboru cir. Unricb»
liaer i^iue / nunc mi inccrcui. Unrichtige ^>clc»
geitbt'it / occafio c x c wordin ar ia , aneept , dubia.
Unrichtige 0)%cilflin§/ fencentia vaga, errans,
raltä > Ii mlira.
^vid)tigfei( / tue/ certirudo, dexteritas» integri-
tas t verira>,ordo, ferici.difpofitio iXid|)tig<
Fi i; mit einem treffen/ ftdcmfuam libcrarc.crc-
ditori fatisfacere. £ie ^ad)C hat Himntchr
feine SKIeftligf ett / res jam in vado eft 1 omnia fuo
loco collocara funr , confeftum eft negotium.
Unt'id>rigfeit/t>ti/inccrtitudo, perturbatio,con>
fufio, invexfio. (fr bringet aDe^ in UnricfytigFrit/
omnium rcrum perturbationem affer r. ^rine
?Cecf;minden fmb in lauter UnrictjfigFat/ rat.o-
nibui
1560
rubvw ejusdecft ipta ratio, via ac ferics, rarus-
qvcdefc&ibus de crratts fcatcnc. >
(ÜJniüVbai / $trtd)tlid)/*4crid)tfam / «Aj.&ddv.
tudKialis,judiciarius,&'. judicialircr. @erid)f :
lteban<furen/ jureexperiri. (*5crid)(lich aber»
fennett; abpidicare. ©e riebr lieft juerf enne 11/ ad«
judicarc. Q>frid)tlid)Cr ]lir|d)llb / prorogatio
urmini judiciair. @ehcbUub* JMiiMnu r
procertus judicianus. öendjlUcbct Sßcfebcib
fententia , £5" decretum judicis. (. y ) nid) flu!), j
UnDvrpfanh / judicialis hvpotheca. vUitcr^f
rtd>tli^ / excrajodicitiii. Slufcratricbtlicbct*
SkfeUUlUI? / confetlio extrajudicialia. Olli fer
gcrid?lli(t)cr SSertraq / conventio privatim ini-
ta. övrifJ)fbaiC\S(t)ÖPPi'n/ leabini idonci.
(ÖiTidirKuFcit/ * OKiidWMiii-fit ■ Dt«/ Judicium,
juntdiaio. vri bat Die iH iicOicndHbiufnt an
Deut Ork / omntmodam ibidem habet juris-
dictionrtn.
2ibrid)ff!l/ infticuere, informare.docere.dirigere.
er ift anfalle ^c6clni}tüctc abatfrid>t<(/ wüi
iraudibus inftruüus c . fearet tallaciis. Milien
in Dem ( \ran)iM|'d)i'ii abrichten/ »»am alkui mon-
ftrarcad fa».ulcatcm Ciallicae liugvsecon/cqvcn-
dam. OUnidjltllH. DtC/ tntörmauo, inftitutio,
doctrma. Qlbgcncbtrt/ ficrus & »actus adomsia.
dr ui auf feinen 3iii(jennwl abarricbter/callidus,
percultus. praecultus c(k ad q vadium ftium. lln
abaenchtet / rudis , incultut , tmparatus, partim
initrutrus.
21n nd)tCH / apparare , inft< mere , parrare, commit-
tetc. £r bat einmal aus auacriebtef / itcrum
aftutiara inftruxu , dolum conftxit. Milien
Ullfrubr niU'id)(eU/ fedicionem concirarc, com-
movere, conflarc. &fc j£>i$nc>cl anncbtcn / cur- i
bat faecre, concire. SnuD|cbrtft anrichten/ p »■ I
1 feie, inurcrcconciliarcodiuai. j£)aij£l)«Wuna,
auriebten/domum mftrucr«. (Eine ^rcbule nn- :
nd)UH/ ludum aperirc. <ÜOUC$bicn|t aiU ld)IiII |
res Di viru* confti tu«e. £ku (ölauteu tvicDcr I
anrichten/ rciigioncm reftuuere. (Eine §urcj
anrichten/ vcctioncmcfficcrc. ^penen anrief)
ten / menfam adornarc , cxftrucre , cibos appo- j
nere , inilrucrc tabu Um obf'onrs dt dapibus.
SJnndiHUlia, / Me/inftitutum, factum, fac. mit, j
aftio. Qlnric^fting Der vrpeijcn/ appofitioo ;
borum. OliUld)fer t>ev ati:k>r, fax, tuba , a*i j
jutor rci alicujus. (rdKlU1|tÜcfanricbter 1 xna-
ilunator fcclrrumd: fabneator. «
Olmnd)teu/ ciigerc, porrigctcinaUum,cxaIurc;
c xtollcrc, exewarc , exerrarc. OiuMC» id) f et rc-
dt us. ereäus i excitatus. £in fSünDnttp aufrieb*
teil, teure, fancire ferdus, paeifei» pactioncnt
confiecre. vriear jfubfn aufrichten/ poacre»
träniere tropfaaia. (£iucn ÜcrriMii mit einem
nufhd)ten / rran/igere cum aliqvo. (Einen 3pH
ütlfridlten / porrorium conAitucrc. ifinenint
3Jcfftmiueiuuijaufrid)tcn/ folicitudi»cm alicu-
jus inn.ucrc . levarc , abtlcrgcrc, alicuiui dolo-
rem confolart. 9lufhd)tnn9 / \>\il Icvamen,
allcvamcntum, conftitutio. Ohifi •|d)fiintu , iiifi>
$Cfiümeurtf/tcftamcntifacrio. •■lufrid)ini / a i\.
& *dv. fidclis , (incerus , apercus . pectore can-
didus,ingenuus,&'.- candidcjinccre^ridciirer.
Qiltfrtd}tigc£eutC/ boni, bommetingenui« in-
tegri Tita & fide. SsfÜeföjf tti t fiiKCfi-
rai,candor, ingenuirai.
ÜU8rici)teM/ Herrichten/ peragere, perficere,
obirc , cxcqvi. (rineii Befehl ausrichten / obire
mandatum. (finc .0: ir ausrichten/ nuptias
adornarc, conficcrc , ecenam nuptialcm dare.
(ix bat feüt 3imt ivrl tvn idner / munerc (ub
cgrcgi^funtiu» cft. ülnr fleijiia iij/ f an viel »et»
richten / homo flrcnuus dr ailidua* , progredüm
(.Kit multi« m rebus. (Erwaä Durch einen an*
beut Oerrichten /ahenä operi utiad rcsahqvas.
€r Dcrrid)tct Da«J vr e m m febr übe! / ftudium *
cura ipu* deeft in officio. $Uärtd)tlin<) / DK/
abmiutio . expeditio. 9atfhd)tuHa. einer (Sa<
fcerei)/ coavivii adornatio. Ülu£l i(btliR4 rtiam
rß objurgatio ,convitium,criminatjo , uiicfti-
tio . locrepatio, * 5iuölichteB/ rcprchcndcre,
coargucre | corripere , invebi , taxare. (£r f>at
ihm angerichtet / tvic nichts gutes / omne virus
accrbitatis ineumevomuic. Verrichtung /ne-
gotium , labor «opera, {uncxiOtmunus,cx«cu-
cio. Ol iiv nd>te r eines ^)Cla^ / archi-riclinut ,
rrmpoöarcha. 2lufrid)tei i'iuep $cfcl)tä / exe-
cutor. 93errichter vieler ©neben / mulcorum
negotiorum confcäor. *3iu^rid)f|V.ui / & Olüv
riebtlicb / «t.Vjfß.Sff «v'wjA.expedicu«, fcy exped:-
tc. 9i3ir mu^en einen auiriehrfamen Wann l:.v
ben / cxpedu6 nobis homme opus cft.
Berichten/ iigniricare , commemorare, exponcre,
indicarc»nunttaec , oftcndcre.i/. in(Trucrc,cdo-
cerc , informarc. UnAt tixam Berichten fkmiiur
pro datione facramenti cucharifliar. l£r bat (id)
beute berichten laßen / corpore & fangvine Chn-
Öi hodic refedus cd, (ukepit fancliiltmum fa-
cramentum corporis Chnfti. ^?end;tC mir
SffffH W
1561 !Ke SKe 1562
Dort) / ftic C»ir$ gebet/ ccruorcm »elim mcreddas
de ftatu tuo. ^d) möchte tDOl acrnc beriefet
ffi>n / ipatf fte »or^aiii'c^lAcie fd>miel>cn / mhil eft
c\ v od magis exoptem, qvam ut intelligam , q »x
finc hominum i/iorum confilia. £)n foflfl WM
allem bcrtdXCC mcrt>cn/ omnia, ut nbi nota Gm,
faciain. ü&cricht / Oer / cnarratio , commemo-
racio, cxpofitio, demonftratio, relatio , i/. in-
ftruftio, contentio. ©christlichen Bericht ei«
licm Von allerlei) tnhn/ omnium renim imagi-
nem in Uteri» ad aliqvcm ofrendere , crudire
Ii rens aliqvcin de varii« caulis. Trichter/ Ott/
narrator, nuntius, rclator, cxplanator.
&railfridjtcn / applicare, apure , accorr.modarc.
(Er hat feinen €ntfchlii& öraufgerf<t>tet / confi-
lium fuum ad conlilmm alccnus aecommoda-
▼ic. 5Dcr 2lrjt hat Die *Hrjner> auf Dem iStein ae»
rid)tct / medicus praefcripGt medicamina fua ad
minuendot dolores calculi. Dicimui ttiam
öß 0 r a II fv id> f cn / diniere , collimare , collineare
ad metam. (Ein ©ttief auf einen in nu richte 11/
tonnen cum in turrim qvendam inverterc , diri-
gcre , librare. Qßorauf ha|in Doch immer Deine
©eDanfeil acrtchtet / qvö con fi ! 10 , q vael'o . oecc-
pifti rem iftam > Jg)ierauf \\\ t>cr J^>aitDcl etcrid)'
tet / in hoc unico cardo rotiui caufae volvitur.
J£)rcinnchren / intelligere, cognofecre, compre-
hendere, ammadvertcre, profpicere, odorari.
3<h fan mich nicht DrcinricSten / hoc intelligcn-
liat rncae notionem eftugit. (?$ fan fld) feilt
SJcenfch in feinen ©inn richten / nemo unqvam
penerrabie ejus menrem. l£r fan fld) albcrcit
|)Ubfd) Dreinrichtcn/egrcgioi jam fccit profc&ui
in hac arte, JDle (Bache ifl jb tunfei / Da§ man
(ich nicht Drein richten Fan/ tantas funt hujuscau-
tac renebrae , ut hominis ratio cas vix penetrarc,
i'tl ditäparc cogitationc poftir.
(Einrichten / propr. in ordinem redigere, digerere,
rcf'crre: icm.it conflitucre, inftituerc, aptare,
aecommodare. J)er 93rief ifl roolcinacriehta
literashae an ificiosc exaratae Amt , elegantiih'mc
ft accuratiflime clueubrarae. tiefer SBrief l|1
fd)lechf efncjerichtet / excidit mihihaec epiftola,
uno impetu fufä eft , ncgligenter , absqvc cultu
A artificio perferipta cflt. (£r hat feinen Spant
halt UM>1 eingerichtet / rem familiärem fuam , fru
domefticam , optimc conftituit. ©ich in Die
3eitrid)ten/ inferviretempori , tempom ratio-
nem habere , tempeftati obfcqvi. einen \?cr
renrtcnStrmrcicDer einrichten/ luxatum brachi-
um redintegrare, corrigere , rrikere , in ptifti-
nun Jtarum collocarc , in oedinem redigerc.
(Sin &cm rinrid)tcn/os in fuam federn reponc-
re. (L'inrid :n:ui / Ott/ ordinatio, difpofitio,
ftxuftura, diftnbittio, aecommodatio. QBic»
Dercinr id)tung / reftitutio , rcfcäio , reftauratio,
redintegratio. (f inrid}tfam / cV (Stnrid)tlich/
tdj.&Ädv. ordinatus , compofitui , collocatu»,
Ö> ' difpofitc, diftinae,diftnburc,dccentcr, cx
ordinc.
(Entrichten / foltere, exfolverc, perfolverc, U.diu
cernerc, difcriminare. ©iC^chlllD entrichten/
ftdem fuam libcrarc, credirori fansfacerc. (£nt<
rieht nna- Mc / folutio, repraefentatio, fatisfadio*
^chulDDerSeatiir entrichten / mori.
i^tir' de Vorrichten/ prasjudteare, pneeipitare fein
judicando, praeconeeprä opinionc exiOimarc
de re aliqva. Sorgend) t / "Oas t pr»judicium,
fententia temeraria, perverfa, praeeipitara, antU
eipau. SJonjericht etuun rß promulHs , gufta-
tio.
Einrichten / »0» folumrß perdere, deftruere, cor-
rumpere , labefacrare , demoliri, pedundarc . fed
etiam occidere, trucidare, enecarc , internecioni
dare. Jfpinridjtnnq / Sit/ perditio , pernities,
exitium, it. casdes, nomicidium, imemccio, cla-
d es , Auges. Einrichter / Ofr/ homicida , car-
nifex.
5)ti^richfen/ propr. vitiose, perperäm, depravate
judicarc , fal Tu m dcccrncre , dtinde rli*m ordines
turbare, invcrtcrc , res conf'underc , EfTdifturba-
re. 5??i6iid)tlina/ confufio , perturbatio, mix-
rura , & fententia iniqva , perverfa, Judicium
prxpoftcrum, opinatio falfa, abfurda, dclira.
3)flt> * Deebenrichten / una judicare, cau/am in ple-
no conftlto cognofeere, r^difeernere, confulta-
re, Ö'delibcrare. SJJJ jfrichter / OCC / afleflor jo-
dieii. ^Jebenrichrer ■ Oer/ concommiflarius. ju-
dex fecundarius. «©as 9?ebenacncht/ commts-
fio , cognitio fecundaria , Judicium fubordina*
tum, ft.fcrculumadjunltam.
9eachrichfen / judicare ex alia re , perpendere rem
ex circumtrantiii , ex anteac>is cognofecre.
©ich röprnach lichten / aciem mentis dirigere in
rem aüqvam. ffflan mu§ fid) nach t*tn OBetter
unb ^3inb richten im (Schiffen / in navigando
tempeftati obfcqvi artis efr, curfus navigatto-
nis ad rationem tempeftatum moderandus , di-
rigendui , tenendus. <£id) nach einem richten/
nutum alieujus intucri , obfervarc , fcqvi, pneHö
1 563 IKc 9fc 1564
eflc ad nu tum. Sßa d)r ic^tung / tu / ve Aig »uro,
.&JBxpcricntia, cognmo, inftrucho: dicüurttiam
9c.td)nfbf / informacio, odoracio , mcmoriaht
libcr, -vulga mr mortale. 9ßad)nd)t <poft caut;o
fcTcau sei a expomtur. ^d) l>abc feine Deeichricht
taiDOn / nihil cognovi , compen , refcivi , intcl-
lcxi de hie re. 9^id)nd)tcr autem eß c xccu cor,
fcntentiarum carnifex. vimcil Dem < Slad)\\d)-
ttt überantmerten / camina aliqvem traderc.
SRad)ri(fctli(i/«tgia(^ci(öffani/ *Aj. &sdverb.
etiam 9?d($rjd}t|amli4)/ informatus, normalis,
pro norrnulä , pro memoria , pro 1 n forma tionc .
(finen bf li.Khnd) titKn / ccrtiorem aliqvem face-
sc. 2in$ Dem Öcitirn bcnatyi idn i tjet roeroen / cx
curfu aftrorum cognofccrc. *bfll achrieftti ilinty
tu / commonitio , lnforruario, WgA certtora-
Unbcrrid)tCll/ condocere, inlruuere, informare,
monftrarc. ilmcn in Der QBeltrocigbeit IlHtW»
ridjtcn/ philofophiam aliqvem doecre, prarce-
pra philofophiae tradcrcalicui. Ullbercicfct/O«/
&tH«Un&crnd)fUliij uifhurtio . inrtmuio , in-
formacio , praelcäio , praefeuptio. Vf iiU'Ill II II-
terncht qcben / formulam rci alicui pneferiber e,
, jionrum darc , prxfcriptum edere. 11 nbCT l'lCi).
tfT / tili prareeptor , roagißer , do&or. Ulli tl ^
nchtltd) iuxta inftitutum , prxcepcioncm , f ur-
mulam. Unbcrrichrcr etiam rß judex inferior.
5SicDcrnd)iCir' conrradicerc. rcfcllcre judicando,
denuo . iterum, usqvc judicarc. vHJcr l'icI)U - f/
fcer roirb rcirPcTa/ricfytct/ judicans judicabuur.
©ifbtT(Jcrict)t tA8/ reconventio, reitcratio, re-
petitio icntentise. 2Bif De rrichff t / ttt I judex
prorogarus. primae inftanttac judex.
3ll(rid)tcn / appararc , compararc , conciliare , ac-
commodarc , it. perfucre , claborare. m f
(rpeije jnr rie&'cn / eibum pararc. hinein ein
UlUjlitff iiurtd)fcn / maclnnari malum alicui,
»iihs Emern ein 5>at> jue rtchrett / ff ei preprir r/1
lavanonem adornare. (?id) tili l'ob Jlicrichrcn/
iaudem fibi conciliare, (£r f tj.tr ubel »uc<
QCrid>tCt / peflimcillum Katovit, graviter vul-
neravic cum , mulcis modis illum laceravit.
3ucrid)tnit4, / Me/ apparatut, praeparatio, it.
molitio, machinario. £ uacr icljt fti'5 Ellen / ci-
buicoclus. cdulitim paratum.
3ved)nt1t I eßk Ä«<fct/ S^Kct / fvaienm rationem
no/at, «ff, feine ritai l4/mi Rechnen expontmt:
ratiocinari, rationes fubducere, inire, conferre,
ai:ks coropucare , ad talculos revocarc, U. ac-
ccnfcrc , in numerö aliqvo habere, ^df) rcd)llc?
tt)n uuber meine be|tc greunbc/ habcoeum in
conjunftitlimorum mcorum numero. ^|d) Will
fal nid)t rtdmen/ non seftimabo ralia. Er
rechnet fid) Dicfeä vor eine (£bre / in magna laude
cV bonore ponu hoc. QBcnn man bat redweu
tVODre / fi rationes putand« , y ad calculum re-
vocandae eflent. 3$ red>nc-mirtf jur GunDe/
hanc rem in culpam converto , nefas judico , vi-
tiofam dueo. 3$ uä)iit fold)rt uoDcv mein
Unijlücf / in mali» hanc rem numero. Compof.
fitmt: Abrechnen/ mit einander abregne»/ ratio.
nes conferre, difputarc cum aliqvo. Qltirtd)'
netl/ imputare, annumerarc , alias etiam WM
rechnen / aeeeptum referre , impcnium , ftu cx-
penfum ferre. £kT 30irt \)Qt iU9icl aiMcrecfti
lUT tabernanui nimium annoeavit , adicriplic
nobii piunma. ,\d) tf d>:ic mm aUe mein Un«
gllicf }U / omnium malorum mcorum caufara illi
adfenbo, cum ciTe pronuncio. "?lm : rali ü-.i: n-
tionan, rationibus ailcqri , ratiocinationc col-
ligere , numerum cxeqvi 5)ic Vflimme aüt»
rtd)ticn/ Aimmam fubduc^is rationibus facere.
Weine 1 är liehe £ iu Fimr re jinD ba\b aiisiUTe d>nct/
annui mei reditus fupputaiioncm diAicilcm
hautreqvirunt , proventu« mei ratio facilccon-
ftat. berechnen/ rationibus mferrc. €rmu§
ttn ejcrtnejftm Pfennig berechnen/ etiam obolum
infenbere tenetur incodicem rarionum. &ur($s
rechnen /. fupputando percurtere , examinare, in
unum congercre fummam. JDröHfrecbnen / ra-
tionem mbducere. .^11 magfi ea Drauf r r d) nen/
(upputabis detrahendo hanc rem. e^i Im t (>$
nuf C*5clr %ttttytttl prenum detulit, liciratui
cft. Einrechnen / rationibus in ferre , adderc,
conjungerc &at JNca ifr mit eingerechnet/
frumentum (Imul .rftimacum cft. ^iM tredmcn/
pergere compuiando. gnr» fivr löorrecbnen/
afferce ,oculis fubjicere expenlarum rationem.
J^errechuen/cnumcrare. Sin ginaern herred)«
nen / cVgititcomputare,articulisaliqvid fuppu.
tarc. ^|tred}nen/ una compurarc, in unum col-
Ügcre. $Rit einem rcdjnen/ calculum poncre
cum aliqvo. Nachrechnen / alterius rarionci
fubducere. ^ tb h n br <t nachgerechnet / exami«
navi fummam fcypcrftrinxi Aibduitis rationibus.
Sccbenrechnen / pm @eacnrcd)nen / obfervare,
contradiclare , antigraphum rationumconferi.
berc. Überrechnen / pernumerare , calculum
xeducere. 23crrcd)ncn/ noti julum eß in rationem
gffffüj ah-
i$6$
Sic
qvid.idJn:erc,/c / S» in calculo errare. ÜßicOcTi | rcd>imiM / aJunpno , impucauo. torcd)'
rcd)UCH/ ctiam arqveeTiamra-tounan, repetc- i nmu\ ' ratiocinatio. £crcd)nling/«:omptttaiio.
rc r.n oncm . dcnuo fapputarc. 3ufamtHCni j €ini L*d)ItUll4 / iWatio in codictm ractonum.
rennen/ rationc« mviccm confcrrc, calcuium t . J&crrcduiuna / fupputatjo. < ©cacnreAnung/
gr.iphurn , compcn'ano. &uCbrcd)UUIt4/
mutuo poncre. « : ;i{;»u vJi. . -tf'ilJ •
SRfAncr/ Ö*t/ calculator, logifta, (uppurator,
anthmeticai. ftf djnerilin / Ott/ fccmina_«al-
culans, compurans, rarionet traftans. li'V i|t
finQUtCl' ^Hcdjlirr/ exercitatus eil inaruhmeii-
01. 3it(5)nMeUxmdicitur : Ratiotuhs, rationa-
r i us. lauocui ator.
antigr.ipnutn , competvano.
exaroen & pcriclitatio racionum. Ubcrrcd)*
MMi)/ fupputatio exammatoris. SJi'l rcd)QUnj/
error caUuli. i\\c< uiuniiM , ineuipatio , attw-
butio , xu\>h ciiAm .tnnume. stio.
DCccfyuidjt * a •« -'i ■ compuabili»«rationabiliftj
rationariut .anthmeueus Jogi fticus.
tiui. evrauocinator. | rationariut ,ar.tnrociicu-..iogmici».
SKcchmina/ WC / p/«r.9ifd)minam/ ratiocinium, ÄcdHnl'd)^^/ Oie/ratio.fuppucac.o,rcfponl.o.
calculu». compucat.o, rat.ones, Ep.logifmus. £K nfio / »polog«. 3* im* DflW &c4».
jStlcttlC ftteljnunc«/ ratiuncula. KcchnUHiJ for. f*^t ncKil mihi refpondendum eft ad h*c.
IkTIl/ compucacioncm expoftulare, rationem
poiccre Jeu perere ab aliqvö. Jn :\cchmiu \
bnn n n / racionibusinrcrre. jn iKcd)liUHg qo
[um cht iv a* Den in rationem venire. f(i uHUitn
tllbll / five m,i du* Ii / rationem confiecre . edere,
redderc. <£t bat |cmc Dicd)tium noch tud)f nb>
acli'tU rationc* (uas nondum Cubjccir • tfl de-
pofuir. £ic SKccfonunq fd>ltCBcn/ fummamiub-
duttu ranombus faecre. ft(tf)min4 iitSüi'Cit
rauoncs cxamnurc, dtfputare, pondcrarc.ex-
qvirere.ad examen revocarc, red;gcre, excurere,
explorarc. £if 9iccbmmqi|trid)t/ ratio con-
ftar, perputata eft, omnet numeros haber, rano-
num lumma qvadrar, panat, paria facu. (£6 ift
Cin^tCitUlll i« ÖCt ftfd)nilH4/ calculariut error
fubeft. l£r mad)« ^^t »Hfdjminq ebne ttn 2tfirr.'
ipfe tibi lomnu Hagir, aiitcr cecidtt, ac optnacus
eft, dcltberatto ejus eft incifa. v8ub aur ein lau
vi- im ^ .\tuifiiid)iif( rnui Dir qtfuröerr werDeit/
ratio ubi reddenda eft hujus ca. Hint eß eütn
tdjeü. patlic. £XidKn|'$af(li<ft / qvod ranonibu«
Aibjxidc exponi potert , t> ad qvas tacilc rerpon-
dere pofTiimut.
O^CC/ 5*5 ?{CCbC/ W«/ fatio navium, locu«
portni proximus , ubi artchorü jäüif htrentnAvet
Aul rtiam funibus ad paios aliigätttttr , ab hoc
t'oeab. non folum rfl SXc&cr tVtt/ exercitor./ri^
rji«m9vefier/©(e/ *t»Ö«/ traaus. cltma, re-
gio, qvafi «Kccfcr. ^in fd)r?nc« Kcficr / locu«
amocnui. gllffvcfitT / trafhii icrr» jucundui.
MaJc feribitur $1<WV I <p>o.i rfl k Gali. riviert,
fi::tnert , flttvüu , *mn»f , mw. Ab hoc ^(Cjorti
ctiam Jicitnr 3vc»cnt / Dicftcr / y SCcfcnter/
$06/ trfclinJum , refefton um , cainaculum , oiim
emmfub AiojrtmJrbxnl Sfcctndanlin camp'h , jw-J-
t'u y locii amixnwtibtu.
ÜCijt Üi'Kll :\cd)UHUa U»ad>cn/ longa Tibi tempora ^VJ^ / /
"ic« promutere^ru poll.ccri. (£r fort Allf |WC j/ ttgCtt/ fiCregCt/ tyrie 6oC t*rA«»fr
■
fHcd)llllUii / aweepta de expenfa reterre tenetur,
rauonibui pcncluatur. ?lmt^rid)HUUiV ratio-
i.ji.um pr.xfcc'turas. i ^icr> & ?ffidU five
tr«Jnf rcd)nuua / ponn. »briurtd>HHtia < * <r5c^
trttj>ft'i(6illin»\ / cibariorum. CScl:rcd;iiuiuv
rationef ref pecuniarix. ^ijO^Vf (ftmilKl / pifci-
narum * »ivariorom. f n * 2H>»torcd)
n i iii«l / * $i>rftKd)min(i t ran ones foreftale« , (y I-
*at>c* . liguari*. 9flc>irr(5min<| /"rationesiu.
corum Jccuratorum. Äir4>cnrcd>n«ng / ratio-
nMCctleitaftjcpe. rrtMrredjnunq/rawon« pur
cir* t parftculatim e^iras , vuit>b fatlicuiaie*.
ttScibef l cd)nillH\ / compucationcsfimplices , rü-
des . parum fibt «onfrantes. Sic multsfunt c»w-
po/iU cum päfof.'ir :ihfi, ut : ^tbrcd^ltting / <al*
culorum coliAtio , f-,t;onnm fubdu^io.
Wir expomtur , proprie ^tt<jrm r/? movere , commO-
tcvc , j'jic.irc, •( i f 'j •' moderari .ordinäre«
dirigerc , tsndem ttvun : incitare , coniurbare, in«
tricare, impiieare, interrurbarc. V?r fidl
nid)t / immobiliieft. 6»an t>arf fidj biet nicht
rcflftt / libertäre fui uti nemtni concedttur.
IrO^ UOt) r<4C Dich / mutiunum verbum, ü au-
de«. jXcGC nur Uicbt »«1 / «cum mallita,
nec in qvcrelsi , ßi't \ocifctationet crumpe.
(gSrcoj Od} ciwai bierberftm/ circumftrcpu hie
qrnpum. ijjrfiin faumDic Snuacrcacn/ mm-
litar, vix verbum addere poreft, elingvis eft , ta-
cer. t&i tji biet }tt enge/ man fall nd) mrbt xcw
pr.c anguftiä huju« loci haut qvisqvam vefti-
gium H^cre out obverterc fcqvivecM, rcüi'H
• Sd) icr 2 o uni^i i"4)«öUdjciUaHfb>itrn/ taiii mor-
biho-
1567
Vit
1568
bihodiegrafläntur, oriuntur, nafcunrur. (T5
rt^t |l<ft ein ©efdjren / rumor fpargitur , excica-
cur, furgir, fama jactatur , prrcrebrefeit, emanai.
CumpoJ. funt: 3lur«Jflt/rcntarc,inftigarc, al!i-
cere, excirare, pellicerc, urgere. $D?ail mu6 bco
ftm tialid; anregen / qvotidie raonendus eft
de hoc ncgotio. 2iufrc flf n / id. frri rß }W2|n<
%t gen frd p/ui rx/rf, Kl 1 concicare, irrttarc, am-
mum exaeucre, & inflammarc. (£r hat fleh
tnfregen la(ien / irritari fe paflui eft. SBeregen/
sirm qvodfimplrx Regen / motu ati , corpus ex-
erecre. Üttegeu »icler Qkfääftt Fan ich mich
f vi 11 in bergen t cantis negoeiit diftcnrus , tot oc-
cupatiombus diftriltus vixlibcre refpi rare licet.
(£ rrfüCtl ' eiere , excire, concuccrc, coneuflarc,
permoverc. Ärieg erregen/ movere, provo-
care bellum. Unfoften erregen / fumtum affer-
rc , mferre , induecre 3 än » erregen / lices ferc-
re, concire turbas. J£)in unD bcrrc»K!l / jaftare.
agitarc , vibrarc , mobilitarc äRitregett / unä
movere aöcnii jirh Der grofe 3«ibe reget/ fo tt*
gen fid) bie anbern mit / diguipedis unä fc cum
hallucc ,fn* hallo , movent. SRachreqen/ move-
re Tcpoft aliud, motum lmitari .Bffcqvi. fft.ict)
beigen fiebern regt (ich gern Dir #cft/ poft febres
acurjsAardentc» , peftilentia fubindc feqvifo>
let. }8iet>errcgen / * ©eaenregen/ contrario
motu jaftari , contraniti , contraire. ^Bieber
regen täftm rß denuo mocarc. £>ic roteJJuhr
reqt fld) roieber / dyfcntcna rccrudcfcit.
Jlfgcr /t>er / motor .motator, aöor .compulfor,
impulfor. ;\t\Knni] Die/ concitattix, famina
mo vens , incitans , conomens. Urreger / mo-
tor Aimmus , primus . arbitcr Uni verfi. 5ltil'C
§er/admonitor .flagitator , impulfor. ^InrCt^C*
riltn/ teemina illex , illeccbrofa, pellex. 2luf<
ttger/ Ar (5rrc:»cr concitator, inftigatOr, flagi-
tator. ©ewifieuäreger / confcicntiK coneus-
for.
Scgung / öte / piur. Regungen t motio, motu«.
coaeufiura , commotio , coneutlio , perturbatio,
jaöauo. ^cb fulc Feine SReqiino, ben mir/ ammus
ä penurbatiouc vaeuus , libcr, i? i'olucus cd.
$cnletbregung < mifencordi* concitatio. ©e
tnntlrequnCj / agitatto mentis , motus animi,
«<<j, <$jnnenregunq/ girberrcgunq/paroxifmus.
Jj>ci )en6rcgung / aiteäus , arTeftio cordis. 2k
hclreguna / impetus amori« , paflio amantium.
•£>äf f n ' 3t>rnrcijim*i / ftomachu* , indtgnatio,
concitatio «du , vel ux. «3i(Ccnvc^Ult j / afic-
ftus moralis. Sligenbregimg / virtutit vis a
operatio. Urrrgiing/primum mobile. Qlnre»
gung/ inciramenruro, inftigatio. Slllf» & gr^
regung / impiilAis, irritamentum. (Erregung/
fit* Anregung Der ^atur/inftmau» natural«.
ftfgig/ «SJJcgicbt/xi/. &*Av. roobilii.^mobili:
tcr. £rreqlid)/irritabilis. Unregig/ immobi-
Ii». Erin^r/r4»nt>«iitMVf){egigFeit/ mobilitai,
incitatio , inftinftu» , agitatio , coneurfio. 9{c»
flicht rliam dkibtr fXege. QF r ,j| rc ge f vigilan«,
alacer , vitidua cft. £>at ©ernchte trirb rege
tWiuMi res eft in ore omnium , rumor de bfic rc
pervulgatus eft, rumore vulgi fpargitur.
DvCCjCflt / fuod obfoletum eß t pro yvo dieimut »Iii
düd&h gturfeln / qvafi »fidlen/ meeucere,
coaguarc» jadlare, mobilitarc, vibrarc , Tentila-
re. Nutteln auttm rß a regen / «/^ idrtn fne
fi^nißcat. Jitirtcl 1 ic vf f niibc commora clepfy-
dram. Da* gjfer& hat nud) mol gerüttelt/ cq\us
iftc mernbra mea graviter coneuilit. SDJail tUU§
tbn büJmeilen rütteln/ »cnu er öut tubn füll / ferjo
qvandoqve commonendus eft ad virtutem.
a»an mui ^cn I)recl nicr>t rütteln / tvuiu er mä)t
{littfcn fcÜV non cd movenda Camarina. Com-
poj'.funt: Aufrütteln / cxcitare.fukiure.concie-
re. ©neu Mm Schlaf aufrütteln/ dormientem
cxpergefaccrc. €inen 6djmci^cn iun'ihttcln/
renovarc dolorem , ulcus tätigere. (ErrÜtfelll/
experger« , incitare ^alliccre, impcllcre. (£r ,({
Durch. Hoffnung etnetf ©en?infte< erruttelt h>or»
i)cn / expeclatione prxmn perfvafus, adduclus,
alleflus eft. ©urcprutteln/ agitarc , coagitarc,
mifccte. €r miit? Durch Unglutf recht lmfa<:
rüttelt tverben/ ctibrandus, Ö'coagitanduscft
lnfottumö. 3d) bin genugfam uurcr^geruttelt
»rorDcn/ fatisfupcrq*cexagitatusck derifm ha-
bitus Tum. (£inrutteln / morando conftipare,
agitando atOarc , conftringcrc. DCÜtfele b<ü
(Bant) ein / arenam cheex arenaria inde, pro-
bcqvc fuccute. Jg)tTllinrilf fein / mifeere, pex-
mifeere, coagitarc, it. exagitat e, vexarc, ludere,
vr im- CI uücn cor Dem (gebrauch ivol bermurüt»
teln / roedicamentum , fru potiunculam anet
ufum probe taccutere. 93errnttdn/ fiw 3er»
rütteln / fuccußlonibus , 5^ agitacionibus cor>
rumperc« Ö* conturbare. 3ufammenrüttell!
idrm rß qvod igtntdtteln / £$* congregare , con-
ftringerc fuccutiendo dt coagitando. Hutten
idtm rß y ved 2^ Atteln / mo ycic , qvaüarc. f jyfc
3<ti
SKc
3 er i Uttel/ emocx mcncis, cericui , amens , pht e-
necicus.
SKuttler / Oft/ agirator, peragitans, qvatiens,
fuccuflätor , fuccuflbr , concuflör. SKÜU IcriOTl/
X>ii / fomina peragttans , fuccuticns.
vJutfollirtq/ tMC/ fucuillu:>,qvafUis, coiicuftus, con-
cuflura, agitatio. ylJj.pirticif. *HutttVab/& SKßf »
(fließt/ r/T, qrod apriun ad fuccuticndUm per-
a;>icandum drqvaiTan iumcft.
SvUCf Cn/ flCrÜcf tlilidem eß k «flen/a/fc propr.
nihil dliud ftonificat , qvhm movere , J'td vdrte ex-
Sonitur, cum per Je , tum in compeßtit , ßc dmmw :
>• Neunte rücfen/ bei SBcinftorJ rücfft/ atbotes
frondent .frondefeunt, fites germinant , germi-
nafeunt. Qai SRcft rneF cn auf Dem 93i><jclberD/
reteaueupatorium inareolä attrahere. (l'itidil
mit Den (gplbatcn tnd PanD riicfcn / cum exercitu
advenrarc» in regionem profieifei, cohortem
ducerc in rertam hoftilcm. -Du- \$\\(b\c röfft/
fclopus vacillat, ferit retrö , retrudit. QBdS
rmiihi bidyqvid ce motas , fecum! £r nieff nie«
manbt'H mehr nemini loeo cedit. ?^iiiic') Dil jj
Cr Den Jf)Ut C in mctlM rttcf f / vixpilei oram tan-
git. Compof. funt: $U>ril(fcn/ recedere , fecedere.
SlnrucFcn / aflidere alietii , proximare. ^liffrfl-
fJen / & ^6r» fit* «OorrUffcit / inculpare aliqren»
(Sincm feine vgnnbc flufvmf cn / exprobrare , ob-
jeclarc alicui errata du. 2lU$rU(ten/extrahere.
expromere. £ic 21 rmcl an^rncFcn/ mani<a$
exponerc. QSerÜcfen fallere, deeipere, fruftrari,
dcmentarealiqvem. <viv»;l bf t "fiffcn aves irren-
■ re,retibusexplicatiscapere. QSenvucFcil a ! latus
alicujusappropinqvare , proximead aliqvcm fe-
dere. Etiam ^frocorncrfii. !D»rt Hilter riicf t
bcrbCO / »ras ingravefeit, accedunt anni. ©fltf
neue^äbr rfccft* bcrbe»/ novu» annus appropin-
qvac. Citrifcfft / inferere, includere, infigere.
iflltrncfm / fubducere , amovere.auferre, expi-
lare. ©CT $0* bflt ifon CfltTHCfcf / morte fubla,
t us eft. gorf ntcfcn / pet gere , progredi , pro-
movere fe. Kliffe fort / Die onbcre ouefr
ftQcit Wunen / da locom fedendi. ©Ictc&riicfcn/
concinne difoonerc , juxta feriem coüocarc.
Pllld? bat .ßflitf tld) flkieft / ftrophium , five col-
lare acu piQum redue ad seqvaliratcm. .fcr
rnefen / verfn« nos movere fe. J^rMb*
riutcn / deorfum progredi. J^ernnsrncfcit/
enafei, evadere« foras moTcri. .ÖiTcinnicfen/
ingrucre, incedere , irrumpere. .^eiffirr fttf «1/
proferre , producere , expromere , cxfurgerc,
proferpere , prorucre. J^eTÜmrnrfrn/ exagiu-
tc, vexarc , defraudarc aliqvcm. J^fruuDer*
rflff cn / derrudere, dejicere, deturbare. Jf)er|B«
rüctcii/accedcre, adventre, acclmare, rmminere.
^mincfcn/ rapere,caperc , it. locum darc alicui
«n conlcilu , federn concedere. -Öinnbriictcn/
partem toferiorem occupare, degredi, demittere
fe. Jiiih'.livmlcii/ auendere, lurfumferri. tß
rtiam ^iOAllfrilcfcn. J^inflü^rÜfJf U / exigere,
prodire, excedere. J^inc inrflff frt / penetrare,
inrrorumpcrc, inrrotre, irre per c. Jßinctniftlrttff
rilrfcn/ «nttorfum trahere , Bcclerc Jg>in6crfl<t>*
l'iufcn / i error :um poncrc , collocarc , con verte-
te. J^inflbcrfildcll / tranfire cum exercitu.
SDiMt Dem ^>e!F binnuuertüff cn / transportare co-
pias. .Oin ItnD f)trrucfcn / ultrö citroqS ja&are,
rroiproeaee» . ^innnb reicht rrurfen/ hucatqye
illuc torqmre» fleaetc. JP)tnnnüerrüctcn / de-
duecre, fuppriroere. J^jntüeqrficfcn / fiw 5©<^#
rurf cn / abducere , archcre , abrtpere, removere.
^)in$UcrufFcn / fubjungere. applicable adali-
q»id, admovere« accederc, apponcre. (JJ?Ui
rucfett/'dr^fitfinnnDcrriKlfB/ unä moven.fimul
prti>€hiiopOivbcnrficieii//i. & aflidere, proxi-
naüm ad aliqTem federe. Jlad)VüCt cn / foccede-
•e, iofeqri, perfeqvi. £>bt Ii btnaufltldf (tlt iocum
fuperiorm in volare, occupare , fibiqve vendi-
care. Qwm'iffrn/ obhqvc, Ö'transverie ex-
cedere. jöcrriicfcn/ locum mutare . praetcrirt.
5\liriWrrÜef tcr ^eit / non ita pndem. 3£citcY<
nidcn/ ultra progredi, pro v eh i. Hilter n'ltfcn/
eransmoverc , regredi , repedare. '^eri »den/
demovere, dimovere, fummoverc. ^iicrüffen/
locum dare, ampliarc federn. Sufamilirnrüclci/
fociare, denfare, coire, conjungi. S^ifchcn- ftve
Darjtr ifcbcnrficfcn/ interponerc t intermeare, in-
tercalare. Hic notattdum tß a ©prrflfftn / five
0Btra(lctl/ qvtuAo notant attrahere , venire gurf/
DU / furcilla. Eß enim inßrumentum , qv6 attr*-
hmm toümtu edulia, carnti 65* re$ , ficuti Mb
.ßerrnefen/ venit Jfjarf / Ol'e / raftrum , unde
.parFcil/ 4 3»ffl m mcnbarPcn / raftrö corrade-
rc, qvdre tudiendi non funt , qvi gijvf a Udino-
rum lurea, ^>arf afamanoium harpago dici
obinemtur,
Ruften / Oer / a tftttclo/ febri», febril is qrer-
q verus , Horror , rigor , algor. ©cn pfiffen &a>
ben/ febricirare, febt i laborare , jaftari, affliexari.
2>af Did> Der •Kutten beliebe ! utinam febti
petiret !
SXncfcr/
157*
9fc
3Cll(fcr / Dir / mocor , aterahens , rcccdcns, locum
dam. JMlldcnitn, DU / focrri:r.accdcr.s , difpo-
nens, coJlocaqs , moran« fefc. SluffUCfcr/ &
©PtrÜrf (C / objurgator , exprobrator , oppro-
brans , redargucns. ißcrUticr / fraudacor , iudi-
ficator, circumvenror , implanator , impoftor.
Stfcrrncfcr btr üRalflcin«: / niotor termiuorum.
• J^inriicf er / rapior , praedo , fuppilaror.
«Xütiun«»/ DtydrDfx&uif/i;. Das flirten/ moiui,
mono , aurachis , atcraftto. £Cucf rtum in (br-
eit tß mfus , nixui , progrclTus , protnotio , qvje-
ftus. <£r bat t ntt ii guuu.Xucf in feiner Arbeit
«JCI.lbfl / multum promovuinoperc fuo. iXucir
im ^tubiren (Ubtl / propre Tum in itudiisfaccrc,
lacnnäaugcn. Oluf cutcilSKuef ttiU C;> btiiciii/
uno hauflu abforbfit. <luu;i JXucf villf bie 5 i?i>
|Cl tufcn/ crahere recia aviaria. SmiCIUn»}/ de
Fraudacio , circum»encio , fruftratio , captio,
fallacia. 23or- fivr dufrücf lino, / impuratio, ob-
jectano, objcctaculum.objcAuSt opprobrium,
ex probrat 10. (Jinnict uii.j / fupplcmcncum, in-
fertum , augmentum, vulgb infträtum. (£lltr
filihltl^/ ademeio , pnvauo, rauina. ?) v a cf) •
rthhiiU], imprcfGo, perfecuno , »nfc&ario . im-
perus. ©eirncfung/ amotio, remotio. 93er»
rurJuno. be* iof nt.ihöci .■ delirium , furor, infa-
nia , phrenefis. 3 u f a HinicnrÜcfuiia/ conventio,
conglutinatio , conjugano, congreflio, com-
preflio .coarctacio, conlh itlio.
5K»cf id)t / * 3ificflid) / *dj. & tdvtrh. moveni , pro-
movens , progrediens , cedens , acrrahcni , c5"ar-
€tc , prefsc , mobilitcr 2luf> * Söonrficf id)t/ ob-
jurgatorius. ^Vnirticfyt / capratorius. £iit
ru(iirf)t/ inrercalaris, intercalanus, infcrtui.
Dvucf / ö? Dvucf en / Der / piur. mc Üviicfen/
dorfum, tergum, fcapilctim,^ ab hoc vtrbothf
tt<n tjvatatiu noUt obvertnt , convertert. Hmc
pbrsfu : tfinen mit bem ??ucFon niifef>cn ß™ ben
2iU(Fen JHcfci)«« tergum ob»crrere , limisocu-
lisafpiccre. £>en f\uifc» »enben/ cerga darc,
abire. tiuf ben »Mcfcn fallen/ ca^crefupinum.
<£r lieat auf ben ^liefen / lupmus jaect. 2luf bem
SXÜCten fraget! / fuftinere . ferrc , porcare hume-
ri«. (Etwa* auf ben garten nrbmen / cxtollcrc
alicjvid in humeros. Siel)/ batf auf bem Dillufctt
Valien Cl ii U / jumeneura clitcllarium, dorfua-
rium , (arcinarium. vf iurm im ftucfetl ftgen/
ad'erfum federe, : Jpäm s c auf bem Furien
|)ttben/ manusin tergum rejicere, in tergum re-
•orqvcrc. £mcr / Der eiiun fiummin dürfen
1572
|äf/gibbofus f iruurvuthumcrrt. <&r b-'t vMifn
breiten Ären - etf fd?^D; ibn m$t /laus h
pratdicuseft,4)vi hacc omma facilc faftiucbuac*
^rberOiütfeu; gibbu». Ah w 5Curf eu .afc«
CTldF>C / «i/ dor(uariu$. J^)C(f)rÜ(ti^f / giJbbo-
m> Q3reitrtiri«(4>t / UtU humerit. Jtrumnv
rnefiebt/ meurru«. (Sd)inulnicfi(ftf/ jUQCCUl.
sracilis . angufto« humeros habens. X>üi :i u*
Oic^f/ dorfoando 69*macilcntopraeditus. JXudP»
linij^/ & Jiücf linaii"* ituum diumi^/a.Jj.
fupmus , pofticus, & fupine, retrorfum. SXüeff
Hnai legen / tccimare. £Kfief!ittijtfdl>e SBctM'
nuna / Cinna poftica. j£>inbrrrü(f i / *4v. morc
invcisö. 9Kftn©l6(f gebet binberruri^/mino-
dum oftipedis procedunt omnia cancri. Huc
ttt*mftrimtt pr<tpof. |tirÜ(f / POflc , retrö , rerror-
fum, retroverfum. (gefleht mir nochein©r»f»
frs Jiiriicf/ ingens fumma reftat , debeturmihi.
3nrucf rß rtiam mirrjrHh, apagc, cede , abi retrö !
Vßeiter ilir&cf/ ulterius retroTcrfum.
tKutfcben/ /i^DCutfc^en/ »pufften/ rßk
tterba KMWH/ idrm^figmficat <fvoJ £ortr&cf en/
promoverefe, repere , clunibus reptare , pro-
ferperc, prolabi. gi»rfOirfdjen / rependo pro-
vehi. Hmc Mcuntur £Kütfdi>erjinfe / uturat pto-
mobiles. •XurubuiU] / Die / ky Da« SKutf^ei/
reptatus.prolapfus, traÄu*. $R\lt\<5)id)U dibU
|*d)td)t / * ^iiifcijiCiU . i<. if.i < 'w / . promobilia,
proferpens. corpus trahens, 1/. lubiuus , £j lu-
bricc.
9viefl<l /Der/p/ur. DteDvifflel / veftis, repaga-
lum, pcflulus , obex. Eß a Ruditl qvätentu
figntficat abirrt , mobilis tmm tß protrudi folrt.
Hinc Mco : ©en SXiead »or Weben / obdet e fo-
rcspeffulo. (Sifemer Kiegel/ peflulus ferrcui.
•Oeljeruer Siegel / longunus , objcftaculum Ii-
gneum. i üuim cT cloftrum. .Oc UriaKl / ve-
Ais infemalit , objcAaculum Tartan , An ptr com-
Vitium apptUant vetulam deformem Ö* rixofam.
A Kiesel r\1 vfrbum fi ic.irlii / »erncacln / »uerie»
sein. ^Die Xur ia- five {uerie^eln / asdes reoa>
cutis occludcrCt obdcrc pell u lum ort 10. 7>\c
£»iri|i iUgerieqelt/ foresconcluf*funtrepagu-
lii , pdluli non commovent fc. (£ntricgcla/
pottit. rß, aperire otlium, januam recludere. pan-
dete , paretaecre , referare. SKiegclung/ Die / Sf
frtqvtntius m compof.fßtTXit^tlUU^/ & aUerMe«
hl na, claufura, repages, aäus occludcndi fo-
res , munitio oppeflulara. 3lufne ^lun^ remo-
&dd 9fl
" tio obicis, vcftium amono.rcv u ilo. 9Jic«j«Ifr/
' SBcrricgrlcr / * Hwnricfldrr /Dcr/j.i«iiam pcflu-
üs ocdudtn*. ftjerriealerinn / t>i«/ muiitr olh-
um obice rouniens. Olufrtv jüUr / rWeran» bfti-
«m. Qlufric^UriOII/ focmma forcs pandenrf»
repagula removcns. $errfegfU//rwiUi'3rrfC'
' gelt/oppcflulatu«,ob:ccmun;;us.
«Xotf / D<* / p/. 3v6(f€ / tunica , wga.
k &urf / qviadorjo circumdatio , humtristu inj.citur.
JXect uoOck Mcwcfrcl ümgefebla jen > äRan*
nlrocf / cinttus üabinus. ^vocf mit Olci'tik'ln
lunica mamcata. Ungefärbter /, & afacCcr g*'
meiner ftixr/ ebne £pi»en/ ooee© .ihnen / to-
ga puia. innrer ftoef w* auf t)ic gerfen / io»a
calani. (tolhlUT -Rod I toga rugofa. .
l«5r?t jidö ben 5Hi>*.^ ntct>c gern jerreiiien / noqjuu-
cur tibi fcindi penulam. (giueu Sftoef anjiehen
injicere tibi tunicatn. £v n iXud aufy'cijcn/ po-
liere cogam. ^AtWtfAnidtOCf/ryrma. 'i'iMllll
(il)!Vi;ti\ii{)ov 9iOCr/ diploti, i eftis cqvcftris dupli-
cau. OK'fHitcrtfr i^Ofr/ tunica duplex. Un
^jefbtrerter 5Xü(f / runica priva. (fHvJCt ÜXod/
lacerna. palla. Stirer fHcrf/ l«na, tunica laxa.
" c 3^wtfWw rog 3 pmgvis, tunica linea, alias
"JltttteiJ Kodf . ^etreh'ücf / cento , huerna de-
pexa. ^»rautroct / fponfx tunica calans, regiU
k, Ii. ^nrq'rncf/toga. 5>p tenrorF/ cyclas. i>
•* tfrf öpcingcr / "Vr^i* fammea : duilur etiam
u CeJJ^eppnttT' , M/ -" mkDem<2cf)leppre(F Die <erri>e
fegetl ' cjrdadc humum verrerc. S^cljrocf / rhe-
■o. Jtinbcrrocf/ tunkula, alias diixiidn I *mo/
Am; ,;. Jpti TtiU'LH'f / toga praeeexia , laciclavia.
. ßunuaiuw roef/ palla Svcvica. Ober five Uber
voef / epirogium. Eeibroif / epomis. gepiten
roef / v c it i s Dalmatica. vß ' d; t rotf / vcfiis ca ua -
toria, maftruca. 3R»UlUC6ri»cF / toga. ci.'i
merrorf/ thenftrum. ?Cci(ro(f/<hlamys. 2ß k v
peuroef / paludamentum. QikibciTOCf / palla.
fißinterilHf / cndromii. Rcifcrodf / penula,
, fagum. ^iHKcIrdcFU'tn/amiculum. 2Cikfld?t/
at\ togatus, tunicacu«.
tKocfc/arfKocfen/ t*t/ coiu«, aih spinn;
" ''JfDCTiH / iidUrr a J^orf / 1 via tvaft amuitur pens6
Jeu fafacuiö fittt. ^linuTtt icbter Herfen / caJu$
' comta. 6 ief> mit l>eni Kiefen ernebren/ vitaro
^ eold tolerare.'
Ovegtretw qcreairt / mim t nam SKrioViien/ ge
i c r c , gubernaxe , traftarc rcmpubl icam , tenerc
$ tmeipatum , obuuere impcciura , impcraic,
imperitare, regnare. Concedimwultrlbocwc*'
bulum retjirttl / rätionr trrniiTHUiotilf a regere dui
pojpavemadmodttmiXtqtnt/ i regenf *
rcgale, ©"Siegd/ iregula; Regere lamm kmo-
ftri rddieeSi'Qtn l i. f. movere, collocare , or-
dinäre, venire manifrfium rß , cwr. ey.u Ltfmon ex
G räscii baberi nnjveat : Ex Babylon a mttem Ö" & •
gyptiorum Rae originationem vocis Ilegul« arcrjfe-
re nimk imongi vtns Ö* ardvum eße vtdetur. Am-
pieHimur igitur hoc vocab. Sichren iure meritbne,
tanqtAm fobolem noßram genuinam , Ua , ut propr.
fit : mo rere , moderar i , Gubernare , ordi narc
ita dieimtu ; ©ie tyetf revjtret an Dem Orte /
X<0,Ct{i(t) / tjl rege/ peftis locum illum occu-
pat, iagruit in provinciam. ©etn(.^cmut re»
Öiren/ imperare fibi , cohibere, colhgcrc fefc,
inrra rationiigyrumrerocare. €iu Schiff rc<
i^iren / moderare na*ira , darum cenerc. ©er
©cj)i/fcr regiret Dai Schiff »ibel / gubertwtor tal-
litur, peccat, negligent eft in gubernando.
Ölüef regiret albier / cafus mhac redommatur.
0*0: t rejiret (iber aOe^/ Deus ommahumana
procurat , ca! um Sc rerram tnoderatur. QX re»
Öltet nlleij allein/ fumrm ejus eft poe«(h$, ab
ejus volunrate de nutu peodent omneü. (Scharf
retjifen / dura impena in popnltim exercere , fe-
ver^ imperare. Compcf.ßint: 21u^reaircn> pocc-
ft.uc privari, imperio expelli , ejici, fpoliari.
S&cregiren/ id. yvodfimplrx J\ccjiren / pracefle,
prxfidcrc , impei irare. gortrtjiren / proferre,
produecre impenum. ^?itregiren / & Sieben*
reatren / confortena , focium , collegam imperii
eile. tRJt&retUTen/inregnöfuccedcre. 2J?r»
regiren/ anteccfTbrem in magiflratu fuiffc. Q&^ic«
Derieairer / in regnum reftitui , reduet >n poflet-
fionem imperii.
??egirer / ^cr / Rex, reftor, imperaror, dorn i naror,
gubemator, moderat or. Diatut qvocfr eilt Ote»
gent. 9{eglrerinn/ e> Ovcgcntinn/ Die/ domi-
natrix» gubernatrix, moiicratrix. fj^eejfnt ei*
ner SRnbtsperf irnlnug/ pr^f« concilii. &tobt>
reejent / prsefcclui urbi« . rcAor rei public«.
5lmt#regfrer / prxpofirus officio. Reifer JXc*
gent / prineep» exccllen'i ingen 6 prseditus , rei-
publica« traftand« peritu*. ^tattlifj)c biegen*
ten t ornamenta imperii. ©einige SXegenten/
magiffratus rapaces.
SKegirung/Oie/ &x>a» Regiment/ it. txwKegiren/
regnum, imperium» prineipatus, magiftrarus,
poteftas, domioatio> dommatus, gubernatio,
mode-
1575
moderamcn. jurisdi&o, iL rcguncn* respublica,
curia luprema, vul^tameUaria. (gl ift ullf Der
9i<i3truil»)/tcrurut,cllin mru prineipis. <£ill
i/Vvl\U Ulli) / t wi imim^ | yav • W %H* ,n f t im »giuiu iu|'piviiivniuui»iiuvivi , lUIIUIUH
5?crcl)l iUlü D(K dt<airUJi'4 / decreturu tcgiminit ttiam nonnunqvam abufiveptnitur pro rurbis» mo
A n^-tlia A (Vikiii'iin.i .i»r'AlIl nur nir;\f / r#c. IrAnc. IiiiDhi hvm ffin rv. . 1 ■ in i'i! r Mnfyihrn
dücaiit. Sic SKqirung aef«IUc mtc «id)t/ res
publica proitrata jaeet , admnnftratto i(ht mihi
fuipcfra crt. ©taWrCijtlHCHf / rcspHbiica.civj-
tat« policia, municipium. Ober & £iii$di"i\ji-
nunt/ /»w ?\<iur / monajclua. 3uuf er /»*e
<^c|4)Ud>[trre$tiuciic / aoftoeratia. Einern*
fivt yi>tilM§iuunt i dcmcKrwM*oaOautfrci)i'
niCIU/ dormo wa poierras.aduiiniftiatio cecono-
mica. Äircftttirc^imttU / potefta» , five juris-
dittio cttleluftica. 2auD$rfO,irun$ / dicaftc-
num ptoviaciale. 3Bcibcrr( lUllcHt / gynarco-
cratia. ^Ultrciirf 91UICUI / rufticorumdomina-
tut , ochlociana. £)<j&l"iginieitf / oligarehia.
tSc(fr«n$ iKeojUU'nt / impena Maiiliaiia. faftes
crucn tt. ©elinb* Die iiuneut / J uila uiollia , re-
nufla. (Sin »Xeajment ainubuiw rcmpublicam
iundare,infticueic. ©(rbcgcw/ augcre.amph-
ficarc. Einern Die Sicgirung überleben / cra-
dere gubernacula, giiDcr iunc;:i prxficcrc.
ginWO, üUf tieft ncbnien / ad, rcmpublicam acce-
ticic, üifcipcrc Imperium. Regiment mit @(
H>all tili |ld) brisen/ dominaiumpce'uparc, in-
va.lcrc tyrannidem. OiCijiuicnt ftti'cn/ admim-
ftrare honorci. DfrgtmCM ÜtllFfhrcn / qvatert,
concuicrc, convcilcrc, labcfaclarc ftacum rei.
pubhex. Stach, Der SKtgirung (rädern i arfc
clarc , appetcre principaium. ©Cr öiCgimt!^
Mid)t achten / repudiare, concemncrc diadema.
^etne £onnuna, ium iXcqiment baben / honores
dci'pcrare. £ja$ IKcgiment übergeben / impe-
rium deponcre, ab»re, abdicare fc magiftratu.
Soll! AYumeitt abfegen 1 abrogarcalicui unpe
rium. ?Ke<|iraCllt tn brllo drcitur Icgio. (f in
ftattUd) •Kc^imenf/ legio inftrulttllima, ornatis-
fim a. äfangcmorbrn SXeaiment/ legio nova, in-
exercitata* Regiment richten/ pararc , conferi
bere , cogere Icgioncm. Regiment (II ^JfeiDc/
Icgio eqvcftri«. 3" ffn§(' ped«'*"«- Sieg«'
nientSDrafllCIKr/ leg»o dimacharum, fiveeqvi-
tum dcfuUonorom » fubitarioruro. 0iCgh
menr rem lofcn (öcfinblcin / cohors impura , fee-
lerata, fugirirorum caterva. (Einem »lim ObcT'
fltn übe r ein SKeqiment machen/ legioni aliqvem
prÄficcrc. Ober|ler nbcf ein Dicgiment/ thi-
liarcha. (Sincm bai ?iea,iinent nehmen / fpoha-
i e aliqvcm icgionc. Da* iXcgiiucnt lernt aul<
ananber/ Icgio difliparur.dilabitur. 5^,u-:Xi
öiiunif Pi)II madjetL cohor res fupp lere, complc-
rc, legioni fu pp leinen tum lex iberc. DvC^IÜieilt/
icHut , jur guY, rücit. <£in ?inunu'iu anfabcn/
ön|] Uid)f 5 Ii bcfdjU'ibcn / incrcdibilc« turbas ex-
ettarc. j|t nicht (in 3icijimeiit biet ! qvanea
ronfuGo, mixiura & perverfio rcrum hie cer-
aitur.
JKeijillicb / *<!}■ & aAvtrb. imperatorius , impcratK
vus, modcrabilii, iy : regic, inudcranscr, mo-
ic iinpeuosö , domioicö : duitur tUun OieiJU'-
bflft.
exponttur : Regale , plur. regalia. Sunt autem
regaliä m jure Jeu Jali : Jus & poirßat confetendi
feuda & benrficia regalia , tjvod per ferptrum fiebat.
^CcO/lUfn/ dtcuntur refervata prineipis, & qv*
ab univerfali Hominio Imper ator* procedunt , /jt aha
funi : Creart" Principe* , Comitet , Barone* , Nebi-
let , tabeÜiontt , Irotltmare ßurios , -ve fh^aha 1 , jw
eudtnd* montu , Br. iKcQiilpaptr /r/?chartate-
galis. Sed (in Stegfil l ttvam duitur Organum tu-
diculare , vulgb rejpir, Qiuf Dem iXei^'l l'ehi .ujen/
organö tudiculan cancre.
?Kcfl[fl/We-/p/Mr.Wc ; norma.perpen-
diculum, reguta, it. canon, axioma. prveeptum,
mandarum. Itidemtß kRt$en/ qvatenwerdu
«4>f ßgmficat. (gtwa« nach, Der Siegel marften/
inftinitum , prwccpti nem , formulainMfcqTi,
ift niefjf nud) DerSKcgd bccbadjfrr / hocab-
hofret , abeft, aberrat aregulä. (Smcm JHei'eln
»orfeftrcibdi/ (ieb &rtrtm(fe juad)t(n/ formulam
difciplin?e conflituerc, praeferibere, darc nor-
mam , prveepta tradere aticui. 81mt^l*eg(I/
formula offieii. 3lrjen(Dre(J(l/ pnefchptio me-
dici. 5^tliircnrc<icl / commenta ruftico»um.
Jge«; five 3?ebciiie-iel / inftruftio adjanfra , fc-
eundaria » addiramentum mandari. i^ienihc
fiel / norma ferritii. föcfunDbcitrCßfl/ dueta.
©lanbenör(3(l / articulu» fidei. ©runbrtfld/
lex fundamentalis. ^>au*rcge!n / prseeepta o:-
conomict. .^ClirÄf^retjdn/ lege« matrimonia-
les. 3n^K n ^ ^f ö c l ;in ^ itu, • 0 ' uvcniIi, • ^ p H cr *
re^el / regula monaftica. XtkQßtttf /
belli. ^(bcii«r((j(l/ regula vit*. 5)?cifferregeV
axioma , praeeeptum magifreriale. S( t;nftre«V 1 n/
pri.ncipia artium. SUarrcnregd / irrationale
ftatutum. OrDrn^regdn/ lege«, ^ftatutabr-
*577
9ve
DU
»578
dmis ctrjusdam ecclcfiaitici,»*/ fceulans. ?fed)t$'
Jit* ©elefjreqd / rcgula jurit , lex , feitum , die itvr
tham Barbart br&eardicum , aliat tflllC ÜflUfrcqel
Gaäu Pafläge. <£d)Ulreiiel/ prfccepratfinftuu-
ca fcholaftica. <£ittertrea,fl /d«fciphna morum.
^trtttfnWl/'wiotaros.canon polititus. Jnnf»
Tegel / lex poratoria. jiKjenbreflCl / prateeptum
virtutis. 38cltregel / regiHa unirerfatii , jus
Gentium , ü, in malam partem : leviorum Domi-
num ptaxita. ffieibewoel / commenturo mu-
lierum , fabul* anite«. 8Beitfbeitrea,el / canon
philofophicus. 3Wfln^rc<?cl / lex dura ♦ odiofa,
violenta , obtrufa. A SHcgcl porro venit : 0Cc
!U'Cn/ barbari : Regula, r, i. e. ad pratfcnptum
faccrc,praeccpratcncrc, pcrfcqvi : Et>qvod
mere Latinum tß, SRcplati»/ / barbat't : w-
»ulativum, i. e. norma , formula, praefenpuo,
iiindamcntum pro norma pu forma poficuni.
9ica.elid)t / retjclWt / & rcgclmapid / «4 #
normaU», regularis, formalis, normatus, :i> ■
ugulaxitcr, juxupixccptioncm, ad regulam.
flitf« / x>** 1 fiur. ott SXegifter / cataiogus,
index. album t repertorium, feries rcrum. Ort-
einem vvo<h habet ä regen/ tfvando ordinäre \S cbl-
heare ßgnat. SBild)errcai|ter / catalogui , index
. libri r cknehus. SRailKUSregilter/ album Irbra-
sium , vulgb matricula. vftuu.mi un^ ftltfgab
rt'iU'ia codex aeeepri & expenfi. Jf)au$rat8<
f «giftet / mventaxium. SlriegetfregilUr / later-
culum auftoratorum. Jt^njlcnrcgilkr,/ ywlgb
remßratura, & protocoüum. Jpa U f ma II IIS l'C# i Ü i T/
libti.Öfrationes mercatorum. öeclcnregiftcr/
xcgiftrum parochianorum , nomina , etatem,
vitam ac mores continens. <£trafrrgi|ler / ce-
ticc» tabul*. 3in$> five (grbregijlcr/ libn cenfi-
sici, redttuum. 3ebnbregi|ter/ deeimarum. A
fünfter tß SKcaffh'Ü'en/ exaperc *erba partium
licigantium , diftacutam advocatorum proto-
collo iatCfCrc. £Regi|tratlir/ tie/ archi?um, ta-
bularium , chartophylacium. Sed .\t'.;i'ti a : uv
tß etiam »p/um protocollum, feriptura , £5* de-
itgnacio a&uarü . breviatium.. ."CuVfi'.MU r
tit/ acchivi pr*fcftus, chartophylax, if. logo
graphus. SÄC^illraWen autem duunlur : argu-
menta & contenta Aipplicationum protocollo
infcripta. vuigb regiß, anda. Borri fftt g^lttk 18/
X>46 / dimin. iß logarium.
Qftcb / # OMe / SM« / hioBnun,
Std btnnuiiu gottui tß ein jun^ce ^Cc^clcin / ?W
eiiAm caprcolus .Uci'.ur. ^cllC *utrm dorca« , ca-
prea. Jnir £HcbfK / * Öifl)i<l)t/ caphnus.
?CcblR 2Blll>prct / capre* edule». ?»Ce;bc yveft
ädjtüivum rß, &exponilUT : laflu», dcfcüus , deta-
tigatu«, pTcpiir.fi dt n/i'K di(itur ; &B(Rn Cia%>fCTt>
afl> abacrirmi if't/ öasibm t»ie !5rtnc itutnpf unl>
ffrif »erben : H*»c * €in tyferD rebe / ju rebe
reiten / derafigare eqvum. Indr (in tfeif/ five
refxacrtCtentS 9>frrl> dicitur eqvuf maecratus,
corpidui. (£in rebeijetvÄnftei^fcvb/ eqvut ia
aeftu adaqvatut.
D\eibCn/ clamareinfratrulpium, gannire. Vt-
nit a / tjviä imiiAlur veerm dorctidh'. Didtur
etiam JXcHjem/ prunre, vencreum xttum pati,
coitus appetentii ardere, pruinde fremere
fonitumqve voci» edeTe. Ab hoc Reiben/ A xd*
bem p«no dicitur: Jg)anreft/ ^>rtnrev/ * J^aa*
rnbrr/fcCt/ tolerani rubfclloreni axoris f\ix,
adultcrum patienter leren» , vulgb <ornatm , &
cucvlta, de qvi voce Votfxw m Onomaßm : Inepte
Celtae.cotqve imitaü Bclgae cuculiim voeant il-
lum . q vi uxorem haben« adulteram alicnoi li-
beroi cnutrit pro fui»: nam talt» Cuirucai di-
cere debemus , ur paret ex natura utriutqveavif.
Sed i fvod cum pace tanti viri dixtrm , fsliitur ia
uoeetb. Cocu , tfvod qvidem propriecQCix\uianotMt t
frdrß ä Coq , gallu» garlinacr us , unde etiäm m>-
ßrum Jf)anrrb : & »'* G*Ui & Betg* k cueurme
potiut Atn-nt Cocn , qvfifi fpattfrhb.
Leiber / * Seiger / Heivet. SW$t\/t>tz/*v'* efi,
nomine ardca , äK*J>r)erri/ hbidinepurne, dthTm.
€in fleiner roetper Leiber /ardcob.^if Kerbet'
lein / blaner/ fi™ grauer 9ieiber / ardea pulla.
0?cib / reiben / 3* •* 1 ««iAch/
tercre , Ongillare . fncarc. ^,u bo reiben / te-
rerecoloret. ^n ^lll anreiben / tcrereoculos.
©flfil ^)ferb bat fiel) gerieben / cq»u»cttcem «Al-
bus & habcnis latiit. Slito* reibttu bid) i qv«d ic
feabis« fealpis ? (Seribeiie^ / mtritum, fnatutn.
©eriebenerSKobn/ papaverfnatum. triebe.
Iie (Semmeln/ fimilapines, five fimil* coinmi-
nutae. Compoffunt ; Abreiben/ defritare, abra-
dere, devellerc. £vu Äobt ton einein jtleibe
abreiben/ purgare, devetrere veftem vcmculo.
geller abreiben / abftergere , cniuudare , nmdarc
difeos. €W) mit einem ftcibfleine Abreiben/ de-
fricare fe pumice. Anreiben / attcrere , cfFrica-
»e. ©io) an einen S^anm reiben / coftas arbore
fricaie , arboii alTcicatc £>ie £fel reiben
an
1579 tHc
<in Dif fernen / afiniattcrunc fc ipmct is &nrei
bell r/um mrlaphcr. valri : convicusahqvem mv
petcre , negotium raceflere alieui. 6isuti tmm
Juimmj (eifttm t»u .H ro*2<* iimcibcn arYncarc ali-
«iiftabicifat "«.' i(b an einen mit Gemalt rci
bell / anfara omni modö qwrere nxandi , cau-
■'» tarn * maecriam litium darc , impudcntiflimc
aliq vcm aggredl , adonri. gufreibe W fuffnea-
tc,t. t.qvtfubtutfuMtttffricaje. Sßieberum auf-
reiben / «rfnearc. $nd> sunt halfen imb 9)rej
fen aufreiben/ curare ur villus panni crifpetur.
Slllflf ibenrft«*/ expanVar deftrucre , exrermina-
re, ptnmcre, exnngrcrc , &er £iu hat ihn
C inf^erieben / morrc raptuseft, moncoceubtnt,
'• tacoconceflit. ©ie$einbcilnbmebrenteiuf tiiif
geruben teorben/ hoftes maximam partem in-
terne uom dat: funr. ^tlllC V* d;Kld)l/ UHU Ullini
terSelbforn aufoeriebe» teirb/ bellum mterne-
emum. ^llIS reibe«/ eXpurgare, everrcre, ab
ftereerc , depurgarc , eftneare. extcrercn JQh
rcirit Den gierten nimmerniermebr aufreiben
■o Mfcunqvam dclcbis maculam iftam. £>U' SMafe
mm) rem «u^aerteben teerben / vefica probe *
t xq > i i : ; c n;cidanda eft. ^ei'Clbi'n / mundirias
facere r atterere,obterere, 8? metäphor. attpecla-
rc , co nt reäarc. (?ie lä^'t (ich Den Öllltfcbf I tU'Vn
bereiben / lubentiflime pomgi t os ad danda * r c-
eipienda f»aTia. ©ranreiben/ tdem <p>o,i ülnrri»
ben. £>railfreiben / iupcrfricarc , c5 iuffricare,
«r. continnarefricando , pergere terendo. Oieibe
brauf/ age L purga hoc i X)reinrciben- /Kr «Bor»
einreiben / mfncaxe , arTnarc. ig rot in ?3Mcb
einoerieben/ panisinladcinrricus. (?6 muß Da
3urfcr mit eingerieben teerben/ faccharum hic in-
friandum cft. ©rüberreibeu / ' .^m ^ vod jDrouf«
wtben/obrercre. ©runbet reiben / five SBor»
unberretben / fuffiriare , intenercre. (£r ha r
©ift barunberflerieben / Tcnenum immtfcuit.
(Einem et te.iä unter bieSeafe reiben efl paläm ob-
furgare , publice mereparc aliqvcm. £)lircj)rei
ben/ penerrare terendo .perfnearc. hinein Die
Aoilt teel DlireJ>rfiben / cutem alieui perfricarc,,
Cuirctben mfnare. afFriare , intcrerc. SßrOt in
ttPein eingerieben/ imrita panic vinö. (grreiben/
nirididime rcrendo polirc. Vertreiben / id. qved
3Dt aufreiben in ferundAjignificahone. j£)in Unb
beri^wöm etreoi bernmrciben/circumfricare,
undiqvc clucre , emaculare terendo. *JD?tt"3t
Seebenretben / una fncare , fimul conterere.
!ftad)re ibeu / five Sßieöerrciben / alte» vice po-
ffc 1580
Iirc , mundare , dep urgare. UbtTNnreiiu-n / le-
viter corKcrerc , fnare modo grolliori. 55er<
reiben / terendo confumere, perdere. Dititur
etiam betreiben / friarc y «onfricare , pertöere,
detrrerc. 3erriebene verriebene j* leiber / veftci
dctrita». ÖßcHjerrlebener ^enf / pertrirum fi-
napi. 3erriebene €rbfd)i>Hen / fr iatae glcbse ter-
rarum. QBeqreiben / atterendo lacdere, muti-
lare , ptrimere. fym leetjreiben / prwterere.
&ie ed>ub f«nb forn teeo^erieben / calcci p raB .
trttiftinr. .1 :n > .•. ' 't •
Leiber rt>*t t \x\xo\. ^atbenreibtr / tritor eblo.
rum. 3<rveiber ber (SarJjeii/ contriror. Ciuf»
reiber / oeeifor % - rarerfec>or , trucidaror. f\> (.
n berinn/ Otf / famina conterens, deterens. f nav.s,
fricani, confikani. Qlnreiberinn / niujierin-
qv!eta , jurgiofa, urgent , excitant rixai . Ref>
berlem/ow/v/? obex,pcfluiu». Jenfferreiber»
leül/ obex fenemratia« t-
DCeüx / / fiut. Reiben / radula, trirorium,4/»i/
Kobetfen / & Reibfeule. AUud.tf ^dbung/
DM / dr Reiben / friftio, fckari», fricatui.
©ureftreibunoy bic/ Dcrfriftio. $)a^ Anreiben/
fr** ^nreibung / affriOu«. Reiben ber
Steine aneinanber / tritus lapidum. iuf'rei»
bniiq ber .ö.uit / attritui cutis. SlneinaRbeiTet'
biing/ intertrimeneum. (Sereibe / ra»/ w'ri«
fw>d&»&tibcn / five*ie#«ibnnQ/ &frcUr-
t*: Expolitio, mundjtia.purgatio.
Tribut r • A- STeibbaft/ *d), fmbilit, id , qvod facile
friatur , conterirur. Dicttur eham 5cmi*
^KiebetJ/ Üitefet?/ ber / Thun** meu fotot
finus, vas vencrieofum, barinnen man Breuter
nnb Tanten «ein reibet/ in qrb protenmtur &
frianturolera &>femina.
regnum , Im-
perium, monarchia , regio. Hoc vocab. $Xeict)/
ornrnno k Jscejmi / undt etUm Rcgirtn/ &&if
^CnC veniunt , dtfcendü ; yvU tarnen monof)üabum
tß , & fui locö omijjum, error hvii erit,fiet hunc pr-
cultdrem in fui ferie *Jfi%neniw locum, (Ein tre/fi
liehe-; ,\a(f) regntim ilorentiflimum. St leinet/
fleriniie^ Sicitfr / regio angufta , arfta , ignobilit.
gjjv'n impfet um ein ijeringetf 3ieid» / Ii» eil de
paupere regno. (*5re<Ke£ fW'ieb , vaftum, latw-
fimuir. lOebe^ ;\eicb / inhorpitum , nudum.
3erfal(cn 9ieic6 / jaecns , fraftum. Ubcrteunbe*
iu j Dieid) / triumphatum. 3^»ic!j einem 9icid)C
föfl« 90 iij flta»
I58i
9lc
Hl m KU / regnum ambirc , aftctUre. (Einem im
9Ccid)f folacn / fuccedere in regno. <£int*tl ilUo
&cm 9fdd> Wrjaucn / » c g no «liqvcm cjuere.
Um$ Kcid> Foimiirii / fpoliari, nudan r«gno„
€incH roicuer in« «Keif^ i'cfccn/ regem redwerc.
©atf iXeid> »ernuhrm/ augerc>propa§4rc,ain
puficarc Imperium. £)as iXeid) Machen/ de-
poncre coronam. - iXeid) d<*m itcitx<*r nofi
jö<um provineix C*.ians hcrcdturiK » .i^>(t{n r4-
r.<v; ;|ff rraclus Gcrnunix, qvi emuobus impc-
rialibus abundac , ut : Franconia t .6vpvvt»
Hmcltamtmc 3>rob€H Im Üicufo / i/ft-fncitttartj-
bus impcrialibus. f*}> <i)77)P mui
'Dlipre Ircid) / regnum geminum. rlu'fid) / avi-
cum , pareraum. fcrbrddj / Orbis tecrarura.
QflMffCfct / elemcnium ignts. grieöcnäri id)/
n ffcgnum pacificum. 61iictc6"rcid) / bcatum.
6>«nir<W)' conterminum. £dubfre«<fc/ fope-
rius, prjccipuum , fummitaft- j£>eHcnrcid)/ in-
fernui.fcdesPlutoni«. J^immclrcid) . regnum
calorum. tfaifcrtarj) / »aks Räifmum / im-
penum Romano-Gcrraankum. .KiMiuii'w.!)
regnum monarchicum. ^ranFffid} / Gallia,
regnum Franc icum. tfm'rrcid)/ regnum aercunt.
Kcbcnrfid)/ regnum akerum, adjun&um . fd*
ciüm. OtfUtXtU^/ Aufttia. <2d)äi(ra4)/ In-
terregnum , regnum iricarium. <5d).ltt<n» ßve
XobtClirduV regnum tenebrarum , locus defun-
ttorum. (SüllBcnrcid)/ regnum peccati. £eB*
frlöCCid)/ diaboli. Unalurf^TCld;/ regnum ta-
«ale. üöablrcid; / delirium. aBafrrrcid)/
mamimum, infula, it. regnum Neptuni. 2Bfd)«
fdveiüV altemum. Oßcibcrrcid) / maternum,
ymidicbrc. QBclfrcid)/ terreftre, mundanum.
SUillDlCtd) / regnum JEo\\ , ßvt ventorum.
3auf reich/ regnum dubium, licigiofum.
3vcicj?/ reicher / rcid)cfler / *4 &adv. dive«,
opulentus, locuplcs , diratus, copiofus , nummo-
Ais, qpibus valent, abundant, opulenter, co-
Riose, abundantcr, affluenter. 'Vtlunt rffevocdb.
» icidl b verh ?{fid)cn/ perringere, exhibere , fa-
tis efl'e , qvo i non imprrbämut ; cenjemut Umrn,
iptirrie dic\ pofß k re<wo Kcid). Qv*J t nm td npw'
hr:ti'M& t iitiiärß?Sl<i<A) m«(&en t ditare, kxu-
'* ' plerare , opulentste. Stcict) mrrtKIW dltefcere,
locupletari , opolefcere. (gr i|i fehl rrid) / fnnt
ipfi opes maximne , t ebn» opimis abundar , Cras-
fum divitiis fuperat. <*r feilt» flir rddj tf\)i\\r
ten / div« habetur , locuplcs appcllarur , dicitur.
W |Hlt> rcid) / omni» procus vult videri
locuplcs. £)er Rod ift reief) »erpofflincnttrct/
cunica auteis urnns largiter icgmentata cd.
9Ui(b<6 t»mD / regio opulcmidima. £ietO>etf
^Ih'UMHIJU"» prov entus maximut, j>CC XKtniC^
tli rci^ al» jfuuii / «Wr inu an öv^tc/ hu Upmo
. ingeaiö divcs, crurtKtU pauperrimu» oft. 3^
rad)ci eiiicr iii/ ic toeui^r er am' Die (belehrte
|)dlr/.maxime qvuqve diycs a licens- abliprict
maxime. 5>cr l\l tHl Ul(bi\\< i IDCC jicj) <J«tf gm
I^'ia / paucn coniqiyus longc »Juilluruts dt
•nÄtoiubus»»^ »all y >a mm ri>]
'}lt>tlrcid) / Athalaricui^ antiyvw* rnrngm frlfratM
ü/imsnotvrr: , ipjrunmnamrram ftl($ 'Xfx/nrt*
exlane, at SörcUreid) / Perctencm. \iitciccid)'
Italus. ^ricDrcid) / Fricdcxtcua. (üdttnd)/
©tflchreicl) / tHuniirud) / C^ucrctd;./ Gundafia«,
Godaridus. J^dmwrid)/ Almaxjcui. . ^itirvici)
fixt ^otircid)/ Thfeador.cus., &u • Olt>ritcid)/
venoiu». jM)emu*i Öettirae J f . mantcuicnn
metallicis abundaHecs • *li'*s Sfictijroaftfid).
S^icOci leicb / honcihtcpollens, ^liimcnreub/
florens, rlorifcr. 5.m: eh et reich' cxccUcnti b»bho-
theca inftrurtus. ^hraircid) / mtegerpmus,
JictitttitufamirtiirUht • Q?td4£bt> UUÜ AMi)MiXC\Ö)f
honeftiflima , omni virtueum genecc oon^icua,
vulgb -virtucfiffm*. ^^lllf^^tm^elrttd>/ phiiavtii
corrupttilimus&pertinacinimm, vulgo fu^ula-
ripa. (i'lcnD- & WnniHlreid)/mircna, B*pau-
pertatedtves, f r om:mim mifcrnmus , £»»pau-
pernmus. ^i|'d>rcid) / pitubus . flbundant.
^rti^eurcid) / gaudii picnu». gritfrartciuV
paciHcut. ^rud)rr(id) / feccundus , uberrunus.
(^iabenriid)/ mmmis doeibus ornacus. C^.Tl't-
rcid)/ hofpitalis. @Ci|ircid;/ cordarus, illa-
(tratus , illuminatm. ©d(rcid) / pecuntofui,
nummjtus , nummoru 1 !. ^kn>erbriid)r<öfiiDf/
Emborium ecleberrirmim , ttrbflqvicftuolKrima.
^Int»(nnrckl> / (h* Dcitfftdd) / lüerofas. ^>lau«
ben^reifft/ fide pr»ftan». ©nnbfnrctd)/lbene-
dictus . gractä plenus. fc%lt>rrttr)t 3li5CTll/ f en*
aürifer* , aurari». Qnitcvrmi) f jpeculiofui.
Äaubtrcid) r opuleritiffn^it 1 Jbrpfen reichet
^icr / ccrcvifia )upuf6aifaiimmtfdieatwilbll!N
reith -ratiofu«. ^mmcn' fiue Q3tenenr<id)f<
V mD /r/!4w J^onitircid) ' apibus * mdle abun-
dans Äfofcfjrfrd) / caftiilimut , pudicifllmus.
^linfh'fich' artirtciofidimu» , doctrina praeclaris-
iTmui. ^d^rdd) / dives agrorum. Vtbcni-
reid) / annofus , vitaJii , vegerua, Schneiete
^reriai /concio fapvens, grarJs,do£ta, tibrans.
tt fjTff id) / ttitm rß dida&icus. Ifobreid) / landa-
c ifßmus. üntlrnd} / amanai , delictis refertus.
" 9t*ann< fh* «Boff reiche vrtabt/ urbs copiafa , po-
pulis f req ven j Wöo jnprrfn/fl. SftrtllKidjcr
$rornP/ potinrhordtd toftopihgvis. 5$ ilbreitt)/
liberaln , miimficnt 9(\iMnt]*rdd)e Sfrtbf/
urb» commcTciii flortns. jCVwreicb, 'fruHifcr.
©omisabundans ^Mattbfruic^f ?ipj>etl labu
foqvacia »^vdlrcid) / fontunens . fontivu'.
ffatreieb/ conübo p»iicn». $\'tn&- & $id;ividy
»rtncniofus, pecuiiofm. <Bd):Ufenrdrb ' um-
brofus. ^efolfreidjtr^ltl^/ mimen navr?,abilc.
<£d)cBrrfc& / furcifcfu«. i£dju!benrerc& / ob-
aeratus. $3ccfcnr<i<J) / dives fpiriru. <*e<jen<
tfid)/bcncdiÄioncdivin3 doratut. (Btnnreid)/
ingemofui. <Sorqeurdebe9$Siinf/d)en ber 20?<n<
fd)en' vota hoimuum (olicirudincplena. ("?fem>
Xtiä) I Wo potens. ^hteWddjf fafttsprieefa-
rus. £n>ftreid} / confölatoruii , folanoafflu-
ens. $Ui»enbreie!) / »irrute prxftanriiiimus.
Ubtrrrid)/ pcrdit«. ^eranAginiitfrcidv mo-
derationc & continentia dives. Uttfeld)/ inopsi
indigens. 5b3.i|&reid)/ frlvisabundans. QB»if»
' fcXTCid^/aqvofu». dÖCinmd)/ vieifcr. ©ort*
JC\(S) I difertus , facundu*. QButlberreid)/ admi-
rabiüi. £ranbenrdd[) racemofm. Sötiri«!«
rddj/radicofus. 3ailbcrrcid) / arribusdiaboli-
CtS ditatus. 3iCin!ld)l'Cict) mcdiocntcs dives.
altuifdrdüV incricaeuf , fpinofus , dubiut.
S?t ioStumv Dct/ 65" fco* / p/. tue Didebrumer / S^w.
•vi voetb. 9icid)beit ; diririas, opes, opulcn-
tia, faculrates, bona , fubfrantia , abundantta,
gaza. ^innrcicbbdt .' tagedüvis-, vigor, acu-
mcn. gebrrtiebbeit/ docilitas. $ii;)enbrcid>«
fcdt 'virtutumcopia. terofietf SHeid)f lim / ma-
gna tu opum. faculrates amplitlini;«. afHuentes,
mvidiofT. 9}aej> SSeidjuim rrac^feu / Andere,
fervire pccuntar.opeseonfeclari. ?idd)(umi|t
OTlbe|tdnbiU,/ divitiarum pofleflio meena, in(ra :
bilis, infirma cft. ?iacV um reibet ju riefen sbtf«
fen AU / clfodiuntur opes irritamenra malo-
rum.
JRcid)Iidj / *Jj.&ädv. tdrm yvoARafa / it. libera-
Iis, latgus.abundans, munificus , amplifli-
mc , rV. uc n tc r , abundanrer . Jargircf . .\ cid)! t<
«&e €innnbni( / rcdirus ubercs. i^idjlidntc
©jben Über baö 93erft>red}en / dona uberiora
promifli«. ©Ott bat ibn reioVieh gefea.net/
Diu» ei ubertim benedixir. Su'icblid) ausgeben/
eWargiri , ccgaliccr dooatc. <£v l>at UU18 rcidj>
lid) feif ber »crgoltcn/ opime beneficia recribuic
mihi.
3{dd)Crn/ inufu'mn rß ,/^95«rri<bcm/ dirare. Iji,
fttn b<rdtf)cin/ lucris aliqvcmaflKcre.auftarc,
eumulare ditltii». ©1* bcrdcbcm / collocu-
pletarc fe , eorradere opes , conHcerc pecu-
niam. Hinceft JÖcrcictjcruthj / Die/ ampfifica-
tro pecun x , rcifamilMritaccrctiOjaccumuU.
tio opum.
D?cif/ reifen/ gereifet/ macurefecre, ema-
turciccrc. ^voi tarnen etiam eß UÜerrdfCII / *
£>uvd)rcifcn. ©je Sant rdfet/ feget« hW
feunr , Ha vc Jmcrn qvandam induunc , ftumenta
maturanc. ©ie iraubcn reifen an Der (Bonnen
fein burd) / uvai commadius infolarx perca-
qvuntur. £ie£rbl)cerc reifen gefriquUic / fta>-
-a ad maturitatem properanr. SBafJiufebr XCU
fet/ büß fallet ab/ nimis marura dbcocla decidunr.
©ie (SolbateB bnben tai ©efreifcia verberbet/
Wie ti alejd; iurdfeu begunte/ milci /egetes , qv«
jamprope maturitatem crant, evaftavic. T> d <
Of>tf ülubcrcdfet/ unbnjiü gebrocten »erben/
poma emaruruerunt, dr manus jam poHuIanr.
UJorrdfVn / rß prarmaturura ptascoecmqve
cflc.
'SWfuno,/ We/ maturitas. ©efd^ttn'nbe SXeifiuH
macbet / baß bie Scere roelf merben unb abfallen/
tcmpcAiva maturitas baccas victas tV caducat
rcd^it. £>ie Reifung ber 3lnfcbI4ac/ maturitas
confihorum ©ie isadje Iii «od) niebt jur Kel*
funa gebr.iebt/ unb fofl bod) gleieb ic^o getabn
fcon/ hujus rei maturitas ncqre dum »enir, de
tarnen jam appropinq*ar. ^n lümc Reifung/
fera maturitas. OllI|l!qefd)n)inbe Keifutig / ma-
turitas prarcoqva. ©je r'fdje OMi'flia be*
jlinMicbeu QSafianDei gefiQet mir lucljr / odi
pueros pr;cvoqvi iapicntii.
Keif / Keif« rcti'eiier / m.Kurui.cocluj, mitis.
ateff Ob(l poma matura. J raube/ bie balb rrif
ifl / uva varia. Seitigrclfe 51 epfrl / malapraeco-
da. Unrdf/ immaturus Unreif Obfl/ poma
cruda , immitia , tmmacura. 3Ceif rtiam mtlaph,
dkitur pro tempefTivc», prxmcduatö, dcliberatö,
perfeftd. Keife* Urteil / judicium exqviC-
tum , defeearum. Kdfei Hilter t aetas integra,
corroborata, 6rma , matura. X^ing
Wirb tu feiner 3eit reif / unaqtaeqvc res tempore
fuo adulta maturataqvc c fr. fQox ber ,> i ; reif/
pra»maturus. Uberreif' permatutus. Mwrb.
ttdf
15$>
1586
^X(Ü r ß mature , nuuiuiu , inacuridin-.e , icmpe-
ftivc, propcxatö» Cne raora. Sorreif ptae-
maturc.
35 ei flicb / 4<ih & kdveirh. U. qxoi reif/ matui us ,
maturc JeJd.i Ultimum pr*cipu'e referWr, At& /^mi
ficat: prüdem, :■ prudenter, cautus, &cautc,
cordatus , ES <ordate , protidus , # provide.
(SillC ©ad)« leijiieb crtDCjCB / cogitatö , conftde-
rato ponderaic atiqvid, diligenter pratmcditari.
Himi mit reiflichen Urteil unb 9ladji»enfcn \\i
fBtrf rieten / certo 4r cxplorato judicio gcrerc,
admimftrarc. perheere altqvid. 311 te feilte bc>
benfennöe Dinge rdflid^/ fenum confilia talia
funt . qvz cum ratione congruunt. Unreiflieh/
prxcipitantcr, imprudcruer, immaturc. Ult
reiflid#9fabtf<blctyc/ conlilia immatura.
9\<if / Der / p^^fltnpruina. Venit k Ulf/ mAu-
rtu : /Etx entm mAtitrAZAnefcit , Etf pruina dicitnr
moüitia, rorif , qvt matulinU friguribtu incanmt,
Hin lmt>er Cm» / fo von Oer inorcjenralic
grau wortxn ijt. 93om 9teif Itarrcn / obrigere
pruina. SDJöriJCUreif / pruina matutraa. 3Rac!)£
frif/ nofturna. £er DCrif »erberbet bie äöiu
ICrfniChtC / pruina urit fegete* hrbernai. (£$
bat biefclftrtchf einen Harten dtcifftctabn/ hor-
rida terra notiurnit canet pruinis. Qleif/ rt»*"»
dicitur ftcifuua /©«/«< 9^ad)treiftin!j / gelici-
dium nofturnum.
Weifen/ * bereifen /pruinare, pruina conerefee-
re . rigere. fy\t> fft bereifet / arra * pr^ca
pruinis albicant , <anenr , confolidantur gclu,
indurefeunt. fteijicbf /*<*>8. pruinofu«. ©n
talte$ unb reijicbtcS üant» / regio frigida & pmi-
nofa. Reifster/ & bereiftet 25art / barba prui-
nii rigen».
Kcib/ reiben/ aeeeibet/ coiiocare, dif P o-
nere , ordinäre , dwribucre , (ecundum (eriem
<on(titucre. Schbitur effertur etidm Q^Cl*
/ S< O^iC^Cn / eonnedere , annedere,
continuare ordinatim « diftinete. Ccmp*/.
Slureiben/ Slnrciaen/ & ^nviegatv ufu*tiuttß[im-
fhd. tyrlctmnreiben / unionum lincas conne-
ftcre. Slusreiben/ * Abreiben / eß fenem Am-
folvcrc ÄuraHeu abreiben/ & abriefen / coral-
lia rciexere, detrahere Iinets.
SeiAUOg/ tfSKteAUIlfl/ VÜf ferie$.colloca.
tio, difpofitio ex ordine, d ftributio juxta fc-
r.e m. i & 9vC Mm rnrnjUim du
cüur fencs , o ordo , jr.i rtuon Orbis falratorius.
(Ein idnireil)«/ Ö> mttonim. gaudium,ipfam-
qve Caltationcm. jm Bulben t t\v t cw fivt einen
Dteiljen nüt einer tanj«/ numerorum orbem Cü-
tare. Olllfer t>ein iHrib<n tumetU extra nuroe-
rum te movere, 'bcit^cioen fÄrcn/ pracfultt-
rc , eboream ducerc , choragum aecre. ^3pul«
mann maeb mir einen Äeiben auf/ citoraulet
pr«cinc chorcae ! &Wt}er.9(cibcil/ chorca produ-
dior. i8id)in bem iXeiben /tbiöiuaen / faltaro-
numverfarc orbem. .^acb Oer iXeibe Ci laferu
ordinatim bibuejuxta ^ricm potarc. SvcUV
Üm /ex ordine, fcrvatooixline. $unte iXeihe/
ordo mixtus , verficolor « Qr(üuim autim Jkitur
altcrnara coliocattoa4oiciccntum de virgiaum.
qvomoJo nonntvtqvam ir. tonviviit nuftudikiu dlttr*
nunm .iißribuuntur AUfffftfndo. JKflbe ber J ittCV
dcuuumorJo Sc Jene*. Seriell- mit ÄoraBctt»
reiben/ perlamm * cöralliorum Uacx. 2)iC
3teibe i|t an mir / me tangic ordo. t>ie 3teibe
beut an mir / morgen an l>ir / hodifc mihi , erat
tibi. Die^ebulenfinD in gen>u}c Reiben cimjr>
feilet / uiioi c cercis clailibus dillir.d.c Arne.
Ab hoc Dieibe/ Äei^e/ &9iiear 'jraallor.Rang,
prupr. ordo, ftriga, faies, qno-i poßrt German
funu , divitütfu* Tingv* non conttntt, tanqväm rem
pidcUitui ampufrunt , *t(fc pro to : n2ad) Def
örbiwiicj aebeu/ dtxerumt . JRaef) bem SKanae
qc!?eU / ordmem decentem in ambulationibu*
fervarc. (gr bat benfKaug/ aiucit, praicedit,
manum dextram claudn r, ledet ei ä dextric.
©en Diana flraW nacb Dem JJanjkr baben/ fe-
cundum cAc a canccllario.
9Ceibiu>t/jKriijicbt/*Diiesi^/ ai} &*iv. Ordi-
natus , locatus , difpofitu» ,in claltcs diftnbutui,
artiticiose digeftus, & : ordinatira , diftincte.
diftnbute, ordine, ex ordine , fer^ato ordine.
Unieibicbt/ praapoftcic , difFuic , praeter ordi-
nrm.
ÖV<if / Wr/ phtr. *it?&t\$t I circuUis doliarii.
Eß A 7H<i$in/muiatoQiB f/ q.vfird.imtJumg.W
feil / A leejeo venit. Ctrculi enim ißi ordutdttm d*>
im appHc Antut. J^oljerner JHcif/civcul« hgnem,
colurnus , falignu«. gifefner iXeif / circului
doliarn ferrcut. JKcifc ankam / »afiteirculot
inducere. Steife aniwinaen/circulu« tuditc ,/«
pavilla addacere , paxillo adfrr dorio arclarc.
Janj' five ©priligreif / circulm praeftisiatorum.
Den 9Wf treiben / circulo ludere. £>urcb ict
Oveil : |*prinjicn/ per circulum faiirc. 3Cei|ieiu>DA»/
1587
!Ke
1588
fß Jimin. parva» circulus. A rß rtw.ru wr
tum \&tVtlU tl / aflulas vmculis c virgu bccuiaceis
ligarc, iWcitcumvincicc. iXdffw^t cerUmtn-
Jtua rß lini crudt iir rmporiii,
Kein / tetner / reine fier / *4 1*™. ™*
dus . tcKus .nitidus, linccrui Jinc IjIk . m j-
cu\k tfSfä.iv. pure, integre , illibacc,incorrupte.
Steine ^unfltrrtl!/ virg« lllibata , incorrupta,
innolata. titln ghptrr / charta pura. JXein
SBilpCt /aqra lunpida. &em©efiij?/ »asfinee-
rum. ©i< *Sfra|jrnrdn halten/ latrodniaop-
pnmere , -extingvere , ab irinertbus * viude-
-pcllerc. Sifcll m.i£t)fn / purificare, emundare
SX<in »iTbcn/ depurari, mundari. <£ii\l mit
Wir rritl Hili /eonclamacuro jam cd de mc, (alus
mca proefus cxnn&a , aftiifta, W priccifa jaeet
©t'U ffVneu ift aDc5 retn / mundis omnia munda
funt. 9inn ab* / exinanite , tunditus dcletc
■©er Damnen ift ihm rein ab / poikx ei prorfus
eft rccifus. v£l' tll rein tobt / imernccioni datus,
omninö cxantmacui cft. €in (Slatf reine anl
trinfen/ poculum vurcumuiqve ad imutn ex
haurire. fjj d> bin bir rein mtbi* febnlbia / ne
obolum qvidem cibi tkbeo. (£$ift reine niefyrl
Wir ibm / inepwis cft ad omnia , mini commode
agit. Unrein/ cdj ö^tif.impurus, immundus,
tordidus . fq validus , fpurcarus , y : im pure , fe r
dide , t'oede. Unreiner $$tinb / o* impudeM,
impurum . obfcocnum. Unreine K letbnn >] I ha
birui ineukus , fqvalidus , (brdidus , fpurcus.
Unrein 'i'jt rtjj< T aqva curbida , inqvinata , impu
ra. UnretU .0 rtöbl / capuc kabiofum , pfui j in
feftum.
JKeini^en/ mundare, purgare, purificare, mundt^
ficarc.fcbruarc, luftrarc. «Son Otinben geTd
qvin.ue, maoulis aflicere. <&id) mit Stt ttt*
nurefaioei / eosnoobünere. (£itt(i vÜlHT uei'üM»
reinigen/ Ia4>em aiicitjut famas inj ic£rc,arpergcre,
?5orreiniaen/antt,ovam jufl'uȟjm,purgarc,pto
alioemundare. ^d)R>tII bir bie vf tübe mi;: V>br<
reiniae»Vhautcverram pavimentam locö tui.tul
vice non lungar in expurgando condavi. SOlC
berreilligen/ repurgare, rcpolire.
)ieinlgtmg/ Die/ 8"©*» peinigen / purgatio, mua-
datio . fuftramen , purificatio , luftratio. 9tu£*
rorn mnq . expurgatfl», expiatio, emusdatio.
©oft geft ^ Steinignng ÖRari* / feftum purifi.
cacioms'MLariae , vulgb HfpMpMle. SXeiniiJlina)
ber ^ed>^n)üd)nerinnen/ puerperaruaa luftraeio.
^eimguug bei £aubtetf / abluüo capirit. Jfcir
niajing von einer Un r , J) t. expiatio criminii.
?jeinlie|)/ * JXeinialkl)/ dJj.^fädv.idem^tßqvd
Kein ccrfiH, nitidus, «. elegan« , exornacut,
pcrpoluus, limatus, iineci us, Uudus , c?": deco-
ic, cnltc , politc , venufte, ckganxer , lepide.
KrinÜtbe 5neiblKtg / cultus mundus , velttcut
coik inna t us , ckgans. Thuringi dicunt : Svcni}*
lio^. (ix gebet fem rcnqlid) ber/ adhib« mundi-
aam , dignuacem culcus obfcrvac. -ÖK <S§ei
mnften remlia^ gemacht werben / in cibi» paran-
dis Duindinet defidcracur. (Sr ift gar ein rem?
(id)f r 2D?enfdj) / munduiei (tudioAis cft.
9ieinliet)feif/ KeinigFeit / Utf &*>as Steine / mun-
dicia. munditirs, orn.Ku* , <»ncinnicas, nuor,
expotitio. !3Sid anf JXeinlir^f eit baiten / otna-
menra fervarc , cutto^irc. & i|l feine SXdtt«
liebfett bei) if)m / dignitat delabinrr, deeft rpfi.
tgfwag interne ftbrdben/ tabulaiaurhencicu
exarare, feirt, eleganter, Ö'cumcuxi tertbere«
vulgb mun.Ure, muilOttgft.
tiiviet/emundatus, liberatusa peccati fordibui, \?f\t\T\/üac/ fint plur. Rhenus, ournini a putitätt
& ' ju«o. 55affen rdnigei / «poiire arma
^eftnhe reini ;en / abßcrgcre calceos. (Seffbii }
reinigen/ detnearevafa. <8i(h mit einem ^it»e
reinigen ' abuirare, deiurare,)'uramentö purga-
tonö inficiari. 5BlinDcn reimacn / vulnera pur-
gare fanie. S t§ bir botb ben Äopf rdniuen / cu-
ra , üt caput luum liberetur a pediculis. <B\ä)
wn einer 9)?i5etabt reinigen/ cxpiare dclitlum
ajiqvod. Compoß funt : 2ln$» & normuntfväm ?lb-'
reiniaen / emundarc , expurgare , emacularc.
Durdjre inigen / perfricare , perpolire. (gntrei
uigen / poft.rß , gf rrfonirt decompoftt. «Serunrei-
gen / pollucxe, fordidare, contaminarc , coia-
ift albtdwt fru Älbicantibtv aijvii hic ßuviui apprl-
lattir , dr qvo Schuld, w primitiv, att : Rhenus«
ber Stein / dieuur, velob gencraliorem ratio-
nem, qviaommsaqva mundat, vcl obrationem
nobiliHimo amni peculiarem , qvia pnTci Ger-
mani punutem mtcgtitatcmqye toxi fui Rhcno
explorabant ■ undc «Aiy^«*«^** appcllatur.
^Kein/r/» 5Cdnifeh/«4 ft: 9icuufch(*>ulb/au-
rum Rlicnanum. ?vcini|'<f)er (Solbgntben/ au-
reus Rhenanus. SXeiniftfoer üßtin / tmum Rhe-
nanum. ^faljgraf am Kein / Comes Talatinus
Rheni , ad diffnmttam BvÜAtoium comitum Stert
palätü &*uU Ctftrtd. tfrllll am ÜXs in / Colon 1 a
^>bb bb Agtip.
1589
1590
Agnppina, oHm Ubtopelii ? li/'forMin r>;iinflwm-
dam caput erat. Diatur idtoOXtl Kcttl / t <
tvatur ab eppiäo iVMlrt Ott &Ct C^pra» / <^'c '
Sfrtam,qy* urbs pars alter* rivitalk Bertinm-
fis rß in maixbionatu Brandehrgkb. (£$ flcngt
eine ©an* übern Kein / unb f ommt ein ©iggag
Wietel* beim l pro-v. pilos , non autmuni mutai
vulpes. Calum , non animatn mutant , qvi
. ttaas mare currunc
Weif/ reifen / geeeifet/ P roficifci,migrarc.
itinerari, peregrinari , itcr faecre , inftitucre,
capere , peecre, viam ingredi. 3 tt WIC (£tabt
reifen/ in nrbem profieifci , irc , pergere. €r i|t
nach Sranfreicb gereifte / in Gailtam fe comuht,
itcr dtrcxir, deporcatit fefe. £r reifet gerne/
v ixrarur peregrtuatione , dcleflatur mncribui.
3n bte gremDi reifen I propr rß peregrinart , na-
tione«,loca peregrina adire. Compof.junt: %b-
reifen / /iw-pinrocgreifen/ decedere, fecedere,
abscedere, and migrare.uincri fe commiicerc.
tlll^reifen / proieckioncm facere , darefe 1 einen,
in vjain Ic conjicere. ©nrdjreifeil / permearc,
•eragtarc. 2»illi> bin d>ceifen/ regionei per-
vadere, pcriagan. bin Mirct) fcipjig burd)
aereifet/ cranfü Lipfiam , in urbem mc intuli,
itcr feei prr oppiduirt. <£inretfrn / * Unreifen/
introirc, adirc k>t um q xrndam.^T iff in $8elfch=
löllb gewifet t djrexit , conrexiit » iaftituic itcr
Italiam verüu. tfiinegetireifen / obriaroire,
protedere, darefe ahent. fgortrcifeil' pcrfeqvi,
pergere, tenetc viam ©cfc^iUiKÖe fcttrti|en/
maximit irineribus tendere , procedere , pro-
gredi. Jg>Üirctfct1 / «ö piofkifci , ad tilomlocum
contcndcrc. J^orrcifeR / huc, verfui nos itcr
dirigere. .Öinnufreifen / in partem fuperiorem
tenderc. -»inauSvtifen/ «re foräs. ^aflbcr»*
^inuberreifen / «ansincarc , transgredi, fuper
grcdi. ^cmilDcrreifin / dcorfum verfu« not
»rofieifei. 2D? itteifen / una irc , comitem SS* ro-
1.0m itirfem efte. flfadjmfcn / fubfeqvi , con-
fct.ui, profcqvi alicjvcm itineribu*. SSerrci-
fen / U. fvod fmplex fccifrrt. 5Ui* Dem anirt*»
bailfe wrrdfen/ cx norpitiodiscedere. Silibene
RH^bin wrrciff II / aliö discclfioncm facerc. 23^'
reifen / /rwUbemifen/ pr* vettere, pnevcniTC,
antcvcrterea'.iqvem. Sforbeorcifen ptjeTcrrre,,
prxtcrgredi. j5prht»reijn!//iwB4 , rh;rr«fc»' '
antcccdcrc . prartedere, anregredi. QCvttcrrti- 1
feR / ulterms progredi ,ultta profieifwi , longnii
abirc. QBegreifenmcflcn / de diiccflu coeirarc,
abicum meduari. SBieberretfen / nodjmalf! rcr ■
reifen/ itcrum profeftionem inftitucrc , denuo
abicedere. 3ii<rcijVll/ conftitutum icerirc,con-
cendere , cuifum in aliqvem locum dirigerc. 3 H
'j^llÖe reifen / iter pcdibus confiecre , pedes pro-
heifei. 3u ^>fcrb nnb jn 5Biiijcn reifen , cqv6 *
curru vchL 3u Öß»»B<r / fivr jn c cbine reifltt/
n'avicnlari, trajicere navi , trans marc currcre.
3urücf reifen / remearc, remigraxe, pederado-
mumreferre« cxitincxcrcdirc.
Keife/ Ott/ * One Keifen/ ucr.peregrinatio, pro-
fc£tio. <§ute/ glücf lidje 9iei(e/ itcr expedicum,
tutum* ad qvxftuin aecomroodatum. (^eblirn*
rae/gef«Trlid^c Keife/ difficdc, penculofum, in-
commodum , molcftum. %mu\c i UHire Keife/
itcr multorum dicrum * perlonga pcre%rinarto*
£u|lige Keife/ via jueunda, amccna> itcr commo-
dum. 3<9 babc eine Keife vor / itcr cogico,
profc£tioncm paro. >f ici) aufbie Keife febicreny
ttincrircaccingcre, colügcrcfarcinas.profcclio-
nemadornarc. Du' Keife äuberu nnb anffeben
Ll^en/ itcr mutare, itincre denfterc. £ubäUf
ble Keife macben / vi» fe comnuuerc.
Detter binbert mieft nn ber Keife/ rempeftates
me morantur. £)a^ Keifen »erbieten / »nhibc-
rc, imercluderc itcr. SLVit ber Keife eilen / pro-
perare profectionem. ^Jm Keifen fortfaren/
pergere viam. £)ie SKciftf Oivllurtn^en / dcfungi
innere, nam confiecre. 3);ilbe Pi>n berKtifc
fenn fciFttmcffclangvercdc vii. Kuben HiieJ^
ber Keife / xeqvicfccrc cx Mincrc Keife ja
^ ^'er / itcr maririmum , &mb / teneftre.
JÖinunelreife/ cruigratio cx bäc ritä in calom.
jpeUenreife/ itcr ad inferot. i'ei'cnf reife/ curfus
vit.T. SBeltrerfe / peragratio Orbis tcrraruxn.
5ßolfenrei}e/yjxT £uftrci(e/ itcr aercum.
KerflHtg/ bte / id.avo.i^tiCt t profcöio, migratio»
fmplex autem parum m ufu rß , jtd compofita magis
ctitbraniur y ut : Slbreifiing /'SSerrcifnng / 2Beg»*
J^illtDegreifung/ profeftio, abicio, abitut, difccs-
fuf, cmigratio.
Kcifffbfr/ ber / peregrinu$. hofpe». cxrraocus»
vulTpfortnfii , /flci/j/rrfi#»jKei5linc\/ peregrina-
rioms amans , it. ncrmimfam rag.ibundus, erro.
jP>tn itnb roieber rrifenber pererran*.
eifeb^ft/ adu^äJv. promrus , pararus, aecinftui
ad itcr. fefeb reifebaft aniieben/ Ycftuibabitu
peregrinantium.
1591
fKe
SKe
1592
Ofcig/ reißen/ 3*ns/'*"*f/9tri»«n/ti-
pcre, «cllicarc, rumpere, fcinderc , lacerare, lan-
cmare. 17. harpagare,cornpere,auferre. QlföC
rerfen/exdorfuarepifces. Qdt&lrit) reift / ve-
tris derentur. £>a$ (£ if i(t rwi Der grc»f en #äl
f e ICrriBcn / gltcies pr* nimio frigore rupta cft.
gclfen reifen / feindumur perr*. gfrebc
3otW reifen/ fcurrari,turpicer dicere.obfcocni-
tatem vetborum ad turpModincra renim adhi-
bere. ©er £t'hn r«"§Ct / congmtmatio dtvelli
cur. (E< reif rc mich fm Scibe / exerucior dolo-
ribus inreftmorum , morficationes infimi ven-
rris fcntio. ©eil SBcin reiben / lurcari »iwim.
tgieb um eine Qa6)< reifen / centente pugnarc
de aHqvä re adrerfuj aUqvem. <3i4) nnt eine
<5fefle ylv^IvJ^ reißen/ dt locopognare. Com-
»rf.funt : Abreisen / abrurapere , avclkre , revd-
Icre, dcccrperc, diTipetc 1 ^x'cdrtiämtf^Q(%iA
binnen <t. bcir»onreifrn. (Ein (gtuclüom Stüde
reiften iß™ «b & binrcegrcif en / panem/« lad-
niamtuniaeavdlere. Einern ein Oln üGrcigen/
rcvellereaoriculam. Qlufrei^CIV dirumpi (£ine
EBunce aufreihen / vulnus exukerare. i|t
aufgerifen / biar. Sluereifen / disfolvi , dtfftii.
. QBte&eraufrciM / remerc. Q>?ie Der Sönrjcl
mitreisen / eradicarc, explamare. vf incui bie
j£>iire ausreifen / involare alicui in capillos.
©en 55art nu^rei^eit / barbam eveHere. 5lu^'
ret§etl/ '» Mo ttiam diztiur fugere, a pugni fc eri-
pere , in pedes fe conjicere. *!lU#fleri#ciTC (5ül<
bMtn l eransfug* , deiertore«. f^n Oer chlncbt
dll?rrif f n 1 ad hoftem transfugere. £)ic $fert)C
reiben tlll6 l cqvi exeuffis habenis erumpunr.
durchreifen/ cum imperu penecrarc. £>Urd)
toct ficinbti Orfrnung reißen •■ ordines dirimere,
incidere, difondere. SRitbem J^)etr bltVCfjreif'
fr n / exercitu perrumpere. £ inretf cn / irrucre,
irrumpere. ©ictyf reifet ein / contagium in-
grmr , graiTarur , urbem occupac. (£t reiben
öücrbanp brjfc (Sitten ein / null mores fcexpli-
cant, diiaranc , pervadunt animos hoaiinum.
<£ine Scflung einreiben / maeniaekjicere, demo-
hri muroi. Jf)ai!$ einreiben/ vaftiratem cdihu*
intcrre. 3eune etnreif en / fepta revellere. <£nt
reifen 1 ti.qvodHu&xa$cn. <gich eine*
bc\i entreißen/ amoliriä fe negotium aliqvod.
<gücfj ber innren enfreif cn / expedire fc exla
qveis. RpftVflftfll / contendere cum imperu,
imprcfliooem fasere , involare fummä cum vi,
pergere , properarc Sjetüb & btf nuberreif en/
prop. dcccrpcic , mtlaph. aut<m conrumc!ii5 pro-
Kimicrc . er immari , calumniari , derogare ho~
nori ^famas alieujus. ^>inrti§en / auf erre , ra-
pere, raptare, harjpagare. ©er £ob bat < v n f)iO»
»U'nytii / morsablruiic cum. Ita -piuircvU t iiu n.
."Die Seit reift nDej bintoeg / rempus devorac
omnta ,_cnpir decerpir, frangif, per i mit, omoia.
ÜJ?if reifen / fecum rapere, unä diripere, fimul
carpete , f^corripere. ©e< ©cneial^ $0t> reift
ten (Sieg mit hinweg/ mors Ducis dades c ff exer-
cicus. iKacbretfen/ poft fc traherc , ultra rumpi.
SBcnn nur ein Wdjlefn im ÄleiDe 1/1/ fo reifte«
baiD uciö) 1 mintmum veftis foramen cauiarur
pluxa. Scjebcrreißen/ protiernerc , praecipiia-
re , pdTundate. ©en* 2ß a n ntcDerrcifien / pro-
pugnacula dejicere, aggcrem uu er fcinderc , Tolo
a»qvarc gjerreif cn / & 3erreijjen / diicerpere,
dilaniare, düaecrare. QJon $ferben jerrifetl
n?erccn/ cqvü di/riain. dinpi. ©as <3picl |er»
reifen / dirumpere ludum. ©ner / t(X iv n n)il»
J?en gieren frli Tarifen Ivetten / bcftiaiiu«, da-
mnatus ad beftus. ■Srueinantcrrcifen/ U, in
Juas partes feindere, diftraberc, divellctc » dii-
fecarc , disfeparare-
i>ieif er / t»<r / * Keif enber/ raptor, mptor, impe-
ruofus. «KeifiTilin / Kennte / feemma
lacerans> lanians , rumpens, 5?i'if ettOer H*C/
rapiens leo. J^cif cnlVr <Qtm/ cakuius renam.
?iciRcn^e Öicbt / arrbritis vaga. JHT 5lk» ifl
ein Äopf' fr** J^imreif tT / *mum infeftana , eor-
vum, vef vehement eft, dolores capitis faaie.
©er So^ i(l ein JMnreiRcr bei Pcben^ / morsprx-
do vita; dt. 51ltfreiKer / defertor, rrantfaca.
SBeinreif Cr / lurco, vinum lurcans. 3f len» five
^Cfenreifer /fcurra, ludio, mimut , os durum«
tmpudens, ferreum , hatophanu, Attdlanut,
graphicus nugator. J&P§enreif crinn / geftitn.
larria. gpieljcrretfcr / mterpcllator lud. , in-
terrumpens obleAamenta aliorum. Steifer rß
ttiam inßruntftttum futorium , yvd rugas flruuü m
corio , Latin« : radula.
Reifung /Me/ftCna Reifen / laceraiio, laniari«.
taniarus.ruptio. 91ufreifiing/biatus. ^iu^rrif*
fllrig/diflblutio,i<. fuga, defertio. ©Ul'd)rei|j
fling/ impredio«impctui t discidium. J^iniveg.
reif ung/ raptus , depopulatio , vafhuio. 3eri"cif-
fiiii.i/ fciilio. Rtö Keifen fm teibe / tormina
ventris , inrefrinorom morilcationes. Qüt
3tci>tR im .Vopfe / .naubr / capitis dolorea. 3n
•^bb bb 11 3^«eu^
1593 ?fo
3dnc n / dentium. Keifen in ©Ifftara / artbn
9fc
1594
eis
/ W« / p'w.Ote Dfr'fftt / ramemurrr, fcr-
nientum , ramalia , it. furedus ,ramu< , germen.
VUitur a &ff§en / carpere, aviKjatili carp.ru>.
35vlHItl\*Ctf / rama» arboram. rjtbijcbancitcrf
j / ramale. S&TmnTcrä mit t*r ftruebt abqe-
riRCfl / terme*. (Jminc* 9tcff / fror», ©nrtc*
^fig / fron« arida. «Hbgcrttpfte* ffllc* DWf/
frondes ftriOae. SÄfipUm / / '* win - fan,u *
lus , ramufeutus. 3tci§ pomtur mwfante
Untüo , fxporoterfc fobolo , germen. Vlty/tH**
Vicinia I etiam txponitur de lignis tcnuibus,
»ocüwfurftcremia, ebeula. ©HC SBcüe R«tf>
Cin$unDel$Ä / tafci»coeuUrius, fafar vir-
gultorum. ©Htn Sörtgen 9vCit?i$ /
bdj ailflat*!!/ ooerarc currum fafcibu* coeuia-
rits , fht Tirgulcit. &ci§ / tftt I (in. pf«""- pono
eß fiecief Ugummum , nomine oryza , ^zcopyron.
$äfo mit 9tCttr CKfOCi>t /• caro jurulenta cum
oryxa. Pf rffcint* f Horn huc 5K«^fcn/ p/ura/.
' ne fungus rubens , rlf ß*ci« taJfrorumminorwm,
4/$ <*ciiwr kcMrjendo , t><$ fic IflCtjt flb5»reir?« rt
feyn. SBcbcrgertit/txw/f/Iiicium.
«Keufe / W« / p/«r. SRfUfetl / nafla, excipula. Di-
ötur * JUifl / w*«//«»», vimen. Eß emm frorta
-vmmex , dSU $*W * 8catreufc.
«Bebaltreuftv fccluforium. @runDrcu|e/ firpicu-
Zdo, Mhhs HnXO*\\*t>. Verum tfjgff 9€*J
fcur »oitprrtuirt : üfir«r r»w?iCU§C * Ruflia , ». f.
Mofcovit f ingentis nrngmludam rr-
fertuniur.
tt (6/ t>«t / p/«r. SKifC/ raptios ruptura, feiffio, fiffio,
rima , it. damnum, jaftura, perditio, fpohatio,
tiaviJem mon, obinii, ßve internus Hommn.
s£m eir» m- 2Xr **» «WWW
üCtabn / damnum inTincibile ckdK inexorabins
morsr €^ mac&t mit tinen \f mn$M M W
mein« ÄausbaltUn^ / hautmcdjocredtmmen-
'«roreifamil»am hoceft. «Kif ?ni glitt / «r-
fu«. 5ic 9li§t an Jg)dnt)cn / §uttn MDfTOnnt»
»on b<r ÄÄltf / J»o/»fhir : rhagade«. dm
R U 6 etiam dicitur tarfua , »ons p«di«. ißret»
Vi» / ft'»"«ra aOeri». Cr&cnhfc / hiatu« ter-
xa?. S&Oöcnnf / deduflio fnrmc»ti m horrtu,
«vi granariorum ptsefeai /«< fcribw fruir.entatu
gAudcntiaiauanibu* fuu fiumcnwrn», <J*»i;<»
ttimn 5vudirf^»ruinpf. ^rainDfdjdfMri^/ »«-
ptura /;m potiM/ ruptioamictiiaB. Sic gr
riß in ^cj> ^ct novo VOC4M0 ruptura, Die i"Hliptur
iici/«r. ©lauben«n$ / fchifma. ^>cr§<«ri§/
cordii vulneraiio. ÄUibf Vfi§ ' (eiflura vcftium.
iCcttenriß / diuolurio , disjun&io cateaarum.
^beniri^ / jaauraYit», SDJar t«rhj / frve San-
ittiuitf morfu« foreipum ignuarum* 5R>iUtr»
rt|j / labctac^io muri, ruina valli > Gaü. Breche.
^lerDriß / diftraAio membrorum per cqvos.
jQDC«i§/ ruptio transverfa. ^taten^d^amivum
reipuWic». io&C6ri§/ mora , cxiinöio viue.
QßaHerritt / eoilici« , inundattonet aqvarum,
ätidt &cn>aU6rl§ / rupcuraaqvx vtolcnca, chara>
dra. 9ßilb> five üßclff'ri^C' morcicina ferarum.
Sic etiam compof. cum pra^ofuiond>ut : SUfrtfj/
apertio, apextura. 3lusrip/ avulflo, rcvuMio, it.
fuga, deferrio. .Duvd)ii|; : mciiio , difcidium.
£ilU'ijj/ obtOM, internus. Oü^CItl / äimtr..
eil rünula.
iXcipltftt/ SXcif i^ / * 5ܧ»9 / &*d*erb. rap'ren»,
rumpcM , dirumperu, iantans, laccrant , it. m-
pax, r i mofus , r^^vod aptum iandi, (cindi , 05* la-
cerari eß. ?iciüid)ier ^üoff/ luput rapax. £S 1 T-
fid>t <Sefi§ / vas rimofum. 6ctii( 5ß.;brc geht
Tf ißi(ftt (Kg / merecs ejus cmacitilimos homincs
iavcniuAt» qvam facillimc diflrahuntur. ^ie
gfutcfommen rc.fiicbt/ unD faufen feinen Si>cm/
frommes contcnie pugnant de emendo viao
ejus. SKi^ige @d)ub(/ ukei rupti.
Dvi(jen / fleri^et/ feindete , findete,
ledere. (£kf)mitDenii3JIct«rülcn/cultr6le-
vi tcr ic Ixdcre. (£r m« nur (in nxmq mit Im
©eaen eiert^et / pcllis ranium leviter tacia eft
gladic». SDic Spant mit Den Schein ri^cn / cu-
iemungT»bu9fcalpendo<au<iaie. Ccmpvfjunt:
Qlufrißen / pauxillum laaiare aliqvid. €men
t in>»ir<li 01lfl i»?cn/ ulcus phlcbotomoapcnre.
^erilKn/ variit fcifl'un« lancinarc. S>ie öaD
tenfruiDer find wn Der /piije bm unD tvieDrr br>
rißet/ arcolav korterum xAu pafltm fattfeunt.
li'Uii ifn h incidere pautulüm , pauxillüm infeui-
perc. (£incn ^tnmm »um pfropfen einri|cn/
»nciderc arborem ad pangendum (urculum.*
©Ill'CbviBvn / perforare fiiluns. 2)ie J£>aitt i]\
ibm (iUeni)fralbcn Durcthjeriset/ curia e>u» cufpide
gladii uirröettro^i traj eöaeft. 3erri^CH/IeTi-
bus ineifuri» fodicare & pertunderc.
^vif^ind/ *U / * W# ^CMica / l*ü© i feaJprura, snci-
1595
1596
£0, incifura. JßilUtrigUtli)/ cutis extrem* rul-
ncracio. 2liifri?lllray apcrtio, apenura, £MU(f)
ttljunq/ perfbracic» Icvior. ^tTVlBaiUJ / corru-
utio per varias inciiuras illata.
SÜQCC / Der/ & :\tijcunn/ Mc/ mas c^faemina
fcindens, lamans, meiden. <Jlufrify:r/ apenens.
Z^irclu 1K1T periundcns.
JXirV&t*/ ASfCirje/ Die/ p'.9it$ev iciÄura. fiffio,
fciiEo, rima,ruptio* SumI f vi j Gr#eo 1 1^« , ;. t.
jradix , derrvant , «7^ ösaV jVci/j»/ rjp £r(fri£/ gly-
zyrrhua. 6Vi nullaa.irß ar.alogta rei,&idto po-
t •>•■<'* AlS & rci^CH ■ J'fJ«f:twr. ^i^U'il) / DA*
Wimm, rimula. £^i(J all Ccu geter / /n r gcDciriii
crenapennae. S5retH$/ rima affcrit. Vöiircn
TiH / hfl'ura ceftudinit. v£n\;iu W> I cenat hu tus.
€(linri$cV ca»ernula, 05* fciil'ura petras.
*Xtl}td)t / adjeQ. 3» Adverb, rimofus , rima» agens.
' 9ii6i<fcte (5ef4fe / ▼aö fatiicentia, RtW«
©Wer/ vicra rimofa, rupta, allifa.
9vUtiel / ©er/ p/w. ÜlU§<l / roftrum , riftu«, o<
poret , qvoi ettam dkitur ©flU« five ©(hrwintfrilf
pfl / rourum porcinum. E/i 4 Reißen/ «vi«
porr i omwij vaßant roßrd juö , rctffrr» die» mtl.
<£lefanfrnrft$d/ probofeit, promufcii. lnderß
•verbum ?iü§f In/propr. ttAxb abuti , terram mo
rc Axura roftröfodcrc ,Jr.l melaph.ßtmitur pro ta-
aare 1 rcprchcndcre , carpere, increpare, ob
jurgarc , ore ferreo loqvi, os durum Ar impu-
dens habere , k qv6 porrb tfl SXftjjder / ©Ct/ car-
ptor , taxaror , reprehentäns, cf ÄilRlcrinn • Die/
focmina taxans,carpcns »B'obloqven». SXilüc
luna / Die ' raxatio , reprehenfio , rncrepatio« «c
dtmum SXufjrlifjht / 4//. & adver b. contumciio-
Tut. aculeatu j , dentatut , &: contumclrose, raa-
kdice , iacrepando , objurgando , carpendo.
Dj/ht ttum comp»/. S^enijjeicn / i. f. begutfen/
jemtnaol 6ber olles tätigen/ oeuh» »•: terms
* maligais inrueri , unumqvodqvc oculis qvafi
de \ o rare : it. in Cesran , diftis iaerepare .rudere,
deipicarui habere. ~
TRi$ / & f%\tt / d<w / p/. $ife / id » q rod
ambabus mambus ample&imur , capimus , ac
qvafi rapimus , *1<h Urb k tetffert / rafett , Irahrre,
rrür dtducitur , sfplitalar in 6 ut yttmmüm aJ
Chartas . ftvt papyram. linde etil SXitf ^npkt
feaput papyri • vreenarius chartarum tafeif. |
Gaüte. ditiiur : Rame , avod voedbuium alias rc- 1
in Italic* linpvd nuüum appareat , etiam ab hoc noßro
reipen deduSam rjje vidtiur. GaSifane volumea
charcaccum , r fn SBlKh 9>apfr/ <ppr^l ; une
main , inrafi maoipulum , qvbdmänu comprtbendi
P°{fit. KW autem proptet vaßitatem ambot mtntu %
toni brach* , ut toUatur , rtqvtrit, <£ in halb
fcapui dimidiaros, denanus papyn fafeis : de-
cem enm-voiumina thartacta conttntt. 3ff)R9ft<
V'ipir m<Khcn einen Sollen /decem feapi charu-
cci c«nfrciarir (arernam papyrinam.
d{\et/&mrmullh DiKÖ/Det/ mufeus marinus,
arurldo , canoa. Effnunt etiam ahcubi «Xeit /
wmi 4 reißet! / qvbd frangatur & caipatur , nec
jexurim & Hgna reqyiral. £ß ab hoc : VÜctqtOi/
carex , qvia $iet qvoq^ cueäum , imb vicum, ßve
vkulum rumeum notat. ©panffeh fXiet / arun-
do (ive cauna Indica. Crefcit enim in Indid , unde
tn Hiftaniam defertur. 2lrJ <x> de £eiir Itt / autem eß
locus incultus , Effarca graminofa.
DfrUf <t1 / ^ereütef / in free eß farrirc,(ärciiJarc,
runcarc. Unde cvmpof. Q{ll6reuten / exherbarc,
herbas noxias etcllere, agrum fentibus derun-
«inare. Sedpropr. &in genere purgare notat t hmc
(Eine teilte / ruMum, rulia , jvi vornan in aran-
do purgantur. JXeutung/ * 2lu$reufung/ tit/
farntio , farritura, runtat/o , larculatio , exftir-
pMio. deutbar/ * 21ulreutbar/ ad) q v od m.
cari , exherbari , Ar cxftirpari poteift. Unaitf«
reiltbar / qvod cradicaxi neqvir , irremedicabilit.
gun < II ( dicuntur exereftenthe dc»aftatorum nc.
menurn.
3\Ute/Dl*e/p/wr. Stufen /virga. ferula. Venitk
Ketten / avod carpantur £5 deceipantur. (£m
^nfchlein Jxute n / flagTum. (Jlnen mit Ruttn
hauen / SKute geben / virgis rergum, tW Da-
tei lacerarc , ferufis obTurgare, cacdcrc, conci-
dere alrqvcm Virgil. (Jincil lllfl Ruttll aMftrtü
d) II / muktarc aJjqvcm Tirgis per urbem . fup-
phcium virgarum ab ahqro fumere. Stuten
Dinbett/ «olligare, expedire virgas. grifche/ ef II»
aeröChhfe9iUre/virsarceetM,macerata. ©Ürre
«Kufe / arefafla e*roanfe9Jufey flcxilis. fd
Rem öic ^iiuc f eji'.'n la§en 1 expedire virgn m
pcllcm alicujus. <£r - ehret feiner Stute / nates
ejus ad virgam oecalSuerunc , non raoratnx fc-
rulae iexurri. SRule etiam eß ipfa percuUlo , ca-
fttgatio, ic^usq^efcrularum.
mum »«3/4/, evj'n «peejmba piotruditur, &<pj*fi QJIrutc / percica aogvillarum. ClnuiriltC/ caia-
rafUur. Ltai, kuma, qva vox (um vrßigium ejm 1 nms, arundopifiutona, ^(|CMVUti7 virgao col-
•$)hh b(; HJ Lgaw
1597
fKe
1598
ligaw. SMrfcmrutc/Yirgacxbccali. föliuH
^Blinfd^drU«/ virgu.aMercurii,Ä , i/e divina.
J£>afclrut«/cKcorylo. $ci\w Q>bri|trufe/ glit
terrute/ bunte / * gemalte 3iHte / taulapiöa , ö
braft coli s aureis ornata. Jjenf errufe / ftagruni
infame , fafccs criminale». Äainmerrute / per
cica vioeatica. £ülbd' dt JfrnberrUte / virga di
fciplinas ,*lihs2ud)U\HC. Xitt^clrttCCB ^ -«»ft A"*'
ferulas lud i erat , qvibut pueri * Ducllae die inoo-
centium infantum (c mutuö reciuoe äii'cuj
vnto / caftigatio divina. gonbe iXütt / animad-
▼erfio publica , univcrfalii . «föanntfrute/ ver
pus , penis. StJtejjrute / pertica Geomttrica.
$J?f jfrilte »on icbn ©(fouben/ acaena , decempe-
da. <Pc|h'UtC/contagium ,peftilentia. (Spiel
TOtf / virgula geftatoria. Spie&rute / virgula
militaris. 6fraf» * 5öatrrrutC / ajumadverfio,
caftigatio pacria. ©dttlichr SMNtW/
ir* Divinas. PiUtlcin / Oäö / tirgula, ferula
SRufiebf I *dj. virgeui & virgatus. tyfitXtttt 'ß
virga «rithmetica.
9tcir3/rci6cn/jd)ri6/i*ci§c/gcrift:n/
lineare , informemaheujusrei fpeciem deiigna-
rc, rudibusduftibus defenbere grapbiö , Wnea
jnc n u e ffin gere , adumb rare. t>ai 10 »P
gerl&cn/ haec imago polita arte adurobrata eft
Sr f an nid^t tvol rei§C0/ linci« minus egregie ce
prtftiuat icontuno», aberrat, cv labitur a vivl
imagme. Contpof.funt: 2U>reuje«/ {MMWf
|CR/ imitari prorotypoa , xmulari aliqvid ad vi-
vum rudibut dudibu«, cfltgiem graphto d<f«i
bere , dclinearc. 23 ortet (Ten / rudi de confu&ä
defiguatione futuram iroagincm informarc*
Üitftcr / Set / pidor , graphiciu. Qibrct^rr / dcl
neani , 65* novo vocab. dehne Ator. fjßaibreiper
imitator fpirantis ideae vel exempiaris graphiö.
9C(i§crinit / Sie/ faemina adumbrans, debneans,
Imeamenca crÜngcns.
BtfMg / / e^CWö fteijjen /graphi« , graphice,
diagraphice. Sibrei&Urt.] / an dcliaeatoria.
SRrtd)r<iffliniJ / imitaiio propofiti cxcmpli mo-
nogram'matc. Sed jK«jj/ 0«/ J?«mc. JXU/ eß ipfa
pi&ura linearis de iconicum fimulacrum. \iib-
rijt; eftypum . effigica , ichnographia , vulab cm.
UMfaäur*. ©er CTjK fttrtjt eine* ©CllU.^itJ/ rci
-pingeodat infarmis de tmpolita defignatio.
j£>ailbtri§ / arcbcifptu , excmplar. (Hninl in.
- khnographiä , couetptus piftoris. St linftri^ i
periti amfkis dehne auo. jtupferrif/ idcaiaii-i
tabUis caicographi , pr*formatiopi£toruina»a,
feu aeri infculpcnda ^incidcnda. ^JJwid>ri§/ ico-
niimus. (3d}tU(Cnu^/iuagrapbia. Urrij/pro-
totypum.
5?ett / retten / Stifte /geritten / eqticart,
eqv6./iw in eqvo vchi, eqv6 mfidere. <^pa|ü
WH reiten / obleäÄmcoti causlcqvditer tacerc.
2)IC QtCC reifen / fevicre cruribus conjunön,
non divaricatis. föcn 3?om ttlfcn / cqTitare
Romain. SRa<!l) ^)aufc reifen / ad larei raoi
cqvö redire, advchi, proficiCci. Uber ©tO(f uni
(gtein reifen / incUatö eqrö per Taxa per ignes
▼chi. ^tatf reite« / curfum eqvi conckarc.
<Stld)t reiten / placidö dt molli curfu cqTitare.
5Jfit^en.^fcr^c im ÄrcW reiten/ eqvumingy-
rum torq vere, in orbes verfarc , dltiu lomntf In.
(Eitlen ©a(0> reffen/ exutranter cq^icarc, feaqvi-
pedante lonitu campum qvatcre. five
(Srblitt rcifrtl / roluttm incedere eq»&. €ine»
Jrilb Kiten / fuceuflarc » greflu» gjomerare.
^{Iirrir reiten / admittere cqvum,curbtare eqvö.
(Er reiirt auf breoen feinen / malö aTmo vcbuur.
i£id) \n Xobe reiten / mortem Tibi cqvicando
confeifvetc. Ültlf t>ie ^0%t> reiten / eqvd feras
agiiarc , venatum exercere eoufertante eqvo.
3»r jiirmfe reiten / eqvo phalcrato de Tccnico
vchi. 9lUf ^JiirteO reiten / praedandi , vel belli
inferendi causä m agrot fc eirundere. jOuTfblt
■ÜJajer reifen/ fluvium eqvö rransmittcre. 5fnf
belli (5tedeo reifen/ in arundinc eqvicare. $(et6
tn bie Vir ebivmmte reite« / refrigerare eqvum in
nautili. ^tl bie ^ränfe reifen / aqvaturnducc-
rc cqvos. (Ein ^)ferb raube / fi™ rebe reiten/ dc-
bdarc eqvum. £)er J^uub reitet auf bem -pin»
bel lten/ ßu auf beul 9lr|<Ije/ canis natibus repuu
JCi'iten rtum pio cxagitarc, irritarc, concitarc
fomtur : (gl* li^ef (i3> reiten 7 incqvicarc fibi,
j'eu iilodi paiuur. £\t Teufel bat ibn geritten/
diabolus cum feduxit, agiuvic , exagi tavit , im-
pofuitei. Keifet bicbbennaHeiUmjlücf / iaüv
nusne es? num a Furiis agitaris? mala crux tc
agiiat, Urvae ftimulant hominem.
Reiter / t>«t / p/«r. Leiter / j*ß»*f fcribuur a mvitü
Reutet: Acuter tmm prr u incerniculum, five
ertbrum not*L f^f Ilten ttiam eß mnearc , nen
eqvitacc. .Wircr r^r.'.vr ^ reifen r/? • eqves,eqvi-
ia tor, eq vil'eflbr. PCeitertnil/ tief uxor cqvitis,
i'.rmmaeqvitans. ^unijer SXetter / alter *<rn>
f}eUter/ f>ov. dtw,<fvi*l kellum ftcferAmL D*i-
iav
1599
1600
tur etiam a!i5 modi. Qtlfer Reifer / fllfeT Sem»
Beut«/ turpe fcnex milcs. £)(ii fljferb ll$|{Ct fei'
Rfll 9t dtfr lli<f)t auffl^cn / eqvus neminem dor-
16 facilc recipit. £flteinifej)er R fiter/ mifer
cqvcs. f £ mint Fein fetter in Gimmel / nc-.
mo cqvö in ecelum vchicur. <£r tjlbt Feinen i',u
tftl Reifer-' incondite, inconcinniter, infame in
cqvö h«ret. (flllC ÜtMlipn;-:* Reiter ' curma
eq»itum £>ber|ter über Die Retter / dox cqvj-
raräs, chiliarcha cqvirum. vf P- nijd)er Reiter/
cchtni <£(frliminer Leiter / cqvcs inglorius.
©etmtlter Reiter/ cqvcs piftu» , te. innoeuus»
mms, mollis. Reiter rttam catachrrßice dkun-
huftdkulu <&r ift »oller Sieker/ pcdicofu», pc-
dicutofus, pcdiculans cd. Reifer SU .vi'.; milct
eqvö fpoharus. Slbijebanff er Reiter / eq^csex-
aultoracus. Retterlein / T>A6 f dimn. cqvcs pu ■
roilus.
5tnu#reiter / eqvcs prartorianur. fcanertfrfitfiv
prorinciali», aiüts tttam fcanbieif er. jBefafjunfltf»
reiter/ praefidunus. (rfelreitcr / agafo, cqvo
ligneoinlidenr.es. gcinbrfreiter* eqves hoftilis.
ßreunbeSreiter/ unus ex noftriseqvitibu>. greu*
reiter / bciiator honararius. frieren:; reiter/
cqvcs noo milcs , cxrra nailiciam. a icf.i va
(er / pabulator. 0>aPen reitet" / cqvo in urbc fu-
pcrbicns. ©eWftfreitCr / cqves conduätirius,
comitins , mericorius , aW.u >£inft .WtKVi.
©eftabreifer//rve <0eftat>rj{jrer7np.inus. Jßay
reiter/ eqvc« faltuarius. Jf)trrcnreifer / cqvcs
ducalis, (atellitium. Jf)ünniel$rntei\ Jicunivi
angelt cctlcftcs humanä figurä apparentes.
Jßülffreif er / cqvcs auxiliarius. J&urenveiur/
fubfcflbr. 3J^ rc,ter ' «9 veft « .agiwtor.
$irm»enre iter / cqvcs volupcuarws. jftwtUei<
tcr/ moderator cqvornm. ÄnrafjreitCf / catt-
phraftus. glimpcnreifer / ignobüis, pannofus.
ftrigofo cqvo infidens. SDiairoöercif er / eqvcs
fugitivus, erro, peifuga. .Orbüian»! . ;ici cqvcs
flaurius. t>«cfnfcf)cvcittr / agminalis. $) r..
lerreiter/ cqvcs loricarus. <J>„irfrt)Vfi(er / emis-
(arms. em:ffitiu$. $fefferFucf)enreiter/placcnra
piperaea in forma cqvitis. $ofiretrer / vereda-
riul. tyrilii Fretter / pbaleracus. £>t>crriitii"
cqvitans obliqvcrd conjundis criiribus. @anb<
reiter / exeuflus , vel dejetfu» cqvö. f£(t)mb'
reifer/ ar'tis cqvitandi rndis, imperitus. <?djltfj»
fivf Saleeqv-rbienrcifer/ cqvcs mtelaris, tutc-
larins. ^pabireiter/ utapudHrcai, hippoto-
xota. (gp<m'rre(t<l / cqviiaior aniroi causa
cqvum confccndcns. (Sprtrrfitfr/ cqves lao-
ccarius, conratus. Qrpnn:,reitei / dciultorini.
©tflt&elreitcr/ cqvus Frificus , erinaecos , efi mu-
nimmtum qvoddöm väüorum ex pa/k praptlatis.
<5 tecfeil reiter / cqvitans in arundine longa.
(Jtrapenretter/eqvieespublici , viaram fpecala-
torci t caploratorcs , aliks XOc$e,mtifttt.
Xrirnnfrcifer / cqvcs triumpbalis, donitde/po-
Iiis cohoncitartu. SBalbreiter/ forcflalis, vel
etiam fatruarius. 9BJCf)^rcifcr / cx cera forma-
tus. QBur|ireiter/ *lth Jupfcnbub«»/ nobüci
caenipeta;. Sauberreiter / phantafmataturma-
rum per incancacioncm producta. 3iirrer ; 4c
93? u r i 1 p .1 in c 1 1 a cqvitcs cx faccharo, vel lacJu
rhe panc (ormatus.
Sleitun^/Wc/ tS'O^wSieifrn/ cqvitatio.cqvorum
domitara, B^domicus. Aliud efi t>Ct diitt/ flur.
Du;\ittC/ iccrcqvcftrc,profc&iocqveftris» Ö"
(crvmuin , qvod cqvo praeftarur. Gilten -Xttt
nihil cqvo ircr fäcerc. vrt ; 111 mir um einen (lei-
nen Ritt $ntu!?n/ exiguum icer mihi emecien-
dum eft cqvo. €inen zRitt Wagen/ expetiri car-
fum eqveftrcm. QBtr haben heut efuen ftarf en
Ritt iH^übr.id)t / icer perlongum cqvis noftrit
hodic confecimus. Rift etiam obfeane fro re ve-
neiedfumi fileL ©Je toirb feinem einen Ritt
verf.iqen / nemini denegabit ufum corporit-fui.
?lui'i.*V(i: ■ profc^ioi qvarcqvofic ofikii causa.
(Übrenritt' cq^itatiofolcnnis. ja^'.DritC ' vena-
cio cqvcffris. % n<\ftTri(t/ eqvitatio ambica-
ris vicgincm. ^nrteoritt / cxcurflo , graflario
in hoftes. Rüwel i five J iirmrntr / decurfio
Trojana.curAiscqvcftris. ^p^iirritt/ eqtrita-
cto dcleclamcnci graeiä. $etlfcl^ritt/ molcfrii-
(ima periculouflima cqvitau«. QOettritt/
ccrcamcn de cqTorum pcrnicicacc in bippo-
dromo.
{Reitereo /dt(/cqTitacns* copiaecqvicum,rurmae.'
2lut>erlefine Reiierep / dclcfti cqvitcs. ©rringr
Reiterei) / cqvitcs collcctitii , copi« eqveftres,
disfeclas , inrirmx. 2tiÖ)tt Reifere» / vcliccs.
6ebiUntfd)fe Reitcrco / cataphraai. (£id) jur
Reiterei) fd)l»Uifsl / caviutu (e conglomcrarc.
€r bienet uober ber Reftere» ' ftipcndia meremr
cqvo , cqvcs eft , cx cqvo puguat. £)ber|lci'
Uber bie Reiferen / magiffcr cqviium, legiona-
rtus cq vellr !5, vulgb coloneBw efvitum. Reiterei)
etiam ufwfatur de fvdcuna. rearduA. Qu perfte*
bc(i viel rpn ber Reiter et)/ hoc negotium captum
tuum fuperac
i6oi
1602
^eitcrtfd) / & *4v. eqveftris, more cqmum.
9luf gilt i :itni|"ct) gcf leitet fron/ colobio/corteo
am 1 dum ctTc, chiamydarum üicedere. Qluf gut
Ki(frifd) fod)(U / apprlUnl etitm Returejor /. fe-
mtcoao« cibos pararc. Qluf reiteri|d)c $&i(e/
confvccudine eqvinim: dipituretiam Reifer ha fr
eq.vitabil»s , Ö'&eifiüty/ iaqvtcrus, turbuleacui
Sic matrti de infdvtibw petuUtntibtu *\unt : £11
rcitic&ter ccb,-iur fco borg nity fo rnriept/oeita
ferocus, feucule ! Aivud ejl eqviens.
SüjLätk frön/ eqvire , SXeifa/ cqvo poteni . »a-
Üdus, firmus. Seifiger 3eug lifnfj?
fü'ttaii) / jeqvicacui , lieft dum cxerciuim 85*
qvascunqvc copiasmilitares irßgntt. SKefftqer
Änfd)(/9vo^, non folum eqvitcm , jitd &*cqvj/ö-
nc^fcrvumqvearmis ioftruftum notet,
/ t>El'/ eqvcsfr opr. auratus , ^vinobilis
cqves r/?. (Ein tapferer Bieter / hcro* , mitcs
ftrenuus * y cxploracac vircutis. l£:ncn \Hltl
Ü\ Itter fd)!,i«]ru / torqve aliqvem doaarc, eqve-
ürifeu oobihum ordmi adfcribcre. (£l'IVill rtll
Klir Jimi . Ziffer Werben / laureolam ia rauftaceo
q vÄnt ,fropricex. mca exinanieionc laiidcm,/?w
glonam aftcöat , feu aueupatur. JCirter be$
flülbencn Mfe*/ cqves aurei veJlexU. <*»cfd>la-
tener Wirrer / <qvu corqvatut. $irter be*
'Xütftyu Orbtntf / eqvcs ordimis Teucomci.
Sittel M 3of>aRBiter örbeRf/ cqves Ordiait
S. Johannis. X'A er hti gilbcRen .pi>fcnbanbe$/
/eqvcs aure* pcrifcdidis. Clnue .\irter . arro-
lazanus , fteacs placrsUrum ex fatini cttwiA.
QßaBenber Rittst I eqvcs errans , vagabundus.
Crbritfrr/ majorum progenie, naeiviure, l-j
ßrigiuc cq res auratus. qvitUult *au.Jfr.tT>itX>On
Srwtnber$/ XOcifanbad) / Switfenbetg/
sind ZUtlount? giiifenritter/iaiuticus, phre-
neticus , hcros imaginarius. ü)i\ilfcferritter/
fqvcs Mehrcuüi. OCcidj^rittcr , eqvcs S. Ro-
roani Impctti. SCöbiferritter / cqves Rbodius.
J?>tl}Ulhtter Mctmiur (odomux , pcrvcrsä&po-
£ica Venire ueeotes, qvos Aufonitu f des pulla-
. asapj . 1
Kittvrfdjaft/OK/ordocqveftris, digniras feuca-
riorum uobihum, oobilitas, it. fomeudo. gene-
rofuas. D^(tCV|'djaft »UH'H ftreauasn inbcllö
pperamnavare» rem bcllicam forcicer traöarc.
.\.tto-|.I)..|t ••fffVcoiH Sranfen/ (latus nob.i.-
catis FranconiJB. »Reiniftpc/ e^wibifebe KU=
teifcbifr/ cqvites Rhcuani • S'cvici. SlütySf
rir;crjd)afr/ nebüitaslmpcriaiii.
Diittcrlid)/ & p<*t. SKUtcrifo 1 & «i». propr.
eqvcftns ■ generofus, nobilis, demde ftrenuus,
.fortis,bcUicoAis,ÖT. bcIlicosc,forticcr , Aseoue.
SX* • t tiT I idirn 'Bia\ t itanD tubü/ forticer rellilcrc.
Kitte rlid^e §m\\ 1 dexcera forcu. 9ütferli<be
labten / taetnora hcroe digna. DiitfetllCbe
^ ipcil/ inHgnia vireucis. jp»i(t Dtd; SXitur»
ltdt> / age fis auimo pr*fcnti, praefta tc virunu
rem gcre ren uc !
Abreiten / fiye J^iaweg* * SBegcrtfea / *. Huf un&
turuoili i'itf 11/ abeqvitarc , disccderc« laxacis üc-
nis au ( uger e . cerga vettere , cq vo concicato tu ca
«ecere. ^brdtUUg/&M/aufugiuin,fuga. Son
her d)l : du abreiten/ a pugni (e criparc.eqvüm
ob r euere a hoftc. Qtbritr/ titj defercio.
Zureiten/ .Oer 1 11 y n & JC^njureicen / adcqvira-
r e , eq vo advchl. öcn %><ti] CM< vel J}\l\a\\XtU
(en/ clivum cq vo afeendere. SR ibe an Den ^einö
Anreiten/ ineicacoeqvoin hoftemfe m\mi teert,
Dicitur rtUrn Jin lui Ti Ki'ii ap^ropinqvarc cqvi.
xamdo. Huc pntwent : Öllinft^elfer / auÄo/a-
mca tum, (lipcndu militana. SlRlift/ t>tt/ ac-
ccilus eqvicis.
■Üüisratfll etiundere tc in «gros« exeurrere , ex u e
vaftandi causa* eq vuarc f oräs. 21uö DtT ir taDC
fetten/ eqvttarc ex urbc. 21us bem Xrupi» ber«
UU^i etten / peogrcdi , armisqvc dr cqvo fc pre»
tencace exera turenam. vlusri tt / iiu?r citiiinv
& £crau$rcitHRO,/ cxatrfio.-dcpopulatio. 2lu^
Ceitei7t>ev/ excurtbr, populator.
bereiten/ 4 Umreiten / obcqvitare,circumeqvita-
ce. (£in opfert bereiten /expcriri eqvum. @n
ttfert bereiten fa§cn/ expet iendum dare eqvutn.
&a^ 28atl iiuirctrci: / circumeqvitaix vallusn.
bereiter / ©er/ eqvifo, magiOc* Öjmoderaror
cqvorum , tliks ^MxiVXX I eqvauus. ^lur/
bereiter cufros fcgciutn eqvcftns. bereiterer)/
t>lC cqvorum domitus, Jru domiiura. ^ervt»
tuna/ Die / » das bereiten/ cenraroen eq vor um.
€r i|t WUl beritten / cqvö gencrofo utitur. €r
iff Mbd beraten / «qv« puilllo £^ mfirao Ht-
hicur.
ö«r<)rciten / pereqvitare. Sie Äompanewtt
Duvebieiten / mtcreqvirareagmina. 6d)Ueljt#
orftnungfcurtbrcttcn/ aciem percqvicare. SMirdj*
reifung/ Ott/ «fjDuretoritt/ Oer / eqviratiopcr
partcmaliqvam, flexus eqvi>cranCcus per locum
qvendam.
(Einreiten/ incrare . in:roirc eqvo , etam J^iut'lrirci*
reu. X)er gurfl i\\ mit gv^em 'praebt in Die
etabf
1603
Sie
SKe
<T UiU Cingeri(((R / princcps pompa triumphali
utbcm intravic. (Einreiten/ tt:*m mrtaph. dicitur
pro immifcereferei al icuw in caufamdcfcendere,
dcmittcrc (c. (gr ifi tur W)üJ!.öfljujief finiimtf
tcn / nimis obnoxius cft caufac , amplejuis rft, &
fufccpic partes ad vcrfanorum • irrurytic actione
, aliqvantö arftiüs. JDffenMiC&CT Sintitf/adven-
IU5, ingrcflüs, acceflus, incroitus iblctuus. ,«f in
ritt/ 4.'i.'ti Sic i£mfnr>t'C / ApuJijCtos jus in«
rrandi & vuUß IntrjuU , *t c7r3> inrroöitciionu
duilur , eß^pltHfiii ptmcjpum mgirjfiu ui cantatu
bui , h*tetq : feri anritXJün clavium ohlitionrm iy'ac-
ciiiuatior.em % V\val! Vwit:' (£tlir(iiung / Dl«/
frtiet introirum tliamtß adhfffio, adftri&Qj nc-
xus.coagukim, obligatio.
(£llIl'Cif(» / aufugere cq\ o , calcaria admoverc,,id-
dere 1 (ubderc eqvo ad fugam, Je piaeliofugete.
IDu trirtt Deinem Untiefe niebt enfreifen/ non
cial)Crik ab mforuinio tuo iucitarocqvo. \£nt
.rUffUCl'/ Üit/ prodicor« cr.\diccr , perfuga , iu-
gim js. J£itfrcituna. /.We/Uflr»iäbttitiin<»/
(^rrettCD / allcqvi aliqvcm cqvicando , anteverrere,
prxvcrtcre cq vo. (£lTeifnng / Di«/ prseventio
in eqvitando. (Er Hielt} leiten / lric er luill / fo
trisi) er ihn t>oeh nimmermehr erteilen/ qvamum
«tarn fert inet cqv rtaodo, nunq »am tamcnillum
emm afleqvetijr
fortreiten/ curfumrenere.pcrgerc.perfeqvi vjatn,
ultra progrcdi cq»iiando. fjfClt fort! marura
curfum cuum , incira cuxfurn cqvi. £11 muit
fortreiten ircuntw tnöic (Sfaör fornmen rci\l]v
macuraro opus erit, fi urbemhodie veiitf .imn-
gerc. ftort« unD fortreiten / ßvr ftftr nnb fmi
tcrten/aftiduum incontcendendiseqviieße.eqvi-
tacioni plus fatis inJulgcre , eqvos nimiopcrc
amare , fupra modum inftJiefldis eqvis dcditum
.' c& . - , . il ;
Jf>in> fll.P £erTrtfft! / vagari eqvo, uttro citroqve
cqvitarc ,omnia locapervadere, peragrare , per-
errare eqvirando. £)ic lE&eflrut reiten hin unO
her <Ulft>er 2ßurlt/ nobile* pereqvitanr regio-
nes popinandi gratii. Streiten/ & SD?irrin»
nnoetreiten/ cocqvicare. iftneftreifen/ profeqti
uincribusaliq*.:m , fedari .fubicqvi eqvo. 5)}c>
bert einem reifen / lateri haeretc , ad latus «qvi-
wre. »«L • •,'
IßerrritCn / damnum fibi inferrc * iruorrere eqvi-
tanJo, profundere pccarüam in carot. !
Daß &n mr^u>t«|t beinc £&rc »errciten / eqtita !
I604
-tirtnanvtc Dwii perdac cum eqnf tuts. t^,idi
Oerrriicn ttiam r/?errarc , aberraiecqvo deurfu.
34) btlhe muh oerrif ten/ *>* excetü , etodsuaTt,
•cxrracaUcm /um in irinere mepcqvcflri. tOcf'
.rcitUlt^/ DIC aberratio j rc^lü rramire.
23orrcircn/ eq tö p rxh-e, anteirr , praecedere. VBot»
tlberreiten/ rransire, transgredi«q»6. ^i»iritf<
Oer/ anxece&o. SQonitt i)Clb(ll I primas t«nere
cq«icando, ootiotem cfle eqvo, in pmna acte
eq»itare. 55i)rreiteiV rhedanus anterior, eq vos
antcccflcn-cs pr««jungens, «t^ agens.
Ufcerrtitf n / «krr unD ttbcrreifro / äneqTitare alicui.
.pcüundarcatiqvem eqvö. •?:• uteri ei reu / eur-
tum eq vütcrare. 18ci:erreirrii / grachtm pro
fencapproperare eqvo. 3ucrfifCB/ accdcraic,
«progredi «qvo , p r o mo vc 1 c, pro ic n Jcrc , m.u u •
-rare cm tum.
pfctj/ rGiCU/^rdjCt/ aUicere, aJleÄare.
foihcirare, conacue , ft.mulare, movere. TV-
detur (fle kttQCtt/ fwdrti*m mcnxrtfignat. 2Bfl#
•nmti flehet / t>U^ reijet/ objeüa movenr Tenrui.
>(£jnöfi jfpuno reiben / caoem irntare. «Kati reife
ibn nur nidjf / nc qvis erabrones ei excirer.
^Örnn trieb Dir bäftn #uben reiien / fo folge f&nn
.ird?f / iMecebri« malorum haut obtemperaeö.
Compofita funt .• 9f nrel jen / jue» * toorinretien/
fru ttoriu anreijrn/ U.<fvodpnpifx tetws/pdli-
.eer«, adduecre, cxfiircitare. 5|qf rcijcTt / Uem
qvod MnrciKn. ©rrfe SBorfe rrijin jur Se»
.4 leite ; 11 f er!) ten auf incicaravidiratem pugna«-
di h»c -oratio. S>ie frJ)nn?M1cf)e Sirmut refjef
unineben ium «rreblen nsf / enuiros impellic *i
•furu audax.pauperras. ©neu jur €l>re oufrei«
• eil / ad gloriam titrlammarealiqvtm. Dicitur
■ttiMm e 1 u ü . u / ticäerc , -f rangerc , obruere vo-
Junta 14 m alicujus. ^OVtViihai/ »nftare , urgere,
permoverc , pcrpcücre. «perrei^cw / redirum
alicui pertvadere. J»3iHlrijen / cohortari ad all-
qvid , r/iam £)ahinreiieu7 deducere, defleAcre ra
aliqvam fcntcntiam. 3J?if. 4 ^i'benrdien/ com-
moverc qna cum alüs . cohortari , auetorem 4
*_ /vatbrem alicujus rei ctle cum plurimis. SeTr
reiben / * SlbTrijen / msfvadere , dehorrari , iL fe-
duecre , deeipere , in errores tranere. ^11 °a*
(lern oerrt'rjen / ad vida rraducere , exaeucre Ii-
bidinem. 3etTei|eii / idrm qvoJTOtvrtijen/ cor-
rumpere , con rurbare , corruptclarura illeccbrii
aliqvem irretiic.
?iet|er / Der / auftor, fvafor, dMftor,conAilror,
3<i ii rnom*
i6o? SKe
moniror , horcator. 3frijmnn / t»l</ fccmina
iacellcns , provocans, incfcans, pcrmulccns.in-
.• ' vi tan». SJerrcijtr / * ^IbrciKr / disfvafor, fc-
duftor »corraptor. 5hW cn ^ Mvrc H<l' > juvcntu.
ci> corrupcor. 23crra$f rinn / Die / corr uptrix.
SnrdiCr / ««^w fWReijer / inftmäor , inftiga-
KOr.
J?fi|trm]/Dk / #D<* Weisen / iilccebr*, incita-
tnnuum , mftigatiö. änrfijlinq / incicamen-
tarn , irricamenium , etiam 9ufret jlMij. Qibrct*
jimo ' d iifvalio. 2>t-n ii jinnr fcduÄio, fcdu&us,
.•i dclimmemum g corrupteia , corruptio. €r
«vther mit !Bcrrcijun<i fcftftid)tfr6 um/ corru-
prclam judicii molitur.
9iri§tC|>t / * ?ici»CnD / tfatverb. incitant , im-
*• pelltut > vocant . armant , urgent , i nc i täte,
corrupte. 2lnrcf JtehJ / * 93trrti jtejjt / idem qvod
, /jBjp/fxJUijid?».
Otepp/rcppcn / gereppet/ p«pr. r/i wx
* caprearum ifkefern diätur, blafterare,
balarc. SD» S&OfJ rcppcr/hircusmutit. ^9vcp»
Iv )p* n/ $ tKcpfen/ «fib Dvdlien/ y »3P<»/ ™-
r n Aarc , dtcüur ttiAm fXCUpfCll. Compo/I funt:
Cntgc^curepfcn/ obruftare. jgH'rauärcp|cu/cru-
Äare. hinein int ©cjichj repfen J irru£tare.
Hmc jHcpfcr / Der / tuaator. Öifpfcrinn / Die/
^ foemina ruftans. SKttf / Vtt / & *hcubt tttam
5\cp)Vl' ' t>cu/ iuAus, fiatuum e cruditatc fto-
machi cum ci r pitu crupeio. 3u'P|ic&(/ *^/. &ad"v.
rußuofui , cum ru&u.
0<lC§ / » Oteßig / *Jj. &äJv. acidus , auftc
ruij acurijru acris faporfs, H. acre, aufterc. £Kr§
£>PtV poma aftrifti.jfwaftringcntis faporis, cum
aftriftionc amarä. OCfftlidV «^/. acidulus , fub-
acidus, fubacidulus. (jtf fchmeffet ref lldj/ acre-
'• ifrnem.acritudinem , acrimoniam fapit. Wwc
• rjT verbum : ?)\CfjCn / acete » acefecre , co-
acefeere , 55* 9iC{?!ichf Clt / Die / acor , acredo , au.
(Untat amanucs cum aftriftionc. Eß^ ab hoc
ZU£ : 3Rcrt(d>/ alih jtran/ Der/ raphanus,
iadicula fativa. ^it'l'rrtti^/raphanismajna,
raphanus mannus, vq ^ansdr rufticanus. £ßi|-
Der ?3tirrr('i(b armoiacia.rapiftrum, raphanus
fyl.vcftrts, Guapi agteftc. D.ü.'ui rti-mj .'- }\t|?.
t)\tufd) / fubacidus , 15 fubacidc. Nonnuüi et-
"»"> tfpifl / accium k Rc^ig / Mjbxuftn ht.
, - A0Mff| voliatt^, V<k t*a** ia^/t im/ tdtrt.
Vit 1606
Dlctt/ retten/ gerettet/ libo*«, ai».«,
aflcrcre,ctijpcrc,dcfcndcrc,turari. Ccmpf. (£x:
rfffen/ i^. rjVftwi Kcttdt/ &p*Urt* notat : ju-
varc , adjuvare , auxiliar i , opuular i. Cr ut) ret*
ffn ttUm fnpicuiy txpertitur : ubi prövidere , pio-
(niccrCi qvaefrumfaecre, cccfraicm arte qvadam
fuftentarc. ©nc^rtjrüttcn^nmrnrrffcn iucn
famam alieujus. (Jincnwm X PDc rrttf n / a ca-
pitis pcriculit aliqvem defendere » in aneipiti
difcrimtne integrum & ineoiumem pneftarc.
bctrdjHOtc S5aifrlanb retfm / pamarn ca-
xentem (uAincrc, labanremconfirmarc, ab in-
tcritu confirmare. X> unitt fan icf) mid) nxnitj
raren / nihil praefidii cd in lik re. $iit> * 9Jc-
btnrctttn/ fuccuxrtre, prarftö ciL alicui, cum
muleis ah is cooperari in auxilio ferendo , a Jiu-
torium prxbere , jacenti accurrcre. C^Cijcurct»
ff n / mueuum auxtlium pr.cftaic, memorcro
efle adhibici auxilii, par pari in Icvandis miferiis
& perieuhs propellendit refrrre. 9uld)rcftfr./
Upfum cngerCi deperditam falurem rccupcrarc»
vulncra inrli£>aalligarc. Qßcitcrrcffcn/carum
ope fuä porrö fuftenrarc , conftantem eile m
propulfandis malis. SBicöCVrcftf n itrrutn, dc-
nuö ad auxilium defeendere, parem operam in
medendo incommodorcpendcrc, praclidia pt?c-
(Idiit penfare.
Ktfter/ A Girctter / Der / falvator , Irfecrator , vin-
dcx r fexvator, auxiliate>r. 9{(tffrilin/ l>ie / au-
Xiliarrix , fovatnx &Ott f|f Cftl ^tTCtter III al-
(eil OiOtcii' Dbus ti.-inqvülicasdrportus c(k in ca-
Iamjcaiibus fugicnnbns ad (c. CflbfrrrttCi/
fibi ipfi pracfidium. ^c^ muß mein ^f1l>|trctttT
fcpn/ mihupii coofiAcndum eft contra, .repn-
menda 5c propulfanda cd vis a capitc mco. i£\n
3cid)rrcft(r / dcrclinqvcn», ncgligens , defertor,
prodiror , deftituen«. SBirrpcn. unD ^aifm>
retttr/ praefidiuro Ar cftugium viduarum Ar or-
phanorum.
OiCftnng/ de v£i rrrtuna auxilium, prasCdium,
propugnatio , vindicatio, levamen , levatio.
CJm-u" five 3?«;mcii-;rcttii;ia fam« Sc hooorii
tuitio. ©i'^tlirctf Ii penfitatio auxili i , com-
pem'atic» offieik fauWltttuna / patrias defenfio»
>%s ffglftiam arcit de territorn : aty, aJ frrviti4 pdris
l£! belli tempere prtjlan Ja prt tmet. BcibeSrcttUO^/
corporis tutcU. ^r|>i iftreffung / apologia.
S»it & 3(ebeiirt«imkj/ fubHd um, adjumenrum,
adjutonum, adminiculuiu. ^(ilfvcttung / de-
fKe
fcaüo » propugnatio. (hui$rcftiina / proce-
AiO, propulfatio. ;lief tUII4 r»«-"" haut l »rbufur-
patur pro hominc opcro porngcnce. <&Y tft meine
DvCtf IU14 / propugnacor de protc&or mcut eft.
et nc Utiglücfärfttung / propulfacor malorum
mcorum. Dicitur flum $08 .\ C f f c n . GtM<£l
TCttCtl l>a f nid)t ©iel auf fiel) / ejus auxilia funt tc-
txuia , fubfidium ejus cmcacicaccm Don luber,
partim profkit,opi(ulacur.
iRcttCVli<t> & fXC trrrifej) / «i/. &*Avnb. defenfans,
op 1 tulans, regens, levani, auxiitarius, adjuvant,
defcnfjndo, defenficando, opem aftcrendo.
prxftö, officioie.
SRcttXitCn/ recrahere, femovere, avocare, ab-
jungere fe, cedere, pedem referre. Omnet puiant
eßr *a QaÜorum: retirer-, j'td boc ipfum Gällorum
renrcr ürrmMmc* oiinmi rß , fvaft rcftCtTIt/ *
3lCttcr/ cum mihi ipßjuppetias fere cum prudftiti*
cedenj*. s0?,ut tnnf nt& im Äriege oft rrferfren/
t*pc pedem referre deecrin hello. <St(J) nadj
tinet v^tflOf reterken / in urbem , ranqvam in
afylum , fe recipcre. Hincetmm rfi «Xeterirumi/
* 3vCterat , e/ retraftio, effugium , difru-
giutn, a/ft hoc nihil *tiud rß tjvkm Wertung/ notat
<4tm <3»d) rcttfll / rK*™ peeftm retrahere, falu-
eem q**rcre , evadere. InJt «Kit Cft Slud)t
fid) tCttcn / pedibus perfugium reperire , fuga fe
defendere. cgirlj in dnen Älo re tten / fylvam
petcre £r tpt lief) anf einen $erg gerettet;
abripuk fe ad loca montana.
D\CU /. ^ DlCUC / *>it I car - poenitenria, pee-
nitudo, dolor commiflorom deliÖorum , refi-
pifeentia, corrcctioris vir* Itudiiwr». £inölid)e
freue / panitemia filiaJu. 5tncd)tifcf>€ SXeue/
fcrtiti*. £pate Keue / pernirentia fera, ir 9^
^.cifyr, qvod ruhfit vera, fiC f«Y fd Wn ftltC r«ty
t« U>at)tC &CU«. C£nnJtnrei!C / contrkio cor-
«it ob peccara commiffa. SerbrtljjreUC / «e-
dmm. fSorreue Darf fdner gftadjrrue/ corre-
Äio tempeftiva emendariont haut eger. ^flin«
mrnfae / parnirudo acerba. SRotrene/ invua,
coafta. ^pÜttrCMC / argnra, futihs, ridicularia.
Ct)fT(Uf / truium conju«ü. t ottetireilf / faci-
norum, SReuereerflber hfibeit / pacniteniiaean-
gi , vrl Huci. €*cin. & ^)fHd)i'lre«e' paniten-
ua fich , hypoeriuea. Dicitur ctitm SGöOrtreue/
ft^Hjenreue/ Hmulatio dotorii ob faeinns ali-
q»od. J^trireiie *utem tß fincera , cordialit per
ilcima. (femflc ??c«c / r«ia. Ungefd&tninftc
1608
:~Vcuc / (ine fueo : inruvaca rm«i panicentia r/1
gcfdjmiRftf SCeue. Diene tragen / ag^uofeere
culpam. 9c«icJ) bt^fer ^aht foKit oe ru he SXeue/
pott faftum peeoiter aAum. >') enipjlllbe Derf'
Oafbcr feine Dveue/ non panitet mc fafti . £>t)oe
&eu ifl fdlie Vergebung' Hne prxvia pceniccncia
non datur remilGo.
SfCÖtfl / de ©ereucn/ peenicere, pudere, raedere,
lugere , pudore raogi. (1$ reuet mic(>/ paniret
me. & \>at miefc mdjt gereuet / fra^ kfc^ gefage
Oabe/ nec me dixiffe pamtujt. 3ung gefrefljet/
tjat ttiemao gereuet/ juvenil procus, optimuj
maneus. (f i ftaf micf) wcl ficbenmal gereuet/
pacnituit mejamfaepius. j£)anöel alfo/ baß bidt>tf
nietjt gereue/ ira f.u-iro , ut re non pccaitcac.
Extat {»0% compof. l^ereuen / panitentil duci,
qvod ftitm dicunt Q5crauen/ ßcut räum / * ©e«
rauen. «Seine t3unbe berauen / five bereuen/
doicreddiftis. 3ct> bereue e<röcl6n»ein®roj»
magno hoc redemtum vclim.
iXeuer / iKcuen^er. & Heuling / ürr/peenitens , do-
lens , lugent , culpam agnofeem. Sieuerinn/
& 3ieucn^/ OlC/ feemina peeni tudinc commota.
Dieuenoe^ ^)er| / cor comrkum. ^patreuen«
©er / ferö paniten». Sebcinieucnöer / hypo-
crira.
JScuuug /Ut/ SKenel / ©et / >t. rxr «Xeufal / Da«
SKeuen/ tdem funtytndbit SKeue/ poenitudo,
caedium , molcflia , ftemachu« , dolor , cruciaru*
ammi Sit ©ereuung / & Sbereuuna / contmio,
©er SJCeuel roirö balb nachfoinmeu / mox re pee-
Btrcbit facinoris , poenieudo faCri ce capier.
&em biebe uuk t fein Sieuen md): viel / fnr pro-
pter fm: m panttere non abfoWicur. Qa* ¥>t
reuen i|l ein gut 3<i&>™ ort Gerung / bon»
frugis argumentum eA Dccnitenria. jrr|"al rv
fordert dCeufal/ error Uät äroxii cognttione
emendatur.
Reuden / ejereudt / efl fi* tttoas ein wt»t$
getreuen Irfßcn/ fuppoenitere, fappudere, posni-
tudine aliqvali rangt , deliclum agnofecre. (£f
flsat ihui ällaemaej an jureuclen / commovetur
fenfim rccorJauoncculpae, cohorreku , exhor-
refeic.
D?enbar / Äenbaft / * $eu&erU<& / *Jj. & *dv. pu-
djbuudu», erubefecns, poenitendus , lugent, mo-
leftu», perrafui, Ö": molefte, panitendo, dolea-
do, fuppudendo. JKeubarer £auf / emiio in»t-
ca. damnofa.molefta, cujus noi pernitec atqye
pudet.
3Ü it ij Äibb/
i609
9ti
1610
3iibb/ nbbenAgcribbct / *« s**™. cor-
tice* lim dccurcre, alias: $l<\d)5 fdjirirtcjen'
ßve bced?Cn/ Ai«c prr (imthtudinem venire vi»
Jetwr fSjbb< f tit'/ p/. Hibben / mMu etuim Stippe/
& in JuVerioti Germania OviebtV Die/ coAa. 2)ie
furjC Hibben / cofbc noch«-, ijvarum in qj>9Übet
lattrr Juni qvinqve , etiam (furia di&*~ EüB^C
Stibtxn/ Cotta* »erat, qvarumj'eptem in qyolibtt la-
f rrr reftriuntur. be eliam pro ipfo uurc do-
minum r ,;-.:.<• , vi : (ginen in Die &irbcnffo§en/
corpori idusinftgerc, laccraaltcujusconccicrc,
rundere , vifcera dcdolare. (£lliem &u3ÜPPW
bu'cbci! delumbarcaliqvem. DiiebicbJ Der
ejrejje Sieben bat/ «i;. coftatus. 9iib$/ 0«r/ ri.
bellum , alias groflularia, jr»[)auiUJbCl / buc ™»
perlinet, fid a Pbarmacopaoium : nbes» flp* fox
Ölebe/ du / p/«r. Gebert />op/** ftmhk <&«« r
j Jsube / palmcs , farmentum. 3tteinrebC/
Jfj) aubti'tbc / maJIcolut r pampinana , palmcs v 1 -
t«. 5lbtjc!"cbnütciic?icbe/rdcx. 6eiirei>c*vi-
v 1 radi x. £Rcbe juni noWtcn bromv^ioefe / du-
.t «amen , durameneum. gange JXebCV rumpus,
fradux. g^enembgen/propagare vires. Ifte»
ben befd)iieiben/ putare. §rud)tbarc Diebe/ paU
'-• »Ksfruäuarius, /?« racemanus. UllfrildKbiU'C
SXrtC/ /h* obnt Xrauben / palmes pampinariut,
^vrcolis. IRcbenrebe/ palmcs focanrui. 2ßil»
SXebe / labrufca. ©je SXeben bef innmen 31»»
gen/ vires gemmaat, gemmafeunr. £Hebid>f/
adj palmiribus abundans. 2ßfiiucbid)t/ W-
gineus.
?\Übe / 3?UbC / X>U/ rapa , rapum. «Kflblcin/
sae/ rapulum. ©elbc5?nbe/ fif«« ©teef
mbf/rapoi. 3l0te9iubC/rapapurpurco colo
rc pifta. OBelfe KftbC / rapa pafft. $e!lid)tc
SHubC/ fpongiofa , fatua. «gtitt clrfibe / id. qyod
* 'fetetfrubf . 9lcfrr/ »0 Silben fteljen / rapina.
e?ecle ber Gliben / rapi filamenta , nervi , crincs.
9J?it bet SRafe Stuben graben / p»ov. vulgare de
\U , yvi facirm conffurcavei unt , ««< J/rf terram dati
funt , j«f in caput lapfi. 6d>abcrublfin/ fi* €d)a-
berub^en v vc "n exagicano qv.rd.im S£ fanaa.
iam ^vk Trxafton« cauti utrosfa manutm indicts
in contumtliam alteriut invicem aeuit in conftrHu tx-
agitan ii. Ab hoc JCflben venit orvoq i ?Kflplli1^Cl/
SftapUlUlf in / Dfl6/rapunculu$, rapum fyfvc-
ftxc, it. 5\ 0lVrtbl/ OlX/ qvodtß compifitum ex
Rot)l/ braffka , rabi ' rap« . txpon.turq^ caulis
edults, /iw cautt.uu«, "vuhötäulirapui % &caln*-
ptu. ©i^ÄrumDpnDiiibcn/ /n* OCHbenfrout/
vocatur rapicia , rapacia , i. e, tcouiorcs rapa-
rum f rondes.- (ctTDruten / alias voeantur fttXV
äpfel 1 / rapatrerrar, orbiculanarubcra. OJÖflfC
ÖCnben Liehen/ rap.-c pafl « mflant. Vulven mit
väd>cw'fnfi:iid) i(t eine oute .k'oif / rapa carnc
vervec in j (.ocla commodum pnebet aiunentum
liguritoribusr •
O^iCmCtt/ loruro , it. furüs iorcus» üuüca.
©d)Ul)ricmcn/ aftrigmenrum , corrigia. %nq<>
bunDcncr-DCienuni jöunfccicmcn/ amemum,
r tun: ^inDi itiii'.ti / adUngmcnrum. CDi et iXiC'
men anbmbeu / amcorare. ^(briemcu / <ub-
jugium lorum. ^niltricUKII /anulcna. £ebe<
rüwcn am l amenrum. h» Ar ifnu n / io-
fumXubjugiumi ^nicriciut Der <Scf>njler/ fun-
. da genuahs. €d)rp.:nirumrn / poftilena. £)\s-.
rcnrienirnair^fcrbui/ anteataurex. Dottel/
riemrn:/ lora fdlaria. ©urtvicmcn/ cio&ula.
£teigricmen. / five ^u»jclri(incn / crcmailwcs
ephippiani.. ^5 i»"r !eiJ>r aus aoDaer £aui
iXtCIIU» fcbnribrn/ prov.de ik , qvilicr.aU>funt
ÜlargiunturdeboniialienU. ARitmcM tß 9iic«
mer/bec/ feyrotomus, frenanus, loranusar-
uFex. diiriUldbt/ adittt* lorarius , &y Iorcus.
(Eine-ßaut in Riemen |'d;uctDcn/ urgus in Iota
difcindcrc.
OtiHfl/ ringCtT / 3* ™»W «runge/ id) rungw
iicruntjtn/ lultari, cciurc, pugnarc luftä. 1/.
torqvcre, laborarc, operam infumerc, defati-
gari , dclafiari. vir Fan itüfil; * vinaen/ arrem
palaiftricam probe call«. &ic iS>UCt)C ringen/
lincca corqvendo ficcarc. ^IC J^)dnDe ringen/
manus Aringcre. Compof.funt : 5lu^ringen/cx-
torqvcrc^ vir ift fo n man tfnntibn au^rm<
gen / adeö madidus eft , ur eftiueret , H homir.em
torqvcas. $roneU ai^rinon» / cxrorq?CTC U-
cryraas. (Erringen / prepr. luclando »incere,
praemium ab agonotheta propoitrum auferre:
Sedqvia hic ßne magno conatu fieri neq vit, lieh me»
tapli. (£rTtl10etl / dtotur mulrdfudorcdr labore
aliqvä rc p«tiri , ingenci conaniinc acqvircre.
C?r bar fei« 6iüd(cin iörot mit faurem vtd>meit
errungen /incrcdibiii labore cV opera rcfamHia.
xi auäus c(t. Errungene &UUl'/ bona labore
acqvi-
i6n
1612
acqvifua , alias t>te Ctrunqenfdjaft/ acqyarftuj,
conqvaeftu* in maaimonio.'- öi*.inifi. , iU , ;i
contra nin , obniti ,rcniti, tcluftari. CMmilKf
ftcTjhaft bargftjenrinqcil / tu cöntra audcnrior
ko : (fr bat t*ft\iä) bargeijcn girunqrn/ forti
tcr fc oppofuit. a#i(rtnc|ai / colluftan , pal*
ftrice concrrrarc , mucuo in luTt-i fc complcth.
OJtit Dem ^orcrnu]Ciw in agone mortis ycrfari;
S)Nt 6fr JfranNK it ringen''/ cum nvorbo conflf
Äari. ^d) Knbc mit ihm hui barf £lemci> qc
fHW«H ' lußa tcruvi cum co de brabm. 3<acJ)
©Omod) A USornac^rmvJCI». a^cxtarcaiiqvid,
cnui , taborart , expeterc. £)iunacb, hat et
litoqji qe rimaen / fummöhoc olimftudio qvxli
im ?ßad)^pbc rmqcti/ lauJemiiiirc. fttfor
nadj man ringt •/ efeinern-gclin u/ Arnes rottuna
ao'nivat. Qvisqvii forrunxiuic faucreft, qvis
q*c Cb* Ali malt auetor eft. £f rrmgeil / luöan
do Ulnare, torqvcndo dirumpcrc , conqtaflare,
comminuerc. £>ie Raubet rimni haben bat
fl.'Vf 3011a aanj jcrninacn/ lomccs Imicarnina
Aibulia contorqvcndo Lccraruur pcnitui .
fvtnqrr Oer / luftator, decertacor, certaror Juftaf,
agonifta. (%gcil*mqer/ antagomfb. 1 c tue tan?.
SfctTinqer/coUuftanirympalseftrita.gijnijftinny
'"^wU/ Armins pugnans •, cerrant , obnitenc , rfcnr-
rem. ©laiibentfringcr / luOatorfidci, fidepu-
gnam ,- decertans. Äreiljrittger/ cxercirus in
cruce.calamitatern expertu». QlrbcitTingcr / Ja-
boriofut. operofiis. -
Sfrngnng/ ot'e/ & &<w Kimen t lucla, pugna; certa-
men, agon. ©as (Dfutitigen/ conccrraticr, col
luftatio: dHeqenrinnnng/ oppofirio, reluctariö;
oppugnario in luctaminc §r b«f bat? fingen
qefcvnf exereuit fc in arte palarftricä. Diacf)
&ingtn ierbnd)t mnndx r $n\t unb <5cine/imilti
in agonc artus qvatfanr ccrvicunqvc fram
gunt. . '
Kingi(&t / * ftingrnb / *Jj. &aJwrb'. pabeftricus,
Ö> palarfh-ice, rcluftans, SS'rcIudando.
%rml rinnen/ 3* rann / ranfe/ * rimnf/
id) rfinne /gerant qcninnc n, * acrennrn 'manarc,
fluere, fluitare, it. hiare, färifeere. öatf 23a§cr
nnnt/aqvalabitur.©»f3«trinn(/tempui effluit.
Notan.ium hic , qvod rinncfl riiatn alias duas figni*
ficationt» habtat: »etat enmnorfoium Iiqvcfccre,
liqTarc,^Tiqvcfleri,/rirfütm congclari , durc
©cronnen $Iut/ cruor. i& ( ronnene m\<3) / lac
concre t um, coaglilatum. Compof. funt t 9lbrm<
neu/ defloere', ut etum eß t)<tab> btriHibf r * b In«
unberrinnen / demanare. ölnrinnw / afflucre,
avc.i ctutn eft {jerjuo &' blniUfTinlirn.
SB.ijifr riniiftan"/ aq^ae'crefcunc Sltiörfnncn/
*'^crdU<rinnrtfV cfHucrccmanaxc. SDurcform
nenv permaföre, pciflucrc. €^ riititet aflctwqc
Onrdf) / hac arqvc iMac perfluit. SD?ittcnbiird)
uimtvfive i»itdf)en!)inbHrd)rinnfn / mterfl
inrcrmcareflSfXionc: (frnrirtnm/ mfluerc.
BjjNtaJ M ; S0?rtt1)incin/ flurnerfin ponrum
mriuic. gprtrmm-n / pergere manando, Fut
tamdo pYoccdcrc , progredü- Entrinnen / effu-
gerr , anfüge*, in fugamfe infun<kre, dabi.
(trijiucni llniiliitf cnfrcrincn/inforcunium,pc-
riailum eftusic. gfljr cnrriiinen / foemm, ß V e
comitcm fcfugaBOcljungcrt. fötrmnm/ drgn«
fainmenrilinfn/ coagulare,con(ifterc,conft»pari,
ccmcrefrerci &\i£)t\ gcrinner / oleum com: c-
lafat ©ic Sbrub gerinnet / jus coal«fcir, wl
coic% ^urftit;- gjaeftrtnnen / dilabi , pergere
fluitando , contmuarc fluxioncs. 3lcbcnbilt;
Tinnett / praetafliirrc , prmenre ftiixu. Oben;
rinnen/* Obfi;f>eri'tnnen/ fupcrflucrc, in fape-
Tic« parte manar«; XJtfrrrinncil / obliqve Au-
el©, etantversö manarc. Uberrinnen/ refragna-
xr, adaeftüate, redündarc. 25Jc<V Sc JF>fnn>rgrim
noi/ dirHuerc.diraariaxc. guruef rinnen / retrö
fiüere', rcrrorfum'rnanarr. Verrinnen-/ fnpr.
diffiuerc, 65* licpi ; di labi ,feJ meUph. ad nibiium
dcirenirr, penre, rattrircv ©an^U^fierrin»
netn>te5Ö*iper/ bonaeju» inftar imiwni dila-
bunrur. <Xinnetib@efi§/ rathiant. Rinnen;
tc7f\\^tr/ doha perrufa.
^innung / Olc/ s rat« binnen / flu xus , fluxio , u.
coagutano. Abrinnen/ defluxut. Qlnrin/
nen/ affluxu». 9luörinnen/ «ffluxus. SadUber*
rinnen / redimdatio: ®ai Verrinnen/ perdirio,
cJiminurictinreritur.^/a huc riiamj^rila:?J\(nt , c\/
alias £ipp/ RÄ(cm5gel / ftu matten / * JDtef i
(n>c @d?li|?petmtlc$ / coagulum, lac coagu-
larum.
ftiltnc/ WC / plur. binnen / eanali», elix , collici*.
3Menrinne / mcilia plumbea. J>ad}rtnne/ arca
teai, ddiq»iac deliciac. QJetftrinncn/ colliq»iae.
9ltferi/iw $<\t>vinnt i fulci aqyam. 5Jr)fc Kin«
ne/ dcliqvic putrn, purridap.
Acre, & callumobduccre. Geronnen €rj / xt Wtnnid)t / ** flmdus, fluiram, fluxui , perrufirt.
fufmn. geronnene Butter /buiyvumgclaium.' hian», fatiAirnf.y. fluiundo, manando. 5Ktn>
3«« •« üj mdf)t
i6i; fKi
nicht (5efd}ftAr / ukus manant. £Xtani$te Olli
gCtl/ OCuli hppi, de ftl Iia:ncs. ;\ itUllüK <£r \i xs
liq v idum, Itqvciaftnm, fufum. UminiudH, gc-
latus, denfus, confiftens.
JKima / oer/ e* dm. gtunöfe / tw/ profluen»,
alrcu», rivus, riviilus \ kinc tß : ftütlftlcn / m mu -
nm flucre , leviter nunarc. Kunftii}/ flui-
dus , #coagulacus. Kunfd / t>ft/coagultrm i
Et i «7. f/ Cje rÜimcn / coagulare, congelare,
confifrerc. £)a* flCtÜniKt / nuvius glacie
confiiiic.
Rennen / 3$ rannte / * rennte/ aftennet / * ge«
rannt / cfl a tinntn/ 8* propr. nottt : fluuare, ^
fluefeere , frrqvtntüu Urnen exponitur ; curlicarc,
pernicirex curfare , tt. currusagcre , cqvum agi-
carc. Warum renoft bu Demi fo arcuudjV cur
cam contente properas ? Üajj Den ftlirm Jan md) t
fü febr rennen/ die ihcdano, ne currum adeo
rapiar. 3u Uferte rennen / /<■« auf« * mit bem
Dfer be rennen/ curfum eqvi meitarc. Stenn ein
fteni$ / cicius qvadrigis propera , vola ! Compof.
funt: %b> berab fyinabrennen/ cum unpetu dc-
currcre , prjeeipitanter ima pecere. JDer ©tront
rennt ben $<ro. hinab/ torrensm vailcmfcprae-
eipicat. Einrennen/ adorin , meurrere , aggredi
fobico , impretlionem faecre. £)ic 9R6rber rcn<
nen bie £eutC ptöljlid) an / latrones ex improvifb
viacores invadunt , iniiliunt, injiciuntfe exin-
fidiis in hommes. Huf» unb baw nrennen/ pro-
ripere fc, abripere icaliö. hiermit rennte er
auf unb baroon / bis diäis in fugum penetrabar,
fc conjiciebat. Sluerennen; * #crümrcuiun/
decurrere , huc illuc cranscurrcre, excurrerc, in
locum qvendam fc eftundere. ©cm 2Bcibei'
reif ftebt es nicht an / bay fie tiel ausrennen
dcdccct virgtnesdc matronas rreqvens excurfio.
S5erenneo / obfiderc , interdudere (Eine ®tnDt
bereiUtcn / urbem cingere, armis circamfedcrc,
induderc. 2>urd)renncn/ tranfire fubitö, rc-
penre pcrlabi. <£titcn mit bem £eotn Duid)»
rennen / transfigeic ahqvem gladiö. (Einren
nen/ nimi.t cclcntace in ingrcmiuri. inrrarcic-
(rinatö. J£>M& einrennen / in »des rumpe-
tc , irrumpere , in rectum fc rcccpcare. Vl"V KU»
nef mit £r ummein unb <pfefffcn in bie£cfle bin«
Ctn / cum poropa triumphal! tcncbricofusnmali
Dwmonupemcrgaftulum. (Jntrenuen ' cfTu-
gere . evadere , clabi. (Einer ©cfnbr entrennen/
pencuiiun fubrerfugerc. <£tncr ©ewalt entren*
1614
nen aliqvi ri feenperc. vrrrennen / curfu ati-
qvem confeqvi »gradu rapido atungere , depre
heudere. Du icirif m»d; einmal ein UaaUict tt*
rennen / magnum aiiq vando mal um lubibis »a-
gacionibus cuis. fiuf'ftve iicirtnncU / pnc*c-
nirc , pracvcrtcrc curfuando. €inem mit bem
iPfrrbe eorrennen/ eqvitaocem pod (c rclmqve-
rc . eqvö ahqvem practetuc. QSüVanrcnntO/
prxcurrcre, prasccdcrc enriu. SorbeDreniCO/
«anlirc . pr*rcrgrcdi Tclocircr. fortrennend
curfum profeq *i , properarc , fcftiuarc, procedc-
rc lon 51 us. vf r rantc immer fert / die curm 10-
creeUbiti cx conTpedu noftrofe cnpjcbac. 3Rlt>
& SRebcnrcnncil / comitem . focium curfura efle,
cum coneurfonbus , five tjrndromis decurrere.
9^1 (brennen ' fubfcqri , Tccxari , inCcqvs curfu,
vei eqvö. 9ca$ bem 3ni rennen / ad pneftiru-
cam me tarn decurrere ,/iuttw etiam 9BettrenneftV
cunu cercare. SRad) Unalucf rennen / malum
arceflere . infortunium confcclari, petcre. Uber*
rennen / fupcrare ( vinecre curfu, cclcnuj cam-
pum rransmicrerc. lt. peflundarc cqvis , pvt
qvadrigis. (fr laute ihn über unb über / curfu m
cerramarierabac , profterncbacillum. 93er rctl*
nen/ inrcrcludere , impedirc. hinein ben SBe?
rei rennen / trer repnmere » incerfepirc. 93er»
Tennen tnam ufurpttur pro £r3ten/ terruminare.
plumbarc. ^uerenncn / aceckrare, propera re
. cunum. Wir bem Weibe jucrenuen / curfum
eqvi incirare. 3u|ammenrenneu / collideic in-
icr fc , curfum a 1 1 cujus «avare , qyod ttüun expo-
ssiissr csie id>r e unen . ??? 1 1 ben Zennern iufam>
menrennen/ incer canccllosdc feora cum coneur-
foribus decurrere. 3rcif<ben - five Da v,tr ifetjen;
reinen / inrcrcurrcrc» intercurfarc , inrcrcqvi*
carc. €r rante(lraKbflrjn)ifd>eu / fubuö irme-
bitio medium corum, interveneu fuo rcpcnci-
n6 placabat cos.
iXcnnei / v»Ct/dccurfor , (ladiodromus, agiratox
currus «q vorum. ^Kcnncrinn / t>tc / feemina
curdtant , vagabunda , immodicc currens. 8Ditt*
r enuer / fyndromus , coocurfor. ?Jcn ner rfum
rf vw tß cHcrrimtu , vclanj, vlucrii % fugAx. Sei
Diemiel/ id. tß qvod £\\x mr / cqvitia , ludus Tro-
. janus.
Nennung / ei« / Ö> 9m Kennen/ curfas immodi-
cus , cur iura , decurito , decurfus. flutfrennnna/
cxvurfio , excurfus. ^crennunq einer €tab(/
urbis inclutto , arcumfeflio , obfidium , ahks
ölorfuung. ^ortrennunfl/ curfus, duceflus
cclec-
►i5
1616
clcrrimu?, eqvitano incitara , agitatro cqvo
um acnor. J^fTÜmre linung / vagatio > grafla-
10 1 deambulatio , obambulatio crebri tu , p ro -
uil us immodicu». Siattyrennilrtg ' tnfcäatio,
erfccunocurfu,cqro,a.-<cuxricu!o. ^prrcir
Hing / ancicipatio , prasvcntio. S3t*rt*f RMing/
ntcrclufio, pratoecupacio , rerardatio. Q3or»
fnrcnnUHvj/ craniitio, tranfitus curiu, vtl cqvo.
So* Brunen nicb einem Slnic > ambuu». 3icn«
ICH Uad) öftren/ ambu 10. $)}.Kl)(*>eUe/pe<u-
iwecupidiras. 3}dd)^tÖjjen/pU£ua<:iias. 3uitf)
pureren/ impecus libidmum, allcc^atio tann-
iatum. X U rnivrttincn/ dcciirllo cq vitum , cam-
licurdo. SKilliKll cnnar decurfio pro auieren-
lo annulo. Siennung ju $$u§ / pernicicas in
nndo , )U *Pftr 0*7 eqvitando. ©(foarfetf 9Jeil>
ICR / congreflui inicrnccini».
nni^/ SSeunbar / Siennbaft / ädj.&Mdv. pernix,
itui, fcftinuj, rapidus, inqviecu«: lt. proter
rus, pc tu lans : Et : oerniciter , cicö , rapide, ra-
mm, repentinc , femnanter , properancer, prat-
uopere.
egnen / tjfreanet / impfrfmai. & rottet/
pluit, imber deflsnc. Q\>id*m k Hecjcri/ movere ,
') abunt : fed ipfa anslogta ttflttttr , verrirt a t*en*
ICft tri CI H ftCtl / nttfntfJ fn»n pltttna e rmbibiu.
16 Wi\l regnen / imbre« impendenr. (Jtf regnet
Kfuf / pluit fangvinem , imber langvini« defluit.
Steine rennen / pluere lapides, />« lapidibus.
!af c< immer!)iii regnen / pluat eqvidcm bona
um rema rua. i£ß regnet / als wenn man mit
*tUrJen gfyje ' fubitÄ aqvae e ecclo praeeipitan-
ur. (£4 btfret auf JU reme« / imbre« con-
jviefeunc. Compof.Junt : 3Jbregnen/ deftillare,
lepluerc, it. 5lu^reghrn/ ceflärc ä plucndo. (£s
Mt nunmebr abgeregnet/ fugium imbre«, Toi
eduarur , rrubes duje&a? , disculVar, ditlipata«
unr, evanefeanr, peliuntur, rcfolvunrur, coelum
Dratum, blandum , ferenum, purum , indulgens
ft. bat jtttJ beut n>el jebnma! abtjerea.net/
»lusqvam decics hodie imbre« ceciderunr. i>>c
'igiren/compluere. S&eregnef/compiutu«. C5e»
egnet werben/ complui. 9Bem fein tfopf im
paofe beregnet / Der t|t gewifc ron ©Ott »erlaf*
en/ qvi domi complmrur, ejus ne Dium qvi-
lem miferet. (Einregnen t idem fere eß,qvodbi'<
regnen / impluere. £a regnet aHenbbalbcn in
>er<5ebfüne ein / undiqvein horreum impluic,
foitur btnxbregnen / perpluere. (Ed regnet
'm^ Die £>Ä(r)er l>urd)/ /»^ iumööd&crn «in/
recla , tigna pcrpluunr. gortrcgiien / porrc
pluere. <& «»jnet immer fort / pluvia conti-
nuar, imbres perperuanr, produeuntur. 5Benn^
'fffprt unb fort regnet / fo wfrbringrpH 2öa^er
lüeröen / duracte hac pluviä alte rcf>agnabunt
flumtna, exundaiionem induccnrcrcbri ifti im-
b:c5. iOiiftcneinregnen/ in medium locum im-
pluere, S^acbrcgnen/ ferö pluere. SRebenbini
reanrn/ evagari pluendo, non madefecre pluvii.
Uberregnen / fn* 2>rauf'regnen / obruere mmbo,
imbnbu« madefeerc. C*)Ott I^ct l'lber bit* (£rbe
gefunbr DCegne regnen/ 'pargii Deus epponuni«
inibnbu» terra«. Scrregnen / & 3ctTfgnen/
imbre percutere. ©atf gelb \\\ ganj VtSfimU
imbre nimiö campus madefcit. vHJ^nbe
Verregnen/ lavantur parietes imbre, aqva plu-
Tiati« puirefacic operas fabrt. Sicditimw: üj^f»
ferbiirt regnen/ qvando perdenfa humus cccleftcs
aqva« non forber. ^ueregnen etiam p>o abun-
dantid exumdänU* fumityr. Qaj ©Incf fd>tlC0Cl
unb regnet ibm jnc/ cantutcumulus ftückanici
obvemt, qvanra vis nivi« dr »qvarum de calo
dcjuicur.
liegen/ öer/ piur. Stegen/ &*08?fo%nt\\/ pluvia,
3dS)bin im großen «Xegen na$ ^«ufe fommen/
A jnaximü imbn demum veni. vSßiv haben Diel'
griMjc uub lief ige Siegen unbertveg^gebabt/ hu-
gnos de adiduos imbres in irinerc habuimu«.
£><m Regnen ivebren / aqva« pluvias arcerc
ptx biegen frbabet bet grue^t auf bem Selbe/
imbri frumentum in campö corrumpitux. Q(t
;\cgcn marfjet. bai; man weber geben no$ reiten
Fan t imber fufui campos IubricoscV ineqvirabu
le« facir. £)er SXegen bat wii überfallen / ob-
ruerunr nos nimbi. 35fjfev Kegen imgefunber/
IMNicfrf0tC9Ci/ pluvia peftiiens, intälubris,
noxia. ©ieier SCcgen / denfa. ©efammclter
^Kegen / aqva pluvia collc&a , eonfluens. Qe*
fnnber/ frud>tbarer Siegen / Talubhs, foecunda.
©rofcer/ ftarfer Siegen/ imber multus, maximus,
largus, violcntus . praecipicans. ftrifdjer ?Rt$
aen/gelidus. Hairer Stegen fiig-du«. 9J|r5^
fieser SCcgen/ fubitaneus. (»cblccbtcr Siegen/
levis. (Stetiger Siegen / conrinuus , afliJuus.
Übriger Siegen / mmius. Farmer Siegen/ tc-
pidu«.
^benbregen / pluvia refpertina. SlpriHrnregrn/
'freqrens, fubitanea, mconftans. 55lu/regti/
fangvmi« imber. ^ranbregen/ uredo. ©recT*
refitB / incfvinamentotn, pluvia lubxicam viam
faci-
f6i7
tacicna. gf ikvj & v5d)U>f fcU'fqcn/ imbex igais
de fuiphuxi». ftlqtfa» Äi>rn< tfrauf & iXubfii'
Vi'H'n / piuv i j op|»o«tuiu ad luium , .f 1 uu.cnt um
& oicia. QkiKUrCiietl / imlicr obftreptas.
(^lmK"6l'u\VH / falutifcr, abundantia bo.iroioi-
t u : ■ c. ©uabcmcaen/rosgcaiiw. ©i>U>re<jen
ftilljcaurc*. J^awbt/ & üaiiPrjfacn/ pluvia uni-
versalis : Ecotttr* pluvia localis r/2 ^trwfrri'flt'n.
^VauiuilC'KU pluvia panis ccclcftis. SOfrrjen»
l'Cgcn/ Mania, tranfuona,.ru>cjva , momenca-
• ikj. 50Md)i'i'ijcii/ Itftis. pafjicaen/imbcr
1« freie, it. uluvia^lQmciata» £Klcfclrc<|iMt Aro-
rani. Otylaqrctjcil/ nimbqs, pijvia pcat&cps.
l£d)lp§cnrcijcn/ pluvia grandW.ro rfta. öd)no:
rea.en/ nivo/a. .Goinuierreicn/ «ftiva. .ökU«
rciicn/fcroiina. vrUiiuaKti imber lapidum.
Sropfreo/n / ftillantiu*. £r*|trc$cn / 1 efrige-
xauo, lolamen. UliatiltlöU^Oil/ milcnarum im
dat. SBcttcrrcQCIt / imber jng<:nt grandme,
ignedr fulminc rniflu». hinten fvlfn / pluvi*
hybern». 2Bolf«l«jiw J>immd$lCöfa /.coclc-
ftes. SBlU^crrcgCU/ pluvia miraculota. 3au
bcrregCTt/ incancarnenciiejuita.magißju 3orn
regen/ tempaftas irse. jJioifdKti'/rar SXiefelr<<
geil/ fubftillurn;
Kegnity/ ftegnerifd)/ dt SKrgcnl)flf(/^;^ aiwr/j.
p! uv ms , pluviahs, pluviariits, pluviofus. <2'S
fiebet regnernd) «vi 1 plu»«i* «rh flatuveft.
tempcftaauijdaeft. 2?eqenhuf ff ftifr / aerdon-
fus . nebu louis ^callgmofus. $eQmrf)te3ritrn/
teenpora humida . madida.
9tob/ ro&cn/ gerobe t / ^ m piÄi**,
xcpaftinarc, agn formam veterem novarc , ftve
in novam transmutare, fttadlittr Mttm: exfyl-
«2 novalc faerrc. terram iqcixjram d ncraoxo-
famad cultum reiii£crc,Üfaratxo vercere. J)ici-
tuTttiam^im\'^tta/ cxftitpare, cvellcre,crun-
carc ■ exherbare. l*krorid) anfingen/
arundines extrahex«. (£UlfH JBaU) ausüben/
lu cum CJtcidcre. 4$ftinid}! 'Mt> DOTnicfot goilt»
flllsrobCU / terram, qva« lapidibus anceadefpi-
Bis deturpata erat , aratro profundere, £i;
Sauren Dorfen md>f nad) ibrem belieben ans«
rCPtll/ ruftui /ylramhiam »n agrum lianstor-
mandi liexntiam non babenr , poxrionens forc-
icflat cx placico fuo oxbarc arqvc in novalc
commutarc agrkolis integrum baut cfr. Ab
boc DiODcit wfrr. Germanor^m nomin* pro-
pj ortaßmt , y va/i4 : ^CclailD / L t. J^oD<l»JnD/
3t0
1618
agros.conficicns , /ylvcftria eradicans.
bredjf / R- Gebert us , in cradicando primaxius.
Rottigcrus, libcntcr coadunan$, lo-
. ■, cum agri vel nu inionu deftgnans» dtc.
^Pbtt / Oer/ novator ,cxihrponi , t velic ns , fylvai
inagtos comisiurans, nr»»alia faciens. 9i^)^e•
riltn / tue / ruftica, Ö colona, ambicum rjrlvÄ
arbonbus dcqudans , ac vomere profcindau.
D:atu> etiam «uttoocr/ * 9lii^J)ennB.
T0l>en/ noyjuüo, renovatio, cxftirpatio , cvul-
.fio, repaftinarjo, ff. novale, noTclletum, dtks
^oxAanX>f Sotflffct/.newrrt^/ Hcpbr»^/
DvCt fC?1 / « roWrt ' cxftirparc . exhetbare, exadi-
carc , cxplaruarc»cvcllcic , cxfcindcrc , excide-
rc, cxicrmwurc, crunci. r. .vüf.fant : 2lu^>
.rotten 71 v . i.i<m rß (um fwy.ia jMö. t£-inc Mfr
fÖiciUUlig .'!:.■:: 1 tui pravam opuiioncxn c\ dlc-
rc. <£r iuiU aü< ;vin;;ö|il),if: ausrotten / amici-
ciam ex rcrum natura (xtmere parat, ©ic 23cri
-räteit'O aut^iotfcn; coujui-auoacm exungvexc.
3riUiul OUerottcn/ddcrc, amputarc, circumer-
ocrccrrprcm. jEinc <3tab( rtU^rCttf n / urbxra
/olojeqvaxc, dcmoliri, dauere. (Hffcfjt* Clüi-
itetttn/ {egem^bolccc. Dornen ausrotten/ ex-
terroirure ipirus , locum vacuefaeexe ▼epribus.
?lii59crüt(etei :^icf er von <S (einen / agcr clapida.
jj* Ä ^ruderacqm fbUm». 3ufamni(nrotfrn/
p'Cfir. rff t cradicita , cxiernunaca , rudera , de
hetbas noxiasjamcxhcxbaiaaCervare.cuftodire,
conccmuriare, » coKigcrc : td,q-vod in vitio r/7,
attL to femjirr in mälam parttm fumttur r&otatqve :
conjurare , confpirarc , con venire, coitionem
.•^aecre , vojuncatem Tuam alieujus perfid i* ad-
fenbere. (? ü fub alle uitcciii aiiDcr infam»
UU naci iHtCf / in conjur.itioncm cestatim nonu-
na dederune , oxnnes incer (c concinucrunt.
vrul) toioer einen iufawiuenrotteji / contra ali-
q vcm coitionem molixi. Kütten riiam dicitur
SKottiren/ g> idem-x^let, U.in turmas fcccdctc,
fecettionem facerc.
^Ottirer/ DCt / conjuxans, confpirans, feilariui,
ha:rcucus, Ccditiofus« iaclipfus.. cumultuofas.
ftotttr / * ^iusrotttv auttm rfl cxdixpanj , exter-
ninans, dclens, extingvens. iKottiicvinn «>!</
rerum novarum afleda, (cm i na t rix, fiaererica.
Dotter i^ii'ß c«ntuberualis y commilito,j/uj
0iü(tgc|cÜ.
fftfti»
Gi9 9u>
offimna / t>te / * Das Domren / conjunÄio, f
cor.juratto , confpirano , occulracoiuo, rerum
no varum xnolitio, •;. Mi >nu, hsexofc, fadio
SXottuiig auifl« , Ö"2lu^rott«nii / /«»<•• «xlfepa-
cio,cvulfio,eradicacio,rtincauo.
t P t tc/ / curba , cohors , fcrta , faclio , fociera»,
iodal ici um , globus. QiQtti feri m maldmpattem
Mccipitur, ut: Qjtffc DtOtteil/ confilia malignan-
cium. In militUvol>$iotU/lUit$&;Cttt/tSc\>
i)at*iU0ttC7 rfi mampului, toucubcxmum, catcr «
va, otdo , cohors. Rot« »pn jchu üJ?r. nn / de- J
curia. *Öph bunbcrt ÖJ?anil/ centuria*. holten-
i"DCifC/ cAtervatini, vcntunaum. ^fn ÜRpttCll ab' :
taW*n dccuriare. £>er#pf reitet jnjnH-nenSKnf« v
tcn / in duas parte» difccflit curia, aulrHji duas
fadione* difcinditur. sf ? mit ftiitT :?{urff hat
ttXl/ favcrc parci alicui , Zetta m alicutus ieqvi,
patres fufeiperc. 3* f f tK y MI tf* W * n
IXottcn gefeilt babiii/ *o» videoinduogeneu
efle diftrafto». <Starff ÖiOfle/ poient faöio.
•>-'• Slnnc/W im\f SJpftC / debiüs, miicracoUuvies.
5ollc/Hlinibit)efHitftf/ vefatia.fcduiofafaftio. f
Sinnen • 3>i'rtdroft< / mendicorum globu», paupe- «
rumgtt*. iJflHffnWttC/<atcrva,fcditiorufti- ,
corum. 2?iit verrotte / difltdmm civilc. $5A<
bcn< £ieb$ ^4)clmcnrotte/ pcrdUorum homi-
num conjuratto . icclcratdiima coitio. AiiU
öcerprtf' Jurma, cohorshollihs. ^Vi Ul^fCi Pf
tti ala noftranum. (SeflcnnMa** / partes adver-
lariae. (Bolgenrotre / popuhu Deoruro. S?a\
f erroif ( / li&orum tutba» j£h>fl'0Ue au'«* fa-
£rio. J^urcnroMOmerccriaitn numerus. j£hUltf<
.0*. TPttC/ domeßicorum , familiarium manipulu».
3un^«rT0ttC/ virginum caterva. j£ufd)CCn>tf e/
li&orum, accen forum, <aic Uttum , lorariorum
dreuria. i?c!>(rrof f(/ frhwmaticorum.hxreti-
corum globus, colluvies. StUS^rrrottC / accutV
torum muliitudo. $?XltÜ)te>fi-vt£)\<nCTXBtW
(et votum grex. 5?rjf ijsrof (C/ caterva militum.
Kird)cnroitc / fchisma, fetta. grtflcrrottc/ ti-
tiorummanus, ubcrtas,rcdundantia. VciIKVCt
Ut pediculorum legio. 3J?cnf(f)e nTtfttC / con-
fociatio.copia , crebritas, frrq ventia bominum. 4
COittrotlC / tonjuratortim focietas. ^JJirbcr,»
rotte laitonum maauc' fljfufiW; SSR&nfyttbV.ti
^ C monachorum vulgus. SScbcUcuTOttC/ fedirjo- J
forum comiuxus. $Cllbcrrotte / prxdouum
herwia. Sflufrpfte / compranforum , cora-
potorum » coepulonum conCbrcio. (rpicl
rot(</ colluforum couMnihmuTU ^PjOcrtOttC/
5Kb 1620
1 remigum grex. £<^U.jiinjftX0fte I d»eairiir»
turba. ^d;rdbCCrotCC / feriptorum fcripturt-
nnum abundanua , crebneas. (Bpiiiblikftf Qf
ff /-magna vitinaaticuUtiorum. jcuft'lÖTPW/
HOlxo rabida , nc Fanda . diabolica. SScrt l t CT-
rptte / prodicorum convcotio. iQfibcriottC/
gr e x , caaerra muiierum. %Aübtnottt I Aga*
rum conventtcula. gr.ciinci UHfC / Ongaio-
arum »Tarrarotum colluvie&.
l'cJüuuu . turba':c:ui.s, H'. ,c J müSC, tumuhuo-
te , -turbulenter.
>KtlDircn / licet ßt k L atui. R a d e re . 1 .iem^ notrtteferi-
pturtm can.tllaif vel dclcrc lcalpello , magntm
tarnen convenitntuxmcum noßiQ .^PtWl habet,
»erilcbt fi<?) Ml M\4 DCaDtini / peflimc ac rrkiose
fciibit. Inde TQfUfcW 0« / **b>x feriptur» , li-
ccrasexpungcni. 9viU)init^/ X>it/ rafura. <$C'
rdbirte €d)rifi /«aöu cancellata fcriptura. Com*
fof. 9lu<< & 31btatir<» / abradere , «expungere,
^eJere*
^Kof) / er ^Kof)e / rof)cr / robeflcr/
j,/;. crudus, rudis , höh codus, incoSu«, acer-
bus : Et metaph. fem», agreftis, eiFreni», indo-
mitus .beluinut.
informis adhuc, impol«tus,Ö5'cra(lioreft. 9ioty«
/more» indomiti,tnculti.homdi. €t
ift nor^ rpbc in ben SlMpofaff nfiwl)f R / in
traftand!»rndndlevidetur , ufuforenfi tyroelt.
©ie Jfotc fenrnifri ^anj rol> in t*n 9iabt/ ad
rempublteajn nudi vcniuntatqve ineime»,*uUl
cognitione rerum , nullä (eientia ornaci. ^d)
bin fo robcnid)r/d$ bu mw|) «nfübii/neqvever»
Tum täm indottut tgnarusqve rerum , ut tibi
qvidem videor.
fen ad m o dum remotus eft ab hiftoriä. :?ai>i'V
^tj)inf<tt/petafo, ftve perna, nec co&anec in-
futnata. Sot>rt Sktfd) / earo cruda. SiPbC
<£ncr /ova cruda. «Xot)rt©nrn/li«um crudum.
^inrrM)C^ £cbm fUtcn / vitam depuratam agere,
flagiuoöm vitam vi»cre. SHopf ?eut«/ idiotae.
[ agrefti ingcniA ft infeftivohomine» , tapidc»,
rupicc», truncifflioitc«. Unröf)C/«rudiius, ex-
toBili polnut, edotlu». tu
?iPbi9Fci(/ TXC ' » OÄB ^Che fenn/ crndita«,Tudiraj,
acerbita». ©ic RtMt* ber ©iften / aufteru
tat morum. HPbi^Feit fn ^finfletl/ ignorantia
arri». «KpbttjfeUin geben/ vita inqvinatt, vitiofa,
perduifliraa, luxuria, imcmperantia, afocia.
Äff ff Mh
l62T O fo
< wrbi*litcr ufu>p*tur, et ude, pollucibilitcr, uueav
f erantcr, Luxuriöse, ioconnncuccx.
OtOt/ t>ö6/ P'«r. D^OCC / i» gmtri omne ea-
Tum noUt , inßrae sutem tß arundo , calamus,
«anna, tubiu. fgin Ort/ 100 btc 9tebre read)!? n/
canactura , arundinerum. <\nbiamfd) oöct
?Kecrror / arundo indica. fVfciffcnror / Sy-
unx. Terror/ canna i» /^rir. JWbe am £Xc*r/
! panieula. $ei(&W/ ahkittattcntolbm/ ti-
pha paluftris. Ölor tH*m efi fiftula, feine trtvtrb.
&i*er im SKor fi^r / per foll griffen fepeiben/
jeftas non f'cmper durabic , condite nidos» i. e»
captetur occalio , noli , fi qvid ulci ö offercur,
faltidiie. JXor hodxi yuofc ftecüutQime permeUph.
dieitur fclopcrum, bombarda, ic\ovut t rtftrttnim
fiftulam , tf/canBam. ©ejogen iXot/ bombar-
da ftnata, canniculata. @f fdt)iaubt fXcr / fi-
ftula cochkaca. Jbtinbror / fclopus manuar ms,
Acitur etitm gauflror. ©irfebror / fteuerror/
ecitfnrcr/gtuljror/K. tt<\ •« »uebfe. 9*»>r
läbftl/ oncrarc fclopum poltere pytio. JX^r
fjMnrtttty intendere. Anlegen/ applicare ad ma-
la*, gerieten/ explodcre. Sliisbufje n/ pur-
gare.expolire. £in|d)mieren / rotulam fdopj
in unger c. Diminut. rß «Xfalein/ DOS / bombar-
d u fclopu« minor , five brerior , £#poriatilii.
Sinipf IrdrUin/ nergula. Ex JXor etiam provenit
td]. ?K0flCl / fiftulofu*. fpongiofun Oc^IUR«!'
rfrldn/«^ canaliculusclavi*.
JRPtf n / OCTL^rrt / ftillare, rorare. cu/w compof.Junt ■
«Hutten/ deftillare.effiuere.exfudarc, cliqrare^
2)iC SPtintX TÖret 3Mut Oll*/ vulnu« fangvine
manac. frören/ mfhllare, irrorarc.afpcrgcrc
gurtis. (£tnr6rcn / propr. arundinci» canaltbus
infundcre. 2>en tfmbero SÄilcb einrören / lac
infrillare infantibus, metapb. <gini'mt>ie2Bifkn<
fj)aft Ctnr^rcn / tß: imbucre auitnum fciennä,
condoccfaccre , bonisareibusaugere. -Sexto
ttü/ effunder«. crRuere, dimucrc. ©a*5Muf
»ftrört aitf Der 53wiPCn / proflun faugvis e Vol-
mer«. Die $ränrn »erriSrcn aügcm.ub / lacry-
mx guttatim hucuaqre cadence» fenfim arc-
feunt. '
"\r3runij / 0**/ &DdfSXWCn/Uillicidium, liqva-
tio , (ViUario , cafus gutrarum. 2lu£rflrung / *
S3crriSrum/ effluvium» deftillatio, d>ftillaiio.
iruuo ;\uu\ l intuHo. SScirÄniiiij Stt 28ß§Ct ii
ai;rarum äuxioncs»
Dlo 1622
9v>3rid)t/ *<ij.&*Jvtrb. pnpr.izundioobit, arun-
dinaccus,arundmcus, ftS'arundifcr , ii.flj.ur.»,
deflueos, influent. ?vOnd)tcr Ort / canncuim»
•rundmetum. Stuf ronc&tc&n atmacb:/ c*-
naltculatus, cubuiaius.
■ iS^rC/ Die / canalis, tubut , fiftula, curipns, duclas
aa«arum. Jßjli(tn(£iOTCn7tubilignci. fS.6t*
(ein / X)ÜB/ dimm. tubului.canaliculuf , canali-
cuia. $einröre/ tibia. IDtc gvtfie {xrii^re/
aorca. OfClirÖl f/ eubus fornacum. Xl>pfcrnC
, Ofenrire/ imbrex. ©U(t>croc 9i6r</ fivt ti ifer
nc SK^tC / (ubus cx lamini» terrcu compaßus.
Z$ pferne iP iBcrrörcn / cubuli fidilcs , cola het :
lia. i\criu (um Faid n SEBaßcr in Den $afrftn.
btn/ fipho, fiftula frigidaria. ^Bumtittn/
canalctftruailcc. Körtll in jfrblf / cana-
üculas , fr» fi ii uix » uetur is. € v bat Du: 5Baf er»
rörcu abbauen l ^cn / fiftulas, q»ibusaq»amp-
peditaeur, pcxcidi jufllc. <lid?cnc £Ki?rcn iügni
canalc».
.OvCt'djCri / f/«r. Jicuntur caHculi , qvibus pifcca
amahunr , 89* forbent humorci. sfpptüjtntur
ttUm 0> l)icn / ^tfd>obr<fl / dtcvntu, k Rot/
91 /a per ti/a/ , tÄnqvAm canahtuloj *qv* $ U*ns-
9\UD<t / ©Off / p/«r. W« DvU^et / remw. Diei-
tur a Rot propter ßmlitudinem eannt , 41a, 6öic
rfrAffi BW^t» iia/wr »Hocr. @tCUerru5fT/ cUtu«,
gubernaculum. 91m DJuber (icben/ remigarc,
und verbi : {KtltXm / remos duecre , utrde OillDf.
ruinv MC/ remigium, rcmigatio. SRuberrr/ fru
Ruocrfnedjt /oer / remex. «Xu5crif|>t / *dj.
ad remigia perrinent , remos referem. (£inril>
beriet »geblÄ ' monoremii.jf« unircmu. ©ICl>*
rObei'i(j)t/ enremit, alidi (SAletC.
ybubulum Ldlinv öf Grrffk iftCkrum commune,
prtltrqyam qvodlod & Grdrte'ßt t. Dicitmr frtwt
fihf,ßoi Venrrii , qvem dedit H*rfoer*ti , Utforts
tjm tegeret. CD?»in fan nid)t immer in SÄcfc«
jfyen / noa femper Anthiftcria , non fempex
oleum. €r gebet auf lauter ftefen/ rofit in-
ambulat, i. e. in rebus profpens & ad foJunta-
tem fluentibui Teifimr. SHofert bre fJ^RV carpe-
rc rofai. 2öct Kofen breeben will / burf tk
^taebeln niebt febenenv nucem frangar. qui nu-
deum efle tuU. frll unber Der 5ii>fcn gerebt
fetyt/ tub rosa dictum fic, alias : fub runica * firm
oct\*l tatuin Gc. 3(U bringt Sftofen / annui pro.
ducic
523
fKo
fKo
1624
fucic» nonager, omma cumDtoft rcmporc.
5rifd)c SXi-fcn / rot» virginei • inuftas. 5BIÖ
>cnör SHofcn/ rof« candenict. (Ein J^aubffiif'
en mit roten SKofen qrfttUr / puWinut rofa Meli-
«nfi i arctiu. 9ßMrtCd!)<nbf SKofcn/ rof* di?ini
pns A neltarit ma.-lidar. ©elbc f 11 croce*.
5!eidjc SKofen' rubrae, pallidior«. Rlciföfarbc
Kufen / xebecina. £pringltd)te SSofif / verfico-
or. 2öd§f / alba. fccibfvirbc / rofaalabandica.
£Kofe / ardens , 1 ubens , purpurea. Un.im
ic wtjene fRtft/ caljr«! (Sfföflfc ?tofe/ rofa
lore pleno. <Hr<bite&r- £*r 9ldff nrote / rofa
Vrabica. iKofc WH Jfri<&* / periclymenon.
Kote föifcn mit 3ctj} a^fP^ciigt / maronet.
*Koff etlsm morbitt eß ex inflammatione , nomine
»yfipelai.ef faccngnif. £ieSKofe &4&W / ia-
jora.cci vfipeiace.
cmrnrvfc/ anemone. SBatierrofe/ £rnbe< ©ar»
cn- J£>en>|t * 2Bltiterrofc/ malva rofea, arbo-
:c^ , borte nfis Dicitur etUm fcrf roff / malva
fcomana $cnf groff / f lvf ©hjjtro je / Faeonia.
Dam 1 Itrofc / rofa mofeara , Dama/cena. gdD»
rofe / ftvt J£)tcfrt>fc / rofa canina , frl veftm, cy-
norrhodoi. Q^^r^f* ' *ti*m m ftecie dicitur
eranthemon ,ö\fterb|trofe/coroneola. JJ|jp
per foe#liUfd)rofe/ papaver erraticum. Xol
rofe/ rofa i'aturatiüs rubens. Jtomroff I idrm
ptoJ$\aw<TxoU' ^fmaftrofr/peconia. &cmt
rO|C/ rofa Miiefia. 3i'1lCcfo(tf Tirofc / five Jfrüto
)frtblÄttcrit}c£Rrf( / cemum foliara , mofehata,
äccharata. *Xö$lem / &A0 / dimin. rofa malva.
2D? vi rienrfolc in/ lychnis, rofa Mariana. SJCofcn/
'tiam dicuntur clavi veftiarii, ligamenta ,8fco-
pul« in forma rofa nexx. £op|Tr|Vn/ fafciae
:rinalcs , tacniol;*. (8d)lll)rofcn / ligul« cal-
ccorum , ifoduli ferici. Ita eine $crlcnrofe/
rfl copula ligaminum fericorum umombus
■{iitincla.
>{\Ü)t/&iR$i\id)t/ *dj rofeus,rofaceu«. Rii.
id)ie $arbe/ coior rofeus , rubdlut . rubellianus,
rubieuudus , rubicuudulus.
Dfltie/ 0l«/p/«r.9\0finfi1 /uva paffa. Dteilur
nevtrr coiorem &ojotemk&o(t. ©fl^C Colinen/
paflul* majores. ^IcInfDicjillcn / pattulae mi-
oores,/u Connthiacac. <SfI)t QrORf SXoftncnj
tlus Sibi'bei» / paflul* maxim* v feu Damafce-
1». $1 UCSKt jtncn uvaeMaflalioticas. <Xinp,
|Mf<bmÜ SKcjtnOI/ «10 bubula jurulcnu cum
DYuhipadit,
O^0|t / Oft/p/, rar.rubigo iiri/«/ J &ofe/
propter colofem. ©ur<$ 0« 9t0fl gcfrejjcil
Ocn/cxedi, £5* conrulncrari rubiginc. ©tn
dioil abbu$cn / detergere . extergere rubiginem.
dioft am eifen / ferrugo. SXoft am Tupfer / *•
rugo 1 flos MBp, iXl)|l etism dicitm craticula«
utpote propter atrorem ferrugbiii coiorem prdt fe ft-
rens. jiu[ Dem &0(i braten / torrere iacractcula.
rioitlcin / X>AB/dimin. pufillacracicula
(Ko|Un / contrahere ferrugiuera. 33jrrü(lfll / *
f$er0(ien/ atrodi, coni purv.au, com 1 v" nari am-
g<nc. €tn oaT0|tcter Degen / cnflj ferrugino-
iu*. (Eine alte »erroftertc 3u«afrau / tirgo cf-
facca, annofa, rugii obfita,tfftxiata. Sofien/
feu pctiuj rdften/ ettam e(l »nfrigere , fuccenfi» car-
bontbui torrcre luper craciculam. 3(ac^5 VO*
ften/ Iinum maecrarc.
ftotfunoy i>w / Afcan Sofien/ id. ^mVRofl/ iprum
Vitium cx fcrruginct xruginedr rubigine con-
tradum. ©ie ^oftung fdbubet Den ©äffen febw
ferrugo arma vulnerac, exedie, Ixdir, conficic
SRÖflen *utem eß ipfe zCtut correndi t cor«
refeendi, t^frigendi.
dioftit)/ Ad). & tdverb. acruginoAu, rnbiginofur,
ferruginofus. Rtfüg derben/ rubiginare. SÄO*
l"ru| SDitß.-r / cu.ter lulv^i-.oiBs. Rv nu\n 2 'I-
bat/ rcreranui milci. jKi ru* Ar im -je / halc-
cei putres & rubigine qvall feabras. SWriiJC
©itten/ mores mculu, & agreftes.
^\U^/ t^er/ fuligo, *dh**et tnim camino non 4/1-
/rr *c ferrugo ikalybi , r/}^, fjur ro/or rftj, tu pii, Attt
&fordtdw. jtienru^/ atramentum teitorium,
Den 9? tie abmalen/ fnliginem ab(rergere. jDiei
IPanCe |inO gaiu t'^mar} 00m ?iu-* ■ parieces arri
reddiri func ex fumo & fuliginc. H nc eß Xil 1
feil/ * gerufen / implcrc, deformarc fuligme«
(Er hat jiri) ganj beruht im ©;i"id)t - toram (Iba
faciem fuligme perfrieuie 9{U|ltl / ddj.&adv»
fuliginofus, fumipaius cx fultginiicolore. Du
Haft bir baä iii aan) i « tl . gemad;t/ otcibi
oblitum eft i uiigine.
O^og/ *»/ fhr.Ui ^?6f5cc/ cf Woge/
eqvus, caballus, cujus dtmin. rß ^6|'ctn/
cqvulus. cqvuleus. mannut. !£»a$ Wfeftrei^bCC
?v0fe/ fremittishinnirusqYeeqvorum. ?Ci'f)efT
9t0fl/ noyus, ^'Citraclatus eqvus. Un K'^nU
* Unaf jeiimt SKOB cfTrenus , effrenatus eqvm.
Sin ftber bie nrfen rrcfpicf>c< 9ic§/ prxvalent
eqvus. j&tDroj} ffivr ^ib(nrC§ / «qvuifunalit.
$Wffij *C;
IÖ2>
5t0
an
1626
Säumte Diefle/ cqvi dmofi. £üVu iXüp/ for-
midolofus. <2£amf6pflfdt> 9v0$. / coatumax.
fivcmm 9Co§/ eqvus pUctdus. 0jcitrop/ ad
ephippiam idoncus. JtlieaS <gol&rttenro(?/
ad rem militarem aptu». 3 l »4 T W c< l vUS v€Äa
nus. ©finCin/ albtt equus vulgaris, igno-
bilii. Ä^rbarÜlPB'prctJoujt. etfrncll Diojj
pcrnicirtlmus. giiuf ?{o(t/tarduscaballus. -pc)}
Ilfj)3i0$/tcicr. Ertlich. Äff/ formofus. Piü&c
ttH' und abfpanncn / adjungere* abjungcre ,/w
dcjungcrc eqvoi. Dicitur etiam abjugaficre.
llbfl mit einem 9to§e umqefrn/ eqvum crebris
Tcrbcribu» exterrerc. «Kit t*M Siüj} iturjen/
lapfu cqyiaftJigi. $ttfc(X-*rrbttmtßccpirt,cum
r^vas appttimt. Pluradtfäfy HttyoffrOiJ.Agaum
Xtjl K. '» Pf« ♦ omn ' 4 <wm rf P f " rf
tddiofum fort.
9\0t/ röter/ rötefter/ rf> ruber , rubeus.
SßlUtrOt/ fangvmeus. braunrot/ purpurcus.
Dtaturetitm purpurrot/ 'fi<h candore mixtus
iubor. gcuevt0t/rutilu$,igneus. %ttmtf»
fOt / cocemeus , muriceus. S?id)trot / flammeus.
SXofcnret / rofeus. XtlKfelrOt/ rulvu«, rutus,
obfcuri». ^t&WftT,ret / rubidus. ©flf^'
rufus.fulphureus. gimiid)trOt/ burrui. SOICIO)
rot / fubrubicundu» , heWolus. fWOTOt / ru-
b^inoftw .«rofus. 6*arla<&r0t/ fcarlatinus,
Tyrius , Mclibccus. ©prellt fnt ©Clprcncjt
rot / fuppurpureut.veriicolor, nnaculisnibcis
afperfus frve intwinftus. 3ümobeirot / minia-
rus , puniceus, tunlu*. 3unberr0t / rubidus.
f tcf)tvraiinrOt / color molochinu*. RttttM*
cht g / rufarc. $Hct »erben / erubefeere , rubere.
£i$cr itd)f*(imf/ DerwitöVOt/ pudoremrubor
confcqvitui. <£r roirb ganj fBlntrof im (Send).
te / rubor aerttexardec in ejus rulru. <£$ l|t feine
jtnfdjerdter/ aW ihr 3)iunb / nulluro unqva.n
ceralum rubicundiut vidi labiis ejus. 9?0f fot «
beti ' mibe rtfreitfoen/ fniniare , rubetacerc. DiPte
5lepfe! / mala rubelliana. <Xote klugen / oeul«
rubemes. «XOiCÖinfC/rubrica.minium. «Rote
^arbe in ber Äarte / familia coidium. 3?ct
dyfcntctia. Oiütcr ÜBuU / vinum rubrum , /rw
arrum. 9Cot 28ue&$ / cera rxuniau , roinia-
tula.
•Xtftvu/ rubere. <Dic €rbbe erc fangeu an jurrJren/
fraga rubefeunc. Compof. maou in ufu junt : Qlll»
täten / pudorc fufrundi ,in ruborem dari , pude
fieri. &c^ufrriten/dc<£rrotcn erubefeere, pu-
defeere, id.frrejimt. ©ie erratet wenn ftc ibn
auflebet / pudefeie » coneurbaeur cju» afpcc>u.
vf iv errrjtet balb / balb erbl.iäet füe / m»D itcdh
Hidbt/IWI'ietfi/ erubct,expa!let, titubat ^nf;
r6(Cll/ p'-f.'- f/f, reprimere [uidorcm, aWrcrgerc
verecundiam , rri ruborem. @M) enrvoten/
depu.lere, perfrut < froatii efle : XOer^tCtV ero/i-
tr'arfl: ruborem alicui afferre, illicere, injicere.
pudorem incuierc, confundcrcahqvem. Dr.
compof. äßicbererröten/ denuö in ruborem daxi,
iterum crube/ecre. %<xx6t<tl/ contundi, ru-
fe Teere.
{*>{a6 / vttrum haematicum.
Slmje/ Ophthalmia. SRotxx J^ancufamm/crifta
tubens. g^otiTÄOl/braillcaCumana.Sabellica.
üiot J£)ar / coma ruta. iDtofc ÄPrallen/coral-
liom ruben». SKütlT SRamifr / porphyrites.
Kote SRafe/ nafu» rubeus. 9l0t« ?ittbe / beta
rubra, tapa purpureo coloxe pi^a. i t in / 1
>Xr5te / W« / rubor , color rufus. (?r bef ommf eine
£RÖ*((/ exardet in ruborem, pudons fignihcatio
eftinco. ^IbnirriUe/ »efper rubeus, mtiians,
purpurafeens, vefperis ignes . SJiProenri^te/ ren-
frä.aurora v Matuta.Eos.Leucothoc.PotYM. g,\r
betrete / rubia. (Sdjamtefe / verecundia, pudor
virgincus. ©an^enr^fe / ruber maUrum.
5ßlinbCl*r6te/ pudor mirtfleos. EßtltMm mm ha
ncmmcfüiu/ 4hi/ittrt|crri/ ö'lTTtlfeltS/ van,
vartoli, morbilt», rnauJa mbrjrui cutr , plmpnq^
cum ßidot t t: knli.
9v6tCl / # Kotcljtfifl / «er / rubriea fabritis.
©erarf?tel; //re^e'rtjrfjte/ fandyx, (andaracha,
arfenicum rubeum. A ?v^tel wmt rt-.am rrr-
btm \i>f eleu rubricarc, ininiare. $err)t;(n/ ru-
briea (tgnare. .
S^ttiö 1 )/ * ?i0tle(^f / aJ'f. &sdvnb. rubellus, rubi-
cundus. lubruber, fubrufus, fubrurilus , H. colo-
re rubicundulo, rufefeente, rufantc, rufuld.
^VUbttl/ tWC I gtmma rubri ftlntdorif , pyropus.
^euervubin / ahh T&atfnnttl / carbunculus.
©clbli^terSKubinvIychnites. ^
we^Äi^ott/ rotten/ gerottet/ pu^re, P u«.
fecre , canem ("an 1 1 r c , cat ic mfeftar i , firu muco»
rem contrahete , diftabefecre. Compof. fitnl:
SSeiTOf tri! / *3crt0tten/ corrumpi puuedine.
<& gilt mirfllei5)©iel/ ob itfc in ber C^en / ober
in ber ?uft/ Oerrotte/ n>hil mei interefr , hunune
an feblime puuefeam. vtl txrrottCC bco h ! * •
tiijcm
»27 fKu SKu 1628
tyflll i'cil'C ÜOC Stirer / corpus ejus cxfangvc eft,
tqrcannis putrer.
(tum)/ /rw QJerrütfuno;/ Sfe/purror, mueor,
»na, putredo. SXoftidt>f / adj. putri», pucri-
us, canofus, corrupeus. £>CoCftcJ)tC €vDf/ terra
ums. f>iprtid)C tVCrtXn/ pucrorem libi nan-
ifci t mueorem contraherc.
>(j / Der/ piur. cat. mueus, phlc^ma, pituica,
umor r exeremtnta narium. Qyidäm £Xof$ / 4
Urtrtcn / qvbd e r.anbm nunarrt , dueuut ; con-
nniut tsmm ab hoc Kotten derive*. ©er 9l0ß
e»b't fhni ilirSRafin bcraitf / pituita 2 nanbus
r oflui t. <gr ift immer »oller 2iei? / femper illi
arcs fluiranc , afliduat gravedincs dr dcftillatio-
cs male illum habenc.
Jen /acrotyft / laborarc gravcdine.gravedino-
im cfle , rhe vmaeifmos pac r . ^usiTlft'll / a pi-
lit» fluxi om bus liberarr. (Jrnfrüfcen / poW. r/I,
ravedini fubvenire » piruitae fluxionci renutre.
errpfcen/ muco moleuari. (£r jerrofjet fid) Den
anjen Jag / pituiti redundans toeö die pro-
uit.
(jen/OAS/ t»ravedo, pituita, catarrhuf* rhev-
natifmus , dcftillatio , fluxio pituime. ©ein
Kefyn ift mir ober Die itreit}cn befdjn?criid[> / gra-
edo cua mihi valde molefta cft.
|cr / T>tt/ muco fus , pi ein tofus, blcnnus . phlc-
maticus , gravedinofus. Dicitur & SNt)l}lill(J.
Jiniun^cr sKtffjlina,/ adolcfcentulus delicatus,
udaculus , feroculus. KofJCr $ltrtimq l dicitur
^oijflfll«/ blcnnus.
t adj. mueofus , piruitoi*us f gravedmofus.
idt^fy^Uit/^lt. r/.yrc^Jlot)/ gra vedo, pj.
iica , peu i c.c fluxio, dcftillatiojrcdundantia,
Kumarifmus.
jf/ CUfeil/ 3*r"fc/turufe|r/&rufeH/cr
i'Vr / & rirfet / wir rufen/ ic. id) rief / & rufte/ id;
iefe/ * rnfre/ gerufen / & geruft / vocaxe, roci-
:rari,clamarc. Oft rufdl / clamitarc. Milien
llfetl/ accerfere aliq»cm ad fe, clamorepofeere
:inen rufen lajjen/ jubere aliqvcm vocari. 3Qer
tlfct mir / qvis mc citat, epris cft , q vi me nomi-
ac? €inen mit SRabmen rufen/ nomineaiiq»em
ocare, fuo nomine appcllarc. <&o(I(tU mdH
»mmen / wenn teb bid) rufe / non accurrcs , fi te
idamaro. (Ii l).u mir niemanb gerufen / non
dcflc jufliis Tum, non citatus, Jru accicus fui.
)u finume|t/ altf n>«re|fu gerufen/ opportune
dvenis » oon vocacus canqram vocatsrs ades.
£>at (Sinei rufet Dir / forcuna te inclamar. .\ ; 1
fen/ ettimuonnunqvamdtftgnai: lamcman . eju-
lare, plangere , ^virirare , conqvcrir 3f ter ru«
fen / diras imp recari , impioxarc Deorum homi-
Humq vc ti Jcm, locum piangore complcrc.
i^ufer/ 0<r/ pl. fRuftT I vocator , clamator , appel-
lacor t a 1 v c tl i t ot . SKufer / etum dicitur cafus vo-
cativut fit CrMmrnätick , in judicio äutem »Xufcr fß
rxco,accenfus f appariror^moniror. 5tcra-
ul« 65* clamaiore» pojfunt dni SKufcr. ©Ui ef)
U\\ tSM\tx 1 vexative. ^»re^jeitriifer/ vocator,
invitans ad nuptias, gfrmcitlrufcr / noraen.
clacor, ^ier» fn* 2ßeinrufer / & rüfer/ pr«co,
encomiaftes vinarius , S^ccrcvifianus. geiler«
rufet / incendii index. 6tunöenrnfcT / vioil
noclurnus.excubitor, boras clamans. f&ftt
in ber 'ißufren / Johannes clamans in deferto.
dvuferinn / J>it/ foemina ciamaas, vociferans,
clamirans , it. plangens , lamentarts, ejufana.
i^ufung / Die / ö ons Kufen / h. x>n SHnf / clamor,
▼oratio, voeiferatio, citatio, it. qvcrela, con-
qvemo.p^angorjameiiraciojqvcrimonia^ju-
latus. >:laahd}^ Kufen / clamor lusubrii.
^euerrufim^/ conclamafio incendii. Q^etbeT'
^utPer» unD Sftttnnerrufen / uluiatus feemina-
rum,qv>ricatus infanrium , clarnores virorum.
Dicitur ttjdm föenif/ & ©er&f/ Das J^aftn mcjjt
ein ©eruf t)a/ nuniutn cinnis de acute clamai.
CKan fan vor Dem Berufe nie^r^ nfcen / nuiu
tox loqvcntium inter ulufarus Sc frrepitus iilos
ternbilct exaadiri poteff. iDlt ?"M(hl iiren bu
ben tei (?terben&cn ©erufe tueir ejebdret / mori-
entis ganmtum tnftem aeeol» audivere longo,
©er BW rtiäminß ecie dicitur : fama, rumor, fer-
mo. 2>er £Rof gebet »on ibm in Der a.inu-n
Otnbt/ fama rota urbc dccöpcrcreboit. S0?jn
n>et>§ nio>r / m DerKuf fterremmef/aadimus,
fedadhuc fine capire.aoceorc, rumore, nuneiö.
aßrtöbat DocbDereittleKuf nie&r cor Jferm yt*
in. 1 ef>t / qvantas vanus ittc rumor procellas exci-
▼•t l JDer Sfuf acbet mö) immer fort / rumor
adeö val'dus cd , ut nondum exoleftac. 9(4'
inensruf /fama nominis. (fbrenhdnfun^ruf/
famigeracio dchoncitans , exirtimarionem col-
lutulans. Sätöe&fernif/ clamor vi gi Iura. ^>af>
fenruf/ nocturnus tumultus, boatus, mugitua
bacchantum. CvllMfjciunuf / aculeus , tcftimo-
nium conreieotiae»
Kufiebt / MrS. fi£ äJTerb, clamofus , clamaro-
1 rius,roca?is. vociferans, & : vocamc. doici -
j?rr ff Hj ter,
1629
3tu
tcr, cum vociferarione, ululatu, rumulcu, Ö?
ftienitu.
Abrufen / j£>era&> J&inab- 2öe«. * £inwegrufen/
a vocarc . devocarc 35cm yfluge abrufen |u et»
lU'M jf Olli-ircic^C/ ab ararro arcenerc ad regnum.
Diufei im J) in ii bifT ab / facicc hinc meacceflä-
eis. £r hat fid) ganj abgerufen / clamore defa-
ngatus cft. (JincnooH eben berabrufrn/ devo-
carc aliqvem de parrc Ajperiore* (£inen Pom
5tn:ge bmroegrufen / tvocjrc aliqvem ä beiio.
Abrufen ttitm tß defungi arceflicoris officio.
2)er 3ß(Scr>f er bat abgerufen / vigil polt horam
fecundam matutmam fatufecic , dcfun&us eil
officio fuo. Die £eri)lt>e rufen ben ^rieben ab/
praecones pacem publicam denunciant. W>>
rilfcr / t»«r/ pra-co,arceiiitor,avocans. 2lbvU-
ftina/ Oie/arcciHrui.avocatio.
Ilnrilfill/ inclamare, invocare, implorarc, Ö*ad-
orare. 2Ber rufet micfc bler an ? Qvis eft , qvi
nc inclamat, qvis me nomine mcö appellai?
©Ott foilltn aÜenjJcfaen angerufen fegn/ Drui
in omtiibus neccflicatibui invocandus eft. <l'i>
licil Ulli Jf)lllfe anrufen/ auxiliumahcuju« implo-
rarc , opem expeterc. ©je (Scbllc'roaehe rufet
Unä an / ftatio inclamat nos , excubiae nos appcU
lanc Slnrufer/Der/ implorator, adorator, in-
vocans. StnrufutM/ Dte7 in vocatio, adoratio.
Sillfnif CU/ cicre nomenalicujus, nomine aliqvem
vocarc, nominatim aliqvem compcllare, ü. vo-
cifcracioncuti. $uf boebnidbt foauf/ icf» tvcr>§
ebne ba«J mV baf &u febreoen fanft / fcio ce bona
eile voeet nc clames nimis. Qlu frllfen / tdemferi
eß, exclamare. vrr bat tt fchr genug aitfgernfeti/
damorem fatis magnum fuftulit. J£)eraufrll
feit / evocare. 58a« r>or ein (Ejel bat tnieb fo un>
gc|iümm berattägerufen/qvishomo tarn rumul-
cuosö fonicu exet vir fubire foräs ' Zitronen atli«
rufen / mala Cicrea clamare. tgtwat Offenblieb
aufrufen / evulgare , proclamare , pratcon um
facere. Äufrllfer/ &er/ pratco , encomiartes.
?l !•.•■. u fun .' t>tf/ praeconium. Aufrufet! / etiam
fi'n'ficMt : fcdirionem concicare . tumulraarii
turbas movere , ficutt Aufrufen / disjtccrc nomen
jlicujus per civiiatem, darc ierraonem, rumo-
rem diflipare.
gerufen / invirarc .accerfere, accirc. £ icf) ton <V
Uem Und berufen / pro vocarc, appellare a (en-
eentia. 3cb berufe mid) auf meine Unfcbulö / tc
ftimonio innoccntixmcc oitor, nullius probri
compertus :«m. ^ia> auf DuS 9lCu)t bcriii IV
1630
jura allegare, legef rette* invocare. S&erufcn
etat« rft mcanrarc. €r ift berufen röirbea/ effa-
feinatus ctr , magicö carminc 4 iiicanrationibus
dcc.mt.Tus eft , venefitio contaclui eft. S&CTU>
flin.)/ t>!C7provocatio,appeii.uio , it. incanta-
tio, incantamentum , mu» mura Chaldaica. $e*
ruftr ©et / arccilitor , provocans , appcllani,
magui , malcficus. Serof / Oer / vocatio , offi-
cium , munut. 2>-i i\l mein ^)eru[ i hoc ad of-
ficium mcum fpc&it. vi - . 11 or&enD(ie^er iberuf/
provinciaritedelata , c5 fufeepea. eiueö Jc5Ö
rufe? niebt n> abrnrbi'ieu deefle officio fuo , cefla-
rein officio, cemere ab officio doccdcrc Sparte
c-eiuci» %xxü\<i/ unb ia§ und; ^e^ meinen »v ir
teil / mcam rem non eures , li rede officio (ungi
vcii$ gerufen/ «ocacus. Uubtruicnv mvocam«.
IDer Seufel fomrat |u ben ^juirtofen iud) unbo
rufen / fiv« ungeruren / ccumad impios venic
Daemon invocatu«.
^inrufeuvacjfpiueinrufen/ accire, inerö vocarc, fuc-
clamare. 3idjtf ueebie rufcl tif £cutc öfter*
m.'uj ungeftümm in ben 9?abt/ pr«conc* ixpc u-
cisaccrbcinfcuatum coguncci*es. Dtcüur ttum
^)erb(nrufen / ad vocarc , acccrfcre, pofeere ar-
certitu. IdemtiUm tß 3ufaiuuuneufen / convo-
care , concionem eiere. Sujaiumcrufung De<
S3olfe5/ coaclio plcbis de con vocatio.
(frrilfen / inclamare aliqvem, uccxaudiar, magno
nifu dt voeiferatione inclamare prxtercuntcm,
clamore revocare , perdamarc. ^\d) Fall tt>H
Riebt errufetl/ furdut eff ad voeiferationca mcas.
X>u ^ebte tüirb nieutunb errufen / clamonbui
corpora couclamata nemo excitabie. vf rru-
fung / OU / vocaci rdponfio , mclamati au*
ditio.
J^in Uttbbcrrufen/ clamore Avocibut circumftre-
perc , variat partes voeiferatione perfonaro»
SRlt'dr Siebenrufen / conclamare, eon vocarc,
com aliif plurimis acclamare. Seadjrufen/ fe-
clari aliqvem clamore per vias. 9)?it Uttge*
finmm naeb ettoa^ rufen/ mcondito turbidöqve
clamore aliq? id poffularc. ^luf Dein 3e>iebrif
ftll f emnie id) ber tuöaccertitu vemo buc.
Ubcrrufeu / occlamirare , obftrepcre clamoribus,
implcr« clamore locum, utnulla^ox exaudiri
poäit. oirviil' 11 / perperam &c perplexö no-
minc appellare, clamore icpu^nate, rc clamare,
&rcclamttarc. ^ütiiereri'tlKlt'monctaanab*
rogarc , deprettarc , dreftimarc , reprabare.
Verrufen (5<Ü / pecunu reprobau. Sßi n ufen
ttum
rtutm rß mala manu objiccrc , cfrafcinare , devo-
tere , carminc cantarc , ti. carminc abigere, m-
cexicionibus roedclaruru miraeufa facerc. j£)if
toeife S.r^u hat t)ic l'.hiöe t>er öliger »erraten/
cantatrix anus feeit, utmembra vcncficiö fopua
ffcfipifccrcnr. !2S<rrufunfl ber 2RÜnj< / repro-
\»atio, dcaeftimatio &dtpretiatio(utbodibdicuiit t )
oionccae. 5?erru|!imj rß ettam calumnia, Öcri-
«nmatio , it. fa&inacio , fcHcvacio magica offen-
fionum corporis.
ßorruf<ll/ obftrcpcre voce, pfacurrrrecIarnaQdo,
aaciciparc clamorem. SBicD^rrufcn / propr. rß
Kcddcrc eiamorem, iccrarc , ingcminarc vocitc-
rationem , communiks Urnen äÖirbeiTUfen nolst
xc vocarc , difta rerradare , contradicere , rcfcin-
e%A CIC »crucn tum, factum immutarc , in ßectt au-
iem J.Ctn : palinodiam canerc. Eft tnxm ein
SBiberruf/ pahnodia, revocatio , conti aditbo,
1'?. . w retantalio, .
3fVrufftt/ luqvead ravim exclamare, rumpere fe,
dcbilitan , defatigari clamonbus. 3uerilfcn/
acclamarc, uicclamare.'acclamitarc. gucruf/
DCV/acclamatio. 3ururf rufen / revocarc. <£j.
ui ncn»on tnSicift lur&cfe n ad) -£>anfc rufen / re-
vocarc altqvcm ex innere . rcducein in parriam
Wug/ rügen/ # rögen/ gcruget/ s^ge?
rüget/ accufarc,dcferre, arguerc > infimula
re , indicare. Eft ab «nli^vo $Utidjcil / fivt pfo
fa)en / curare obfervarc , urJeantiq. iXu,ld) / Ol*/
c ura , & r.oßru m & lid) Jof / 4 /; wca; toftu , »rg/i.
, xS'tfif, nvtftqyunluu NuUnäum im , q 7 j
»n Srrwl , R *nanü , SäxoniA&paßim in Germ*-
mifinouru *nnU con-vrntwnti fmgularujubditorum
cujiultbtt fxp häbtMtur , yi»<r dicuntur SJtugc
geriete/ in fri^w jfogw/i «x jpep ttJ i pramrnto
Utrntur revtlkrt* dsicaviA lc n » no xtl reipubhed
1632
•11
•u
r»m™ jc^A qyöpiam pcrprtraium rflr. g„,
5ü<rDrct0fni\U^CÖ/dcnuncur< dcii^um com-
U »lflum j.vi comowrendum rcvclarc. Jn<&
0CT/ÖCT/ deounc/an», dcfcrcQs,dcJaror. ©e<
rnjjfcr / »<r/ denunaatus. Kugbnr/ *dj. de-
nunciandu» , aceufandus , inqviiTuoni aprut,
mulctam* caHiga ciont m ruerens, muldandu«,
cafligabilii. ' UurÖ^biH' / occulttis , icclus , ad
dcnunciationcm infufficiens.
SRuctf / Di</ propr. dcnunciatio,accufatio,rcvc-
latio dclifti. Hvdtir t&mtn m gtnere fumitur pro
froeuu^vc r utuo r c , vtl faini : pntq x , ,j vi k
Qtn/ movere, diUum vtlrnt , S5 |B( r<gt / yT »i
increbttßit : fei nibü impedtt , yVwi po/i«/ a hoc
StUflf H denunciarc, derivemw. Magii Urnen in
«fit tß 05CCUd>t/ / rmnor increbrefceni,
fama publica, famigerario. ©Ut Gkrijd?f/ ramt
prasciara. fjn einem iiufen@erütt)( tei)n/ bene
audire. $W @eru«t/ fama finiftri, i/ pro-
brum , ignominia, dedecut, infarnia. gin \$,
M (*krnd^r haben / male audire. ©nen in ein
bM ©<rno)f bringen/ infamare, probris laccra-
xcmaledico denre carperc aliqvcm , ramam ali-
cuju» laceflere. ^o.l}eb ©eiudjf / rumor levis,
fimus, faifus, inanu. Uugeirüj ©erne^f / rumor
ßne capite , lir.c au^ore. igturf Q5cTÜt}t / fa-
ma conftans , confentiens , rumor gravis. <£r*
btcf»fcfctf (öerödjt/ tabula, audirio confiaa. ^in
©crud)t Don tinein nusipmitjen / rumorem de
ahqvo fpargere. f mWA Cill ©en'id^t i\b(Tt
dnöcre / fama famsc luccedir. ©fnic&t
Wrleiirtt fict) / rumor obmucckir , raucefeit , fa-
ma fedatur , moritur. ill Cl'n ©enidjt flU«#
f »OttOI / lama emanavie. ^eröebt gie» \t
<V\MU U'Dl/ illum periifle diOiparant. ©arj
gniud;f Mkro immer ar^Yi / icrpic rumor.
föen:d)t gebet ba!s> fp/ balb fo / fama »a-
nac. gj^in miip fid) vor einem Ifumpengerfic&f
HicOrfui cOren/ inania iam*pcrrimcf«eodanoa
runr. ©11 |) d |t ntief) in tu* ©ern^fe wriwdrclt/
turne in fabuLas fermouesqve miCfti.
*d\. Ö* ädverb. cele-
bns , manifeftus, notus, cognirus, rumore fpar-
/us , vulgarus , diflcm.natus. RuQtbM nhl»
gen / notificare , nocum facer« , di vulgare,
yiudjthare Zabt/ faftum manifeftum, perfpi-
cuum,obvium , explorarum ,cvidens. %iiritd>
Ng |ei)n / famoAim effe. 2inrfidjrig / frre femper
inmalam psrtm äeeipitur , fufpeaum efle ^e cri-
nune, in fufpicionem vocan, famam alieujus
rei deportare. g r if! rtlitterma§en öbelruc));
tiq/ fama haut fTncera eft. 5unftlrud)fl'd/ fama
perobfcuia circumfufus.
£K »idmgen / pro yvi u m , n Meimm 2!nriid)figen / &
Vjerudjfiqen / aliqvid rumore proferre, drvuU
gare rem rermombus , famam diffipare. ifr iß
hm ono wieber ftt>lc c&f beruttfigef / omnium fer-
Montbos vapnlar, parum fecuadi de eo foar-
guntur rumores. (fr rff wrocin JJftrflcn b(Xi<j)>
tiqef ftp^en/delatui eft apud Principem. ^ jebe/
M bü fo lebcU/ Du bcrndjtiöf f cura oi'e,
civodaud«, S^rud;*
^33
(
1654
Seetüchtiger / fccr / famigerator , dclator , denun-
cians , accufaror , rumorcs gcrens * & fexcns.
^btrrtic^r gerinn / Dt«/ raminadivulgan»,difle-
minans.dcnuncians. nuncia, vcndigerula.ru-
migcrula.
3>crucf>tigung/ feie/ & t>a» Q5cru(ttiflcn/ f amigera-
iio, minores, rumufculi, fcruiuacuii , it. dcnun-
ciaticsaccu/atio, dclatio.
OfafV ruf)CU/ (JCfllfXt/ qvicfcere, qvietem
capcrc 1 ccflare a jaboribus , rcfpirare » rc£ci , al-
levari , ad animi rcmiflioncm dcfccndcxe , cran-
qvilhtaic frui. ^\\] Schatten Ml)ttl / in herba
fe abjiccre , confi>lcrc in umbra. 'i>cm vf rtiC 1
ICD ruhen / fcriari ä flu d ns , ftudiorum onerc
animum lcvarc. ©Oll Per SKctfC ruhen / ex in-
nere rcqviefccre. Duic!) »UTahner ilrbcit J't iJUt
rufai'U/ aeli laborcs jueundi , /rwr : Grata qvict
poft exhauftum foler die laborem. 3<ft habe
mein ta«ie vor t hui meftt ruhen Fpuncn/ nuna »am
per cum qvtetus
mieft me Per Sfcag nod) 92a<ht ruften/ negotia mea
nutlam inibi partem, ncqvc diurn», neqvc no-
clurn.T qviccis impertüinc Compof. fttnt t 2lus
ruhen/ vires reficere. ^dj t>abr Drei) (Btimöcn
hu üöirtäbeiufc au^rrubcf Der d^i(§c balbet / vi-
tandi caJcN-is ergo rreshoras in hofpitidacqvi-
evi. Sief be r ^farf afd>e im ftclbe ausruhen / cu-
muiatis (arcinis ineumbere. €r r nhi'tc eilt IV«'
im auf Dem <£lenbogcn <lUi/ paulUfpcr acqviefce-
batoppoiitaobocujesmanu. gruben / con-
tent um effe , acq w'xtkae. 3d> läse ts hiebet) be>
ruhen/ bi**cqvic&olubenii iiiflkiti 4picroiif
beruftet töf ©.idje/ in cd vertjtur re», totius
caufaecaido volvuur. 21uf beut Spanne beruhet
fllles 5 in Der ©tabt / falu« civiratii nititur in hoc
vird. ©IC <?(ftulb beruhet auf Dil* / culpa in re
reiidec ga§ etfauf eine anbere 3eit beruhen/ ad
aliud teropus qv*fo rcmiicev>7 $ajf ftf id$t bC'
l'ilhen/ dirrcr, imcrmittc, mijTtim fac , qvieavid
eft hujus in praefenti, vulgb ptvitunc. CSct'lilnu
velle, placcre, arri«lrre , allubcfcere, acqviefcere,
..onliftcre in rc aliqvä. Vf ure £urd)kucpf >)e>
rilhi'R/ alntudot we/ferenuas vcfha non afper-
nabitur, ne dedigactur. (£r hat mich gebebreu
ld) nidcbte»jeruheH/ rogavjt me,jieplacicrcttnilii.i
£r wolle geruhen / mit mir wrlicb lunebmcn/
peto ur tibi juctindum & gracum hoc fit convi-
vium. 3Rit> ät 2ßebrnrulKn / aceumbere , afli-
rfere, confidex« « discumbere , qvietem capere
cnmaliis. jei) habe iiialnd) mirben anbern <ie
ruhet / una cum alm refpiravi. Eix?cr mit |id)
fe Ufr ruhen f an / ba i t|t ein Seiten cine^ mäben
©eniutCS / argumentum compodeaementis exi-
Oim», poHe confiftcre Je fecum morari. 2Si<»
bei' ruhen/ reeubare, reo vieferre, iterum qviett
darc. gcaehpiden ©efd^iJften wieberruhen/ oc
cupationibus fercUxarc & cxfolverc, revocarc
animum ä negotii», (fr ruftet jtjicbrr einmal/
reeipit fc denuö ad qvietem. < 3\.w\)tHtttam[ignl-
^c-jfacqvicficerea litibus, placari, fc ian. iram
co'ercere» compcfccrc , renere , it. pro btatdmorte
jwni jbirt, (St ruftet ie^P fanft Ultb »Ol/ rran-
qvillitate fumma um perfruirur , plentifimu«
locus qvietil in tumulö ei cönceflut cft.
;\i!he / Mi /'p/. r«r. qvies , rcqvies , fecuricatttran-
qvillirai, orium »ccHatio ä labore , fabbathum.
Stufte/ ttcim non rarh pacem, licent iam, immuni-
tatem concordtam figmjicat. ©Ott (Hit Ml 8*
ÜKllhc lUvieb eil / Daus nobis h«cc otia feci t. 3$
mag gar gern in 9tuhe (eben / pacem ampiettor,
haec mihi fola placet. vf r ill (in fD?ann / Per Pie
Diuhcfueftet/qvictisdrotiiamanseir.iVudiorus eil
rcrumtranqviilatum ^irbabeunun fHubeju
Sßapcr nnb taube / pax terra matiqve parra cft.
Vf mein SKnbC ma<ften / tranqvilluatem alkui af-
ferre , impernre , tnbucre. Vf inerf DiulK ierft6i
reu ' qvietem alicujus interrtimpcrc , «urbare,
impedirc. ^ebrt £>ing mill feine Ruhe haben/
Aare diu riefen , qvod non aliqvando qvicfcic.
X>er<2tftlafbriuejcf brnilcibiur?iiibe/ fomnut
reqviercmcorporibusaffcrt Vfin ^ahr Ül?iU»
beunb^riebe juebringen/ annumq*icte Aotio
transire. ^aW niicft mit / fit* in Stufte / fac mc
miflum. ©cfuubewifte/otiumfaluure. <£trw
ge ^{llftc / vita Xtctna , fru beatorum. .f)cilt*C
.ViUhe/ vacatio fandta. ^nUCTf OCllftc /tranqvil-
liras mentis. V^f^IjC ^DftC / otium aletus.
^ijtahrc 5Xlir)C / vera, tuta, fecura tranqviUitaj.
9vill)C '7"fo^t ftatum i ebnditionem »itae, »m-
pi nüiätttm conjugtum wUf. €r tvill fteft iur
?\Ufte begeben / vitsc genuj amplcxari certum ei
eil. animum induxit rarionem, u/ cohditio-
nem ad ordinem vivendi ln^rcJi , vel fotius
uxoremfibi petere , animüniad cOnjugiumap-
«ptfletV. ' :
Clbcllbrube/vcfpertina qvies. ^l'.Uf^ruhe/ otium
,i' munerc. «Irbeit^ruhe/ laborum reqvi« , ces-
Tatio ab openbus. (Shriftenrube / tranqvilhtai
Chnftjana. ^Icnbfruhe/terminuitxilii. grif»
Pen*
Diu
1636
Den prüfte / tempora pacara. Q)€\nktölü\)t/
«xplicaci« borwemenm. ©rtvißCAf rut}t / con-
fcicnnas tranqviiluas. (>)lat;ben:mi)C / nnani
cn t tat fidet. J&erjflisritbr I gaudium cordis.
Äi vcf>cnvubf / pax cccldiafaca. tfranh'jeitnibe
srcmitlio, »i! mofbi. JMnK'Sitlbc /fecuritas rc
gionis. ifct)i»?rnbc ' viix iolac:um , virabeara.
£ Ci begrubt/ corporis refeftio. 93? eemibe / rran
<|vill\cat mim. SDJitVUbe / otium commune
Sftt ittaejtfl'ilbe / fomnus a prandio, raendianus
fop«r. ?0?orgciiru()C/ enaturinaqvies. fftjfjjf»
ruhe / nox tranqrilla. 9?fbcnrui)C/ lax amen
«um lubofivuir». ^Jcrtrtlbc / pcftilrntuc 1 enns-
üo. ty>rc,cj;rifb* / (ilcntiumfoti. dfrgtmrnts
ruhe / /5t* (giattfrilbe/ reipublic*nranqvillicas.
9%cid)£rHrK / iinperii, five regni qvics. JRtli
4tiM3*mbe / pacificario rcligionis. @ilbb<1(6
firve tSüBtagdruhC / reqvies Sabbatbica , feriae
dominkie. vrdMffenrubf / refrigerario fub
umbrl. *£d)iinruljf / rclaxatio apparens.
t^djulrube/oriafcholafrica. (Seclfnrubc/qvics
mmru*. ^OllDtrrilbc J feceflus , vua privara.
©d>mcricRrubc / fedacio dolorum. (borge«'
rtlhC/ curarum lenimen. (SÜlltWiruhcV expedi-
tio cx peccatorum vinculis. !£uijril£ i'tibc lum-
mum bonuia moralc. 93erfpU]Unaärub/C / per-
fccutiouurrrecüacio. Unruhe/ inqvies, iwer-
torbatto ,1/. homo curbulentus.&ardciio. Uli
ruhe iUl UbnoerF/ libramcnuim, acqvijibnum
*erf.uilc , & irrcqviecum horologu rorati.
ffijftblelrube/ aWerna reqvies. ©eltrube/ pax
aiundana. ÜButlDcrrubC / pax admiranda.
3jrnrul)c/ ira fedara. %\id(t fivf Jjponigrnbc/
qvies dulcidima. %\ti\ybt\\K\l\)t 1 oiium in ter-
calarc.
2^\ll)itJ / «ij. tiverb. qviecut. tranqvillus, placi-
dus, fecurus, ociofus , ftararius. iV«k
in qvicic vivere, qviefeere , refpirare. f\ubig
£cb(fl furetl/ vitam q*iecam * oriofam fcqvi,
omni molcftii vacarc. (Einen rubm mieten/
qvicrarc, otiofum aliqvem redderc. t£i vi halt
ffWairohi^CT aläflffiettt/ hodiepaullöqvietior
cftqvimberi. 3£ul)iijli<J)' * Kilbi?/ *-<Vqviete,
tranqvillc, fedatc, placide. Unruhig/ de Unruhig
Jjd) 'inqTietu* »nunqvämqviccc.
«Hubfgffit / Siubigunn. / * SXubung 1 bin / fint duo
yif.tnwt Urnen pottU (altem conerduntttr , q vics ,
tranqvillicat , qvicrudo , fabbarhifmus , vacatio.
iuftnbung / x>it I refeftio viriuia. SVrubi«
j.'j Cic/iV-iati« ,miti24tio, lcnimcn, laxa*
mentum , pacarto. fcifrii!;iim / ptaettum , Ii -
berrima volumas , Uibicus , gracia. SLBi'eDcr;
bcrHhignnt}/ »econciliario, comp oft cio. SXubig'
Feit vpn bdfin Sßei d?beiren / concordia cum viri-
ms. Unriibigrcir / & Q>cunriibi \unq / turbatio,
perturbatio , tumufhi« , wrba , dtAidkim.
/ *5 9vUfl / t>itl U. oWRufrc/ qrief, wtde
dihflty I dies q vier is. fabbatkum , Fj^«i;. SKu(h0/
qTicCfJS, «iv.-vacanc<r.
^\(L\\ / biet U.avod'&Attl in ßecif autem vaca-
tio, otium, cc/Tatio . qviesaboperibus: Dici-
tur ttidm t aii a>6 vccüb. Rafta , 'jvo.i eß ule vm
fyAtium , q vö fnxnjö qviete opm eß. A Di^ \\ / eß
dUilCÜ I &Aiiu diAleHU ^ |<cn / ac 0^(l(n / otio
frui , ä laborc , vei ab innere qvicfccrc. 9^ il>
Ih r ' & DiUber / Der / q »iefecns , in ot 10 »1 tcju,
ÖfV//. dltftuy qvolU.rß ac 2\ul)icj.
Müf cüücn/ qttüütt/ kf>*>igwmf+.
Ihn boarc.Öfynugire, verum tUtm coaxare notat :
Alfr binc venire videtur §ruUM / j&CTHifn/
q W vi Je . Crlerum k ftiiU'n eß 9\ U Ipetl/ QU
rUipCf / lafcivire . vooferari , «ruftare , «iüfc
Aalttli rffertm ^CuIiCIl/ acrÖljcTl/ it. 9v6ljetl/
£fT ^5r5iiCn / v.J. Kcpfen : Suni Wim Aar AeZfc
vocätula omni* h fono & 46 ü>ii > r /Jflii i^fkü* otfy
pro lubüu hemmum cv conjvetudine provinciamm
varüutU Inie porrb eß Tj&[\J Ö 9\Ul,<r/ $CT/
ruAus, üngultus. Oliiäruljcii / & Qiulrüljk«/
eruftare. ;\::U-iuJf -■ ni!;id)t / & rillpbo/t/
1 11 ftans , lafci vicns , ruscus , rufticc. Std &
9vU(^ / a*h fXulp^ / rttVBh r xpomtur homo
agrcflis, rupex .caudex» truneusjapis, ßipet,
qvx ttiam diu dtäitfto JKupel/ ö'^Bulpö r/.
feruntur»
audare, ce-
IcbrarCi pracdicare t commendarc, decorare, il-
ludrare, anap!i£care laudibus, it. gloriari , ja-
öarc , jaäuarc, exulcarc > oftenrare fc vcrbii.
6i4) großer ©aci)cn rumen/ elate dt magnifici
fentire 4c loqvi , fuas pugnas alicui narrare.
6r4) feinet ©eiretf rumen / mtoleranüfllme glo-
rian de Am diviciis. c id> leine? /?e rFoimurnJ
rumen / majorum imaginet prxdicarc. «Sief)
feibfi runten / de fc ipso fublatiut dicerc ۊ ifl
ir^t md)t ^eit fid) iiirumen / fornsna pr«fens
magniHce loqvi prohibec. Cr eine grOBC (Ehre
Vfimc»/ inanesflarcglonai, (£r rümt't grcfi
fev
1637
1638
jtr tfunftc nnö ijUiffct* DabmDet/ majorem Il-
tens eft jaäanüä de iaani fapicntia qvain operä.
€f»VM$ iibcr Die maßen bo* rinnen / fcmpi-
lernasglorijcaliqvidcommcndarc, fummit tau-
dibusincaiumetfcrre. ^incrtin <$<I)rifteuru
men/praEConiaalicut in fctipiis deferre. Birten
mitWfcn lUincn/ laudes alieujus carminibus
implere. €r bat ibn febr abgcfcbinjcft unb un
ocrcimtfjcriimct / infcccunde.arqvcjejuac lauda-
vir cum. Ungcrüinte ieutc fehlten r-ielmebr,
qW ba§ [ie rümen / Ülaudati eosdem lutulant,
qvos co 1 laudant. (ginen in ba$ öffid)t rnmeu/
aliqvemcoram inoslaudarc. <£r tüirb VOIl niC-
manbfn ijcrumcf/ cum in laude pol i turn non Ti-
demus. j><j). * ^CTilid) bcriimt/ celeberrimus,
clariflimus. ^BciCbcrhlltt / ampliflimus. ©roj?<
berumt/ * Ubcrau^birömt/ Di vinis laudibus or-
natus. tgbrcil» Ar JucbrbcTUmi / hononbus *
virrutcinclycus. §ernberiunt/ praeconiistan-
cum non ad fydera cvcltus . per orbem terrarum
fami ac Iltens concclcbratu» . & im|r bcninu m u I -
tarum rcrum fcicnciä arcibusqi ingcnuit clarus.
3iÜmcr/Oet/ laudaior, praeco, buccinator laudis
alieujus : Sed c^üXÜiner eltam tfl jaöaior, jaftuo-
i*ut , gloriator, oftenracor , venditaror. JXÜme»
rinn/ Oie/Iaudatrix, commendatrix, ctfglona-
bunda , jadtabunda. 0 flftcrrÜnKr / laudaror vi-
tiorum. $ngenbrümer/ praeco virturis. €ice»
ItT Dilimtr / vanus oftenutor , infeccundus lau-
dator. SXamcr tuam Mcttur ein Däumling / glo-
Tiabundu», jaclabundus.
fRmn 1 ttt l Wc Mümling / 55" ba» Kinnen/ gloria,
laus , encomium , commendatio, celebriras,
prerbagatio nominis, S5" oftencauo , gloriano.
<£wiger SRum / nomen immortalc. ^alfuVr
!Xuin / 'aus falfa , W preeibus expreffa. (£r Will
nuJanbcrn Triften ji(b einen 9tmn erjagen/ ex
aliortim labonbus fuo nomint libare laudem
vulf. 3Rit9ilim/di|ninlme, #jaftamer. Obnc
SKlIin JUnielbeil / abfitintidia verbo. eirraarro-
ganriam dixerim. Cr f CW mit Dilim £)0f ter wer-
ben /dignitTimuseftriara Doöorali. .Öa<9iU»
men bdret niemanb gern / laudes parum xqvis
auribus aeeipi folcnt. bem Wimen rpuD
tlelmaW ein Spotten / laudario faepc fir irrifio *
illufio. SR.ieb eitlem JKum frreben / van» glo-
rias cupiditate volirarc. £ r rvenp be$ i\fimr ns
Weber ?0?a« neeb CnbC /»n gloria coneupifeenda
nec modum nofcic , nec capir rerminum. SHÜm»
Irin / 1>40/ d\m. gloriola , lauxcola,
JlllVUin/ gloria communis . inelyn, augufta. S£tt»
teir lim / preeibus cxprcilä , emend icaca. £\)V c n >
ritm / gloria virrurc parta. (etigenruui / fa-t
^elbftriim/ prssdicatio de proprio ore fordida,
immodica alttmacio Ali. (ijitcll'itm / adumbra-
caglorix imago, fragile falfae choragium glu-
riae. ^ U'i;ru:n / magnifica verba fa<ftd cgrcgM
adanfia. Srauenniin/ feeminae ad publica de-
cora Heines«. ^efd}lecb(^> f've ^bclrum/ vrn-
diueiogeneria, ^Maubentfriini/iafrant afidci,
rr/rcligionis. J^.uiSi'UiH tcAimomumdorne-
fticum , prasconia privara. .rpnblerrum / illau>
datorum laus, ^ungferrum / decua virginale.'
5?inberrum/lausinepta, pueriüs. Stunirrum/
praeconium lirerarum de doclnnae. SaaJKrtf«
mm / popularium decus ac gloria. 9ian*cn>
mm/ gloria inepta, vaniloqva. £rj}af(rn< dt
Schnarüm / adumbrara imago glon.c
tenmm / jaAantia Thrafoniana. Unrum i de-
decus , probrum , turpttudo. SSafcbriim/ orte n-
tatioloqvacior. l'd.fUtvAtn ut. ^ob/ A^rc«{>.
^illinlieb/ aaj. &adv. Iaudandus ( ce)cbrandus,cx-
collcndus , egregius, laudabilis. pracdicabilis,
prasclarus, prap (c ferendu«, probabilis , lau-
dabilirer, laudate, egrrgie, praeclare, gloriose.
Ceinamtrnmlitf) wrnd>rfii/ officium proba-
bilitcr ft recle gcrere. jHiimlitbrt ^ob / laus
eximia. $itmlid)e Ritten > mores praedicabi-
les.S^glonandi. ÜnrUHlIld)/ indecorus, rurpis,
indecor,€5V indecore, rurpitcr, ertaeminace, in-
decenter.
SKumbflff/ a.Vj.c^4.V"»».jae>abundns. gloriofus, glo-
riabundus, BT: fub!atius,loq*acius,fplcndidc,
laudabilitcr, jaftuose.
S&eriimen / Utmqvod Stfinien / rendirare fe aliqvl
re. €r berftmet jid) feinet? ©eltc^ üb« bie ma&eii/
de fuis vitus iniolcrantiilimegloriatur. <£r
bernmef ^ aDju graufain / wegen feiner X unfiv
iniblentius fe efTerr dr niagnificentius loqvitur
de doArinis philofophix. jörrnmuiKi / vendi-
cario, oftentatio > fuperba gloriatio. clbftbc*
rmniing/ ortencaüo fui.
©urd>rnmen / percelebrare , impenfius laudare,
bonoriricentiilimcA: mirificc collaudare , plcn4
manu & fummis laudibus ad ecelum eftcric,
rempicern« glorias commendarc. (Er bat ihn
fo Durd)rumt unb wieberrumt / ba§ ei mct>f ju«
fagen \\\ / qvanns laudtbus cum cumulavertr
acqvcevcxcut, qvam verbot© laudum cantu il-
lum
iXu
1640
lum cdcbraveric , commcmorarc intim tum
calcc.
3<1 Cb CÜ Uten / exiftimarion is alicu jus buccinatorem
c iic, al 1 cujus virtutcm in raajuscelebrare, virtuti
ceftiroonium darc, immorcalicaci alkujus r.o-
raen confecrare. Duttut ttiean gortriimen/ali-
cujus memoriam praedicationc prorogarc dt
cxicndcrc. Kehrum / monumenta iaudis,
propagacio nominis , pracconiuna alicui er 1 -
Durum.
/ 5Tv Uiunic« / concelebrare, badet laudibus cumu
larc • allaudare. £m Öe i'chenf iiberqcbcn unb
(UCjleid) inttritmeu/ munus aliqvodverbisorna-
rc , und ore praedicarc. ^(1) Werbe jiMlcid) mit
J)ir qcl ürat/ fbcius * partieepsium laudum cua*
rum. 9JJ itriim Der/ laudis communicatio, t-/
partictpatio, glona communis, g^focia.
QBlCÖcrruilKII / nomen aticujus ab oblivione & fi-
lcniio vindicare , inflaurare , rcftmicrc laudes.
Sic 'Bevriintril leß honorem alicujusimrninucrc,
obfeurarc laudes , detrahere aliqvid de laude.
3etriimen / amplitlimumcflc inlaudando, one*
rare pottus qväm honorarc laudibus, impcnllus
celebrarc , efFutire obvias vulgausqve lau-
de« c^e.
£)\Uu10t / 0€t / p/«r. caitt, cumuleus , tumultua-
cio, turb», motus , concitacio mulritudims, im-
peius populi , (rrepitus , fremicus , fragor , mur-
mur. Volunt a Lattnor. Rumor dui , verum ßgni-
ftctUo rumorU non exhamit buftu t«ock mßr* r.a-
tur.im: Rumor enlm nihil aliud eß , qvkm feimo
p -pulari» , etntra veriUternftpe difperßu, & k Gr<-
cor. ftft?, d:8um, vel mw<<j», ftu p»w fluxus vrnU :
unde dum pro fluxu aqvt ufurpatum fiiit : bodi'e
meUphor. eß fermo in populum emanttns. Ncßrttm
SXutnor «utem eß claflicum, ein (jrpjjcT JerUV cum
fragorc Sc cerrore armorum , ut in ]\.htiombta
(or.curfatrnti dominum ßunt. Erit igilur metony
nute i Rottl / (jvatenuj oßentationem in Tfrhs 8^
gtßxbtti nout. Sclrnt emm tumulttu pottßimitm ex-
(üdri k Tbräfonibtu & locutulejk ißis , cjvi vtrbk
protervit& arroganfibtv , unde contentionM , rix*
verber» , conetonti inflamnutnt ; alft forte melius
defacrrtlttr a Dttimpfln/ creparc, iupplodere, tu-
multuari , »ut » 9tamp / congeries , de tp>6 fuprk.
(jincn ftnmor anrieten / furiale» in concioni-
busvoces mietete, aliqvid turbulent! conflarc.
5Btif mtid>(|lu bar vor einen Junior? qvid tu-
jnultuans lue , qvtd infanis ? löai Wii^ nur t)at
Ding vor chir m numor jnttegr bringen / haec res
ovanus tragccdias excitabit! QU blJfcSufl Ria'
6)<t bro rem Wenfe^cn einen großen Junior/
volupeas mcntcm humanam c (uä feded ftaiu
demo v e t . *V lit'ije j fu iiir r / Arcpitusdr crepient
armorum, terror, impetus , vis belli. C3tat&
riimor / curbamenta Reipublic*. ^iVIrumor/
turbamenu vulgi. ctU|f ti ef nun ein neuer
;\lilU0r / «cce autem nova turba atqve rixa.
£autfrunioi7curbeila domeftica. tfinDemimor/
vanus, levis rumultus, p ropr. libcrorum fufur-
rus, Öii'ftrcpitus.
Junioren / tumulrturi , creparc , motus turbulcn.
cosciere , taecre , darc, it. armis invadere, lin-
eare, laccflcrc, adarma conclamare, claflicum
canerc , conflicere , congredi. $Bai rumeretiu
rirl / unö tvillft au* einer Stiege einen (Elefante»
in .(Ihm / qvid a clamore exorla verbisparvam
rem magnam facis 5 £ic riimpren/Du»; es uiiDe
m^'Vfelv.:^; i'f / omnia perturbant , coclum ac
tenas.fummaimis mifccnt. 3ßie loirO ^od) £>cr
Safer rumoren roenu er beim Frjmmt/ qvat pa-
tcr turbas tutbabit in reditu ! <£r rumoret UR/
Oer Oein ^einbc / (imilcm ruinas (trägem dat,
qvacunqvc pervadit, hoftis ferdä (trage lacerac
9)i »in rnmorer unOerdnanber her / ti i\l nidjt 411
befcbl'eiben/ incredibilcdic^u eft, qvancasciades
uttro citroqve Sc inferant * recipiant Cntaegen
rumoren / obturbare. diumoren etiam diettur
?Curmne!eiI/ undeinludS thetnarum eß bfT 9llinU
MIC I / colorum concordia viArix.
Sumerer / homotutbulcntui» crepax» in*
qvictus. feditiofut, rcbelUs, conciutor taber-
nariorum , obfeflor curiai , e verlor civitatis, de«
populator iox'u ?iumormeillcr »utem eß qvae-
fitor , UtitMtet facinoroßu qv^rens 8f5* caßigans,
Oilimorcvinn/ t»K/ uxor cur bei las concicns, K
on:nt< toemma tumultuans dr turbas Jans.
^vumeruuoy t>w/ ?W ?i inner/ tumuhus , tur-
batio, tumuleuatio , flrepicus armorum , cou-
citatio moltitudinis , it. (rrages , clades , vis , im*.
petus , infultus. SXumorunq etnrid)tcn unber
Dem Q3olf i feditioncs arterre, introciiKcic , Jis-
cordiam civium conflarc. & ifl alles Polier
?{umoruna/ totius civitatis turba in partes de-
ducia efl . 'Die anaeaeingene SKumoruna bat fi$
unber Oer Jpanb roieber ßclcgt / exat ferat
feditio , paulatim deflagravit. ^d> ffitU eine foU
(he diumoruna machen / ba^ alle* brunbec unb
Trüber neben joU/ cantat egoßrages edara, ut
Sil 11 ij omni*
1641
«flu
fKu
1642
omnta cxdibus, ruinis dt naurragiis , implean-
tur.
JJumOrif(T)/ adj. & ndv. tumultuofus, tumul-
tuosc, kdiciofus,E£fcditiose,tiirbulentus, tur-
bulente .y turbulenter »discordiofus , fuxiofui,
qvkri de ovo adverfus, novarum rerum cupi-
(ius. &umorif(0 OinDrlo/ fcdltiofifflme diecre,
fasere. {£4 i\\ oar atici ruiiwrifd) lueaaitgeii/
omnia turbulenter A tumultuotc geifa func.
PCitiiUH'ii'dK ©fabt/ pernkiosi fedittone Hivi*
duaemras. 9tnincrifd)C$ ttbtnj feditiofa * tu-
multuofarita.
^\0ltl / / ftrt. flur. Roma , terrartrm Deagen-
tutnufr , orbii caput &mir*xulum , de cujw marnitU'
duienarrant, qvodintS fuerint palatia ijio.&in-
fuUtftvt domm 46601. Nomen fortitam ejfe a ro-
höre, aut ab Htbr torum GH, qvod altitudir.rm
r.otat ,/jvcmam in montibm rxßiutia, Grammatia
un6 oreßatuunt, qv d & Hieronymus Hb. 2. ad-
verfm Jovmian.confirmat,ltti veibii : Roma, urbs
poicns, urbsdomma, urbs Apoftoli voce lau-
data , intcrprciarc vocabulum tuum ! Roma aut
fortitudims nomenapud Graecos cft,aui iubli*
mitatis apud Hcbneos. Citm autem derrvatio
Grata varie detorqveatur , &incertum fit , mim con-
dito •■et R mix , f ii>ti\\tun, Romulus Remus,
Hierofolynam legatos mtfirint , qvafitum , qvd voce
urbem fuam exßruendam vel exßrudam appella.
reu: ? difriciendum erit, annon potiits Remuhu Ü>
Hemui a fr ipfu hanc urbem nominaverint , id , qvod
veritah valde confentaneum tß. linde autem Ko-
muiut ? nifiaTufcorum ftom/ & noflr&Stum/ qvafi
&fimdfr//ivrStfnnli| U l/ adolcfccns krox.au-
dax, ofrentaror, 8? gloriabundui. Confiimant
hoc Etymon alia nomwapropria Germanotum : R o-
moalchis, StlimiMlt)/ famä potens: Rumarus,
SKummebrer ' honorem Aium adaugens : Re-
metruda, fXtimtvauf/ celebratae fidei : Rumil
4a , SKinnbottUfl / honeft« famae faven». Rum-
boldus, SRuinboIb / ftudiofus fem« : Rumis
inundus,Rurmindus,&Remiimundus , JK1r.11
mtint) / gloriolt oris vir. Effet itaq. Stow mM
aliud , 1} vom Gloria , nomen cum onrine. (£inc nim
Ii du - Ctabt / urbs ecleberrima > eclebranda. A
ÖitMtl iß Monier/ tX»/ Romulides , ci»is Roma-
mi«. JX^UliTÜUl/ Die/ feemina Romana. Et
SK^'.nifd) 1 *dj. adv. Romanicus, i-1 Romane,
more Romanico, Romancnd. Qit .\r .iin'rhi
CprA4>C/ lingvaRonunica.» ^iMUi|cl)c iticuy ►
moretRomanenfts. i\t>n 1 i r djni vox prculisric
rß lue n n perUmt , dtnotal in Bavarii
IHM bCM tc In / crihare fhe fernere farinam.
3tüc/ cören/ geefteet/ «» fo*-
fii.it oi.e; modo emm tangere , attingere , contre-
ctar e, movere > mndb mi(ccre , temperarc » dilue-
• xznotat. <Kürc bid) nur md)C nc tc morcas,
immocushic fubiifte. ncclocorcccdas. lü.
ttt fidt> tlid)t Ukbr / fenfus mobihtarc privatus
e!>. & \ nref btf jCinii/ uxtiB er rci>a / merv
tum indicendo incor^n« Oi«. ^rctijt Hilft
tinciQ tatf «Octi/ oratio tfta animum Kominis
percum, anres penetrat, mentem rkdvt, acu-
leos in animis auditorum rclmqvit. £>ic
(&({HUirürft D.i? (Geblüt • pudorrangvinemei-
ut. £>ie|c förüuDc büben mid) gtruret ha*c ar-
gumemamc duxerunt» labefeecrunr, animum
meum fcafira ac kniter acccndcrusr. QKte-
vertragene Oadjcn/ foli mau mdbt rüren / mdvi-
le eft» cauüas fopitat de obl 1 v ionc (ep u 1 tas ag 1 tar c,
folicitaxe, propcUcrt» e^lacciTcre, ^cr Vr(bl a 9
hiii ihn neruret/ apoplcxia pcrcufl'us eil. vli
net/ reu i\i ■ <rvl>Iaa geritret ixit/ apopkakus.
^DnOBetier bat ihn tjerfiret / fulmmcde cald
iftus./rw lacaus cft. QklUTet/ ladus, actrcöa-
t us commotus , mixtut, temperarus. Uur.niV
ret/ intac*his , intemeratus , intaminarus , incon-
taminatus. ©erurte v£i)f l / ova iiqvidiüs frfxa.
Comp«f.funt: HlüYüUÜ/ cuntrcQarc , tangere,
attingere , contingere, cotnnUcli. ^>UJIU JUCf>
»ol Die iidKii anrnreu Durren/ hisoc rebus ma-
nus inferre non dubitaiti? ^ikjerürct / conrre-
Aatus. Qtufruren/ propr. pcragiratc, excitarc,
irrkare,impeUcrc. ©en 3orn PCO etucni ailfrft«
ten / iram alkui aeucre , facem fubjiccre. QluV
gtrfirCe C^cf l v irritatum periculum. gxiü»
t en idemfert, artredate, contreAarc. It. cnar>
rare, orationc complccli, commemorare. QBie
oben bernret roorDrn / ut Tupra demonrtratum,
comprehenfum cft. f^r^tberfrrfer maßen ' ) an »
diclo modo. Sin äSi-ibtäbilb bernren/ compri-
mere feeminam. ^ernrte 3"" jfran / vkgo
compreflä, I cfa, polluta, dc«irginaca. Unbc>
lüfte Vi u .fi-»)it immaculata, integra, incor-
ruptavirgo. jDurd^vuren/ permiTcere. rempe
rare , confundere. SltgenO unb ^after \fi bei)
ihm lüiaK id> burebaerurer / inasqvabihs penet
cum mifrura eil vitiorum atqte virtueum. (£tn>
lürtü. immikcxc, fubigere, 1/. mfturc, intercre.
€ini
l6+3
Diu
€tngernrtC6 95f»t / panii mtricut. ^imjerürte
in tri tum crocatum , live cx ovis. ^onvi'.'.'.Il
»rotrudere r proturbarc > impcHcre r proroiverc.
J^Cffitrcn I omi.exoriri , prodirc, progfgni,
cmanare. Slutf Dem J£>er$cn riiret aUrf $67«
|>er / e fönte cordisonmu üelcra mananr. Uli
fr v Unajud rurrt Daher / mala aoftra iftinc cna-
manr. £>e r Äriea, vüret au$ Dielen Urfacfyen ber/
cx piunbuscaaüi exundat cfc exuberat bellum.
%(ti Der Hebt riirete Die -Sei uDi'cb» ft* her / cx amo-
IC fiurexic ifta fimulatio. SRitberüren/ com-
me mora rc , una artingere, oration c iimul coov
p! ceti, iacec alias res jacerc. Ü^id)bcrftrcR' po-
ftremö locö dicere , in perorando poncre. €r
fear es iu#mal<aHc$berurec/ tandcmdrdcbii
▼erba feeie Umrürcn / agitare, temperare , di
hiere. UltbcrrurCII/ fubigcrc, peragitarc. 93er
bcriircn/ pr*diccrc, antememorarc. 2?ernr
ten/ per t urbare, confundere, confutc» EJ'pcr-
snifte difperger*. 3üeiter bcrftTW' dicendo per-
gere , repetere verbil i dicitur rtiam ÜÖU'bf rbtfl'H
reu / dermo mcntioncm imicere. Jei 1 ' »t Viril
• fW'Uer rillen / contcrere, fnarc ,coo»mi-
nucreagitando.
JKÜrrr / DCC/ mifecn», aginns. OinrüttT / cootre-
t*ans, attingcni. Olnfrurcr / fcduioAii , fa&io-
fus, turbarum cotuitator, rcbcUator, rebelli«
Sterin er / auingeni , aurclraiis. Umrtircr/
• fubigens. KurerilM / Öl* / famina langens,
conrrectam.
DCur/ Kiwuna/t>ie7B't><» Kuren/ ußui.mixtio,
fubacSio , mbaehis , qved tliam expomtur , büß
UnDerci» intorfKrrurri». Qlnfriir / fcditU>,dii-
cordia civilis • nova rerutn molitio. rebellio.
Q5>crHrwiJ/cootrcc>ano,attr«elatu$, preflurale-
nn. /: commemorauo » mencio . tnarrario.
Slliniriin^/ tdrmrß, ntmpt taclm , y ampleXUS.
llUjild)fi9e21lJrurumi/caclu«peturani. eomple-
xui Venertui. ^ll'tirtirtQ CIMCtf ^BfUx^lrif >C^/
compTcnio.coirus^ccubiiu«. (filtrnruniyintrita,
lubaclio , temperatio. UmritTUM} / fubaflio,
peragi ratio, Kur I rtiam rß vocaiulnm agiicola-
rwn , noUns: nov.it» emem , W iterarionemara-
trö factan». in vinrti autrm uitimam fut fapre
aiam curam : unit rß i*rkum?\HX<n I agruro no-
weitcrareoffriagere. 'OlCöntcrcJHlir tubn*
fxpomtur, tertiäre. fRut ftiam mo>btueß. ©je
TÜtC KUT /dyfentcria, feo fluxus alri fangTino
leotus. ägci^rlXur/flu^utaJvialbkana,
1644
refrn Kur liefen / djfcnteriä laborarc. Tan-
dem Kur rtiam rfl irritatio, exagitatio, motu*
Tiolenim. Knc €inem bie Kot geben / rß er*
broncs irrirarc, anttnum mBainnure , exfufu-
larc, cxaeueic , H mm los adderc. fjjtwittti
in jure txfoniktr naufragiun , mikt <&txa\v
KtirUt}/ & tdvrrb. taÄüi», rangibilif, con-
rreäabihi, mobilii: m<VrKfir!ief>e(5HreTi»cwi».
tut bona mobilia. Unrürlicf) / q-wA Jub taBum
non vtnit t intraRabilt tß, ntc taÜui fub\*ctt ; und
vrrbo : intaftilc. Dlctiur tttitm Kutbar / 9c Un.
rfrrbnr.
armare , accingi,
praccingerc, adornare, inftrucrc, parare. 5lßo(,
9erH|k( feon / optimir inftruclutn annatumqvc
die. vir ut im nf\ir imO) fobin qerujier / cafui
CMmarmavu. j:t) l>ill Uöd) iud)f .;«4l,i|',iiU i'.e
ril|ief /non facti fum inftruttus dt arnaatut, vBidF)
fo gnr / aii man l an / mit (Seroebr au^ruitcii / ax-
m« , qvantomaxiruö cultu ßeri ^otert , adorna-
>c ic. Knite i Du fullji reifen . accmgcrc ad
»tcr confieicndum. (£|)e (ie |iel) rüj'ten/ gebt »Ol
ein ^-br »orbeo > annus lllis in apparact^ ac tan-
tum uulioan timis res eircumagicur. an foH
luh inber ^mendfiton auf^^nDe nr|Ku/ mipsa
juventuec incipiamus vala coiligerc* Ku'lc
t)id)/ Dj§ bcvnad) nicfytfi fehle / ctvod paraed opus
c A , para ! Compof.funt t ^rnr:i|ten i id. tpxki Kä;
Htt% / dicitur ttiam WVtt$(M I & S3cvb<lTU|U n/
appararc. prxparare, providere id qvod opus
cr>. s?k1) $u einer tfuntiretic anrüllen / meditaw
tum ad diccnJum paratumqvc venire. if{
ailei n>Ol ait4erü|let / ex fcnrentil onnei res pa-
ratat compofitaeqve funt. ©ie Armeen (inöbeo«
Derlei^ rorl tferbevijmritct aeiv Jen / exercitus
utrinqve conftiltö pricflrudi tuerunr. 'Jü:-!'!!.
livll/ exornare, expedire, concinnarc. £inc
©ajlereo UU$t'Üjlen/ coariviuta indruere e* ap-
pararc. tBiejb jurvStf)lad)t aufrollen / pugn«
fc aptare. Jirieg^fd)iife nus?ni|len / mrtrucre
clnikm , vrl navigia. vfiuefi ;ten ' P/vfr. qvidrm
rfltt dcarmarc , exarrnare * arma anterrc . i$" de-
trnhe rc , frd frriyvtntuu fonilur pio irafei , ir.it um
ei!<- . indignari ( (lomachari. &nrn entruften/
brem alicui movere, ad iram iocirarc. (^icf)
tmxüfou / fo* entrollet roerDen / exaeerbari, fto-
machö efrerveiecre» c^ttcr. iumem vtl iodigna-
uooem comipere. ^\tj) (jabc mict) über tiit uwf«
tll II i'7 f (n
9iu
SHu
1646
kii über ixiitnt $rief entrüftet / tuis litcm fto-
macharus (um in cxrrcmo. t£r i|t teufclifd) < nti
ruftet/ fureotex irafdtur. €r harte fleh jur Un»
|Clt cutrultct/incautiusefferbuerac^ (Sehe Up
Dod)/ Daj Du t)td> aud> närri|ch entrufren fanft/
ecce autem tu oroqve prorerre iracundus es.
Entgegen' /iw&egcurnfteiL' obmolin , paratum
& inftruftum holli occurrere , obttani prodire.
cooera hoftein praeparare fe , * , qvod paraio
opus eft , adornarc. (£in QÜ)ri| t nitiü fi* »iber
ben Xcufcl/ äöeltunb ölcifd) fict*geaeuru|icn/
Ciuiftianusfcmpcr in procm&u fter, diabolum,
raundumdfcarncmdebcllandi. «Kit- dc5)2cbcil-
ruften/ cum altis fe accingcrc SRad)rÜ|lcU/ poft
feftum accingi , Terms expedire.aptare , parare
ie,cunöantcrciogi. ©ieberrüften/ denudac-
dngt. ©id) Wicber CinrultCO / coihgere milites,
exercitum engere, conflare, conficerc contra
aliqvetn. TMtl $ W *d- 'ß 9™** ßmplfxtil\Un/
prseparar« , accingi. ©a* $ud) tlt MM iUjeTIl'
fjct/ille Über eft eleganter «oneinnatu«.
©erultet/^S' &*dverb. initruftut.armatus, ac
cinOus , compofitus , meditatus, parate, ex-
ped.ee. meditate. SStr imiv.u cjrrüfictc Seilte
haben / arma« viri nobi« opus funt. (BMgl
rüttelet* Q30IF / exercitus inftru&iflimus. Übel
ejcniftetrt tfriegeheer / coniae imbecillas. infit-
mas , inermes. <Hll*qeru!tefe <S<H)ifo I navigia
inftrufta. 5 ntrflltrtei (ftemntV animus inflam
rnatus. Ungefügerer ©PlDat / miles inermis.
inermut, imbcllis, dearmatus .exarmarus, im
paratus, nudit*.
Suiiung/ We / p'«'- *i* Dttifluit-ac / n«t frtqvmtnu
plurthcarrai , arma , armatura , armatus, arma-
menta , t:. machina.infrrumentum, ferramenra.
Ärtegsi'üftHUg' arma militaria , appararus belli
cus. (»ianje »Pttc 9t«ifiimi| / armatura «ntcgra
«Cicbtc iXilftuna,/ levis armatura. Schwere Sit
ttung/ gratis armatura. diilftnntl |1IV Steile sJC«
bivig ' inftrumenta viatoria, /h*Seifcruftung.
^fldHririlfbllig / infttumenta cpularum. Ä0<
lll^NeuVHitung / inftrumentafeenarum, machi-
nx feenic», it. choragium. ©cbeiitete Reinbek
TÜftung ß exu*i* , manubix. ©11 roir|Y an ber
DCÜftung gmig haben / armatura; fatis ent tibi.
©er tfepfer ift in Stiftung / Ofar in armis eft.
yid.itifraXVfiffttt.
Stujhg/ *dj. E£ aivtrb.propr. yvHem rß armatus,
iJrm tf-vod <5cr6|let / unit S&fiigcr 3eug/
CXCKKUS inftruftus. Sü|tigcr eebiflieug/ das.
fis prociafta: StJetamaJaiia transfertttr, notMtq^
promtus, ftrcnuus, impigcr, alacris, agihs, mtifr
fic apfclUbatur PeeU nobihjfuntu & ' ctltbtrrmm Jo-
hanoe« Riftiua , ber Äuihge. Xcntfeplanb tfi
ießtru^U/ es fummc. n?er D.t welle / sota Ger-
mania ad omnem conccntioncm expedica efr.
3£tr ntü^en ,mu raemgflen rü|tig im .Oerjen fein/
cxcicau.crccli, parati, armari animis mmtme
efle debemus. Adverbial. Sättig rß : parate,
ptomte» ßrenue, vigilantcr , ad amultim, ad un
svem.
.^iV'ngfeit/Dil/ proratitudo. alacricas. agilitas,
atliduiras , induftna , vigilantia. SÜ|tigfeit im
kr (hrcibni machen / alere alicui alacricatem fen -
bendi. haf et t im Olli : av.r f cn / promtinido
in officio. £Kuftit)fctC im 6tubiren / ledulirat
in lucris. (£tmt mit einer fenberbaren Sättig >
feit Verrichten/ cogitaiionem in rc aliqvä defi-
gerc, magno Audio operam navare , omnes nu-
chtnas,^» nervös adhibere. >u VHH
Q5erü|t / öf ®txüftt i D«n/ pL @etu|le / «a-
china 5c5auger6|te / machina Tcanforia. sBÜDer«
gerü|t( / p«gma , machtoa ftatuam portans : In
pegmatk tnim ftmulacra btüorum , KtÜärum ctvitM-
tum & provincitrum k triumphsnlibiu rrpr*jentä~
bantur. t?|Mcl ftve ^ehangerUlf / feena , front
theatri, c*theatt um ipfum. Jurgerüfte / juga-
menu ianuas. Sic jugamenta feneftrae funt gen^
flergeru.te / five ^en|letejeftc!le / qv*rum po-
ßei JcMpr voemtur. (*5nger* ftve (Df uüFautenge«
rfi(t / pulpitum. 3»n1 m<r gc ru ft f / pontone«
penfiles. 5luf bem ®et1!|t arbeiten/ in machioi
operart. ^iu ©enib^ machen/ collocare macht-
nam. 53 pm Q>;t\\\\ fterabfan.n/ de machina ca-
dere. - 1: (prüften foll man nicht alte »Heile unb
faule ©tangen nehmen / in collocandis machinis
funium * perticarum vetuftas cavenda cd.
9?unt>/ <*» DtonW runDcr/ örrüntor/
tunbe|lcc/ ^rAuDe|tei7 romndus,
globofus, orbiculatus , circularis , & ädverbisl.
rotunde, globose , circulariter. .Öulbrunb / in
TetnicircuK , fnt hemisphaeni forma. ^>fllb»
runber (5ehi!b f pelta. Sunbct (Stbifb /
feutum rß: Olim Sunba$ / SonbatiQ / * SunD
$arfeb / cetra , ancile , parma. J^otrunb / con-
cavus. ÄngelrUllb / circinata rotundita».
riangrnnb mie eine SBalje / in figura cyhndn.
Sangrnnb / fivt £4ngliehtrunb / tercs. f^unbe
Xafel / /im runber £if<& / mentä Dclphica.
1647
SRii
1648
.»•ÖiunDer XcDcr/ orbis. gangruubitf ©Ifl$/ ?i-
trumrerc*. 9JuuDe\£?u)nerfe/ turbo. SSunbe
Ammeln/ cuban*. dfuii&eä iabl / convallii.
JCunbberum/ arcumfccus. SXunDberum actric«
bell / getualiet /circuracirca r o tat us. ÜXunb;
Urn/ »n gyrum. jXimb machen/ globarc, rotun-
, Aure .arcinarc.circulare. Sfun>Wadjt tOCt'
fccn / globari. In it monetAriA JtaturT>it\f)\M*
^ un rund fcM.igen / moactales plagulai prima-
ria pcrcuilionc informare. SÖK&cr VUllD •
()f n/ novos nummoj iterum ac terno marginum
later ibus cxplamre. © J$ runbc CtllbalCCft/ den-
ciculatos rudium nummorum margincs ex-
cqvarc. £Klint> ttum exptntlur accuratus , ve-
ttftixs , dnecrus, iimplex, apeus, concinnus, £JT:
▼c rc, fincerc, fimpliciccr, ap tc, concinne. killte
tUUÖe OliKWCrt/ categorica rcfponfio, refpon-
ium aperrum . verum, firmum. fXunbe Diebe/
oratio rotunda, non biulcA* fimplex, brevis, pla-
na , dilucida. <£tw<rf runD her» 11? lagen / liati-
dö , planilTimc, luculcnccr exponerc. 34)^111
Ct runD um tuiBcn / praeeixe , ÜJSpUciccx (cirt
9tunt>f n / » «xönöcii / </. Diunbircn / er^onbi*
ren/ rorundare , corrorundarc, in orbem pan-
dere, globare, ciremarc. 3J?an (lcl;t ci^ciii?'
11$ / ba§ bie ©ferne ne runDef fron / ftelUrum ro-
condi ambitus accuratc cognoicuntur. &Oü
hat tu tgonne barum geronbef / bafc fic fönett
laufen foO / Diu» folem ad volubiÜrarcm rotun-
da vu. .'Die g< ift mic eine »oüfemmene Äu»
qcl gerunbef/ /iw gcninbiret/ forma mundt in
jpcciem orbi» abfoluti globata eft. (Es runDet
ftcf)»i>nfl<.UUr/ natura in fcglobarur. Compof.
funt : Slbrunben / SlnrunDen / SBerunben / * £m»
ruiltcn/ in forrnamglobi, fnt fphacrx fleftere,
in accuratam drexq ifitamrorunditatem com-
pineerc. ©er Gimmel ni allerwegen Drehle
l'Ulibet/ ecelum undiqrc coneavum cft. Stfic
DciTUnbeU/ drnoo in orbem redigere. (Einen
abcenftgten Sfö ul|icin roieberruuben / laptdem
molarem detntum rorunditati priftuiae reftuue-
re. s »f^mmciIl'UnDcn / conglobarc , conglo-
merare, cotrotundarc. ©cn V^d&ncC in einen
fallen uiMmmenviuiDen mum informam pil*
contorqvcrc,& preflarc
2iünb*/ t>it/ rotunditai , forma globofa, figura
circularii , orbiculata, rotunda. fjn t>ic Diuil-
btt circulatiro. £cine Qx\U\t ifl |ej)dner unb
uoUfommencr/ ab Die 9iunt>e/ forma xomnda
nulla eft pulchrior A pcrfcftior. üßngfij,
rab 4(bet in Der SXuufcforr/ rota currut in gy-
rum circumverrirur. Dtrglu^gfljth'f Diun&C
um Die ^ ta 1 1 her B m/fl umen, ur circinö circum-
dudrum , oppidum cingit. Dkitur ttmm t>i«
riui^nnq"> rotundatio. (ginem (öcfrriib« Mc
^RuDunj aeben/ tefiudini ov/ concamerationi
rorundanonem concinnarc. ©ic 5lßafcrtrppffH
hinnen jtd) aOeTtDeaen in eine fttmbung an / de
cidcntes ubtqve guttae parvu globantur orbi-
bus.
Dillub/ tOB/ fukßant. &novumv»{ab. rß,orbcm,
0 rculum , cyclum.ambirum, cireuitura , gyrum
not an,. arOßC ;\un& / o: bis terraruni, mMs
t>A% ^rbeiU lint). £>ai HßelfrunD / hoc Univer-
sum. ©«5 rotttt SXltnD / terra vaftiflima , am-
pliiüma. ©a^ eitle TRntlb / mundi vaniras.
9vunD</ -vfrijt-vf Ovon&e/ bit/Jicuntur ex-
cubi?e , circitorei , cireuitorcs , fraxarorcs.
J^aubfrunbe / cireuitio primaria. DJunte geben/
fraxare, fraxatorem agcre, vigiliai circurouc,
ß.u 1 o nf s vifitare , vigiiiat vircre.
xotare, * rotundare. ©Otf bat Die <£rbe fll!< SRUHbircr/ t»nr / id. fwiRttitöer / circltor, cireui-
niefttiaugetunbet/ Diuimundumenihilo con- ror » »«xaror. U«^ SAUnbirung/ Wf/ cireuitio.
globavit. eibruilbenr/iÄnr/lrotundicatemmu- 1 W^* J g ÄJCÄÄff •
rare , deftruere. (Einen run&enff nanel t»nrd> UvUnDeU / fixe tXOrtDCl / t)<w/ agger./r« tumu-
öbreinben aügema* ubrunben/ fn* enrrunben/ 1 lu» rotun.lus propugnaculo impofitus, vuigi
glomumconglomcrarumdcffloracrando Ccnfim 'gJ* ttui * Bfl^/Gatf. cavalier.
xotunditate privarc , derrahere glomcrationi 0\l'nfl / der/ p/ü». $inC|C / annulus , circulut,
Jfu giomcramini. Slu^runbeu / extendere in corolla. Eß*}{wib/ ut&49Un$&&&>lünX>/
rorunditatem. ©er JXcgenbogen T.-.n |lth ree--
gen bes C>e|icJ) mi Der ? nicht g.i n j au^runben / irii
totum orbem proprer Horixontcm reddere non
poteft. €inc (?tubc OU^ruuben / conforoicarc,
«ontamciarc bypocauitum* ©UV(f)Vuni>cn/
Ab invteetn Jictuitur. Dimin. rß i\ inglt Hl * n
gel / 1>09 / anncllut. StJ Ringel rtiam orbem,
& otbiculum nctAt. ©ulbner Siing / annulut
aureus. Sergnlter !\ing/ dcauratus. gilbet'
ner/argcjiicui. (giferncj/ feueus, Öiingmit
einem
164}
Diu
1650
einem ©feine / annulus gemma radians. St^ft
lein \ü t>en .Öiingen / daerylotheca t *iht4 rß t<X
Äufren M Kingc*/ pala annuli. £>tf einen
SKmcj i r a*u annularius. f\uu) anfte den 1 annu-
lum induere. Düng abgeben / auferre , detra-
hcre annulum . dcipoliare digicos. ©enJHillii
im .\' nur! reimen biniKijaehmcn/ lanceam eqvc-
ftri certatninc in annulum infercre , trajeftum
lancei annultrm auferre. £rn ?iin^ tili Slll.
fprenijen bcrfiren/ decurfione lanccas annulum
cu/pide atungere. Vitien A belogenen 9iinQ
ttiefter an|ieefen/ exertKum annukim drgtco cur-
fas apeave. Da* aUirgerintfllc mit Dem üXmqe
Verpetfehiren / viluUma wenfilia annulö clau-
dere. yjtnf furri, cum t «" fmt > fibulam deno-
Uf, unit vrt bum SJJtnfen/ inGbularc. Srd Ofttt t
Feil / ©et/ ««Mim fuhßaativum tß , majorem an-
nulum tei rcum fivr circulum cx xic vcl chalybc
fignanj. Hmc £ii r rtnf cn cornix, marailus.
ilcOienriu^/ circulus ferrcus axi«. ilimeiinnae-
in de* oculi. SSatearilt(\ / donum de diguoiu-
ftnenna. 3>eCrxBrmq / annulus pel vi«. 55r<Ult>
2;- Ii ^^K'iinnlima<nihW annu!« pronubus.
jDciunicni'in^/ major annulus aureus. £)eman(
TU! \ / adawias in auro. £)of iiTfriiii} / annulus
do et 01 al ib. (Ü IcnM fixt ^\\\\]\^'UIU\. ex ungu
Uakis contra fpafmum. ^Ulprillg/ catarrbos
abigcas. G)j|(|i'nriflig/€irculuicarcns ferreac,
de qva für ncpcodit. Dtcitur tttdm genfer»
fi*UV ^jpeufertrdngr/If ««^«irculua.qvem
milucs'vWfatellites circa detinqvcntcm in exe-
cutionc daudunr. ^cDcnf i'infl / Cymbolum,
pignus armem*. OuKljwil jßve ^iifnljriiKw
palma > brabimu. (3ckl)t 'ring > annulus aroru-
latus, duplex » tnplcx , velttiam qvadruplex.
AaU ic nW\nyfi w Äyfcn/ columbat. £«1(0
fuuh millunt,annulinumelUrum canum.
^ailbt' ^r^OpfriH^/arciilus, teflicilius, qvtm
wulieret fupponunt pro onere in cMpüe %tß*ndo :
^illlbtVifig tti$m rß aunulus preriohflunus, Sf/.iu-
guftu&. Jf^embnng/ fibula indufü. Antriny
■neus. uncinui auriculas jpilei, *hki &n?inpc
ß tu Rram p ring. JJn ngferring, / an n u lus vi rgi
neu«-, At qt>ibiuVI*utui M't : Nonmulcum dedi
gito donum mitcunr. nflrnrin^e / manubna
A anfx arcarum ,flvt ciftarum. jfißdrm 1 /cli-
mancr, dtfiwfiiftrnitwturlrbftti. ^ettenrlllfl/
torqvium annuü, hamua. ^rti&cnrinfj / fivr
€(lllfrui0 / circuluf fivt Orbis ercia dudxu in
menfi, pro fymbolo compotorum. Eunipea*
rin^/ annulus levis. *B?fl^i(lcn*ing / annulut
magKlerialir. C0?ifrelriü^ / medioeris pretii
aanulus. äftänebSTimj / *hkt $t<m\ I coron*
monachalrs. ?>} iinciivi iiii) / annulus ctxlacus
liceris nominal ibtis. SRafeiiring / pafromis , ca-
Muit. geefjrin^^paxilbisretij. OfKmring/in-
aurh. ßed Obrnirhig <ti*m rfl StxKtyxtxmy
condulus, condaluuTi. ^etfcbllhna / annulus
fignatoriuj.Tr/ ligillarii. °3fiinD' /fvf»er^r$fer
I annulus pignori dacus , ßv oppignera-
tus. ?üt:tHUt,U annulus eqvcflns. §ttlbitU
Ting / in qvö pyropus rutilat. d)l.iairthV *:ir
Xtnaubr / annulus horarius. (Sebnabelrhl«)/
ftve Ring tVtn *tn t3d?nrttx! X>tt VtQtl/ rofln
orbiculw. vfd;il{H"in»l / tibula calcei. <gpte(«
rinq/ annulus in Krcaandc/i xus, perqvem g!o-
bus mittitur. iiUlbeiirmq / circulus jatulnnus
/'*■' .MTicth vftnn« In colhs columbarum. ^urntr>
MiH annuius de longdrio annutandependens
iaccrtasnineeqveflri. i»or fivr gndMii^nnqe/
annuli velares« fru coniuatea, 9ünppfnrili4/
(ignum , a! f !:i'.r :(<t .itiium, annulus mrnnr. cui
ftulptsftwtpoffrfforh trma. fiBimbftTÜI^ l annu-
lus miraculolus, magicus, medicaxus, 3° über«
riDfl/ circulus frasftigiaronus. 3itfdrinj / or-
bic 11 !us liefen [tut, circutus dudus.
3RtnC|CJl / propr. tß Aliqvid in orbem torq rere, p v*
verfaxe, B^circulum circumfcrrberct conficere.
In compofitH vtro varvt rxpuniiur. *||trtnqeit / efl
conncclcre, anneclere, B^fcrruminarc annulo-
rum circulos • tri hamos , it. annulum digito
apeare, qvoJrtUnidicitur '^erinfleil/ & ncponüur
aviqi donare annulo. Hmc beringte Obren hei-
pdl« cum anmtlam aonbus incedere. {MC
3mi^fir beringet / fü ift (ie fef>on beNniie ( / d*io
& acccpcio annuli lymbolum contracti matri*
mon 1 1 eft. ^bringetl/ &p<* I. €ntrülüc«/ annu-
lum de digito detrabere, eximere. ringen/
inderc annulum , annulo claudere. fcotfrniqetU
vinculisAr columbaribos1etrare f fblvcrc ecarc-
narum uncis dr bamis. Uuinil lf n, circumdarc*
concludcrc, cingere, circtimvaUare, &mmuin-
q t a •;; c i r f o mret i r«. Un it Umr inOTT / t>Ct / ob-
fenor. UmriM -.lilliV Ott /obfidio.circumrciCo.
i>cv J^en nt mit einem qrojjcn Raufen Liener
iimringet / Princrps maani (ätellitum carcrvl
dipatus ed. -^i( viel ^ud^era umringet/ mu).
iiscircMuafufus libctf.
SKn
Dvu
1652
$fcitt<\Mbt f *dj. annulatus .annulans , orbicus, or-
bicularut , & adverb. orculatim.orbiculatirjaV
qvodetum ftjing$ *dverbi*l. dicitur. SHinq^hCV-
SMAllt/ frvt SJÜtatrtiimhfr / undiqvc, circumcircä,
crrcolaom. 3üft#6bettim ^rner mncrjen/ cir-
tfc<umdarc igaes. &irig3tveije / orbuulatun.
Sfintjtf nm Den Jg)uf bette» /'«ngulis ciroum-
circa»q . «/f*! -! u» .ij rtt t ? »'TT.
9ting / .* /><* ce*t°£ Qkxinpt i geringer/
mujurß, exiguus , panrus,
reniM«, levis, exifis, paulus, Icviculus. Ejl a
Ring/ ttjufaa, yvikpoetuttiam dicitur lamiiu,
* ' ßThinma levis, fvod ceitctrd.it cum neßro Germa-
nica Rlcutot»/ rxi^ttaptijpjjio.' ©eringetf 5Mer/
cerevifiaunuis. geringer jöicnft/ officium vtlc,
fcrvilc. (Seringetf ^rl^Cil / Patrimonium tr-
aue, öewne J&r-ffliung / fpes extgua, anxu,
pendula. ©crfflgcaölanbrtl*/ IrviKdus. ©c»
Cin^Clt J^crfoiumcn» / majonbus ignocus , ob-
fvuro generc natu«. ©eringer 2l3tlB / vinum
icnue , nullarum tirium. ©ermge?' Q.uTmfacil/
« r: ccnuii fubfianha, curia fupcllcx. ©eringe r\'U'
tc / pkbe)i , vilioris conditionis , ignobilcs,
obfeun hommes. (geringen <j{|*(h ftaben/ tc~
nuitci , rcrtntlc vivere , fumtus fuot ad frugali-
tarem rerocare. @crffl<J adjtm/ ßvt ftyAQcn/
nauafaecre , parvipendere , polrfcrre , fotqvc
deqve habere, (bringe machen / commiuuerc.
(Haina Berten / vilefeer«. <gr hak ihn gar |u
gering / in poftremis habet eum. £)atf t|t mir JU
-*ßermg / fordet id mihi. 3un geringen / mim-
nun. 9ttd)t tMtf gerinatre/ nc nmimumqvi.
dem. 5* babr nicht Die geringfte Seit an i>icf>
|Uf(f)reiben / non eft ullum mihi ad tc feribendi
otium. €r ift TM^n geringem einleben / auftori-
cate tenui eft. (£ic5 mit einem geringen begitfi»
geil laßen / parvo contentum eile, Iber flucr*
geringe £tant> / infima fortuna. ©erlngd
JP)ÖttU'in / gurgurtium. (gering etttm expomtur
agilit, gracihs, Aibtilis, facihs. ©er Oej)S iff
ttftii gerinn / macer , roacilentut eft bot. v£t
leuft ncring bnroon / arolat , velocitcr currit,
£wf Di meine geringile^orge/ Hercuüs metus
eft , nullo loc6 cVnumcrd.
<X inarrn / ©erinnern / * Verringern/ imminuerc,
labefa&are , elidere , deftrucre , attererc. (f ines
Stnfehen wrrrngem / imminuere autoritärem
abeujus. öic^effnuna verringert t)ie $ef$n>er>
-*fi ob Ki ,ssts a.i >»tV- '<». ' "3? I
lichfcifen/ fpes omnet molcftias excenuat. ©tc
mir &a< meine »erringerf / n>o0en mlejj nie$t wie«
ber empor la§en/ qvt mtbipennat incidexunr,
nolunt easdem renaici. QJtit fürten teriitt'
gen / Tcrbis derare. Sine^ Ozt)Tt »errinaerii/
gloriam alicujus infringere. €m Bt^ ÄUÖ S?ilt>
vevringerR / laudem virrutii obtererc invi^l.
S3?aii $inf0iumen tfi fehr oerringert / redimi
mei ?aide diminuti funt. ©ie nerringerte 8(fi
gimenter toieDer erahnten / copiai dimmutasre-
dintegrarc.
9{ingerung / Verringerung / Mt / deminutio , ex*
tenuatio, imbecillitai .allevatio , defpicario , de-
fpcclui, conccmtio,defpicicntia. (Sdjmcrieni
ringerung/ levario dolor«. Joffoerringerung/
imminutio tcfligaiium. Verringerung t>er
Äriinf ijeit / levamcn morbi . vel mali. Öjrcn^
»eriingerung / jaftura honoris, (2prgen»er^
riitgerung/ allcvatio foliicitudinii. Eeibe^oer«
rtligcrutig. giaciliras corporis.
S?Cingcrtid> / & Verringerlid) / adj. & Adverb, coa-
icmtibilis, defpicabilis, defpiciendus, negligea-
dus , , & : conrcmtim.abjcfte, indigne. (Jjinen
verriligerlid) halten/ in minimisaliqvemponere;
aflis non facerc, nullius momenti docerc , pe#-
(Tmis modis detpicatum habere.
Kingbeit/ * ©eringhdt / tit/ tenuita«, Tilitas,
parviras.exihtas, exiguiras, //.conterettu, dc-
fpeaus , abjedrio. ©ie «Kinghdt Der 3df / par-
vicas temporis. ©erill^heit bei ©tnnöf?/ igno-
bilita«. ?Cingfjeit t><€ 53erm6gen< / tenuirai
fubfrantiunculc, fortun* anguma. SKingheft
te#95iehc* f improecra pecora , gracilitas pecu-
dis. 5Vinghcif eine* tyferDeS/ mmuties , minu-
tia , humiütsn eqvi. iftad) meiner ©eringheit/
pro mtn parritate.
ftiugig / & Kinglicl) f *dj. &*d+erb. id. qvod Gtt
ring. SSinaliefte r llnberfeftei^ pcrtenucdircri-
mcn. <£r «U ringHehen J^cr jene: / cordis eft exi-
lis , exigui , öf vieri. greine (Einnahme (ftgar
ringig ' parrae, perexigu?e, minurx funtacces-
ftoncs bonorum meorum.
Kringel / t>«r/ pi. ^ntißel / ^fi «Ektfagd/
fpira fannacca. Dicüu» d Ämfl / ^Ältigcl/
rotttnditatem enim habet, & Jvrmtm Mimuli rttrrt,
5Mlttcrrringcl/ cruftulum butyraceum. JcTÜt»
gel im Wein nxieften / eixeulos farinaeco« vino
maecrarc.
SR in in mm
1655
e.
Hiera Germaaerum decima eftava,
Viru* modis (Inlmur : t minucum in
fine vcrborum * fyliabarum , nun-
q*am auccm ab mitio locum habet ! f longum
in priiuipio, medio , * qvando ttetil d)/ J> & t
jungirur, \ft i\ fd) : > * |T medio ft fine, qvan-
d« vocu fo .u» (ic exigit, nunqram auccm in
pnncipio vocabuli pwgt debet.
©ibb/ fabben/ sfappen/ vr/«*™^«-
tum , nolxnti Subindc plucre .
b(mtl \ i t)lt / lubftillum , temput nimirum p!u-
y i olum. Hoc txh ab. apuJ Btlgai hu üi^ in u)u eß f
tjftitvr^ ©abberen/ jtd fi%nifi;at mitcerc, in-
5|vinarc. conlpurcarcconfundcre . turbarc, it.
cP mini calamo , iW temere fenbere, licerat
muniat, higicntcs, r#exolefcentcscxarare,4:\/ ;
<Brtbb«flCr/ ifcrJfimperitiMicriba.litura-
rum V matularura architcöus, Ctü. GafTeua-
picr , brouillcpapicr. NobU t([<t cm ©intCIUle»
fer. ^ fcoc ^rtbbcn/ & (gabbercu 9 nrßrum:
<£jberen ©icf rn / ^«w liefern/
^ücFern / & v^^efern / ^».4 tß * fugend
fi.btnvu cxfudare,manare,fcarnrire,proiundi,
Bf qviji fui>ftiliarc. ©ie SSunor liefert/ yii* ft*
b<rt/ tiiIihh madidum eft, humorcra exfudar.
S5c» berbdfen Staube pfleget bie.&autoft ,ufa
fem / pfo«» laborannbus cum fubindc mader.
©er v£(hn>ciji liefert Iboi oor 2inoft an* Dem gei<
bc / rnctu per mader. ©ic Slugcii ffffern ihm mit
SrälteU / oculi ejus humeftunt lachrymis. ln.it
fiefernbe 2lncje«/ humefeenre» oculi. ©ie 2uft
liefert Drini&etl / aer Mfidut , udui . humidu» eft.
CompoJ.funt : $Bbfteff Hl / * 9U>flbeM7 dcliqvare,
deliqtari. fenfim dcrtillarc, defkeare. <gi bat
nun Dränen abgeliefert / /'« abge|u>crt / terope-
ftai ferena rankem reftirura eft, clemenria call
ambro & nimbo» dimpavit , Aidum , rerium ha-
bemusdiem. W\\c{<vn/ exftillare lente, fen-
fim, aegre. £>fl$3Ö.&rr fiefert au* t>rn Stören/
aqva e canalibm fenfim crumpir. JJRaO flehet
oft <uift>enbiW<n Seifen balwfcr a unfern/
tidcmusaltiffima» peiras humorc»f«peexfuda
ic. ©urebfafem / penerrarc humeftatione.
©ie €rbe itt gan, curebfiefert / terra eft n'ieinori
& palud»facx>ariif featuriginibut. (Einilifan
cxarcrccrc, humorem amiticre. ©4l vÖ5«t«V
liefert auf beit ÜBieffnein/praiaakforUentaq
©ieöiute fiefert iBixuechroamm/ rpongia 1
bibitacrajncntum. ßoi 1 u cvu < exundere hu-
morce, colluere, dirtlucre. ©ic ficfcTt
fort / fcabiei pigro lapfti repi t fcrpit. ÖCT»
fieferu/ ii.r^^v.'/rtnfieftftri/ aroccrc.imbibc-
rc humorem. ^icberftcYcrU / denuö mader«,
madefcCTC, exiudare. jeriieferu / txjudando
confumi , de Silland o confici.
crfberuoi}/ * ©Uferung / u.tasQilxxni &&io
fern/ dcftiilatio, fubfttllum, fudano, mador, col-
litvio , cruptio humons, commutio guuarum,
fudorit, g^madori«. Qtll^fli'f ruif;^ / Icnta cfiu-
(iohurmduaris. ^infieferung/ & ^fiTtefaunty
(orbitio liqvortf , aridtia«. (grbeniufaunft/
uligo.
e»beri(bt/*©iefericbf/ «4 Ö r ^'- l>umidut,«a-
didus , irnguui , humedaru«, udm. uvtdas , hu-
morofu», namiduluc. 'ilbfifterieht/ deflucn«,
defudans. teflffeiiebt/ confudafeen« . deftiJ-
lanSt cxdittans, (udorem cflfundenj, manam,
madenjfodote.
ief/ XXtf >ß focut ckpreflus, S^aqrofui , unit vo-
lunt dtei Sicambrot» p fuhi Get m*n>* Aitnsf m
•vinnos* *t<h*d utruwfy Rbrni nf*m bäbitMtti,
bodit MDtffrftlinger/ <3«löwr/ XUevct/ vvu
Lxm drpirßa, Öl ptlußrid tmurrvnt. Ab hoc <8iff
pvfo vrmre vtrbum Sirfem/ A ©yrcb-'rf <rH/ hu-
mcAari, inhumigan, humore penerrare. Q3cr»
ftefern / arcfieri.imbibii 5^ 6ltf CTlCfet / *dj. htt-
mificut, humifcr.
©acb/ s ©acbe/ wc/ ^r. (Sachen/
rc», negotium, caufa,opui, f'aftum , facinu»,
aöio. iftcqrciflicbe 6aCbeU / rw corporalc».
Unbearciflitbe öat^en / incorporal«. ©rofe/
it>l'd)ii9e <Sacbc/ i€* fumma , graris, praeclara.
j£>cnlt(bc €fl<be/ glonofa. ampliffima , nobilu.
^jcrin^C<Sfl(be/ panrula, levi», mmuta. 5ÄDj
Jehanbclte ©atJhe/ re* acla , judicau, fooira.
6blid)C/ gute <£fld>e / refta »laudabihi , illuftrii,
immortalia. j^timlidtK / unbefdBte &c<b<iu
ret abduae , obfeur« , mcognirae. Oflcut lid>e/
bcfanfC ©uCbe/ rc * pervulgara, Ciufa e»ideni,
rerfpicua.compma. <£tcilt>e/ H\i 6acf)c ex-
ulcerara , miferan *a , calamitofa , claudnans.
<w(bl0v'rc <wA<b< ' d»flaciln,aidua, »olefta, pic-
ea la-
na laborum. Scrwin rc igncbe I xuxbida , in-
enodabilis. 3*Wfd\wU<' una^ttH je gächtv m-
credibilis i dubia , inccrra ♦ caduca. ©<J)äni)<
lldjC<2adK faäum improbun\,ind:gnuin. Ubd
T>ftri<htCtC SSaC&C/ res ncgligenier , reinere, m-
coaGdcraoter acta, ©td unt> mancbtTlr:o<5a»
{JjcU/res multipltccs, van* , innumrrabilcs, nc-
joriorum multirudo. f|rcnibc ©ad)CB /occu-
pacioncs alicna». \linc tbadjc angreifen/ in rem
fe dein i teere , defeendere, ad rem Arcndamac-
ccdcrc , proficifci. ©ich auf ttUQfiae ©üChcn
legen / magna mohri , praeclara conan , ricinus
«grcgium aggredi, ad Aimma comendexe. 33er/
<jebcltf©achefl »Omtbinni/ abfurdas xesagere,
mulgerehirct»rn,ara*elirtus. ©ich in © ad) cu
bfe (DO triebt anheben/ mifchen/ implicarc, immi-
fecre fe ahenis negoriis. £mrr ©a(he tftf »fr»
t»C n/ e vol verc fe negoei is , c curarum undi $ emer-
gcre. SQBif jlcbCIt fcfe ©adjen / qvid agicur?
I&artc öcin r ©aehen / cara qrod xuuraeft. (gi
»nrc 6f«n ©Jd)C/ nifi, prxrcrqvam, excepto
und. vfr rerftebet |?d> auf allcrhanb ©arhen/
a natura iaQus vidcturad omoeirct, in omni
judicio elcgantiflimus eft. ©einer ©aöV »Dl
»orfteben / rebus fuis confulerc. ©icfc©ad)C
qtbet mich nicht an / hoc mc nonxangit. <£inr
©aaV anhängig marken / judicio experiri. con-
cendere, rem cencare. £lf ©aebe banaef W>r
©ericht/ caufa m Judicium devenit. ©«-cbldüV
/Main, recula , opufculurn.
0Ult6fachen / negotia orKcium 5c munuspublicnm
fjpccranua. fcnlagfachcil / ciufaj collccbrum.
3Iii«föIaflfaoVn/ deeifione«. SSanfachot / ad
axchiccdonicam y ftxucruras aediuro perrinen-
tci. ^cr^facfjetl / res mcul!i«e. SBrnfnchc*/
parerga. &ttrgcrfaehcn / eaufae ci»ilcs. cjbei
fadKtl/ matrimoniale». (£rbfad)Cn/ hcredita-
riae. gri^eiiSfafhcn / traftarus pacem conecr-
•ences. ftorftfachen/ forerralia. gttrfrrnfachrii/
caufx principum. (Segelt' five aßtcDcrfachc/
J>u pttuxs öricDTfflr©ad)C/ caufa contraria, re-
pugnan« , obftan». <5cmcmfehaft$» * ©efamf •
fd)a ff ^fachen / communtoncmattinentia. (?c>
richrtfacben / eaufae judiciales. ©runtfachc/
fundamenraliscaufa. J^aubtf.lCftc/principalis.
Jfyvrcnjubt i negotia heriüa. jjjrrrenfacbe 't-
Um rfl Icliciras , res profperae. £u hajt fytxaii
fache bei) ticm Öiftlftf / omnia ad volunrarem
tuam fluunc * fortuna tibi facutam lucrificam
allucet in hoc officio. J&cffjchcn/ aulica. ^)U<
Tf nfa<hcn/cauf* mererxicum. 3a(lbfa(hcn/Tena-
curam conccxnencia. ifainmc r|ad)tn/ camera-
üa. ^inberfa<bcJi /puerüia. ^ir(hcnfa(hen/ec*
clefiaftica. XUagfafi)«/ acrionci.litcs. Äric<J<'
faf4)Cn/ro«beJlic». £aRbfadK07 prorinciales*
teil crfacbrti/cupcdias. ^cbnfacbcn/teudalia. ^db»
UUb i'cben^Mbcn/cnminalia.inqrifitoria. gicW'
facben/ re$amatoriae. gumpctlfacb« / «ogae,
gcxr3e,ncniae. «Wdgbffacbcfl/<i.ÄBCd5t<facJcll/
iervitia ancülarum , fervorum eaufae. SRittd»
fadjen/ res induTcxentes. adiapbora ( media.
5ßcbmfad>eii/ idanfvU 35<f fachen/ parerga.
DcoI)tfa(hm/ eaufae urgentes , fummc neccflariar,
fiUlbfarhcit / pignexaticiai , bypothecari«.
raebtfaebe /pompa , orten ratio. &abWfad)c/
res adfenatura omagiftranim percinentes, it,
dchberaroriae. JXfd^t#fad)e / judiciariat.
aion^fachen/ religiofx, theologicae. ©cbanb'
faf^CB / faed je , obfeanas. © djtirifacbc / res ap-
parenres , prophafis. gfhtlmfachf / res fcelefta.
(Ecbinipfiacbc/famefai , ignommiofae. @^dnt<
fachea / rlagina t fcelera. (^chmachfa(fie / co»-
tumdia? , convieia , injuria«. <gcbult>fa<he7 <re-
dita-debiea. ©pifjfaricn / res »ntricata , pen-
culofa , aftutiarum & fraudum plcna. (Sfabt»
fachen/ cmcae.ci viles. (£faf^fad)fn/polincae.
<5tciJf rfad)«U/ ad cnbuca * cotlcdas perrinem-
ecs. (Sttafj'acbftt/ muletam dr pocoam coocer-
nentes. ^treitfadjC/ res luigiofar. £r|iarilrnr»
fad)C/ berediraria. $TaDCrfa<he/ luduofa. %a$
acitt>|'a(hc / Laudabiiis , praeclara , honefta. Ur«
fache / nefaoda. Ur|'achc cauia , ratio Ulfa che
OCl'tDCnbrn / cau&xi. Sß.ijjcnV.chcii / res aqvaef.
cm. vüJciberfachcn/foBm ineac. •2Ucl(|ad)t' / res
feculares , mundanae. aßjrfurfacbe/ cau(äeffi.
ciens. Sk ij>ilblir|a(fie / caufa f ormalis. <tnfe«
Utfac^e/ finalis. ürpffm|a4)C / matenalu.
flGoliarf^facÖc/ falutaris. ©cmeüie3GBolfart<«
fache/ caufa qrae publica m utili rarem concernir.
QBortfacbe / Tcrbalu. 2ßunberfachc / res admi-
randa. ^.iblfacbc / debitorum foluciones con-
cernens. Saubcrfacbcil/ iocantamenta, praefli-
giac. 3ai^rtfa(hen/ negotium lenreprocedens.
xentfacbe/ rcsccntenae,/ru criminalcs.
fächelt/ cenfiticae.
(r acblUtg / t»fe / tum tß in ufu % frJ Jfcompof. *8cTUf #
facfrlina,/ cauia, ratio, titulus , opera, font , femi-
Darium , induetus , impulfus. SJfriirfachlin^
iUfTinMc]en / mareria ac feges peccari. 23c rur»
facbuRg eine? Slnfcblaqe^motus confUü alicujus.
Vkmm mm H
i6$7
1658
(S4c^!i4) / adj. paiäer in ufu nun tß ,fed compoßi. ©C-
niCtiifdcbhcf) ' ad caufam corumuncm fpeclans.
accciTorius ,y acccfloric , fccundanus , fecund*- 1
fio. UrjVicblid)/ id, qvo.l «.anlieft , &iatione
, *hq» j fic , dicitur etiAtn 3?aiirfdcf)(id)/ q«od raa-
cenam pracbet, titulum babet de argumentiert.
5i5u*Da'filcJ)iid) / cor.trui ms , pugnans , diffenta-
ocus i aiverfus , 15: altrovex furo , contra , in
icontrariam parcem. ^ici>tT|acf)lic{) fci}II / con-
tra ttfh Je rc . niii.advcrfart , tctragajri. 28»*i§cT
'w3eu*c|mDcfoaiU)er rüiCrerfa'abliüV 'nirrnca
(hoc i-mi 3c aqva. ffiicbe rtfchjic&c SReinungen/
opinionck contraria?.
^Ji<J;li4)f » it/ t>U C »o« iß w «/« • fedcompof. £atlbt<
fi$d^<J)fiir / cApuirci, pnncipalc, fcSfid.qvod
„prmuno loco cft. s Bia\i !<l \)\\ä)Ua l con-
tranetas , rcpugnantu , ad v er Utas , oppo-
©ad)Cn vrrbum intißtatum , < a-w5 rÄ Ulf '.chlU / *
S&rurfaebeH/caufam cfle. <£tW 6ie£anDtl fclbjl
»ii tn )'ad)v*t ' ca» mulcfhas ipfc contraxic. (Ein
Uiujlucf KnirfddKB / januam patcfaccrc maJo
' l}kuu,, (äklt bat Den ö.ij »erurfdd)f/ divm»
»varuiaruinvexcrc Cf » ' 1 1 f CIUK E UT [ U (b C 1 5? r a 1 1 F
h»a poutione» importaru aegueu dme».
»3ad)er/ Oer/ ntc hoc McurrU.ftd ÜJerurfaefrcr / t>er/
aul'a | matcria , au&or , monttor , fvafor : dtcüur
ttiam jp uibair|V«dKV / caufaprineipahs, prima
. i'gja.. 'iUicDcTfad)cr / Ott / hoftis, inimicus , pars
•arl verfa, antagonifta, diflcnucns, repugnans.
©OCf / l»CT/ p'. &h(t C / frccui. Cujutdimin.
Cr a\I!ein / sae / facculus , facellus. geDerner
»Sacf / culeu». AÄrincr <5ticf / faccus fctacetis.
Surch, einen ©«ici4efei8ff / faccatus. ©ie wirb
fo f<freu|liet> mit eill©JCf/ retra iniTarutriive-
tufti. (Sinen in t»en ©aef bme injierJcn / difpu
tando implicare , clingvare allerem. 23fr Den
entfern überm i<j / Den ftereft er in ©arf / q*& q vis
potentior, eöinjuftior, /Twpoccnria in vi <fc ar-
mis poflta cft. TJftr^flfcrmrjrDer trerDen in
fc :.<i «U'!t.'i.lt / parncidae in culeum infuuntur dr
aqris fuffocanrur. ©atf tliambro faemma pro-
terva & lafcita ponitur. ©ic j|t ein lofcC ©tief/
peuila^ns, procerva, procax muliercft. //. tr HCl
rf:fh/raog porriirrl non pervium, Cln C^5(;!ctn/
|b feinen ^ordig»?iiej r;at.
IBetrelfncf / &$raci)a|arF/ mendicirai, g^pera
xncnditi. 5Ben(dfdCt / cnbxum polliaaiium.
$rctfa(f/ viJulut. perula. ijüit^ü. icrotuai
faiccinum. ü/ loculi. £ubei|V.d/ acxi-
cularis tibia. v^Dei'Uef / folltculus ovorum.
$utrcrfdcf/ Taccui pabulaconus. ,($ara|U(l/ rc-
nculut,rctuuluin. (>>aar el|%lrf / prxftigiatorif
follis. ©eltfacf / marfupiurn, funda. j£).ifer*
faef/ faccus avenae. ^.unelfaci/ ferotum vervc-
cinuro. J^). (£i)i'i|tfari/ faccus feenicus. J^eOO«
/rv< vSUUlilCf/ hicus, Jäicliwtjn qvo *ra public*
dtftruntur. .O t .if - ki utuin. J^J^pj .B/Jif/
faccut lupuli. J£>UieU|act / (conum, mcictiiX,
proftibulum. v j^ U'i' *Öeib|'ait / afcopua.
ÄoK /fw ÜRolfctlfacfV coluni fen laftis. jf tVB»
fad / ücculus nudelt fatius, ad calcfacicndos
ledulos. Xldge' ftvt ;if ; faccus paeniten-
tialis, veftis Iugubns. # !cii?Cl*|"utP / hippopua.
£n;.ppfaef / bulga, pafeculus. Scrniaef/ fac-
cus frumentarius. jt'riüiCrf.U'F/ facculus her-
banus , Aitd. m*nica Htppoc>a:'h. 5iUHClfjcf/
^ ©(fyrot * 25lcOl"vTcf / tolliculus pro pilts «Sc
grandme plumbca. £un|tfatf / duüur facultas
arcisc^ücicnciaium. ©emeil ÄUtilifcfi ^auf ein*
mal i1Ut<|d)Uttcn/ omnes artuloculoi üraulcx-
cuccrc X.lU.jenfacf / qvalus.fifctlium. ^UHI*
peilfacff / funda pauper, Jaccusdccnctu, Jacerus.
5K iDenfarf. cxfca vcrmium. ^äifacl/ excus-
fonum 3Rantcrfacf/ penularium. COiutler clc
dtfclfacf 'J.f/JyW£prnfacf / culeos fannanus.
Slebenfacf / furfifeus. ^cilfentafelfacf/ fundula,
orca , bararbrum abaci fr/ azeae crudiculariae.
tyf'ancufjct J'umitur D)oavarma faeet Jotum . wir
provnb. fpra/fenfaef bai fetaen ^oDen / faccut
Clericorujn incxplcbilis cft. ^fefferfacfc fr
injurüm ac iitvidiam »pptÜMttur Nobile* noviter
creau, novi hominn. ^MauDerfacf; loqvacula,
nugigerula, garrula. ^ompfitt/ caligae folli-
cantes, indr Jpanfi ^Wpf icf / oftentator vanus.
^JielM iifacf / facultas conetonandi , mde: (Eint
ircDuu ..ui' Dem vs.icre fcbtiiteln repente, fubi-
to . y' <x tempore verba facerc. $u!feTfaCr7
pulvern conccpuvuium. ijoerficf / facculus
fcorceus. (äccipcnum. ©iltlfaef ' falifcus, veo>
criculus fartus. ©dE)iint>jdef ' fccmina iuipudi-
u (Sebicbfacf/yivpjbüfenMcf/ funda. ©rJb'ap»
ca.
fivt(&cl)\cvfid i mulicr fordida , negligcns , cec-
nofa. 6(jf3p*' Cive ©et>ep$f.iCt/ idtmqvoi ^Ai
mclpff. ©d)iilfacf/ fifcetla. ©eiijefaej / co-
Ium , vu/gi colstoriuni. ©parfarf / fporca , im
qvifecuTua dtvonilur. Stiumpffatf / raantca
lanca. 2ßat|acf / nwmti« fcoxeca. 2BanDen
m
i659
1660
fgcf / crumcna, facculus ad bracbiurs* pcndens.
SJ&üUeufacf / culcuslaniger. %ityll\<ldiCt »am-
mx pcadulae , uberadiftcnta.
*S»ujcn gefacfef/ in face um reponcre, condere,
^tmpooere , öemittcre in t'undam. ifom ffllf <W
Caccaic fruincuc.ro. (fr i(l (jefacf et nvreen / in
culcum infutui Jiqre in flumen abje&us cft.
^aef Ct e/un .y vcifc i.iem »otal at <]v i&d)ve>U\£tt/
prxgnans Cnmpof futtt : 3|bfacfciV farcinam de-
ponerc. £ ;n £ul abfarJcn / faecos farinaxiot
amovere , alinum onerc fuö levare. ÜU\ * »Illf
faefen/ aliqvid onens alicui injungerc , farcinam
raiponefc (£5 mmir viel Unrtefegenf)eit aufee
fjarr nH>rt*cn/ innumem molcfhit prxgrava-
»usfurn. ^lU^'.'.lfrcU cxiroerc aliqvid c faccis,
evacuarc , inanirc culcum. ^(j) ()abt tllid) o.an j
CUlS^il ' iltct/ ad 1 nci us rcdaclus, omoibusbo-
- 011 exh auftus Tum. $eja< feil * €infarf rn / 6c-
cum implcrc, oncrare, refercire. (£r baf fid)
<nt>em2imt tVOl befaef et / ftabilmtrcm fuaram
officio ifto, collocuplccavit fe. pecuniamcon-
feeit maximam. 3Jean fau nic&l tltliucr vi»
frtcf cu / racioncs noftras augere , tonunas ampli-
ficarc de exaggerare non feraper pofftimus.
©Utcbf icfcn / mtttpbor. dicitur pro concumcliii
artkere, convitiaxi , malcdicerc £)4tf SDtCnfd)
i\} greulich burchftefet unb Durcbburct werben/
Omnibus contumcliis oncrata eft hxc feemina,
damore convitioqve petulantiftimc jactara cft.
€n:faden/ Vott.dtntur proUbfatfitt' tollere far.
emam. J^neinfaefrn / awi^infaetVit/de-
ferre in becum. tßcbcnfacffcn t fcorlim in mar
- fupium inten*. Uberfaefcn / »actum nimiom
implere. Umliefen / ex uno faeco in alrerum
crankt'crre ^ r 11 cf) : in neue <3a Fe u im" nL tt / in
noiii faccis r.umenca deponcre. SSifbtfV
faffen/ dcnuöiulcis infcrre, £5" mttaph. cumula
re opprobr.a opprobrui, 3er|aden ' *^ fW V 0 '*
3Dnr4'|äcf ifl / confeindere maiedictis , convi-
xiisverberarc. 3«fimnwafa(fcn/ oiftodirc, fer
▼are in faccis.
(25(1 Cf Cl & i^i'Cf tU&rf marfupium , crumena.
@;-mftn:r<3ccfel' fifeus, »ranum. ©dtferfe!
fol : is £r bttffinru J^eHer hn <Scef el / ne obo
lum qvidem potöde 1. Won tntig (td> nach Dem
^refel rictXfll/ facultatum ratio habenda eft.
f^fCrVI rtiamnomtn mimt* rß ■vülaru Vjiwri» impf-
rutln. (»ccf lM^iligfniir*/ ficiu«fanftuarii.|
<£tn halber öecfel / d drachma.femifidu«.
ectfeUn/ ßcfctf clt / loculoi, m«rupu conficcrc.'
I £id[) txfccfdii/ rebus fuisconfuicre. OiHifcddiiy
nummosconfumere. (£inff{ff!n/argentnmcon-
<Secfler/b<r/cbirothecarius, marfupiarius.faccu.
lorumareifex: faccularius tutem tjt txnl&tuuU
fcbriMDcr. ecctler riiam dmtur colljbiftcs,
menurius.
<^CCflir|)[/ Uu &*dv. formam facei haben«, era-
menam retcrent. Dicitur ctiam @«fclbaf(A*
ScefUrifct)/ qvUetitm expaiuur; m foima fivt
taloreficli.
(&QXt I W</ vtlerum Cernumoium vtflmrnti &
tegumrnti grntu , Utint: Lxna , cS" fagum, umdt
vtttit XQ\Qtt I ex dntifvo Saxtrt. voetb. $) v )i)/
uxor, g<®aFe/ügum, itättt pn+r. fit togimu-
liebris , bodii auttm pro thtratr S5 a\6vu ptÜork
itoumnttofumitur. Dimw tft OÄfleai / $09 fru
€ÄP«n/ fagula, «nif Ä»i|^»jcn/ A Äaläfinn/
thorax partus, & togula.
CT dlfC / Sie / navii oblongac genus : poßit diti
Triftii. Eß enim rmvicula angujta inßtt dromsdk
vel cMtafiopu.
©CCf(f / MC/ caleeolus , foccus , cujus dimin. rß
vfpcflein / SM / focculus. A c3e<fe r)I «^ra.
Socfie^f. €in 6ocfict)ter/ Der Qotf<n aniaV
otxr auf ^oef cn »'eher/ foccatut. DtcHur (god/
« 0*?ef / fvtmtdmodum ttiam Joccum k facto diti
volunt.
/ W* / colum , qvalu«. SDefnffigr / vas,
per qvod vinura rlucns colatur. ^ild)fci^e/
colum lactis. ^>i>pfcntei^C / qvalus lupnli.
^Bad^Klije 1 colum junceum vti fpartcum , pex
q v.x cera defuu colatur.
iSciiJCII/ gefeilt / p' «p» 1 . per 6ccnm ex primere , de-
mde ijvö>untfc mu.-.c colare. Qjicr / iß; in /
'ei ; .'Ii / ccrcvifiam . vinum , acetum colare.
Bilder feigfll/ faccharum per (tramenra^uer jun-
<o» dirrufum colare. ©efeigere* @i'tränff
(d);necf c mehr fo qut a I :> nn*]ifeigefe i 1 l >q vor co>
latus vires colando amitrit. Compcf.eß : Olird)>
feigen / percolarc (St»i)tf Surcf» Jfteefpanic
öurchfeiaen m chartä btbulä percolare. Akdici
voc*nt ^ilrnrm. <f lUl'eiqcn/ rß imbibere, ficui
& SSerfeMjen/ exficean. 3c r Kig<w p«co-
lando dcbilitari, diminui, cö'perirc, fivt con-
Tumi.
r ei^unq / We/ Mtditit dkitur colatura , «L ipfe
ääta colandi. J?;.\ cb' '. mm .; / percolandi aftus,
^ 1 .n' percolatio. Vlbfei^UHg / dcftillatio
•2Rium mm üj p«
i66r
0a
1662
per juncea* fifccliai , vel fpartcos faecos, Mtditk
filtratio.gilCnruiKl.
(giC^Cn / £5" 'ScrfteflCn / forberi , imbibi , ex-
ficcari. ©er $riifln »erRcgct/ &• »erfdget/ fons
intermittit fluxum , clauditur, ficit, foncis vep*
intereifsc yel averf* Amt. £)a$ SÖafjer ift v ein
flBinb unt> ber Tonnen pcrjtcget/ humor ventö
dr Sole daerfus eft.
(Setacrn / ö 1 ^aiflern / um», ctmpof. &w
QCn/ vicAi.G formt ju.idrm <fl ijvod Stbrtteßcn/
emetiri, dimctiri: imir (Saiger / Der/ meufor,
8^ ^aiijci un.i / /meafio , dimenfio.
©ä / f&eil / (JCf&C t / fercre .fcminare , femi-
na fpargere. Werfte foejl / hordeum feminarc.
SßiC bll fftcff / fö »«Iii! ernben / ut fcmentcoi fc-
ceris , 11a meres. 3"m dßalbCR fäett / dcdimidi»
— * parte firuetuum paeifei cum aratore. Compvf.
Junt : QMfflen/ * SBefilCR/ locumfragibuf ob
ferere , femma terrae mandare. (£iiicn Ziffer
MWI / ag"«m conferere. ßtöfe (Sitten an$<
f^ill/ morcimalos obfercre. <£infSfTl / infere-
rc, intemmarc, fuimetua jaecre. ©er «Samen
i\\ in nttjcf (frbreid) eingefdef / terrl grcmiö
mollito ac fubaäo fernen fparAira a ccepi t. 5löic-
befläclt referere.
©(irr/ Oer/ tfiri/ &amänn / (ator, feminaror.
Cricrinn / Di«/ fcxmina Ammans , rufticola.
Unojucfgfo'cr/ fator litis, feminator maloru/n.
2lu$|dcr / * 2fcfo*er / »dm q-vod fimfitx BÄer.
Engend er auclor mendaeii.
Qjttt/ Ol«/ p/«r. ©a feny Temen, feges, ferne nris
gruljfiU / fauo feflmaca. (Sommerfat i fatio
verna , rjrimeftris. ©p4tC ®at/ fatio fera , fero-
tina. 9ßinffifat/ fatioautumaabs. ©te(5at
reiffet / fegetesflavefcune. frumentum maturc-
fcir. I^Dr betrat/ ante fementem. 3ur €at
pflügen/ arare arvum , prxpararc agrum ad fatu«
•ccipieodos. Slbcrfot / frei eu*m <Sd;nialfar
roedre foUmittt rß , q»od fccundi vice in agris
COnfcri tur , wl braffu* , nrp« , c*nn*bU , linum , er
p*. Cinfaf/ fruftus pendentef.
Oöw / & (ga ine / Oer / pfar . Samen/ fernen , # fe-
mends. (Samen f^H'fm/fementare. ©er
Game gebt ailf' fernen furgir, exit, prodit, gran-
defcit. Dunm. r/Z Gämfctn/ Das ' parva femma.
Sugeitt'fanien / femma , W fcintillulas Tirtiirum.
Sic meto. Junt compofit* cum ©(Wien / .* 3tql(tV
(amen / fem. aqviiegi*. ölmetefamen/ fem. im-
meos, SJnidfamen/antfi. J&afiuenfamen/ozy-
mi. ^Ubfamcii/ pfyllv. SRaiBranfamen/majo-
ram. f^<!fcn|>IUCIt caryuphyllorum. 9BliriJt<
filmen fernen zedoarix. drc. (Samen etttm me-
ttpb, fonitur pro fvacunfy caufa* prineipio» in-*
xremento , Ö* nutriment». Unalftcf^famCB/
matexu de caufa malor um. gaßttjamcn / illc«
ceferae.
(^flfttCÖ / verb.fimflex in ufu vixtfl hodte t pto qv§
diätntu: !ßcfamen/ propr. fernen tare, &met*ph.
augefeere, multipliean, amplificari.augmcnra-
ri. &at Unf raut befamt fiel) Icidjt / zizania fa-
cile coalefeit , vel a J olefcir. ©nen «IcfcT befa»
men / agrum conferexe. ^efamete gelber / ar-
va fementata.
$efamtma/ Ott / fi< Oä« 55cfomen / Teminario.
SItffrbeTamung / agri confitura. -jyeinbefa»
mung / vi t mm facus. ^iigenbbefamiing / femi-
0anum vixtutum. ^efamuRg tot tinfrauti/
incremeneum lolii.
*34mig/ *<gamid)t/ feminalis, femeneiem«
contenuneus , eonfcminalis. Utlfiimig/ qrodl
femma non profert. QUtcIf^mifJ / Amine abun-
dani. ^Ieinf4mig / femina minutifllma pro-
.duceM.
©cftimlg / t><J« / idem fvod &amt : mtai Urnen in
ftecie: texturam , propa^a<i#ncm. augmenrum,
Ö' procreacioncm. ©Ificf^ijeßmig / prineipia
lortunas.
©äj/ fätgen/ gCfSget/ ferrare. ferram du-
cere , c5 cum aliqvo reeiprocare. 4>0(| und
(Steine im 3«<b tbaufe fa^cn / ügna dura dr lapi-
des in ergaftulo caedete fereis. Compof.fitnt:
Slbftljm/ defecarc ferxi. 5ln & l^efiiaen / ferrl
circumeidere. 3>n\ d) * ^ nf iii>en|äqcn / diiTc*
care. (Einen mitten oonetnauDerfägen/ allstem
medium ferrä diAecare. vEtufdgco / leviter ferra
cxfecarc Z>iriturrcür*i^u$i4gen /einen $>anm
ansagen / arborera ferra cx(ccarc. 25onf man»
berfagen / * 3crfa\jcn / ul. av»d gtntytvcf fUgenV
refecare ferra.
(5 äqer/ Oft / ferrarius , ferram reeiprocans. Gl«
gerinn / X>(t / faemina ferra aliqvid refecans.
J^olifÄger/ ügna ferri» caedens. Gtcinfiger/
hrhotomu». Sic "Hb £>uid;< & Sctfi^r / Ju*t
diflecante* ferrit.
(?^ge / Ol'« / p/«r. ^»jen / ferra. Cujm imin. efl
<S4g(ein/fio^^gcld)en/Oa0/(crruIa. &ai
unangenehme gurren bertSäge/ ferrae Andcn-
tis acetbus bvuor. ^anDjage/ fcira rxunubria-
ca.
1663
ta. 6d)rotM?C/fcrradcntaca. ©fop|«\je/ lrj-
pus. ^jm.iroge/ cuiict, denralc aratri.
©<Jgi(J7 *di.& advnb. it. ©fciefct/ icrracui, dcnta
cuj. £d*]id)r rSKcpcr/ cuttcr dcntanu. ©d.
fli^fC 5Crrurcrbl4(ter/ folia herbar um crenara.
Diatur rüam ©&jbaffy (01 cuo(o», inftar denci um
ferrarum.
6>öft/ tntjtur. ©äftC/ fuccui , humor , li-
qvor. Cujtu iim. ©ältlfin t>a*/ üq^aniina, fuc-
ci liqvidiorcs, *£incm n> in einem Huben
ۊftgCB geben/ blandicndo cor ngere , mulecre
dicri« f dulciloqvio moncre aliqvem. ßider
©aft/ fuccoscxfudatM, ipflut. ^Dönner ©aft/
fuccu« tcnuis, liqvidui, ©äff (jcbcff / fuccum
cxccrncrc« gibt ©<lft/ fuccui proxumpir,
cffiuit , profluir. (Safr autftTÜtfen / fuccum ex-
pnmere. ©äff Poll ©peifcif A chylut. ©aft
ten unreifen aßeiuhecren / omphacium. ©aft
tri Deff Deumen / humor , lacryma arborum.
€a('t w>n $alfambaum / opobaliamum. ©aft
OU^ 'Waafumen/ opium, &aft eltam noTtnun-
fyäm pro fudor« y cruore dicitur. Um iuitut
Jpauen / Daf ber rute ©aft Darnnfc g< h t / gladio
gravi ter ferure , i.e. ut Jängv'u rxudtt.
SllAn&faff / conferva radicitenul». Qilocfitff fuc>
<u»ai»c. ibeofnp|af{/ ffrupusarremiGa». Sfter«
kCTSfaft/ fyrupui de fueco berbernm. Sßirnfaf t/
deeoftum pyrorum. //a'Jlpfclfaft / fyrupui de
Somit. (frbbeerfaft, tinclura t baeca t rjgorum.
;ud)t!nn ;en|af'r/ Hob de pulmoae vulpi». @ra
■af |'aft/ fyrupof ex fueco granatorum. j£>eti)Ci>
beerfafr / f/iupu» m vrt i nus. J^crjf i ft / fyrupui
cardiaco», xiuj ©rarffafr. «pimbeerfaft / fyru-
pin ex fueco fru&ui rubi idxi. /)olnitbeT> /n*
©a
1664
pme_
feinrerfaft/Rob fambuet. Jfrouiqfoft/ mclligo,
fyrupui mellitus J?irfd)l'ift / fyrupus ex foeco
cera forum acidqram. 5?ccf rifjcnf.tft . fuecut in-
Ipiflatas glTiinhiz*. gungenfafl / fyropus an-
tihe&kus. Üffagfamenfaft / opiom. <pur;ir-
faff purgans. OvtCtenfafr/ fuccu» eydon orum.
Ketcnfajt/viDum. SSofenfaft/ tyrupui/ti* ju-
lepui roiarus. ©pefbfdft / fyroput Yomitirui.
©cflfaff /violarum. CSJad)elt>erfaft / jumpen.
©crmotfa't / extraftum abfjrnihii. QBunber
faft/ fuccui admirabilis. %itX0tltnU(t/ citri. 4c.
©afrrn / flefjftet/ fuccum fudare, Ö'depromere,
i/ fuccurn concipcrc, habere artrahere, ymf-
fjpft »igere , riaere , florerc. & fftffct :<ü(t/
tMi CT rebft/ aculcos in aaimii auditoxum rc-
linqfit. rpil! brr> ihm ipeber faften m eh baf»
(en/ omnit opera in eo crudiendo rrafta * re-
pudia« ccrnitHr. ©ie Jraiiben faften »on ber
VElben / nv» fueco cerr* augefeunt. Ctmpof.
Sunt : Älf(en//h/f^ntfdffen/ fueco privari,
exficcari. Sic dicunt Pott* , bi< ghfo e jjl cn tfaf (
rtf/ iagena exhecara , 1. e. epora eft. J>f r SUJinö
unb©onne entfafren biejfreukr/Tenn Acalor
fohl humores herbarum exfugunc- Sfccfalten/
*8fnf.ifceH/ humeOarc, madtfacere, crorare.
£>urd)f<if|f» / humiferum fuccum ducere , fuceu-
lencumrcddere. gorffaffm / fuccum uroroca-
»e. 3r vt * icrfaften/ ?W cnti'jftcrt.
MjV * eMllf *Jj<a. af mcculentui,
fueeofu» , 1/. rofc.du», uvidos, humidu». ©ifr j,
tiart Obft / poma fucculcnta. €ine faftirte
ZQtotW/ muher fucc« plena. ©Äfriart 3ld|dj/
caro muirea. ©4 ft m * ? lb< gg
pofl./ur. /Ymc rr üB . (? r i|r gar ein |"i;f {nee QJwicl/
pomice and.or eft. Un|cfri] / andui, exficca-
tui, exfuccui, exfang>ii, retorr.du».
©Afruircit' Oie/ humidita«, mador, fgvuloi fuecu-
[™t'*«f>'cccfit a ,. €rttrnfiftigfcit/u1igo. Cf.
IWvmt Unb wn ante r / etliche *cn febümmet
<:H\t\qt<U/2Ux res boni fucci aliz masali fuiit.
©iftcln / qttöfclt 1 medioeriter fuccum anrahere,
fucculentam fieri , it. humeftere, rorc^cere, irr».
rari , rorulentum ^roA idum fieri. 23cnn bff
©enne |urnrf nebet / heginnen bfe^cumc triebet
iU föftiln / redcunie Sole arborei xevircfcunr,
fuccum recipiunc.
<Sog/ fo^cn/ *;cfaget/ dicere, io q »i, ^
n ' u " c ' <£tn>iltf hij t n / refore. md.careali-
q v >J- 3ch \a<\c/ mqvam. gj?,m f ag t/ a iunr,
perh^benc. cradunr. $Kan pflt^f |ufoaen / pro.
tcrbio circumfertur. 2ßj c alte ©pri<h>
roort fa»U/ ai eft in vete rc prorerbio. ©,ig an/
fiia l;er! cedö » (fö rt»irb fd>oit gefiiflf loerben/
eftjbitur. (Öef.l(]fge:..lin/ diflumfaclum. 3<t)
nMt]6 llicf)t fMICR/ abhorreo a cnmmemoration«
hujut rei. 3e^ rpjiis ihm abun faaen / remotis
arbitus, vrl fcorfim ab aiiu haec ei exponam.
$tmt ».n Anfang bü |u Cnbe f-qen / rem
omnem a pnncipio referre. QBa^ ic6 einem fa»
(JC/ bag f ge l(b allen/ unim ranonem habens
cunctoi monioi voio. SBa^ foO man tritt ffe
getl qvi 1 opitf cftvcrbi?
©a ;er- *tt * \?aacilter/ narraeor, loqrent,
1 ajens, diecns. ^Agcr/ ttüm pro icfte m /«re f u .
miiur,
€a
unter, Ic v5a gerinn ' M'e / faroina dcpanens J ad
iatcrrogau vei arciculos rcfpondcns. 'ÜJ.iln'-
beitfager / vaws, vendieus. 8ugc ufager i men-
daciloqvus, fallidtcus. U'iitKMcr / nugi-
gcrulu», fabulacor. *L\ i •• |jg( r prophcta , va-
u», mantcs. äßctöfagcr an* Der (Schürt/ gc-
nethliacus : ^liis Den £iSnDeU/ cbuomanricus :
%\j i>Clt XreiMien / fornmorum conjc&or.
Sßci M'l Ttini prophecii.
©agc/ öaguug/ öu/ & Da» (ragen / propritfl lo-
qvcla, oratio, di&io, narratio, dictum. Sri /j --
qvctitijfim'e pomtur pro fama , rumore. (Sc
TlKtne ©age/ fermo eclebratus, rumor vulgi.
(Einem in eine «Saat bringen / aiiqvcm in ta-
bula* fcrmoncsqvc miteexc. ȣT OOU (er
fenae fd)lc(!)te (Ebre / h*c famigcratio cum
dchoneftat dr collutular. ftigenfage/ fermun-
culu» vanus, rumor lnhrmus. £unfcle ©agC/
perobfeura Lima. £ic (Sage h.u fid) geleget/
rumor evanuir, reftmetus , icdatus eft. ftßi'iö
"fagiing/ prophccia.vatjcmatio.^manticc.
e^iitjbaiv vragbaft / »Sagfam / & ©agfamlitb/ «4-
f§ *.iv, fandut, dicemius, audirudignus, aar*
• rabiüi. Unfagbar / & Unfagfam / P r0 P r - nefan-
dus, ucenhi«, occultanau*, incffabilit. ©ic
?!? mit w o>0: t vö finb unfagbar / «W» uimiw
■ fbredjlicb/ mirabilia On func incnarrabilia.
j.m! r c vor u mV, ijfw f 1 • ir.i 5 Du gefagt bflft/ dictum
in d 1 aum puca.- ^agfamc $äb(CU/ iiCU pesedi-
canda.
(^rVlUd)/ i.lrmqvod &A$bAt fft l r Arths, Com-
pof.aulem Unf^gl(d) txponüur innumerus, innu-
.«mprabilii .infinirus. (gine imuKlidK 3 Iftl »n-
( cxpurabilis numerus. jidvtroiAl. tnnumerabi«
aiV ter *
Gilnl« cl) ! i'it / bit I potencia , faculrai , habilira« di-
rKcndi, copiadiccndi & verborum. llnfay^iicf)
• feit / numerus innumerus , innumerabilicas , in-
fimras.
fWitgCU / propr. e ß renuet c , denegare . abnuere,
> atin.it inflcias ire , negirare . »/. bellum indicere,
clarigarc. Indt *lbfagung/ We/ ciarigacio, vulgb
JtjjidAtio , & Qlbfflqer /PtX/ clarigacor. <£r bat
toi" ^linafcr abgefagt / repudiavir virgmem.
€111 abgetan tcr y^i'iiti) / intmicuijuratus, capita-
Jis. Olb»H'|Vatc(^mte/rccttfantcs invirari. ^rj)
jm^ ihn »iciJfC abfagen lafen/ retocanda funt
diÄa mca. •
Olli & QlnfMgen/ recitare, it. mdteare, nunciare,
fignifitare , indicere. Qai SJorgegcbeOC Oilf>
(ssa 1666
fflgei/ teciearc leicionem. ^ nuffagen rüM
fitpf idrm fß aTod abfahrt, (ginem Die SreuoD'-
{d>«ft auflagen/ rcnunciareamicUiat. ©eil^nuf
öilflV.gen/ contr.icium emtionit-Tendicionis dis-
folvcxe. peil '^voiep auflagen/ lin renunciarc.
Sin IriUufl'agUUg/rcciucio. & CluffagciV re-
cicaror.
^Itl? kucu.' cnunciare , revelare , patefacere , mani-
feftarc fermonc. (gjd) Ullgfagen / in ludo ebdrtd-
rum eß viftoriam publicare. Hinc jd) fage \l\iif)
dü(/ denuncio mc numeros omnes tuliue, vet
omnia puncla jam colIcgiHc. Sliisfnge / fett/
enunciacio , manif eftatio , teftil depodeto. tyüi*
fager / 1>£ r / nunciu« , referens , rclator.
Belagen / teftari , atteftari , cloqvi , referre. <gi
befagt^Die 6acbe(clber/ res ipfe loqvitur , mi-
niieitariares cft. ^e|Vg!ing' bic/eeitiraonium,
tcftiticatjo, teftario. SBcfager / btt/ teftis. QSc*
jage Der 3nuhge/ ut cx adjunöa cbartapatcr.
5&cfage Der 2lften / teftantibus aftit. 2)a^ i&t*
fngre/ Aibjcaum. ^> cm x>ai ©c fagfc / praedi-
caium.
dinfagen / monere , commonefacere , commone-
re.aurem alicui pervcllcre, infufurrare. ^in»
fflger/ t>cr / a memoria, monicor. nomcncla*
cor. ^infagung/Me/4rt>i36 (Einfügen/ admoni.
tio, admoniruti commonirio, vuhb infvfurrati*.
(Entfagen 1 renunciarc, rccufare.renuerci ejurare.
©em Jeufel entf«(\cn unD aOeu feinen 23rrf (tu
rcnunciare diabolo, omniaqve ejus opera e^u-
rare. ©en 2Bc0u|lenenrfaqen/ cupiditatesab-
jicerc, & repellere. ^ntfagung/ renunetario,
ejurariot declinatio. (Entfagung Der ^reonD«
fchaf t / conjundrionts negantia , detrtftarto , dc-
rraclio. ^ntfaget/derreöator. I^^TJM
Jortfagen ffive HJcittrfagen/cfFurire, errundere,
efferre rerbit, vulgare. €efi(lbi^an^ <f«De^er
2Bf!t frrf gefagt »PCrDcn/ in exceris narionfbu«
tiiqve ad uleimas terras pervagacum elf.
SÖcfld)/ D.7§ Di^niebttteiferfcrrgefagt rcerDt:/ nc
patiaris rem iftam exire acqrc in vulgus ema-
nare.
J^er» Sc JP>inf<lgen / recitare, recenfere, enarrare.
oratione perfeqvi. g< I^t f?cf> fi) nid^t binfdgen/
audira h.Tcad aiiot ferenda haut Amt , efrando
eclari debent. (Jtin^eTfager/ recitator. Jfrct*
fagUHg Der Briefe / recitatio , pnelcäio litcra-
rum.
^rau^fagen / effari , profan, paläm cloqvi. ^<S)
» tvfll nnc (Krflu#fagtn / mi id) bisher mfd)»Wf
gen
1667 @ a ®a 1668
rti'tl habe / cnunciabo, qvod adhuc fcmpcr tacni.
iftroaSflArer I>crau-3fti«}cn / liqridius & cnarra-
cüacloqvi.
SDOtt' & SftcbCRfaaen / unä ly fimul eloqri , van ii
fermombus jadari. G$ fagen* flße mit / baec
una vox omniurn cd. & ift Rief) r giug / trenn
er$ fagf / eö mui?ea?J anDcre mitfagen/ aon tuificir
. «jus vox , niü* praedicationes aliorum acce-
danr.
3}achXtgen/ rtiMm tß cfhitire aliqvid, obnunciare
porro , rem fermone proferre. Deinde veri de
aliqva re lou vi, fermone aliqvidcelebrare. Gb
ticnt >t lies b6]ti nad) lagen/ decraherc alicui , con-
cumelns in aliavcrn inrehi. 34> tpollte mir*
nid)t ttacbl'aawt l*{jcn/ hax de me dteiminime
fei rem. 3ia<t)f*li]C / fama , rumor.
SJcrfagen / «Icncgjfc , abnucre, refragaru Gin
Ol tut verfagen /condicionem derrc&are , munut
repudiare. $if re »erjagen preecs rccuUrc, vou
xion admitterc. Gilten öerfagen tß rttam calu-
xnniari , diffamare, un Je iOcrfa^ec / OCC/ obtre-
öacor.calumniaro^ 8" fQci'fiKlling / Ott/calu-
tnnia , obtredauo. Gtne Q3Üd)ff DCrfägCD / fß
cantaminibut magteil fdopum ligaxe , ferali
murmure exoncrationem rormenti inhibere,
cohiberc , amoliri. 2>a fa (]u lig , OW/ reeuäuio,
rcpudiatio.
U IHM -Jt'tt / j.'T-r J^crfimfagcri / indicare .fignificare,
annuaciarc pafljm, öTundiqve. ^uic 3citlina
ÜUlfagen/ nuociare allatoi rumoret circumcirca.
Umfagcn eine 0i 1 lu i infammenf URft / conrocarc
fenatum per praeconem. llmfagung / Die / cir-
cuicus verborum , circumferiptio , ambitus.
Umfagcr/ OCt / calator , praico , vocaror.
UllDei'fagen / prohibere , verare , inrerdicere, de-
vecare. ^fjj imi>erfage Dir / tt bleiben julafjen/
inrerdico , oc facias. Jufonimenfunfr utlDer*
fa^en/ ä congreflione prohibere. (Einem tai
tScgrAbmiö unDcrfagen / prohibere qvam tepul-
cura. UnDerfager /Ott/arcen», liirnmovcns,
probibiror. UnberfagunoyOtt/prohibiiio, in-
terdiftum.
fÖOrfagen / A gurfagen / voce prasire , prxdicere.
93or Der 3eit lagen/ incempcfti?e, älieniffimd
tempore dicere. Ginen $rief »orfagen/ didare
lircras. ©orberfag/B / praefagire. ^ßoXtfive
*3orherfagting / Ott/ praefagium, rancinium.
SBerfager/ diftan$ , praenuncians. Sßorberfager/
vate» ,fariloqvui , propheta.
fiÖJbjfageH/ vaucinajti, propheure, facaliapro-
dere, futura pnecerpere, Ö'rcfpoudere, prvpr,
▼cra dicere. QBahrfager Ott / augur , artola-
tor, Corolcgus, oraculorum inrerpres. Qi3«]f)r<
fagerinn / oie/ fauloqva, prophctifla. 2Gabr*
fagung / Ott/ augurium, prophecia, divmauo,
oraeuium.
SBiefccrfagen / »ort ßium eji referre audita , 65* nar-
rata enarrare , dicentcmqre prodere , verum
etiam obloqvi, contradicere, 89 rcfellere. 9ßtt*
Oetfage/Ott/ wlMio, tt. con traditio, conti o-
verfia. SEBieöerfager/ 0<r / referem, famigera-
tor , 1/. oblocucor. QBic&erfagcn / toai berabt«
fcblaget Würben/ atidrum confilia cnunciare.
Verfugen / garruic dicere, folutidima: iingvas efle,
clamando c^blatcraadodc^acigari, vetbis futi-
libui -J lapfantibus dirrluere. jd? habt* lind)
genui}fam lerfaget unt> nieder ierfaget / nihil
profeci accuracilTimis monitit de confiltis meii.
3uefagett / promiuere, polliccri , in fc reeipere 1 fti-
pulari , item confcntirc , adentiri , ampulari.
hingegen itiefagen/ repromittere. ©ai tun
icb Dir «öl »or gen>i§ \ uefaae tt / hoc tibi de piano,
i. c. liqvidö finc dubio poMum promitterc. <£t<
mt bet) Sven ttitb (glauben iuefagen / aliqvid
bona fidc polliccri. (roüicl fan id) )uefagcn/
tantum habco polliccri. 3ufage/Ott/ fponfio»
pollicitatio. ^UCfage halten/ promifla patrarc,
prxfVare, tencre, exuere, complcre.
©ebenen / y @ccjnen / mtqntt /'ß* &a*
fjen / & propr. ßgnijicat : bona verba dicere, be«
nediecre , faufta apprecari ; pß rtiMt contramim
notät: malcdicere, imprccan,t/. incantare, fafci-
narc.ydomum fortunarc, ditarc, in.it : Ginge«
eonerer 80?ann / homo fortunacu« , &*dv. ©e<
egnet / fortunatc , fortunatim. (Er \H mit vie«
enÄinbemgcfcgnef/ numerotä familiä auctui
<(r. ©Ott »olle Deinen G()e|lanD fegnen/ marri-
monium tibi Dsut fortunec Gr Ift mit |eifti<
eben ©fttem refcrjlid) gefegnet / plunmum valct
opibus , multum ei forruna largira eft. G(
ipirD urn ieDermann §efegne(/ in gmtuiationi-
busverfatur, omnesei faufta acclarnant. .^atf
ÄitlD ift gefegnet / vcncficium huic infanti (a-
öum eft. Gr bat lieft fegnen laßen cantu * ma-
nu ofrenHonem lerari fecit. £>er sDeenfco
iff an^er 3weifel gefegnet / hnic homini nefao
qyid eft mali mala objeclum maau. ^tt^fegneil/
Compof.propr. tß bcncdictioncm finirt , fed etUm
tß med darum miracula carminibus & fateina-
sioaibu» facerc. Sßefegnen/ caimine aüiqvo de-
SRhd ui
1669
1670
canrarc. £111 fernen / btnedifrionem moribun-
d o impercici. £)t* X «Der roerben Mll Den SR i: t >
fCttl CUl Al'canc t / infames figoo S. Crucis mu-
niuntur a mair ibus i'u 1 s. 23crfC0JtCil / de votio-
nibus Alis diras invocarc. StficDtrfcgRCn / n»«
ledifta cevocare. 0)i M inuf fü fiiiuKU / fcaf
man aud) tvieberfeqnen I an / mala omina atqve
execrauones nunqvam toto pc&orc judicacoqi
prxcipitentur. äerfcqne n ' attonitum tun, ftu-
oere . muari. €r bat |id) Darüber mol rceftt |er>
rrTUJCt ttnD jCrKa.net/ pavor cum admuationc
cum dcHxu.
^Ctjncr/ Oer 1 benedicens, fortunans, gratulabun-
dus. vf i ^CVinit / Die / piatrix , tarn na , voca
pro falucc alieujut nuneupans , flu facicns. Srd
Cr i'ijiu i inn etiam pnnitu, pro venertea, incanta-
ericc , laga , & fepulcrali magiftra. viliiil e • ,iwr ■
facerdot , bcncdi&ioncm facerdotajem agoni-
zanti conferens. Serfcgner / Magus , malcri-
cus.
©e omina /Die / ^eqen / it. Dos vrcqne n/ be-
nedittio , gratulauo , bona verba, votum pro
falutc* faufta acciamatio : porhtur t'iam pro in-
cantamcnto&'adjurarioncmagica. <£ in c 11 sSe*
flilt tvottuiT fpred)Cn/ cantamina rebus addere.
^eqen qvoq, fumiiur pro opibus , facuUattbus,
divuns , ommbiMqvc boni* ä Dto conceflis.
Sin l*Otte$ vr caen t|i - lies gelegen/ Deo dante
nihil noccc mvidia. I/a dteitur M t >i!n K.U'ii.
fruetus proventus annuus. $pr n fc^Clt / fr u-
snentum. reditui cx agris. 3BciHfcgen> pro-
ventus vidi. J£)iill£fc4Cn/ rei familiaris accev-
fio. ©cltfeqon/ arHucntiadivitiaruin. ganD
fcacn / uberras , foccunditas agn, bona frux.
£)ti J6hmncl^ £ cu'tv dementia eceli, tempeftas
commoda , temperata. (tbcfcgctt / autrm rfl (o-
bolet , liberi »pignoraamoriscoryugalis. $rif;
benlfeqcn commodum, utilitaspacia, (äluraris
fcmporumtranqvilliras. &ßunbcrfcgcn/ uber-
tas inefVabilis» ftupenda fern Ii ras , benignitas
admirabtlis eceli , vrl Dar. $<0 frommen Unrat
ift allzeit <8c§cn / piorum opera in benediftio-
nc permanent, ©er IcßtC i£ Cgcn / aeternum
Vak. Einern Den leijfeu \£earn atben/ commen-
daie ammamalicujus in manut Domini. 21bcr
Älcubiicba' Vreden vota fuperftmofa» 91&rnt>'
ftgen t bcncdi&io vcfpcrtina. SDJiTqenfcqen/
snatutina precatio. ^raiirfegcn / bcnediäio
ccctciiaftjca, facerdotalis copoJa. (iluiftcnlV.uil/
Chnftuaorum vota de fufpiria. €lccvn i ßvt
tcr ASKuiterfcifn/ benediclio parentum» pa-
rernum dr maternum votum. ^eticvfcqcn / tm>
precatio ignis. ^)eten> ftve 3auberjcaen/ de vo-
tio , priecantatio. S. ildicn ftve ^ricltcrfeacn/
bcnediclio facerdotalis. JXeiiefeaen/ valcdidio.
Cr d)lani}enfnun / exoreifmus. ^pettfegen/ bc-
nediclio fimuiata. ^ i ( 1 1 atli^.f n / necromantia.
Unfein / infchciras,malumaufpicium* fatum
durum, fortuna tridior. fiSctterfc^cn / exor-
eifmus , y cjuratio temperratum. Wlltl^fc^Ct/
Carmen Thcflalium , Colchicum , vulncrarium.
S&affenfeoen/ armorum dcvotio.
©eqenl)aft / e> <r eaenMid) / Mdj.&aJv. benedidus,
forrunatns.if. (clix, dives, abundans, bcatus.
£eiU «hafte J^anO / minus rortunata. ^tb<l
begehret »egcnbnft lufeonz unusqvisqve qvam
beatidimus die vult. ^cqcnbafrc £he/ conju-
sium feccundum. Unfc^enbaft / mtauftus , in-
fclrx , torrun.T maligna nubilö perfufus.
©efeancn / valediccrc , valcfacere , confalucarc
alciiis. j>k\c 3iitlid)lat gefegnen / via cx-
cedere , de vita migraA einen auf ewig g(<
fernen / seremum Vale alicni dicerc. (gefegnen
fiw fltfe <jefcf|tten rfl rttam crucc fe ftgnarc. ©e<
fegnnna/t>tc/ »alcdiöio. ©efegner/ Der/ *aie-
diecns. ©efeanet SBret/ pams confecratus. (>>e»
feglietcr bleich / cahx coDfecratu».
©aiten/
eborda . fides, nervi Tonanret, Sunt , 9V1 &att
ten k Ldtmorum Srld drdueunt , frd inaens difft-
rentük rfl inttr ptlum iflmm dunoirm $5 rigxdxwrm
$$ttnuxoTA h*t mvmmUium inUßm* Ms «r^, cen-
tort*. Stnbitur Sutern ^aitC per Q\sd dtßerrn-
tism (Seite/ latus. O aiten auHicben/ aptare
chordas, obtendere fiJcs vcrticiliis. vraitett
fttmmcil/ corrigerc, contcraperare , concordarc
fides , intendere chordas ad juHam harmoniam.
©arten ablasen/ remitiere. Raiten abiteben/
ßvt nbrei^eu / demere» incidere nervös. Sluf
ben Raiten Fennen / fcirc ftdibus. 91uf ^en
Raiten fptclen/ cancre fidibns. Sluf Raiten
Iii eidu-w / fides plcltrö ferirc. ülufgejogene Sab
ten / chordc intenr«. Unaufge|rqene sraiten/
mconten xx. ^mnicv auf einer VbaUe leoren/
chordä oberrare cadem. £>ic o.rr?(te / fror grd'
befie^atte/ hvpatc. X)ie ncehfre an bergro§e/
parhypatc. ßw'ntfattc / nete. /Joartfaite/
paranetc. Xerilatte/mcfc traitc naei>Dcr Xcv
liciunus. ^nftnimcnt mit einer «caitc/ »o«o-
ebor-
i6yi ©a @a 1672
chordon, mit Vier ©rtitcn ' cerrachordon, mit
fünf ©aitM / pentachordon . mit fe<fc< ©aitOl/
hexaehordon. ^niltCtlfr.trcn / tides : cftudinum.
(Seigenfatten / pandurarura. 2)rat« 3"ftfU'
mau * 3iCtrrfaitcn / fides ferrcas, A «nex.
Vrd;.-.f|'.;irc«/ fiJcscx inceuiniiovmm. 9Bolf$'
fairen/ luporum. QBolflingenbe ©alten/ Co-
nanna fila. §rcubenf(l(ten / H!a folantia curas.
ISrilHcrfaÜcn/ckordaBqYeruUe. Dim.eß: ©aifi
Uilt / nob* ©aitqen / ÖÄS/chordula,fidicula.
(Seiten / pro (jvo du imta^tf ailcn 1 1 e. mithatten
b€iti\)Cn / inftrumenra mufica fidibui obren-
derc. SSülbifaittttiantt/ <heljr»nerYttconfo-
nts , refonantibua opcimc inftru&a. Uilbf fäi-
fCCC ©eifle / pandura pura, fidibug carens , muca.
€inc3ittcr red)tbefuiten /chordasfexreaiin ci-
charä probe difponerc.
(5ciÜid)t/*JirH. nems» fidibui ÖC chordii inftru-
öus , difpofitus , conteneus. ©aittdjre frl Den/
aemula chordarum fila.
©dp / X>tt / antiqvum vocab. Gothic, fvod in Belgh
etüunruminufu tß , fagiteam notans, hujwqyvocii
Latma fönt £5" parens. QtH emm fagittam a Gmc6
0myf&, out Latin. Sagum dtrivar.t, out etiam a
fagaci ictu , nun adeb Jagacu mihi fffe videntur.
Alid&4e&i <5aiW # ©aun fWfl diSum , Latinii
& Grdc. Saunium , unde etiam proeul dubio Saucitu
venit , qvaß faumd vulnetattu , # ©<tfb/ five ©Clb
bd/ holte ©ebel / Der / acinacci , harpa.
(SäI/^/P'" 7 "- 01 ' ©älC/ fpatiofum atrium,
amplumconclavc, olimaula , palatium .bafili-
ca. <Sin ©al / iala Mcebatur , c, w» ©al antiqvUut
domum figmfieavit, unde vtttu vocab. ©alifudjf n/
f. r. domi ferunnium facerc, rcmqvc furtivam
inibi inqvircre , hodu ^auefwcbuncj tili)«
Ö> ©albüdjcr / libri cenfualei ,/<■« seftirat , ab hic'
voce ©al/ qvod in ik pttdi* ,ip>* auU Regt* cen-
fum vrajlant , ßnt mftnpta, it. LcgcsSalicae, CMC
(gallfdj« ©cfrßc / «v* de jurt fuccedendi in fah,
(.& regno ,/r« bafihea di(potiunt ,ftzminaify exclu-
dunt , ommno veniunt : Licet ßnt , qvt Legem Sali-
cum a Salin ,fiw FrancU , tfvos , tä aü Conring. con.
f-vetudo Salios vel Salicos apprüet , diBam putent , g£
q -indem talti Franc t Salici kfiuvto Said , DtC 9(tV
necejfatib nomen fortiri debet ent , de qvo tarnen val-
dedubito; Sala enim, Die ©jl« / ex monle ?imfero t
t><m 5<4)tclbeT<je / ori/«r, «ff, prr 54X0iruim ^
Tburin^ww« [non autrm Franconiam] defluit , fr^
im Albim exonnäi , aliks OCt ©al ftr OBU Vtrißmx-
lim üafy eß , Leget SaIica4 id. eß'e , ovod LL. Regiat
five regni , bat {&al five St$niiil«t)l/ qvemadmp-
dum Du ©alijÜtiT dicuntur bona aulua , bodii
SUmmergätCC. Abboc^aXdißert terminatiofi-
naJU fd| m dnrvr.it, ut : 3^^'/ iabyrinthu«.
©rdtnf.il / amtmna. -©d)fufvil / ccrtiiulum.
Urtibfal/ affiidio. 3n)auv(fil / Tiolentia, dcc.
© d;oncr / arof er ©al / Mrian majut , pa vimert-
tum augultum. ^feinet ©al / etiam ©tilclcifl/
ß-vt ©dicken /atriolum. A dal rß ad), ©alidjt/
& ©alr)dft/ formam atru haben«.
33fO ; * SRebcnfal / arrium minus, fuccedeni. S>5il>
licrfal/ acrium pifturis ornatum. Qübl'eilfal/
atrium palatinum. ^§fal/ diasra , canaculum.
grcubcnfal/ curia DiTina,4/ii/j^iniineUfal/ gau-
dia cali. gürden- Herren- Jfiiifcr .jttnii^fal/
R«g«a» «de» palatinse, aulic«. föcrid)«' Kabt5»
ASScrbtfrfal tribunal Cuna.Scnaculum. @C»
mrinfal/ canatio publica, communi«. ^XlDen»
fal/ atrium hcroum. J^inbcrfal / canaculum
pofticum. £pd)ieitfal/ canaculum nuptiale,
^irdjf.il/ conclavc Ecclefix junchim. JcontJ«
t>i(1\>ßve ©djnuffll / profeenium , amphithea-
trum. Äunj^fll / pretiof» fuppellcödis arma-
rium. Vhb(jfa\ i palatium amoris. Jfuftfal/
folarmm. VuiTipcnfilf/ arrium humile , angu-
ftum. 5Jfiftdfal / medium aulae. Dbcrfal/
di»ra fuperior, SKitrerfal/ conclavc eqvcftre.
©piflfaf/ gymnafium. ©tcvucnfal firmamen-
rum. $afnfol / canario laqveara. Jatufal/
choreum. ^MUerfal / arrium lugubre. 93or*
fal / aenury proprü diBum , vulgb anticamer*.
3Bi)/fcnfal / armamencariura. SBolFenfal / acr
inferior. SfrinticTfal / aulica fafrigia admira-
tionc digna. 3aubrrft)l/ effafeinaea Regia.
©alb/ falben/ gefaltet/ ungere , inun-
gerc , ilhnire , linerc. Oft ütib cid falbctt / un-
.{ritare, multo oleö perungere. ^inm tO&tC«
fillbcn / polbncirc , pollingerc. (finen JUHI Stb
nige falben / regem mungerc. ©er Ort / Da fi<fr
Die ÖebaDefcn biebevor falbeten / aliki &atbf
(lub< / alipterium. .<$üt %cbcx6\ gefalbet / ce-
dratu«. Compoßfunt: äu^€m * ÖMrf4)falben/
ungvendo perfi icare, ungvinc perfundere. J)te
$a\ c einfalben / enne* »nungere. (Er ift buid)
URD buid) fjefaU'ft/ pcrfufui clt ungventia. <5e*
falben / ungvenrit un^icarc. ®?it <p.fb befal*
ben/ pice obiinere. I)rüber»yiwUbcrbeiTalbei/
fuperungere, fuperillinerc. ^in iberfalbefef
SRnn nn ü J^aubt/
1675 €>« ®<*
S?AuM I caput ungvine delibucum. ßcr um f d
bc Ii/ circumhnire. QBiebcrftllbCnV rclinere, de-
nuounctitarc. 3u(falbctl/ obligare ungvento,
«rafca gummi illinexe. X>IC Sßarben mit
Cr d.i imiik jucfalben / cicarriccs pigmencö deli-
nire.
£ albcr/ ttt/ unltor, un g\ ent.u ius, pigmentarius,
myropola , alias «eMbinbercitcr. / & Selbem
SMrfcmf«»*. iQojdf. Iber / empirieu» .circum-
foraneu» , circulator , agyr ta. ,Qüadfalbcrinn
titl circulairix, ungvencaria. :\iuaerflber.
alipte», jarralipta. XüDtCtlfUbcr / polhnftor.
A .•(.. .-/; ©i'falbter / frt Hrbraic't Mciliai, Givrc.
Chriftu» 1 i .<•'. unftu» exponitur. Gxfalbttr M
J£>£rui/ Rex & Prophcta.
Gdlbc/ Die/ ungventum, ungven, linimentum,
balumus inunit onus. Dun rfi (3*lll>Icin / 046/
linimentum liqvidius , fi^molliufculac confiften-
ti »■. idtm eß (Salbung / tu/ ^fcod Cr a Iben
unltio, unAura. Sin «Sc sBefalblini, / inunftio.
£i>öf(nfalbuug / pollmftura. (fr rieche nad)
t&albe / fragrat cinnama •■■} balfäma. Dich 1
<*a!be/ ungventum fpiflum. gicbltefce (Salben-
ung venia gratiora. grembe vETrtlbcU fivr Clrjr
falben' ungvenra exotica. Qlltcbfalbe ungven-
tum althatx, dialthea. Qluqeilfalbe/ collyrium.
Jfcaunifdbe / ceratum arboribus mungvendi«,
cmpla/rrum. S^iirtfalbe / cerotum pro barbis.
SMcfcitfalbe / feplafiura * ba lfamus mofchatui.
3)[i'0falbt'Q / ungventum de cerufsä , alias alhum
rafts. ^ranbfaibe / ungv. infrigidan* litbar-
gyrii. ^T!l|ifdlbC/ ungv. cordiale , alias j£)er|.
gcfptinfalbc/ cardiacum. (Eorc^Iblcin/ tere-
binthinae un«v. SleifdjmadKn&C ©albe / in-
rarnans. ($id)[(dibc/ ungv. anodynum. (3ÜC
iberfalbe/ nervale, (övinb fi ve Är«(jfalbc/ ungv.
contra feabiem. J£)drpllbe/ proalendi» capiliit.
/hlHbffdbe / cephalicum , narcoueum. Jfpcil
fixe ißimrfilbe / balfamus vulnerarius. Jponi
falbe / emplafricum. -€»tren(aii»c ßc Mtitur \\m-
tus fnmunti , fet^lccbtcc ÄranDtreiti. ji«im>
pfco/rve ^Ctltgerfarbc/ ceroma. Ä&lfalbe/ balfa-
nui, balfammas. ^enfffdlbe/ ungv. pedieujo-
nun. Wnb<frif Jinberfllbe/ anodynum. SOJa*
fetlfillbe / ftomachicum , balfamui mirabilis.
jfreitterf . i b: 1 ungv. viride porabile, alias Qxhf
ne&imtv. ©(iljfalbe/ fpleneti cum. C0?niter»
falbe/ uterinu» balfamu». SXoffnfalbc/ ungv.
rofatum. v$d) .1 falbe //h»r€$cbmicre /Itqva-
meoprotonfisovibui. €d)laffalblciH/ fouim-
ferum. djrillit |i:!bltin , ungv. ad permonei-
&&tffeilf ilbi / ungventum Marti um vtl fympa-
ihcticum. au.igcnf;lbe / fivr ^dmu« / axun-
gia. aßiegenf;lue/foria aöunberfalbe/balü-
mutmirabilt*. aöurmfllbe/ ungv. ad vermes.
3«lbnf Ibe / linimentum dcntifricium. 3»«ubi'r»
falbe / linimentum magicum.
^alW)aft/*Oalbi(t)t/«4f/. Öf adv. ungvenroper*
fufut • baWamo fragrans , delibutus, madeos,
ungventanus , ungvenratut. Dtcitur etiam ©c
fjlbet. rencbt ©ulübnft albur/ oietem-
plaftra; Unfalbicbt/ fivr Ungcfalbt/ mraimc
un<ftuj.
\^albCp / /pl. car. falvia , planta Rußic'u
bkn / V'opttr oiortm actrm Aiöttir a\ *3i l b C
S&rei(e3albe0/ falvia major. Iacifolia. GM
5tretl)< & (Bpi^fUben/ »mor, acuta, nobih»,
anguftifolia. dKccrfälBeo / orminum. ^SUbe
(galbfO/ ülvia fylveftru , fpbacelus.
(^dU/ X)A0 / plur. car. poctac tarnen dkunr,Mf
(galJC /Sal. 6c&»ariiifbr<Bnf6tili/ fal for-
didom , uftum. vf J'CH tveiK Öat| / elegant,
candidum. ©alj ma^Ctt/ fticcre, coqvere fal.
SDiU bcltrenen / falc confpergerc. gjjit
Oiilj lüurieq / fale condire. X£r Ivinbeff mit
©alj/falis commercium tacit. Jifcb clwt (^aly
menfa profana. ^infonilllftl rem <?alj ' fala-
num vcdligal. Ä^rnlein (?alj/ mica (Iii». £)a$
be|K* Cralj" f «»Ii» ©fniC in ^alj / Tal com-
mune, vulgare. ScvrlebCK ©al|/ fal tntum.
€in 8tH(f öalj/ meta fali». ®ifüttcn (5ali7
fal excoclu». Hu; .i;«,iid) @al| / fal infulfui.
ü&ci'gf'.lt' fomli«,folluiui , nativus. bellen
fal) / alias ^cllaßb dp / laureola , daphnoides,
mezercum. JCrtft a U C n T-» I| / nitrum . cryOalli-
nun). Salnitri Jinm; (ralpffcr p>o Oalnitcrii-
ckj»/. UnAraA) ^al|>Ctri<t>f / nurofus. @a(9ev
tri(uter©runb/ folum nitrofum. Äiicbeafaü/
Tai populäre, fontanum. Vr i'ifdi ül mann um.
^teinfalj/fal gemmx , id.avod$>tX%Uh* $ unl
&aha ut iitcnfalv ^l phiiofophorum. J^ailbl*
nvf |;.!v fal faccrdotale. fiiHCiui f,.lj / fal fac
charinum Marti». i\ \>\\\U( ilf.i lj' corallorum, Ac.
@al|fn/ fal.re, fale adfpeTgere. J>a«j Sl«fi ift
md)t m ril;rr / caro non eft falira. <£'tiras nur
ein tveniq fuhtw paululnm faliiadfpcrgere. (Jff
ir.v; aar |ll (ebr fallen/ nimiö fale imbucreali-
qvid. ^al|cn ttiam mriaph. pro incrcpare
auimadrcrtcre in aJiqvciQ nonnuvqvam pomiur.
€iiifin
1675
1676
cuniö mul&are. Comvof. Junt .\2lbfaljCR / 9llt<
fd|cn/ & ginfaljCB / Tale condirc, falfemcnta fa-
ccic €troatf mol einfallen Da(? ce fi$ Mit / aJs-
q vid ad diuturnitacem ufus fahre. lircb fliljcn
& $n l'.Ucii' maflulas falis ciböimmifcere, dili-
gen t er fahre , largum falem infarorc. Uoei !
ICH/ üDcrfaliat/ & 3<Tf.ilj*il / inconffciä falhtu-
dinc corrumpere, depravarc, violare. Q>^i'f)Cl*-
f iljCll/ prJBluIio liqvamine cingcre. £8ie&er
f: ' \: :i / faliurani itcrare. 5m»/ Ö" cnmpof.
clucre, uf
Cins4<r(al »enc Jperüuje/ halccci roaecrac*. £1
faljCII/ad iaticcacem fallere.
€dl»07 Der / ßgmficat : modo errim tß ftft
^»llHJCrfilllfiT / ßvt 04ljl)in^l<i: / fa larius, fa-
lcm vendens: moi© <m ©olifÜrfC/ /iw 0al><
f arrwr / carrucarius falarius ; miJ6 ein ©iUj
UKi)Cr/ qvarfror falarius. (SaljcrilM t>Ü / fala-
IU. (fuifüliCtV falfamentariut,
©al^e/ ^©Cje/ DÜ7 embamma, rminfhis,
condimcnrum , it. falfamcncum . falfugo, Öffal-
filago. £ine<£pjje über »icrci:dn-ri Äl.ifcf) .ii'.f
fttt ' carnem infuraaram jufculö aromatico per-
funderc. &irn» £irfd> 2öfinfr|c / decoaum
pirorum, ceraforam, cx uvis. Huc ttitm pn-
tt*et ^h(jc/ Die/ decoaum gclarum , it. tBuli«!/
f!ur. num. tant. inicraoea, imcßina minatanm
confe&a.
(Jaljir/ C<W/ aliis 0ß!jfrtff/ Tbttringh
mc|fc / coacSa falls , falmum. Cujtu dmrin. tfi
6&rid*/ * 60 l|ird)cn / öa* / fahUum. Sr*"
*B*lljiTqen rtitm txpomtur aectanom , Tofcuhfm
nimtr. tn yvoaertum vel embamm* apponltur.
SaHunq; Die / *Cä5 6al$cnrfalfura,falfirudo
£)u^ v Ujnviclc '.l,en ift iinqefunb / nimia faiü-
tudociburum neuer. (SinfiiljlIHO, / condimen-
cum (aiis. Uber fililinq / 93iT» & 3c vf ■ ! iini .", / u
)itura nruriatica. vi'inc qerinqe Olu p !;::u : lots
afpcrliofalis. Die \U\nu\ tr&jl »iel IX Ii ein/
Bcgotiatio felfament ana qvz0no(ii7ima cft.
6al)i<f)t/*6aUbdff /«^. & *Jv.it. @Kfaljcn/ &
£üljlq/ falfus , felnus, Qic ci.iiditu» ,5-'. ndrnh.
feite, tal/iitimc. . llihKfalun infulf». QBprljf/-
grfalKD.' prxfulfus. 2>erfaUcn/ perfalfas.
6a(^f(it / *it/ükmferiqvod feJfcdo,
felfui upor. 1
(Einem i£>en Uten 1 frov Mhks fchßtf« um (g a !at / Wt/p/«r. ©aldrc / pr 0 pr. ,ß v ,odcu nqx
Ö«fluföic0en/ ahqvernTcrbit aceibu ace.pcrc, Algama , illinclui , & intineSus , fif 1 5^fl£
acrem accufat.onem alicui parare, gravi infor- ©alt/ M>iitit«r. Gnitenim condmtntt cujm-
ädmvicem: nobis eutrm ©flfat w $ni< laltuea tß t
clus mmir. crudum fale, ecrtö, oitd , Ö" fVMnde^ pi-
prreconftrrfum , utplurimum non cdRum : daturtä-
men eliam gin mvmcx ^nlflt / lafluca repida
cumburyrovellardo. ^rautfalflt/laöuca ea-
pitau. £rjnfcr6a!.Ti7 laclucacrjrpa , Cappa-
dox. tBurrcnfataf/ acerarium eneumrrum. (rit>
Wwtnfolat/ intybi fativ». ^)olimJfrfa!ar/fam-
buci. ^)oi>ffnffll(it/lupuli. «Xapunjfttolflf/»-
puneuh. 9ieffi(hfalaf/ f aphani. $fy((*\$iim
^(Ubrcrfalat /laOuca capitata.
•Soße/ fe? @6lc/^«mefl!f/er»«d/faif«go,
fallilago, ftumor in artiifiliuarum ,fub faiit cru-
fli licpndut remantt ,i/.muria , (galibnibc. Aliud
tß tSaljfdUtv/it* ealjavube / A ©rtlibrnnii /*p-
ftlUnt etiam OalittftC / iainia , f'odma fahl , &
f ons falarius.
-■..V. fimilUud. qraii , ccu , tanq vam , vd-
uti , perinde , qTcmadmodum. Vttuß ßlma vo-
cula rß y undencn fblutn GaUorum, fcmbler, aeqvari,
•vet itm etüuu Latinor. fimilit , vemrt vidttur, nen
a •yjtx'ts , atqvalii , fvod fortgibt *brß qvead litr-
ras. Dicimm tdhuc : (Jr flcllre jicft/ (am twOfc er
ti tllbn / Gmulabar fe facturum. Crtrthtfiim
f)6rte er Ctf nid;t / fenon audivifTc menriebatur.
Pro boc fimpüci ho.hr magk in m/W tß @j(c<d)füin/
qvemadmodum , vcluri. \[%\ 1:1 • omnes fimul.
(^iim rtum tß tertnmntio dtrrvandi , qvslitattm,
potentiäm , & flrnitudintm+tp>and*m fion ficatis.
5fi"bfiffam/ labonofui. 6nUi)|tim/ fumcicni.
^emaebfam / in.nm. Sobefam / Uudabiiic,
fv»J rn^r Äobxfr.n ßrifßrunt veUm rb^tbmm*
äSidfant/ ofllciofus.&c.
^fllTIt/ <r<rv. congrtg. una, &prdpof.atm drtttv.
cum. Snmtmir/mecum. l^amtb^r /tecum.
@amt uii6 / «obueum. (r amt allen / com
omnibus. Qantt rri«m nomrn coürütUum tß,
©aratuiibfiMibert/ omnes Äfinguh. ®cfamt/
colleclus, commanis. Hinc @efamifd)aft t>ie/
communio. ^efamtf^aftlicl) ; uoo orc , una
manu.
(Bflmmcn/ advrrb. hodie infrcqvrns tß, ttrtde ctmpofit.
tß 3nf immcil/ eonjuncle, iori)uncl:m , jiW cum
•verbit compofitum , con ad notät, ut: 3llfaR)<
ntenbanen / co-«difk»rc. Suftmmcnbruchn/
compnmere. 3.:niv::K'HUlU/ adjungerc. 3u>
SRnn nu Mj fcnv
i6 7 7
©a
lamracnfarulcn/ agercgare, fgc. SSonfammcn/
contrk tß diftans, di/crepans , diftraäus, divulfus.
(Sic |iflO nun WUfjimncn/ jam fcparati , disperfi
Amt. SBcnfimmen / copulate , juxum. &cn»
pmmcntwbnrn / cohabitarc. SSenfaiumen
fdjlafen / concumbwc. @urc grcnube jinb gern
beoflWinCtt / amicus amici confvetudinc gau-
dcc.
@amiltd;/ & ©omrlid)/ adj. &*A-verb. ufm qvod
0a»1U / omnis, unirus. i/. jun&im, conjunftim.
2)ic fdmtliebe 2lrmee tfi gefcfolagen / wahmht
exercitus penir , omnes copiae fuCx funt. ^fltf
fömtlicbe grauenjimmer mar in feiner ©eroali/
faemmarum qvicqvid erat, habebac in poteftate.
mmuta-
tim , & iSamctbaff verlaufen/ pcra»ctfio
nein vendere
©amlen/ (gammeln/ gefamlet / coiu-
gerc , coacer vare , cor rädere , co n q * irerc , com -
fiortare , in unum locum congregarc (*klt
ailllen/ argen tum cogcre, conflarc, coaccrv^rc.
tfric«4tf Diffamien / militet confcribcrc, exerci-
tum parare, conficerc. ©reine famlea / lapidci
legere, einen 23orraf der 9B6rtcr iamlen/ co-
1>iam verborum excerpere. Qat 2ßa§er fflm-
ei fid) in beu ©rfcnben / aqva m locis depreflis
colligicur. Compof. funt : Sluffamletl I fer»are,
reeeprare. conderc. &(Ienbj)alben ©elf auffaul
Idl t undiqvc pecunum corraderc. $5CD' *
•^fnbevMmli'M i:. 9ccbenfiim!eil / curfim percer-
pere, digerere , conqvirere. £)a$ 2ßcib bat
bei) ihrem 3Rann*«ie( taufenr beober ijcfanilct
faemina hxc in connubio multa millta conges-
fic. (ginfamlen/ id. fvod fimpUx Gamlen/ cor-
rogarc 2lutf vielen $ucr>ern ba$ befte cinfam
1ctl / ex variis Ii bns cxcellcntiilima qvaeqve li-
bare. gorr Minien/ arceflere . comporcarc, col-
hgendo pergere. ÜEtffamlcn/ cum alui exq vi ■
rcre 8> comparare. '^erfamlen / congregarc,
concicre, concenturiare. t)ct Dttfamlete jXat)t/
coadunatu« Scnarus. ScrflrfUCfe 93Ö!fcr in
eintf Derfamlen / didipatos homines congregarc,
tfadfocictatcm vitaeconvocarc. 33f>r de %$0X>
berfamlen/ antefibi profpicere,co!ligendo pro-
videre. £>er m famler nur anoern ror / a Ta-
rn» non fibi , Ted alus, praedam qvatrir de divieiii
üihiac , tfl in opibus congcrcndis operam locac.
UUieberfamlen/ rccolligerc , coadunire. £)a*
SJült tvteberfamlta/ oedinci rediategrare , reib-
1678
tuere , praelium repararc. SUicbcrDCrfamlcn/
de inregro congregarc
(*flmler/Öcr/ colleflor. ÖW/rK/coaftor. <^nmi
lerinn/ Ort / famina col ligcm , coacer vans,
conqvircn«. SlufffMlkr / eoaüiones fadi-
uns. €mfaiHler / reeeptor. ©elrfamleT/
aerufeator. Qfcrfamlcr ttt SJoffe* / decuruns,
per faaionem cogens. 3u/ammenfamler/
omnia corradens. ÖßiebeT»er|;imler/ renara-
cor. 3eiflin^fiimler/famigeraror. ^inüdnü
ler roill einen Otoruber haben / avarat rcqvinc
prodigum.
<c?amlung/ oic/colleftio, collefta. Qluffamluno/
coacer ratio. €infam!ung / * (Selteinfamlung/
vo.utura , coaäio argenuria. J^olifamlung/
lignacio. fSolffamluni)/ congeftus copiarun^
decuriacio tribulinm. ^ei'famlung/ concilium,
c aems , congregacio, conventus. (ihnftlidjc
(Berfamlung / eccleiia , eoncio. 2ofc SBcrfanii
Iung / eonctliaculum. öamlung ber Oleren/ fpi-
cdc»ium , ber ÜCUte / S/nagoga populorum , bei
Objte? / collcctio pomorum. äßaferfamiung/
collcdus aqvae. aDinFelDerfailllung/ convenn.
culum. 3cct)famlting/ Tymbola* coilc&a fiu pc-
cunia , qvx a conviva exigieur, auc a canatuxtfl
confertur.
6amlie|)t/ *6ammclbafr/ *dj. tdverb. colli-
gens, corrogans, fg congeftus , comporcatiis,
arccditus. vr ammell) afr ttiam tß laboriofus,
avarus, opes accumulans . QBer in bet ^licjenb
ni(t)tfainmc(r)af(i|i/ muü imüllrer barben/ n.ü
q vis parßmoniam rcrura in ju venture adhibear y
in fcncftutcegebit.
©umme / »rc / pw. ©ummen / propr. ,ß <0 u
lecrio, congedus , conglobatio , drinde autrm
c 1 put , argumentum , rhema , marenam , Ö 1 da*
tum caufa no/4/ nn jfrUbmetica & ratiombm tß td,
tfvod demum tx computatione confurgit , diaturtfo
collelrum, tot um, fumma, & vulgb Facit , rr-
Hiu/ produdum. Tandem ^umme f ß idcmqvti
compendium. Sfa^ummfl/ ^ rev ' tcr » rerbo.
J^auorfummc / imigb Lumina ^ummarura/
torafort. €«itcnfumme/ latus, paginx ratio.
I*)! riebe @ummen/ rationes pares. £>it unimc
}iif)en / Ot>Cr machen / fubducere fumma m.
6ummen/ *6ummiren/ gefummiret/ lumrnam
taceic, rationes colligcre, conterre , putare.
c mnmircn m freie ttutm idtm eß t fvod Qlbbirctt/
t. r« plurcs numeros io unam Aimmana colligcrc ,
1679
©a
16S0
i/ä Otimmircn qvoqtfonitur pro cnumcrarc , nu-
merum fcripcum cftcrre , five cnunciarc. 2iuf<
furamen / augeri. fummet (ich boä) auf/ in
magnam fumroam accrcfcic 2Jb|umnien contra
rß dcrciccrc , dcminui.
^ummircr / &et/ collcSor , ratiocinator, ratio-
narius , ranunculas pucans , £5* Aibducens.
©UmiTliridf) r/ *dj- aulem rß compucabili». ©Ulli'
lUiretinit/ Die/ enunciacrix, faemuu fummaro
lubduccns.
Oummiruiii)/ Dic/^Da* ©uramiren/ numero-
r um in uaam fummam collcdio« it. numerorum
cnunciatio, enumerario, ;v pcouu nuat 10. Z)it
©ummiruno, triff rnd;r ein/ collcaum five mm-
nu non convenic.
Der / plur. (Ar. holofrricum , rß a
@am / 1«-/ Hammen I five @amt<rt / <jvta fiia
fericM *rSr uniuntur & ttÜMntur texturk. jn
Jammer unb ©eiben neben t fcricarum , five ve-
ftc fenca incederc. ©flmmei tragen / holofcri-
cö pannö uti. ©laiter ©amtnet / holofecicum
purum» rafum, arAius &nobtliuf. (Hibiinn
ter/ /n*3J?ojirrer öammef / holofcricam feu-
tulatum. ^ubenfaunntt / pannus hcccrom.il-
lus. $lüfu%iinmet/amphimallum. ^ur|'»,i
Rimmct/ fcricolaneus pannu», £rippfami1kt7
pannui picudolofcricut, aius S&ef feftaTninet.
^ amm(titt/ aäj.fvodetiam ©aHIIBet dtcitmr , holo.
fcricus. tSammcfCr &OCf / tonica holofcrica. .
©aminete sBottc/^ v«ba b y (r.na , biand.i.*. ©anft/fonftcc/fanfteller/ör^^e.
Icnu, rooilis , placiduf , manüctus , mirit, it.
Icn t us, &: molirrer, Icmtcr , placide, lerne,
barer (Sanb / ftcnlii. £rucfener ©anb/ ficca,
arens. Sftafcer ©anb / b»bula. ©elber /fuW«,
SXottv rubkunda. £n|f mit ©aub jugeridjret/
arenacum , calx arenä permifta. Sjblafenfanb/
calcalui veficar. ScKrenfanb dutem calculus re-
nume/?. ©lotffanb/ arena ricriana. ©olbfcltlb/
baluca. ©rabfanb / arena foffiüs , foffiria.
©rie Bfanö / fi™ arober ©anb/ fabuium , craffior
arena. Sfteerfanb/ arena maru. Stäbe five
©cheuerfaub / diaturetum 2Ba(?erfani>/ arena
fluvialii , fluviarica. ©Urlaub / faburra.
©trenfanb / pnivu feriptonu«. ©fubenfaub/
arena ad fpargendam humum apra. ©tnnben.
fanb/ arena horana. SricbfantV glarea. Siegel«
fanb/ arena fufca , fpadicca. ©anb in «äugen/
lurruUo.fcy cacarrluJa oculorura.
©anben / pro yvo Mcmtu 2>efanben / be faubef rare-
nä confpcrgcrc, fabulö obruere. $t|.ini>erf$
vi ' t r w id) / folum (abulouim. 2Mfanben/ tß Ta-
bula & glarca foveai openre, rß rtt*m exare-
narc.
©rtrrtig/ * ©anbic^f/ & *Jv> arenofut. ©ail<
biehter^äm/ unnacalcuiofc. ©anbicbteOra*
bin / arenanse ©anbicfye 53er^e/ monies are-
nacci. ©rubjanbid>f fabuiofui. ©rie^fanbichi/
five Äiejid){fanbM / glareofui. ©anbi.j %>\ot/
ut Wüteberg* , panis arenaceut. ©anbid)ter
W^t%t viagfareoia.
€in fammet i'ebcn fftren / magmfice, fplcndtde>
laure, dcltcace viverc.
@(JIt / ©<r / Ff lg. &(Utt / flo» & cremor lafti«,
i.e. Optimum ex tafle, dtq l abbwceß*a'f. ©anid)f/
pingvis, opimus, qvali» eß cremor laüh, it. ©4tn»
Biel / qvod etiam (betTWiel feribunt, fvafi^aeW
mt\)\/propr.ßoi tritici , farinaepiima t nobü fimtla,
fimilago, paniicandidut ex polline. /»ojjjni
{emmdn/ pann (unilagincus in cptifis nupriali.
Mnappoucu5. ££unb< iremmeln/cribanar^pa.
ne$ Cmilacci rocundi.cribaactmammorx.
fcmmcla/ feriet fimiiaginum.
©anfl< / ut / piur. gongen / propr. e/i fru-
mentum toftum , nobtf Auttm ru.tm crulra, libum«
B'piaccnta eß. <3oBtjen md £enhi unb 2JJ (kt
qrrneVgrt/ choria. Ö*qva:cunq »c dulciola.
^klttb/ ttt/ pl.Ctr. arena. u/jm» dtmin. (SiJllb
lein / ft tränbgen arenula , glareola, arena Aib-
siUi, ^etjft ©ttttb/aiciuaidcn», U»flUd&t>
duaim. 8anf:ejfuff/aura, leucs renn. ©anf<
frt l&ttU l leaut molii». ©anft einfcblafen/
placide obdormiiiere. ©^nfre^ Jfrat t coma
molltcttla , lanca. ©anffer 9)» UI / animns ac-
qvui , moderatus , cranqvillus. Aliuieß ©anff »
intit / humaniras. efeaaenria , leoirudo anrmi.
tnf)t ibmaar fünfte/ jueundevivic, conten-
ruseft. ©flQtan/ bona verbaqvjefo. ©adjtc
faren/ curfumeqvorum inh Sere. ©fl(hfcge»
ben / fenfim progredi , fedaro nifu ire. ©aepte
bmeülfeh!cid)cn/ illabi, Tenfim ingredi. Unfacb'
te/ *Unfanff/ durc, auftcre, gravi rcr.fcvcre,
impauoie.
^hftc l X>it I Icdica , eCeda. $rngfjnfre/ areera,
▼caabolum, vcKiculum geftaronum. ^roaer
Ctncr ©ttnfte/ lcOicanua, Dmm. ©dnfilcin/
H§if
i68t
(Sa
Da« / Icäicula. ©Wtfufte/ le£Üc» fkmria,
veliste&a,
CÄnftiaen/ frtfvtHtim 55cf(5nfeit]fn /
/rffo&i'l'aebtcn/ lenire, placare, mollire,mulce-
r«. <£tne^3om betänftiaen/ alicujus iras per-
mukerc £)e* W<\i Slufrnr befönftigen unb
f «Heil / fcditionem vulgi in tranqvillum confer-
xc , fcdare moroi, 9 animos mollirc. (ir foirb
fld) nid)t betfnftigen IftffH / nunqiram fe ad kni-
tatem dabic öm 3rrn ©OtteiJ befanden
ttoKcn/ caelcftif ine placaminatnftiruerc , Dcos
placatoscfficerevelk. 9ln A'Wo'nftfgen/i-'Nn
tfi qvod 0Änfnöetl/B'Ä<rinft(ö«n/ mitificarc
propuiare,tranqvillum facere.
(igen/ reconciliare, faccs excingv«re,placidum
rcddcre. aßieberbefÄnftlget Werten / relangvc-
re» remollcfcere, fpimum remitiere.
©Änrtigong f Pifwftiywi / ö«tot rffa/rBoSSefad)
tung/ Ol« / placatio, lentmen, kvameneum , pla-
camenrum , placamen, mollimentum. ©urd)
eine gefebroinbe $efanftignng bem Ubcl jicuren/
tempeftatem fubiti ferenitate difeutcre. &t<
Seit bringt aller ©ebmerjen Sefinftigung mit
{ufo/ diueurnitatem doloris allcvauo confalatur.
Seme 95efauftigung bat meinen Äummcr er»
lcud)tcrt/ knkaiciui fcdacioacm marcndi at-
tulifii.
CÄnftitjf Clf / & ©ad)tfamFcit/ &M / knitas , mores
placidi , placidkas * knitudo , id. fite r/1 qvci
fcefonftigung. SBenn man De* UnglticN getvo*
net/ fu enthebet bc&en<SanftigFcit/ calamitatum
mollimentum contvetudo.
rafft*/ Ö&WflW* <3ad)ffara/ Bacr)tfamlicr)/
aJ). tfäJvtrb. t,i. <p>9,i 0önft / e<](J)t / lcnii,
lcnru*,tranqvillus,££: leniter, remifee, placide,
pedetentira. GfoftigUtfetf tUltCT/ placida ac le-
nis fcneftu*. (Sacbtfam geben / fac^tfauiUc^
\>erfa«ll/ dicerc * faecre lcoitcr.
m i« ws <2> arge/ ®4tf e/ 1°-
culus, orciniana fponda , fandapila , capulum.
Diwin. f/l(5drfllcin/ arcula, urnulatera-
Iii. ^ar^f^M'np'■o«p^o^o ^tc i' o^i / 0 '' ^ • «5i$m
(Sarg / usqve ad rogum. 3<& werbe fool ira
GaraftfCit»/ CbeWf 9Cf**«bCt/ »ereor, ne fu-
premusanre me dies occupec, qvam ifta erem-
*nt. Der ©arg macbf t am aUtd)/ mors feeptra
lieonibut aeqvat. «Habe brm« öarge fepn / in
«uiuia mortis eile. 3fcmc Klbjl (ÜICU eai'ü
bfllien / mprtem fibi confeifeere. 5J5>lei)fTn(C
(Sarg/ loculus plumbcui. Silberner/ argen-
teys , jinnerner / ftanneui. jf inbeefarg / arcula."
^Jflbenfiirg/ caftrum dolor«, ©argporro efl
circulus cribri , al.as ($\cb]Qt%,
©ar(jm / imtfttatum. Compof. dutem funt : !^efai^en/
" (EinfargCB / * ©COfaraeil / condere , funu« faci-
cndurn curare , humare morruum, tumulö man«
darc. Eft tmm idm qvoi Begraben. nn«
acfaratC / mortui , fatö perfuuäi , T rr P r - io con *
ditorto , ledulo & arca compotui. ^uefargen/
humialiqvem abdere , funerarc , fepulrurae da-
rc t fepulcrö condere , tumulö contcgcrc Sed
SlU^fargeHf/J corpus ex arcä tollere.
(SarQUng / OK / •« compof. Unlltm ußtalum , mt : SS«*
fargnng/ Sijeofaraung / (Sinfarguna, / 3nefar»
flUlltJ /fcpulrura, numatio • conditivum, farco-
phagum. Um bic SScfargung befummert feon/
funus curare , fupremo in mortuum offici»
fungi , inferiaj alicui dare , lcAum t unebrem
aptare.
(^Äralid; / & ©argbflff /a4por7.arcam , loculum«
leaum funebremreferens, funeraln, funcbrtSf
<54rgli^t ©iflllic / feralia obteq^ia.
@att/ fattec/ fattcflcc/ 4»^*- ^
tur, taturatus, cxpletui. &: facis, afVatim, abun-
dc. gatt feon/ tatictatem habere. <Sict> fatt
e§en/ tawuaricib&i famemfedare. (3atttrrr»
» ben / fatiari. (gr wirb niramcrmrbr fatt / «nex-
plebiüscft. Cill Sftimmcrfatt / inCiturabile ab-
domen. Gr Fan be$ (Btubiren* nid)t fatt ftxri
beuV faturari non poteft legendo. 3^b tjabc bef
©ad)Cn alle fatt / faftidiofui fum harum rerum,
faftidio mores iftos. 3$ ^ n mc inci iebcni fatt/
txdct me vi? .tc mcas. 2Sr nn bie S0?aui fatt iüf
fO bitttrt il)r bas CKcb! / fatietas faftidium parir.
(SattC SarbC / color plenus , fatur , floridus.
(Jatt ttiAm pro ebrio ponitur, hinc : (Er bat fatt/
bene potus , vino fopitus , crapuli gratis eft.
(Jinfattcr /ciböonuftus,expIctus, it. cbrius,££
naufcofus. €in ©atter wenf niebt / »k einen
I;ungerigrnjumute ift/ qrifarureft, pleno lau-
dac jejunia venire,* qvem nulla premic (itis, cd
Gticntibus afper.
»Jttiaen/ gefÄttigcf/ fatiare, taturare, dicitur ttum
" SW&trtgeU/ & Grfätfigcn / exfarnrare. €r Ufa
fet fid) nimmermebr an ber Sbrc erfd ttige n/ nun.
qvam taturabicur hononbus. (£r Fan anbCT«
mtbt / aU bureb (einen £ob geftittiget werben/
<2>a
non nifimorteejuscxfauabirur. Oi(J)»in iJMlK
tinb $0b f4ffl9€a / cruciaru atqve fupptkiö ho.
mmum oculos pafccre, c^ammum cxfacurarc.
SD?icb btmfet/ er wirb halb ertfttirjef fmi t »ide-
«ur habiturus cclercm fat iciatcm. ItfclW B)ir
rr|\i(f i.jcr fron/ fo runge n wir an jupr \Icr/ ubi fä-
turati iumus , largiloqvi exicmplö famus.
Ubertfftigrn/ conficcrc fecibo A potu, farunta-
te ebrium aliqycm fecere, < <£in Uber|'(itiia,rer/
facictarc defeflui. §>ifhi Denn |o fehr tiberfät
tigef WPrben / adcönc iaruricasapudrc cxunda-
3crf4frttjcn / id. rjiqwd Uberfiitrigem
«Blutiger/ * (Bärttqerinn/ Vit/ aitor, öal-
crix, mas SJ* facminafaeurant, cxfacians. (£r>
fertiger/ nturiror. (ErfiStt ia^rinn/ nutrix.
Cdtrty*J^tdtd)/ ädfeS. &adverb. pro 7w mrhxs
dtcitur (£rfi$ttlid>/ fanabilii.farurandui. Un«»
fdttlicf) /infatiabilii , iniaturabihs , &»dv. infa-
tiabilircr, infaturabilitcr.
<£ärtipit<T Dfe/ nutrimenrum, nurricario. exple-
cio , iiacricatus , alimonium , alirus. Oie vr>H>
(i junq fommt nicht aus ber Hüft brr / non ali-
nur aut fuftinemur venro. <£u$C (Bpeifen bntl
flen feine (^ffüjunq / dulcia minus ahmenti
praeftanr. #nd)enfrenrer geben qufe £<$U1<
?|:nig legumma generif vatcntiflimi funr. Uber«
itttlgung/ ingluvict , voraettat ad romitum
atqvc
t*&tigfcif/ Utf 83 O&Mic&reir / fatia«, fatierai,
faturitas. Contrar. tß Ultcrtf ttlid)f eif / Ol« / in-
fattctai , gula inhabilis, (^ifufgfcit bti $0
bttti/ Medium , (äcurirai vir«.
<Bnf tfiim / * sgaf rfaflllid) / *dj. & A.h>. abunde , fa-
n$ fuperqve. £g itf fiUffanilieh qefchfrjei t de
joeö fatis eft. ifl faccfam (Sfrirribig t>orban;
t>rn /frumcnriaffacim «0.
Ötoitfiilllffit/ t»ic/ abundantia. copia, ubertas,
plcmtudo, id. qvod facis cCh vuloofuffiatnti*.
llbcrfat tiamTcif inoumciabilis numerus.
©ati/tue p.v.. (Sauen/
porca. 95ov ©auen gehören J rebernr <iics glan
depafeunmr. tjjine l^ill flbfft'Cbcn /fuemingu-
larc. ©ic iSjuc hat §crfel gcnwrfen/ ferofa
porculos eniia cd @ufe fruchtbare l?r»i/
porectra , fruftuaria ferofa. i8fcfrv$ /Irr 9Jf\?|i
fall/ porcus opimus , frginatus .^iimiih.'C vf - 1 ü
• grandinofiis. 95cTK^ni{UUC 1U / caihaius
feu inajaiis. (3ilU '/utm tiatirr homo (ovdvdus,
lutuitucus , crxaofus ,ai:k> v£vj|.üi, sSd)iHia|au.
1684
canödclibutas, Uiculcnrior lato. D.\:r f : .:-n
in faminmo , tnulier panriM oblira tfilluviciav
munda. 7"i<; .:, m (g«u <yi /iutiiia P&nmcnut. t»fe-
riorii &*mnü luüi* , natnine Savut.
Quirin / Crtö /dmin. porcellnf, Alias Hertel /por^
«du» mmufculu». ^fbr.irai ^cultin/ porccl-
hisTrojanus , porculus aflätus , aflatura po*.
celli. ,
6äU«l/ gffaUft/ propr.tjfrt fuirc , porculo« pare-
te , y more porcorum viditare \ ftd ufitatius ta-
ut in lurö volurari, qvod huic ptcori gratiflmum
eß; metapbor. exponitur: contaminare, macula-
re , polluere , crxnÄ * fordibus inqvjnarc. (gjt4>
in Olfen ?u(?en fiiuru / /?™ frrumfaucn / turptbu»
T0luptatibuBcol]iq»«(cerc. SBai fclUf f!u bflC?
qvid hic carlö r< collinu? Contpof.juHt : Sg<»
fallen / * iu'rl'.uifii / canooblincrc, aliqvidfae.
dum ac deforme effiecre, turpare, commacula-
re, confpurcarcaliqrid. Julianen / adfpcrgcre,
imbuere maculii. rfailCR / contemerare, ob-
fülclacerc fordibus , teternmä fpurcitic decolo«
rare c^fundrare. \ 1
^oucr/ m/ 4@<JUfrinn/ Wc/ maiöffamiaa)
feedans , maculans , derurpans , eoinq^inam.
(^fllltr r/Mm dicuntur opifkes indocli , fordidi»
b' : qvi opus tu um ex imperitii, negtigentii de
immunditie corumpunt , *ltiu ^ötnplct UltD
(^tiuerei)/ X>tt/ fpurciria, fqvalor, illuvies> impuri-
cai,c5'dctorinacio,depravatio,tnqvinamentain,
feedicas, pedor, cultus neglcchit. .Or.:-: bid)
twr (BnucrrO/ lucofam terram ne tangito» Ue.
a vicü» abftme. %btt ©fliictfü bringet Wc an»
tvvc / impurirai turpis auclons conta§io fer-
pte. - j j i<
etuif<& / * ee«i*f / emifttft ' ft eortidbflfr/
«4ff. c# M,iv. propr. fuilhat, fed commimiiä'txpmtiktr
fordidus, Tpurcui, (qvatidm, conraminamf, hi-
tofui, extnofus. (sin fciiifchcr X crl / homofu-
ceus. <^jn fi'Uiff]) 50rtb/ ms turulenra. Stern
.\^r ffl frutfrber al-j er / nön lutum eft luiulen-
riusro.
(gfliri|'(i)fc1(/ * (?aiiifcfihdt/©l"t / rar« Pott,
idtmk välenU Qvo.i SflUrrei) / iqvalor, immundi-
cta, tpurciries.
©auf / Saufen/ 3* fanfe/ bu feufrt/ et
kufc / tcirfavfcn/ic. 3*fW»/ i<b f^e »jcfiffen/
putarc , perpocare« vioö fe ingurguarc , prolui,
bibeie Urgiuk, aßatim. Thracum tnorc B<^'ct
£)0Ü 00 &5s.
©a
r
1686
Saxon. 0up«n. <B»cb franf faufcn/ bibcndo
«ommictcre , uc übt /Efculapib fit opus. 6flU>
feuuub huren unfrcrcinanber / confundcre Vene
rem cum multo viod. ÖanjC £«a,C fniliCil/iocos
d.cs perpottre. eithjum «Barren faufcn/ «mo
gr i vcm & impocem fui efle , fenfibos »i&um efle
merö. <it J)af (ich iU £öbc rtcfoncn/ mortem a*-
cekravic temulcnnl. 6l0) Tränt |ail*C0 / Tino
lang mium, conicdum efl'c Vr«d> aus Dem 3 1 r •
fd O&ft (Ödcnfc faufcn/ plus paullo adbibere.
Compof. funt : Stbfanft'tt/ potando certaxe, lu-
cran. iictfia fh4« Ul»crfaufdl / bibcndo aliqvcm
fuperare. <£uicm ein W'crD abfanfen / potando
cqvwn lucrari. 2luf|aufcn / & glitffaufen / ex-
antlarcvinum, intcrbibere, «xhaurire, cduccrc
calicem, wi poculum. Sefoilfril ' 0* « U un&
voll f iufcrt/ madrre vino , inebriare fc. €iu»
fall'CU/ * ^meiufaufen/ tmbiberc, potionem
hauftu trahere. <£r b U ricl bincinacMcn / plu-
timu m mer 1 haufit. £ rf 011*01 penre aqvi , v»-
r o luftocan. t&rMcil 'J* aftcäare au-
ferr« aliqvid potando. gort|ullfcn f potuarc,
in»it*ie feie piuftculum. J M lint) Tc, d)t fort
faufcn /diem noftcmqt« potando continuare.
©arautffaufen / exficcarc pocula. ^crfaiifcn/
potum propmare. ©auf her / prop.na mihi.
Jbciumjaufcn / circumpoiarc , darc cantharum
orcum. ^anfauftqrojjc.£>umpen berüm/ma-
ximi* poculi» miniftratur. £imint ^latl'tii-
degluticc forbillando , exforbere. "fOi * i ■• & 3?C<
benfaufen/ compotare: diciturrtiam \\\\M\\mü\>
fflUtcn / congraecari. Sftacbjaufcn/ imuan ali-
qvem potando , refpondere aiicui potando
ttiks&tföeiotulyn- 23er faufcn / wmfoiumidem
tßqvod iCrfattfctl/fluminemergi, tfin aqvi»
funbeari , verum etuun effundere, fru profunde-
re resfua» per luxuriam. «Sein Welt VCrfaufcn/
«onfumere pccuniam potando. Da3 i|t in &fl<
t»eru »crfcjfcn / expotum hoc eft in balncis.
Qid) überlaufen / nimium in vino eile , rino Co-
pitum efle. SMfaufcn/ featere vino, flore Li-
beri fe complere , largiore vino uti. QBicbcr»
faufcn / potitarc pocula. ©ich jerfaufen/ vino
inundari, oncraic fe vino. Qctoem JUCfdUfcn/
propinareaheui . in»itarealiqvcm largius, i. t.
Oöacfcnnefaufcn.
prüfen acfitlfcf / trsnßtivum tß,not*lfy ahum ad
potum invitare. Verum compof. folum in ufu ejfe
vidmtur , ut : €lUCn bcffllfcn/ madidum aliqvem
teddere , yvedtfam dkimtu VOQfctlfcn/ inebriare,
ebrium al«q*em faecre , vino obruerc , potu dc-
ponerc. irfeufett/ mftocare altavcm aqvn , 10
culeum inhier«. *Z\ bat fid) fclb|t erfeufet / «pfc
fc in marc praecipiM»it» flumini immerüe
vgeufer/ ö«r / potor. potator, bibax. €cufc rinn/
oi«/remulcntai»ult«biba, merobiba, vinoin-
fimamuiicr. ^r|fcufCT/ prineep» poculorum,
multib.bus , amphora. SDiiticufcr / compotor.
gjjitfcufcrinn / compotnx. ibterfeufer / hcluo
cerevifiarius. (SoUl'CUfer/ ebnacui, madulfa.
ffl3cinfeUi"cr / *nii pernicics , amphora Bacchi.
(£in feaefer ©oifcr / potator ftrcnuus. 2ßa|cr*
ftufet/ abftemiuJ, aqvas potor, hydropotav
6aufcrc»/ Oi'c/ f<» Raufen/ i>«t Ooff /
föcfCUfC/ & ©Cl'rftC. Duttf« ettam CU1 <CU|1/ PO-
cus » hauftus . potatio.
amyfti*. ÄÜblMc tnbU / amyrtiiare. CattfC
rct> rüamtß cbrioutat« vinolcntia , temulentia.
©Cr (SaufcrCD CrtJcbCU fron / mgurgicare in fe
merum plcntt fauetbus , vinarium , bibulura,
ebrietatis nota infamem efle. <£r ifi ten 0,cftn<
gfr ©ailfcrci) franf / crapulä heßernä laborar.
Z)Ai Raufen immi manchen um teib unb t<b<n/
non faett ad multam crapula multa diem. Q&i
©Cfunbbciffaufcn/ bibacita»(älutarium. Q6fi»
Ifitt/ & Ödrf^cny t>aa/ Amin, potiuncula, forbi-
nunvula.
<Saufifc|>/ 6aufic5t/ &aJverb. te-
mulcntus, ebriofut. multibibu«, intemperanst
lux ut i ofus t merd flagrans. Dicttureiiam 23er»
foffen. ^*in wrfoffener Äcrl / combibo, f/mpo-
ta. örrfoffcnctf 2Bcib / fympotria. Jpcrin^c
raachen feufiefot mqm Ibrcr <5aUigf dt / cfus ha-
Iccis propter ralfcdincm defidcrium bibcndiac»
cendit.
^Upfen/ etf^Urpffll / forbere, forbillare,
^ri<«r ttiam ©Upfclll / älih nftpfcn/ p»ti*-
fare. ©cn ^cin fnrpfcn/ dchbare, degutrare
vinum , qvoA in fruit lurcarc Jicitur, Aliäs T>t1t
tiOcitl teilen / qvsß Mcas mandere , m orfica-
re* 5Bc»m man laneic unb oft fupfet / fo toirb
ba£@)lal auä)ülli/ Cxp'wii pitiflandodrforbii«
lando calicc» etiam Hccantur. Compof. funi:
Qlil0)Üpfi'n / exfugere , pitifländo cxantlare.
Sbcfüpfcn / A befurpfen / calicem clanculum tan-
gcrci ligurirc.
(^uppe / x>it / fi*r. ©Uppen / i Q*afen/av«i
Saxon. tß ©UPCfl / jus , forbitio, cujw dtmin.
(r »ipplcin / & & iippchcn / 9» I jufculum > forbi*
nun-
tiuncula. J^ei§C@uppt / jusfervcn«. Suppen
e(jcn/ tcubcrc jufculum. ^UppcFcd)Cn/ coqtc-
rc , lixare jufculum. ©Ilfe flippt/ ju« bcnecon-
ditum. Sautere Suppe/ ju» mcrum. <£inqc»
fcbnittenc Suppe / /<** Suppe mit 93?ei<ft<ln/
panis jurulcncus, jure maccratus , ofta jurulen-
ta. <Xote Suppe /tangvi*. iimjcf(tmdjr€@up'
pt/ five unf<b»MCf()arteSuppc / ) M infiptdum,
fvodnibü mfi aqvam Japit. ftlcifd) in btt Slippe/
carojuiulcnta. CUbcnbfuppC/ merenda, forbi-
tiovcfpcrcina. Sftiei'fuppe / jufculum lythinum.
23i of fuppt / ■»»« j- panaull/ & odnejtnte 6 tippe/
c panc maecraco , cx farmä de butyro fervefa-
öiun. $rautfuppc/ jufculum nupcialc. SßrugcU
flippe / fuftuanum. £rb$füppe / ex cicere ytl
criioff/intcgto. (goerfupptV crocarum. glcild)'
flippt/ < carnc five ofta & jus carnis clix». ÖeP
ftenoraupenfuppe/ jufculum hordcarium , erc-
mor petfanx. (gif {flippe / confufum in poculo
venenum , pocio morofera. (Srüfjfuppe/ ptifa-
■arium jufculum. ©runoflippe / fedimentum
craflum, craflämentum. Jgtafcrfllppc/ atena-
ccum. £enferfllppe/ jufculum fatale. J^iincr
flippe/ gallmaccum. J£)unbefuppe/ caninum,
aqvcum. .Jj^fefuppe / cafeo defcobinato con-
fperfum. Ä intHTjllppe / forbitiuncula pro in-
fantibus. ^>offuppe/jui adipacum./euadipale.
Äl^Bl'uppe/ globuli tarinani jurulcnn, offcll«
jure roaceratx. ^lioblcc^fuppe / jui alliatum.
5tofcnt' Pumpen» &$cttlerfuppe/jusex cerc»i-
lia fccundaria , infipidum , vei infulfum. föuUf'
flippe / jui herbile, nerbaccum . olcraceum. $i<>
DCff flippe / philirum, potio medicamenro ama-
tono infeaa. 3JJanbclfliPP< / jus amy§dali-
num. JJiufcnfuppe/cx lenricula. 5M)t|Hppe/
mulfeum. ÜJ?ild)fiippe / laÖeum. SDJittaatf»
fuppc / pranforium. SDJolfenfuppe / ferofum.
?0?Oraenflippe / jentaculum .acratifmus. $DiOlt»
fuppe/ jui mufteum. &<H)ma\y five SJutterfuppe/
jufcul. e pane ferventi liqvamine j>erfufum.
S d)muril^erfHPPC / jui blandiciis emendicatum.
QBattX'fivt £prnf»ppe/ propr. jus aqvcum, »lifo
cxovUrudiculiaojUtk. 2öeinfuppc/ vioarium,
oenogarom. SBurflfuppe / botulorum elixo-
rum. SSJlirj' five ©CTOftrifliPpe / jus nigiom,
fn« piperatum. 3utferfuppe / facebararom.
3tt?icbelfiiPPe/ juseepis minurim confccTis <on-
fperfum. Jpaitf Supp/ 0*ü. Jean porage, propr.
ejfet parafiius , cecnipeu Jedufurpaturprc mono,
ludione. Hmc prov. ©t< Suppe »erfcfcürcen/
gratiam eirundere,
i ©Uppen / q "»odjocöetumäppfüdnt^uppMkilcn/ i.e.
kuppen C^eit / jufeulo vcfci, comedere offas
juruicnras. Slutffiippeu/ & 2liujfupplu<rcn/ fi-
nem faecre forbitionis. Supplijtrer/ P«* / for«
biliumvoraror. <?iipplijirennn/P<«/ jufcuJo-
rumcAnx. Suppliunmo, / bW/ comeftura jo-
fculotum SupplijirlidS) / adj. & *dv. jurulcn-
tus, forbilis.jufculoruminftar. Vtium hx.t omni*
tantttm prrjocum , nunqvam autrmfrrib dicunlur s
v£hTPld)t / Ad\. & ddv. propr. tß jurulentus , &omne
id t rjvcJ lujvamen aliqvod rrftrt , fvrmadmodum
etiam Suppe nonnunqvtm pro qvovk humore
Abufivfponitur , indt pbrtß 1&i ycfcct ifom t>tC tttt
Suppe 6nrna$ / faugvis rorar , ftdlar, cruorc
pertunditur. ji; Die Suppe faDm/prolabi in la-
cunas aur limum five lutum dilutum. Ii* SiiP'
pid)t rxponitur gramiofus, a gxamiit, TiuQint
butjen / JJutter in Äugen. Qym Suppicfjt
riüwinoWrmorbidum, morbofum, Sf'valeiudi-
oarium , wiqvuiHnuicibt £y )t>fuüh vrßitur ,vri
prt aliii grsmicfiu eßi folrt.
Zauber/ **% er aivrrb. purus, mundus, ecrfut»
laueus, nitidus, 1v: pure, llltbate, incorrupte«
inviolare. Belg. Bupir/ &0uyrfr/äSnppen/
forbillare. bolet tnim iBud purißimum tße , qvod
forbrmw. Srd ttiam ironice nonuunqvam ußurp*~
tur, ut: £11 birj ein fauberer S3o<jcI/ lautui et
jeilktt. (gi«e faubere Seyweiler / lutuicmum
Eecu«. Jt. SflUber *d animum rifrrtttr : (£m fflU»
erd4J>eri/ mens cafta. Saubere Sitten / mo-
res incorruptü dg vi all fotibcr um JliacuD
()a| tc ^eute herum/ incaminaiis fulgec honohbu*
'. > i r< us. CERne^t bn§ alle* fauber feo / cura uc
omnia pure, muudeqrc fiant. Sauber SOafeiV
fom vr/ aqva illimis. Saubere §reunbfd|)aft/
inviobu amicicia. (-i;f) fauber in äteibuna,
halte»/ ud Tcftimentorpectoro , culru amaaion
cinfium ciTc. (gine faubere SIrbeif / opus egre-
gium, pricclarum* manu am her. claborarum.
Unfauber/ fordidus, impuruf,inq»inarus,coj-
nofus. ©a* 3f U»J ifc unfauber/ lintea fordidata
funt.
Saubern/* Scubem / purgarc,mundarc,mundi-
ficare, emendarc, it. februarc , clucre, fiicarc.
Jf)onio, faubern / mcl defpumare. S£eume fauy
bern/arboresexpurare. j^d§er faubern/ de tri -
earc 65" elucre dolia. ©en Stall faubern/ ftabu-
lum evenrere. £om faubern/ vcntilare fru-
X)po 00 i| oicQ-
'i689
(Sa
1690
mciuum. »bfaubeni t nmdare, (gflua/ |auacil/ 3* feg / ich 1%/ ijtfoiJCU/
dcfricare, dc»crrcre. Sluifflllbtrn / cxpohre.i fu „ cr *2, l^ere, l.ngert.ir.forbere, farWillate.
Niiefaubcrn / detergcte. 2>urc|>fa»c«l/'j»ttr- i
pur.it c. f>e<ivcnier cvcrrcrc , ornnfm fpwotiam
q>argare. J^rnmfaubctW ^iccumfricare. 3)itt>
& ülebciifäiibernv commuiidar*. fRrt<|>p Hbrrn/
t
-a
depuigarc qvicqvid imraundi reiht. Riebet
faubctnv rep«rgare, repolit e. j^lfrtfarlV In-
caruicxv purgando tcnuare , freqvemru'ime dc-
fricare. ! •
^flllbiTf r / Wr / & ^ftlbfltr / purgans, fcbraam,
mundans. ÖflaberimW Dt«/ fccmioa clucm,
dcfricans , ornan», Ofnamx. ÜBaumfo uberer/
putaror arbotum. Lienen» aubfTft , apiariusv
aÖ>\ffcilfailbfrct / polio wlgo folxtor Mrmorum.
$ii£»tenfaukerrr/ polimaor. Itötinfa uberer/ *i-
ntor. SUMeu» * (Sarunfaubcrcr / runcator.
^tra(?enfauberer / tueor , accenfu*. £rimlicb
t*em ^tauberer / foricaxmi. • ©tnüfaubtrer/
(tabularius. ■
^auberfeit/ tue/mundicies', puriraa, nicor.cle-
. gantia. £ifbl?abcr Der (BaubcrhU / munditia
tum , laucitiarum/qve ftud:oius. Oaubc rfeit
im Jg>auf( / nicor .vd.um. <3 anbei tcit ut'bcr
SUctDlllU)/ munditic» amiltüs, oxnacus, cultus
corporis Cailbci'fcU t>cr DlCbf / inarfcftatus
: iblendor lermonis, ftyli majeffas. Unfaiiber
U\\l immunditia, (putcuta, fordet, c llbtl mu
autet/i tflqiffMdui j<i» uaadt & munäapdi, ue. pur-
it gatio ! pojtuo, t
•^V»briUd) / mdh&xwb. propr. purus, mundus,
terfus, lautus, & . pure, illtbacc. integre \ j'r.i
<^cuÜcrlict) wifins tdtm jW<5ad)t /& (Sanft «ß.
blandut, benignus, icpidus, lcnis,muis,n)ode-
ft»»s, laute. conc.mnc<pohtc, molcßjt. , Ult>
fcilUlhcb ' mipurus, foriiiiui, :^,immadcftus.
duiua 1 faiferus ^./ullt • fwyus. ^euberlietK
trd)'»ft / fo.iprura, clegans. (Beilbci'licJKtf
ita.
«reuberli
tfcaU'
M.ibicm/pwlU*
forma emendau. g tubct 1$ mit CtltCItt lim
geben ' omni comicaic ahqvcm complcwb « lenw
ter clementer , libcxalitcraccipcre , commod *-
■ firaeJubcxeajiqvein. ©Cubei lief) ftr^fen levuer,
flaudc, tacite, teftc objurgarc, /ii/ricprchcii-
Cdib;'div|)Fcit/ Üie/ mundiria. lautitia, elegab-
tiat a .üi lenlcas 1 iaduigentia , f-avitas , mo-
deftia. , Ull|t»bci'liCÖJvit/ turj^itudo, fqvalor,
o«viu* , Tcbxuicnna , aurimoota» unuio-
dclba. Li
craTicre l'uftu , ubenbui ali. X&rtl|tf fatUlfll ube-
ra petere , lac macernum bibere. - ©r^T ^dT \ CiU*
QCf fein« ^fPten im Söinter / irrrujteitipor« hy-
berno pedum fucl^u tivir. © lU'JCH WCUf It' *»bc-
xiSui inhiare. ©aö jfinb ITill fanqttt/ mfaa»
rnammam defiderac. «Jr bat ©iff »jcfogfll / vc-
nenamei Hatum eft, veneno potiontbus indit*
intcriir. ©auacll etidmtß imbibelre, liMh ilC
Sie Söurjelnfauftcnbie wHc ber €iöen '.«di-
c« attrahunt terrw uligmem. ^elkTgift t-U\-
0 c II implicari hKrcH , virus falte opinionis im«
bibere. ©er Unbertabnen ©cbweip unb Jßlut
fau^tn / inhiare fubditorum bonis. Compof.
j'unt: 21bfiU!ijen ' * ClH5fi»lhKn/ exfugexr, dcli»-
gcr*. © iv >i uib bat Die OÄuttet febr ab- five
rtilsaelVijC» / infam cbibit ubera matris , cxfor-
buicnutricispcäora. Milien Richer AllsffllMCS/
exluunrc.cxantlare caltccm. hinein balQMut
aiiffaiJiU'U . rangvincmalicujut exforbexe. ßie
(gönne fauget Die SeiicbiMfrit aii^ ber ^c;r^e^/
Toi humorem c terra CJfuigit. ^tj) bab Cf nicht
au? Den 'Smaern gefoacny non haec ex mcipi'a
finxi . ut aranea eclam. £)ie Unbertabnen mit
Auflagen ail^fauacn/ fubdito*exaai'on»bu« c*-
haunre. 2infauflen/ * 55rfailJCIU duecrema-
tns.ubcxa> Urubcre maminam. einem MU>
am/ alere fc ex bonis aJwruis. ©a^mb lernt
a« bei : > ^lWl| l yyM^gn|a^TctiUuailigu^.
ruli papillati. C^rhnilgcn . Torhcrc . delugere.
25ir biibcn Me £.ifter mit ber ÜSutterimld) eir^
nelOiKII/ vitia cum la&e^ut/icisfuximui. H^lt<
faulen / icallaftaneumeiTe. Eff mim |
»H»Öet> »iif'm mAJwnii KuU UUf. , <o I la,
Diar.v) ic jtcbcHMlIvjeiU Staeyl 3 »}'' ,l c
1 i q v um cA fuclu cv«cafe ^ e x Cra her c
fuiievctl,/ nürneroi^ fufl'ü.4' cri ^ <rrc ^
3erfau^en/ nimiofuclu ubera levare, fo
1 actis intertrancfi»' - v . s _
(Sauger*/ Oer / laftem,alumnm» nutritiu»
f u^a cxiugcns. Slusfaua/r btt S 1 nl
hautiens». cxmaoicns provil "
puli. ^augertnn / ok / fub
ücns. ShUufaiKjer/fangvifu
(Sauanno/ bit/ dt Ort» (Saugen
<fVu». 2lug:&0Ibfdiiaung
lactis. :uj'.f-.ii..un- i?rr v
. us, 2iU5jauguoi beö i^euteW/ cniujiAio argen-
. 1 ti.
inctnK
od rc-
Jleber»
»rbere.
tcsqre
IM
_ / ex-
.am , exaftör po-
urna. fccmella la-
fuclio, hnfius Tu*
cnervatio', forbitio
ÜteC ) fundi calami-
1691
ci. (£ ttyailiyjn \ ! bibeiw. buulrus £> ö viui
fiiiwc'i i>cr ^u(i(tmtl(t> viibr tan ftinbcrii Die W»
< ffcifrklff Kemper lacmaccrnum longcmagis m-
crementa corporis augee öflUT^ jfcit/ Die/
fott. z*> ip'c actu> fugen di, Tf/Iac.cndi ■_//.
Eaili»,.d)( / * vrfU»]td)t / a!\. ffadverb. fudilis , fu-
gens, ahmentum macernum orc uahens. ©M*
9ld>f IUI» / iataiis lattcns. vjcitrttct). gottim/
• agnus fubrumus. »pcJU'i(i)rf6 / //i/r©ai«eHK*ö
QiklL) / mtiJiCr. Jtrummoia , mwmjt.1, Iaftans.
$iu ; » tiqidM'exiugens.cxinamuis luctu. «^/iwJ
*// ^Uäacf.MKH't/ exuunitus. exhauft us.
©Cug<n/ai|'tU»j<t laftare, ubera praebere, mam-
mam darc. (gin Ättlb |CUacn / infaoti ubera
pocanda t«rr« , l'nccö lactis prolcm alerc. vru'
•< Ix.C oi'Hd D .5 #mi> {iifeiiqat / inianccm cum
ubettice friammaruna Lumrarc poceft. Vis \),\.
bell II 11 irildtÜcri'^lCH^t/ lacie icnnonurri-
rui, Trgrsdis ubcr.bu» pafluteft, Uvlc.en.cbi-
bu. 4>n- -lVnittr fanibr .Hmo ntd>r fcuq.ii / ge-
muix iiucow alumao ubera pi. euere ocqvu.
€ic null inr Ämb incbi ntcfcf fciigen / latentem
abubccibu* rcinovere, a lack dcpellcrc ru!r.
• : j £pmpw/. »Jltv de ^Illf'nj.lCU , pr, j£nrt»vhri<n / ab
laftare , pjrnra /•-,;< : afcrfCüjCR/ ilccar*. &ßif
r->a|V«qcn/d<nu9!aaarc. .
v?niQt:nnn / atikt v^uacinutfer/öie/ nuirix , alma
•ttgenini* : ÄettC^mme j«/rm <•// nutnx von in-
IUvXJ.
libere
1692
an
iccm.
6<Uftl!H-.] MC'A.OöÄ'^Cliacn /nurri.:acus,niKri-
oportet e(Tc nui
alere potent.
Cr im C:
ö> iws Saugen
roof 01;
m , qvx binos
m
1 j
gpeife/ arcraftioaJimenti. Aliud tß v$oi>, Ögs/
^ culmen Ö^faftigmm dtnotat.
(Süß* / Dü / porca , Ccropha , fut, porcetra , rf/cf.
fw» &*U$iM ut eilijlflH porccllr , AicuiaJ
©aul/ » ©cule/ oi</ ptur. ©aulcn/
©CllUll/ columna, crabi, p.la. Dmin.
^culclcenv nobu ^eultfcen/ txia/ coluoiel-
la. <ginc ftdiicnic 6cule/ pda faxca, laprdea
93icrt(h(f)fee<ul</q»adrata. ^piljige Wellie/
pyramu. ®«nlf VOÜ €02^nertOcrf / columna
ftrudiln. eculnu« Sehlen/ colttrnnaftnata.
Qauk iiin %oq< n / Ttapui, (ryius. *^)ol)c Vscuic/
columna cxcclia , emincn*. &\att( Aule/ pu-
ra , Um , poUta. gjirjjültt vgeuk/ inaucata.
•P0l*>S<u!e/cava. ©idjtc/ foljda; ^TJlC/fer-
^v>. ; 3^rP<ttUC6cillC/ trunca. KictoV,*/
hurailn. CctumnarumjeKfuniordaiH; iÖ(UXiid)t
ScUlc columna ruftica. ^ eff unif'd^C / Tuka.
/ Dprica, 3ülll|dK/ Jonica. jforia;
lilcfK / Cot tnthia. 3il|ammcilgf fe(Jf< / compo-
(tta. <£nu 6culc. Icüf« /colujainam «djfi«are,
ftatuetc , ^qVtesaj^H^eiülfliMiii^itj^ ^iud)i
tiijcn / «oiwnfux.^njol,!» £«M£cirrf|4awJerc
6«UlCVCrmWWaj/jrio.arc colurnuam. vrtUtiV
f/*<ampywi/.v»-p./irirmamcnto, proccchonc fc» ie-
fugio. "6)c Elc&öre« ditfpitut ötliftu bc« Äcicl}^/
lIUMr C7 •ibCfft-btigl.
crd.'.s/humnflii-
(iHMbfiUlitl 11116er«
tatus, Aiccut. vroa ia
Ics S RVE.1
renrum m rcncif^ucc cey u
con (et vato^ct ci y 1 MliKi*/l
ft'^n/ coiumnam memo
lumiäium %r4tt /parf Ani i . '
(rjg\uio. ,Cyjui,tu
.Corona»
tclfi'iiU-
C.lpKCllt
|MU5
lanvi.
tut p
lupi
'CtDfltf/ fcapuTT) > t)it£ \rd).Uf'
TeTpiranx. DflS ^Jl)^aitt«IH//jTe
obata , hdbet b ^ nif»|^C'
s rt Wo wnj r,,a c -
baiin
IN... 1
»tarn,
'i te-
t'n, abaci. ÖIC Ullbcrftc %Uüit fivt\>;x
. inb / plintbus. J)Jf jfdiuH / cocoms,
im** . »cr/eftrre ftuuiri / Oma io^riä
Ooo od tij *
1693 ;®* @a 1694
JDi* aufr /i ve abfttcycnöe «Stäbe / ©ejimtflcin / &
Sicraten/ cytnatia. &aäfriuhwrf/fblia. £)ic
übergeworfene 6<tynirfel / toIuc*. SMätrcrlcf»
jcii. /m ubcrioorrcn^Saubmcrf / lab* voima-
cum. O^fcnföpfe mir ibren &ünDen/ «apita
caurorum viccata. £>d)feUiUl»KU/ oeuh bovin.
£<Slberi<fae/ fiv< 3abnfd;nitfc/ denciculi. SBir»
bel/hdiccs. Sropfen / gutt». £rilipprn/yh*
£etfllem/ «iglyphi. gulluiia bei % netf/ mecopas.
grucfofgebäng/ encarpa. ftrildjrbrtnüer / lemni-
fci. £dlbe©tÄ&C/echini. beulen/ fn*tyo\Ut
mcntbaU / hypotrachelium. 93er jüngumi / 1. 1
wo Die 0eul«abriirM/ apophyges. Jpolf eblen
bei iSdjafto/ ftri*. igtÄblcin / fivr blatte in Der
j&olfcblen/ ftriges. £dfebleim£c$afrgejim$/
Uoux. JDcr SXfag/ jiw föurt bf r beulen / annu-
hlS« EOrqvcs, torus , corulus. 'JJiUenioftiTniU
lein/ baccic rotundae , vtl oblong««, im civil 1
SC / fn>e SRpDcIn/ mutuli. Jfr.i Mein
Inf tympanum , £5" proecres. $C|iamcntf?tUllri'
gen/ impages. S^.u'bmn; & Sorbacfc projcltu-
ra , projeaum. (?)f |im 8 lein / /i-w X ornijjen/ co-
aoniccs. 5öinbcit//i'u/@fnjÄittl<in/farci!e. töer»
licrnngeu/ abfceflioncs. Sluslabnngen/ projeaa,
excantiae , promiitcntiae larcrales. iXolliV. I "f
anaglyphum. (Srbflbene Arbeit / opus anagly-
ptum. J^albcrbabenc Arbeit / opus dimidii,
anaglyphi , vei dimidiac frontis. £)IC DtiJd)C>
loculut ,ftvt loculameneum ,drc.
$lcrin< /»Tf iSrjfenlc / colamna aenea. 2lUarfeulen/
column» proornxtualcarii. 5?ailff lllctl / tra-
bet alriflSmae. $flbfeulft1/ telamones. Sßlatt*
feule / columna fuperficiaria , iwlgh colanut.
jIUuJ eß (geulc mit 3n»ercl;bolfeblcn / obliqve
ftriata , ö? gerounbene (£<ulc/ flexuofa. ffironD'
fcuU/ /ivfjpercnfeule/ columna pyr«, ftvetog'i
15' incendiaria; J)ad)ff lllcn/ trabes transverfar,
lacunaria', *Mi 3röcrct)fculcn. d>ren» gelben»
2 11 11 Ulf & (?icgc^fcille / colurana triumphal js,
cropheum , ftatua honoris, genflerfeulen / ju-
f'amenra feneftrarum, feneftralcs feapi. geuer»
cukv columna rgnis. 5 r 'ebcn£feule/ pacis.
lnSd)tnflpH , lll<//i*<'( 5 )cbinffflllc/ cippus.col. cum
infcripcione. («je fd^K^f frttle / jfegelfeille / ob«-"
lifcut. 0> c f cf> 1 e d> t f C 11 U" / arborconlangvinitatis.
©Ifliibcneff ulc coL fidei. ©Pljfnfeule/ idolum.
(öi'iibfeule / crux lapidca. €>ren$fculc / lapis*
publicus ad dividenda terricoria conftiruttu.
AauMfeule/ ineumba. j£)au^feulc / col. domut.
«ycdC< dt 3»^Jb|"culc/ tctmiuus venauonum«
juris ÜMandi vel pafeendi. J^cmianfuI/ five
jnn.'nti'ii'/ .\rmi;:n ftatua./txY trophaeum« iJ<h>
lumkCarolo M.tvtifum. J^intmclffcillcn/ co-
lumna: Cali. QJfitrmorfculC / col. marmorta.
teilen ;ivf iöcu'iViilc/ miüiarium, cerminus.
CKittcifcule / (ubüca, paraihs. Obcrfrulc / co-
lurr.cn. £)ocrfculcn / tibicincs , antes , tigna
cransverrana. DCunöfculc/ col. teres. OcbunD*
fcule/ col. infamis, catafta. @al|fcilU / col. C2-
lana. ^iiigfcuic/ id. ijvod £)täx\tü\c. Ußbcr»
fcuk/limen. 9öolfcnffUlc/col. nubis. 4Bun»
btfrfcUlC/ col. ftupenda. ffieg- five SOJnrtCtitttlt/
ft c 1 a iv p i i a viacoria.
vgauU/ (gaul/ ^>eul/ e^Sul / et Lim ra
fubula. krciMl'i'.i'i-l'ilil' mrtrumentum fueonum,
11 ivö corium calcei perforator. Indevrrb. ^ ,1 u>
ICH. tfccmpof. ^Iicfaukn/ fubulä confarcinarc.
Raulen/ & vr etilen UfauUt / Ar gefrulct / columnii
o x n Are , colnmnas cxftruare , engere , fabricarc.
Compof. Slu^fculcn/ bcfcnlcn / vcrfenlcn / ufiuuiotn
funt , &eiwdtm fignificatiottk , exornare coIunseU
Iis, (latuis Ö* fitnulacns locupletarc «SatfciU
kn/ ' • f • evertered erurbare columnai .
(£nu!nng/ ote/ de OlinJ» /iw ^öci * 2Jerfjulnng/<o-
lumnatto , columnarum ftruftura, pilarum po-
fitio, collocacio. ^ntfcllllim]/ Umfculung/cver.
(10, demolitio (lacuarum, iconomachia. Unbcr.-
ffillllU ] / fubfrructio, fulcimcntum , fuftcnta.u-
lum» fultura, vuhbßatumiKgho»ttyTA
®a\i\ii)t 1 & <?culicfot / ü. eculcnrlÄff / * rSnilem
Imfda ■ •'« / ; columnaras, ngnisexorna-
tus, ilacuisadornatus, (Imulacris locuplcratus.
(5»iulic!)t 1 r v?a! / atrium coluracllts decoratum,
munuum, fultum.
men , i
®«Ul«/ i/rtf«r mim Bf/tficr ^tlil / & ©ÜDc / GaÜ.
Sucil. £)bcrfct)n>(Dc / Tublimen, fupcrlimcn . Ii«
men fuperius > (upcrliminare. Unbcr > ftrt 3tif*
t>crfd}10CU(/ hvpothyrum, Urnen inferius, infe-
rum. jp l ui?j'cr)lTJiiU'/liminadomüs,/maediuni.
SvCinpcIfdjWfllf/templi. Z\\K\$Xt>&t/iJrmqv*.i
fimplex. @crid)fgf(i)trcUC/ bmen judieii. 2ln
Itt ^d;n)cUf fteben / imminere , impendere,
propr. ad Ii men adefl'c , fores obddere, obferTare
januam. CrC^lPi'Uc f^neebdoch. nonjolum pro ja-
nua, feJ& pro ipfk domo penitur. ©rbaffnid^t
Öb<r b»C d)mcBc gehen / pedem porri efferre
non auder. <£r foll mir iitc^t über meine <Se(mef<
Ic f Pmmen / cUufam ci habebo Uomum mcam,
domo
i6a>
domo non admucam. IDic ^djrrdlt' i|( »er
fault/ Itmina computrucrunt.
Cdjnxlien / &*fit*tius QlusftyrDellen / gefc&mfHef/
* aurjCföfteUct / limcn facere w/ fubrtrucrc,
mftaurare hypothyrum. ©ie £ltren mit Cjar
cx cenuibus , non
aimodum fortibus lignis, limina inferaconfe-
öa fu n c. 5J U5 fdjiin- U c n I propr. r/i climtnarc, li-
mine fubmovete five pellcrc
©vium/ faumen/ ^ feumen/ gefau;
iimbum margimbus
veftium cirtumfucrc , nc fiiamenra diffluant.
tretet fillimcit/ margiiure, Ö'cm.ug narc tabu-
la«. Compcf. rß SßeMumen / five 2llt' * 23orfill|;
men/ fegmma Icmnifcos prae r ucrc , obfucre
inffuas. (fin 6el)niiptud} mit wter 6cit>c be>
fanmctl/ fudariolum , ftu fhophiohim virgis five
xonis ex fencö purpurco diitingvere , limboi
muccinii purpura vanegarc. Uni five J vni m
fcumcH/ infticas partim obfucre , acias hlo cir-
cunuircaconfuere.
<£aum/X><Xf plur. ©CUntf/ fimbria, limbus, inftira,
prxrc «10 , tt'in.lthft • et extremitas . five Ora.
Duitur eti&m ftnfcfiroi / öf yi ve @alb4nt>.
Breiter 6aum / limbus latus. cStjjnialer
(3.U/U! angudus. ©fr euferfte iSamn / extre-
sna fimbria. ßlfibcS tSaum/ tnflua inßeiie, it.
laci n 'a. ©en (Jtllim illlrbli\]t''lt ' extremicatem
vei marginem rcllum complanare fcrramcuco
prciTorio igmto.
Caum/Otr/ clitclla, onus.farcina, p>t>pr. eß fe IIa
dorfuana , jumentK tmponifolita , a.l oneta commo-
duugejUndA , sjias &A\im\MXi\ I at^ htm etivn
i*mt v£aumri §/ jumentum clitcllarium , farci-
nariiun.veaarium.-s'nom. vraiinicr/ Oer/ cli-
rellanus.agjib.
&tit(l I 0<C / Öf freqventius .£uiligfcim / favus,
mel exemtum , apum ccllula. £/l a vr aüW
fvsfiftt opus cexium: 4p« onm, tp>*ndo e cerA
esrva iß* &)nu lAter* fingunt , favos ißos extremos
ueler Je rtm faliem conglvtinant , fed ettam mrüe re-
frrtoj ebthurtnt. jßonigfeim amf nebmen / deme-
CCTC favos \ru cximcrc.
atttiqvo 8&rtf / pcllis caprina,
«r/ corium hasdinum, 89* ijvidem probe futaüum,
& edore lutei httBttm * iia ut favum mcllitum rr-
^rra/. Hmc ©ttmiftt) &t>er / aJura , corium cro-
«ci coloris,
I696
©aum / faumen / » feumen/ gefoti?
met/ flefeumet/ morari, cunOan, cefläre,
differrc. ^id; |Climcn/ tardare, moras inrer-
poncre , coniiftcre , crahere rem. (gcuniC Diu)
nid)r fange / nc tempus longiüs ducas, move abs
ee moram. Comp nj\ 2lbfcUinf n / vacacione uri.
©fct> Don ff inen (*kfd)<$ffen abfvunifn/ negoda
intermittcre, feponere , occupationibus fe evoJ-
yerc , levare. Sed (Scrabfcuinen rß occaConcm
perdere , prxtrrmittcre opportunicatem. <gf
bat Ct Vi r .1 1> |Vh :• tt 1 occafioncm praeterlabi pas-
ftf« eÄ. i\ : v 1 : 1 r, idVm r/? , momenra remm
ornittere , erropori indormire , animo omifjo
efle , ßd\gvim äüiväm häbet , notaU^ : d et in er e-
ditlioere aliq^em, impedimentum aJfcrr«, in-
jicere . obftarc alicut 3$ bin in Der ^ligml
ffhrprrfcmnff n'Wtcn ; aduusaditudiajo tene.
ris annis mihi praeclufus eft , commodum meum
remoratum , praepedituro , coroprcilum» ob-
feprum , interclufum eft.
^aumer / cV (Brunur/ Oer / dilaror , ctmftator,
proeraftinator , morator. <£cimitTinn / Mc/
feemina prorendens, proerudens , prorogans,
prolatans. 2Jfrfoim<r/ e>2Jcrabfcumcr / t>ct/
(upinus.focors . inftrenuus , uicuriofus, indili-
gens, perdite fe gerens. Dicitur ettam Scum«
liligy t>er/ folute , & negligenter agens.
6nuinung/tgfumunG/ ©aumnüp/ (?fumnu§/*
Gautnfal / ort / u. (gaumrn / A ©riiincn / oos/
reurdario, ccfTatio, cunc>atio , mora , proera-
irinatio.comperendinario.i/. negligentia, ofei-
tantia, focordia, lang vor. (gg bringet nicöt
Wcnu) vr CimiHH': / haut parvam moram rebus
afFcrt. <it nm§ l)fcr alle Öeumung nu* Um
$8<qe gereumet mrben / res jam non ultra cv*.
üacionem reeipie . nullam diiacionem patitur.
©eumm'i§ im ^reiben mtutyt 1 imercape.
dinem fcnbendi facere. &erabfi'Umunit * ÜJtr»
fetimung/ tu/ detrimentum, damnum ex mori,
dilarione Ö" negligcnüi, impedimentum, di« 1
(turbatio, diffltlio rcrum.
^autnl(r)f / * Seumict)t / u. <?annif>aft/ & ©aum#
f(ilig / dJj. & Adverb, negltgens , tar Jus , lentus»
fegnii, diiTolutus.piger , 1$: tegniter, ocioie,
ne;^l'ge:-te r . tncuriose, tarde, cundantcr, re-
m 1 he UnfeUtnig/ S'-rlv. induftnus, follers,
di Ilgens, properans,fubirus,rrrenuus, if : C nö,
celeritcr, marure , oevus. fubito , propere , impi-
gre , tempons punclo , teftinantcr , ciurdm , pro.
peratim.
1697
<2a
•paaeim. unfcuratg roicfcer ta frtynv
priiu cui hic opmionc adero. Dicitur etiam
GtftnmV AlQttfcumt/ negteclus,
llttilffcitmf ' le»i tcmporisimpenfa. f 0ITTTI1C
lin KffUinr roicber/ afturum huc rcdeo.
©auf / sir ©aurcr / feuccc / fcucc ffeiv
i 4,i).&aiv. aodus , &acidc , auftcrus ,i2Jf aufterc,
«ttetricui, aipcr, turvui, i'cvcrus , Ö? difficiiis,
Jahoriolus, fairidiofus, asgex, arduus. /nic:
Cr II I C Arbeit / labor Hcrculeus , moleftui, ope
tofui. (gtf wirb ibni in feinem 9lmr. fef>r fawr/
. mulei fudons ejus officium eft * gravi optxaptr-
i um» .xuc. .vf aui : r.ii? leben/ torvuin vtdcvn<^r
flehet l aicr , fironcem concrabte. @ Suer
fern propr..eß. acerc. ©auer werten / acefeae,
f «oaccfccrc- öniircr Gfjia, /. accum acre, per-
• acerbum. \?ujjer 5üer / ccrevifuacida- ©flu
ferSBcuV vinumguftacuacerbum. £<lUi'CÄ«r>
. fchcu/ccrafa. Apronaana. Sauer fti'.uii bra.
uca conditanea , muriatica. vr aurc II? ilcb / -lac
fugten» , conuptum, macercens. £auer3?uf
fer / /w BMNNJ / aqva acidula. (Bauer £>b|t'
poma auftcra, ^Muifaiier/ magni laborii , ope-
rofui, (piflus , moieftm, pcrdifficdii. 2\>.u\
ffllKT/ fubacidut cx diu. ©teill /ivr gjjhjfaueiV
petacerbu^ . .i pernmu». . . ,., • , : »
Säuern / ipfauert /.«ccTccrc , ürVma, eß yvpi Guter
• tVt'KDen / exaeefeerq, aetdum ncr ■ . fLGerill
S«ütr niebr ooH iiii£> / fn fauretberQBeiii/dotiis
haut plenis vina coacercunt. 5(n marinen
gen faurtft Dfltf $iet &alt> / tempore asftivocere-
vifia protinut acorc corrompttur. Compof. $ln
fduretl / aeorem concrahcrc. SßerfflUtC n / acorc
pcuitus corrumpi> ■ t jji-'.
CUreil /flefmref/fertnentare , weaiu/. t//ifo-
tumin panificio , Vfoj-pißor Jaiin.vn .vf- fi .1 t.i
/iid 'üfad/iixb Jhrmmtö Juhi^it , tri btntfidB frrmrntu
fcCfl ööiier teiCjCö / maßafr extollal atq l tumtfcät.
Didiur dum (ginfeuren. AUh (teuren pnpr.eßtt
Htm fvoi fautt machen / acerbarc , aeorem in-
duecre.
teurer /tct/eVW« ^etrrcnnn/mas, ö» famina
fermentant ,avaht funlftflor, &pißrlx. 21llfeil<
rer / aeorem induecns. (SinfeuretV mafläm tci
mento acidulam reddens.
<?CUrf / i acritudo , acor ♦ aufter ira« , acerbkit ,
&mzlsvhor. criftma, feircritas, ttuculentia vnl-
• tus.j/'difficulias.molcftia. «Irbeirfeur«/ l*bor
improhus. (Jiigfeure/ visaceuacida. (*Jt5|lcUli
1698
{eure / froni caperata. a^rnfeiire t acor ex <itu.
USeinfeUTC/ Taporvinum fubacidum imitant.
s?Clierifn/ gefcurlet/ eß aliq »o modo aecre, acefee«
rea^faporcmaciduIumAraviterreferre, rt. ali-
qvidaceci ÜJÖundcrc.
r/r fi uütm fithi\ ntm. forbttm. ^ ■ÄT ■
<rfiierUd>/ & vSaiwrftaf" t / &s.*wrb. acidulos,
fubaciduf, fubacidulus. vSeucTlid>tr ©efc^mflcf/
acor fvavil, gjF gratus. (£eiierli(bc 2ltpf'd/mala
acidula. DiftturtLism (&AU(ll£<i):, de iStIU(i<jbt/
aeorem cxhalans, JfJ piac (e (erens.
vSCTXCrliC^rctt/ OlC / Uenifntrfl qvoA €kltre/acor k
St i iitl< , qvt fvii'itottm SS'ftalixm habet , otuii«-
eß acor ekrhfxrum , citrinorum t pomotum , cappa«
rum , . UnfCUCT K^rrif / dufeedo.
@auf/faufcn/gefaufct/ fufurrare, mur-
niutaic, (IrcpcrcTrcmcrc. &er>2Bint) faufft
Ulli' brautet / wentiuincxciircfcic, futu, ftridet,
inu^ic. ^ic^ugelufaufcuDuri Öielufi/ cor-
mentorum iilobuii cum fragore per acta voll-
UOt. (^dllfcn tl'.unAc iratts/iif:/;<r,cwm obfVre-
'puot, fremunt^denubus ftridenr. (Jr fatlfct
lini bri^lfct' voce detonar, ^murmurar. Com-
pcJ.Jfyttvm &Uinl)Crfyüfen/ vagari.citcumcur-
(uarc, huc :!iuc crauscurterc'
caufer Ccr.' i \r .:ft ; Vr;:ii: ; MC ••' ma< . $1 famina
lulurrans, murniurans, fhidens. obrtrrperlSi tu-
' ihühuans. ^aufi'rertVtrft.f'cirtfrcurbacor, erro,
planc'ca terrcftris.i/. ebrtoltis.cafabundus.cbriutf
voce vinofi perfonans, debaccham.
<T i'nftfncj / t>lV/ E^OrtS Raufen / fuAirrui, frrepitus,
•♦tteifrraHo, trrmitus. ^üH|"unq ^er Qyinbe/
irentorum impetu« , boatus , mugitu«, ftrtdor.
J^eriimfailfllllö / »agatio , excurfus , excurffo.
(Tin l!^^t•^ kraulen muri nur Icne-öl^l*'
1 Oet/ ßn. plur. prvpr. tfvidfm iiem rß tjyti
^iinfutiej / fedin (ptcir potatio t dcbacChandi fu-
ror, cbr:oiitas , Ö> vinoientia cum vocifctationc
rxpomtur. (taji^ uiü) Traufe leben/ per-
grxcart, debacchari, heiuan , comcHari 4 per^ o-
rare , l'haeacum »itam agere. S>ef ^silltf brilltU
manchen Üin^ J^au^/ egcftai er mulcntiae tilta eil.
^dlljC/ tM0/ naenia, lallus, cancio nutricuro.
^«Ufc fitiytn f >&un6 verkd jailfen / nrniai ca-
ncre. Compgf. <£mf ufen / ut : i>.;5 K^rcnn^e
- \5finb einfAJlKn/ mtanteni Yagtentcm tani^k-
lmire. Lfl ttiam h:nc (SnilfcihlW ' W*/ nuetix.
vel gcraria lallans , nxniarum cantm.
<cau<'
©ao^afr / * ©nullit I uij.&*Averb. voce tinni
ens, perfonans , obftrepcns . clamore circum
ürcpcai , ululatum tollen*. @aujidUC i)fcilf/
fagitf» ftridcntc». <?a!rj»d)fe ^ftillBt'tl / Pontes
fonori. <5au|ld)t(ä8iai>e/ vcaühorcifoai,ftri-
dentes , fremence*.
<g<Ufelcn/!«efCUfe!(/«nr»irurrare,^W tliamdi-
edur ?ln|OlfclH/ obmurrnurarc, rf. fibilace, orc
femic'.autobalbutir« , murmurillare , bombirc,
bombnare , avxetiampropr.dicuntur dtapum nrnr-
«u/rr, futMMlCH UllO brUtttlllCIS/ WtC Dl« ölt"
■Mit/ qvrmadmodum fufurrtrt de Ayvtf y fontibtu
lapfußrtpitumexatanttbuf. €»BCH1 inuilrfObrc
feuftlB/uifufurrare ••**«*•• -^'ft dB öö
rcnfeufelcr/ yit*(DbrenblAfet/ fufurro.
(Stufriung/ Die/ Da» Teufeln/ * ©efeufd/ rf.@au<
jcICO / Dl« / fufurra 1 10, fuÄirrui , fufurrtim , mur
mur. iblCIKIlil<:fVnf<l / bomb«. £)f)rCBf<Ufc»
Ich / fufurrationcs. eoufdeo ber $RKT<iml
IcnAmirmur mar»» , undarum ftrepicui. 3ßjn>
f clfciV'cliitH ■ admurmuratio clandeftina , cum
dOtsultf-m frtgultiunl , palam autrm ne muffitsnt
(2f iffdid) (/ a i). &*dverb. bombilani , refonus , re-
fonab.ln , fibilaus, Ariden«, gannieni, tinni-
ccn. ©eufdicbt (ÖwdjKr / fafurrm aqv*.
<2ruftU(t)tcr ^Öalb / nemus fonorum.
©d)ab / fetjaben / gefebabet / habere,
rodete, dolabrare , fealpere, it. latvigarc , pod-
re , Itmarc. £tnc fybiX feftabf«/ laerigarc pen-
nam, fcabririein penn» abradere. ^Iuk !rfja
t>cn / denrej fearificare. 3 un, » c RfaBW / fcalpu-
rirclingvam. gft»erfd)abcn 'feabere coria. Un.
Ar ein ®<babmc(;et / fcslprum coristium ,
0diab«bC«t//c^^^ym coriariumdkitur. OdjiV
CfB rifa* liftn cfl ovoiRratjen/ fricareungve.
(£id)fctjabcn Und Fragen, fealpere & rädere fe.
' &d)ilbci\rtiamrß vexarc, exagitare, lacerareali-
«jvem, unde phrafis : (JiBCm Stttblrid fdjflbfB/
urere aliqvem ,«gre facerealicui, medium digi-
rtimortendcrc. 5*3a* fd[)^b lC^ ttlfd) tröni ! qvid
ad me ? harcfloccifacio, non moror , nihil penfi
habeo. s^C&flb bid) fort ! apage fif , apage tc ä
me • ©cftabmirMc ?Jpmi)lH>fca/pri>pr deterge
mihi caligas.^rwiif t omittc hat ineptiat, fac me
in ill um. Pcrrb ©cbrtbfn ad avtrittam 0*77»*-
ßttm rrfertur & mUt : faenerari , pecuniam f er.
nor i dare , fosnut agitare , & in ufurai exten dc-
ae. <54>int»CH unD 6(&abcn / faaore trucidare,
I703
coaficere dcbirorej. ^ r ftftaferi* grflllicf)/
ufurariam f raviueem exercer , qvaftum ex rc
qvahbec qvacrie. ^1» @<^abm / reftriaum.
ccnaccm «V in omnem avidiueem pronura efle
dtnotßt. QBzifbibflnbiQtkll qvidmoram
trabu? qvid fede», qvid expeOas!
€(&abcT/ »CC/ * <£d)ibcvinn/ D« /rafoe, Ö'fcemi-
na. raden«, fcalpen», fcalpturicni, fricaiu. 6(^4*
btr tliam rß illibcrali« , homo profunda 4r acri
avaritii, it. exagirator, exador, vexator. Saum»
f4abcr/ putatorarborum. 3»inijcnf(&ilber /rß
ofliculum pro deeergendi * mundanda liogA.
Schaber avo^radular/?.
6<öabfrco/ Die/ ÖfDflsiSu^i&ai/ u.&ö)aUiw/
DU/ rafura, fricatus , fcanficatio , fridio , rofio.
Uvigandi tc poliendi aftui. OfUvd QC)ab(4l
fwillcricf / crebra & vehemens fricatio dolorem
afFcrc. ©((jj^fn i]\ M< / ßvf tili)! »1)1/
fridioni dulc^do ineft. eAabcTCD 'tiam rß
avarma , fed fordida , retra , ir. cundatio
odiofa.
@d)ilbicf)t/ *dj. fcabioiu«, fcab<r , impetigine
& pforä rurparus. Sf^dbio^te <S6) jfc/ ovet
feabr*. edjibid^fer Jf)unÖ/ cants fcabiofilt.
^(biUud)t<.'M"i txpomtur vilii, fordidua, null&
numerohomo.
^(Öilbbaft/a.iff. &advrrb. avaru?, fordiduf, tenax«
relrna«. Dirrrwr f/itfm (?Q^jW(ftf / inofficio-
fu«, nimii arten tus ad rem, ilhberalis, Adverb.
avare, fordidc, Öfilliberaliter. Talk dkthtr etitm
&d)iib\)a\s/philaroyut, preptretu, y An hu. '•
gehabe / Die/ tinea , wrmk. «$üd)crfc&abc7 *
Älf ibcrfrf)abc/ blarta , indt 0d?flbenCwut/ i/af-
raria,' ^cllcrfcl;abc/ centipeda. $&a$sfd)abe/
acartts. J(>o1jf4)ab( / coAui , teredo. SiDftya«
btl Tcolopcndra terreflrii.
^3^af / D<t/ BW^. ®<^<ief/ dolabra, i 04?^
btn/feu, ut alu voluntyk @d}Ubcrt.
'Ulbfcf).lb(n/ abradere, deglubere, de'giabrare. 91b»
fcblbunq/DK/ramentum, it. fcanficatio- <5d)ab
ab / 1 memoria delctui : Cr ifr f^nbab / graeü
excidit.
ÜUlffd)abcn/ fricando afperare. WM&Wtjt Dw/
feabritia, afpredo, afp.retudo ex frictionc. 2lu|«
fd)iibcn ttiameß radendoextenuare.
Jlu^|"d)flbf lt / propr. radendo tollere , lasvigare , ex-
polirc, \ x\Arc , frdrf.Am tß magno vendere, pr«-
tia rerura intenderc , dimidiö cahut venun-
darc
1701
1702
5&cf4)ilbcn / adradcre, circumradcrc , ctrcumfcal-
perc, circumfcarifkarc. $c|cf).ibu;M Cu'/ fr»-
ctio lcms, interpolacio.
Orauffcftabc« / confpergere adrafa. Dicilur etUm
©njc&abcn. Querer auf. fn* in Die falte ee&ale
[djabcil / facctiaro rafo mtritum adfpcrgcrc.
*5crfd).lbcn / * 3erfd)abcn / detercre radendo.
23erfd>ilbfC Kleiber / veftcilacerae r <J«ritaB. 3" ;
frtmmenfdjaben/ eß opes congercre, per ras &
nefai cogerc.
f3d)abracf / Vit I ftrarum dorfuale. Sed Odjflbcr <
nad / Ml / ejfl exagiraiio. Hmc iv rb. <gd>lbcr>
nacfcn//iw einen 6djaberna(f einem tubn/ in.
urbane aliqvcm vexarc, injuiiis jaäarc, fodi-
carcaliqyem. 93cfd)rtbcmacf«m / convexarc,
vellicarc , incommodis diStu & fa&is angere
aliqvcm.
^>d)ßd) / Ott / vetußtßlmumvocab. German, de-
nfitans : Lattocinium 15 infidiai. De yvo G>ot.
G<6a$/ wpina, eß antiqvi(fimumvocab.unde&
. ludolatrunculoruni nornm t (}voj Ä Germxnif a.lGrt-
coj&Perfa tufypervrmt. <2d)rtd) w LL Longob.
expomtur feaenum , furtum, «to, bitte venire vxdt-
turverb.QQAtUn/ f<&4fcn//i™f<feafen/ virgi-
nem raperc.
CpC&aC&em/ $tfoaä)tWpropr. infidias ft ruerc. prx-
dam agcrc , latrocinari: deinde, in coramcrcii9
fraudulcnter , if5 ad fuum commodum agcrc,
callide mercari. judxt Jtcuni<ga<\)tvn. £\\\>
nnt) ivu'fccrkfud)a :i / mercari paffim a mercato
ribus , ut (rat im vendatur % qvÄlu dkuntur mered-
torti fordidi , ut propol* , inßitcrti , Ultmarti , drei-
um. (gtwat einem nbtfbadxrn / parvo preüo
aliqvid ab aliqvo redimerc. Sci'fd)rtd}cni / ad
mangonicosqvxftus dcfccndcrc.
^cl)lld)Cr/ Dcr/.'atro , homicida , latrunculus,
ikanus , graflator , hominum jugulator, obfes-
for viarum t praedo, pradator , fpoliator.
Aliud eß ^djac^erer / mercator, nundinator,
propr. ncgotiator improbus.
6<6a<&ercr)/ tit/ * 6(&a<bern /propr. latroci-
nium, rapina, infidise. Hodit qvtvk cmtio-
vcnJ.it 10 , B'pcrmuutioluccili causa , compen-
diumrurpe, mercatura fallax , qvaeituofa, for-
dida, ncgonatio aftura , callida. üimipaüd^v
cfjerco / fcgaria. Sur ©fieberen beujeria/ ema-
citas , emendi de venditandt pruritus. (r d)ad)C
reo »ormit treiben / m lucrum mcrcaiii loco
fecundo aHtitrure aliqvid. $fer$)<bat$crci}/
mangomum.
v^C^tlcbt / Oer / plur. cor. ludus latruneulorum,
alikt & ä)aü) tfptel / feachorum ludus, d&m k
*3 d)>ld)' mit diator, obfedor, «7-wi« l*truncuit % t>l€
0d?4d)|Utnc/ tnfrdiantur slttr aitni. rrrj).i<$)t
bieten / regem agcrc, petcre, provocare , incla-
mare. ^d)>ld)(matt mad)cn / ätärm eß regem
ad inciras rcdigcrc, it* ut nuüm ei patext effugu
kau. $iüi frm <f ch ui)f iitbcH/ iniplcxaaiob»
fcflumvc regem e periculo cduccrc. ^cn&^;
nti} mit ^cm <3efjad)t befetjet balten/ regem ho-
(tili agminectrctimvcnirc
<Set>ae|)teil/ aefdi) ;d;tct/ ludere larruneulis, five fea-
cho. wi /f C3d)ael>t; iuclamatioilla, qvac reg« fit,
i, e. abi , remove te , ca ve tibi, promove tc ex rui
regione» feu iratiooc in altcram. (3ct).ld)fen
etutm abujiv'e ponitur pro fodcrc putcum , agcrc
cunicuioi. Compof. 5IU3|'d) ld)tcn / effoderc.
€in« ftve aSerfebiluTtei» / infodere , defaderc.
^ieberfebiiebten/ refbderc.
vSdjaefjerbnft/ f(f>a eheriebt / & fdjadjerlid? / *Jj. &
adv. propr. latrocinüis, emax, vcnditarius, Yen-
dtbilis, lucclli cupidus, qvaelticulum captans.
(£in fd>ad)erieJ)ter 9)?cnfd>/ vcnalinus, lucno.
(Ein arnuinm fef>ad>cr»ebter iferl/ fordidaemer-
eil negociacor.
(gcfcad)t/ X>n/ pl. (gd)dci)tC/ fofta, puteus,.
eavea, coneavkas. Eßa 0d?,id> / frutUtrono*
ex frrlumk &occultk loc'u vi Atom fubtto invadunt :
in re metallici autem eß ferobt , vel fodina aerit.
©Olbfdjaefct/ aurifodina. vr ilbcrfdjdd)t / argenti
fodina. (£ifcilfdud)t / ferraria. v£ri|d)ad)t/
fc&ura acrana. ;\cd)tcr v£ d).i d)t putcu« rc&u«.
SBinbfebad^t / puteus fpiritalis. oinnfefraeftt/
plumbaria. (£ineil v£d).id)t fenfen / cuniculum
agere, faecre Tcrobcm. 3 11 *5<t)ad)t faren / ftve
etnfaren/ infidcndo baedio fodmam ingredi,
in (etturam dcfccndcre.
(cd}AÖ)t\%/ ädj. fouilis,foilitius,fodinamrefercns,
it. cavus,cxcavatus,alvcatus, tubuiatut. Jiif.
fd)äd):i.;i Werter ber Srben/ fubcara terrae loca,
venx profund».
(^cbacfctCi / Die / p/. (gcfearj)(Cln / theca, ca-
pfula iignea , propter concAvitAtem dkiiur 4
&dwAil ! alid dialeßi ©fntulle / ftve 6djtUtUuf/
tlC / areuia , (criniolum. Sunt tarnen qvi k
©cbatxn/ Belg. 0*öcfcn/ doUte , Sctacbtel
derivant. Sed oriematio h*c durior eß, Dimn.
Pf
1703 &t
(£d><i<f)telein/ & <£<b<\<htc\<S)tw *aetU.eß*qvod
tSfatuUc/ fcrmiolum , capfella. Altiici dkunt
Scaculam. JpiMjeTne <5(j)ad)trf / pyxidula h-
gnca. ©rpsc 6*a<ftfd / «fteiu. Slltc/ tcr^
pri>d)ene £<$rt<fttel/<hecaobfolcu,*upta. JStd
SiltC ^d)»ld)fc! ff r conirmtum qvofy vocatur »ecu-
la , anu» cderuula. ^1 r }nci>lt|>ad>Ccl / fcatula
medicinalit. $anber|"d)iid)f d / xheca txniola-
rum , ur/Jigularutu. $vieff"d)iid)tcl / gramma-
tophvlacium. £bela,efkin • 9>crlcn< A SXim]'
fä)aa)t(\ I oaftjlotheca. 5eberi<hfld)td / <ala-
manum. @ett|d)ild)fel/ dicca nummaria.
fd*fc|)ad)tcl / vitriaria. ^uberfcbadHel/ fcatula
pro pul»crc Cypri. $nlfcr|d)a4)tel / theca pul-
ven$ incendiarii. (gamenfd)tldf)tel / checa pro
faniniis. <£pif5Cnfd)dCt)fcl / pro limbit dcnti-
culaus. ?13mäf4jvlcj)td/aromataria. ^ncfcT»
ftfcac^tcl/ dukiana.
(gdjacf / gebart e / e* @d)äcf t / tw/aroi«/
pica, cqvus, vjcqva, vanu». c-'/ varia , vcrfico-
tor , a 0<Jj^d? / Mm , feu fotiät k g cfclftbWI/
takulA iatruncuUri* , cm/m* dnußatf wiandr* , J«<
Ration tt vfrficolorti tfp fottnt , qvtmadmodum in
di tr hfraldica , /iTf fcutana reilcJlx- appeilantur
<CÜää)Cfjive flcfd)fl(hcg!cdldu/ alvcoUalier-
natim tarii , t/m/^o Orfft ßrufpicl / aiact« /«-
forhu.
3d)5rfld)t/ adf.&adv. ra>ogd)&ül)i\it/ verfico-
lor . disonlor , varius , varicgacu*, Ü» nonmtn-
qvam conchyliacus , ex albo bicolor , maculis
notatus , y ciirtmdus ac , ut VirgüiutäUy ardcn-
ces auro de paribus lica corpora gurtis.
Sraubctt werben fd)adic()t / uvarum bacca va-
riarc incipiunc.
Q d)«ii'hd)f cit / t*te / varietas colorum , vulgo vtrie-
qalto , alias )Ö)ati U}f Clt.
/ iicfd)äcfcf / variis coloribus inficere,
tingere , confpeigcre, mifcerc, dtcüur tixam
fd)<Scfcil/ & S5efd)»jdfen/ vcrficolorcm reddcre,
variare.
(Scbab / fcbaben / 5d> \Mt>ta / * fa«*«/
flefcfoabef / *fl,efd)rtbt 1 nocere, obcne.oflkerc,
fraudiefle, dare , infcrre Haranum , facerc pau-
pcricm . lasdere. <2i(h, fflblt fd)nbfi / fibi ipfi
deefle, propna vinera caedcrc. (Einem buppclt
fd)üiH'n/ duplicidamnoaliqvem mul&are. 3Ba«J
ithakti ? qvid nqc« ? Q?$ nwrbe nid)t i'djubcn/
Wann / "X. nihil nocuerir , Ii , *c. üßer anDcvn
infc^aDcn begebvt / fc^ aöcc ivpI »im mci|icn/
@C 1704
malicia ipfamaxtmam partem veneni Ali btbtr.
Compof. llnbc|d)tit)ct / finc damno , absqrc prae-
judicio. Unbtfdjafct cuics anbtrn ?ü-cftrcn'/
falvojiirc renn. 21U6f<fctll>Cn / tß ROCCrc defiac-
rc , impocem fieri noccndi.
vfdui'iT/ fer/ c-" vf d).-.I?cimn ' eic/ damnofiis,
damnofa , mas Sc feemina Ixdens , permeiem,
damnum , &cladem inferens. lSd>rtbcr btt qc
meinen ^Öcfcnö/ pcftisrcipublic». (Schaber (er
^IMeilt) / corrupror juventuni .
<cü):tic 1 Oer/ iScfytoipni) / 01c / & Ms ©djat*n/
damnum , laefio > incommodum , dccrimcncum,
noxa , cabmtras, dispcndium . malum.plaga,
vuinus 1 cladci, jadura, perniem. gehoben
von benfern feilen / intcrrnmentum. £ dviivn
tllbn/ jncommodo altqvcm aflicere, alreri in-
commodare. «graben öaben / ßve leiben / de-
rrimenrum , damnum , jaduram fäcere, fenrire,
pari. 3u<Se6aben h: Mimen / in peraiciem in«
<urr«re. ©id[> felbft Sd)aben jucfiigen / afciam
cruribut fui$ illidere. ©gilben crimen / erfiat'
ten/ damnumfarcir«. penfare, retundere T im-
penüm r<ftiruere. SKan oebj mit @<^abcn um/
damntsde<udafcirur, ccrtarar,deiudarur.
ttl immer Od)iibt*iim ihn / mdignused eä cala-
mitarc ,wi forrunl. €incm fnv allen öd>aben
(Uli Htm • dämm infech promirtcre , cavcic all-
em , indem 11cm pradtarcaliqvcm. S3eflH*qlid)er
(Jeftaben / damnum infeftum. ©laufninet
^d)(lben / fummum , grave ,accrbum. ©ettn»
ger <8d)abe/parum , wl nihil damni. ©a< i%
mein oeringfler <^d)abeu / pars minima incom-
modorumed. UnrcrbiMUT vrdMiV ■ damnum
improvifum, infperarum. 2lmtfchjbon m tl faf
in Jure dicuntur CoUtüx municipales« qvafirr-
farcitn!e4 drftHim & iiimna pTffrBur* vtt trarn.
üluqenfdjabe/^föefidjf^nbc/ hebet oeuiorum
acies , lippitudo • Ixdo oeuiorum , acgilops.
i^ranb< & ^euerf(|)abe/ deflagracio, incendiura.
^brenfd)abe/ jaftura honoris, injuria. (£rb
|"d) .1 be / damnum fatale, gelb« & '£ru(hrfd)abe/
vj Anas agrorum, der iiiras, fflin ffteie calamiraf.
(öemein»)iw^anbfd)aben / damnum commune.
(?>c!tfd)rtben / forrunarum ruina. ("Mitcvfcha
bell / naufragium bonorum. .£>aubt> five <£x^
fd)dben / clades , ruina , extrema pernicics.
J^au^fd)abcn / rei familiaris jaftura. n :cj ■
fchabe / belli acerbiras , diritas, damna. ^unib
fd)abe/ artium labet, inrerirut. ?cibcffd)tlbe/
vlcus. ^efifehabe/ pedisOcvieia. 9frd)(f(h«bc/
^)pp pp i) da-
i7°5
1706
damnuru if> intereflc hugantium. ^d}finfd}a
&C7 damnum fittum, apparcns. (g?C<i dt
fd)ai>C/ diluvium, cluvio, caraclyfmus. vrcdcu
fcfytttk/ animx pcrditio. Opi<lfd>4lbc i amiülo
ludi. ©IfltfcJ)tlDc7 dctrimcntun ropubl. £>ttiie <
fd)abf/ pccudum (traget. ^dlbfdjabc / cxcifio
aiborum. $B<tttV> dt 2i$inb(<J)ai>< / tempeftatis
violentia * turbincs » ventorum vchcmcntia.
3«lllbt'rfd)ai)(/ exitialis fafcinatio.
^d)a^bar/f(^)a^bflff/^;•Ö'^'w. cxicialis,damno-
ttis, dcirimcatofus , peftifer , noxius , c r • pernj-
ciosc, incommodum, inutiliter. ^cl)iiDb.;ffci"
SO? f nfdf) / homoexitiabilis, infeftus,snaicficus.
(£d)atM)rtffC 2iiT</ beftiscfcrociflim*. *3 ci>tiD
bflfl 93icf> / qvadrupes pauperiem facicns.
^d)abbiirct($ifC/ venenum aoxiara. virus vc-
focitlimum , & praefentaneum. (Sdja&bdftC
QSnnbC / vulnus vehement , ^ mortiferum.
tidjaolMl'tc ©cbcubc / domus ruiaofa , tui-
tura.
gcftrt&hcl)/ *dj. idemjvod (£d)flbbör/ fedplrritmq.
fajj'rve njurpatur, £5 expomtur : exitium , jaäura,
calamitat , pcnculum , damnum , ingentqve in-
commodorum de malorum agmen fecum tra-
hc ns 1 exitiofus, cafamitofusfdetrimenrofus, du*
pendiolus. €d)tf Mtd)e j?ianf bcitClt / pernkia-
Ics morbi. <c d)iii lubc 2Btlffcn/arma nocentia.
<rd)iU'lifb ü'Mt / incommodare , detrimemo
cfle. €cbdi>lid)f £ff)VC/ noeivaart, execraada
doärina. Unfd)tfolid)/ innoxius , innoeuut.
£ cf>t^Dttct>f Cit / WC / id. rß if-vod nocumen-
111 m. <Sdj<iMi({)fcir an Der (£hre/ imminurio
dtgntiatit. JDdf bar if)m iV cviMtc vrcmiUidv
feit tKi'lii'f»id)Ct / id maxime ci calamiiari hiit.
Cr cbi^lidif t*it irirö nUr ©$äMidjfcil wrgoltfii/
qvi alceri exitium parat , eum fcire oportet , tibi
fiarataro peftem ut parriciper parem. llfilc! - dD
id)Fcit / ÜKolumira* , Integrität , talat.
^ebibiaen / & ufitäiiut »ßcfd)4öigen / id. rß yvod
@dv.S«it ßvt 0di^f <» tut)it / infeftarc , nio-
leftarc, ferire aliqvcm. it. iaedere. vulnerare,
percutere altqvem, & fauciarc. ©as QßcftCl*
bat Käufer / -Siebe tini> SÜ?enfcJ)cn k cf.ä; iiu'f/
tempeftas coorta eft cum magna frage tcAo-
rum, pccorumqve de hominum pernicic. £er
QMagrcgcn befd^bigft tk ftnidjt- nimbutdar
ftragem fatit . Q^cnDc Slrm finb ihm bureh. Den
SBn'trf Unfall befd)4i>i<jCi uwrben / utrumqTe bra-
cbium ruina pontis confauciatum eft, \\wbi
f(&«tt>KKl/ incoiuaiis» falyui »integer,
e^i^ung/er/^Tr»/^ ^ifdwfcujung,/ Die/ Ja».
lio, Cauciano, vulneraucv, percurtio, iöus , p!a-
ga ,vcrbcr. 3>ifd)tibigtim] ^cr <e:brc / exiftuna-
cioaii offenfio. £ant>sbi;fd}i]Di9un9 / pro vi n-
Ciae vaftatio , depopulaiip. gnidjtbcfd)^!
gnn^/calamitatiM^fir. ^ Vtibti ^tTdb^igung/
Tulacra corporis. 2i^flid)i' ^cfd}iÜtguBq/
vulnus mortifcrum. <?CjHf-5)tfd)iibKlHn£ tfl
(tcrütjC/ fumma duotaxar «uxit mucrooeper-
Ariftaeft.
^dj^bißer //f«Poiff«55ff(^ÄJ)j§fr/ *tv/ ineommo-
daiot »roaletaflor, vulnificus. Q^iTcbariijCnutl/
t>te/ famina nocens , lardeut , vu hieran«. £anb»
bjUMi'i.;cv / depopulator r vaftator rcgioni«.
^Mtgb(fd)Äbti]cr / everfor reipublicac. gf|D»
bcfd)dti(icr / graflator, cxcutfbr , agrorum Ipo-
liator , prasdacor.
adj.rfftrtur
et.nm 0d?lll/ propr. lufcus, (trabus. lufciofus*
p*tus , oeuhs retornt. ^ini'U »tnfcbfll/
obliave intueri , transvei.fnm afpiccrc, altrro
oculo contueri abqTem. €d)^l ÖCflcJjt / coo-
ruitus crux » tomts, gravis. <ri<hftu bilrillll
fd)Al/Da^id> fr> q\\tiq bin / an oculuiruos malus
vfr.qvödcgobonuilim? (£i i\\ bc^'cr fd)4l / ü\S
blinb fron/ inrer cacos regnat ftrabo. (£ine
fd}älc / lippa , lufciofa.
<3(feÄlcn / * föhUt II / reprehendere, arguere , tjvod
iämtn malnmtti dici k CSdjrtHen / «ii "wir. Ahud
eß €d)<||fn/ ft SJcrfff)^ If n/ d»ftare. & V(tf4>
nidjlß / parum abeft, nihil impedir, nocet, nihil
refert, ihtereft. Wmr 93crfd)nlung/ ter / difcri-
men , differentia , diferepantia. ©crfd)^lid)f/
a :j di vcrlus, di Hindus , difcrenis, diftinftc,
differentcr. 11 lim jffyflirljr/ ir.difti n^us , omni
dilti immc fublato.
^Cht<len / ptmtiamfcribHtir: g d)ifcn/ ^djflf»
T(lt/ * d)l!d)Cn / propr. pactum eflc , mrtäpb. au-
ttm torve afpicere , hmis oculis intueri , k ^dj^l.
Std «^d)iclfn •;»"f, expomtur de oculis argutit,
R»tr einen anfeniclen/ oculis ludibundis atqve iJ-
leccbras , voluptatisqvc plcnif contueri , furrim
pafeere oculos , tum vis SJ' mor luanubus oeuh 1
aliqvcm verberarc.
(Schiel/ * i 'ji |"dnil/iu d us, p actus, it. helvolns,
# helveolus , jvo^ propr. JMeiefcrot. Wö»c
8d)iclcrSEBein/ 6f abfotufe cin(?e|)iclcr/ vinum
hclvolum : fenbttur ttum cbillrr / fvoi in jj^cte
txponitur vciiuolor , undt cd;tUcnd)ter / fixe
fdjiflcri
'7°7
1708
fd)iOiTfarb(f Saftet/ tcla bombyona vciluolor,
fcruiiMi raiun» buo'.or. ^djlHiTldU < Jne |'d)ll-
Icrfarbi(^(3cug/ polymiw, conicxctun clicus
Yctücoloribus.
j&i)t\m/x>tt/pi. (gcfcelme/i edtfi/«//^/««
#jmAi#< , obliqvus, tut «uJfcit, per ver fus : EJ? enim
€d)dm wt/rii tf/iudf , fyTum fceleftus , fcclcratus , &
perverfus, f vi» ipfuro fcclus. Idel neqvaqvam
Mudiendi j'unt, qri £ (heim/ 4 g(foilc) nehmet!/ gwi
ignominiofum in btüo frmprr fuit, qv*fi lr djlihU'hu
dttlun: wlunt. tj)\[t)nc\)n\ w<« »on rjfl Är, yvt
ycwf5 txmlur , frd feuhm dttrthrns , rert nomen
(Sc^tfm nrutiqvam comprtit , cum fortißlmtu hdbta-
tur y qvi alteriim armtf ftohart audtt. 2 vl\'hn
propr. exp'jnitur neqs jni , nebulo, homo ntbili,
ncqve rci ncqvc frugit bon.r, planus, veecrator,
legirupa , homo deterrim» noex. (£in< Ii einen
©(foelin fd)d((n/ alieujus nomen infamiae fub-
jicere, fcmpiccrnam 8d ignominiam notam in-
urerc. 3»m <Sd)Clm« n>erl>en/ honeftatem o-
mnemamittcre, müm:» nubc obfeurari. £1
nen jum vrcbelme mrieben/ famo/um aliqvem ta-
cere. <£rif"rmit einem <3ehe!m ncfwtfrrc / nihil
farftö vcftis ejus Icviui , nihil inqvinanu* eft.
SD? it einem (rdxlm Daroon jiehen / ignomima
mirti. l£: III geheim bin id)/)crmuiaqv*fi)uran-
di tß, ui,fi LaUtri dictrtnt : moriar, percam, ita vi-
vam, Adcpoi, propr. ita ingennus atqvc hone-
Ans vid car. Eiltet (geheim / vcccracor , fenex
improbus. ^Illl^er Schelm / juvenis perdtris-
fimui. Sr.i ^iu»i;fr (Beselin ttum hfpoctr. y
*biq\ ignomxr.il dteitur notmtmqvam de puero ftilo
caihdo. <£r i|l ein lefer (Seddin / ein fleiner
Zebelin/ vafcrntrus> verfutus ac acerrürc cal-
liditatis eft, arguiiis featec. geiuler (rdielm;
iners 1 fomni plrntis, incrtiflima» fcgmtise ne-
qvam. £cic|>tfcf 6(f)dm/ ab omnihonc-
flate icliftuf. 2?erfeftener <Ed)dm / impurus
heluo. 23cr|n?cifteltev 6d)elm / audaoilünus
atqvc amentiiTImus nebulo. (fcb/lm iiber.'.Ile
Crd;elme/ omnium nationum poftrcmiflimus,
ncqvil] musqvc.
Slnaftfdjclm/ oeeuhus, Aibdoluaneqvam , colubri-
S^auerfdjelm/ levis mricola,
fiel' 2ßet(erfd;elm/ fycophanta faemimuf. f xi»
fe^elin/ ^uubtfe^elni / & ©runbfd^elm / »nfignirt
hnprobui, efiute petulant, unus ommum ne.
Svitlimus 1 fcclerum flagitiorumqvc omninm
ocumenram. ®alejenff|)Clm/trifuicifcT. (öfi^
fehclm/ in omnem aviditatem pronus. Jaunen*
febelm / libidinotus , vitä rurpu , fpureiffimae *t-
m, ac deformatirtim*. Jngenfejjelin / in men-
daciii conviAus , plenus pcrfidiarum ic frau.
dum. Snilfi'd^elm / voluptatiut , potaror ma>
ximus. (rtri(f|ctKlin/flagrio,maftigia. (rt\M\\
feheitn/ malcficio & fcclcte infamis. ^.liift 1; r
fd)elill nebulo pofthominum memoriam dettr-
rimnt, omnibus probriicontaminatus. 3aUi
lu'rfdjelm malcficus, homo cavendut , peclip
pr.rl.ua tum.
5f4)elmett / ö frttrvrniiut 93erfd)elmen / facinui
obird culpa fe contaminarc , in dedecora ineuv.
rere i fcelerc tc pol lue t c , m.i Ichcrc vi t* effie. (£r
\)Citi bep ihm »erfdjelmet / impndcntiä fui gra-
tis ejus excidir. Sunt etiam aha compoß 2tll£fflf)c(,
mcn/acjerfehelmen/ nomine ncbulonit aliqveo)
indgnire, mteftabilem fac«re , famaac flagitus
oppkre. (ginen eiuefebelmen/ unD ousbieben/
vchcmcnciüi aluj vcm mfcclan »cum accrbiilima
opprobratione increparc , infcAamer dt gravi-
ter vituperare.
'Beifcheliium«i / tu / ncqvitia.flagiriuin , malcfi-
cium f facinus nobile, indgne, nefaadum . üc-
lutimmane« incxpiabile^malitiaextrema. Di'
cUurttiam tic Oe^elmerei) / vcrAita , tffallax no-
ccndi ratio. €r ifr »oller 3eJ)elmereo/ cx ttau-
dc , fallaciii & mendaciis totus conftae.
(?ef)eImiTd)/ fepelmhaff/ *d\ &ad-o. flagit iofui , fcc-
lcratus , ncf'nrius, malcficus , maliriofut, inte,
(rahitis , f-.- maligne , malitiosc, fla<*iriose, nc-
farie, ncqviter, perditc. Cf d)elmifcher Söeiflv
a tergo. clam ,dolose , fubdole, perfide, infidio-
se. irui filji InuOVe Teufel / ammui perdirus,
noxiofus 1 nrqvitlimus nebulo. ^cf)c\mifd)i
Saht/ fcclus.flagitium. djJmifef) ein einem
bnnbeln/ ncqviter cumaliqvoager«. ^fO^fT
alten febe(mifd)en ÜSeife bleiben / infamia vetere
nun) ingcnium. 5üa»er|(neim/ levis runcola, "^ ,urnäfla S rare -
homo agrems. S<5c(tclfc6clm / raendicans vali- ©Cl)(lf /*a*)/ptur. @U)öfC/ovis, cujmdimin.
dus. ^(utfctelm/ pcrdicus,abjeausqvclarro, r/ri*ehe1f!eiii/t»Afl/ovicula. äii^ejettcrfen €Aaf/
reqvam fraudulcntus. ©teböfchelm / ragax, 2u?enfdj»lf / * 21ilfnj«ilfiiiia / ovis rcjicuu.
facliofus , qvem ad pertui bandam rempublicam (£jnc Jf)f Cl b< irebafe/ oviaria. glammifd) / ßvt
inopiaft nuii mores ßimulaju. .^vliUCl' \\\> joilid;t trch.if ' o»i> hui'uia. &ub:c^t ccpaf/
<Jpp PP «j «vii
1709 Sc @c 1710
ovii kzbxoU» fedmetapb. DicHMd)t4&d)af'<i<im-
dicitur homo turbulcntusifcditioftiif ditcordio*
Ali > corruptor ahorum. contagione qvaG cete-
rot labcfacicns. Sic ttiam rill alber t&cfyaf / *p-
ptliatur homo ftupiduj , excors . axcus animi,
Cappadox , Marpcna rupcs : prapr. rcr vex caftra-
eus .rut .'r/i.-r •: .': .i.icmd /tmi. Sftntfe rfrfMf / agna
bimula , ovi« fccmina maritata. 3« f '*J <Sd)»if/
agnus anniculu».
Cd)afctl / flefdjafet I vfrb. non adtb ufüaium , Öf ftot.
tic. Hiifr compvjit.folum occurrens , «/ 'JJllsfcbiKCtl
pcrderc 4c amittcre ove«. <£r bat au&JcfdMfct/
grcx ovium inceriic. 2Ö0lbefd)afct feiMt / p«o-
rofum cfle , ovibus abundarc. 5H'fd).ifcn rtiAm '
infacuare pt>- meUpb. txpsnitur. Um: iuTfchatif
tubn / nmulationcm ftultiti« inducrc. 5 }ht
fcfyafet fcmt ho mm cm mmimcmalum, fimpli
ccm , hcbctiorcm cflc.
cbafer / Ott / opilio, ovilio, paftor ovium. JDiC ;
©cbÄterfmD ,n>ar gemeine teutc / aber nid)iun
cbrlid) curatorcs ovium vilcsqwtdccn Amt ho-
niines.fed minime infames, Da« 2lmt örs <£d)ii
fert / magiAcrium pecuarium. Dicuntur titam
&A)A\M\S\\li\: I mMoßri pecom ov.Ui feu lanat: ,
B* lanigni. gleitet ÖC^fifCr / opüio fcdulus
ac frugal is.
(Jchjfcrco/Cte/ bueolica, 4iii/^irttnßtfpr&er>/
poemata paßoralia. Sed Od>«Sfcrci) 'tiam dicitur
oviaria, Ut< gmlanigerarumbidcntuim , it. la-
nitia. Die «geiferen vermehren laoitia roime-
rofitfcetibui mulriplicare. (Sd)Jferei) fß
fugurium.gurguftium.S^cafaopilionif, maga-
le, B'mapale.
(?d>Jfrn/ 6d)«fid)t/ * Serfcbijeii/ 44 8f *»U?
lus , $$ mrtapb. hebes , rardus , pmg»is. fimplex,
fw« ovm mdrliti manpvrt* funt. ^rd).HllK'\ !
\Sd)leöel/ lumbi ovilh falc maeexati. Cebion
Kell, pelln ovillj. (£t fan fiel) fein verfahren
ftcUert / Gmplicii fpecicm oflentat , in limplicita-
tem compolirusefr.
@d)aff / fd)affcn/ 3*«Mif/i<&r*ief</gC'
|cf>affca / Belg. Saxon. (Steppen / crearc, condc
rc, fingere, generarc, producerc. th.it
bie 23«Tt ani njefrts" 4efä>iffett / Deu« ertavic ter
ramexnvhilo. @r iff oleicbfrtm ih-u SRatlir iv.r
}U ■ ifib i'h'ti / natura peneiptä ad hoc creatu«,
producta* 1 fru&ui cfle videtur. ©Ott fcbilRi' t
icf}onid)ttf neuc^mebr/qviefeit jam Dsuiabopc-
nbus cccationi«. Compof. (El'fd)af?cn / iirm fvoJ>
0diaffcn. 2>er OÖ?enfd) ift n»id? öem (tbcnbilö
6-l)[(eäClTd)vlf?en homo ad imagincm Dt 1 con-
diuisctV.
*3d>6pfcC / tet/ ercator, proereator, condiror,
gencrator. Der ÜBtlt <2<J)Öpfcr/ c^edor mundj
dcmoli(or , Dzus, proercacar , opifex , xdi6ca-
tor , c.v archiceäus hu;us uoivcru. yMair »c/i-
mtlli <&d)6föv I »o«C(i)6pfer/ /enti tonUnJwtt*
<fviA Ödjopfet /ton rj^i rwtiar , />W haurim/ &
mit Um . I a um(& djopfiT venit ab antiq-ao S*xon.
^djepjpen / ö'iM.tV tß v5d)epper / «oü» vSd^fer.
(£d)ancr4«ifra sy&fc&affcr / d.tß,qv«d S<feö;
pfer/genitox.
($efd)Cpf/ tAB/ ercacura, creatum, proerearum,
gcncraium , condicum , vuho jtpprüjnt eint
L\t uitu r / ttn (j>\-ut idne. £adrwtel »uiem
Ä l'Ciltnr r.'.jm ad clicncclam qvaadam , ut : ^£r
tit gouj feine Kreatur / cotut ab «o dependec
}Dc& P«)b|l0 Kuvrurtrt dicuntur CardtnaJei k
Papi treati. 5irmfaliq 6k|d)dpf / vas fragile,
ößelt K!d)l>pf / jnachma mundi. Der SOf enfd)
i'i eill JjScn aller (i>C|'d;^pf'e / hominnn omma
ercata dommatus cft. ÜJun&erijet"ebÖPf / Omen-
tum . portentum , tnonftruan.
v5d)l^pfunq / & (SrfdjaftllMJ/ Oic / creatio , proerea-
xio . cftcciio , generatio. «Ji>n (irfdiaffunrt l>er
SBJelt /a imindofondico. Die d^pfuno. J?mt.
mthflint» ^er ^rDen/coel» 4c terra: creatio.
(5etrf)a!feB / *dj. formatut , cooduus , crearut.
1' dutKil , integ«r. vrnuftus , concinnut.
Un .n"i"d).inen/ 4c Ubet^e|d>a|fcn / dcformis, tc-
tcr.
@efd)flfte/ toOß/ genitale, inguen, ferotum, pu-
denda. L.fi a &ü)afftn/ ut <Bnnhd)U * maß
d?en.
©ctjaff / fcfcaffen / 3* f^fftc/ ^m^y
duplictm babtt figntficationem. Notat tntm non fr-
/«mcurare,procurare, prxftarc, cfHcerc , darc,
reddere, lucrart, parare, comparare, fed eham
imperarc , jubere , mandare , prxcipcre , injun»
2 e rc , imponere , prxfcribere- <S fcf)a)fcf ^er
S}CT\I qvidjubcs, qvid imperas,dominc ? $iuit
nd):e:i / tO&t einer fd)affef / mandata alieujus
exeqvi , conficerc, defungi imperiö alieujus.
©clt fd)flffeny cogcre argentum, SXoijt fd>affeti/
providere« procurare , protpicerc, confulccc.
(fr bat mit ibra felbft }nfd)affen / fuarum rcrum
fatagic Jg>filfc fdjaften / auxilium parare , fub-
I venire, ptaeftotfle. ^)augral)t |d)affcn/ omarc
dooaum
17"
domumfupcllcftiü. C*>cfinDr f'ctjaffcn mcreedc
fcrvos conduccrc , dcligerc. (£invlU grivPC
Stiften / propr, pacem conciliare , .te»i.ir fecu-
ri'm aliqvcm reddere, in tueo collocare. Com.
. pof. I'unt: 2lb!(^aftcn/abrogare, removere, fu-
rtollere. ©eft(|e flfrficfy.'.ffcn / abrogare leges.
fidler rtbfthjfüll/ orTicialcs dimittcre , de gradu
dejicerc. (So!^af^t^^b^(^)affcB/exau^torare^l^-
Jitc«. ©Ottec'D»cn{tabfd)affcn/ extmgverc reli-
gionem. *Mn|d).lftcn/ procurare , pararc , con-
iheucre. grud)tflHf"cf)Oftcn/rem frumentariam
providere. 5Uletf PbHc9J?an<je! anfeilten/ ca-
vereatqvc profpiccr«, neqvn egeat ttfffttdf)
fen / Uemfm pvJ Unf&tafftn. 2>rftfe jnfrejjr n
tinD failfcü ai!f|(f).l|frn / ornare ,#appararecon-
vivium fplcndidum, laurum, (umruofum. ?0? il II
fan ihm md)f aemi -,\ diiffrbafjcit/ nunqvam et fa-
Df apponitur. ?Ui5|d)Jffcn/4 fymvU&fittU
ejicere aliqvcm foras. €incn Dem JP>ailfe
f)Uiaujfd)iincn / proielare aliqvcm atqvc cxclu-
deredomo <5cn; & £crbfi)f(f)iifrfn' »*. <Euif £er<
& J^erjiitfebd ffen / ld -V K:l Bnfd^ffra / profpi.
cere, conftitucre. SJJJntl nillj}©clt bcrbenfeJW"
fen/ pecuniae req-irend* funt. 3>fin ^int) fint
Slmuu'l)crbci)fc^a|!en/ aliqvampucro nurricem
pararc. \£i mujj ÜJein bv i^iu :qe ;dj .1 nci Werben/
vinum profpiciendum et«, ^in|ih,i(]vn / ex-
pei lere , cxtrudcrc , exturbare , climinarc » eval-
lare. Jf)Ut|(h>lffvn . in illum locum promovere,
transvehcre , irantporrarc. 5)? it > A 3ii'bt'IU(J)»i f
fen/ firnul profpicere , curare * rationem alicujus
rci habere. 3ftad)fd)affcn / fenfim pararc , an '&s
^ad) Unt> liad) l'üV. ffiii. 3>erf(t><»ffcn/ adornare,
comparare. ;\ vd)f vrrfcfyaften/ jußttiam admu
ntftrarc. Q3ci"fcf)tiffcn/ praeparare .praemedira-
11 , prxritruerc, accingi. J£>inma\d)af>
fen / abigere , repcllcrc , egercre. S&Jic^cr*
fcfjnffcn / reddere, remittiere, redhibere , rc-
tribucrc , renumerare. 3»fainnie»fei)affcn/
coUigcre , congerere , congregare , conqvi-
rere.
€<S)aftneV'*tt/ *v3cf)<j/fcr/ villicus.ccconomus,
procuraror, difpenfator. tfrJnüjlieger v3d)aftcr/
diccceies regius. ^C^nfferintl / Die/ procura-
tnx, »illica, promaconda, dilpcnfamx, celia-
xia. gd)ilffcrinn im Aaufc / rcrum domeftica-
rum gobernatrix. üd)>iffiT rtiam tß Annitas
rc<lrftttßtcM, & talk duitur Diaconus &Archidia-
. conus. silias^d)Clfi(\' 'ß prmcipalis, mandans.
§nif4)tf(baffcr/ provifor rci frumentarjac. ©vif;
1712
|d;a/fcr/ cxaclor pecuuiar. $xict><wfö«ftw ax-
bitcr pacis, pacator, paciricacor.
£d)affunrj / Die/ & Xx» er^a/fm/ a. e^affnerftv
Die / aconomia , difpenfacio , procurano.
K£ d)dfilina. rtiam rß juflum , mandaturn , impe-
num.juflio. Sbfc&afflina/ abrogatio. Sln./nr
^)crbfi)fdf>ilffling / provilio» apparaius. Shlji
fd)affuiig / fror J^intvrgfd^a^fung / expulfio , ex-
aftio. gorffdjafTung/dejeaio.dimirlia. ajjf,
t)crf(f)tl/fung / reftiruno , redditio , redhtbitio.
8ilfommrn|d)rt/flMg/ coacervatio, coaftura, col-
leftio. ^nrf^affung/ procuratio, confcäio.
<&<S)i\fttn\)cit / pro yw/xwfn^icimi«53cfd)affvn()fii/
DÜ/ qvalicai, habieudo, facies, conftirutio, con-
ditio. Qkgfnrodrffgc 55cfd)affcnl)eir 6a#
ta/ prafens ftarui negoeii. (iclKlt 5ßr
|d)nr!enl)ftt Der <3a<frcn/ qvem in locum dedu-
Aa fic res , ovi curfus rcrum , q vi exitui I
fit, videt. (öcmufegbcfdja/fvubrie/ habii
fucurui
irusani-
mi. tcibcebcfdjn/fcnbfU/ conflitutio,dirpofirio
corporis, remperamentum, valcrudo.
U Ki>ü |i vii l) vif •■■ res turbulcnca, kftfü.
vc djaffr n / AJj.avod ttmrn folummoJo in compcfitU ex-
AudituT,ut: &cfcWcn/dirpofuus,faaus, natu»,
apeus. 60 |lnt> Die frufc bcfd)affv n / fic »ita ho-
minum eft. 5ffiie ti ießt bcfd)aftcn q vomodo
nunc eft. gl) i|cj bcfd)flff<ri/ fic f e res habet.
2Jm ©Oft bcffftnrttn/ praedeftinatum. TCcchf*
WAffCB/ rcaus,verus,juftus. 9if*ff(hnffcilfr
SKaiin/ vir integer. Unrcchffcf)afjvn / iniqvus,
iallax, fraudulcntus.
©efdjafte/ da« / p/ur. ©efetafte/ negocium,
occupatio, labor, opera, munus, prorincia, fun-
aio« adminiftratio , officium. Sßicfytige O 1 '.'-
Ic^V'fv negooa ardua, magni momenri. SScr«
trivnÜcbv ©vfchdffc/ difficilia molcfta, odiofa.
^rcmDc ©i'fcf)^ffe/ occupationesalicasc. (D?aiU
(l}vrlvn ©cfd^ftf / varia, diverfä, rot tantaqve
negocia. s^iit vielen ©cfcndr'ffn belaDcii fron/
occupatiflimum cfle, graviflimisnegotiis diftri*
fluni teneri , maximis occupationibus diftineri,
(Seinen ©efdxJftcn aemafflt n fenn/ parem nego-
c.is eftc. «iin ©vfd)4ff brtf bliebt en / rem mSa>
rc , negocium curare. (£r tvid fid) fcilldt ©e»
fc&Viff en unehrlichen / nullo fe impiicare negocio
patitur. €r m^djfc unDer Den ©efe&ärTten »rr«
geben/ magnitudinc negoeii tanqvam fiuelu ob*
ruirur. $<tn if! in voucn ©efehdften / negocia
cument , inHuunt, 3Rün biefe^ ©efc^4ffe Peifig
I7i 3
et
17 14
i;ta<bf/ infrftc hoc ncgocium fcmper. ©item 1
ÖefdjÄfte iiltflegen/ pcnlum alicui commictcrc,
provmviam aflignatc. virin ©efcb«ffe angreifen/
ad rem gerendam accedere, iufeipere . attingere
ncgocium. Sid) in ficmDc ©cfcbüMe einm(» 1
fu)<lt / aliorun» fibl vendicare partes , iaWcm in
alienam meflem mittete, rebus alieois implicarc
fe. ©efcboYt JUm Snöe brin je n/ opus abfolrcrc,
conrkerc,rounusexplctc,perfungi officio, ope-
ri extremam manum adderc. vBid) für ,©C'
fünften buten/ mbicrfugcrc, reeufarc »egocia,
a negoeiis abhorrcre. villi ©efc&ttft hr.ni laf.
ffn/ rclinqvcre, deponcrencj'ocia, tnoblivio*
nem muneris venire* £cr ©efd^fte lüg Wer
Den / enegocioemergete, cluAari, vinculis oc
cuparionum cxtblvi. vir l).U mit biefero Ctn^t-
iigcK©cfcbtUtc $agunb3ßacbt w tubn/ in hoc
uno opere dies noöcsqve urgetur.
Snjttj lefQilffe/ opera vocaiionjs. ^5 *urcntiefcf)a?
ff/ opera ruftica. $C0Vi1blluf • frieb & SraUfT
0cf<t?aftc / «urario funebris. ^riefgeftbaffe'
commercium tiecrarum , vtdgb corrrtionJentta.
5&iirgcrgcfeb«Sffc/ negocia civilia. ©iebtfgcfc&af
(f/ artes manuari«, vefticulariae, furonia. ©e>
fattqtfoiftt l ftiAciaita. ©ffnnbfcbnff^c
fd>Äfte / miniftcnumlcgati. grrilbcn9f|rf)«ftC/
laborcs fvavitlimi, duiciflimi. ftiiritengtfdjarce/
JExrm- * .friMgefcbÄftC / miniftenum , officia au-
ltca. J&aiisbfllttfgcfdtfffe/ »fgotia domeftica,
familiaria. Jj>pdT>iciC{jefe!>tSrce / occupationes
matrimoniale«. Dicuntur etiam iit)[\tfoi\\t(.
&1llf fivt tftlufmannty-fcbÄftcv mercario, mer-
catura. tfinbergefcboVe / puerilia. Äivd)cu.
qe|d)AftC/ munus ecclefiafticum , fanetum of-
ficium. 5?lud)t^3cfd)AftC/opcrafcrvilia. Stritt*'
<|efd>AfCC/ bellica, res mihtares. £<int»ijcfd)«lti'/
oflkia provmcialia. guntpengcf(t)u7fe /nego-
. cium luteum , vile, leve. }.i mnc$gcfcb«ftc 1 la-
bor virilis. SRadjfgcfc&Äffe' opera tenebrarum.
afltbnuefcbÄfte/ parerga. 9carrentjcfd)4fte/ «n-
epti*,nug;e,frig«diufcula, intempencs , nuga-
. ha. \Pri jccn]C^Äft</miniftcnum facerdotale.
fMtfgci'cbäftt' / negotia curialia. ?Coid>$rtC-
ffiifte/ncgotialmperif. SfrifttefrbtfttY occu-
patioacs circa itcr. ©»nberßcftb^ fte / «egotta
. privata. vBrattfgrfebJfte/ negotia publica. Ju
genb^ffebäfre/ actio virtutis. Un4cfo)af(f/ opera
ncfinda, execranda, labor f'ucilis, damnauis.
1 Weibergef<hjftt/ artes muliebres , opera mu-
licbru. aßiin£ , criffcb»SftC l opexa (tupenda,
fummo artificio faßa , opere admirabilt per-
feaa. gmil'cbcnuefcb^C / fuccedanea; opera:.
3crttnciflC|"cbJf(e/operofilliraa negotia .opera.
moleslaborum.
©efcb^fcUin/ büß / dimin. negociolum , ofEcioIum,
opelia .negotium parvulum . tenuc »cxile. JVc-
bi t2J<f4)5fr.flen. feieb ein ©cfcbJrtUin macbeu/
fingere Iaborcs . negotiola tibi faccÜcrc.
©efebäftig / * ©eföÄftiglicb / *4 Ö^'- negotio-
fus, occupatus, occupationibus difteneus, dt (tri'
ä us, impeditus, implicatus , Bf: laboriose, fttc-
nuc , induar ic. £i %(btt QC\d)&\tii jU / t« ne-
gottofa eft, multac eft mduftnas, Ö* magni labo-
xu. J)ic ycfotitiqt SW»irtrt / aäuofa, labonofa
fasmina, öTcmper aUqvidagens. &i(<baiti}C
Seilte / homine» aftuofi , induftrii. 9llcniaB>
!|1 4Cfcb*lffit\cr di er / nemo illo labonofior eft.
otd ©wiibAftlA etlAm w " lntl ° pontlur pro curiofo
^polyptagmone , omniumqvc fecreta rimanrc,
€in fcbUnuncr gefcbaftivKi" / * be|d)aj"ttgtcr / per-
curiolu«, pcrqviiitor malcvolus. Uli4e|cb^rti V
defes, langvidus, fegnis , &: ncgligcntcr , ono-
•e, fegmter. vliii ui!.ic|(i)ij|'i;.jtf ajeben / ««
defcs.
©cfd 4ftiQFett/ Die / & ^efeböftiaung / operofitas,
molunentum, ftudium , induflna , conatus , fu>
dor 4 f^labor. ©re§< iöefeb4f tWW J rcs Gun '
mae curat, er) meditamcnii. UnqetvvnlidK ^e«
fd)iftiijUimüPriU anwenden/ multum operxeu.
rxqve ponere in re aliqva, Herculi« aerumnat
perpeti, moliri aliqvid cum laborc operofo 4
molcfto. Ungeffbif'tiiif eit/ negligentia, dcG-
dia, langvor.
v3ct)6ffi^en / vfrb. in compof. folum locum habet, vt:
""^efebiftujen / aliqvcm in negotium mittete.
Q5ef(brt.tnKtf.»n/laboremcapeTC,exantIaiela.
bores, oprram confumerc , omni diligentia eni-
ti. Um gemeine SBalfart befebaftiget fcmi / pro
communibus commodis fudarc. Uubefcbdfti'
Oet / occupationibus liberatus , vacuus negotii».
€r i|t ießt unbefebiftiget / iam expers laboris eft,
fen* fuut ei, ocio pexifruitur.
^ebeppe / ©er / p/. wi ® tboppen / seabinu»;
atTcilor Judicii. Varit laborartt Critici inhujui w-
cii Ehmo ttidaianio. Plurimi a v$d)ipfen / hau-
rire.imvafli/f-pj* dicerrnttc: vl'in Urtcl febfafen/
fentennam ferrc. /f/ii j fcabellis , fenen &<b\i
mdn/ ä» «Uirwri ©iWcri/ trahunt , qvoi :* 'i
1715
1716
ijuAicti peJanet Immilfhs frdauttprttorr. Ah\ prfi-
l jfi itiMur Hiei ofolfmaM , atq^ (^uV ppc liehto
rum Scophct , </t>j./ judicarc «iMf , aneflunt.
<$d)6w*utem, five <§d)6pitvmnirt6 a @d)nffclt/
mandare, rubere , wni< ; Jutirx mim \u.Uc&ndo
impcrac » qvi \uiicio prafunt , iv7 wterfuni ,jtn-
lentis* ferenda injunguor. , ©pr.c". nbuut facien-
da. Licrt r/w/» 4 vf d)rtf?fll / vSdWPCII ' crearc,
conderc , fingere, mn minus rede itiuxtiii :con-
dunt emm Scabini Legt* judicando > atq^ confitlts &
9tB-3tftrAtus creantur, i. r. eliguntur , decermmtui ,
cenßüuuntur. 33iut)<f)OPPC/<cabini, caufarvmcri-
nnualium nocionem habeoecs. £ttn&fd)pppr7
praetor e pago ciectus. ÖcTid[)tt$tdjdpfC /
ow.i öc^opfc /aflcflbr, icabinus, coh.cr.uius.
DieHt/r r<<«w ;X.\|)^fdj6pfl' / 4<fj ab hoc eß &d)fa
pfeisfltil / /c*^mji/i^ , & odj. 0ct)opf/rtbvjc/ *&
0<t?(Spp«l»bi;tfc«f / honrßus , ui; et pj/w , inlegrd
f, in : Unde €><b&pf eittMrC £«»K / fei aptttudi-
' nefcäbiiii tjfr pojfvnt. *• '. '
(Ü~d;ttpfcu< * ©dj^PPCIt/ verb.difiumab hoc C~cJ)lJpP
/rvr ^d)6pf / judex fenaror, i f vt> p'^vt/Jr r/1 ; f£jn
Urteil jd)i)pfcn Judicarc, fcnccnciamprommcia
rc , /r« potitu coneipete £•> ferre , it. decernerc.
(^>Ct)Clft / fß m n i/ic dt>iva*di , adjirnftum rti
cum irfreV.H ad perf^nam feu rtlationem ßgnißcatit,
m: $ulfd)aft/ ^Hö|d)4fl/vErb|"d?afiv3un8frati
fd)flft / IC. St i <&d)<lftf[#ürtfduMbabrtfiim
ßcationti. Nolät entmMtrffaum abacura, podium,
Ö'fcrinium , ai-fr hac ßgnißcalione etiam feribitur :
«n <Scf)<iff/ dtmm.^ chtinkin / fcas/ rifcui,
arcula.ciftella.ciftcllula .ciftula : SedyrMerea
ftiJtn eß teaput, anfa, £?mamibriuni. Sic eilt
. ^tld)fcH!Cbaft/ Ügnta pars bombardac. £vtft(X
fchaff / icapus fclopotbccx., /r« thccawm ü\q?i
pugiJlatorii. Oticf(I|(i)<lft / feapus oerearum,
* 'jvö Nobile* pdupntL pr» contemium dicur.üo
(£d>hflC/ ^^/i »SahV^/ pim» non D/ürnut,
qvämtiiti vttußt oereatum fespi. Et licet hujiu r:
cii ft%x\fiuuientm noittuÜiviiiioare , HtlfAO
&ophcr« judicatCi dtrivMtutnwlM* imnitff ta-
rnen prrfvajrbunt N3Wm,<Jd)llft fti hanorieffr,
qvaß judices fenaiore» A4c appeUatiojte ftluU-
rentur. ^ud;cnfd)ilft / tß repoHtorium »aib-
tum io culinu. <J3fcCi)fd>*lÜ <»t'«fw cqvorum
l alMirni ijlljlWrTII ^ntun. /■ er '1
^dwffCU/ (\cfd)df(<(/ Tabricare checa». Qtinc2>ud)<
K |ci)dftcn / fiftulam , tubuiuro tormenur j»i;n
<het 3 muntre, ©tufcln fd>iiftfn / reaptare
oereas, «. e. nova calceainenca feapis ocrcaruqi
prnsheere , rrl prxfucre. Compof. Vlltld)rt|fftl / as-
fucre, adaprare. ein €ifcn flnfdjÄflCU / ler 16
premunire, aecommodarc, c5 applicare ferra-
mentum.
^d)<Jffcr/^ct//i^n/iiVi^fid;fcilfd>Äfrer / faber
fcloperarius , ligneas partes bombardarum ta-
bricans. vrtiffi'lfdjäffCV/ futor oercas xeficieas,
vu/«d oereariut.
©ebäftUll»} / ©tf / ihccarum fabricatlo. SBöcfoff H*
fct>i5fruiltj / ligncorum bombard« feaporum ar-
'-tcx.
(Scfcal/ ^ ©cbale / / P w. ©cftalcn/
parcra , phiala , ccaccr , cracera. ^d)ill(n ttiam
qvtcmtt^ »afanof4«*. ©UÜXnc(Sd)aIe/ phiala
aurca. <Bilb(rfd)aU / argentea. J^cljcrne
8#ak / 1 ignea 4«/ «ic fparto. ^ifccnc 6d)i»lc/
vas fiade. föli^ /ive öl5t<rnc"^ : d>alc/ pocia-
lum crydallinum , vicreum. <Suppcnj(f)alc/
magis. OJJildjfcb.llc / calathus , paropfi« laÄts.
lücinfdjnte/ ta» vmarium. Sed 9Sk\w Äa!t<»
fdjaU/ tß intr>tum vini, ^ Äatft'fdjalcn in gtnere
dicunlux impomcn». c d^lK lf m / D»5ß / ^imm.
cupelia, fcucelb , nobk &d)hl<i)tn. (E$ii}\d)ift;
d)cn. aeccabuium.
^d)al / sr^djalictf / ? y. «xbauftm, infuiA«,
infipidus, infvavii. Eß a &(S)(iU / tjvui vititin.
fofainphiali) fädle rvMpordnt , rjurß mrtt <hfßuu*L
Hmeiid),i| *^icr/ ccrcTifia fugiens. accfccns, ex-
halata. vStjjalcr üöcin / vappa , vinum viribus
exhauilum & attenua tum. Alttaph. etiam dki-
t: r. (Schale tütitl orario^ejuna, langtida.frigi.
'di'^fflVlvk'.'^nc viribus ^utrv*. ^(J)al<
tÖLTfjelpiinqn!/ promifTaVaniV irrira, inania.
^cbali V^riintC/ racioncsinlirmT, levesratiun-
culact argumenta nugaroria. ^in ©d)alcr SfttV'
! or.io v ; ' < , nullius p rc tu. £d)alc ^OK.'II / in-
cpriXt uugv.
Valenz affc&v^U^ / L f. 6>*ä1 feyn/ ßvt t»etüc n/
cvaporarc.cxhalarcdittiari, cxfpirarc, cxina>
niri, ancuuaii, cu'jtu compofita: %l\\t)&)(\\<n t Sc
33«K&<ilcn idem figmficattt. £>cr 9ßcin ifl m>
fd}ilkt/ viaum evaporavir» viribus exhauftum
eft , ctanuit. iöcrfdjalf tCX €§14 / acerum mori
luum. 93crfd)Alc(cr ©crueb / odor evanidus.
UllWCrfdjalct / tecens, integer, fragrans, validus,
vi"cns, Vitium p'.cniM b ctlkax.
' £*<l qq * " ZW*
1717
(Sc
1718
e*alb«t/* e^ahgfcit/ ©W/ va r orano,«vapo-
iat»o , cxhalauo , lang* 01 , deb»U«s dcbiucauo.
e^altKÜD« SXdX/orationwlangvor. molh-
ci«,tcnuitaJ,pugioplumbcus.
ftdmlf itxt/vrt escrwug t ? lur - ©ehalte/
™ ü I • r__. ..fl:-.,l.« n»>.im mini.
v?d)alfhcit btacgitttt / aftu aliqvid protidcrc.
9lud) fr« aücrfiiigltcit mit ed>alf beit bef rifttf«/
corniemm Ocutot coufigere. Sfttt vcCbdlFbt'it
tnwbeti 1 dol ° utl - t)rv 35ube bat mic& mit
fonberbaier £d)*ilFbeit ttm« feilte betrogen v »
mc feclut aurö usqvcattondudolis do&it.
^PWI f o« / 7^X. a l., öntam mini fcclut aurbusqvcattondudel.s doÄ.t.
itran* , <l» Btbenrc / It)unr»a?«llW '|i 1<ilis - ftulll . «colli«, vcrfuius.yafcr, «u-
Vcßa-vamauUm tal* pu«t>n* ftprnumtrt viel vtno
(t inoursntsrtnt , vd näpfaU » ^ f "*■ , •
mo/f 3 « Jicoruw , «fl«" tfcaiMi J Urft * "
worf — -v-,
Irriorrm p4r<em Jaw» eapi*, «<, prtttt vatrum ,
aftueum , e^cauium. r tum ncq vam, nebulonem,
fccleftum . # perditum hominem pgnife*/<t.
Olm iv* €*a f tiem rra/, oyU fervus ; />./;r
mm. pr eP A(5ottfd)alf/fcrvu»Dcu *DJor|d>alrV
•»•opr. cqy.fo , # eqTorum mag.ftcr , am rainrn
O) au l» prxfcftui r|l, Wetf marr/cJÄw , «nie
(frbmarfd)illf/ marefchaltut hercd.unu,. Ober
ntarfdbalf/ tummut aul» prarfeaut. 0JtrtVfd)Olf
in r \v a«Frctd> / Gallicorum caftrorum fummus
V TX<eetiK. $oihitttrttiäm%fta\1Ü)täl dermo f.
\lx iltein lofcr €d)alf / vaferrimu», vcccracor,
infinit nebulo cft. Gill alter ed)alf / vetcra-
cort^i/ bnrd)tricbener ed)alf7 vatcrr.mus nc-
qvam.ingcnium colubrinum. $C rtrqcr ed)alf
«cbewr v° V lt n^'^Vri!'"
tior. €me*alf fennt t>cn aiibcru/bcft>a bc-
ftiam novn. £k» e*alf mu§ man mit <stMi.
feil fatiaen / «um Crcreofibut cretizandum ctt.
tfin ed>ilF »<0§/ t*" 1 anl>a ' n um *
für furem cognofeit & luput lupum. (£r^ &
(»rUHbfd)alt/ rcmigium Ulyifi». tcrfutior qvam
t ota figularis. _ .
eAalfinn/ 0«/ Ulyffes ftolatus, faminaaftuta
Verfipellit.ca^ida, «. arguta. ingemofa, fcita
^rjfd}älf im»/ nulinoßnlma, muluplicit ,ö tot-
luoiiingcnü.
€*alfen/ gefdjöiret/mcmcmad fraudem* mal.-
tiamierfarc.aliQvidarguim pcrfcqvi. Compo).
f> ( r. St JF)CVtllJ6fcl)QlFctl/ comm.nifci aliqv.d cal-
hdc fubdolc (Et mirt) trol noe^ »^^«»^
rchdlfen/ aliqvam ftropham inf tniet. ^efdjal
f ?n aftu f allere. £fc Äncd)te nrifen Ihre« i-Ocv
Knftattlid)i»bcfd)a!ffn/ ferti adhcrifraudatio-
ncmcallidum ingenmm gerunt.
fchalfteÜ/Wc; tafritia, callidiras, aftutia , ta
^amcoium , f f audario , ftropha acurn^n jerfu
„m.tffoleri. ed).>.1Fbclt »tt^M^MR'
njit^rn/aftumaftu pellere. etmlidjc fetTjalF-
5S / üaui äteifieit tcOa. €»nvm Äl«ÄC OT«
callicius.aftuttis .occulius, verfutus , vafer ,
luiofutifc^. verfmc, fubdokiCallide.CaeaciMr.
€ ebr l'djMitd)/ peraftutc , vetcratorie. igdjall»
bafter CDcenfm / homoacutut, vulpio , »ulpo»
vulpcculabomitüf , Ulyflct.
©djalf ^tl / nebulonem imicaru Diölmr etim
@(I)dlFcn5Cn / llniularc inaliriosc, fubdolc agere,
fpccie fimulationi» aliud q»id oftentarc.
©cbal/ o ©Aale/ w« / ©djalcit/
tefta, putamen , corxex. ^cecicj)ale / teftaovi.
Sc5aiim|'d)dle/concxarbon$. SRnüfcDalcn * pu-
camioa juglandium. 'fccn^njü^UtW fabarum
folUculi. SWcBeifcbrtUll ( teft-c maoubrii cuU
trorum. ^ajtaniCtlf^aU / echtnatus catyx.
^unere 35»imnfd).ilc/ Uber. @t«ncvrcbäte/cu-
ncolut. (Sd>ale tUam in pifobui Jumitut fro
concha. Sti ,*cuntu> 0dl4lfifct?e/ pfeet trfitctU
jf)ivnfd)ale / caUaria,cramum. ^>nut (lber^a:
J^irnfd>ale/ pericramum. giidcn Der^imfdjiV
|C> futur« cranii. Ob|tfd)al<ll/ «mic*.
e^lcn/qiWlcf/siubcW. -iSbll fd)iÜen/ decor.
~ cicare poma. Qfnfr »fdfjÄlCII / ova teftj» exuerc.
SBuneln fd)dlen/ radicct dclibrare. ^eum<
hbhkn t fummö cortice arborc» dcJqvamaic.
Compof.funt : <!lbfcr>alrn / id. <p>od ödjiicn / de-
cor ricare, dcglubcre.dcglabrare, deiergere.
fcb^lcn / mitium decortKaüonil faecre , tentare
cortiasdetraftionem. «fd)<S!<n/ exeonua-
re, it. derergerecorium, &mttaph. dcfpoliarc.
©ic dMbatcn tjabeu ib« ai^affdjafetv miiues
veftet ejusdetraxerunt , denudarunt cum. (fr
ijl Cjanj aufgcfcf^let / omnibu» exutut cftbonii.
S£>ffci)alen/ & JSin^fim lu'fdwfen/ cireumarca
dcglnbere. J^erunbtrffJ^leri/ ü. ./»od Hbfehi/
jclt. 93afd)i^leit / decorticandoconficcrc,cor-
rumperc. fcrt 9tpffl tO gan j »erfüllet/ fii« hin-
We^aefcbÄlct/ porauro dccorticationc deprata-
tum cft.
6d)u"lcr/ü*t/ * *U €d)aletinn/ ma». c^feemina
deglubent, decorticans. ^Uintfd>aier/ corput
arboris dcfqvamant. Olpfclfd^Sler / malum de>
corikans. Xtrnfd>4tcr / gea»* foiliculum de
glu.
Sc
(Sc
1720
3» tuhcm. 91u£fd)Alcr/ excorticant, mttapk. fpo
1 « a co r , fcy !lU6fd)4lf rüttt/ fpoliatrix.
5"rf>^lling/ Di«/drD<J9£tf)aIfn/ dccorricatio. 91b»
f^d^lUlli) / * $lU*|Chö*lunCj / idfm qiei ftmplex.
^oHtflbfcf)dInmj/ dctraftio cutit. #lftt>crnutf<
f d)äUiitj} / vcftium fpoliatio. SKmg^rumicbä'
1 11 r. 4 / corticis in orbcm Hetrac>io. 93cr dT^Cl»
fdf<tHty *d pemicicm facta decortieacto.
Cfcaldl/ßefdjfllßt/ ^.cpruce legere ;
Arinie rttam pm qvovii intcgumcntö dt tegmcn-
co . />« opcrtonö jumitur , «tift fc^c wui; ©n
Od.n^tcr./rrv ^fAalfT/cqvusadiiJinanuJjÖer
feie atutt brfdp^ltC //hr bcDecfct. Vtmt <p>c<^
ab hoc CWukn . (rcfrulen/ latcr«,abdcrc,ccla-
tc, occulcarcfc, uinbrat qvxrerc, /iV t/fo T/oc«i.
wjox p/:« 4. diu 3futc befehlen / /«W befehlen
l\l$<Ml/ Cvjvum j Jnuflai mm ad cqvamadmittere.
5>c|d).;!iin9; Oi«/adaiirtiocabulli,coitus. gobn
veu ÖCi' $i'|\ip»lluil V cqvimcncum. Aluitß%)t>
fetalen / corclcc veftirc , mumec. 33efdjrtluna,/
t>ie / mltrultiomanubriorum cumteuii.
(greife / 0? ©(bilfe/ wc/j»/«»'. ©cWn/ *
(Sellien/ ii. yid £d?aUn/ corcex , putaraen,
Sax:-;. t&tylp j tefta, calix, involucrum glan-
diutn , it. cunica , y folliculi». Obftfdjelfcil/
cortice« pomorum. <£tbs|"d>clfcil / folliculi pi-
edjclfcn/ & &d)i\f<njul.qvoJfd)hUn/ Slbfcfcilfcn/
cottiecro Imqtcrc. 5ir r/t'<tm £ d)c!futl»J/ (SCTjil
ftlU4 / 3ibfd)lluiniy dt 3IU*f(6Hfunft/UrMi r/? qvod
vScbällini}/ dt ^bfd)jlnng/ dcglubendi,delibran-
Ai , deglabrandi artuj.
©Chilf 5>CT/ juneus , canna: c«;u<^i>nm.<Sd)ilf»
lein / brtS / junculus. <Sd)iIf rf«««»» ^ arundo.
liair «n ÖCbllfOad)/ irüiti» frundimum. ü)?ccr»
/i™ ßtcföity a »g»- Äamclf*ilf//Iw £cu/ jun-
cui odoratus. «S^xS^iioMi '*'
(Jdnlrcl)t .' » iuneofui , juncinusi jur.ee u$ . can-
neus. vr d)ilpef)tcr Ort / junectum, cannecuro.
cannitiae. (£dbilficl)tC &tffcn/ cannese regeri-
rJllbCt / CA* / P'" r ' c4r * arge^um » 7™/! Scbllü
f«r / i ®ft»df / * öebilf / putamen , out 4
0d)Clp / caltx , J'qvama. Hoc nomtn indiderunt
Ctmäni Argtnto , qvod ii» antra intogmtum trat,
ihm prunum vidtrmt Komanorum minima s ärgert-
koi,<jT»» (qvtmai carfrionum ahorwti^pifcium,ftu
lOTtitttälbuMtti ttfetrrnt t atq x Urb gcljclpenz/rrr
Q$ÜWn*pptlUrttHt , qvtmddwiodum etiam nummi
multif inlocü i^fcc&C / ob {müüuAintm lamiuarun«
dicuntur. (gr t>dt WCl fbl«^C/ pecuniofu«, nu»-
mofus cft. Grtci sh albrdsne , »• t . albun».
dtxrrt y qvos Latini freuii argen cum intt rprrtäU
funt. Sunt tarnen , tph, ui GraciKomani a colore,
fic vr Übt r - fonA deduci pojp arbitrantur ,utftt, q-vaji
iE0ilba/ * @cfttillc/ i'cbcllen/ fd^iilkn/tinniniai
cdcrCi ut mint argentum metalforum canihdtßimum,
fic omnium maximt fonorum tß. ^Ctfl gilbet /ar-
gentum purum , exeodum. Q)f Icutert @llt>cr/
pufulatum. Oicilli'initVrtlbcr/lignatum. C*>u(/
five 9)rpbcftlber/ argen tum probum. ©Uber/
Darf i)ic<Probe nid)t (;^lt / argentum aerofum.
lliujfarbcircf (Silber / mü-aum . rude. ®tift(*
gen Silber / grate. jQ»ccf fllbcr / argentum »i-
Vum . hydrargyrum. 2Rit Silber Mtmifötf
argcnrofui. (£iit v£ilbcT rtutm dicitur argentum
efeanum, vulgbem &<tvtiß. 93rucb(ilbtr/w-
geotum rude. §Jlfdj €ilbcr/adulceracum,j!t»f
adulrcrinum. J):Ab vf i'.l'cr argentum cupro
mixtum. S3on gilbet/ argenwu». Silber pro
btrtll / bonitacem argenci cxplorarc (£itl^Ucil>
mir Silber au^matb«»/ vcAem nenü» argento
textit fegmencare. Q* rdcf rDCl'F DOlt <?ilbf XI oput
Phrygionicum, argento eminent« fn-e piOum.
(ginen M 1 im am WiiütMtuef c mit Silber bcfcbl a«
gen ' ab labris poculum argento circumdudere.
2i3elf6inn in Silber tinactdftct / dem luporum
argento inclufus . ■vuigbpaaficajf.
©ilbcril/ niterc, inftar ar^enti. Stdcempcf. 55<*
jllbcril / dt 23erfilb<rn / ufttaticrafunt, notant^ ax-
genrare , argento obduecre , alias etuttn ulu'l'|t|.
bern/ htm (rbcrfllbcrfer ^Dc^cn / gladiui argenra«
tus. SScrfllbcril / mrtapb. qvoft rß pecunu cor-
rumperc. hinein Die .^.in^c »er jilbern / donit
ac muneribus aliqvem obeoecare y labcfaclarc.
^ÖTSerlilbcTn/ nolat permurarepccunia,i.r.
vendere. ©<inc ©fiter »crjHbcTIl / bona üu
diftrahere. 3)?nit ^ ferD i|t vh i filbrrr / numera-
ca pecunia proeqvö mihi foluta cft.
Silbern / aditü. argentcui . argentofus. (^tlbcrn
SHl'ITlbani) / brachiale argenicum. SilbcmcY
SScdKr / feyphu» arßentcus. Silbern (Scftfyn/
vafa argentea. (gilbcmct teffd / cochlcar »r-
gentcum. ©überilC (BpifcOl / denticuli argen«
tötexci. Silbern sStncf/ tcla argentea. ©llb
Den ©tücf mit einejeroirf tf n jilbern Sluincn / tex-
nie aurcum ftonbus argenreis dtftindium. 9)Jit
filbem Mügeln febießen/ haftis argentatis pugna-
Mt t prov.
IJ21 <gC
^CbUU / t>K / plur. ©d)UlCH / Beiß.-
Lholi, ludus litcratum, diatrtba, omcma difccn-
6c doclrinarum , auduortum piDicüorum
Alirttur ahijvis , not bot vocab. vr cbttt i neck iait-
i norum fchola , ntc k Gracorum %o*n , fr * k Gr» -
manor. £ d)ll!cn/ f Woccultar* f< , umbrat qv»-
1 rcrc , ( ut dixinuu ) natal , derivalum. h e . <um
* »mnium Gramm at u"ci u^jcofr.-ffwrjj ore\jchila ab. ot\o i
duatur , Gf > aafr« wf fcbdaftimbaf/uetint,
v «re littrarum man jurrint, Vtrkm n«iwnii|«
tam.Uu ad noßrotjontu recurnmiu , dorne nÜuiibi j
V 9CCttrr*t , tfvod analogiam avandam cum rt ipsd p>*
■ frfrrat. /iitfomos Jane, Frßos , alwtt^.CttticoJ non
- tnoramur t cam dt bujutmoM oriombut,']ßtämittmflir' j
rr »ort po/Mf/inf Laiini * ijvi Geipiaviakwjfthtnl> I
' Habtmut axttm-vetuivocao.Saxcrt &S)\l\itUq,vod [
' lacer« , cocrccre de corr iperc figntficat , mJ^, am- j
• ftrttrriti ßatuimut , (£d)lllc p™j> r « locum teere-;
* cum , abdtrum , in qto m.'tou , morcsqve
fuerorumfcnöformariacemcndari folenedici.
Confirmamur in bJtc opmione , quid fcho la •> ttftYt'
' trwoio t rtiam diceretur locutin baineu feerrttör,
•■^ fcholaftici, qvi in fchola larercftt , si/fr orÄM-
* - gm , (non in Jbtb » ff/ publice,) ftd qvaß dkm & tu
v f0k litibut je txtrtertnt. i £>ym , f»04f anänadvrr-
fiones in auBorum feripta ,qvafi correüiont* äftrfr-
gula tenforia hodttd\ fchola , r. t. commentaiü do-
rnt nytli t &4!mAlf*rey«rt / dicantur : £j oi'ii
nr/ci/« eft , fch6lai milirarei o/im i.i pene fmjfe ,
modbo.iteiTtGaMyHiftimA&UAUA Acadcini«,
i. e. fcholat 6c grmnafia exercitiomm eqvcftn-
um audutnt ? ^ntJlf <cd}lllf »]d)fn /üholam fre-
* qvtntare. €n»C@cf)uIf anrieten/ ludumape-
rire. efocni III Die @d)il!< 9Ci)Cll / iradere fe
alicui erudiendum. .tf iR^r in ^U• Vrd)»U tllhli/
/I^ftftWcn / mitterefiliosui difcipünam. ^)itl»
Der Ofr ©d^llk binijfbcil/dcclinaiercholam.
iftöa ffncajtt<£<&nlC/ civitas h*c cft farcundi«-
fim»' parens virorum omni doctiitji prwftan-
iium. ©ic 6d)ul< nlmt <ib/ jerlcuft / fn« ?cbt
linbCt/cxinanitur hast fchola , rcunqvitur .i di?-
' tipulit. .f>ebe @d)lllc Mcademia, uni*cr<it«,
Athcnafum, LyccHm. HafCUii^f CSc|?llltV fchola
lattniratii. ^cii(fd)C (?chnl;. (choh »ulg.uis.
5|tm:nfd)ule / fchola pauperum. 5>ajmii(t)nlc/
planrar ium, feminaritim. •=».HIfrffd)il(c/ fcho.
Ja pa^ana, villua. S^ilDtTf(hltlC/ inftirurtocx
iconibys. €f)rilr<»fd)»U / fthola chriftiana.
Slfb?fd)Ulc/ informario furandi. ^cd)t|d)llk/
palacftra. gür|U«fd)Hic / gymnafium Pucalc,
©c 1722
fivt illuftte, (^ClU«(4i|'d)Ul( / fchola crivialu.
JE>aubtfd)uU / fupeuor, p.uKipali». jr>au^|4)U:
Ic / laforinai.o pnvaca, domcf>ica. ^C|Ut(CR>
fd)Ulf/ fchola Jciuicarum. JUi^infcljlllc / fyna
goga. Ä.ucd)wniU«'|"d)aU/ iHftiiuuo carcchc-
tica 1 caccchunKnorum mformacio. jf iBi'f
fd)Uic/ hvrencorum congregauo. Stltfl^ßv«
©töuliJ|"4)uU / fchola pancntiÄ. tnnMdyul«'
provincialit. t'it'b6|'d;ulc 7 gymnafinm amorif.
50tt^tiC»nfd)Urc / fchola pueitarum. Rottet»
IfJhllU/ Orbiiiana. 9^irrni|'d)lllc / ftulrorura
academia» gyrgathui. JX<f5c»|"d>»lc / Icmiftc-
num. Winc'Milc . domitura cqvana. <Ein^
fd)ltlC J >ru*, fymphonia. (^itrcnff^nlc/ phron-
tiftcrium.fchola humantratts. 'J'injid>ill<'cho-
reyma^chotagium $l!]CTi^(^nlc/ exercirinm
virturum. ^fjlHTfc^ulc/ colkgmrri farmrna-
rutn,gynaeceum. 3rtilbcr' [n r j£)CTfflfd)Ulr7 in-
fttrutiomagia;. I7otincnr'lo|l<2r dicunturetiam
JJun^fcrteolfn / coenobia virginum. QBinFd'
fu)Utt7 rp fchola privata, angularis, obfeura.
^Cfyultfl / gcfd)lllet./ laterc , occulrarc fc , yvafijub
tcftaÖJ'concha latcre ,'c///:« rompoj. jtmi T&c)Q)\l
1(11/ qvod nihil aliud rß , a;vanil$<\~ä)*[tn / volar C
obnubere, operire , r. e. >ucüccf fn/ bcfd)<;ttCri/
obnubilarc. 23crfd)lJlcn / clam 'fc fubduecre,
55" credo',' qvedab hoc 0<t)u!eit / vernat ^d)lllö/
culpa, c^^fdjulDtn /«•« ^cfcfculoigwargu««-
iVjrt tnimjolum latrnt, ip/i ptecarrt, &ttntbnu qva-
rttnt,fedttiam tjfiacc Jant, •trteiunt cu.'pam.
vgdjflitr / D«/ plur. ^^fllev / fchofaris, difcipulu*,
fcholafticui. 3 !,,,, ^ fT ^d)fl!cr/ tyro, =5* ümn.
(Sd)»l(rlctn/ X>a»/ tyranculu$. ©er (rd)ii!rr
i\\ iiic^t über fr inen SKf illcr / non oft difapuim
fupra priccrptorem. COJiffdjfilcr / condiuipu-
lus, in unä {ludiorum inende pofitu*. (£r ifl
nuiH ^d)ft!cr/ alumnus difeiplinas mw, audi-
tor meu« eft. ^aliHlttf fldcmtcr vc d)«!cr/ femi-
doclus.
€d)ntfrifd)/ * <^<f)U!haft/ aV/. & advtrb. fchola-
fticus, £ fcholaftke. e<t)filf nfdjc JKcKibun^cn/
declamarioncsfcholafricjc. €chlll(WfCV$)?tinn/
äU; 0d)ttliiTtinn/ 55 Ödiulfud?»/ cathcdia-
rius philofophus.iidmo de fchola.
£(f>clüfy XHXl PL €d?fld)f / l'Qfer , prepr. arbor cx-
eavaea, Eft a ©cijalc/ coi/rx, cujut ßrcttmre-
frrL
©eban/febaden/ gcfd)allct/ fona«, ß».
oum referre , fonttu aurcs complcrc. Oü» fdjal-
7023
©c
Sc
ffl fltB lini> rppl fvaviorcm, amaniorem, Hrmi o-
rern ö vtridiorcm l'onum hindtt , rcferr , rcddit.
|d).lllct llbcl/ durum y abfonum , injiMun-
dum, fc^laxiorcm vocis fonum edic. ö»e »DJ»
fit fdjrtUct ticnhu) in Der ir tube / muüi in hoc
conclavi cum crcpitu clangenre cachinnar.
Compof. ußiaiiora ßtnt, qvdlm funt : ©nrd)f(l)ttllen/
& (£rfd>allcn / perfonare, perrtreperc. <gf rT»
fd>aUet inivd> unö Dtird)/ roturn locum percre*
pac. £ef iXllf trfdjÖÜCf/ rumor mache!« r,
f jma diflipacur, jaciacur, cclcbrarur. ^eutc / dt
Weit erfd) allen lotum orbem pcragrare.conflan-
er A omnium morulium fermone celebrari.
C?»eacn}Cl)Ullt'il reddcrc.rcpcrcutcrc.rcfcrrc Co
1724
rum concinnita», mira complcxio, etiphonia
fU3lin^r)C^aU/ canorumnunHcum.
<Sd)..IJim$ / x>ie/& oas ecfaMen Md. qvtd 0<J?ä||/
lonicus , crepitm , fragor. T)at eoVIlcn t<t
RlOticn/ campanarum clangor. (Sdjrtllen Der
haften/ iTrcptrusarmorum.
©djdülß/ esreehdOfnD/ adj.&ad-vtrb. fondrus,
<anoru*. Indt irieberfcJ).ilIf no;
refonans , vocem repercuticns. J^nnfdjdUiii
truculcntcr, fonorus, horribdi» fremieu. Sea
(9 djittlii] / etiatn mttaphor. rß , iratus , irarundut,
irriratus, permotus, ftomachofus» 8f indt da
mofiu , rabiofu«. £ r i|l fcbäÜit) Drüber / id ira-
feitur, score fert.
ESr*^^?!»^ 1 ^ Seifen »IRu ecWUi*f«f/t)ie/ **«S©ffuWc/Pr(ip.a.«W
OUA hrr Irl« it •'Ii fti. lv »»Wurf lll:nVr / fitiAln 1. <-*^.n t : • ' ' . f * . 7
QaiÄlDcr lüen Dkfi'^ortruic&CT/ faxa&fou
eudincs voct refpondenr , jugis niontium vaftis-
qveialcibusclarnor repcrcimtur. /?criiin" ; |dVil
Ich/ & j£>ct»oi fdullt n laxiorem vocu fonum fa-
cere.exdtarcfontrum. (£5 fcfcrtllct tl'cfflieh her»
d»? / tragor increpat ingens. Spm unD ivu'l\T
fd)aücn / undiqvc circumfonarc. ift.ub & 9»
•»»*m1|d).iUtn/ uiemijro i roieber; & qe^enieb^illrn/
vocem rcciprocam Kaccrc , reemere, mulnplica-
re fonum. UbcTfüVilktl / furgente dr acunore
fono debiliorem fuperarc. (Et? ubrrfcbaOctC
bui Q$t\)QX/ 'onuu complcrac aurcs obfurduc-
runc«^ x^K^i > w ^6ki4Au
<&d)rtflcr/fcM:/ * <?(b.\Herinn/0ft7cIamaror,c#
lexmina clamirans, mas, £ff feemma fonum ci-
cn$, damoremedens, fonitum excitans.
c\cnfd>aliev' obftrcpcns , oggannicns.
•^d)all/ Oer/ /In. p/ui. Tonus, fonic us. clangor, im
n 1 tus , vox , clamor. <3nptr ^(ftilll / jueundus,
t7#iavis, dulcic, amanus fonus. .ncüi'i' <r d).il!
^,pcutu$,cxcuatu$ t gravitllmus. ©CÜllDcV \£dMuV
cxilis,gractlis t ü5cx<angvis vox. «Pin.'tl <rd)all
gebt» / fonum referrc. (S.lUcnfc&all / numero
fus rtdicularum fonus. pfeifen fdjaO / modula-
fustibiarum cantus. ^rplltpcfcnfu^all / fonirus
tubae, buccinarura cantus. fignum buccina 4k-
tum. 2öü^cr //Tr©e(]cnfd«)nll/ E^ho.rcddiu,
repereuffa vox, reeiprocatio vocis. 3 iliwmcr '
fd5>a!l cjulario lugubris. jfn*C«|CJ?f(fr.ld / belli
tumulrus, fremitut , ftrrpitus armorum horri-
bilis. ©Ctvelfdjall/ cotrabus , crepitos plaga-
' tum. ©ettCT /rw-ÖpnnerfcbaU/ ronictu , fra-
gor nubium ftvr calr , mugirti? tonitruum
^retlbcnfehad/ plaufus , applatifus , grata con-
cionis admurrouraciQ, Uürrccrfc^aU / vcibo-
fonitus* dangor t cinnirus, daöioi.
Sedmrtäpb. mocusanimorum, tumultus r floma-
chui . fremicus ira perciti , tum qvo concordtt'vt-
cobulum (BdxSlino,/ Der/ Iis, controverfia. ^)fim>
liebe vr cMfliijfcit / indiguatio prcfla. @raufd<
ics irafeenris,
trux ac prxfcrvida ira. k£m (ÖefehJflC ntVAüi
m.v.Iv.it • pr9pr f rumorem difleminare, mttaph.
jurgia fuicitare, jurgare.
^cfcaüitcn/ ?vod hvM tfrtur ©fadiren/ ob-
jurgarc,calumniari,iucrcpare, indamare, per>
flringere aliqvcm, it. lacerare jurgiis fijTretaxa-
re. Indt : gf jllircr/ Oer/ objurgator, vauperq,
calumuia'tor. iSfafliM ;r.:; Die/ fixmi na cü!-
pitans , intonansaücui , malcdiccns, iniedans.
vSfAniruiIg/Oie/calumnia, convitium, objur-
gatio, vitupenum. 6falItrifd)/<J;. caiumnio-
i.is ir, r/-. calumniosc.objurgatoric, infe-
clanter.
^cbelTcn / gcfcbclfct / u. <pxd &<t>a\Un/ /b-
nare, tinmrc, clangere, $$nirtaph. taxaxe, repre*
hcnJcre . vocifcran , iL cum fragorc rumpi,
(jvod frtqventiüf dicilur 3er|eiji'Uen / durumpi,
| t oll: di , iii cum inßaU vtfuuU rumpuntur. 3er»
ftljctlrtc 93?auren erd^njen / muros qvaffätos re-
ficerc^ Qtä ö.beube i|t Kn'c&eOef / compaget
open* Iaxatae funt. J^at? 53ein jerfet)el!cn/ fran-
gere crus cffringcrc £)<r %i\\i> >h\t dU<t
jerfebellef / venru* oronia interfregir. ,
@d)CliC / OK/ nola, rintinnabulum, atjut dmin.
rß : gcbellelein/ * 6 äclidjcn/ Oae/ campanula,
tmtinnabulum pufillum. Pilbf rfebtllc / nola
argenrea , it> cymbalum , trvodttiam Slttlbel ap.
ptUamtu. ecbuffefcellc/ ^Üljfebellc/ nola pc-
ßqq qq i\\ cuaeia.
I7?5 ©t
ciiMia. <3d>d!<n in tnXwtttlf famil.a nolj-
»iim.m/rlSd&fUi'Ilfönij/ rcxnokanus. <5(l)d
ttn flvoft coropcdr», nuracll*. Jfjai»Df4)c!
Icu / manicx. «fceinfdxllen / pcdu«. 4>aU>
ftbdle / A vr tgifm i columbar. .VC ui djc llc «u-
ttm'rß cotaphus ,alapa. ^iiUlffbcUeu qcbf n / «k-
. palmare, colaphuin intringere. Itfic hjjhl t^-ic
S)iaulid)c!lcn |cnu*t »eröienct/ 6 qvam dignu*
cuühisaiapis. ,
corvus monranus ,
4Üiäi : tfhit 0 tetnrdbe / propra vocetofvnöram &
rauaßimdm. jfiiks ©djclltr / o/> ßrrpitum qvtm in
obdetiio edii , fj! pcflulus major ferrcus. C/nir
•vrrbvm 'ccJjfllercn' obderepcflulum oftio. Dr.
m<4i @(^CÖcr / * v2(frf11<rf rj? objurgatio , inerc-
patio. (Einen cd)il!;r btf oniincil / veebie male
aeeipi. •
<^(i;iff<n/ A Öetirtll / clangere, tinnirc. (Ftf
fchiltt mir in iric Oljren / aures inde rinnitinc
Compof. ffl (ürfthiUcn / increbrefeere. crfd)il»
IrC Cin (*>C|"tforct) / rumor incrcbcCcir. Q&Tffhtl»
len / diftcrre , diftarc, discreparc. <£$ t(tfd)\\i(t
i; icfyli'V nihil impedir , unum «Sc idem cft.
Cdiiflnng/ Oie/ öf öna @efd)iflc / idtmqvod G$n
fchalle/ tinnitus, rumor , rumufculus. QScr <
fibtüung/ diverfita*, disfimilitudo, discrepan«
cia.
©d)ilt / febdfen / iehfd)drc / Du fehilit / er fchiK/
tüiv t'fT)dfrn/K. 3$|ri)aIr/ftf4}olt/ idjfrWlfr/
de fdiülff / qefeboften / reprehendere , objurgare,
invchi in aliqvcm verbis , increparc aliqvem ,
*erbahbus mjuriis afliecre , criminare , rß a
fäullen/r* pottht fdnllcn. (ginen einen <3d)e!m
fdk'ltCIl / nebulonem appcllarc aliqvcm. (£in
Urfdl fchelfert / provocare a fencentia , judica-
tumevertcre, rejicere. ^nbCV ^rcDlflt fd)Cl»
fflt / publice de fuggeftu peccata arguere , in ma-
los mores invchi. fanfcen $ßorfcn feJ)e('
fdl/clcmcnti caftigationc uci , levitcracplacide
objurgare. CowpoJ.funt t 2lu?fd)dtcn /inccrtcrc
aiiqvem objurgatione , verba objurgacoria fa-
cerc. <£inrn luftig mtffchelten / jurgiis la<crarc,
infccUn vchementiut. S^efchelten/ criminari,
male aeeipere veibis aiiq vem. (f mcn mit -K a
nir/ beimlich unb »erbech be|"d)dten /cogitatio-
nii caaro duntaxarconvitto verberarc aliqvcm.
Ļird?ffbelfen/ confcinderc, perftnngerc.omnia
maligne vcllicarc, inronarc viras aheujus. (El
f)«l iUn fo DiiT(b|'d;olren / et iit nie^i« öiubcr / Hc
©c 1726
r a.l ejus tam* fiiggiliationcm penetravit , ur ul-
rima cum expenri roluifle crederes. (gitd>;U
ten / extorqvcre^iliqvid jurgii» dr maledidis.
ßorffebelten/ * Oüfiifrfd?clien/ fuggiJl*«do per-
gere , increpando porro aliqrem infcqvi. (pf.
neu- * iÖlcöcrfCbclfen / refpondere malediöis.
par pari referre oberedando. $RU dt fäfalU
|cj)elfcn / cuipar« cum alus omuibus. pttfötU
-ifftn/ increpuare, culpirarc, objurgitarc. ^ic5
lutiiuttneii'/ior tuiteinanörr lerfd^elten 1 «n»ic-
did 1» cercare , mutuö fe rodere , vcllicarc, adla-
trarc. Söffcholten/ infamis. Unbt|4>oltfB/ ia-
reger , honcirus.
masft fcrminain-
crepana , culpans , carptor , reprehen ibr , neupe-
ro. Vri£fCII|Cj}dtcr / Center inorum. Urteil«
fd)drer / appellans , ad lupenorcm judicem pro-
vocans. *i$X<n\§<\t<X I injuriaos, caiumuia-
cor.
£d)drcr/ ©et/ (Sei'jeftcrf/ ecbelfun^ / X>it! & M
(£(bdtCH / objurgatio, rcprehcnfio , taxauo , it.
calumnia, cnminacio, injuria, yv* ttiam exf-
nuniur ^DTcnfc^eltunq. ^eidfenirociien/ fugil-
iandi gratia. oerbietwt friw «Scibeltuu^
id noram non habet, maledicto nihil in hac re
locieft. (£in beimlid>er(Sebeltre/incuratiota-
cira. ^chdt im,; eiuffiüf t ; infcaacione
abftinenu Siuefcheltling / acerba opprobra-
cio.
eehdtbar/ & echelrhaft/ *J h &*Jv. culpabüis,
cuipandut, Tiruperabilis. (gd)eltbar nxvDen/
vitupcracionem fubire. (Streitbare Xabt / fa-
Aum ob: [ cä am dignum. Unfd)d tbiU / incul«
patus, inculpate.
^cljilcben/ <©d)jld)fcn/ 3»lf<n / &&biu
pCH / paffnum rß, & afono fitta vrrba, fntinnire,
pipire, fnnguhare. ed)«lcJ)nnü|/ * (gf^irptmij/
Me/ it. t<w €d)i(ci)en/ & <Sd>irpcn / ipfa vox
friemniendi c^fonus pipicndi.
©d)alt/ fcfcaltcn/ gcfcftaltct/ »w
iß: libereagere, imperare , jubere, arbitnö, fnt
arbicracufuovivere, poceftatem vivendi, uc vc-
Iis, habere, (wo modo viverc, ^V. Std rtixm vi-
carium cfTc , in Iocum alicojus fubftitui , alcerius
Ticem explere.yiw gerere. ^6) babe l)ier nithf^
)llfd)al(CU / nihil hic poflum , haut cft , qvo
q vcam , parüm ad hoc porens Tum. TOTail \ä$t
&Oit fd)alteit UitD walten / Dei confiho dt Pro-
videntia? commituntur. vod^aUcn r'<vi*i rß in-
1737 1 ®c
rercalaxc , unjt 0d?dtttdg / dies inttraüdrit.
öcbalrjabt/ anntu biffxtüui gff'DU Ädwltjett/
interc&lanum. inccrcalarc r/um expomtur l£ill
fd)dltt*H / inter venire, imercurrcrc, inicrponcrc,
infererc. jllucompofttafiait: £urdf)fd}dltrU/ *
fi}crfd)rtMcn / variare, di ftingvere, difcriminarc.
SKUt'd)dU<rt/ conforrem impcru .coadjutorem,
contutorem , coaeqvaJcm eile in poceftace qva-
dam » alias 'Sic bciWQalr eil. 3terfcr)alrct/ wie-
garus, vicibut refurgens, ac dcfccndcns.
<r<f)dltcv/ Ott/ & vgchdltcirtcr / admioiftriror,
moderator, redior, if. vicarius,Iegaius,dclega-
m. ?ifid)£fd)dltfr / dicraror, vicanu« imperii.
grwt ©djalfft / Uber* agen«. ©frid)f«|"(t)rtl
UV/ pnefe* judicii. £ ebd I rc rinn / ttc / regna-
crix , rnoderatrix , gubernatrix , it. vicaria.
J&aiHbrtUfdjaUtrintt/ difpenfamx rci familutis,
rcrum domcfticarum gubernatrix.
^(hnltung/DU/SS'ÖMgdj.iIfcn/ potencia, pote-
fta«, moderatio, facultas , pollcnua , it. admim-
(tratio , regimen , guberrutio , magiitcnum.
SXcicbst. ftvr jfrnfcrfdMtunf) I »icariatus iniperu.
Srd)8tvfd) \\t\Mi\/rft vanetas, miftura, vul io va-
riegatto. 33crl'd).iltund Der garben / colorum
diftinftio, pcrmiftio. ©tf fd?nltll!ia, t>C< ÖlÜcW/
forcun« mutabiluas.
rb dl r er en i Du / vicariatui , delegario , officium
&dtgniras legati , fubftirurio , & fapiidrnt qvod
ÄcbdltiinCt/ adminiftrario, it. inccrpoficio , ar-
birriura. vrd) ".Itcrci)/ in acadrrmts vulgo dteitur
€d>alf!q / ft @d>altbar / *4 & <Kk>. </. ©cbalf/in
eompof. ut: &A}allWihr./ A'imu btfrxhii . (5<tMlt<
ffotg/ vkrrex. 0d?4ltot*rfcr / kg*/«! cf>i-
lurch*. 0choltt)Aubtmanrt/ v«Jg3 Acuten
iSjftm / fuhctnhrie. ödMltpfdrrcr / fubflitutw
fjfioru eedrß*. ^djaltig/ & faltbar a//«»
r^t vicem gcrens , ir. fuborMnAtut , pro 97*0 rrQiits
jt:c-:ur : fufFcltas* fubftitutus , fuccedens. fub-
dclcgatus. <?d)dlfbarc ©icilflt / fcrYicia vica-
»•»• <£r fft nur fchalf ig/ /i w fdjaltbaff/ in Jocum
altcriut fubftitutus cd.
i^C()öm / tit/pl'tr. C4r. primJ &propr. rfl vere
cund«a,pudor,pudicitia,innffpi yta^ t €<pdm
yä»f ingvina .pudenda , verenda , geniralia ,par-
/« rorporif adpitxrtandum. SJ)Jd" nnlidjC (£d)am/
Yirilia, peni», menrula. SBcibltdjc <?d)arnv
muliebru , loci » cunnus , vuha. 3una,fcrlid)C
©djam/ vuejuadia yirginalis,pudor Yirgiacut,
JSc 1728
3SrtUrrtffct)Ctni/ pudorrudii, ruftiens, Ttrecun-
dinnfulfa. Olinc<£eJ>dm / impudcnrer,auda.
acr. <gr bat n>ct>< r 6*an? / nwfc <£|>rc / petfn.
crx fr©««» eft homo. €r n>frD ret iw»r v3<fc(imv
pudorc fufFundirur. ©{< ©{ödni l4|K'f rtni^t
(11/ deterrer, impcdit verecundia.
@ty jiacn/grfflrfntrf / »creri , verecundari, «rub<-
fecre, pudere, confundi. €r fc^iSmcr tm& fcftflKt
fi(D HlCt)f^ / cum nec pigec nec pudet. |)dft
bi* nid^f jllfdd^mcn / ne verecundaror. Uber
Darf m in ftd) nidjf formen/ verecundari
apud menfam neminem decer. 3<fc fchinw
niiAi itifigcn/ rereor dieexc. »orcintn
fthflmen / vereri confpeclum alicujui. (*d;^|Tir
, &i<&/ pudear. 3df) fcf) t iinc mid) Deiner / pudec
me cm . CompoJ.funt: Sliiefdtfmcil/ depudere.
& hdf fid) fl«^ffd)(Jmcf / dedidicit pudefeerfc,
omnem pudorem abfttrfir. föbmcn/ pudo-
rem ineurcre alicui , ruborem injicerc, -vtt aC
ferrc , confundere aliq^rm. ©ffdjdlllt fenit/
pudefien , erubefeere. £>nibtT /?vr aPorubft^
fd)(iincn/»erecundiirerii^cre, a rcaliqva dercr-
rcri. e<d) über dntt inbt fdj^meny ob facinut
alqvod in ruborem dari. rfcfj^men/ id. qved
fimptex. «BcrfcDiSnit fc«IV verecundiam habere.
9btcDcrfd)dimn / deouo pudere. UiiBerfeftÄmt/
impudens, invcrecundui, impudicui, obfcccnui,
Sfbioipudcnrer, obfeanc.
Tcrecrihdus, verecunda , mas Ö* fccmina pudena,
Terccundans. Q^cfü'tfmeT/ ruborem clicieni.
Aliud tß (in >8c fdjdmfcr / pudore fuffufus, in ru-
boremdarut. D»rir«» rtiam^ßtx\^hmtfX I con-
fufiii. »2Ju*fd)4mcr / tß diflolutiflimus , o$ fet-
rcu m, gnavirer rmpudent.
Sdwnioflfr/ 8d)ambnr/ 44/. &adwrb. a. gfianu
Im f : !■:. ft 6cbdmf}df(t(}ljd)/pudibundiM, pudens,
»erecundui. 6d)dnibdfrig fron / pudore fc-
ptum efle. €r fd)rine( febr fdjdmbdft ifl/modefti»
fpeciempr« fc fert, pudoxit Hgnirlcatto in eo
cft. Ocbdmbdff nindbrn/pudcfacere. lonfun-
dere aliqvcm. €ci)dnibdfflgf ©cbcbrtvn > mo-
rcivirgmei .geftus terecundi. $d)dmbüffid«
©Cftdjt / front modefta. Advrrbtal. reveren-
ter , pudice , vexecunditer , carte , pudenter.
Unfd)d0lbdfti4/ inTcrccundui, impudent« in>
pudicus, obfcanui, £J impudenter , pudorii
prxmorrui , praefriclx froncis , irrcvcrcntcr.
UR|'d;auiQ4ftii) fcon/ ä pudore abefle
1729
1730
dcvcc, mdccorum eft. <3r$ \\\ Dir bis nu< croi«,e
©d) mbC/ accernam »gnommuc hbcmhöc mo-
do iubit. DMttf iviKcn iji feine Scbanbe. nid>c<
Urncu wollen i}t eine vrdMbe/ non pudor eft ml
.feirt» pudor nil difecre vclle. 3Jt;,n b<Ht ic$t
■ ÜiUMC cor v^d) mDc / paupertas probro haben
.jcapjt. *Bc&mii b.vU-vti ab tfdjrecft werben/
niccu infam rasdeterreru vfinem QUÖ ber vi ebJR*
be iKlfcn/ liberale altqvcincurpicudinc. (&QUU*
De »eiüU'iDen / einigere infatnum , dcvicatctar-
pia. 'iluf bce. vEcbaube fomnieu / ex probm
emergerc. ÜiUfciiauDc/ meeftas. €bren»/it*
9}abmcn»fcbilHbe / dehoneftamentum • infamia.
*ii'j|u).' :;C'C / fummum dedecus. Dtwnut, eß
(rcbätlDleill/ Oflö/ labecula, macula levis.
©4
Öd; ;mbarfc«t / & v£(bamihwi»jfcit / ort/ «». vf dm
inung/l)ic/dci>a9^(bii»nen/««/.^fmV'ö»d?a»n/
vcrccundu, modeftia . detus. QiV vr d) itU
barfeit gute 9c..d;t ijcben / pudons * revercaux
clauftra ref nngere , inoperto »;ap«cc luxucinri.
Unfebiinb-'ftijfeif/ vcrboniivuuipituda, y 1 Ke-
rum obfcecqitas , it. audacia , temeruas, tanpac*
tunitas,, obfecenitas, procaatas, }mraoicftia,
fccdicas , turpieudo.
vq(^rtllllid) ftdj. &a.h>erb. pudibundus, puden-
dus , £5* verccundc.cafte, modeftius. Unfc&.lm
lid) / fubimpudens , parüm pudentcr. ver ci?i3ill-
lidje labt / factum pudendum. v$cbamlid)C
' jteDen / verba obfecena , pracrextata , fcrmoucs
proftituti & theacralcs.
©c¨id)f«t / We / idm qvod &4>Amb*ftt0* 'sSdjänb / fc&änben/ aefchnnbet/ infamatc, notare
aliqvem, collutulare, curpiradinc notare, exifti-
mationcm alieujus »io!arc , confcclerarc, teme-
rare. ©cbÄnbeH mit» fc&mabeil / fama ac fla-
giciit aiiqvcm opplcrc . omnibus concumcliü
aliqvem or.cr.uc, convicia petulantius jacerc.
&11 wirft von iebermann acfcbimbef / malcdicrj-
tacur tibi vulgö in fermonibus. (£in SltKJC
(chillbct Den rtanjen harten / egregic impndcn-
rem die deecr. q vi femcl tincs verecundiae crani-
icrit. C! v :nu t l'dxtobet md)t. paupertas non ha-
bet infamiara. Jungfrauen fcbÄnbcn / temera-
rci violare virginc«. vrttf)felb|i|d)Än^i/ cul-
pa t'c ipfum conraminare. €men an feinen vi'!)«
ren fd)(iuben/ probrolisfermontbus aliqvem il-
ludcre , contumcliam faecre, diecre alieui. v?ü
nen im Kncfen febänben / abfenti male loq*i.
Compof.funt : 3lU6fd)ältben/ opprobriit afteere,
manifeftis contumclns verberare. Dkiturrti&n
3}urd)fd)imbeu / & 3erfcbaubeu. €r hat tbn fo
DurMefmubtt / ba& nic&t ein ^)un& cm ßturf
SSvüt von ihm tubmen mdetite/ omnem nomimt
Am memoriam inexpiabili deteftauorve pertu-
dit. ißefu)anbcn / macula fcelcrit imbuere,
(plendorcm vi ix alicujut maculis afpergerc. vir
6cfd)unfcet mebr / alö er belobef/ eosdem lutular,
qvoi collaudac. ©ceiCufc^antTö/ roalcdieüs re-
rpondere, convicia cormciis penfare , xtiho rt-
torqvere Injuria! : J:ci!rtr ttmm SUieberfcbänfoeB.
s)Äeine|ru vEcf)dnbcr / man werbe tiefe nicht wie«
l)cr|d)iinben / tu contumcliam alteri facta* t eibi
non dicarur} Öef(f)imbct / violatu«, pollucut,
conraminarus , inqvinatut , dehonrftatus. Un»
n-> luniat . f ; purus. incorruptus, integer, iuviola-
wx%, emaculatu», incaminacus.
iiMI pudor , moderacio, remperatio. Uiijth.iui
liebFeit/ impudentia , infoicotia , intempencs,
liccnuacfrVcna.procervitas. la^civia. vfdmr.i
liebFeit bringt fein ^rot/ verecundta inuiüit,xuo
egenti. 1
dtn/0<t/ larva , homo exfangvii, qvrm
qvafi piulet m lucrm proMre ob drformitttrm ö w*-
trortm , umbra hominis » bcßctl man fid) |d)a
inet. €r gebet wie ein t3eb«im / homo eft vc-
grandimacie corridut« corpus ejus macroreex-
ubuict ambulando cantüm fc viverc tcQ^tur,
tocusoilaatqve pelliseft,ex gcncremofi
mor
un.
101 um. vreb^m tliam prr ft umbram iirtiti
dt v3d)nmmer/ ©et / crcpufculum s^ilTücu-
lum did polt ß , vi Je Urnen in v^cfyiiumern/ Jf*H
eß in v^tbein.
SJcbnnicl/ tf. äUifcribuHt ©efecinmcl / Oer/
(cfa$ humilis» icabcllum , qvafi in tjvo fedenl te.
nuiorti &qvos joitti fiut pudtt atqvc tsder, Iktt
boJueübjqi i^nom/nia fit ,federe humtiitn , ii.ib ja mi>
ris commoJttu in fcabcllu nonnunqvam fedtant.
berfcbjmel / infiüa. $u§fc^eniniel / fuppeda-
neum. Diiuin.rjl: <5eb<miclein/0ä»/ noftra dia-
leclo\5eI)miKlc6fn/ Tcabellum exiguum, cjTni-
mu humile. (fr muß auf bem cehAmdacu filien/
in fedecuü fedendum eft ei.fcdcnraru ejus opera
c(r,fcilibuluin mrmmcfl, imi Aibicllu vir eft.
©cbanö/ e ©d)ant)c/ t>tc/ P /. ©d)an-
Dell / ignominia, dedecus, curpitudo. maeub,
labes, probrum, infamia. vBcb^nbe Über (Ed)«!!'
t>c . iniandum. nefandum , dedecus roaxtinum.
(jdjanbetie^cbcn / dedecus admitterefufeipere,
viiaui turpitudinc fedarc. i\l cetymbc/ de-
1732
• ^nifännbcr /Sodomita.ema-
f(f)4UDcr / diframator , dtffa-
C£ti Ute f / Det / vicupcraror, injunans, malcdi-
cui.camt, fcordalus, os improbum , barbulc-
| us. ^ cbjnitf rinn / Dt« / famtna concumclias
«Jtcem . malcdica, injuriofa in omncs. Qttlgt*
"f\d)t]d)iinfcr / taciem vulncrcfadans, froncem
«Licatricibus fcindcns. (£l)C< five ^bcbCttfchflH
X>tX I adaUer , alieni matnnionn fubuflor. vü'l>
Tf nfd)»faDcT / calummator , obrrecraior. (£rbäf<
Tcitfdj^UfCC/ cvcrfor honcfti . ccmcracor dtfci-
plin». (SVlfctyinbvT/ ncciviiIJmus conficiator.
f$raucn< & 3HH^fr.iucn|'d?dnbcr/ nugrator.cor.
rupcor , viciator pudiciti». (3i'fit5|d)5nbCT/
«ransgrcfl'ux, violator legi« , legirupa. (5ottC<
fd)5nDrr/ blasphcmans , malcdicus in Dium.
J^Cilicjfuntf^^nbcf/profanan's, poltuen« ,func-
ftarts Sacra
feutans. \
mans. flcontKnfdjflnDfT /moniaiium t iolator.
jOl*ri.lFciftcf>cin&fr / fcditioujs, cavillacormagi.
ftratus. PiCfJjt^dnDrr' vituperarorjurii. l£U'
9cn£J .viritttn * 3ud)ffchJnt , t , r / cormptor mo-
tum. SBirtVilif^dnDrr/ viduaruni agtrator 6t
temerator.
*3cr)»inDun] > t>rc/ Sf'DAS (^chjtrtrn/ provr. ftu-
prum , ut £ ijrföäntaini) / violatio cori : In gtne-
re Sutern >jv*vk infamia, turpieudo & labet , it.
VKuncrium , vituperatio, conncium , calumnia,
obtreftatio atij, corruptio rß. 3 nn 4fr* ,Uf!l
fötlnbung/ ftuprum, viciatio. $nabenfd)<in
tum/ Sodomia. ^iTtfcfjän&limy cavillatio.
G^anbbar/ * v^chJnMicr)/ A.ij.&*dverb.türp\s>
nefarius , feedus , probrofus, nedecorofut , igno-
miniofas, cJ*; turpitcr. turpe, nef.irifc,inhoneftc,
faede, »mpure. (gf^ÄnDlid)« iKi|C I federate,
fedeftc. £ d)5n&licr)cr SRcnfd)/ fcclerofus, por-
icnrum, tanum, puridus canis , propudium.
(r d)$nMid)c £racf»t / foediras veftitus, Habitus
indccoris. vfcbänMidxr Warnt f turpirodo
exiftimacionit. ^d)ÄnMi(5f ^BprfC / *erba dc-
honefta, deculpaea, optea. fpurcidica. Q
Ii Ji CHffubt / djftortiillmu» vulrus , ora cicatrici-
bu» deformia. SdMttbbarc dlrt< n / obfeenitas
\erbofum , difta feftennina. **d)jnbbar*<*k'
bcrbtn / geftus mollis, fluftmns , hiftrionis.
©innMiihe 55onüffe/ volupraresobfeen«.
v~d)flnMid)Fcit / Die / id. qvod ecDdnDe/ dedecus,
fatditai, dchoneftamentum , deformiras, nota
turpis. ftL^
ed)»inMid)cn / * 5Jnf<^5nMid)Cn / inqvinarc,
poÜucrc , roacuUrc , confputearc , dchonc-
ftarc , obfolclaccre. Öcrfch^nfclicjjrt / turpi-
ficacus-
^d^nulüfccr/ *2?crfd)(Jn&li(r)fr/ Der/ Mtmjtvi
0 diant» t r/ ddormans, funeftans.
6d)(inölid)ung/ * 3crfd)ÄnMtd>inig /*U/U.<jvoM
&A)ktiVunQ/ ddioncAamermira.
ScfcdnDiren/ ßefdjdnDirrt / ttum @cfcai|#
iTirCll I id.eß, qvod 3iuefd)5nt)Cri / aliqvcm ia>
jur 1 is profcindcrc , clamorc con » icioq vc ja&arc,
petulantiflümc inkd.ui , intemperaneiä 1mg vae
in malcdida pro vchi. Comyo/. 21nö|'d)aitMrcn/
idrm tß qvodfimpiex , probra Uidibriofa 4c turpia
inaliqvcm ingererc.
\3d)til^U'cr / Der / vjcuperavcor , y idem tß pjod
&d)knV>tt/ con victaror, malcdicus , pipulö ali-
qvem diffcrcm. -^lll^^nbireC / conviiiator«
dirfamator . vf d) a nc ii' . 1 1 t>W / foemina ma-
lcdica, cavillaos, con viciaas.
vrcl)i^l^irid)t / a .it. &adv. malcdicus , y nuleduc.
(5ct)unDh idb^ Auflage / malcdica compcllatio,
probrofa ineufatio.
vcd)4nMnin^/ DIC/ vituperium, calumnia, obtre-
ciatio , petulanna di ftorum .feedidimum convt»
cium, lingvae incemperantia ciT mfertat 10. 51ui.
fd)ii n&irnm/ opprobnum , amarrflima objurga-
tio. vf d)»iithri|d) / lingvi intemperans, con-
viciisconfccxans, c^inccHcus ahoi.
<3i1)Mif / diai&c ©ebranf /rxv/ f i
©Ct)äilfC / ©d)rällfe / armar.um.
fennium. 95rotfd)ianf / panarium. ^ ; iicl)tT
fd)railf / ferimum librarium. glci|d)fd)rilllf/
caenanum. 1 i'OCIl fd> l' a lt F / penatium , cani-
ftrum carnarium claufum. ^Iciöcrfc^ranf/ vc-
Aiarium. 6pcitV(d)ranf/ promtuarium. QB^*
kni'c!)iMitF / armanum 111 frtat. Sic OSKik 1 >
febranf / vafanum , ßvt hyalotheca. (Silber«
fdjrailf/argyrorhcca. öiffClfdjranF/ üuuium
claebratum. ^ rcfiirfcbrailF/ abacus, S$V.
(3d)iiluMf in / /i w fctä lein DO» / dimm. Tcxinio-
lum, armanolurn. »^rot|d)rÄnFI(in / panaiio-
lum. .HUiiu^lü)r.uilK 111, daaylothcca.
vSd?rÄnferl/ ßefC^rC^nfCt/ propr. in ferinio fer-
vare , in armarium rransferre , in ri/co condere,
mrtaphor. autem tß ar Aare, coangußarc, rem coa-
traberc, Ö^nanguftum addnecre. Compnf.tiu-
trm nottora &frtqvrntior*>lnet vtrit fianifiiatwnie,
funt, &vulgbc*mtfitiluntur t ut: ®ff(j)rnifcn/
pmpr. in parvo qvodam & anguflo lexo conclu-
Krr xx d«c>
173?
1734
1
dcre , dfinde cocrccre, cohibere. SKelwüf r Urft*
(1$ mit Feinen ©efefjenbefcfcrenFen / fachoii nuU
Iii legibus Ircnari poÜunr. v5«llC üillU* bcfd;i'CI|i
Fen / imponcre libidini freno*. £)IC (Erf liuung
ni mit »icIcnAlaufcfn befe&renFct/ nmhi» clau-
fulii adjectis declaratio ifta limitata eft. Duüur
fü4n»Sift. ßve Umf$r fofcn/ reftringere giütt
©CWalt fimftyrenfen/ alieuius poicntiam prx-
tfdere. $XtQtltit ctnfd»re nf cn / rcfccarcaliqva
xx parte audaciam alieujus. (£r lebt gat ringe
fd^rinFct/ aliendarbitratu mit, infn* poreftate
hon eft. Stofcfcttllf cn / fcpta daudere, clathra-
tc, cancellare. Q3crf<&VC nrtt Scnfttt / feneftrae
c'.atbiat*.
GfötCWFcn / tt«/ ff. H«m. /«nf. repagula, car-
c'cret. (S^ranfcn tOt fcem J£>aufr / d-athyrum.
Scric&tfföiMiifcn/ cancclli. KcniterfefyranFcn/
tranfenn*. £t5Ucrneed)l\inren / clatnrum,«*
claihtu». 2auf yifr ^ptelfc&ninFcn/ carcere« in
ßme* 3n feinen 6$ranfen bleiben / modelte
te EfUbRinencct gcrere, mochim terminare.
(2 Avanfun^; Mtl & Söcrfc^ViSnriing/ ipfc aflus cla-
- iftrandic/ canccllandi, mettph. auUm coercitio,
coarct.u iO, reflriftio, & ' nonnuttqvAm moderauo,
st* hdc etiam Mcuntur : SBcfcMn Fun*)/ Sinftbran*
Fund,/ «* Umf(&r(Ünfun9/ <ircumfcriptiOiCoac"rio,
limuatio. ,
(gd)rÄnfid)t/ *6*r^iFli<l)i/ «4^v.clatEra-
tus,canccl!atus, Öfcancellatim , claihrorum in«
Aar , mttapb. coaftu» , coarclacus , coanguitacui,
hmicatu», circumfcripeu», Öfc a(trictc,rcftric"tc,
artle.
©cbans/fcftansctv aefebanjet/ «kkj.
mumre, fepire. fcd)Cinseil ttiam tfi operai ma-
nuarias praelrare ad comporcandos aggeres.
llintf 2ol)n feftanjen/ opcra*fuaiducendis fofli»
molicndi» valli« mercede locarc. ^d) Däb
midi nnni muDc »irfdjan;ct / dcfarigatu«,c3 , iai.
fitudinc lere confectus Tum in rounimenri» rol-
Icndi», Compof.funt: Sluflcfinnjen / * 95cfd>an»
iW' aggerare »aggeribu» fepire , cxftruerc valla.
Vrid) bOC& nuffd&anjcn / aireerti inaltitudinem
fummam perducere. (gtnfefrmiCII' & StTHMlp
«cn/ yallum obducere, objicere, ©i<& im U )CX
öcrfeD^njen/ vallo caftra munirc »Sit foaben
fiel) In Der etaDt wo! wrfc&rtnirr/ aggere maxi-
möoppidumcinxeruTir. ftürUcbanicn / muni-
menta conrinuare, porr© Tallarc. SBie tvir an»
flefangenbaben/ fo mö§m tviu for4c&ani«q/ w
otnrumus.iumunimcata peragendafuoc. ^DtT*
{im /Jvr?linii5Ümf4>aniei|/ circumvallarc. €intf
Äivcbe ruMbccuiu »erfe^aujen / citcumdarc
valium tetnplo, cingere ardem Sacram aggect-
bui. ftBeiferfcfranicn/ excendere aggerc», lon-
eiüt inlcqvi mummenca. SOBtcDCCf IH< fivt VCX>
fd)inien / reparare muros dejeäoi , valla refice-
ic. 3^f$ a,l iCn / folum cuniculn Ö'aggcr bu*
vexarc. 3 c I|^ l UCn / ttiam tß evertcre 95* ex-
feindere mummenca, «tiks UnDf rfrfj ,UJ jfn .' mu-
ri: ir. ab im© fubcucic. (^ci^anifn«''<xm ahbjign-
ficätu eß audere, magnum q*id aggxcdi , w ie
Ccmpoj. (£ - r|"d).uljen / compcndium facerc cx pe-
1 riculis, lucrifacerefummo labore. ^uefd)aniCll/
imperciri , ptaeberc , miuiftrare , confkerc.
ScanJet/ Oer/& cBcbnnjerinn; t>i«/maj,cyrcc-
mma operam locaas muaimcncit & aggenbus
comporcandis. 3uef(5dUicr / pratbitor, fub-
mmiftraior. Sjiefcftanici'iuncu itx Leiber/
connubiorum efFcciriccs, conciliarricutae.
Schani/ * 6c^anje/ oie/p/. (gd)anjcn/ propugTia-
culum, munimeocum »caflrum , ibrcahtium, it*
periculum, alea * fort» fortuna dubia , unit :
0ein geben in Die 6d)nm* fcbla^cn / fuum capuc
in periculo poncre» %m bai 6eini^e in Die
©ci)än<jC tfeben/ discrimen omnium femunarum
fubire. himi auf DitStj)rtnjC mageil/ aliqyid
magnum invadere, E^aggrcdu (Er fd)!dqt vlfle
SQeinmnuntjcn in Die vrQanjey omniaccmfiJi*
fuperhabet.nihiliafftimat^ ®{unif(6tinif propr»
.j: nii'ultura , agjicilio pe rTonata. Hinc; ÜfitlCITl
eine 5)?umfci)aiijc bringen/ ißTaderc, inleffarc^
impercre r adoriri aliqvem nec opinancem.
5alfd)c ^Üiumfc&anieffilagen/ faiforum raxillo-
rumjachi homines deetpere. (5d)(ini anlC(jeny
inatdificare munittonenr, locum openbus cin-
gere , propugnaculö obfepirc. (^d>nniC beft*
\-\ai I praelidium imponcre propugnaculö*, in
prxfidiii collocare roilicemv <3<4)iin}e eiUICifi
fill / dirucre aggeres , muniraenta difturbarc.
6tabtftl)anien/ caftdla. Jöanbtfc^anic/ pro-
pugnaculum arcit. (^reafeban»/ / reeeptus,
rcduau$,C4Ü Redbucc. @e|'d)ilf>fci)anje/ Ahas
35rüfebe / 87 TbaiXtXCf/ fuggeftus , agger tor-
memariui. gelDfcftunje ;five ein« f kitw
je / fivt &ä)amUin auf eine Seit / muniuo
campcftrii. ^ternfcb^inie / mumtio ftellata,
c^dVtnje ÖmDafj giUjer/ lorica caftrorum.
(rcfyaiuuno,/ M'e/ * o<»»3d)anien/ cum Compof.
5B<f4aniung/S5erfeöaninnä/ Umfc^nniung / 'ß
ipfe
I
1735 ©c . 1736
tpje circumvaÜjnM aHtu , cxftrudio propugna«
CuTi , excitano caftclli , munuio , opcra. £>i<
innere Scrfcbanning, / receflüs , regreflio. töei
fchtuinD amgrivorfcnc Eerfchanjima/ agger con-
gcftictus. jUerfehanjuiu. inir iValiii fepi fu-
dium, fudes vallarej. 3ucffl).:niiiiiij «■/? iniluuj-
rio t fubminilrratio , fuppcditatio, pnebitto.'
©chanjbar / £d;aniid)t / 4 (SetMnjhjff / *4 #
Adverb, vallaris, in formam propugnaculi , villi
drfortalitu excicatui, conftruftus, feprus, ob-
-»allatus. Un|'ci)vUijb.ir / incptui ad munien-
dum.
fricare.
feabere, mmucare. Vidttwr rßr » 0d)aren/ ut-
p»f# qiwcum ontdogxA rti & nommis congruit.
3£r JHC fd) irbctl / brarlicam capitatam confcin de-
rc, catdere, confecarc. <r\d) im Äopfe febar«
ben / capuc Icalpere. Compof. funt : 2lbfd)Ulbf W
defnearc. ©cn £fio|t mit Der ftcil< abhüben/
iubig nein limi diflnngcre , geradere.
^)(d) von Dell $>( unten abfd)iU ben / arboxum fuc-
co manantium picem rciinamqve abradere.
(finfchurbcn/ minutini conignderc. QJefcfoar*
ben/ luftncare. $Cl Kl) nk'll. perfricarc.
^cWber /Det/*iicharbennn/Die/mas,c# Ir-
mina frican», feabens, radens, roden«. & i'UUt 1
fd)>'.rbcrinn/ braflicat feclrix.
<£ charbunq / Die / & Das (Scharben / friftio , frica«
cio , fncatus , ipffty feabendi \f> erädendi olltu.
-^)oUfd)arbunij/ rafuralignorum.
^djarbC/D<e/p'«r. (Starben /radula, inßrumtn-
tumfrrmtm.qvi ertdimtu ,*liki nur um.
f2charbid)t / feabiofus , radulanus , feaber.
©d)arbichjer Ollaun/alumcn faflile. Slbfe&ar»
bid)f / qvod rcfccari pocclt , utrefegmina.
(gebarf / fd)drfet/ febärfetfer/ ad), v*ru figni.
ficattortifrß , r.olat tnim acutum , acrem , in gen 10-
ium, öTevcTum, vtl vehementem, ^eftarfe
9lricncn gebrauchen/ triftiü« curari. Scharfe
H\ltfii)t / cenfura , ferula. 6a)arfc SBcrtc bWUi
eben / cxiim dicerc. (Scharte iXcöt/ oratio ve>
hemens, pugnax, atrox. & ift ein fcharfer
©flft / liomo violcntu* . fervidi animi vir.
(Scharfer (fjjia, / acetum acre. (Scharf ©cDÄcht-
nfl§ / memoria tenax, divma. (Sdjarfcr 35c»
fehl / mandatum acerbum , grave , intolcrabile.
Scharf ©e|ld)t/ oculorum aciei. «Heftarf ©efefj/
lex fc v cra,dura c (hart JKcdjt 'jus ruraum>gUYC.
. ^e^arferSBimV ventus urens. (SdjarfSDie^'i/
" cultcr acutus. <Sd)nrf Regiment / Manlwna un-
peria.
^cfyifl'fc / rti / acredo , acritudo, acrimonia, aca-
mcn. gjjff (>ft Schärfe oerfarrn/ crudelitatcm
adhibere in aliqvcm. Slmtefd^rff/ feverita«
ofEcii. 2llliJCnfd;iirfV / oculorum fcnlus acern-
mus. *Deijcnrcf)4rft" / gladiorum aciet.
fd)iirfe / afperuas aeeri. @erUf4)feh4rfe / nares
«munft». (Sefeljl'ch^rfe/ rigor legum. ©lau>
ben^fchÄrfe/ robur tidei. iKauchfchÄrfe/ fumi
morfui. vr (J>cinj'd)är 'V / (imulau feveritas.
©iniU'llfchdrfe/ aeumen iogemi. iobc: ; fd)drfc/
fuppliciiacnbirat. SBvitfcbArfe/ afperitatver-
borum. 3ü4)tfch^vfc/ dtfciplina: amaricudo.
Scharfen/ tjefeftirfer/ acucre,txacuere. ^In SOfef»
fer fchjrfen / cultrum aeucre. (ginern Das^efl^
fd;ärfCB / in metum aliqvcm adduecre , terrore
cxaaimarc, aenüt aliqvcm commonere. (£r<
faruna febärfet Da5 Urteil / experimenta Judi-
cium aeuunt. ©er fljferöe €«K n fehdrfen / fo-
leas eqvorum afperare luna. {£in (£lfen fdj^l''
fen/prolixareaciem terramenti. Compoj.Junt :
2lnfd)arfen/ praeacuere. 5)a« 20Je§er am 2Seij<
ftetn t'charfen / culccllum coti attererc. ^ib'>
tetirreti/ ut : &it £ücfen au^fehdrfen/ denticuloi
exterere , vel «qvave. d*iUfd)<Sr fen < cum acer-
biuce moncre. <£twa$ treulich cinfehdrfen/ ac-
<uratilTime moncre. 5'^Td)^nVu mucronem
fairigiard curbinarcinmucroncnu c
<3ch^r(cr/ Oer/acuens , exaeuens , famutor, cotia-
rius. djar ferinu / Die / fxmina acietn proli-
xani, e^prseacuem. ^efeßf^rfer / conciona-
tor vehemem.
(^chiirfuna / Die / ö^d<» ©a>(lrfen/ ipfc acuendi
ad>uj. ©tferJiehArfung / admonitio fevera.
52J3ortfd>tiSrfilHG/ exaggeratio verborum. 21»*'
fchtirfung / exaeucio. Cinfcbdrnm,] / mcvlca-
cio , exhortatio . &dehortatio aculeata , it. in-
fridio. Jiif fcf)irf tma / ipfe >^ u > acuminandi
E^m mucronem turbinandi famiando.
<3d)vSrficht/ Mf. &*dverb, u. 3eharfichf/ fubacidu»,
fubacidulus ' , fubargutas, exaeutus , aeuicatut,
acuminatus , it. fubtilis , acutulus.
©c&orf / Der / p/«r. c«r. feabies , 4 fd^arben / ut
fesbiu afcabftido , fdiabcrt / fcabritie?. 6<r)n?e>
fei i|l gut MX ^en 6c^orf/ fulphur collit feabtem.
Äuno,er unD ©urri^rcit ociuvfad>et Den S<J)ovf/
fames * maciec fcabiem faciunt. d)on am
1
1737
SiWl/ rncntagra- Unifrf jjcnffr Scftwf/ Impeti-
go, liehen. Jöifer/yw auöft^iijer^dwrf/pCora.
tHßorficfyt/ a^i- feabiofus. Dicitur rtiam
(cf>orbubt / a Saxon. ®d?Otb / tiroi f/J ae
i^djcrf / fcabie turpat ui , (caortue inie&us.
(5d)orl)i(^fc6 dxmlii/pocc« (cabiorus <£djor«
ticl)tKi)H/ l.\Wor.uc(Ubic Die .mörni fmö ron
f|)iU aud) fd)örfld)t WorDcn/ conragium feabiei
c t um tu aliot vulgatum cft.
bem fodere, cer ramievif er exfcalperc, dtciturq^
evaniu mrtaUani tecenttm fifllonem vrdiuntur atft
vrnat & fl»*S ftrutar.tur , «tltf» flC tUU\) <3a\V
g«n wib ZU&ften tisfudKn antjeben / indr rß
t^tirfcf / &«/ ciKumfoflor, vreburfmu}/
bl< / cireumfoflura. <Einfd)in'Kn / infodere.
9i3ieöf rff^ilifCH/ refoieic. sippe'dant rtiam (ero-
bern einen ^cWf/ proplerßabtttxtmttrr*. .
@dxrbe/ w«/ Kita, * ja>«rb*u/ fW/aci/«
fianoatur B* minutetur. @d)Cr bt / rn am f xpwii-
fnr olla ^B'urceus , yw> plante &ßom in/nun-
tur, ahks Efonuntopf / IMumcnafd?. *>«»»"»•
r/f€d)frbel//ive<Sd)erblein/ po»/ icftula.ol-
lula. SRad>tfa)erbil/matula. «Millen (?d>a.
bat urteilet nmn vom qetoefenen Sopr"/ jwwrfc.
fpicam * eulmd conjicimus. pcufteric&erbc/
hör tul us feneftralii, r. • . \V«i" ? H tkin.
f^(t)(rf / bCT/ minutamoneta, ttricia, arreolus,
ria dicitar , yvt* ff/?/tw ^wii/i rtjrrt. %X l>at md)t
tinen <5<&cTf/ H& pauperior tf>.
©cbaw / fAorvcn/ sefetjarret/ rUcir«,
pi op» . humum eftodieado »cJudcrc.egc rcre, cu-
nicaloi agerc , folum bidentibu» per fodere , tcr-
tarn verrcrobipahü , ürobei Uvcrc y mrtaphor.
4uJ"»,©d)«tffeM corr ädere , avariciar miliare,
in aviditatern praß uro, avidiorcm ad rem edc.
<Er |d)arret geroaltfa, / cupidifllmuscft pccHoiic,
•pet appetit maxitne. Hmc Compof. vxt 'u ftgrnfi'
i4lu>ni*. 2U>|cfwrt;en / derricare , dtitringri».
«rädere, ©laiCi^dbjcVrrcn / maÜam raduiä
diuringerc. J)nriCU / effodere . paftmarc,
foflurä exinanire , cxfcalp«»c. 2[Uö|'d>arrCH/
fodiendo cf.ercie. sßfan föarret Die SRcfalle
aUfifcCll&wften/ merallac terrae carem»» cjki-
ciurirur. iÖffd)aneU / terra regere , opeme
pufvere, mrtapKoi. rtiam fepelire , inhumare, ria-
mulo conte^cr*. bie S3crae§cnbcit befd)ati
ren / beharret icpn la^tn/ ßlcmiö premere,
1738
arrodcrc,(u(f'o-
ccgere, obliterare. ^ei)ld?an
ekre.Sicb t>oti besD^ac|)l)ani?ani»c cinc5(?d)iidf)^
breit bct)fd)arren / vicini cefpircm fuo folo afro-
dere. €r|d)arrcn / lucrari , q vseftum facere ,
avidem in vitio rß,& ut ajunt , ptr f*s $5* arfae m-
iervtre comma to fuo. <£mffJ).trrCtl tJem rß qtmJ
Äffdjflrrctl/ mfodere. gortfu>flrrcn/iodien-
dopergere, optbui coaccrvaruin porra ineuoi-
bere. 2e^fd).irTen/ radices paftiuando luxare,
aliqvid c terra exfcalpcrc ?l \d)fd)arri'B tollo-
ren» infeqTt , porro fodere. 97ibenfd>anei/
juxtä fodere , » infoderc. llbfrfc^arren/ rerta
contcgcrc. ißcilcbariill / deloderc. ^prfc&aX*
rni / alüs acqvirerc. 5>er t^kfiiae |d)ar ret 0<iO
S3ertub^T Mr / tenax reqvinc prodigum. Uli.
bcrfc^arrfM / fuftodere. dtfkticrfebarrcH / refo-
dere , iterarc , tertiäre agrum. 3tT|cbarrflt/
fodiendo turbarc , everterc. 5"tl"d)atn:n/ ope-
rire. 3"f«^linenfd>avren / corraierc.
<C djarrcr/ txr/ foflor.rafor, paftinator, &me!apb*
avarui. ©djarTCTinn / Dt« / feemina fodienf,
fealpens , & a vara , aTaririat dedtta. ^d>arret
rtiam Jidtur 0fbanryart5 / Etttlh.
fijjarrrr / rrumaror.vefpillo ©f!t ftvr ^dj^fy
cinfcbarr(r/thef!iurum dcfodtcn*>abrcoiiden».
(Sdjarning/ Wtv * t>as ^tt>arren / foilio, paftina-
tio.fotlura. Uinfcfearruna/ orcumfofTrra.
t3d>arren maepet n?o! rcid)/ abrr ni*f wrt]nmjt/
nimium ad rem attemus opulentttt . (cd oon
comeneuK 9^efc^arrttnq / fnt l£infcl) -rrunj
ber ^Pbft'n / fepultura , humatio. ^USfdjaD
rung- erfoflio. Dinrur ttiam ^>erau<- & ^>et»ot»
fc&arrUMV, 3uf« l " u B cn l < t« ltruni i / coacervatio,
congeries.
(r d>arre/ *W radula. <pfluqfdtarrc / $™/ taman
HoM u»9 f altem T fcribitz.r: ^fllia/d^r/ ralKim.
$rP^fd}.Trre/ corraforiumjca'prum. ^ ! c I !*d) -
fdyarre/ </t" >.i rtiam .iuuur ^lctfehftt»crm / ma-
crüuni , tibi miandum , qvod qviUbrt Uxw teflu,,
fivt trzttmr»; ubi tliifvtd erraithtr , app-M tut
0ebartt ' 0<Demt/ ^permttatn. i^&i wnnc '
ut »Jiptfcftirue/ ^cfrari« k €röranne/ fuicrum
panarrum. C^)d)r(lNfH okm ttiam fcholam de-
^;ma.i4/yr<~oJ)rawicr/ X>tt/ Doaor.Magiftcr,
ProftJÄor , informaior , pasdagogai.
@ChartC/ M</P/m». (gebarten /crena, dente»,
denticulr. Eß a Scharren / fodere . rädert,
fcalpcrc , cavare , rfiediuntur «»im &tav*ntur frr-
raia. (gegarte einc^SRegcr^/iff SOittinfetaae/
<ul-
1739
(Sc
cuJccr rccufus , cren* culcrorum. vf üactud) a Vi
teil /(errarumdermeuh. ^d)»irtr etiam pro da-
mno t demmenco , difpcndto y nocumcr.ro
€i* irirbbic Sc&.irte fa Uifyt uid)t au*.
IvcJjen / haue racilercfarcict damoum iftud. J£u.
ffnidvUfC / labra leporina. ©a CÜK ^ajCH'
fd>aTtc bat / lagodtffus.
^d).utu\ ' * (Bcfocitii]/ /!.//. crenarus , denricula-
rus , ferratu*. Cl U»ii tcf>a r f niad>t fal tig / <um-
mum jus , fumma injuria.
<Bcb5nigfctf/ * ©cbartiofric i^U/propr. denn-
culatum ,metapb. afper itas , rigor.
Scherten / dtcuntut laoiinae ferrcae , propr, plagh
©cfcatt / <&d>attt l v (Scbattcn/
D(t / usnbra, potiic, etiam ptural. in ufutß, X>ii
VT dritten/ umbrae ,metMpbor. refngcrauo ,-vul^b
Tffrigerium , ü. ref ugtum , protc&io , afylum,
eegmen. Et<pvia umbra nihil äliudqvam lunune
tmjfm Mir eß , ideb ettamfumüur 1&d)ütt( pro vani-
rate , B" dclineation« qvadam rcrum exigua.
2>ie icülidx ^l>tt ift iw< ein Schatten giona hu-
mana ut umbra tranfit. ;\imh Hl iel>t nur ein
(rd)>Ufeo flf«>cn yitioz I Roma hodicrna ml m(i
Jlmulacrum ert dignitaci* prjrinae« gehalten
qi'otfo omnrm opacitatem , Iwi rp/jf tentbrai , trt
noilcm PeW*» &QraUsr.>biu r. uu. *$\\\ iSdMt-
tfn rubro / «o«iidcrc in umbra. jnt gramer
IWrD Drr (Blatte Flein / aclrarc umbracontrahic
feie. Qai CQicfc; au? Der <Soun<n m Den ^cha t>
fCR flirm / peeuderu a fote in opaca cogiurr.
SÖif rjinben cjc* bf n aurerr vTcIjafrcn/ nliae defen-
dunrardores foln. (Scharfen mit S&cocn ina«
d)t'n / frondibus umbram cfficcrc 2>iili'H|'cl)tU
lc / «cemen Sfbori». l£ri>fn|cfyji , {c / umbra rer«
»** ^>tr«4l0f fci>aft* / coloruiB. föefpcnftfcijdf.
tt f lar»a , umbwe fptärorum ^ichrübilf ttf/
umbra ä 1 um ine fru candeta. füll« fivt Vr Uul
|d)j{tc / comadu umbratica. ?}Ji'Ui>fcn.Uti7
lumen ob (cur um lunse umbra prementc. i30H»
BCUttb^UfC/ Codi lumen ä corpore opace impc-
dicum. ie^;(d>a(tf 7 ccncbtacmerua. £i>.ini><
fchacre .' parier«* umbra. -T2a<f)(f(f>.lttc / pUnl*
c/l, nc^t/* (ulanum . Ih't i'ohirun» ,piopr. jioätt
tenctn:r. ^caliju-tjofturna
«Schnrff«/ ifmbram dar« , opacarr, umbrarc, ftm»
plrx mn mim^am m ufu rß ,fe.4 Contp-f 3>cfd)ilf*
teil I adumbrare, obiimbrare, umbrammduce«
ttt fokmarcccc, depelicre. .Die VJÜlDc bcldjvlfj
1740
CCt &CI1 ©JonD / um t pul; 1 . u terrae intcr folem &
lunam ccüpftn lunarem cflfjcir. UbiT|C^aUi:tt/
4 UuifchiUten / /kwrtfSvrfdtoffCR/ unum &Lüm
ff'trü cum Äcfdjfltteil/ obumbrarc, onacare.
9tbf<9tirim «» JwR«»k r/1 adumbrare » o-vod etutn
ZutWMUu tdUuur, licet CnijcJ^tten / ahds ßt .
illuminarc, umbram pcllcrc, cmincatiä ptilu-
ratuolorum claruarcm excitarc.
3d)aituna t x>tt/ & c M eebatren / tnßtcve^u*
Jwl. *C|ehatt»mj/4u/fWf/? o^utas, cUcur».
tai, lumin n pti.atio. Ubcr|d>.ufllliej / obum-
brandiaaus, «mbrÄinduttio. U!U|rJ) k urilua/
«ircumflexu* , circumjtaui umbr*. 2Jf 1 jehat-
flUlt) / adumbratio.
6c4)nffi(t>(/ *dj. *ga.iv. umbrofus, umbrifer , opa-
cus.obkurui, umLraticus, umbratilis, f£ : ad
umbratim f obfeurt. &d)atti$tt SBalDcr / fyl-
▼jecaca? , opacae. <*(j)Cittid)t< Omer/ loci tc-
nebneofa , obfeura.
^d)a«iren/ rß wob. finvribm ußtätum: Lim.
bramimfucere, r/ dehncarc, informem futurat
imagmis fpeciem dcflgnarc.ris'dclincarc. S5er
feh.mim!'/ timbrarum , receflus pmgerc. Q>c»
fCöafrirtC ilerc l) / monochroma , imago uni-
color, aiiht <Stm(d)t(&.
^chtUttnifliV umbra. rcccffui pi&urae , opaci-
tas, it. rci pinccnda informis ft nnpolita defi-
gnarro. Ü>i Tfctjar tiruiTjJ / umbramm ijjduftut,
receffuum illi:us.
thefaurus , fla
vilfa, diviti*rccondic*,gaia, & m genneowme
id, ifved pretioCam , cxcclrtns , dcddcrabilc, gra-
rum W aeeeptum eß, in (prriertmm amafitun &
amaGam notät. €r M mein &4)aty amormeus,
dcfidenum meum eft. Q tu faufent »
charnlima anima mca, 6mihiunicömagituni-
ce • ör^fdjiirj/ 4>eT|<nffa>iit/ eeelenf*o$/ md
ac dehei*. fvav ia mcllita , in mcduHis ac vitccrU
bus banren». fobfcr / fn^rtier ^ä)atf I dulcis-
fimus, dulce decus mtum. Dimtn. eß '3cMlj
Irin/ ^cl)äl>.;cn / r»s?/ dcliciolum.accllutiikx-
tclb. cfinen ^c^nij »erarrben / ihefaui um d«.
foderc. nbrucre. rrcfoB (irrten / invrnirc, (?c<
bfÄ/ effodere, poriri (hiiamo. (f «( i|l ein tcrdjil?
in i'i n .ö.unV larei in bis aedibus thefaurus, dc>
toflus cft. iXiu t?c4) ( ^cfibcr nie 6rf).^c/ anro
conrrä non caium , fanttitlimum , ^antirrvifli.
mum , lc clillimum . 65" praefrabtlißimum. (gr;
ÖC»' yiT<- ^cr 3Bcl( £(häf?e/ siiuncra terrae, .^im«
«Krrrrni xtufa
»74 1 ige -ige 1742
mr|£f$Agr/ bona ccrlertia. Unfer <3d)*i<j i;t im
Gimmel/ chcUurus noftcr in cociu prV gtlV|icn>
^'OnitjöfcOaii / fifeus prineipis, TCgil. <3taDt»
fdj.llj}/ xrartum publicum, (gm ^tir|Ü^Cr ißvt
iK'j'.lcJjtT ^d).ll> / ironici dicitur dt mulicrcdcfor-
mi c5* vecula , nvAm appdlant pyheuum 4c(pm*
turnicium. Ö£j)r|ch,»lßy an/ifi' a voXjiaudcinium,
et uo nein, iwfgo rtlexmm, 1!. emendam vafalli no-
ra/w, aliifcribunt €rbf(j)a|| / * (£r&f(hal| / 9 vi* «<V
äfiimatiortetn agti laudemiajolviattur. Hmc : <£f>r<
!c!m: : 1: ©fiter / pr;cdia y qv«,qvoties vendun-
cur , tociet aliqvid pro ufurii domino pendunt.
Qijillf iMUnml).tB / dicuntur donana Principtbus
advenienribus oblara.
Gd}(J^Cn/ qi'föäitft / v*rutfijimficatio*Utß,nolatq i
taxarc, aeftimar«, penderc, ponderare, putarc,
duecre, dignari. magnifkarc , ü. judicarc, exjih-
mare ■ rcri , arbitrari , fe7 (tipcqdium exigerc,
colle&am imponerc. J£)CC^ UIlD n>eb«fc&a?fn/
magni efrimarc , pluris penderc. töcriiuj fd)i!S
Jjt'tl inlevi habere» hurailitcr aeftimarc.
©nllfdweiijen mxb vor einen JP>o$wuf acfdM
fict 1 filenrium ejus in fuperbiam «ccipicbacur.
QSiebod) fdjäßeflu Cf! qvanriindicas, pretium
faett ; 23ie nun ein £infl i'djifyct t fo i|i Hi tau-
et unumqvodqvc eft, qvanu illud taxamus.
ftreoe tfnnjie toerDen md>t ft >ut>erlid) arfäilöet/
non habent faxU Tdignitati» bonie arces» 3oü&
9Sl>lf feigen/ dctctibercpopulum cenfu. £)UH$
Me3S.uif / fivt eins tn$ onterc fd)&?<n / rem co»-
- fu»e, n'mul , aexrvatim , univcrtaluer , &>ätJCti
faqvuntur , dvrrfione taxarc , non fing^ulatm & or-
iit>ie, fedprrtto in fcmel iiSo. 95ranb ftyftQtfl/ co-
locos ad redtmendam villarum dcflagraticmcm
1 nirtmpelJcre. Compof.ßtnt : gur'/m twrfchäßen/
-.. pLurn habere, faccrc.opnmumdijudicare. '^Xit
l3[<rSßcbcn|"dj(i^en/ »qvecarum, codem numero
habere. 9}fld}»'d)AfjCn/ininons penderc. Uber«
nud|(t)t1i^cn / lummum prerium conftuuere , im-
moderatiüt licirari. Uberl)ifll'ci)ä$CU / fubmic-
cere, minucre pretium. 3 u fa ni III Cii)~dj4 8 cn/ fi-
mul pretium facere.
©dj^er 1 / arftimator , extftimator, cenfor, ra-
xator.<3ej}(ic>cnnn ruVtocmin.i prerium taciens,
indicans. l^clblifdjÄß.er / immodicus xftima-
tot fui. 33riU< gleifd)' 5rnet>f 2Bcinfd)d&et7 ta-
xaeoretpanis, carnis . frumcnti , vtni. Dicun-
tur täte* cenforcs rttam antiftire« « praefeett & in-
fpeciores rci mcrvantilii. v£(ftrif«n' fivc!)$\u
tcrfctJßcr/ bonorum taxator. X'itliflcr »Btfca'
^cr / juftus rcriim aeftimacor.
c ., ,üi?iiiui Oif A sf ;! :,i.;cn - wftimacfo,;*f}i-
miura, caxaeio. //. juduium» cenfura, exlfri-
macio. 935ir tvoflcn alle? deiner ^efei^ung toif«
Ii«; '.Iii fim omne ad .ubnnum cuuni li-
bcucillimcconfcrcmus 5Rtic|) fdnci' ©C^imfct»»!'
^tltta urtCttai / omnia a»1 luum arbi irium refer-
re.fuis ftare judiais. Stimme Othaljuni? / |u-
dicium tciTierarjum. ^au^fc^Aßung / atdium
taxatio. ©ie QSJahre \)l / We (£<t>ä&un$
ficht bCQ Ml' / tua merx cü , cua cd indicacio.
vr d),UMlHA / t>f< /colkAa , tnbueum , vedigal , (Vi«
penduim, profcllio, cenfus. <cd)t.l^Un9 ättfCi
ßcil/ /iw .illlsfdHVlben / u.Wum imperare.
^c^a^uiiq ant fahren legen/ ««fum agnsim-
ponerc. <5<f)di5uu3 geben / /Ivffntnd)tcn/ cn-
butum dcpcndcrc > pcnblvcrc. 0)tlt Wielen
©d>afjungen befduoecren / ccn.um augerc, ex-
ac^ionibuigraviflimis populum onerarc* «exa-
. rc.gravare, Cdjil^UHvj einnehmen. cnbura<co-
gere, cenfum exigerc. €inen Der (rd)aBjini|
befreoen/ Uibuti» hberarc, immunem reddere
ahqvcm. ^IMIlDld^BUIIt} / dcflagraciouum ;c-
demtio. .
^cJ)(5ljbar/4^/.6^<i^'»'.*ftimabili»,prcüorus,praE-
(tani , egregius , prasetpuus , prascclJcas , it. ia u-
nu , opiparus, ö-' pr*clare, cxcclicnccr* egre-
gie , le&iilimc , pretiose, affabre, elaboracc, i/.
lau r e , opipaxe. vir diäHi" eixe ergeben / ptetiofa,
111 a u n 1 prent merv.es , dapfiliaw J^O(t)> & töref .
fdunlw: / honoratitlimut , venerandui. Un>
fcpdrjbar / in*ftimabilii> civilis prent. <3d>«5>
fjig/ & (5d}.^barlid) / tdtm avod &<b%tybat( ©e»
rimfch^(4 / iprctus , neglcclus , concerntus.
©eviu^waijiaerÄerl/ caput TiliiTimum, nitc-
dula,«oqvi (ubiingio. Vrchaljbar ttutm txw~
nitur ftipcndunu« vcüigahs. vSdjOl^bare ©IU
ter / bona tributarta.
i3u*)^l}barfeif/^M/ÄftiTBium,digniras, &td.<?vod
»3cl7Öm»»^. vrchiiBb'.cK'itmÄleiDuna'- lauti-
tta. Unfd)^brtTfeit / in»fttmabile. ©crin;.
fd)t^bnrfelt/ dcfpicicncia, dcipicacio.
©ebou / flauen / gefdxwct / niau
ijieAarc, terncre, oculis uiurpare, pexcipexe,
perrpicerc, luftrarc, fpccuiari. lt. conildctate.
cognoCccrc , cavere, obfcr»arc, curare. SJlüH
fan C6 Kfjauen / ocuhacerairur , fenueur aipcftu.
Q3»m Gimmel fcl>aucn / de «xlo profpicere.
Cii
1743
(Sc
€in ©piel Köllen/ fpeaaculum oculis capcflcrc.
3<£ Will KbrtUrn/ m>\6 tt IlMi'bt / »nfpictam qviJ
iaiue. 6cbilU »Ol JU/ eave , operan» da , animo
aderto. 6cbau boeb / refpice ! Compof. funt :
&bfchauen/ £crubfd>uien/ SRufccr ■■ & Hernie
t>t,r|d).iucn/ exalto vifere, defpiecre, oculosde-
xnirtcre , deprimere . dcjicere » vultum lubmittc-
*c. 2ln|cb Ulf n / afpiccrc , intueri , infpicere, ocu
Jot ad rein conjicerc. tßic »erbe id) Di)d) niei'
Ben S^nt» n«jd)aucnfüitncu ? qvoaipcauvide-
tc poecro hoftem meum l dliiftc^aucn/ oculo»
tollere, Icvarc intendere, furfum dirigerc, #
mrtdphor. diu diligcnterqre conuderarc, fubli-
afpeftare. Slu^^ctflii^ Äinairtfdjauen/
fuofpicerc, tran»fpicerc. Sunt gcilftCV 1)ÜIJU$<
|(5»1UCn' ex feneftra vifere, gern l)inaU6fd>iUICtt'
iongiOime profpeftarc. S5cfcf;aifC« / oculis co-
gnokere , judicaxc. Qu rooüen ibn gern fdjau.
cu vulrum ejus cognofeere concupifcunc (f i
f Ctnilll Hill JUbcfd)illieR/ fpeaatum vcn.c. £wrd)
fd) iuen/ mrrofpiccre , oculis intenris mcueri,
perluftrarc, fludiosc, accnimc.cxaac'conccm-
pJati , fubtilitcr difpicerc. gern, /iw öon nxi>
tem fdjiiueo/ ex longinqvo fpccuJari. &m> Ulli)
(kricbaueiw /Ifc bei um' umber & umte^aueu/
cmumfptccrc * circurovidcrc , circurnfpeftarc,
«oLlurtrarc , huc atqvc illuc intueri. SRaefc.
flauen/ oculis feqvi aliqvcm , exeunrium con-
fbcAum habere, connnuare oculos, hinein mit
Q.\<if, llfldjfd) rtilClU cantentis 4 tumentibavocu-
lt* profcqvi aliqvcm. ObrilbtnfdMUCir / per
exansennam afpiccrc , iran*?crȟm intueri.
jQpar anfctriue»/ ob iqvc, oculis limis afpiccrc.
flßvlbrfcfeaucn/ prsemoncre, dchorcari. (grifl
gcroal)t|'djaucimüröen/ manum ei mjecitaliqvis
ne facerce 2tfiftHrfd)aiicn / revifere, in con-
fpeclunt redire , oculis denuö fubjicf. 3nc
(et) JUen/ afpiccrc, fpccUrc, &mttaph. curare, at-
eendere, operamdarc. 3wucf|'$flu\n / retrö-
widere, refpiccre, refpecrarc
(BdWUtl/t>tt/ fpcaator.mfor: it. corycxus , cu-
ftos, fpecuJacor, coiucmplaror. <5d).lUainny
Di«/ fasmuiafpcch»ui, obfervans, cognofeeni,
conKtnplamju grrnfc&ii ine / vul»Q perfa«;
ftlV/ tclefcopium. 6temfd)auer / eubus atfru
fpuus. //. affronomui. "Srorfdjauer / aedili»
Cereahs. Äleinfc&auer/microfcopiumv QSabr»
fefrauer/ momtor » dufvafor. , 3uefd)auer / fpc-
aator.a.lnotaror.
CcJöau/ft ödjauw oif/ fp«uIa ; domus/U:ion>
1744
xiorura. Und* auf Der e*JU fenir/ in fpecutis
efle. QPtncn nuf bieeebaubcrrclleii/ coliocarc,
conftuaere aJiqvem in fpecula. «Srir^cbrtUft-
Wflir/Iiofpectio, obfervano, confpettu«, mtui-
iu«,afpcau$.obt«ui. 3ut ec^au einen fami
deduecre per publica» uxbi» via«, ofrentationi»
grau*, eie gebet iUretfttltt/ pompara progre-
gfö k Q9rffo9/ luCptüio fcpuxicnrorum.
W0\<wv/ viarum #fcmicarumluffraiio, Di-
S&«Ä2 W*tt<*to&** # Untttaana/ inde
VM«CHf*»iuei:/ö'Uno«fl4»iicr/ jud«? c $via-
ium.
©cftauuiw / t>fe/ e^ö« e*flum/ ff. ©Aauerfo/
J>« / fpeaatus, (pedatio, luftratw, it. fpeaacu-
lum, comccd.a tragoedia, eS'ihcacxum, cavea,
orchertra. 2lnfe5au»na / afpcOv , conniiw.
^Uffcöauuiiq/ obfervano, atreniio. ^ffiail»
Ull^ / prorpcöut, ^efebauung / oculari« infpc-
i .^'^W^IUna/ coiucmplano. &vubi
perluftratMB. ^ernfcbauung/ Providentia, pru-
den«*. aßul)cr)d;auHii4/ re^fi©» 3iiefcbau
umj / anirnadvcr/io, cura.cuftod.a, adnotat.o.
a84l'f(5auunft/ caiucla^dcliottano, praano-
mtio.
©djaubar/ *ed3auhcö/Äi/.yifibiiii, /pcftabili»,
vifu dignui. o/fitor ttum ecboubarlicb / Sc
erfjauid)t /adfpcflabilis. Mci i fefiniibnr
tlf^omne , qvod fub afpeaum venit. UnfÄau»
Pdf / inviubilii^
Der/ fpumav <Sd)ttimUin i Ami*.
Da* / fpumulk €d)aum auswerfen/ fpumarc.
f.* flibt 6<&<lHm / fpumar profiuunr. &oU>*
fdjjunt / cbryfitis , fpuma auri. (Hilbrrfcbaum/
luh ^ yrum ' ar Sy rit »^ JBItofd>aum moiybdi-
f». 3Äefr»/rw(£ecfcfjaiini/ ipuma-maxis. gfeerr*
fd) .1 II nirlum rß ianugo sttdamaiu , nomine halo-
fachnc. ^icr^auin / fpuma. ftx c o c ; .
COeuubrcbauin/ fpuma , pituir» orit. tynth
("djauinv fudor, yfouma eqvr. €oerrd)unin/ al-
bum ovorum. (?praeb»nrd>aum / cxcxcmcn*
tum, & fexlingvarum. 2Ulln^en^d)^lunl/▼ui-
aerum put, SS'fanic»» ©icret SOjClifcb^um/ ffo-
CCflL,
6d> l inmen/&rd>eumen/ fpumarc, fpumam agere,
/bumefecre , clidere , fett cjicere Hoces. -^fp
3ll(fer fcbeuinef / /accharum eft impurum, vet
Jimofum. ©a< SDfrrr febeiimet/ marealbefeie
j fluaibm, 2Jor 3orn ft&cnmen / excandefcere
ipumat ex
1745
1746
otc ü<lu$,b/ciuilcliiaicin anheilt k -.if-jj' fu t :
Si todjcuiiicir Je ipuBur c. -libiH 1 ebrumt er £Ar(fU/
«mpacäa , fanaio , (cum , vappa. '3u9|'d)eu>
null / & $C|d)Clinien / fpumam «kargere , tolle-
re, glcifcb .iiivl'dk'iimcu / purgarc caruem cli-
x .im. §if'($C bcfd)fUlllcn/ pi&iculos defpumarc.
£>cv 3urtcr föcunitt vtd Unflat an*/ faeehariint
suulras cxfpumat forde«. äöiebfefd^UlUVTl / dc-
nuöfpumas torqvtre.
(gcb-junitt / * i3<JKumer/t>«t / ac £etKnmtritut/
Die / mas , Ö> locmuia fpum j ns. 3ibfc^tfUincr/ &
?lbfd)i'llllUTUUI/ defpumans , fpuraas abigens.
(r du-mmnw / Dtc / D40 £d)aumcn / & Mc £ dxu
HH^fdl / fpumatus. It a^rcracnnim, fpurcitks,
fordet, immunditia, fex, impuritas. J^rnfdjCU
niuna, / irae excandekentta. <D}cer(mcuiirattg/
maru fpumar» adfpergines. 5|b; SbefdxmiMncJ/
4 j£)inrpcq(cbcil Hl 11110,/ fordium amoiio , vulgb Ac-
fpumatio.
£<bouniicbt/ 6(Jxniiii<j / * (Bdvwmbaff / fpa-
jd . u, , fpumolus , fpumifer. s?dKUinicbte$ $St
fen/ Utaus, phlegma, pituira. (SttyumicbtC
S^tllllY / »11 In us put u! cn cum. djC'.r.'.lKÜ .
*J>fcri) / eqvus Ipumans.
(^d)Cbll / ßmplex inufitätttm kodterfl, prtqvodü
eimm ©cfd)cfjn/ 3* ö<ft&<b</ a<f*icbcii/
er wltykhw Ü-vulp gefebiebt/ Wiv qcfcbcba/ic.
flCf4>e()cn/ & lejdjcbll / fieri^ accidere, concinge-
re, «venire .elfici. perftei, conrtci , confumraari.
li. $<\<S)i<S)l :u, continglr, cvcnir,cradic,non
carec c ti cdu. ivj fan obne Deine J£)üifc nid)f ge
fd)t'bcn/ hoc nec infticui nee eflici poteft finc tuä
°l ,c » 3d) hofft/ ti »Irb qeftftebtR/ confido con-
fururura. (g5 i|f u.ich SSunfcb fli [(beben/ oran ta
profperedr ex fenrcntiä fufccflcrunc, belle ccci-
"dir. £.1$ fan umuiiqlicfy aefr^eben / uuilö id
paäo poteft procedere. Slßcnnd qcfcf>ti!u* / toit
«ail$ ()abcn tvoltc / fi deftinata provenircnt.
r.K: evi (ebn/ ir.itf gfK&icbt / aucca videamus,
hoc -i voi in m evadar. Oi'j i]ck!>:. dj bcttl guten
032 ii:iu* / calamitai Ulaobtigic bonoifti viro.
Vi» «efehitbt ffltcn / rarö incidic. (bltt III
Cl'lf <U|(ycbcnfcpn/ hoc fackndum pnimim fuir.
(£i i it Dir mhr .u id). iui / meritö tibi ca evene-
mne» (gl mu £ qi/cbcl>n / hoc ficri ic of arret *
opus cft. Comp»), fuat : Q^efuSchcn / 'fvod i/Ltfl,
tfc gefdbcrKtl / conficri , nafc« . fa&itari , efficri.
bsj^idxt cJtwvK'9 / iU;v alicntal Aubtrt
multa fiunt eadcni , Ted tlucfi ^i'rt» Ar fcnuT«
/irr Weiter geicbrlKtl / progredi , procedere, fre-
n. enterb afliducevenire. (£5 |0ll Hiebt frrntT/
/irr mebr grfebebtn / ab i(h re tcmperabicur.
J^in> Ulrt) lOicbcrgcfcbcbtlt / partim connngere.
^Itqefcbcbtn / una fieri , limul cffeöui dan.
tJclcbMdxbi'tt/ faftum confcoTi, ex re aliq»a
man.irc. 5J3.^ iiiicbqifehcl)cn fan / i|r ungcmi&/
iitcctrus ef> exitus * aneeps forrunae. Üv: 4e
[UOCrqtrtbcbtny iaanceccfl'umficn, pnevemre.
Qßifbageffbf btn/ recidere , redirc.
^fl'cbi'benv^.faftas.effeftus.crtcdüi darui. ©<»
fcbcbcdt v?acj?tn / res pera&e. 3n grfdjcbcncn
2>inqcn fpfl mnn ba^ bcf?e rrben / qvando jam ac-
cufando fieri infe&um non poceft , ignofee.
Sor* * IÄin»?l»jrfcbcbmf^ antc-faöa.res oüm ge-
rbe, ^e^ .tfcbfbcnftv poft faihim, re* confeca-
tK.confcqvcnria. ^fjiebt * UltrtCjcbcfoniftf / m-
jeclum, minime faftum. 3d> gcbcnft* ti rlliqcfcb<'
h n hasc res omnis in incerro (Ica e(r, irr ico forte
intept o abfeedcadum eYt. ÖlMebiTiU'fcbfbfnrt/
frertta, repettta, recraftaea, infraurata.
Ör|cbtcbt / S*< / faftum, hiftona, aAum» re« geftx.
Qy<\d)ii}l rrjf bltn / hirtoriamnarrare, comrae-
morare. ©rfcbitbff fd)rubtn / fenbere re» ge-
(ra« . monumema t'aclorum componere. SRit
(Scfcbiebtrn bciPCifffl/ monumenns ceftari. ©c#
If'Muve (eleu ' poncre aliqvid operis in anriqrU
tacis cognicione , memonam annalium replica-
re. Slltf ®ffdbtd)fe Iffcn/ monumenta veecrum
excuterc. ©ie ®cfd)id>t< bejenaeni/ hiftori»
loqvuncur, produn c , prxdicant, fic ex hiftoriis
aeeepimus. 5i(t< (5r|dji(btC etiam abufrv't dicun-
tur Fabulx anciqvae , amies. £ll|(ivic / ß it ft^lii
d)f / ÜcbÜöV ©CfCbicbt / hiftoriadulcis, c!c«xns.
non injticunda cogniru. C5ci|lli(bc / lt>clflic&<
C^tfcbid>t/ facra , profana. ^ecnf'd[}C ©rfebiebt/
ßvt (?>rbicbtgcffbicbt/ epos, hiftoria eqvcftns.fa-
bularis, vulgh Koman. 5!f rgcrliebt ©cfd)td)t/
fa£tuiu rurpe, fcandalofum. ÜRchc @tfd)icbt/
cxcmplum reecns , noftri tempons, aevi , hu;ui
icciilt, cognttio rerum pracfcntium. SpffrtttK
(?>.'fd)id)f / hiftoria communis , conrrira • nottt-
firoa. UnFlinbiafcit bfr ©cfibicbtC t infeientia
hirroriarum, Gr*e. «n^nnm 3" 0>efcbicbtfR
Wol f ffürvll biiloriarum pen tiilimus. £u' l»nv
febiebtt fflqcn ein anotr^/ pragmacici homines
omnibus hilloriis praseepeis eavere jubent Sc ve-
tant crcdctc. QU ©<|"d)i(btf belfcn eiiK-m aar
Md / inagao uwi cd memoria rexum gdiarum.
1747
1743
^ud)er Mn ©efcl)icbtcn/ libri chronici , anna-
Ics, Jiana.ephemcrulcs ,fafti »mouumcnca.
2ilfcn)Clbcr4<rd)ic()t/ hiftorix fabulares, anilet fa-
bulaa. fbttt<l^t\d)id)t l fa&a racndicorum.
SDlcbS* 8c ©d)cl;mjCl'd)ldjt/ impoftorum yfrau-
d^corum afta. glud)iK!'d;ict)tf / blaspheman-
tium cx<mp!a. grcuDciv five £iifiijefd)id)'e/
hiftorix lcpid^e > amocnac •£> nmnunqväm lafci vi.
j£dbClU3e|d)id7IC/ res gcftxHcroum&fortium
virorum. jF>uren*^efct>idS)tC / Vcnerca irapudicc
gefta. ^^-KKbiChte ' venatorum cxempla.
&ird)cn4C|'(hje&tc / hiftoria eedetiaftica. Jtd»
nK)&H|d;id)tC / commentaria Rcguro. #riett>
flefd)i(t)tC / res bellica*. £an^gcfc^>i^)fC /patriae»
provincialcs. £fbcn$»Kf(btCbfe/ virxhominum
niuftnum. l'dmK|d)id)rc / praeeepta hiftorica.
£ii l^i?acfcf)ict)tC t feripta amatoria. (föecr
* 5öilpCl'«Jcf(t)ld)tC / hiftoria maritima, marina»
diluviorum.&cxundarionum cxempla. 3J?orl>*
flefd)idjtC / tragica. !R(ld)fijcfcf>K()f< / faöa no-
cturna. 3larrcngcfd}id)fc/ deliramenta.ftuite
diÄa&facia, ut ntvUßultigtra. £K6mifd;C<5e<
fCbit&rc / res Romane. (Sflufi;cfd)id)(C / Bac-
chanalia. Qd)XÜtqc\(S)\(S)tt / cxempla Biblica.
©tabMcfd)id)te/ res civitatis, <£,flt»W*(hi<hfe/
cxempla politica. ©tfTbcn^ five XObtentje*
fd)(d)te / moribundorum exitus. labten«
gc|d)icj*te I fortia facinora. $ranergcfcI)icj>fC/
cxempla rriftia. £n(jenbi;ffd)td**e / faneti mo-
rc». ^cltgcfdjt'chte / hiftoriamundi./twuoi-
verialts. 9Trm4imoiirni^onbcrgcfd)l(btC /parti-
cularis. 5üftten}ffd)id)fe tempefratum^pro-
cellarumdcfcriptio. Üöunbcr^cfc^id^fe / mira-
bilia naturx. ^illlbrr* fnx £erengcfd)id)te/
daemonologia. 3eitgefd)ic()*e/ chronologica.
©cfd)id)tCT / b*t I hiftor icus , rcrum geftarum feri-
pcor, aultor hiftoriarum,annalium conditor,
Alias <5<f4?id3tfdir«ber/ acommentariii^Qc»
fehichterfaljrner / five Äunbigcr/ polyhiftor.
©c[d)ichtli(b / adj. &*dv. hiftoricus, E£hiftorice.
(^cfd)id)tlidjc $ud)cr / &fr t qvtntws Gifäiü) tt
bödmet/ opera hiftorialia.
©ebeib / febetben / wmttta *w<*</
pattic. ©<fd)ieben/ & rarb gefdjeibet / feparare,'
Hividcre , difting»cre , dispcfccrc. Z/.abire, pro-
fieifei, fcjungi, discederc, disedfionem facerc.
Slntf ber 2ßclt fd)eibcn / rebus humanis excederc,
de bac vita emigrare , ab hac luce fubtrahi. Jöcv
fföarfflein reibet ba< 2anb/ Umcsdcfiairag«
extresnam partem. (£to<n Streit fdjclbCU / pu>
gnam dinmere. (Jri fd)Cibcn/ materiam mctal-
licam a rerris decernere. 'Dfii'i Jpol J fd)f tt»ci\-'
anda ligoa colligere. <EbC fdjfiÖcn / repudiuin
miccere , conjuges fepararc. 33ir ntUUen tinf
föciben / emigrandum eft mihi , abino mea in-
flat. SBcnn ftc& üctb unö (Seele fefreibet/ ia
articulo mortis • cum anima vineulis corpon«
exuitur. SLßiv (inb leidet |uf(^eiben/ fejungi(a-
cilcpoilumus, it. exgratia in inimiciriam rerc-
nire diflScile haut cit , 5Doit einem 9efd)tebe»
rorrbfn / avelh ab aliqvo.' (£r bnt |td> t>on feinem
vlßcibe gefd)t(bcn/ dirortium feeie cum uxorc,
coujugem fuam fuas res tibi habere juiTIc, ma-
trimoniö ejus exturbavit eam. Compof. /wirf.*
31bfd)Clbt'n / feparan , abirc, disccdcrc , in ßecie
attttm mori , vita excederc , viram reddere , ani -
mamedere. %\\i>9t J^erou^fcbfiben/ emigra-
re , exire. 55cfd)cibcn/ propr. dividere, diftribue-
re, partiri, dispartiri, it. attribucre, legare. Hinc
Sßcfd)eiben <^nb. / legarum. iBefebetbener ZtiV
portio dcbita , dimcnfum , vulgb drputai : eß
tmm ü$cfä)dbcn etiam difpenfare . (0 addicerc
£>iUHMrba!uH m\\ ihr Imurek dr fortfd)etben/
Cubducercfere , discenionemfaccrc,amoliri fc k
loco. Ol ü 5 einer (Stabt fehetben / de oppido de-
migrarc ,ab urbc alio fc traosferre, rransmigra-
re. Q3crfd)Cibcn / c vita diiccdcre, it. diftingTe-
re. Hmr vSerfd^icbene £eut( / homines dtvcriT.
9?crfchicbcnc Jochen /res yarias. 5Bifberfd)c.'
bell remigrarc. 5ßtcberabfc5c^cn/ denuo abs-
cedere. Unbcrfcbciben / discernerc , dignotee«
rc , disertminare , diftingvere. ^ ift )t] unbet'
ftbeiben/ difpari pretio xftimandum eft.
(r d.Kic-cr / \>et / propr. divifor , difterminator, di-
verfor : drinde etiam intercefTor, parti tor, arbi tcr,
vulgb rndMor. ©er ©rjjeibcr friert batJ 95e|le/
al ienis fc negoci it in terdans magnam adit aleam.
Congruit provetb. Tu ä qvod nihil refert, percon-
tari dcHnas. ©rciljf(bciber / limitumdiftribu-
tor, confinia determinao«. ^ (bcibcviim / DU/
mediana.
(^ebeibung/ bit I & x>ob Sd^etben / «e in compoßk ?
(Scftfib/ (Scfcieb/ («/ SJaureurcfiieb / fententia,
qvä res perpiexa dividitur cum impen(ärum
compenfatione : y W»iacufd)icb / laudum in -
ter agnatoi *) €d)Ciben()Cit / feparatio , divi-
fio , diftributio, diftinöio, partitio. t£ t)cf(hdi
bung/ divortium^epudium. ^ren^fcbcibun^f
terminatio, definitio atiniarum oV grammato-
6ffff tum
1749
1750
rum conftttutio. SÄbfdjeibUHO,/ abitio,valcdi-
ftto. Qlu$fd)eiblino,/ metallorumditcrerio. Sße»
fd)Ctbtin9 / * ^efcfcicb / decrttnm , judicatum,
fcntemia. (£nDbcfd)Ctt) / tcntentia dcfininva.
•Öinroegfcbeibunoy abitui, migratio. Nebenbei
fdjieib / intcrlocutoria. UllbcrftyftUlU) / * IIa
•crfd)teb/ differentia , diferepantia, condicio.
5Da$ mufc mit Unberfd)eib »e»|ianben WtjMU
cum grano falis accipicndoro crt. S23cfd>ciötfl'
fccit/ modeftia, modetatio, temperantia, pudor.
ClbfdjicD/ mitlio,li k tcr3edimiflon«, .t/iisdcccs-
fut, digredus, ifc decretum, Öffcntentia. QBill»
f»rlid)cr ?Citf>ccr«bf<l)ieb / laudum. 5Ui3be»
|(()icb/ praeetpuum, praclcgarum. (8orbe|'d)»eb/
dies» fi-ve tci minus judicialis, slikt >Xeci)t0be»
fd)icb. £>bnc Uuberfd)ieb / indifcruninatim.
Sunt & *h.i ivmpoftt* cv decompofita : <Xcid)6ab '
fd>icD/ reccilu« imperii. ganbtagtfabftfcieb / re-
ccflu . comitiorum. 23orbrfd)eib jur fönte / de-
cretum, qvö citantor partes ad amicabilcm com*
pofitionem. Jt)iiH>fd}Cib/ dimidia partadjudi-
cata. ^aurcnbcfd>Ctt> / portio pagana , fge,
£cf)eU> tluun lunei eß, hmc 2Bcae|d)eiÖ / bi-
vium.
\Td)Cibbar/ &adverb. dmfibilij, feparabilit,
folubilis. Unfd)cibbar/ indivifibilis, infepara-
bilis, indilTolubilit. Dkituretum l£d)Cibl)iVt/
* Un;d;ciM),t f t / feparabilucr , & infeparabili-
ter.
€ ebeibiefc./ * iBdjeibenb/ it. (ge&ieMid)/ äAj. &adv.
dinduut, dtftributus, diltinrtus, zu : diürcte,
partitc , diftinße . articulatim. y.i* nfd)eiblCJ
bipartito. .DretMd)eibiav tripartitö. Wkxföd*
t\\ 1 qvadripartitö. <£d)icbliej) etiamtfl: paci-
ficus , diferete. ^ . iioltcb unb febjcblidf) Iii cn
vi t a in pacaram degere . nemini obefle. UnbtT
((btcMld?/ divetfus, varius, ö'-' diverse, varir.
(gct>eit / tue / pl. &Üt\tt I i &d>cit>cn/ fin-
dete , feindete. Sunt enim fe&a ligna , li<*norum
fragmenta, &caudice$ ligni. (£ln j£>4!lfe Crdjei'
tcr /»w &tt)etterbaufe / meca. £ine Jflaftcr
(Bd)i'itC/ oriyria lignorum feftorum. Siaffcl'
fd)eif in lontumeliam dteitur anus rugofa , ijvt-
)iM facies turpicula. Inderf y? dv.ttch affu-
latim. ©0 bftrrt' IVIC ein e dnit yegrandi ma-
cic torridui, monogrammus.
^d)Citel / t>i«/ p/«r. (gd?CiteIn / vertex . i
0 et» C tn . Eßtmm propr. difi rimrn ctpiüorum,
(ccl).tul UU d)cn/ diUcrnicuid ccincs dividcre»
pc£tmc , tt/ acu difcriminare , capillos difcrizni-
nali diftingverc. S3on bis auf Die 6d>Ci<
tcl / acapitc ad calccm usqvc , apedibus usqvc
ad caput , a fummo captlto, ad imum usqvc caU
caneum. Ab hoc &i)C\t<\ I venä &d)ti>CU
fiw ©cf>ebcl/ ^er/ pi. ^cfccDel/ qvafi ek^ct«
Del/calvatia, cramum > &ffn*cd. caput, unde:
<L m c in ben ig d» ;^cl fvt innren ctiir? auf b( n £<fX'
bei geben / commitigare caput (andaliö , dolarc
fineiput plagis. ,
<3d)Cttcln / QcTcbeitelt / fejungere comai calami-
ft r ö , &id. eß, avod titli 0d?aul m*<t)Cn/ cujm
Compof. eß : Sluffcfteiteln / difcriminare. ©ie
!jtiU:jfcr ift aufijefcteitelt / omata & comta cd
hxc virgo.
Vereitelung / MC/ divido , ydiftinftio capillot um
discriminali ,five ditccrniculö facta: tnde v£ chi u
telid)t / *dj. ditcretus, discriminatus, *dv,
discrettm , ditcriminacim.
vaglna, ru/t*
^uni». (Sebeibetein / * i5d)eibcben / vagmula.
^Den ^Deaen aus ber 8 d>eibe jiel.-en t evagmarr,
diftringcrc,cduccccgladium evagina. D:..;a
Ül bi< ^t^eibc licefen /gladium in vaginarccon-
derc. vlvfldjciti' .iicitut Tcgmen ligocum , qvod
lignatorcs vefpen fecum ferunt , [tu domum
portant, feewi appcnAim. JL>i , 'U , u , 'd)e»bc ' va-
ginagladii. T|"d)CtDc / cultri thccacultcl-
laria. (3reu}fd)eiben/ cetmini, iimit» , fincs,
conftaia. ü^iinwtbftbc / 91W dum apptüant
Öebcttcm&nK/monctaar^cJTro iilita. Sßcg»
fd;eib< / bivium. ffljftterfc&eibf / regio act 11
tempeftatum concitutricula. ^d)eiDc etiam k
ßmüitudine vMgirnt dicitur pij'rii trvidam , nomine Ci»
lurut. Sk pttulanticTti d)eiue apprliant t cum-
num , vulvam , /jxy muhebria.
^CfccitCm / QtfotiUtt/ propr. eßxn atTulaidif.
findete , y redicere , me!äpfmr.*utemrß : contc»
rere , friare , in rragmina , particulas , SJffruftilla
frangere, & disrumpere, minutidime commo-
lere. ©a#(?ebiff fdjeitert/ navis naufragium
facit 1 nudtibu» ad Taxa ferrur , frangirur. H
phraf |ufeb eitern qebrn/perire, ruinam edere,
qvafläri. Compof €lf(f)eftern/ conqvafläri , con-
cuh %<TfötutTn/ comminueic, coavellerc,^
comminui ,convdli.
6d>eiterev/ l>Ct/ concu/Ior, effraAarius , effia-
ctor. v?dKiiirinu / nc/ famina convcllcos,
cifringcns , lntcrfriogcni ,compagcs iaaans.
e*e u
1752
Ocfjcttcritnq / Die / 25" öäs iSdxitcru / concuffio ,
conq vaffaiio , fradio , cxcidium , ruina , (träges,
cSades. 3crrct>cifcnmti bei vrdjifrcä / nauFra-
g; um, fradura naris. 3 nfcbc itc lim .1 b<T SO? all
ICH q vaflus , concudura murorum. 3 ü',ü';i i(C
VUll.i Del ©djcnfcltf/ fradura otfii.
C?d)Citfrid)t / & advftb. qvaflus , qraflatui,
concuflui , ruinofui , dcfradu« , laccratui , item :
<5<&eiterbaft / ut : öc&rifcrbaffc ^$i/fe/ lania-
ta nangia.
<Scbrin / fd)cinen / 3* r*i« / 1* royncv
ge)'(fccinct / & gf |'(t)if ncil / r*ri4 no*4i\ Eft enim :
fplenderc, niterc, lucerc, fulgere, micare, ra-
diäre, rutilare, fcmtillare, corufeare : deinde,
apparcre, emincre , cxftjre , proruberare ; de-
mqve : videri , pucari , fpeciem beere, five praB-
berc. (£i fäantt I indicia , veftigia funr , fufpi-
<io , opinio cft. €r fd&cinef f in cbrlidjct CO? ann
iUl'cijn / fpeciem boni riri praebec. SBic ff l'bncn
fd)einct/ utfert i Horum opinio» ficut efle non-
nullit opinatum, A placirum reperimui. .f)icr>
flll$ fd)cincf / inde apparer , colligirur. Tic"
(?onnc fdjfinet/ fol lue«, luftrat. JDer^oub
fdjrinct / luna fplendet. <£r fd^Ctitct febr ijrofc
jUlcpn/repraefcntat hominemprocerum. €cf)fi
nen tft niit flUcjcit ffrjn/ »ideri * effe fcpicule
discrepanr. CompoJ.funt : 5infdjCtn<"n / affulgc-
re , » obfeurari. 5)ffd)nncn / probare , do-
cere , firmare , fidem f acere ^proör. colluftrarc,
illuftrare, irradiarc. &nrdjf(|)r tnctl / rranslu-
<ere , transparerc « pellucere. ^infd>C<ltcn/
©rCtH * .$iiirinf$cincn / collucere, clartficare,
diluccrc , lumen jaecre. (Srfdjfirif IV perfpieuum,
darum , manifeftumefle , parefeere , d<regi ,pa-
lam fien. finr< f n ' e ^ or ' * ^cnn'rfdjcinfn/
«minere.prjcfulgcre, praelucere. (0?if«ft<J(C'
fKnfdjcincn / collucere. 9?a(&fd)cineii / luminc
feqvi. Ubcrf(t>cilicn/pr«radiare. SSfrfdjcillCH/
obfeurari , renue <Sr exeremum lumen fpargere.
tifyt t>crfd)finct / lux occidit. HineVCt
feftienen/ pr*teritü«. 58<rfd)icncnc^3abr/iu-
perion anno. 2ßcitcrfd)Ctncn / emteare, reni-
rere , lucem jaculari , prxmicare. i£ic iHTfuV:
nen rtfulgere.refplendere , repercuicre lumen,
ff;<rm©caciif(^cincn.
<£d>rin/ Der / r*$rftroOfl / trfc/ #t><w feinen/
fplendor, niror, vul»6iubar t iU opinio, color,
fpccics, forma« &*ulgo apparentt* , it. (imulario,
przccxcus | divcrticulum , lacebra. 21u| 6(11
Odjcin/ fimulare. Unbcr l)cm <c<^<üt &£c(&»
Uni/ fub fpecie redi. JDbnt i2d[)cill/ l»nc fueo de
failacüs. €r oc(>c( babtx tpfe ein <3$cm/ rix
oil-bus hnerce , diaturtfo de homine vüto , **-
fang™, (ginc n <£<bein »on f"ict> |?c öcn/ apocham.
documenruro , litcraa confcllonas traderc.
21nfd)finung/ illuftratio , collullrario. ^ t jchci »
nuni)/ probatio, eonfeflio , confixmatio. (£r*
fcf)Cillting/ apparirio, apparitura. guffcrff^Cti
nungm/ meeeora. ^iii'cl)|u')C!!unM cransmit-
Holuminit, e^cramjedio. QJcrfd)cinung / oc-
cafus lucii , defedui luminis. QiJif Dcrcrfr4>Ct»
nmuj ' novi luminis acceflus, redinregratio lucis.
apparitura altera. ©<ii @dj^nf(t)etiu:n / pul-
cluum 63* decorum in fronrem, pigmentum , le-
nociniura. bucca purpunflata : ita baifsTCmm*
fd)Cllltn/ fpecieiprobitan$. ©a^ €l)rlid)fd)ci<
nen / honeftatis obtcntui. Qi\i grcpfd^cinf ny
fimulacrum libertatis.
fSnbndj^fdjcin/ imago devotionis. 9Iu(j(nfd?etn/
vifio, oculorum fenfus, evidentia rci, vulgb ocu«
Iari» infpedio. 3lugcnfdjf in cinnebmen/ in rem
praefentem venire. 21upenffJ)Cin / ialfa fpecici,
orten tus, dicis causa . ^lettDfd)Ctn / Cpecies ina-
nit , fueus . propr. fplendor oculos pracftingven»,
fjf fulgurans. $(utfd)cin / imago fangvinif«
(£mpfan^fd)fin/ eonfeflio, reeofimtio, vulgi re-
cepifle, JCt'h apocha. (Sl'n|t|QCtn/ rigor afli-
m u latus. ^rcii.^cnjdK in firons exporreda, ta-
cict hilarii , apparirio gratias, qwd etiam dicitur
Vm^cw'dwn. ^ricbcufd)Cin/ radius paci». ©Cj
gen» ßve 2Bicbcrfd)Ctn / lucif repereuffio. ©<i
iUii|'d)Ciü Dtr Planeten / oppofitio planctarum.
föcfid)ffd)rin/ phatma. ©laubf n^|d)cin/ fplen-
dor fidci JS" fimulacrum ejusdem. J£)eu(bcU
fd)(in/ aflimulatio , hypoerifis. .f>nr cnfdn'Mi ■ ha-
bitus meretricius , imago proftibult. ^(Ui]cnD<
fd)cin/ Hos jatentuti». ^pmcfcnfcficin / come
tarum livor. iMficrfduMii / vitiorum fufpicio«
V i !' f |\!' ; " (plendor lucis. V n itUl: ;mi lux amee
na. 53Md}|(f)i'in/niveu» ladu fplendor. SjSiQt
notfdjcin / qvsne tß %Rtr\< 3lpriB' ?0ivi»fd)on/
afpedut Maren, Aprilis» Maji. WiM^!(h;n/
fplendor lunz. COi ert* fibt iii / fignum mortifc
rum. SJ?oracnfd)cin / diluculum , ficut 5lbcnb»
fd)Cin/ crepufculum. Koff llfcf>r in / color ro-
feus. ^d)rinfd)cin / praerextus 6dut , fplendor
fallax. vr cb."i[tf»|'d)cin / lux debilis umbrx.
cf>i5nhi*irfdtKin/ decor pulchritudinii. <$<fy\i\t
l>tnf'f4)<ill / obligatio dcbiions. ^OflUCUfdxilt/
6 ff ff ij tad»
1753
1754
radii folarct, (gttVncn((I)Cin/ ftcllarum fcintil-
Utio. XasSfdjcin/candordiei. Sranttfefaüv
triftiti« venditatio. SllCj inbfef)ein / fpecies vir-
t u c is. 9?0rfd}(ilt / cxhibitio, cditio, przfentia.
QBabvf(^cin/ probabiHtat. ^etterfqjein / ful-
gur 1 tcmpcttttis prognofticon. 5ö:vt|d}cm
prophafis. flBunbcrficin form«digmtas,ve-
nuftas adnvrabilis. 3 llffcftrin Mit compofita,
jurgium rictum (^(f)CMleitl / X>AS / tß Aimin.
a @cK'Ui/ nc'jii ^chiinct?«!*/ lux dubia, lumcn
crcpcrum, 1/. cxcufatio calva, vulgb taufatiun-
cula.
6 cbeitut / fc«t / & ^djeinenber / ac 6d)cincvinn/
Tie/ mas, Ö famina ficrae, fimular*. f urat» fan-
öuatis , 8" fiici , hypocrita , hvpocritica
muher. (£ 1 if(i>cinci* / fimulator fallaciflimus.
RlcmmiCtJCinH/ pictatis artifcx.
(^djeinbar > <9 J>cfnl)iift / * u.&Advtrb. u. <cd)C\n>
Iwrlicb/ f*«in|>afti4/ * fciWbtftirtlicjV P™ ba -
bilis, vcnumilis ,55*; probabilitcr, verifimilitcr.
. £cbf inbare (SrilB&C/ argumenta topica , credi-
b ha. vr djcinlMic UrMch / cauiatio, pratrexens,
' obiciuus. Ullfd)finbar / invenuftus, ST inve-
nufU.
iSchl'inig/ & (£d)Cinlic()/«.^ &advfrb. convenii cum
antectdtntibut t Jid in compofittf falirw rtptritur, ut :
iUugcnfd)einliQ/€vid«n».pej:rpicuu» s £5evidencer;
2lU^CIlf(icinlid)f ©efafor /periciilumirominen»,
prsfens. SiugenfdWiilie&cr 2tW ocul»-
tus. ©critlvlfcbcinffl / fpecie vili*, :e,n::s, exiJis.
9icd)tfd)einig / in fpeciem juitu«, furcimagina-
riö. S8cÜf(f)tinii) / cogitatione ion«inqvus,
amplus , proltxus , difTufu» op inatu. .'Dm ä)>
fc^tnlg/diaphanus.
£ d)f iuigctl/ Öf ^^«/^(ftfinigfii/probaTr, wopr.
lignis c-V indiciis fidem iacere. - r biJt > 1 ü 1
guiuj / demonihatio nuda, qvali» q valis » je« fe-
rniplcnaprobatio. s11tudrftgd)tint\tn> A^c-
fc!)cinc!eB/ caui'ari . cxtuiätiooesprietcnderc.
£&eiu!icfcfeir/ eoVinbürfetf / & (SdKinbaftkj;
feit / Mf y i<. &cv (SdKtniaJ/ jh# 6d)ciRfel /
$W &d)utt ■ prophafis , color, fuuu, vuhb
äppartniiä , mtliut vcrifimilitudo , qvx ttiam ex-
ponttur SLß,ii)V|U)i iütictNiL probabilitai. iStffcr«
" li<&£ £d)einl»tuFeit/ fpeci«« extnnfeca. SRijeb
bem ©c^finfvl/ prous appar« , afpeftu exte-
riore.
^chon/ febonee/ febonffer/^. er^v. pui-
eher > vrnuAuj, clegaos» formofus, fpccioAii.
&d)6nt &tft&U I facici <onv : nua , foxma Iibcia-
lii. (Bd)(fo3£cib/ luculenta , 4/^fcflivafoMni-
na. &atf v.V. iüc!) ift fd>6n genug / Tat» ü-uum n-
lum , i. r. Iiru*mtr.t:tm mulxns. ^ d)Cn ?D?cbl/
polier» , Mos farinae. ©d)6n 33ff tCt / rereniras,
fudum. ^c4)i>nSdt>/campi über et, nitidi,\»-
ridiores. <Scftr3n jlictD / Tefti« egregia , orctio-
1 a. vf c! iMi 23clf / cohorres op:im:c, inftructai.
@Ci)6n ©alj / flo* falis , tal Candidus. € (f)rjnfT
Jeib/ corporis nicor , vcnulras. ^C{)r5lie 2k»
gen/ oculi vcnuiri.rlagranccs, hilariores. V^dji;
nc Äebe / oratio comta • iplcndida, flonda.
vr cijciii' 3^nc / dentes candidi , minutuli. AI-
verl.^Qüntß : bellt, pnlchrt, venufte, ele-
ganter , comte , decorc. (r d)6n fchreihrn / feri-
bere feite-, bene , pcritc,aftjbic. vfd;6n Hilf c*l-
nenillibn/ alludiare .lenocinari ilbi, I.e. gratio-
fum fc reddere , iubblandiri , iv fuppalpan jIk-m.
Hwc nov* phräfet : (gcboneii giiftn ÜJtorgen / fe-
liccm tibi diem peecor. (Scl)CllcH Z> .Ulf / nia-
ximas gratias ago. Vitien \<H\\ grüßen / pul-
cherr ime falutarc. ^ tl)dll rcDtn / pulchredice-
*e. (gei^rJn njcrDcn / venufrari , juvencfccrc.
6cböo machen /venuftarc. Srd «Scfeöu innren/
etiäm oifcuna eß locutto , notstfa nates lamberc.
Diamui ttiam Ironice : 2)U baft tti fcb^R gemacht/
rem acu tetigifti , egregie opeiatus ct. 3Du blfl
ein |d)^ner Xerl / «gregiui tir t»,fciucet.
Qiugcnfd)ön / tegeti», claiis, nitidiiqve oculis.
ihluuiCH|"cfjön / Icdidimi* flonbu« veflitus.
5>lanff"Aön/ nitidus, candidulus. ^fuiFelfc{)i3ii7
opinionc puUhcr , formofut fibi. (£itetf(tt5n/
pulcbriuiöinis fluida?. <5f ficfjf «*fct»6n ift eitel»
fd)c?n/ iugen^fd)^5H ift waftrfcbpu/ Tcnuftai fa-
cici «ata eft, pukhrimdo autem anirni verum
eft decus. tui;ef|'cbc:i / Angel ioe rli"oitatis.
OMänj ;n£tf(()PU. fulgurans, radians. ^Slauben^
fcr>r)n/ fidc fpleadidus. (Ölcidjfcb^n / aeqvc pul-
eher, ^ülbeiifebön/autcolus. ^eriicfd>6n / pro-
cul decorem mcmicni. glflinmen|'cbf)n/ rlam-
matus, rlamrneui. J?i»icf)ufri;on / in fpeciem
palchcr , /• •/ polius Gmulate probus, purus , inte-
ger. ^)immelfcb^tt / dWinxdt calcllis forma?.
J&m*eiij%dR / fueö ilütus. ^uii4fVi'fn>pn / vm-
nuiut. jii'ifiiilli'Mfdu'n/ fpiendor tryltaUicus.
^nnftfebon / oftucii» coloratu«. EceFenfcbön/
cirraxin, ums pukher. 5)Ji!d)fd)l)n / niveus.
Sföiidfri'fafü^nc OBan^en/ gen» purpure« la-
aiiqveafpcrginc r inclae. D^dbrfctjPn/ Drope, *
cominüs, i.e. rere pukher. ^Pi'r.^rfd)^:; ma-
gnadigaicatepraeditui, Vtirpurfdj^R/ purpu-
nlTa-
1755
riflacui. i^dji'infd)tftt / lcnociniis ac colonbus
pollutus. (Silb<rfd)tMl/«nftarargcnii Candidus.
tSitteilfd^n/ animö* moribus elegant. IrPtt
Bcnfd)tVn/ «nftar felis radians. <Stricmichfd)PH
pulchre vancgatus , undularusqve. Xuufcnt
fdfjlhl /plättta rjl , nomine Amaranius , ö'rlos amo-
ris. utiL > fJu , ti / virtutc infignis. Uber*
fd)dit/ forma exfuperanri, fpeciotlitinius. CLuTt
fd)dtV verbis elegant, blanditiis poilens. £3il!l;
fcerfd)pll / nairä fpecic. 3icrlifbfcf)pn / pulchre
decorus , pulchra pulchntudinc , pulchern
mus,
ScMncT/ X>tt / h-jpocorift. diciiur de ämdßa. Qftcin
fccf)6ttcr/ five £ (fünfter/ venulhile mi ! Ilaama-
ßam appellamtu , meine ^C&tfnc ! & hypocor. SJJfrin
•t- ^d)0nd)eiT/ lux. voluptas. columba, bclla mca,
ro('a. cinnamomum, deliciae mc c I
@d)6ncn / gefebonet / /rmp/rx rar b occurrit ,Ced Com-
pof. uftUtiora funt, at : W>fd)6nttU deformare,
ö deforman. £)a* 24Iccr fdjfact alle ©cflnlt
ab /fcnile corpus deforme eft, feneftu* conficit
omne decus oris, in pulchro corpore meeftafr
fqvalida fenedus eft. Slitfcbrnen / i. f. fd^one
conciliarc formam , ampiiorcm & au-
guftiorem facerc , fuco ilimerc. Vinte bci'llicbe
föfffalf anfd)Pncn 'cerufsa , (tibi© $ mclino , pur-
pur iflo , rubricetö & alus pigmenti* vitia corpo-
ris inculcre. Dittturtttam Cluffd)r3nen/ inrerpo-
larc . mangonizare. SUlffchÖneil/ £Uifd)pneil/
* Q3crfdjoncil / id. qvod Sbföonetl / pulchriru-
dincm corrumperc, delac ,cxtingvcre. (Sie
bat au&uTd)0ne. / cxfljrmt digniras , forma
ejus extinda eft. SBeföjrJtU'n / propr. ma las ob-
lincrc, buccas intingererubricä, \td md.iph.co-
lorate patrocinium afFerre , cauian , cnminis
depeücndi causa diecre . noxam avertcre , leva-
reculpam, purgitarc fe. Uüci|'d)diien/cuiem
medican lcnocin>6 dr colonbus. 3?rf$p r UCn
id. <jvod *f~m\~&>oncn / formam depravare, vio-
lare, devenuftare. '^rrffipilrll rttam rfl venu-
{rarem afFerre, S^cfFerre, atft frtqvrnter dicüur
93 ti Td)6ncrn / pulchutudincm augere , luculcn-
riorem reddere.
^djrJnlKit / & wrd)r5nc fci* / > •«> 0 öic 3 djpniafe ir/
putchntudo, vcnuftas.elcgantia, forma, formo-
fitas . corporis concinnitas , fcftmtas , digniras.
(r dnuilu-ti perfdjnuriDrt Icidjt I forma bonum
fragile eil. SRu£Ürll<l)C ^ct>cnf)tr.t / nitor natu-
ralis» »0» fucaxiu. 5)iannc? vrdjpnlicit / dkitur
dignitas Yirilii- ©cibcrfcbpnl)eit autrm, venu-
1756
nufta« muliebris. (Bit ifi wn gemeiner Ocbon;
beiC/ forma IIa tä eft & uxonä, i.e. netf. pttlchn-
rma nrq. d/fvrmijfun* , nmir. WUäbn&fUg,
3unqfcrUcbe(S(br3nbei./filumvirginaie. SiSj
trerfücbe iScbtfnbeit/ forma regia, augu(ta,fufpt-
cienda. Urbare ecb^nbeif / honeftus modus
f ormas. (Sie übertrifft an 6cbdnbcit alle ibre*
glcicben/ aeratis fuai focminas pulchritudinc fu-
perzredirur omnes. €< mangelt nicbtö liberal
anibrer Oebrnbeit/ usqvc ab ungvicuioadca-
pillum fummum eft fcftiviiluna. ^eibtsfebüm
belt / corporis fpecies decor. ©e'.ifitffcbön;
bell / puichntudo ammi. ©unDerfcb^iibeit/
Tpecies roira.
^Cbrirtunq / Wc/ Ufmqvod&d)on\)Cit/frdr4ir U m
fft; Compofüafrtijventiora^ut: ölnfcbdllling /five
93erfcbdmmg/ pigmentum , lenoeinium , conci-
liatio dignitatis, ettam g3erfcbr3nerung / additio
form*. 5>f fcbPRUng/praetexcus, obtentus.
€cl)dnlkb/fcbc^nbar/ *Kbönbaft/ *d\.&adverb %
pulchellus, bcllulus, bcllatulus , & 14*. r/2 qvod
ßcbilt/ decorus» fpeciofus» nitidus, Icpidus.
25ficbitolicb / expurgatu racilis. SRarrifcbcii
Verleben ift nnbefeb^nlicb / ftulmne peccatum
exculätionem non habec.
Zimmern / flefebimmert / qvaß ed?«»
%t\t\)Xttll micarc, corufeare. niterc. febim^
mert nllClJ in fem £aufe / aedes has nitem. C.i*
Ctugenb febimmert auef) im $iinfc!n/ Vinns lücec
in tenebris, fplcndctqre per fc femper. SJeeber/
TP in". v£.\'lui!fcnu-ii febimmern / diftinaa gem.
mis fulgentibus pocula. aßnffen / We mit ^er<
len febimmem / arma margaritis candicantia.
©ie Qlugcn fd)immem ibm im tfppfe/ lucem ja-
culantur oculi. ßdn $Uib fcjimniert wn
(Jolbe / veftis aurö collucet. JmrdiCäjirnmern/
penuecre 3n?ff(ben. »'©arjirlfcbcnrdoiinmern/
internitere , praemicare.
ed}immernng / we/ * o<w @o)immc r» / corufea-
men , corufeatio , fptendor , fulgor , nitor.
©plb'UnD ^ilberfcbimmerting/rlammea auh *
argenti daritas. vf f binmic run j Der (Sbelgcfrei*
ne / Japillorum & gemmarum Tcinrülatio. Qcig
Slbenpfebimmern /crepufculum. <»J?prgrnfebim»
mcrn/diiucuium. ©p^fvbimmern/ auri flam-
mula. tPvrlcnfcbimmern / exalummatorum
unionum praraiican* nitor. (SPnncnfcf)im<
inern/ fotis radiär 10 , fcfcandor illuftnor. f&ttft
neilfcbimmern / fyderum fcintillatio. $ugcnb;
febimmern/ virturis lumen. SSprft&immcninti/
€ ff ff iij fplen-
«
1757
(Sc
1758
iplcndorprsefulgeni . cxcclfiui magoiriccntiu*-
q*e ornamentura. SBaffeilfcblmincruniJ / eo-
rukano armorutn. SßiebCD five Örgeilfebini
Hierum] / radiorum repereußio.
(gebinimerbnft/ A©ebiinmeiifJ)t/
rufeant , corufeus, micans, nitidus , SJ'.-lucidc
fplcndide, cinic. £ ebmiincrbafrc tpofemcntcn/
iacni c renidentes. Jg>alb|'c5üiimcrig€ 2Uincn/
oculi langvidiüircfulgcnres. vS<tH1lint(rtd)Ccr
Sit (.is? / fericum rafum remdefecns. vfci).niiit;
rid) / * ftbirarnerlich, t idem qvod Stimmer«
|)aft / fcintillans , fplcndidus , refulgcns. (Ein
fd)imnicrMC5 ^lämuilciu geben / cremulam flam-
mam qvaterc.
©cbcmmccn/^ffcbemmcrt/ lucem dubiam
dard non fatis lucerc , luccfccrc, obfeumacem
qrandam afterre. ©er $ > ü beginnet >u febem-
mern / lucefcit , diefeic. ©er vf 0 turn l'd.Kiil
mert nur / Saturnui exiguum jacit ignem.
©ebemmerung / Sic / 8" oa» (Scbcmmern/ lux du-
bia »crepera» nondum iarisclara lux. SU v .'Ui*
fcbcmuierung / crcpufculum. ©a$ Jorgen'
febemmern/ diluculum.
<5d>cmericbt / * (Se&enierbaft/ ad}.&äJv.atfc-
rus , nebulofus , umbrofut.
65d>ciß/ fcbdßen/ 3«r*i§/i*f*^/«<»
fd>iß(.*n / cacarc , poncre tentru onui , alvum le-
▼are.excrcraenu dejicere, ftercu» «gercre , ex-
cerncre » opu« naturat facere , irc , qvd bturi fo-
Icnt , i. f. ad feüam , confc£tum A coufumtum ci-
biimdetrahere.neceflltati operam dar«, lavari
fe Teile. Ponitur etum pro omni aha forditie, hitx
Norimbergenfit dicunt : ©er Seiler ifl befehlen/
impurui , commaculatus eft iftc difcui. <£r bdt
br(a)i§cne<Sd)Ul)Can/ indutus eft calccamentit
cceuö illitii. Sed Compof. $cfd)ci§en / propr. con-
fbrire * k plehejitfreqveniiffl ufurpatur pro deeipere,
fallcre. fraudare. ©er senfcl bat i&n bcfd)iücn/
fraude diaboli ülcdus eft. ©CT $eufcl Witt) &ic&
befd) i§cn / peffime cecum agetur , triftem exi-
tum habebunt re» tu». 3lU6fd)Ci&CU / dejieere
ftercu«. S3lutflU^fcbci§en/ Cingvineraegercre.
Slnf einen febeipen/ confpurcare olcto ahqvcm
mcpr.ftdmetapb. peffimu modil detpicatum ha-
bere. ^Cb mi Uiil Oieb / aflh te non facio, pro
mhilo «Tuco tc. ©nrcbfi&eiljcn / exeremenra
erlocumaliqvcmdcjicerc, inetaph. dilapidare,
^ona fua confumerc. eir.fdKiÜen/ merdä im-
plcxe, mctAph. defpker« , contemnere. 3d) febifl
E
bir bl ein / lusq v c dcqvc habeo , flocci facio , nul-
löloco numero. güri|<bcijje«/ pergerecacan-
do, metApb. maturarc, abigere. ©d)Cl|j bid) fort/
propera ! feftina ! apagc. 25erfdKi§en / * ^er«
fd)iißi'n/ mttaph occafionem pcrdcrc,amittere.
öielegcnbeit ifl »erfc&i&en / tempora fucc
am; Ha , opportunttaspraetermi
fen etiamtflpropr. cacaturirc, mttapb.Autrmzagi,
prcmi. ftßie icrfcbciBt er fic& boei>/ qväm paxtu-
rit, fudat > q van tum laborem capit-
etum expvnilur pederc , vifire , it. fupcTbtrc.
€r maebt jicb trefflieb bcf(bi$cn/nimium fe effert,
inturoefeit , vcntouis eft. Sed omntt h* locuto*-
net obftatuc , fordid* 55* jcurril« , nee *b honrßit vir
rkfacile ufurpand* junt.
©ebeiper/ / * 6cbei§erinn / M>/ fopr. acanf,
ahufive Mitrm pro homine vilt * nullius prctii
poni^wr. gr i|t ein rcebter ©ebener/ homo nau-
ci&nihilieft. Dicitur *liks 0dKt^rtt(Jt>.
fcbei§er/ txaudulcnrui , deeeptor, ad fraudem
callidus, falOriui. Jßrucb' /»ve .Ocfcllfcbeifcr/
naculaot, confpurcant calieat. 53Ucf fcbeiSer/
fenba , amanuenfi«. ©ellfcbei§er / pccunias
crogans» monetariut .
C<b»§/ 0« / 014 Ocbeife / SJ'öa« Scbet§en / prept.
dejedio, egeftio, Ö» i'uho cacAtio , i/.fluida pat-
fio egeftiöni» , alvu» foluta, c«ra, laxa, pio-
fluvmm al»i , aIias AtptlUnt bic ^^^^ne reebeise/
ßve tw» J>&nnc. feiner ber bie Dünne iccbetjje
büt/ foriolu«, alvi profluwtö laborans. (r ebi ip
fen mnebt J^nnqcr / qvi multum cacat, multum
▼orat. Aittapb. ttum fumitur pro anguftia
ruinl. €r bat bie ^CbcipC / ad incirat redadus
eft , q»ö fe »ertae , nefeu. ©ie 6cbei^e fr)mmt
ll>n aru venter cfHuit, al v« prona ac praeeept eft.
<3ci)iB eli*m pto crepitu »entri» fumtur, Öf Sge»
fchtß pro circumvencione, Ö'deceptione. SJaU/
rcnfcni§ / exerememum ruftici. "Orient nfchi^/
five ij»icnenbrecf / Appt!Unt mel Abufnk. SRlut>
febtf/ dyfenteria. «TJ * ^ofenfebif / pfrfe p*-
Irnt &puttnt.
ecbei§üj/ ecbei^bflft/ *^ebei§cnbM.^*i«rrJ.
cacam , tencrem exonerans, cacatunens, mrf^p«.
anxiut , aeftuani . H. »ili»,e<ano emerfu«. €lB
ftbfiBiebter Äetl / eapur ^ihflimum , inqyinan»-
(imus homo. <£cbei§iebte ©neben / ntivilhua,
gemefieul*.
(5(l)Cnjcren / cacaturire , aWi onerc premi. 5JIic5
febei^ert / fentio moferi alvum. AirtApb. tti**^
9
1759
eß fudarc, obnici, anxium gSTolIicitum cfle, cum
la bore operofo SJmolcfto moliri .
^Cf)ClRf W)/ t>it/propr. rfl ipfc aU:u cacanM , meltph.
dutem pro laboribui inanibus fumilur. $|aef<
fcbrtfcrcp / mifcralfludiorum & feribaxum con-
«Scbenf l fcfcenf en/ 3eb rc«c nrrc/ * ptaim/
icbfebflnFie/ gefcbcnFer/ *geicbanFef/ donare,
muncrarc , munen mterere , ciargiri, impertirc.
€tn«n ba$ tcbai fd>cnrVa / fuppi icium remirte-
re , t*/ condoaarealicui. 2>ir; Strafe febenfen/
peene jraciam faecre , culpa folvcrc. (gtaöt'
rec^t Icpcnfcn/ eivitate donare. Sang geborgt
l|( nid)tge|"cbcitFt/ qvoddiffcrcur.nonaufertur.
21111$ l&elte feheuTen/ puerper.-cdonationemra-
cere. € (tcilfcil et tarn nonnunqvAm expomtur
cauponati , ut : 23cin unD $ier |(|)fnFeW ytnum
de cercvifiam vendere, ccnopolam & zrthopö
lam agerc. %<j) miO fcirt ni<&t fdjenFeu / hujuu
rci gratiam tibi non faciara , mance aha mente
xepoftum , inulcum id nunqvam aufcrei. Com-
pof.funt : 2lbfd)f llffn / diftribuere dimen U po-
cionura , it. defundere. 2iurYe&nifeil / potum
pr*bcrc. Sluafcbcnfcn / efrundere. (fr bat
fein Q3ier flUtfqcfe&eilf«/ omnem cerevifiam ven-
didit. %ni)ifytnl<Urßelum a dando cefläre . Ii-
beraliaci renunciare. Qkfeheilfcil / iArm avod
wdicnrcn / dona conferre alieui. (glnen l)cn
lief) befdjenfen /opiparealiqvem muncrari. Un>
befdMtft/ propr. munerecarens, donatione mi-
nimc auöus. Sf.imrtonjm. r/7 locorruptus ffjn
J»l<fd)aiffcT Siebter / judex integer. ©ar»
g>enfcil/ pi*bcre , pr*fentare,offerre munera.
^urchraKnFeu / mifeerc. ©rriniuVnfen / mu-
nufculum addere. Sri €inf*eilfcn /ejl infun-
derc , cyathiflare ,&metapb calumniari. €r bat
ihm cini eiugefefienFt / odmm ei conciliavir , ab.
fernem in invidiarn * crimen voca»ir. klaren
©ein efofcfienffll/ vera loqri, plane* libcrcdi-
cerc €lf(benFcn munenb« corrumperc, op-
pugnarcopprimerc. Uberfehnifen/ diffundc-
re Pfod.gi.rri .elTc muner.bui. 3?en*enfen/
d.largiru ©feOerfchcnFfn ' munus muneiecx-
Sungcre . remuneraic , dorm cenarc inter f«.
lica &£mirt '.ft&rnfeil liberalerem exerce
wc , donationem faecre. 3uf» & /JrviuiQVnFf w
donat.yu», addere. 3uru(F fivt ©ttjenfehenf cn/
8c
1760
munera compcnfarc.antidora mitterc. Jnffim
tnenfe$enf en / «omnufverc. $j C v w&5Bkk *u>
fammenfcftenFen / Bacchum cum Ccrere cooul:
! rCYinumcumcerev.fiiconfundcre. F
eebenFer / Oer / mumficus, benefieu«, liberal«
vrdjeBftrmn/ tue/ famma benigna, X
arga, mun.fica. glftofer/ pi^e^poS
la m.n.frrans. tfmjcbcnfer rM ^ calumma-
tor.rycophanra.dclator. «öerfehfnffv/ prodi
ru. »1... JJc«mnierf(hfnFer/ atar«, .
feftenf fer/ donatarius. 0 ^ c<
eebcnfnnq / febanfunq / We / ef Oas <?4«- n pm/
.T 11 ^' / lIbera, ; ta •• SSSS
lem / 0ß8/ munufculum, xen.olum, mSScfS
amnl/Züri V n C - , €tflttI ^ donum
ampUiLmum , praeclarum , pretiofum , maen.fi.
na uicnt, obioiefcunr, inqcnt Bda#ai»— n
*en eigen / munera fumra'l.gant. 'S Sfe
fehenFe »ofrrlaiflai/doni. p g romereri ? r c?u!^
nar. , nund.nari. e«eb i>ur(b ©etcftenf r rinntk
inen lofri / P reri6 fidem .oW™«Ä
©crdKttF MMinicn/ augeri munerc. © r fd>cn!
fe m<3)t onneb.nen woHcn / repudiare , «2222
auqvem agg redl , tentarc pecun.a. QJafrtS!
leifqejdienF/ nuptiale , aliks &rauttiM« >tz
nera narahtujum Chr.rt,. CbKnqcfdjcnfX
naevurn^ gfirffen M^liqsaefcb nff " con-
rum. ©efitnrenqefcbfnP / lautia. iu^
fcbenF</xen,um. *e 0 aff er qefef,tnF/ fufeSS
• um munufcul«. «0%« ftftcnF / fortuna Ii-
beral.tai . ff gratia . mmmta^qtfZnf,
apophorerum , feftivum. njniiül • S „K
ftrena. Vieb5qefd,cnF/ pig'Tit S*g[
toenr auf ^»Ö^aff/ donatio mortis caS
gJWj« 8 befeuten/ mter conjug«. unber hm'
SgSlK KS!!»' 'donat.o'proptcr^ öS
g5!S52 C>,f ^ n,f ' donat, o «muneraforu'
©car nicbrnfiiaq/ donario reeiproca. 0bfi£3
^enfe/ t>W/tabem.,caupona, hofp.num, di-
verfonum, cabema merirona, qviftm-^ .
äS', 1 ^ 1 -, * fl »f««»«fc/ tabernapaVni
1761 (Sc ;@c 1762
xcnodocbiumhcrcdirarium. &i(b$|d)Cllfc' la-
cronum rcceptaculum. 3&eiuf(fycitfe / ccnopo-
lium. f£Binrclfd[>cnftr/ tabcrna »eeiia, «xca, oc-
culta, privata.
(rdKiifi' / Oer/ a poculis, pincerna, pocillator.
SOiiinDfcfeenfc / «nophorus. Ober* * <£ rjfdjeii«
f e 1 architnclinui. Uni>erfd)enFc / tricliniarius.
SBciltfdKIlf C/ ocnopola. Jöicrf^cnf C / tenditor
ccrevifiac.
<^d)anf / Oer/ propr. ii. eß, jW ÖcOcnruncj / do-
natio * notat tarnen jkpe etUm cauponariam.
SSraRJWCinfd)anf / qvacltuscxvino adufto./iw
fpirirus frumenti. $ia*fd)jnf / venditiocerc-
■vifiac. 3Beinfd)anf / aenopohum. Sic $J?Cf)t'
fd)anf / nundinacio cum mulfo. V . CU l Kl)/ui!
in aulii eß diftributio porus dimcnft.
(gdKrtfiebt/ 6d)cnfbar/& ($ti)tnfbaW
munifkus, largus, benignus liberalis, 65* • large,
benigne, Überaliter. (Öcrf^cnf id)t / prodigus,
protufus, prodige, profuse.
©eberj/ fdjerjen/ gcfcber&t/ joca«, h.
derc, movere, in' dicerc ridicula, fales afpergere,
faeeeiis uti. Qjniui.hm in locU ܣd)CrjCH. etiam
exponitur ferviria mutare, aJiks 2ib>!CÖCtf/ ui;
JDlC vDJagD »III fdjerjen / ancilla abituric , fed
tjvo.i huc non jfffl.u , r/i t mm k fdlCt'Cjt'rt / aretre,
äbigerr. (Sic fc&erjen oerrraulid) niiicimmDer/
jocularitcr inter fc ludunt , familiarircr invicem
cavillanrur Ö> jocaneur. SÖJciiutu icf) fduTjc tmt
Mr/deridcrice putas, mejocari rcris ? (grliipt
Ititfot IBif fefttrien/faectiisinfeAari fc non pa-
«itur. (£r fierjet ntCbt / ferid <l»cic , rigidus eft.
Compof.funt : 3k'fd)crjcn / irridere, ludibri6 lae-
dere , fubfannare aliqvem. ©IC fabeil ihn gr<lU<
fam bcf"(l;cr;ct / nare deroru varie illumcavillati
funt. SSjClf^CVJcn/p^pr.joculocverceteÖ^alic-
raic , generetuUmpcr ncgligcntiam amictere.
*?cin CBlucf Wrfc&crjen/ fortunam deterere, tem-
pora amitterc.
^(fterjer /ücr/&S<|)crjcrinu/Oi«/ludio, homo
facetus 1 dicax , i abulator , facmina urbana, ridi-
cularia , faceco leporc follcrs. ©dtfimmer
(2ct)tT|Cr / fc,urra de crivio. ©robft (£efrr|cr/
cavtllacor falfus , ilhberalia * inepeut. 5ÖC|"<t>i*r-
J(E /rifusconcitator» fcurnlisdicaciratis, cani-
cula. '3 1 ' . | . !) t r je v / forcunas iux faber.
t£r d);i i / ttt/plur. car. jocut , jocatio . ludus , face-
tiae , falcs, lepos , ridiculum. (£ f uw$ im Vr d) ;r j
fflflfU / per jocum» ludum auc lifum dicerc ah-
qvid. Slus^cbcri/ joci «raeii. 4>umiifiöu<
(rc!)cr| nid>t ^vuumacbcii / Ii qvid per jocum
u 1 x 1 , noüco in ferium cou vertcre.- j^cii <T d)Ci j
binD.in)V(jCU/abriru & rolutojoco ccmavocarc.
(ÖtDbct cd)crj / joca inka foccum, fcomma,
afperiores facetiae. J^flidKV ©(fcci i / joca plc-
na face darum , urbAmcas. jv(Ut)t'l ^ d)CV'y ict-
memes urbani & vcnufti , jocus gravis dr uigc-
nioius , lepos modedus. Unl)P^id)CV <&d)CTi/
ad taeccias urfi. vr dje rj mit einem treibet / nfu
cavillari, ludiilcari aliqvem, pctulantibus iur-
aii« illudere aliqvem. (Ii bat utcrmann feinen
v?d)Cl j tmtibm/isderidiculo eft, qvaqvamin-
ccdu,omnibui. edKriunD Srnftben|ammen/
feria facetiit permifta.
Olficiilitcr; joca incondica. mimicx facetiat. i5tlU<
rt'it]d>ci'i / ridicularia rufbea. (fbefd)cri ' con-
jugum lufus honefti de caftt. (£{)vcnfd;er^ jocu«
liberal»» , ingcnuut. ni|f|d)er|' jocus aculeatus
per (eria & ludum,jocofcria. ^fcUfd)cr^faccciae
ui;i. geinbe^rd;crj/ inimicorum ludibria & ca-
villarione*. ^rail^C5ld)crj / ludus famiiiaris,
grcilbenfclKrj / difta brevia hilaritare Ar joeö.
©Iftdeöfcjeri/ lufus fortun». ^erre nfd>er^ feu
SuCfienfC^eri / magnatum 4c principum acute
dida. ^U^enbfd)eri/juvcncutislafcivia. &iiu
berfü^erj/ puerilia. ^L ebieitfdjerj/ nuces, Fc-
feennina carmina. Jppf|(berj ■ facetiae pol itts«
fimsc', ludibria aulica. tu'bes- & 3>u!crfd)crj/
lufus amaconi. f Uinpcnfd)frj / joca inepta,
fcurrilia. 9lamen^fd>er \ r alludoncs verborum
Ol nominum. SF^arrCHfdjCrj/ urbaniras vernu-
la,dicacitasruftica. 9^0(fe^er)/rifuscri(Tis, fc-
fti»itas coaöa. OiebC» ßve Sßprtfdjerj / fermo
facetus , dietcrium , fal & condimcnta fermo-
nam. €d)Cmfd)eri/ hilaritas fifta gTftmulata.
€d)anbfel)Crj/ jocandi genus petulans . obfecc.
num * improbum. l?tad)cl!'d)cri / afperiores
facetiae, molcfti fcommatumaculei. ußetber*
* JP)ui'f nfd)Crj/ luditicationes muliebres, dendi-
cula>doli Ki'praeliigi*, fixe fraudes meretricum.
SBunberfd)erj / urbanitasfumma, mirabilis lu-
fus. 3udcrfd)Cri / joca dulcifllma , f»a»ia £^
mellita. 3n)drt(jfd^rr| / urbaniras frigidilTima.
Diminut. eß «gd>erjlein/ 040/ joculus, ridicu-
lum.
6d>erjun<i / ue I * 04« ed)er,cn / ysti. etixm
&$<T\tXtyid.eß t qvo.i&&)tt}l jocatio , ludi-
brium, irrifio. S£cfdjerjuni|/ ludificatio , irri-
fui. ^cfd^enung folgt dem Unglncf gern / lu-
cUbrü
1763
1764
»j dibriihaurcxper* , mala qvem fortuna fatigat,
mliks wtx Den 0d)aD<n l*n / D4tf pot D*n
@pott n tdn fotgen. 2><i|cbci iutia / jaduxa,
darr.num , pcrduio.
<?cfc<rjbflr / fctxri«d>t/ * fdt>cr*bafe / «4 & *Jv.
}mit.f<hcr t \wj * JcbcritnD/ luden«, jocan«, face-
c«s, icftivus, falkts, urbanus, SS" . jocoK,j©cula-
:*itcc, facccc , 'fc^ivc, ndiculc, fal»e, Icpidi
«Sdjeribafie tgarben/ ics jocoCk, jocok diQ>
& f ütj. €in üHcDner iuiib ntd^ctf fcberjbafa
lcid)tli<fc»orlmn.U'ii / fcurrili»dicaata«Oracon
magnopere fugicnda eft. (Erf.ijf -;ar (in fcherj
Detter SO? cn/cb / falfu* o mmnö eft homo , perfa
cecu» cft.
©C&eribafthlFeit/Dl«/ idrm ?weidjer$/ ftl di-
ccndi , Icrraomsfacrna . veuurtas, feftivitas, ur-
bamta». <j?reb< ^{feerib'iffi^fdf / fcurnlit jo
<as . aut roimicus. Jpöfadii &tyTfyaititf(iti
poluiih'mxfacctt*.
©ct)eu/fi1)ctKn/gef(l)cuct/fug«e»evi
tare , eivere , mciur rc , t.mcrc , horrere, formt
. darCj paverc, veren, pulere. (£r fd)CU<( fi<b
1>4>l' if) m / habet cum in meru, veretur conlpe-
Äumcjus. Jft&fftfUe micb$jufaajto/dicererc-
formidat animus , vercoj profan. \£r ((fyClU't
UllD ftÖ»imcf ffcf^ Vertilg« / cum neepigee nec
pudec. cjrtn>Aö auf Da* cuftrllr fdjfBeu /fummö
Audio aliqvid virarc. (fl?an fd)flirf bfltf !$tf(c
t>rn / a malis natura dcdmamui. (Er
fdxue t fld) wr Dem 58fU'fgeff ehr c/ defugn difpu-
ranonem. (feinen fyillb fdf>CUfri / hortetn ex-
timefeere , horrorc per/rriiv;i advenru hoftis.
Cr i|l ehter / De r ff inen mD nidjf febc lief / hofti-
bu» haue tergö , Ted forci peftore norut. (fr
febeuetfieb/ ttDtSrfeeS nicht tbun/ wtcmr, ne
non hecar. (Er fcbciicte ftd) / man nuJcbte ihn
»Or rüicn Oraler hfl'ffn/ ciruebae , ut oftentator
viJeretwr. <&Ü)tü(nrtiamrßpc\\CTC, fugarett-
norem meutere , pro yvo tarnen communittr dici.
mtu ^COrnchen. Atc^ inderf. (*it*fd)fllt (jvod male
feribunt ©cfcbdD / 9 »'<»/» id. fit qvod modeßiu. Eß
entm a @d?«UCn/ Untere, expemlurfy: Vcxatus,
oronia timeus , fufpieax , meticulofut, &meto-
*<jm. prüden« ,callidu3. (rituufchcatfr Wanil'
vir cautut , catus , exercitatus , incelligeni. (Er
If! i)( febeut genug / uimi« doclu« , feicus & yerfu-
tus eft.
£ ebeuer tttt/äe gebeuerinn / X>it I mai , faemi-
ua raeiu pucernca^ imbcllit 1 crepidaos , veic-
I
cundaos, mecu niadcat t bavicans, rremebun-
dui , rremcbnnda. Üülfcr fd;c HCl"/ ofor Vicio-'
rum. ^ßunDcnfcbcuer/fugicorvuiacrum. $r«
bcitfcbcucr / fugax laborit.
6(&ni/ M«/ «<• ©1« 6cbruung/ * tv<a ©ebfuew/
• cimor , mctui . pavor, formido, reformidatiag
anxieta», fuga» cauüo, verecundia , pudor.
Crcbtu trafen //jvrb^^n/ ▼eceri* Jodide, 1 «,
vitare, rcrormidare. fugitare. Olüi d;cn fal»
Uit la^Clt / proeul eile a eimore & (bliritudinc^
(Er i :i gan) Dhue U / cffrontidimui , invere-
cundus , procax , impudens , propudiutn hotnt-
nit cft, -...'»> h.;tiva s .r vrd).". m iw d)vrd)i , u.
Olbfcbe»/ aborainatio , deteitacio, ü. fa(lidium t a%>
ftinentia, od mm, fuga. Rillen ^bfC^CII ive r uue
habe» / execrari Sc dcccltari ahqvid. tUbfe^Öl
cor Dem ©tuDircn empftuDcn / (tudia averfan.
Slbfcbeu wt Dem (EM / naufea. <c3(utfcbeu/
afpcÄum fangvini« non ferem. OSiicbiTfchtu/
ä leftionc librpram abhorrens. ©fafiifcbi'U/
imbeilii. (gb«< five aßeibet» * 3'> n 9ferfcbeu / o-
for mulicrum , permius thalamitatdxqve, «xW
lebs. (Jbrenfcbt'll / contemror honorum , fpre-
tor dignitacis. &\t$i * 4Ba0crf(&CU / hjrdro-
phobus. @rqm|cbeu/ verecundia routua. ®c«
richt^fchfU / fugten« licium , qvo etiam ferhnet
(EMtWfcbeur abitinentia a jurando. ftaH< nfeben/
felcs avcn.ins, abhorrrnt confpcÄum fclinum.
Äliqfl» five ^)ulfcrfd)CU / dUÜur de e6,avi ammi
pufiUi eff &umbt*nifaam metuit. £a|tcr |d)CU / vi«
tiorum fugax, i'cili fd)<\l I Ibli tanus , morofut,
mifanrhropus , tfvalii erat Tinton , Athenünftt*
i'KhrfcbCU. ttncUno, vefpcrtilio, ofor lucis. £ufi*
fd)<ll/ homo triftis , fever us Cato , rigidntmo«
rum cenfor. 50? aiinfcbf U / virgo acerba, virun»
abhorrens. 3J?uofd)eU / five Ölrbiitfcbeu / fu-
gient laborit. ^aturfd>cu / antipachia. $<Dr
fcbeil/ timidut oraror. Sic iff febeu/ pericula vit-
rum per t . mefeens. (r f Vafl'd)f U panai mecuenx.
^unDenfdKU / peccara evitant. ftßcUfcbeu /
qvoJ2(mfd)C\\< ooloimundi. 2b\*iltfdKtl ab-
Äcmius. ^inDfcbCU / tempe ft jtem dr procdlat
defugiens. Sunt &alia f Iura, vi t ^)fcrDcfcbt'U/
qvi beftiae rali fe crederc veretur. öblifdjril/
a pomorum cfu ahftincns. ?i ( l|»:fci)ril / conlilia
reeufans, ÖJ*c. (3<beU etiam adjeHive ponitur , ut:
efinfcbru $ferD/ cqvu« paridut. if in febeuec
9J?i'i:fch.- homo fufpicax dr meticulofus. vf d;i uc
^ehjrbcn / figna pavorii, Duitut yvo'jvc
(Scbeuicbt
Ztt tt edeu-.
1765
1766
*3 ct>Cltf^ I / ^ C I? / p/«/ . (£<t)fll|llr abommatio , exc-
eptio, averfatio, dcicftauof ^djeirf il im ftont'
'/hw'tykttt / diCitur cci nculum. Sed (g(f)cl!fal
c/idw pro bominc abominando > & > , ut vulgbihi-
tur , auachcm:zacop3mf."r , &talH äuitur anathc-
' ma, i. r cxecratuj , dctcftabilis, tuncftus. (£et)Cli
, f I «Waj'r/! exemplum panae . «/ .- tltlftcrn ilt ii
i^d>ClI)al , m cxeihpiumdc ca'itibnemWM
delinqventi'ttm , ^/ ip/i p.*ri6«fc /v/M 3
Vtfi-i apptÜjrJur Q$tvf % \lvttlgljuß.fiJti » <wne
0 äitOtt/ o/t/h malcdi
Cd>cufdli»j/ fd)eub:v/ *fd)cmWt/ ad).& ädvfrb.
, it. <5$ettli$ / f<<3UM'd) 'U id)/ dctcftabili*, abo-
, mlnandus,,cxccrabilis , Im jure : «c= J).'if;vu'iT
j^Ct dichatur locus rcligmiut , yvi iÜaUeut mor-
, fuhrst» tfic.ibalur. (^(ycülMfC ßilf ofe/ p«na
gravior » f f * ttttnr Ancumrnto tß ad ernrndatio-
ntmy-vuljh ißt COipldl f.t).
^cftCUeJlich / adjr&.&ädvtrb. idrm {etrtß , ovoi
0:rvuf&ii$/ ♦ jucftu» , confcclcratus , contiiiii-
'«acus, rn ßtaeamr'n dirus , tctcc, tctmus ,fc-
vcrus » rigidus > horridus , afper , tcifrit, bifpidus.
Crd>iii;lid) ^eji(bt/ «uUustruculcnius. £d)«tf
liuVs 0U3ctb / turpis , dcf ortms > focda , impura,
di ftortitluni vultus mulier.
£d)eu$lid)fttt / * «Stbcuf&iqfftt / Di« / turpitudo,
dcformicas>fccdua5, immaaitas. (Sd)Cli*lid>
feitbetfCSeniiitctt/ depravanoammi. 6d)etlS»
li<f)f itt t»CT 2ßerfe / obicocnuas vcrborum.
<gd)?UCi)en / i ©ctjeue» / rugar* , acccrc , amo-
vere, pcliere, ftmoliri. »Bö \cl |d)CU(f)ctt/ aves
abi «crc. Compof. QCbfcf)i'UCf>ff n / au$fcfKHd)Cn / *
Dcrf(fKUd)cn / idrm feri notant. %\$ ÖCltl .n.Ulf:
f(f)CHd)flt/ lotascxtruderceliminarc extra ae
des » dcturbare , cxigcre locö. Ij a$ 2Üilb CiT
fd)CUC|cn/ fcrasfugate, in fugam xcrtere»cii-
pcllcre. (9efef)eud)t autem rß unudus percul-
ftit, mcticulofu».
1gd)eud>et/ Dflr/exaftor, depulfor, exagitator,
cxpulfor. (?(f)eud)fnn5/ Die/ fctmina excur-
ban$ , dejicicnf , protelam , exrrudcnt. Stc 2lb»
fd>euet)er / * 2?f rfct>cudF>cr r/J amoticni „ amo-
▼en» . abigens.
^dK!l(f)Hm / Die / & *ScJ?f HCfaR/ amotiordc
traÄio , dcpulfio , & tvmnuntfvam rclcgatio. 91b»
U(bi(yj/*<Scf)rttd>«d»t/ Adi.&adv.6t)i<tcns,
' amolicns , cxrui bans , cxtcrminans , dcturbans,
Ö"; difpcrwr, dilperllm.
@cfeud)tcr / Der / (gctucfctf rfxit / t>it/ id.
?vod &6)tu/ metuft, timor, formido, timidiias.
v|^fCfrau/r>«confternaiio, perturbatio, animt
motui fubici, y> ae^rotationcv, ftvt x-gritudrac*,
ÖTconcitationc«. 0d?4^fn:bt'it i\CtoNOi/
in exanimat'onc« incidere, inordinatis pailion;-
bu* rurbari. 3>er 6i»)ftd>tcr nK-vailcr ibuvcor-
pus borrcr, cor (alte, metus agitac illum.
<Sd)nd)ferfl/ idem tptod C5d)eoct>cri / difturbarc,
pcrccllere , confnndtre , tttrbascirrc, faecre cur-
bdlat. Di(\tuTtüam S3frKl)nc5fcm/confteroa-
rc, inde -öcrfcbhcbttTt/ condernatus, paviduc,
perculi'us. Jcbbin 4 inj\>:rfd)Hci>icrt/ n«ilia»
confilii nie ctle cootirxor.
v5cb»cbt(vun^ / Di«' & qas ^ebnehrrrn > rJ. 9TCT-
ftueß^vod&diiifrut/z; ^ciiud: rcrtKiiV tre-
pidacio t jaclauo tt motus citrbuicncus anuiu.
SSirfl^llcbtcrung/ dcpälfTo, Jifturbatio.
CCl ÜCbCCfLjf & (Scblicl)t'cricl!)t/ *.*}. ^ a. ■. - • h. rm -
batus , percurbacus , cohAcrhants, p.i/idus
paTide, turbide, turbatc. Cfjjftcbfcvii »-4. tß,
ut: ScblKb^rilC <Pfcrl)C/ eqvi cxßcrnati.
^jCt)aUr€U/ÖCfttOUrCt/ horrcre, contremi-
fc/erc 3cbfd>nurc/ »cho idj ib« nenne« bore/
ipfum tiomencjuk reformido. £b f(J)ilUlCt ihm.
Die ^>ailt / crcpitai , inicclo twrorc pcihor-
refeit. <6(l)aurctt ettam tß obngerc, geiu tor-
percalgerc, obngcfccrc.
»Schauer/ DCt/ & Da*(3<&auTCn Borror, formido,
it. t rem 01 ob tempefratem pcrfrigid.in>. vi"<
fpmmct ibm ein (Stauer an / trennt * aibcfcit,
otnnibus arturxi» contrcm.rc.r , corpus qvaci-
tut trcmulo fngore. gicbcrfdjauer / paroxy-
(mus. fcbtilis, qvcrcjveius.
^cebauerlidj/ »t//i.S^4iv.i'ubfrigidus,c^fubfrig ; .de,
borridus , horride, alius , w alfioius. ^livdjt
maebt i^.mcr icb timor cftalgificus. ^ flauer»
1td>C 2uft/ acr praigclidus,
@d>ÖMÖ^m / idem fW 0ct»ÄUrm / horrerf.
öor fem £obe fe^iubern/ mjcöö torrote mor-
tis horreicere. 5>cr Lim m . d)it iebermnnn
fd> hjDivii / tragaediar iftae perturbant omnes <5r
(Ingulot.
fd)eud)Hntj/ cjeft-o.exaaio, expuifio, «/Wrt-
iam dteitur ?ti!sird>ciier)nng / & 33erfd)eud)iina. '£djanr-er:/ *(rc^ibfr/Der/ id. qvod &<bjuet/
93ct fcfv tld)HIUJ öei' <2K'f.U" / ptopulfatio puiculi | horror , tutbatia, turbamenrum. ©er 0$aHi
*amolmo, • I hr^t ibttrt»/ boaor pafunditcum.
1767
1768
©ctuttctn / y ed)nt(crn / aci'djutrvrt/ Ö" §c»
fcfr&tttTt/ propr.4tiameß trcmcrc , imSorrcfcerc,
poßmodum atrtrm qvati, concuti, qvaflati, a 31 tan.
Compof. t)iu funt : (£rfcfrilttetR / percclli , fuc-
«uflari. S>nnf> unb öurefr crfutfttfcrn / gramci
cxamman, de pnftino ftacu convc Iii. 3crfd)tit
tem/ «<i <jJ, aepretere* comnunuerc.
©efrüttcrUH(J/ fcl'C/ ö'ÖW^cbÜttcm/ qvaflätiö,
coneuflio , morus violcrrtu« , »gicacio , commo-
cui.- Crr^uttecuiiij / ü«" tß. €rfc&nfrcning
Dtr vfrCc terrae motui . 3< r f4uKtt un !) / c ^ ra '
tlura.
Gd)Üftcridjt/ ^v. qvaflacu» , gfqvatiens,
coneunens , & coneuflus . agirans , 8* a^icatus.
Sfc £rfd)urtrTi(&r. €ifd)fictcricl)t ©cmüt am-
musagitatus. mens concitaca.
<Sd)euc/ fct)curen/ gcfd)cucct/ f»care,
purgafc, pohrc. ©ic i8tubc fdxurcn I pavi-
mentum purgare. ClUtfr iutti) 0>Cl'd)il'! fffrcltrcn/
vatu vafa derncare. ©(heitren metapbor. eiiam
fß perftnngere , »exare r exagttarc. inem i>f fl
tfOi)f fd>CUTCR / defneare caputalicui. Compof.
fuut : ^ibfuyuren / * 2lu£fchcurcn / item : ©Htcfr<
fdjniTCn / defnearc . perrncarc. Hillen Jöf (fret
mitXiinncfraut abfdjctircn / poculam eqvjfetö
ftnngcrc. igd)Ü|>tlK ablcfrCUCCn/deiergere lan-
<cs. ^id>nu^|djctHfn/alvum purgare. €iucn
IPOl t>irrdjfdKUrcn f acriter all q »cm iacrepare.
(£rfd)CUTClt / tricando prrpohrc , ü. poliendo
qvxftum facerc. 9?ad)fct>nircn / defricare qvod
immundum rclinqvirur S3cr|d)a:i'Ctl / frican-
do corrumpere , conficerc. Um)d)(Urcn / ei«
cumfricarc. SB ubtt f(frcur<U / refneare, repo-
lire. -i '•- im 1 I
<E<frcur<r/ r / * 6d)fiircrinn / W«/ mai , &fcc-
mina purgans , derricans , mundans , elucni.
Sk <Jlbfd)iurtr / & <MHs|(bciirer. €tubcnfd)cu<
rcrilin / ancilla pavimenta verrens & derer-
(^dKiintna iUt/ & *as (rdHiircn / purgatio, fri-
et\o, pol 11 10. 2it> Ol ni <* ©nrd)|d)ciiruna / U.
.tifvod fbnpitx. 21ll$|(frcilVUHa t>cr ®<m&d)cxi
Ptt conclavium pcrfrtctio.
<~d)CUrtd)t/ &<f)tüXb(lT / *Jjr3.&a.4vtrb. mundus,
rerfui , politui , fcy qvod mundari 4c expoliri
poteft.
<3d)cur/ ÖtC / Saxon. fufluram ;vrimam notal.
Cr d)Clirc / Die/ autem rugurium, (ffgranarium,
fivt horrcum , bojieq^ tß ab antiqv. üothuo:
«Bfior/ fivr ©f nr/ tctnplum, arca , locus purui,
m u nd us de clarus. A i\ duUeSo dtettur \Bd)CUtIC»
*r (b niiic in Der Jfr6bt/ horrcum pendle, ^or n»
©cr|kn J^.ifcr)d):imc / granarium , horrcum
^frumentartum. Jg>CllRf>CUiiC i iacmle. 9Bt|b»
iT^fq^CUnc / horrcum Tyltaricuin. ©(fyucrlcin/
X>a& I dimm. horrcolum.
£d)icrcn / a ödjeuren / purgare , darefacere 1
w « \5 (frier / citrus , Ii nc fece ! 5f i iure r4i i
«ccurtimL
^cfciirrcn /b* ©dorren r/?coiiigerc frumen-
rum. (ftnfcfrorrcn / in horrco condere frugem.
Ii ©CfJCUr. ün^c ^rcnVr ttiam ©(frorf /* <Scf>UTf/
pjopr. agncola , rtifticus , frA Jan Je pro fordido»
ignavo a avaro , homine nihüt, & conttmntnAc
cotuHtion'u babrri capü. In Je ©(frllff t rfO / avari»
tia, forduici,Ö'f cfrurFif(fr /viliflime, fordide.
^chiivvcn rtiam eß per glaciempcdct lubricare,
lubricannbus pedtbus fummam gladem pcrlabi,
i. t. auf Dem €ife fdjurrm. J
@Cf)Ut^n / prorucre , trudere , ferire, commo-
verc, pungere, fodere, ftimularc, concitarc
Compoj. äiiffcfrnrf n / irrirare. gwer aiift'cfrürcn/
exciurefocum, flammam proricare ,metaph.A-
citur de fediiione,not*tqi tumulcum conflare ,tur-
bam cicre, concierc, coocicarc. Qat feilet
n T'il> i'i t'til / ignem difljparc , perturbare , ditficc-
rc.dispergCTC. 3ucfd)iil'Cn7 inft gare, impcllc-
re 1 inflammarc , oleum affunderc.
Sd>crflm/ er ©cbörgen/ tdem ^ e<jjö^
r«t/ trudere, 85* irritare, urgere, impellcrc.
i. "wp/'-ÄM ■ /M-«' juefefrergen / adduecre, allicere.
Sbfnfd}crqctl / advcheTe, attrahexc. SBcg /i-pe
J^»tm?cafd)CT9<n/propellcre. 3
©efrerguug / Die/ * ons ©cfrcrqfn / incitatio , ir-
ritatio. 9Inf(frcrgun(J / impulfus. fiext' five
5ßcgf(fr(rgun3 / propulfio &vulg6abflr*klio.
@d)erfl / e£f@d>CrflC / Oet / liftor , appamor.
ratclles , accenA». (f inem t>ni ©(frergen tttf
J£)au* fCa>icf cn / citarc per prxeonem.
©efebirj / Ofle/p/.Q5efcl)irW 1 vafa, inftrumen-
ta.uteofilia. ©d)inunb©ffd)in/ infrrumenta
rufrica. <&h\\)C\\ llllD filbcril töcfcfrift / vafa au-
rea&argcnrca. ^ud)t'ltqcfd)in/ »aCa coqvina-
ria. SKild)iK}(frin/camella. ©cf(frin mtCitOD
J&anbl>abcn / vafa amphota. 3ri>in @c|'4>in/
v.» , fiade. .X)uppda(fd>in / vat duplex , dipo-
ma. 2rinf<ie|d)in/ pocula. ISlafvrn @cf(frin/
ZU tt ij vafa
1769
1770
vafe vier«, cryftallina. <Ct f>aCtHcl filbf Hl $ifd)
. Qefd)H'J / abundat af-^cntö ciwArio. (*j C j"d) I V • t v l 1
Knblid) fcftfn/ dttfponcrc , diftnbucrc vafa. ©(<
fd)itilciu/ no b'n öc|"d)in(^cn / Da« / vafcu-
lum , qvod etum pro *ctcndi$fumüur. i'o'ji Ad)ojji<&t/ Ö»^' furculofus, furcularis.fnr
€>efd)in qfvaKioqvt pro compotatioDC pcmtitrVT culaceui.ÖTurculosi, rcpullcfccn* , a<
Tupfer» /n*cfocrn ©eftin/mamema. a|
renn is. Dififw» ri.u/« de homine grault Sf'procc-
to tener* acratis. 3SlUUU(fyt)}i / fron» novclla,
latus arboxt», palmcs novcllui. UbiTidjO^UliJ/
rutnpus, cradux.
$C|$in/ fexramenra. $iniKU M c{)ii: vaüftan-
* nca>cx plumbo albo fuio. virin «rojj iiiiiKu'-
fd)in / ciborium. Rollern £rmf <j?f<&in / cyfli-
biuoi. Srtlllfgrföta / excipulum. ÄlcineS
£iinfu;e|d)inlcin/ poterium Samiolum. (J)Ut
^kftbil'im.lfivP/ gcnio indulgere. UndeGaUi
ücunl : t'.i irc bbnnc chere , carptre dulcis , ptrgrt'
au*. 2ö<lB3cfc|)in/arnulluni.
©efrirren / # ©d>ieren / *.f. toi <5ef<#in
Atifkgen/ /«< "Mnftylrrcti/A (FinfebirrcH/ pinge-
xe cq»o». 2ÜW|d[)icrciV Üibfd^icrcil / di» jüngere,
jugö i'olvcrc jumenta.
©cbeug / tf<Sd)ieg / fliegen / 3*
fcfoeiie/ ön fd)ic^t|i/ * übeui;e(i/ r r Kbicjjct / *
fdhu&t / twr fd)icjftn / jc. 2W> I W< ' * fd)i>|j*te/
V W) |d)l>pc /0jr4d)i>|f<i/ fruiicari, pullularc . gcrmi-
nare. Compof. tarnen Juni frryvenltotd; 2liijd)h'|'
- :i adhsercre . accrdccre , infptflärc , Alcdici vo-
cant frtfaUtfare&fublimtr*. WfföltftW *
jjfPVKbiC^cn / luccrcfcerccvalcfccrc .adolcfccic,
grandcfccrc. X>«15 tflrtUt fdjiejiet auf/ hcxba|
profilir. 5lU$fd)icicH / cnalu, progerminarc,
»nixondem cftV.ndi , gemmarc , egennuurc.
5or([d)ie$en/ incrcmcntacapere , inamplitudi-
'^nem cxire,profcrpcrc. ^l<DeitCUm'|Cbiejji'n7
" ^xegermirurc , repulfulare.
£d)0&en / gfff^pßct / furculos agere , propere
gerrnina, c/nicare , gemnus agerc, in arcicuTum
jre »nodun^jemitterc. CompoJ &uf| CV-
furfd)t>^VIl / pro<;edere , grandcfccrc , coalu.
W ßve Vf ntfdFjof ;n/ furcuiare. ©a$5wrn fdjcf
fff / txpomttir : Segercs coneipiune feinen , in fpi«
catexeuot, criricum pullulai. "
gd)p§u!t9 / * ^d)tf §un<r / I a. 64)ofcH/ &
• r&^l^m/.^ipff^wpMmafctnJi, gerininacio,
pullulatio , feutteaoo.
' $jn*»'ß&W$tto>***l cyma.fureulus. @d)^>
lein Ctfl1ft]CU ' humare talcas. iRcbeilf(ftcj/ne.
pot. DirbCHfd)Df t fureulus vitigineus. »j'.iif-
td)u6lin^/ 0«r/ valdc javenu, adolefccns, mino-
cgemitnans
dolcfccBf.
rcpul!uiaos,tc*
2ßicbiTfd)CBid)t/rtj
Turgen«.
(Scbeug / & ©ebieg / fct)tcgcu / 3$
l^icßc/ ^u fd)cu|vfi; & föiriMi / er idjcHft/*
fjicf et/ wir fd)ic^cH/ k. 3tt} * fdjcVjc/ fl<*
ff^CBcn / jaculari Taxa, rcla, globot. glaudcsp-
cere, emittcic, dejicere , it. cum imperu ferri, ca-
dere, volare. $5LU{CU l'd)tc6cil/ dtfco ludere.
©er SJoticl föitfü hwä) Mc Ym t r.»ic ein \P frtl/
aTCScicUHmeper aera feruncar. »yitKi fd)ii^CU/
aves glandc nxl grandine , i. f. mit i\U(t» I oDOC
Ädjrot/ pecere. 5ie ^Äeo dt tqrd : ißa^it
fdjiC&t flb/ * btrab/aqva per Taxa dreurrnt. 2in.
j'^iffien / levuer längere , ferire globuld. in
flni)r|d)P§ener J5>ji|d)/xcrvutjacnJarton« uuua-
tu». 3illilC)"d)P5CH iftrtft / partes in turno iom-
paöi. !}|uf|(f)iCHcn/ displofionebombacdarum
confumere. £r \)At alltb" fciu '^nlfcr UltD
flUf^ffd)0^;n / pulrerem pyrium & piumbeos
globalos eont'ccit omnci fcloporum exonera-
itontbos. 2llWtd)icpc n/ intor(;*ere tclum, mi»-
fltibu« incdlere, ejaculari longe. ^üi^icjtW
etiamrß eltgerc , dcltgcrc, excetpere. ^rf4HCf»
fen / probarc iclopum, rxpenri bombardx bo-
niratem . L ti am Rftcftfc bcfcbic|?<n. €r i(t
WOl bcfd)0§Cn/ egregie tnfiruclui eft tclii.Tr/
fetopis» i.'. exercitacus cd in tericndiihoftibut.
£)it ©rubc ijltnit^itc bcfdjo^cn/ fo»ea terra
replc« eft. (SltlfdjirBrn/ propr. tclum mrigerc,
»ulncrarcglobulo, c^rerirc. (Stire ÖH(t>|C cmj
fd)it'BCn excrccrcbombardam. Die COiJlUT ift
eintK|d>0§en / murus proiapfus eft , preeep« in
profundum mit. Sgrpt eiltfu^ie^CU / immitic.
re « innerere maflam turno per praeiurnium.
Öurd)fd)ie9cn / ßvt <grfd>ir|eu / trajuerc tclo,
cooficere iagictis , transverberare glandibut.
©Urebfebie^ene/u»«^/? milcere.difttngverc. vf in
S&ud) mit roeipem tfiyir Dnrcbrd>ic§<n / iibrum
chartä pur j diftingvexc. .Die Stauer mit einer
Äll^el blird)ffftie§en/ murum cormenri jaexu rra-
jicerc , ferrcö globo uansverberarc. Qort<
fd>ieWCtt / pergexe volando, fluendo , jaciendo.
gei)K & 3fjebcn|)iuf<f)iej(lr/ aberraxe jaau, ccceo
iftü
177 1 ®( 1772
iclu impcllcrc. J^crfcf)lcpCIl / in huac tocum
ccb jaccrc. j£erunDiT|'d)ietien/ dcorsüm t/er-
lüm mittele. j£)infd)ICtjCU / idrm qvod fmpiex.
j£>iH4bfd)ictk n/ cx Aifcrnis ininfima: Jjniuuit
fcbtrwn / ex inftous in fuperna jaculari. J?\n-
ubcrfd}i(ß(R/ transtnittercjacluin. SDJitteiuill'
fdjieicn 1 fcopum, mc um attingetc , cjaculari in
medium. O^r.d) idjicßcn fecundo locö difplo-
derc. S5orfd)U'Bni autft: cß pruno loco jaculari.
£1 l" tid;it fji U / incerimerc, uucidarc» confiecre
jaüu. Ubcrtmfc^icBCtt/ defuper jacere. SJtT»
fd)iCÜCtl - confumcrccdadt tägitra». (Ereilt fid)
Vcrfd)P^i'll / dcüctunc cum tcla. Efi etiamidem
ep>od hIfcf)iVßcii / tdum imbelle fine itlu couji-
cerc. ^ci.fd)iet«n /longo jaäupetere. QQlC*
DcrfC^IC pen / iterarc jaftum. 3u^f^ic§cn / feriö
aliqvcm pctcre,4/f«ÖrüUf|'d)iitCH. %tvfökf>
fen / laniarc , dilaniare ja :1h , 4/ub £11. jiccty
fließen.
©CtOf] / D€C/ mdaph. dicitur de amafio Ejfama-
fia , ^T«/i amorit fagiträ fauciacus , aliud eß 0>C
jby& Ö*r/* Das/ pl. GkfdjcBtV jaßus, jaculum,
iagitta, telum, (piculum, iclopus, bombarda,
omnuiU arma , /tvr tcla, qvibui ferimut , icimw, £5"
iroi drjtniimm. 6<lbarfd)np. tXr / 55" &<W/ arcui
automatus. Vergiftet t»xfd)0B tclum venena-
tum. vcncnöinfcäum. jtfocllü) Öcf(l)0$/ fa-
tale, mortiferum, lethiferum.
l^)(j)U§ / fSS nonnunqvam etiam , fed minus reBi
fd)C§ / cclt jatlus. Dicilur qvandoq t etiam $\t
Scj^ifßung/ * DO* ©djiejjeitj' 9V*« pierumq^
iplum aclum fagitrandi Öf ejaculandi notant r
cum <Sc^ll| <p°^t vulnus , L5" l*fioncm ex iclu
yf^nr/. (£r bat einen (Scbtiji befommen / faucius,
▼ulneratus eft globo plumbco. (££n)tU'e llid)(
gut/ wenn alle (Bchntie treffen folfen / durum , m-
cvicabilc, tk dcteftabilc forcr fatum , (1 omnes
globorum miflus co irent , qvö jaciunrur. (£r
bat ciüe £aq feine breo gcroiije <3cJr>fi§e/ qrolibet
die terno cerco & nunqvam cmcnticntciclu tu-
tu» cd. Einern einen v£ d>iiB aoxbalten / pericu-
lo jaftüs fc exponcre, fub iclum fe darc. 9111*
«f llfd)llj{ / oculi morficamr» , virido igne fla-
grantes. 9hffd)H§/ ehClio ,t>id.&C*ii$ / infrk
proxim'r. ÜgOQenfcfoUf} / propr. reli p&M , Ö" fa-
gi(i*mi(Ius, jr« tc^us. I/. libratio arcuata. In
tonlrtBxbtu Mutem dicitur averfio. i&fldl)Vnf(!)U$/
iaua (<lof i t Mt SKuafcunfdjuB / fiftulat fcxxcas
maions, Vi(iolenfri)u§/ miiwrii. Äarfaun<tt»
fcJjuf / tormentoruro. gebUd)of / iüw cacui,
jaclus inams, aberrans, tclum imbelle. gre<
tVtfd}UB/ jaclus temerariut, audax. greuDeiU
rd)iüj/ tc!>. vui. $re »fdjuH / i^us fixus, indnbi.
tatus. J/.jaau»liber,adjeclaf. Jjxjubt Ännfi»
& ?D?et|ieifcftii^/ infignis, «. er c 1 ll. rr 11s, artificialtl.
^0niQ^fd)n§/ rcgiu«, viftor, uunni.i arce dire-
ctus. gifbl?rd;il^ vulnus amorii. 3iC^n{cj)ui '
torrens, duvics. rtinnpclfdjUB/ propr. idtus fu-
bnus, fubitar üs, alias impetus, irruptio, ineur-
Ais , aHu ms. ^ o;i h. v, fdüiji / cango cx intuitu
folis. <StCincufd)U§ / ftdla cadem. tr(tKt>
f<f>uf / tormenti fragor. 3Bülfoinmenfd)ifge/
tormenrorum boatus feftivi, & gratulabundi.
<&circnfdjUp/ fragmen nubiom.
(gcbli^f / X>it/ piur. ©Ci)U^en/ jaculator, fa-
gittariui, venacor. (£in tjCtDt^er <3c|>Ü^</ arcu
pollens , (ägitrarum ufu perirus. Un>;eiiMticr
trd)Hf?e/ jaculator crcmulus, inccrtui. ©er
Mint* ^d)nfte / Amor, Cupido, Vtntris fllhu.
<£d)nr 2 C ont .pinhlltl / adrum fagirtarii, arcite-
nem , Chiron. ^ chi-.f- c in ftholif tham dicitur
Vitium, erratum in cxercitiis fcholafticis , fo-
lacitmus« fphalma, menda. "Ol b C |d'ill?e / «u
runculus, elcmcncarius , alpbabetarius. ^p;
genfdjllrje/ragittariuf in freie. 06#fCH(W^C/
bombardarius. 4>.iFv rifcl)nt?c / feiopeuriu«.
Jeibldjllrje/faicllcs . curtos fclopcrarius, pratro»
rianns. £teb£|'d?tVje / Anteros, arciccncns Ida-
lius , aliger Paphius. ?0?ci|ier fror ^linjtfd)H?e/
jaculandiartilex , certos iclrut iterans. tnuipcilj
fd>UQe/)aculator inexpertus, ignobilis, inglo-
riu«. ^i|bfd)fl$e/ jaculacor ferarum, falcua-
riu»,^Tenator im freie. <Bdt)i\t$a\rtjmMc:<ntur
curfores, acccnH.circumpcdcs, un.it ^Inrfcfjiifee/
fixt ;53o^frf):i$e/ accenfui campeftris ,aiiks fy\t)t
fd)ÜQe. Snviri ^vaü i cribunos cemurionii ST
mc ca tor is. £d)fi ^uw 1 1> l« / famina arciccncns»
jacularrix , venamx ,53* venatoris uxor.
^(bllrJerCO I D> e / •»••* iv-urandi, artiflcium balU«
ftartum, pyrotechnica. It. machinarum bellica*
rum apparacus , alikt 2Jr?clcy/ GaU. ai trillerte,
commeatus balliftarius. QlbcfcfjK^eret) / titou-
ninm , imperitia , barbarici.
ed)fif?idi( / ^d)icp(nv"f / & (5c6{c§id)f lad). adv.
lt. fd)ie§erliti)/ & fd)i('6ent> / mi(Hlit,jaculans , te-
lum immiuem. <Sd)it?}enbe v^ferneu / ftcll«
cadentes, mtttorum. Qd)U$i<l)tt ten/ ignef
I miililcs ,radii nitrati.
X t ( et in ©cfdjufj/
1773 ® c
©Cfd)Üfc / y®CfftU߀ / X>ae fplur. ®t f*Üf]C/
fclopus, bombarda.machmac bcllics*,iormen-
tariac , tormentum. £cr Äcnfcr itf mit tveff*
lidjcm ©cfttfifc (hotä Jicitur artollercy) »er*
fcfoen/ C.xfar machinis bellias inftruftiffimus cfV,
plurimum valctrc tormcntariS.apparatu xiko-
rum tonnen rorum firmißimus cft. ©roj) C5c>
fchflfc/ ballirtacgrandiorci, tormenta muralia,
/ru obfidiorulia, bahlifci. Äldll @cf*ft V tor "
menta caftrenfia ,five campeftr ia , -vulgojakona.
(Eifern (5cfd)ll| / tormenta ferrea. gfreta Hin
©c/dt)U^/ aenca. £ct>CMC/ coriacca. 6tm|
fliegen / tormenta militaria ex aerecaldarioiun-
dcre,/Ft*con8are. föefcbuß pflanjen/ poft cra-
titias gerras loeare. GkflQfii laDfH/ iarcirc pul-
vere fulphureö fcrreisqve globis. ^cfd^ut W'
fen / !o rfrennen / fivt fliegen / disploderc.
©d)icf / fd)irfcn/ gefdjicfct / wim*.\«
gare, ablcgarc, amandare , tf. aprarc, con venire,
deecre , Ö* parare , accingi , providerc : vanai
enim habet fignifkationtt. ginm in b\C 55>c!t
fd)i(f cn / peregre aliqvcm mitterc. Sieb III t»IC
(Welt ffbirffll/ rempori infervire. ©mm ©<•
f(t)cnfc fcbicfcit / mictere muncra. ©ic ©C'
f(l)cnfc fttfcftfölttöt/ hjccmunufciila fu/Kci-
entia non funt. tgief) auf bie DCtifc fetycf cn / ad
iter ic accingere. (£$ fd)icf( fiefr nid)t icfccimaiw
|U aller (et) / non ex omni ligno Mercutiui ex-
fculpitur. Q3cn ©Ott febief t / tan mattycr gc»
fd)icf t / qvem Deus vocat , hunc ipfum idoneum
»eddit, alias : a Deo vocatus, rite paratui. 3ßa$
fcn fcüfl ftU / fd)icf t fid) fclbjt wol / vocatus atqvc
non vocatus Deus a 'ehr. %$K& ©Ott fd)itttV
fü bin id) tfcTtillu'qt / qvö nos fata irahunt re-
crahuntqve, fcqvamur, Slllf alle? ijrfd)icf f / ad
omnia paratus. UllCjfldjifJt' meptus, rudw.
<£d)icfcr / ©er / & «Schitfcrinn / w« / mas , & fb>
mina mittens.ablcgans, -vulgbVrimifalif , mr/ius
auftor Ö'auärix, mandator.
Gfttifetg / M€/ & Da» Schiefen / miffus , miflio,
legario , it. aptiludo , five latituits aptum , K'com-
modiras , apparatus , dcügnatio operis , appara-
tio: iuapparatiorM/rmMe^idjirfc^ieiHng. @0t»
t(i Schierling / Providentia divina. (£inc l3d)i»
rFnnn tilbn / legationem mitterc. Sef)icfiina,
aus 2luDaehr / legatio votiva. Schill nna jum
Äricqe / apparatu« bellicus. Stfrcrcn*
fijiclcn/ tß lnßa, cr>w pueti globuloi fiüiit« info-
i>ram mittunt.
1774-
90M baff / Schief idbt l «4 &*dv. miffili», apttu.
idoneus, commodus, & : apte, anpofitc »aecom-
modare , «onvenienter. i|l nif^t fd}icilid)
lum ©eborfam / imperirus eft obfcqvi. Unff^icf ;
liäV ineprus , inconcinnus , * tnepte.
®ClCi}irf / *OS / ptor. @Cfd)icf 1 1 propr. qvidem
U. tß qvod miflio , legatio : in fttrit tarnen ex-
poniiur factum , tiimirun; qveda Dtocuift mittitttr,
i. f. dcvretum ^ voluntas divma. unt?Ct»
BlCÜ)lid)C (3cf<f)icT/ inexfupeTabjlis vis fati. ©a<
cwi4f©cfd)ict bot ti iilfo mitaebrrtf^f / hoc cx
omni aBtcrnttate definitum eft fataliter. ^9
tattC^Daö fölticf bcfd?10Kfn / h*c perpetuis nc-
xibus Sc immobili fueranr ncccdttatc devinda.
<5cfd)idli4> / * ©cfdf>tcf C / &*Jt*rb. aptus,
conveniens »deecns, concinnus« aecommoda-
tus , appofitus, £5*: apte, dcccnrcr, concinne, ap-
poiitc , diatur a 0dncf CM / qvia qvi mittitur , prtf
idoneö habetur. 5fi (Sif(^ictt/ ttiam fumitur yo
do£lo , perico , habili .exeixirato , promro. Vfin
0Cf(|}i(ftcr 3Jfann / cuivis tempori & cujusvis
ccinporishomo, it. per i tus, E^cclcbris ingenii
vir. ^fd&«dI»d)C<3j>rud)IP^rfcr/ proverbia op-
portuncaptata. Un»jcf(t>icft/ & Ünaffd)uHid)/
inept«is . infeitus , minime aptus , abfurdus , in-
concinnu«, irapentus, 85': inepte , abfurdc, in-
cempe(live,pr?cpoftetc, infubide. Utl0Cf(t|l(f>
t(i $<i}fl)rcil / flolida , impudcnsqve poßula-
CMu
(3rfd|)icHi((fct(/t)if / aptitudo.concinnitas ,con-
cionirudo , habilitas, conveuienria , congruen-
cia,t/. crudjtio. doßrina , literatura , facultas.
Öcfd)iciltd)fctt im iXcbcn / oratoriavis diccndi,
facundiaflorens (^cfd)icflid)Fcie ill bitten/ ac
commodatio. ©vr^c C*5t fc() icfl ic^>f c 1 1 / altirtima
eruduio. l|n0ffd;icflid)ffif/inconcinnitas,in-
fipientia t ru(licitas , ineptia.
Cibfcbtctcn / 65" Q3crfdyictcn / ablcgare , delegarc.
amandare aliqvem. (Sffantcn abfebitfrn / mit-
terc legatos. 9lb.icfd)icn / five vfrfchicf ( wer»
öcny legationem obire, aeeipere , fumere. habe-
re. 2lb|"cf)icfuihv * 5Jcrfd)icf t»ie / le gano,
miflRo. 3lb(jcf(ticffcr / & 53crfd)uf kr / miflus,
legatui.dcputatus. grict>cn^abijcfd)icffcr/ ca-
duccator. Qlbacfl&icficr )u Ärifg w b griebe/
feciaii«. Bfr £>r(/töo bic 5lbgrf(fetcf tc cingetti^
HMcf 11 Werben / grxeoftafis, lectu, ubinatnnvm
fubßßtrtnt legaii äd Stnatr-v miß» ( Rom*. )
3lllfd)icfen/ aecommodarefe, apure, attemperare,
conformarc , it. accingi , paraft, inßrucrc, prx-
medi-
1776
mcditan , cogiure. (£nca* $11 einer <3ad)c «m
fcf)ufrcn/ concinnare aliqvwfad rem. irtcbjur
^d)lacf>t anfcfttcteit/ inpr*liumaccingi, apure
fc pugnac. (klieren anRI>uK*n / ornarc $ in-
ftrucre, ö appararcconvivium. 2lnfd)i(fling/
aecommodauo, apparatio.
UirTd)icf en / ©raufi * i^Gt>roiif(cI>icFeii/ U. ftre rß
<juo.i 2lnf<frirfttt/ pracincdiun , accingi. (£3
fct>ccf Ct fld) liiert DarilUfV uon convenu, qvadrat,
cohacrcc, conibnat, eft incommodum, inconfor
ir.c , indecorum , mintme aecorumodatum.
JgHcTauf h.iihi bid) jnfdjkicn/ Iwec multo ante
med ic rix, huctcp.ucs, hxecogites, adhaecte
cxcrccat. 2ßic »iiltc feilen uns auf ben ^Ibfc^uD
febutvn / inapiamu» in> icncccucc vau colh-
LClCr
SUüsfd/ufcn/ JfrttMlt &ßinauö|'d)iefen/amandare,
ablcgatc , cmictcrc (£iaen an feine flott au*'
f^urt'n/ dclcgarc , judicem mirtcre, vuarium
profedare. .\euei auf alle c tc \mi autffehjcfi a,
ci^vic«s circum agiosdimitterc. Ji.i-.-.U'i'u'-.if.:;'
t>ct / Emilläcius , amandatus. •2ii;:|u)uhi!ia
Die / cinulio, arrundatio. (£incil in DU 2Belt
b\\. m&fdjiiien cxcru.iercaliqvcm adulcima ter-
rae loca, proeul amandarc Oft Ulli) Vielfältig
(Ul fvhiii.il miiliculare, i.e. crebrö, permultum»
frcv]vcntcr, ££qväm fcpilTimc mitterc.
^(fd)lttcn / fropr. eft allcgare. glHCII bcfrfjtcf Cll/
«uncium ad aliqvcm allcgare , deinde : ad folli-
citandum aliqvcm dimitrere. In ßreie autem iß
adornare, viamtSbi muntre adaliqvid, ranoncs
foas aecommodare ad rem qvandam. Hillen
<inct Kcbe nXflfU b{fcf)icfcn / inqvircre, anq vire-
o ic.cxplorare vencatem concumcliar per bonos
▼iio«, injuriam ad disqnfirionem vocare. t3fin
J^U$befd)ifJen/pro»idcrc rebus ini*. rem fa-
miliarcmconfrituere, curare. Q3e|d)K"fer' fcet7
inJagator ,exq*»fieor , icrutator , vifor , veftiga-
tor. lJ(fct)»Cflin9/Die/ disqvilicio,mdago
cura,^provifio.
55»? nftbitff n / 3Bif> & 5c<benfrnirfeu/ "«» mitterc.
pantrr , fimul E# in comiratu ablegare. <?r ift
imtflef<J)irf et / legaiionn comes eft. (£f finö Cin
jgKiiifea Seilte mitatfebiefet twvpen / gtegatim
roirti funr. <£$ itf mir ein (Sefefriif Darben ge*
jd)t(f(t rcorbfie / munufcuhim adjun£tum crar.
«bilXJtfÄicf CCr / Oer / dclcgatuo, robdclegatus,
commirtariui.
©nrd)fd}ictcn/ transmittcre, transportar«, trans-
ft«c.
^ntaegen» five £>cgen|'tt)l(fen / obvum muecre.
€ntgegengefti)icfet tverDeH 1 obvum procedere,
prodire, ob^iamalicui dare, & fette (c(e. vi : v
tfi mit<ntQtqenü<\ä)iÜtmKbtn/ advcrfMin mihi
null us vc ii it.
(etinfebiefen / !>i- einfrieren / id. qvod fmplrx&d)0
efe»/ aecommodare fe. Cf^an tTlup |id) m Die
Seit fd)icf cn / remponbus aflenciendum. vi'V bat
lieb in Den(D?ann m<\ fd)iiten gelernet/ ad c m
viri \ u 1 11 n rarem nucumqvc apprim^ ac lotum (c
converrus ei>. Cfr tDCOB 1 1 (!) twl Dr ein j 11 1 d)i d ,11,
haurqvaqvam rudis cit iradandi rem iilam.
(|uifcni(tuug/ Ote/ aptitudo, aecommodatio.
<£iil)'cpietli(t) / «v- appofitui »congruent , deecns,
eonveniens , idoneus , gfT 1 appofitc , percom-
inodcr
^OTtrd)icfcnv amandare.ablegarciY.rcIegare, pro-
fenbere * deporrarc, jv.t tttam dicuntur : ^rttf
€le uö furtfd)kfrn / Wit c d)in:y f fortfc&icrcn/
cum mala gracu dimicecre. jrb habe bcn3)0>
(en iteaf* fi>rtaefd)i(rt'C / proper« extrud ubclla-
rium. ^i>r(fd>iching' Ol«/ dinuilio, amandatio.
^orf .U'iv'bi .} f ee. amandacus.
3flf » (tve 3JcrpJ)irfert / praenn teere , fW etiam dici-
tut Vor»;»; Ö J Vorauß; 1/. aftwtpfft&f cn/
praemandare. (Einen ^ot c» »or.. »lelnel en nun-
cium prjcmittcrc. Sßotangcfehietter/ ©er/ prae-
nunciut, prxrnidus.
^erfd)i(fen / allcgare. ^er ftieftfer h.u berge«
fd)i(te(/ judex mißt acecr/i tum ce, vocari cejuc-
Hr. \£g fint) ^iefaute bergefebief er / legati huc
miiüfunt. ^)erg<fcbicfter/Ocr/lcgacus. ^er<
febirhing/ iegatio*
^>infd)u(en/ ablegare. ^in unb he rfcbkFrn / ulrro
euröc^ve mitterc. bin iu ihm aefdjicf et/
acecriitum cum mifi. (Er bat Um in ein anber
{eben hingefebniet/ rebus humanis eumexemit,
vitä cxpulic.
J^eröinfebicien/ & Umfebiifeit/ eixetrmmittere.
lenbbalben naeböelte nmfebiefen/ad folliciwn-
dam pecunum paHlm fugiratorcs mitterc.
COfprbbrcnner im ßanDe berfimfcbicfen/ incendia-
rios per provinciam ulrröcirröqve transmittc-
re. Umfdjicf Ulig/ Ol?/ convoeatio, antiifv.in-
ctlätb.
%ld)fif)fcfen7 deindepoftbaec, poftmodum.po-
ftremo. poitliminiomittere> it. aecommodare,
obfer vare , curare. £icb IlO.cb Ctnrn fd)|(1en/
colcre aliqvcm, ad nut»m alicüjus viverc. (£i<
Rem IhSv Briefe nacbfcbicreu / nueuli» mfamia?
all-
1777
1778
aliqvcm afpergcre, ad intamiam alicujus lirc-
zai fcriberc. |i flH)tt( C* bald nad)|d)ilfcn/ pau-
cisdicbus *d nulluni, erat.
Aliud rß Übrig /»w Drubcrfdjidcn / piui , am
plius , ubenus mietete. Igr bat nod) (Seit bru<
D(ri\(|d}iffct / plus pecuni« addidie , tuprä ad-
jecu. Ul«cr|"ciicfun9;l>rt/rran*mu5o. ©ru*
brn'djicfllili)/ au&arium t additameritum , ad-
jcrtio. Ubcrqcfd)l(tCt / ttiam eß doörina abun-
dzns,ftcut4>H\H(i<S)i^t/(cmido(kuu
Qi3cffa|d)!Cf(lt/ longius ablegare , ulteriüs mittete.
|'d)i(fet tlid>t »<iter/ non qvadratam-
phus. 08 ii tid) l ii vor gefftiefet bat/ fd)icfef | ■ 0
tat nicht weitet / olim pulchra dt decora » hodie
abfurda & abfona videnrur.
93Jieberf<bi(rcn/ dt 3urftrt|4>icfcn / remitiere . re-
ttb amandare-, fonificat ettam folrcre dcbitum,
nomendiflölverc , fidem fuam liberarc . reddere
pecuaiam , fivr aliam tcm.
ti< /rcmiffio, rctributio, redhibitio. reddmo.
fÜ>icöcrfd>icfer/ t)tv reddcni.rcniuncrans, red-
hofticni. dÜutXrocfc^icfC / remiflui , redhi-
bicui.
BfffAfcttN / nitro citroqve mittendo moleitum
ctfc, ftcqventibus miflionibusmolcftiam exhi-
bei c , f: ur fauidio efle alieui. vr r jerftbitf t ßtb
ja Den ganzen 2ag/ totoi dm miflitando)ru mi«-
llcHlando confumit, (Eine verbrü&licbc 3<v>
frbiif lin-.l / mitlio (rcqvens odiofa.
Qucidsi fctt/proyr, mutcre, mandare ad aliqvcm,
. ii adornare , \S m ftecir con rivium apparare , i/t
inrtruere. ©er sßraut 23ater Riefet trcfilid)
llir J£i)d)«it JUC/ nugnifice , tplcndideq» nuptia-
le* omat cpulas. £r |'d)ici« fid) nidjt DiUjU/ ad
haue rem non probe eft aftc&o«.
3u|animen yiw UnbcrdnanDcrftbitfen/ unaft fi-
mul [mittere t it. convocare, adjungerc , aflocia-
re. 3ufammenf(f)itf lina / ÖtC / con rocatio , con-
v c n cus , congreuus . com 1 ratui.
®(j)0Cf / X>a» / p/ ^(fcOCf e / fexagena , nume-
rtu (exd - nii continens. Idtb dicitur a djiilt'li/
qviä , antrqvim mittat ur , nttmtrari folft. in
t2d)0Cf <£ocr/ fexagena ovorum. Sin halb
tr J > 0 1 r / fexagena dtmidiata , dimidium fexage-
nx, 7 v*fi du tu trtctnA. (£in alt iSdjöCf / *iccna,
/Ic«t ein neu 6d)oct / fexagena. (gin ?attfd)ccr7
qvindena. (Ein par <BÖ)cd/ du« fexagenx, par
rcsagenatum. <8ilbfrfcr)Dtf t tHem qvod Heu
©eteef . *rtii<|>o(f /ftufotiii fS^f^oef /
proptrrcultumm Carduus fattvus "w/altilis, cina-
ra, leolymus, (Vrobtlua.
rtbötti'n/ perfexaginranumerare, tu 0ctioef ett
u-rrl»-« /; :i* lufammenUQsn. Qai 6ktreibi#
|d) lUk'tl / coagercre fafeiculos frumenti fexagc-
noi. Compof futa : 3iu$i'd?ocf en/ & 33erfd)ocftn/
Memfa qvoj »3d?0(t'f n mutant.
Ä(b0(tid)t/ ai). fexageni , &U t q'vodftrJexagnM
dttrrmmAtur'. vrchoiHcJ>t / /ive 0cho<f<a
schien/ fexagenario numero coacervare.
^d?ld)t / f(i^ict)«n / getfttCfctet / ordinäre,
digerere, componere, difponere, rß k &d)idtjn/
qtatenm dectrt vd convtnire fignat, ^'Ünfitif^
|d)id)tcn/ digefta arciftciotc componccc. CoMftß
3lb|d)id)fni / in ordtnemadducere, aliqvidor-
dinc diiting vere, di fponere, moderari, infttucre.
JDfcf Arbeit abfd)id)ten / laborum gradut ta-
cere.
v3d)id)tcr/ ^et / moderator, atbiter, ordinator , 9
in re mtUÜici prxki, fivr praefcclus todina:, dhkf
0und;trt1CljlCt:/ qvi rtiam exponitur operarura
fcriba.
g<\)llS)t/*it/plur. 6t^i*tnt/cla(n$, feric», ordo,
diipofitio , nonnunoyam et'.tan ^d>t<btun4 / OK/
ordinatio, dicitur. £<3)i<S)t ma^CU/ propr. ordinc
coliocarc, in otdinem adducerc , in [freit »utrrn
fumiturpro fenari . qvicfccre a laboribus , ijv*nd0
mim AgticoU per manivvlos ,fltuei £5* metufiuep
diftonunt , Um labrrma fuü colophonem additnt.
Ii: re metaUuA V?d)id)t dicitur opera , £5* rcbt
^d)itbf/ heluarioi uttde: wttt bicrebe <?d)id)t
ferjfii / fn>r 6ber X>em Ächlemm^tnben axbiU
ten/ pergrarcari, popmati. Port o ^cf)id)t / id.
eß tjvod 6c&ei&unj/ unde ©uterfd)i(bt / dmfio
bonorum.
ecbidjtig/ * (?d)iu^ti(fef / «dj.&sdv ordine.or-
dinatim, diftinfte, diftribute , it. compofitus, ia-
(1 1 1: : t u5 . difpoflrus, ordinatus.
©ebieby fcMcben/ « *iu naiss ^d)öu^
ben/ e @d)ubcu/ 3« f*Kbe/ du m>
beft; & fcf>citbefc €r fd)if bet/ & feheubet/ tt>ir f" tb«-
ben/ je. 3* |d)ob/ & Icbub/ 3d) |"d)6bef & fd;ube /
qefeboben / qcfd)aubt / * acfd)Ubt / truderc , pcl-
lere , traducere , rapere , Ö* melaph. currcre ,cur-
fere, curfitare , provolarc ad aliqvem ,/«* curfu
tenderc* ii. vorare,avide manducarc, $3* come-
derc« ptxctpuc in compofitk. £>as ^ebcUdc bat
fub ^ettbclnn / xdificium iftud fede faa convul.
iiioi. coropag»bus,/fti compagimbut folucum,
^laxa-
79 ®C 1780
! iaxatum cft. ©ic £d)uli> von ftcfr f<&icoen/
ilparn amovcrc, in ahum denvarc, five trans-
rre. ©Cf\ir »011 füfc fdjicbc«/ propiilfare, &
:lkre periculura. Slrbcit »IM ficj) fcbu'ben/ onc-
1 objc&a amoJin. ßtqd fqjicbcn / mctuJas
rcutcre , trunculosluforiofrdcturbaxc, dcjucrc,
cnilisludcre. , ,
icbtr / &er / * ©ßickrinn / W«/ mas, & fe-
inatruden«, propclUni. tfcjclfcfyirbcr/ lu-
r mecularum 1 /•'.'< ciunculprum. <3 d)hbtT
iam olim Antbatur Studxofw tiovititu , vulgo Pcn-
llis, qtri mtrA annum domum trmeatat atq. dam in
\tnam fe fubduetbat , yvafi daferror aeademiae,
'jtuMmui. £ ü)[ c bei Uni / 000/delicatulus, ne-
nuiue , pacriam ante tempus revifens.
ic6un^y öw, c?0«6 vSd>icbcn / ©cfcaubung/
IC/ volutio, traft us, volutatio, voluratus, pro-
ultlo • amocio , propulfus , propulfatio , rnoli*
ien tum , molicio. tffqelfcpit'blina / trunculo-
im ludus , metularum Infus. ©IddjfC&ifblllHJ/
qvamentum. rununfdjicbutti}/ in obliqtum
ttrattio.
^biä>t/ @*icb/@*ieF/ tfSAetf/
adverb. propr. trufatiü« , fedfreqventius po-
.':<> pro : obliqtu$ , transverfus , dctortus,ob-
ipus. (Ein fcfocffcr Äfrl/ homo detortis cru-
bu«. (?<J)Cif ©cfi<t)f / limi oculi , five rerorti,
valts habtnt paeci ^ Strabones fru lufciHofi.
$<&icbi(f)tc9$ctnc / loripedcs , compernes , vari,
i* ral|i. &<5)icbiÖ)tCT ©1IH1J / motus obliqvu«.
;d)icfe -öofjcr / H n * |r«i?«a. Griffet
>atf / eollum obftipum. ^djtcfcr (Sinn/ ani-
ius iniqvus , perverfus. &d)icfaltA ttxam Hia-
Öo fp»r/«r <£(&ff / & 6<f)ö7/ curvatus. <£<$6fc
: pif£C/cufpts curvara.
jiefbeft 'tue / #das Schiefe / 8£ (Scfccffe / cur
itas , obhqviras.flcxusjcurvamcn , curvacura.
J)cifclen/». r. ©cfceif/ /h* Sdnef geben/
laudicarc , difi ort is cruribus incederc , varicari,
mpedem eile , vacillarc grcflu, nucare. Sea
:d)Cif\lCB/ * <£4)icfd<ti / ttiam intnpretantur
eclinare potum compotori, par pari non rc-
rrc in bibendo. Hmc <r d)i ifdmu} / Die/ clau-
irai , claudicacio , ö" (£d}cifcliuyt / claudi-
lnl * 3S' 1 **
f)ief<t / ^er / propr. tfl aflula , # lapis (ciiTtlis,
tj 'is ardeuam apptiUnt > qvs tamtn rtÜitu vaca-
tr lapji Lydiui , blauer ^4)tcftt / vtnit<h a
&d)itf/fvM ardeft* cbltqvt ponar.lur in te&Uin-
ßtr fqvapiarumi.binc gc&irfcr auf t>(tt\ kaufet/
per mttapb.funt furfmes capitii, 3flnfcjirf<r/
tcila deutit, ^bufivi ^(S)i(iet <pjo& eß impc-
tus iracundiae , Arne ; €inen ^d)icfcc oaben/ in-
dignabundum , obftmatä iracundia eile , ümuU
tatemeum aliqvöexexccrc,
^"C^iefcm / Andere , feindere. //. irriratum , p€r-
motum , correptum irä erte, de potefrate exirc.
21utffd)icfcrn / iras contundere, mdignationem
mollirare.
tgc^ic fever / DCt / feinden» , finden* , it. aemulus , t+
mulacor , invidiofus , indignabundui , ofor.
(§d)iefcT(ntt / DU/ foemina indignabunda , trux,
(tomachoü , propr. ejfet fcaJptor, fivt lapicida la-
pidiscyanci. j
©(Lieferung/ feiffio, firtio, £iTura,r/.ir>dignatio,
fimultas, aemulatio infenfa, & ira preffa, ani-
miqTC feabitudo, propr. caefiolapidit lazuli ,/ive
firtJlis,«/iäj Dae eebiefern/ * @iüfcrbrec^<B.
vr ebtera uj / & edjuicncbr / 44 fciililis , fiMilig, 1/.
odiö incenfus, mdignabundus, ad indignario-
nem pronus, aculcatus , fubiratus , amarus , diS-
ficilis, afper. S<feicfcric^tC Briefe / ftornacho-
fiores literat.
®CbicpCU/ propr. protrudere, propcllcre, mtta-
vhor. fallcre , infidias Aruere , inde compof. 55c
fd)ii"pCH/ fabneam ad movere, fycophantias in-
ftruere, binc n'n^cfd)(evcr/ deeeptor, flraiida-
tor, inplanator. ^ffcljicvung / tue/ illufio,
circunotentio , defraudatio» deeeptio, ^5* 53c?«
fd)if pid)f / a Aj. fraudulcntus , fallax , fubdolus.
»3 rf)»b / Per / pulius , traftus , voluiio , promotio,
1/. niu», öTddatio. C?iq(n (Bc^ub tnbn/ pro-
vehi , propclli , prorrudi. ©nrn <£d)\lb qtb<llf
protrudere, propcllcre. rfnCOI ©d)UL7
uno motu. <Sd)llb rtxam Aicitur fafeis ftraminis,
(Bd)ttb&hQ\)/&JCU> tß pignoratio ciT»dam per-
petrati criminit in memoriam, alias 0d?Muf/
cyRecbufc^ub.
fl 'fd)iPPCt/ paU !c* Are, rutro tollere, &'afpor-
tare. Compof. >21bfd)UppCH / 2JÜC*J- & ^)imt?ül
fdjüppen / rW. r/? , nun. auferre , cripere , ita Jvrt«
K^flppcn protrudere. ^UiT^upPt'n / terra con-
tegere | humi abdere.
8d)upp< / & (Sö^PPC/ ^/ P a,a » ruf rum » bati lliim,
i/.c)eaio, amotio. <5c|)üppc bclommctl/
repullam patt , rejici , repud un. ^
Hu 11 1111
I78i
1782
Ödjfeppt 1 fiiblaiio > cje&io, ttnocio , Jcvaclo,
qvxpalädr rucro fit. &iitid)ip*un*/&£tm»cd'
Vdjippung / dctmbaiio, cxpulüo, & fMtufeft
•fttxlegaiio.
c^g^cljUPf /porcicu», npbUar. Diu/ur dun»
£d)uppcr / iui.it £d)upritw Det/ capronse.
Sunt crtwtßi capiii Anterior ti inß Ar. nubilarh cujm ■
dum. Hrnc tili sScf)Upf fy\XV tß manipulus er i-
nium t «.«u§ iiS*». «ÖO^ifd)opf/ crifta. Uber»
(rtwpf / projeüum coronarum incolumnts , aijii
Gcfimafoii». 2Jorf<&0PI/. vcftibuium , pro-
tjtytuajf ptopylatum. üorv>.moÄ
@d)6be / Oü/ dni <2d)itec 55rof /mtäo pmis j
in turnum , femd atif «inmfll Cirt Bccfcr in
fcen »«cTofcn febicbet / i»^ <*»n<ur edjobtr/
a«r / ffcues. €in @Aobcr £<ii / fr* £cu|d)?.
Her / v*i ttum diamt jp<ii(cbochf 11/ * &»«lincj/
ntttafcm. Jr>c!lfd)Obav ftrucs lignorWi«. •
@*$UCM / öü / 9^ 0d)<ebdkl/ -ta<r <• Jen
MalrÜö <^fjt)^ufd / pfcillum , rj.-.ir ofcilloja-
* ü ftari, fd^uctcln / & fdjdufdn / a/iiifc&ecfm/Ö'
fdumen. \£d)auFclung/ &w/ofcniatiq: <Sd)U<
cfclid)t / «Jjf ß> »«illani , rieuban« , ofciJlö jafta-
tus. * ' /j^'i^Urf« ;
^CfcUpe/B»®<6Uppe / t>U / fqvamä, if. por-
rigo.tf fmfurcscapitit. .£>atlbtfcbltpC.l itrrum
k &(Üiibtli / f™* f<p>Am* c6ntigu4cfunt t '&fub-
o, dtnau tßi uuitntur. A 6c&UP< eß 6d)lipcn/
& (SdjuppCll / dcfqvamare , it. feabere , (calpere,
fncarc fe. Mttaph. tttAm fisriAt avarum c0e.
Hute ein 6$UPpcrt / & £(&ubcrt / parcus , ava-
xus, fordidu» , numibafiui. ^d)Upid)( / Ad}, i. t.
rollet ©diupctt / fqvamofui , fqvameui , itrm :
porngioofus , fcabiofu». edjuplrin/ **»a/
dimm. fqrainula,
©ebeppet / ta/^"« 'Jf* CW)wbcn/ tß^ gJo-
bu» lan«, Cfa&löben Wolle/ Ata. dt bat
vjd) tVVit'non Jäfw» tS<t>0PP<r / vcllui, Ö*
<3d)fb<n / cortice* lini,/^ triam cm ^d)^P^
Ycr»tx,«ri<« <aiVrahi«.fa«i rttomfcnhiur ($d)4pi/
' & f&(Al*thr. dt nomine fto! ido , Öfbar-
■ do itn(«r. €« i0 rin alberner e(ferp< / biitcus
eft : 4 (SdKPSbaft / A</.agrcftl* , limplcx , it.m-
fV>cc , a-reftc. (?d)fpP<r / öct/ df efaPpcr.
' 'Iffn ^ t>A6/ </^«»4i M»iu 4wt fafcioU'pcftoralu.
^c^ap/iw (gf^p/ iflo«; ^flbit / fooi« tnftw
ct)C foir» uno bmoen ♦ibbanfwn?) t)4bcu /so-
Minr fcapulare »■ uui« Oic Öfo^roUr^HuDcci
ffbafl / <on/r«miil« ftxpulAtu.
i^»ct)0pp / Ö4» / tsirtw 4 0d?febfn / triodiölbi.
tfin bclb »clytn»«. (£m €d^pplcin €»3r<ur
modiolus »im. (Bcbuppf Auttm, Ot«/ !3<p*
Vif X>it/ fß gaufape , anuculum mznicatum,
jvA eüto<oKwmi'4*4)\\u\)t-/1lt/ töga multebric
^alla, ftolafaminarurn. (Strobfdl^UbC/ AtOem
tfl manip«lufc , (h , amini*, 4/«i/©<©aub €Wfb.
Vtnit Auttm hmc ein 0Cbrtttbl)Wt/ fett/m, um-
@dlllt< / ^rffö^fcnFe / Ofe/^enu« navi.
gii oncratii longiottv , dikitat i @du«bm/ >]voJ
faafe crntiuht pojfrf. ZXtd-'five'^i, * ^t'frbr
fvhlltc/ bippag'o, navu craftoria« a&uaria , ^
hei
(gdiaufel/ ou/ ?iur. ^cbaufeln/üm q-vod
©ebuppe / pala , mir vtrb. (jd^ufdn / pall
ptojiccrc. vSctjCUfflfin / t»a5/ ^mi/r. li^ula.
feurffdjirufcl / fcapliium. ^ttmr r>fcn*
fcbtlUlil/ mfurnibulum. £aDf)4)aU^l/ rutzupa
t W medium pulvcrarrtirn.
^f|)Clff / l>Ct / <ß menfura aridorum , mithin
gd)effcl / medimnus , modius. ^albet «S(|jCt*
fcl/ femodiut ynDenf).ilbc6d?c/fcl/ fetqv».
modius. (5(J)5f(Inn/ lancca , fcriflä, 4
öcbieben / , /rM projicerc, Alüttti noßn
appillant \&$A)K\in: fn't ^djcflim
5ct)abel / oiim&bodit ©ebel / t*r/ 仫^«-
um /riwin rMi, faunium dtSum , /iciir aemace»,
harpa t glAdiut curvm , ort Vokm , Ungari & Tut-
et utuntur , und* etiam cbcli(fet tß , curvnf ,
fiilcatu» , curTacuj. 6d)ar fei Scbcl / fal* per-
aeuca , acicaces exaeutior. Ucr^f tCCCr Scb(U
veneno infedur.
(gcbelfn/ gffcbclt / copidibuj, i.e. glaiiis levitei
curvati» i talcibmqvc fimilibus rrucidare , orde-
re , diflecare. Compef. SRkl»eT|Vbfln / difltiOi»
aeinaeibu« gladii»q*e ineurvis malrarc, obernn-
care , morre mulöare. €iufcbe'tl rß acinacem
demanibuiextorqvcr«. ^frfebflll/aKinacoxa-
putdcmne.coneidcr«! )ugularc.
^riclrr/ ter/ « e. 0«bvinmcher/ Vtrtüxxfit
tiriT) €r&Q*t I mach»rop»uf , falcifcr , it. inrer-
tfctor, percullbr.honiicida.
i^ibdung/ bW / «acidano t jugulatio, obewinca»
no ,occifio,<a:dc»> yv**cmace fit, itA$lUba(\-
bcluua / owifio
C<pPf
V
ippC Öie/gradus cögnationis. Duitur ä fäjict
bilt / «"VJd numrntnäo protruditur qvafi. ybcant
ttiAm eippwb!/ ;<t Sßact rctf>tcr vrippiabt/
fecundumgradut praerogaciratn. IHlC&jlc
lu Ca* ^ifipc / proximiorin gradu.
Sippen/ g^fippft/ pioximiorern lngraduefle, liho
codemqvc fangvine ercatum eUc , ptodirc ex
domo aliqra. £r tft i!)in Hübe «n.if fippt't / co-
gnacionc illum attingit, in.it <Sippf0afi\ t>W/
«onfangvinius. ♦jU*atf**J' , v .MV
<?ippbaft/ & C?lppi(&f/ ^Sfädveib. cognatui,
propinqvui , confangvmcus, cjusdem fliipii,
proUpix,progcnic^ WJJ ^ a t v W|W 7 ^^ 1; > j^jifoC
®d>etbe/©if / piar. @d>cib<n/ <hfcus, orbis,
&haut**rl, tropica , iriV«™ « ödjubwvwi/,
yui* propter rotanditatrm ftciiie protruditur, E^m
ditthn, *fi , ^d)f ibldll / X>0» I oibiculu« , orbicil-
Jim. gcttfarfacibe/orbisrnrc««. &uaclfcbeu)e/
globului , fphara , gtabus. PCäl>clf(f)cibUlH/
v.t#cufc. (gd)tt#f>cft»C / meta , fcopui, rotirja-
culatoria. <StMlUCnfd)Cibc / difeus folis. <Spie-
^3§ri(kfWffa( orb,irex virro fpecüJari, /n< pur/flimo.
(£UTWnfd)clbcn/ orbesAcUaxum. Sripterfcbjft»
f 1 1 Vota figularii. SRncb Der treibe feblfjrfn/
djfc^'fadcre, dKcum globutii {tritt, trajicere.
23» it ^c^ v^d^riVc fpirlra / trochum verbere ior-
\&<5)<ibiQ)t / Ad). & adv. orblcularui, orbiens, £5*
orb:culatim. 2nnafd)clbi(f)t t ßve SangfftribC'
Ud)t , ovatu« , T!//^ovali$. £ inen Slpfct / tth
ben / Xefricbe / ic fdjeibiebt fcf)iiciDcn/ poma , ra-
p.is , rapbanos otbiculaeim femdere. Dicitur
r:;jtm vrctjcibluiff. 'Sfe «Ä^i* ^
^iVfcfyicbcn / protrudere , nropcllere , dimovere.
hic £hy.[cpcii fieb ^bfebifben/ deeünare pa-
jiam. Örinrn Stalten abfdueben / arcam fubmo-
vcrcaliotranifcrre. 2lbfd)icbCr / t>«i/ depul-
(or , dcmolicni. 3tbfd)iebunQ / W«/ amolitio,
depul/io. <£in Schiff pimh gellen nbfehuben/ de-
irudere oave m (copulo. ^^^ fPPft'y ''^^MC?
2ll^cJ)kb?n f atrrahcje, arieflere, ad f*e tradiKere.
Slntufcftcben / cömiguui , attraftu« , admohru».
llininacfcbobcfl/ diijunftus, amotui.frpararui.
Slnfcibiebcr/ t>«r/admolien«. 2lnfd)iebnna./ We/
ndmotio. admotns.
£lu!fd)icbcu/ differrc, prorojrare, protendere, mo
riti , prolaiare. (£ine $n4)t n«fTct»tf bot / tra-
hcre rem in <crum. ;>jaef)5ta<] ai!f einen flnÖfTn
SJvCiMt nilfiiticbtn v temiti* ihalium menfem
ptotrudtre, ^ rejicere. ©ff (?adK hJ^tH*
!lid)t tlirffeJnrtftr / negotium iftud nW16 mOf«ic»
proeraftinatur. ?|uffd)if brmg /4c 5!uf»
fefaub/ comperendinatio , cunftacio , mora , di-
hidium , prorogatio. ' (Eine* J aqct ^lufpftub/
ptolatio dici. 2lnff»tifbcT/ tdr/Tnoirttoi'.
3lu$|'d)ic6cn / ft J^iniiiieffefirf ben / propr. commore-
fe, de priitihö ftaeu convcllcrc. £}\t ^eif »cit
l)inau$fchiCbcn/ Uxiü« proferre diem. ©ie ©a«
d)c nnf ftnel Slnfnnft antfdjtcben / caufam ad
alicujui adventum fuftenurc 2iu^fe})iebung/
t»ic/ prolatatio.
Senfritcbm/ 3ncff^tcben / «. Aerbct) * J&cTjnc:
fiieb<en /»^/'» f fT'=</2tnfcJ?lgbcn/ attrahere , id-
"' , tehere , addircere , admoliri. \£inen mit
Walt bcrbcnfd)icben / vi adhibitä perrrarhere afi-
qverrtih !ocum. 95cvfd)iebting /©t< / annexut,
comrages , coagmentum , commiilio. at traft io,
' a'w/po rtram ftiboiTiatio , melius fuppofitio. 3üe*
fdjllb / piop'ii actraftui ,&in}uTt frans , doluj,
iv!"h fuhmatio. ' tat '^3Cil{B!!»;oViU »'iiiS
^re^fciicbeit V propr. permirrcre , f5 petpellcre,
a/ijj perrundrre, = r transnütterc. ^inenöjja»
flfn^u^^^Tc^^nrd)fd)iebe1l/ ebrrom per por-
tam protrudcie. jOurc|)fcbicbuU9 / X>U I tram<
mifHo. »ÄW:i<t)|53i»j2
(&rrfcf)icbefr^* Unberfefjleben/rnbom^re , fnbjice-
rt , immrteerc , interponcre. ffmen
! finfd)febcn / aceufatbrem parafe , w/'i'ppoAerc
<&ttf) in drte^f cimbf^ftft dnfc^icbctt ' irrepere
paulatim aheujus antmum. miinnare Cc in fa-
miiiarirjrcm aticnjui. ^cnticn unbepfcljiebenr
fubornarc eeflti.- ' €fnd<f$pkni* ' f^Tpnn^e^r4C
fcbebClff Srffff/literreftrppofititrat. £inflrUi :e
'©OTj^tW ^<lPifteK fttirln-n v?n;ar<m caufw
confcicnti« aluujui co r mmittcrc , jtrramenrum
deferrc. »fipftbubumv» t»!'C/ interpofirio, in-
finuatio, /uppoTiciö. (fftjf(böb /t>«t/ ^<tw /ii-
r»«fj;r cfhiKfcb/obene (Sffflt / menfa fecuntfa , mat-
test , guftatio Tucccnturiara li!>&frfcf)icburhl/
&lln^cr^ l C^)Hb Mucai, mfldi«r, /<?/»>■ fub-
repeto" ü ;V *??|ttf^9 ,iri ' "' ,>r
(Jrfc|)rebei! / admoliri . magn6 hifn propellere , ajt-
tVaherc . comniovere. '-Xfrf 9fäb tftftttn
Änmnfd)t erfebieben / eqvi hujn» vir« non fbf-
riount aii iftiuscarri onu* trabenduhi. (Srfc^fi'i
birnei tfnt /mobtib ,tommotk>, propuffu?.
^3rtfd)iebtn / protmdere , propellere , de Idcd'mo-
ver<; Iriplarttk rß airffefrere , gr.mdefcere »y»'**
fiHrt , adolefeere. SDcr^OURt ftt)ifb( in rdlrftC
U ii u u u u Uxj
«789
(Sc
®c
1790
diu: 10. 3uff<buji/ adje&io, addicio, fupplc-
.tnentum. ^ufauimc ufchuf? ■ fymbolum , collc
äa 'IbtTfdjUtt/ fupcrrluum , rcliduum, lucruro,
qvxftUI. • •!• j» « • :■»/ |
t3d>icjjer / o«t / * @<fcie|}crimt / $te/ mu , # foc-
mina numcranf , porrigcns, prxftans. 51 IT?-'
ffcfti<§<r/ cicdor. 2ln$fcf)ie&crinn/elcdtrix. wftoJ
W? ^'.1 •»dMiUtT / mil« provinciali« dclcftus,
/iw C*>clff<^!C§Cf / crogans. S3prfct)icf er/
luppcditausfumtus. Ubcrfdjicf CT/ fnpernume-
ranus.
-€5djie(mna/ tfe / * $4« ^djieljen/ i.Vm r/?^t«oi
Äcfcu^/ # m fimplict multb frej'vtntiiä. @>dt
fd)icälM<J/ nusneratio argenti. UnipfrenfehUf
pmcj ■ erogario fummum. 3l!l£fctMcfum<J/ele-
Äio , feparario , & rejeiftio. liBnjfd)ifj}nnj} / ad-
jcdio.cumuius ,nppoiitio. ©rtrfcfycjiiing/ prx-
bitio, dano, praeftatio. (D?rt» * 3«fimmcn
fihicKiin»w collacio , concribucio. 3fttld;f(f)icf
fling / cxplccio. 5ÖPi'fd)icpiing/ irnpcntaröm
fuggeftus. i 1 • " « '"^ »
iSttl&freqvtntws ©Cfc&Oß / t>a*/tri-
bu cum , vcÄigal , colle&a , ceufu« , contribuuo,
ftipendium. ,Orbcnbü'(fK$©cfd)pf / ftipendia-
rium vccligal. ß^.fivr jjrU$ Öcfdjot / cen-
fus annuus. 53ui\;cittcfct)Ob* ' prxftacio > onera
civica. Ctncr / Der ©cjc|p,\iua,cbcn fcfrulbirf ift
uibutarius. .Öpbetf / cxaäionc« gra-
viore«. Oa^au^ ftc()f buch im £>*fd)O0 / aedes
' ilbsexinaniuncur vcdVigalibui4airncniis. <3 d) 0 » j
entrichten / cributurn dependexc. SÜbfd>0^ *has
'ZlatyUut/ JUS darjdiunii Ö uu
grationii.
(Sd)C^cn / acf(hp§Ct i ttibntuoi folver«, confcirc
ft.yc:\ i.um , cenfurn conficcrc, proficen , penfi
tare , pr*rtarc. SB'filtC (SutCt /c&Ofjcn »icbt*
fundi difera In ccm'um non Vernum. 3c\lil)
fcem man ha ( n acb hm fcfjpuc man / qvihbej fe-
cundum aci 4 libram , feit pro viribus p.uumo-
nii collefiramdcpcmlir. Compof.funt: SU'fdjPf
fm/ contribucre, perfolvere tnbutum. &et)
fvbc§cn / ionferre vctligaL 2Jcr[d>ü^:n / ferre,
prefiuri rnburvm. Jcber muß feine (äntcrwr*
|'c!) ilt / tu'.vcnda cd coüc&a. de bonii o»nni-
biri. *.'iJ3&L|}fVvj v> y ».-(uswiaaTC^
©CfcflßCt / &<r/ r€<«ptor,prasfeau*»rarij,qt ac-
fror . magi Oer feriptttra:. $mtfuy*jjei:/qv*|tor,
pr.xcot paganus, judex prasicc'tur*. (^niiiaev
llllijevccptei" £<fop|ja'/ qvaftor rapax * io)uftu$.
€d)r$ercr) ix>it f QTjeftura. Slmt^tffern) / ptx-
feöura. 5lmtfa^n mujlfn rcr ^cc ^dj^eret)
ff eben / nobiies non immediacc Aibdici cenentur
in prxf cdluris compa rerc.
60O§td)t/*e3ct)O»bar/4i;.y«iv. (ripendiarHn,
crtbuuriut. ©(ftogbare ©ÖttT / bona cenftri-
ca , ccnfualia , cenüiifabjcela. UnfcJ)0§b<ire^U>
(CV/ bona libera, immuoia, coilcttis haut ob-
noxia.
©Ct)ifF/ p/. ©d)lffC/ navis, narigium.
carina: cujut dimin. tß @d>l|flv'in/ DM/ navuula*
navtgioium. ^cbectt navis conftrara,
teÖa. '£>flcn ÄCl>fff/ aperra. ^el .tviic rff/
onufta t plena , mercibui reierta. 5lif5i}erufte(
<?d)l|J navigium armatum. inirrucxum. fyfid
©tjift/ probum. SColbefiarlf (^d)iff navmn-
credibdi celcrirate. iebia <6cf)lff / exmaniuu
3erbrce^en @cbi|f/ difloiura, diffpata. ^.mg
unb cncje* <?chin pt»ftii. Schiff mir enter *iti\jt
?tuber/ nari« oniremi«. 30?it |ir>ei)en"9ft1Wii/
1>iremis, ?0?it l»TCDen / rrirerrtis , CfV. v^C^fK
bauen / «dificarc , confiecre , comparare nave«.
©d)i)fe ÖU^rilften/ navci contrahere, inftruerc
©ith in v?d)i^ begebet! / narim eonfeendere,
ni?igarionem fubife. Schiff tfem ?nnte |tc§en^
•folverc natem, anchoram tollere, <^<tifl
1 Wfrb getrieben / tiavn coneuamr , cuetiun fucrrji
nontenet. JDa^6d)iff \tt$t (in eine n Scl^Vn/
navisadrcopulosappellit , orrendir. (cid) Atti
lem erd>ift begeben / navi exire. egredi , e nafi
cxponi. 3" iScftiff uberbrinaen/cran»porurc
navi aüqvul Schifte uber^mbw / nav« «p-
pnmere , cxpugnare. £)te Gehilfe ^CbCO tot
glticbt ' naves diffugiunc, disjtciuntur. Qai
vrd)(f1 iit'bf Ü5i>$er / nafi» convulfa haum
mare. ©ebt Uübcr/ derhergiaic. (^djiff reqje»
tCU/gubernate. moderari navirn, clavum teuere.
SSaud) Ört €eh«ffe^ / »Weus, venter ruvu. ^i>i
2)Ctl/ carina, t an dan-.en tum. J^Ütbfrfeii / pup-
pt«. isoröcTteii/ prora. ?ianö/ five ^r«r( 6c<
£d)iffetf / oranavit. @kiBA/ Überlauf / per-
»uiaion , cabuiata. ecblft Ulli £*iHf< UU\)OU
iaburarrc navem. ©<hir! mit bem Olnfcr befetu-
%ttU AabHire navem anchoris. ^Ci)l|flciU eli*m
nonfoium diötur navi« parvula , />« navicclla , f i
et: Am lembus, lembulus, lembunculus, cymba,
lintcr. L^f« vftfy
Jlbmiralfcbilf / pr«ror4a. ^luelane
Sßad)rfd)iff/ exploratoria,<xcubuoria, $-lott'
lehin'/
7 9 I
t ^7. r> «1
I79Z
xt)ifi: navjs uabica. f&Tantofint* §flifrfd)l!V m
icm-iiar *5<U(d)fft/ vcäoria, ponto. gmibf tf
[d)*n boftil>s.. rtwunbcdfäiff/amica. ^If'djcr
fd)»n / PI 1 «**?"** ?llli^d)i|f / limcr, lcmbui.
^ric^CtlSp^in ' 1 fui , paccm vchcas. @5ÜöV-
Difd)»ff/ idem\tj'vod / navis prxlidta
um
• Ulis & J>Hl-
rta
fcelföiif/ mcrcatotiär
/ prxßdiaji». ,Jg)U»{>tr; /ruf 2i<t)tevrd)tn
pupp is, p ßr>io) frirs navi* $ iocw horußur , ubi
gubet ,iAtoi jtdct, CMp*J i pppafiM dicüur »3orfcf)l(l/
prora , anterior pars navis. J^)ulfeifd)tfft / auxi-
liana, fuWrdiana. Jg)P^lUl1»l^|'djlff. pett proCpc
dubia, anxiagf ancipin J'umHur, £ja^Dfc|>iff/ ce-
lox. Jtiict;* /Ji-fOrlptJfflhilf militans. gafl
fchin one rana , eoVbi«. frbcttiföiff / VoiLpro
curtu meeno vit*. Ür]ifd)i|t/ & <&pif(fa)iff/ na-
•vislufona, ph.ifclus. 3)iCt*rfd)ifi / navis audax,
manna , oeeano'defhnata. "W x\\i\v.f foren-
fis, aitiraria,7WrxiJf«i>iuD(r|fitff^fif«r. 5}a.r
r CUfd>iff navis ftultit'cra, tjvaltm Johanna Brand
. *%lu<rmrdid)i. Ofrbenjcbiff/ Uburnum. ^ofrcbij/
angaxiarum, pottarum. ^riMantfcOip/
: firmscotana. iHnmid)in /dromas. ££aiibüb»ll
myoporo, navw piratica,prxdatoria. lid)IU
bcl|d)in »rata, roftrara. c icad|d)iffr laurcaca.
€pÄ|d)lff /caufcopium , navis fpeculatoria, ex-
plora tona, i8miifcbi|V *hdi Allere / tmc-
mis. 5iirFcnfcf)in T.iicicairiteinis Ubcrfabr
frfyft/ «/u/ ^ati/ ponto. U>i^Dmical|'(f)in/
propratona. äßUilDtrfcbift/ admiranda. 3id)C
Su8> * iXoä' /ii«' >i)fert>fd)ift / Holland» freef.
fdj)iff/ tSocbtfitU*/ corbira hippagoga, navis
codicana, fluviacilts, helciaria* traclona.
GcbilftW i}C|'d)lffct / navigar« , navigto fe commit
tcie, per mace ire, navibus proficifci, faecre vela.
8Ber Kbiffro tritt/ mup t>arf<ju!<QS*mr mifnrb;
nun / cui animuü in cur iu eft , bona * certa er in
peftatenavim confeendat. Q?m g|u^/ t»cn man
ld>in<n fiin / amnis , qvanavesambuJanr. ajuf
PCIU j)i)bcil 3)u'.r l'cfyirtClt / per luromaaeqvorum
vebikare. Compcf.futd : Olbfcbiffcn/ cportufol
vctenavitn, portu exire. l&nn rtUttt SBinö
ijt' (bli mdll4ib|<bijft'n/vclacxplicanda Amt, dum
vcmim opcMtmiac. 3Jlifd)!fl\:n / appellere ad
Dorcum, portibus adremigare, rerram legere.
5tU5fd)irTt*n / vela in alumidarc. cxccnftoncm,
ftu defccnHones in kontinentem facerc. $i'fcf>tf:
fCH'iinu» manscireuire . navieare Httora. 5)^Utt«
mcbriii fa|( Du* aanjc iGctt bc|cl)iffct / omne ho.
die mar« remis everberatum eft, omne freruni
trantmiflüm nraosgreil'um. €infd)i/tCII An
na*es hdmincs collocare ac merecs imponere.
cBicttsimi faum cfntjcftfjiffcr/vixdum confeen-
deranr. (£nffü")ifteu / navibus aufugere, con-
rento curfu mare tranfire. (Er^ljfc» / navuu-
- laria qv*ftum facerc , feitchllme conficerr .ur-
lumnavi. 5£hrr unb 5pr«fJ crfuSiffm / i»rbnä 5e
prasda claile pourt; jDurd)f(1)incn/ & Ub<rfc&ü>
fC» j trantfretarc , tranfire , transgredi m.^re»'
jYürtfcbiffcn 'curfum tenere. J^frf(I)i|fen / navi
advchi. ^Infttlffm / curfum aliqvd dirigere.
•Bcrfcftiffcil/nattfragium faeere, bonis in mari
elavari , perdere Aia * con/umere. ^mtt« fixe
^0rrtil5f(f;irfcJl/pr?irnavigarc, prxlegere. öerr
II / pnecernavigarc » navibus prasttr-
vchi. SBcg. * ^intüfiifcbine»/ navibus in ali-
qvem locum proheifei , enavigare. 3uf fd)i|fai/
adremigare. W^^btAfSkMtm Veruriat
navem advertere. 3urili1|cf)incu / cremigarc,
renavigare, vc^Iificatioiicm mutare. ,
lBd)iifcr/ t>«l7 nauta, navarchus, navicularius, gu-
x bcrnator,tnagi(tcr navium, tnerarclius.
fbu mit <m &aqhafrcr unb frnnrer ed[MI1fr ?
Qsid mt poceftadjuvarc rcclor narigii attoni
tus & vomuans > v3(biffciinft/ Ol« / nauclert
uxor. Aliud rß vBcbi/fbcri' naviculator, domi-
nusnavis , £f5'e(^lrtDtlUa• / naupegus.
ettiftumj/ tU/ * *a9 ed>i/Tfn/»i.ed)jftrt«/Wtf/
navigatio, vclificatio^ctirfus, cranfitus, fj)irans-
greflusmaris, iternavalc. C A )iUCtlid)C ÖtOl^Uf/
decurfus bclliflimus , navigatio proi'pcra.
g*limmf ed)i/funrt / navigatio pcfdiffiahs.
2Bintcrrd)iffun9/hybexna, hyemahs. grulin^;
tytyÜl l ctniln ' 6wnracrfcbinuufl/ a,»ft 4 va.
^crb|tfd)i/fuBijyauturonalw. ^n^bi'U' €(feif<
fung / clafli«. 3«in e (biffcn qf böria / res nava-
les , nauticac , maritim«, 0 (i>i|trn lllU§
man fub nad) Dem SßcrUT ridbicn/ curfus navi-
gation-s ad rationem tempeitatis moderandur.
tenendus . dirigcndiu eft. (r (fti^rr billtcm/
navigationem pr»fcludcre, 64)lftUHa wlU'n.
i^CH ' conrivtre curfum navi , portu pociri. ^Ib-
rd)lffilrta / profcclio , ingreflus maris. Sinfcbif*
flllia / appulfus. yihfytftunq I levatio navir*
£ii:fct)iflunfj / oneratio navis. Sfiru!>af(br*
fimq t ptartetnavigatio; llbcrfcbiltUtia aaUm rfl
cranstniiito . Ü> trar.svecljo. UtJlbafd)i,^:i: 1/
ambitus , W'circuitus per Jitrora. 3ll l 'ÄCM{bi t ; i
jtilhy mutata telifieerio , vttlglrmavigalio.
»793
©C
»794
vEc&iffbar/ ©cfyffbaft/ tszüiMii <u f .& a.iv.
Ii.,. n ui , nivalis, navigabilis , nurmmus.
Ö(W$t2ÖCtfer UllbSBillb/ vcmi fc«;undi,na-
vigan Ji commoditas. (äröbalbbfli $%t(T fd)l[f
bat ft'On tt>irb / firaul anni tempui navigabilc
pratbucrit mare. Un[d)iffbtir / mnaviga-
btiis. Unfd)i|tbarer (£trcm/ flmrius innaviga-
. biliii 3$ bin nidjt aar Ktyifjifd;/ oaufcatui Tum,
marjSatrocitaccm abommor.
ongam nanganoncm
ingrcdi, rcmigiö in conrrarium ccndcrc, curfnm
ccaere scgrc poflc , marc peccmacius remis cver-
berare , liecora de fpumantes fcopulos navi-
garc. .*i*m
feurum . elypeus , umbo , parma. -Oclill linb
«r dii'C 1 / arma A infignia. (Stallt) tv i) DOP D^ITI
j£)ailfc bÄtttjf / fignum. VatU olim futrunt form*
Oer Öchiloc : featum , ein langer febmalcr
v? <t>ilt* : Clvpcui , ein rnnber v~cpb : pcin , ein
rnnber halber <8ct)tlb/ t»ie Oer wetiebmenOi
tHono*. cerra, ein ffeiner ©panifeber 6d)ilb:
umbo ,propr. eß bef SSUtfd am ©CfcilbC I id. ifVod
rxtai in feuto parma, ein flauer 6(&i!b/ fite
f lirjff ©(foilb / Acutum brevc. Dimiru iß ©cftilb»
lein ' oa« / fcurultim. ©n ©ebelm verliert ben
ed)ilb/ ignavusmilcsabjcöofcutöfugit. H
fueruntj q-vi ©<f)Clm deriväUim tvere a (3d)iU>
nctjrmn/ ita at&Ü)t\mper crafin diestur qvafi
öebllDttettt / ftd btc derivatio longiut ällt ab ana-
logiA. Vide tufufr. &d)hl ©ic& mit bem ©e&ilbc
Wrwabren/ corpns clypeo proregere. UltöiT
beinem (gc^ÜDc / fub umbone tuo, L t. ßtb pro-
teÜionetui. ^rf)\\ttnimmeiapb.qvo^ nolatpto-
cc&orem , defenforem , fufeeptorem, 'J>fc™<h dc-
fenfionem ÖT fccurlratcm. Hmc (£j)renfd)ilb/
aller cor, »index honoris. 9tamen$fd)flb/ famae
defenfor. ftriebentffd)il!> / interceflor , pacisar-
bicer * media cor. £r tfl mein griebcnd
Semefen/ fecurum me reddidit , illius virtutecu
tus & fervatus fam. $wjcnbfd)ilb / virrut is tu
cela , afylum , ruicio , prasfidium. 2lbe!f(!)i!b
autem propr. dieitur de armis gcntilitiis Ö'infigni-
busnobiliracts.
©(fctDern/ ßefcbiHert/ excubare.vigiliaiage
re, fufcipcre , in fpeculis pratfidere, exeubicorem
agere , <jvod olim firbat cum cl*jpeo. f J(n belli £l)r
einer gcfhmg fd)illcrn / ad uortam caftelli noftu
vigilias aguc. 2Ran muß bar Die gan,e SKacfyt/
Dbiie cm iluijc iu,utubn/ fcbtlirra/ perpetem no-
ftem eximic vigiiandum cd cxfcrtisdr inconm-
v is oeul is. '2lu •$ |"dj ill ern / vigiliai conficer c.
»Stillerer / Oer / qvtm kodit «ppeiUmu &4u1&#
tvaebt/ excubiior , miles f>ationarius , qvxfi &vi
cum feuto ßat # vigihat .mgit. Unde etuxm ohm
(Scbilötnecfet dicebatur, i. r. fcntigcrultrs , 8^ ßtt-
cactiB. . • I TU''.
^rJ)iUnruna/ Me/ * oae ©ebiOem / exeubias , «ttu
lix, pcrrigilaciones nofturnx, unif y-i«^, Ä/y.
(Sd)iliericbt/ vigilaos, exeubans, v i gi lax.
©cbilDem/ e^^j mbs Schillern / pryr.
arma & inHgnia pcnicillo colludraxc, £5" c&n-
gcre, ßvedc\i
gere, eß<fr vöx Belg, unde etil ©(biliarer / pi£or,
w Die Cl;it£>cren / pidura. tabula pida, imago,
fimulacrum, effigics. ^)e^lid)e(Bcibitö(:reD «ur-
pc Sc hurnbile ngillum. HU .J) mit f(fyS »
nen d;ilberunaen ojisbu^en/ cameram egregüs
p.cturis loeuplctase.
@d)iÜinö / fva/i 0cbi!t)|illg/ Oer / eßmoneim,
propr. arma& tnfionux PrwctpK pr* je ftrtns , />*^if
monettminutatß, dcuarium, fohdum, fefttmum
notans , qwtMdmodum ettim feuratum dximtu e\)
neu önf aten / tip"* *ß frutum , w/ c^p>«<
•cum rftk oentthtüs, Um <Sd)tllui.i j Schilt» <i ■■■■
?nm\tut tapit. yariAttutempreüum etfieö 0Cb:!
incjS / pro diverftiäte toecrum; rotmunqvam rtü«
ein v3d)i0ilU; iß »Wi* ■* H<A&ndik , nonnttn-
qvam bet duoaenarii^ul Lubtcc Hamburvi, ac
in Dama, nnrtnunqvtm nummulum Misntcom
vAleU ut in BorujßA & PoloniifMlibi^ äliter. jjaiip
fd)iilina 'pretium venditionis,/!vr rei vcn lifeL
^>fcin^fd)iUitiq / arrha, oppignerario rcrum im-
mobilium, emtw vendioo cum paöo deretro-
vendendo, altkt Xt>ICt>Cctauf. ^(ftiOma rttam
abußve funritur pro caftigatione, <\rx fcrulisfir,
binc : Einern einen 6rbinina aeben/ »«rgis casdc
re aliqvem. €inen öd^iüina au^1>altcn / p«.
nas dare natibus. <£r !><JffC (etd>t einen £$fl>
limj befommen/ nihil propius abfuir, qSrimut
Virgil cxdcrctur. *£r fra»u niebt imcI nad) einem
»cebiUing/ nonmoraturfenil*iftum. ©fo.i
fcbillinq/ Oer / fuftigarto. €r bat einen <5twf
f(binini befommen/ faftigatione mulOatuseft,
publice Virgil efteaftigatus.
^Ct)ilTl/ Oer / p/. . vttußa vox German, ho-
4irft mßflgio ufitaltßim* ,ß^n*t^ fqvamas capitis
ßvt
1795
1796
/rvrfurfurct, @kbupcn mif Don iitopf'uriD in
1 fftcf diam appfliatta cq vüs*iau< u» , fett cam co lo-
rit. Namhemt eti*m dlt^rt rtltCtt <?d)iinmrt / Cc-
licm t canum Ö* dmcpitum , (iliccrnium.
' jtqvtrum.tM.'lvhntihy t>ct Ökfcirntm! / vari* ge-
ilet* fnnt : Qlpf<lfd)iWmct/^ils^nHibros, fcu-
culatut , /(•tfviancgatus. fjltr^rtl' five 3RtKfcil'
fcbjmftui / srtbas niero irtfufcartM, maculis nota-
fHotfdjiuimel/ ruboris-fubalbeicentis. <5pie*jd<
fdjiniHKl/ conchyliatus.
<?d?iiiimrfn/ c)cf4)immf!f/ mucefccre, mucerc, cor-
rnmpi , mucotcnl contrahcre, putrorcm nan-
crfcf, caric rnfeftart; ^(himnjcltu^w expom-*
ti c.incrc cant-rcfnr. <3?r fihtycf fd)on (Nl
fd)tmtic!il't«m capilli ejus c«nent. $Öa$<Sft iM)
fdjimmdtattffctlt^tfrtTn/ tcäa fa" «anefcunc.
Compoj'.ftmi : 5ltl^fd)im!nelH/fracdcerc, vcrufta-
tc pene confumi. 33ffd)hlttiirln / diftabcfcerc.
Iha'.-.r ttiam ?!nf$itnmriir ' firtjtn contrahtrc.
' 1 ^©(rfdjhnmrtn/ caricm vchifetis'ftlrpctt.pmri
larpnr conficil ^lÖrc^f rfd>im4ttdtl / intcgro
piitrere , mücorem rtrurricre. 3UiTd)immrln/
rbftuHifd)tmnirf«V * pbcubt'rfd)ttnnu!n t obfi-
dcri rahcore. £)ir <£iDf PPI1 Pidctl SK«K tl
eben iucgcfchtmmcft / intempefti vis cximbribui
putrorcm fibi nrtÄaeft luimidatc!liis.
(?d)üfrtuntl Dt</ *Di» ^d^nifvtt/mucor; carres.
firus r pmredo .piunlagö , vetuftas , &hntapkor.
camrirs ,fcncOu5. <Jlnf(f)jmhirig/^ffd)mtluna/
f3( rftf)!'ni!ling / Ar 3»ffd;unlunijy Mmfunt.
GrtjbJmWjf / muefda». ed)tmlid)t Strip!)/
• carqr 'faactda.' f?d)inrtrdjt 35rof / panis muci-
e '\!atI*CdlfmHd^^^m^rapwfIru!en( U s,
Gtu corruptui. Vi d)imlid)i fcrttl/rancere. (rtfifljl
■ 'lic^nkT^n/pvÄri.
<Sri)impf / febimpfen / gcfcfcimpfct/
fe? jocari* Btconrumeita aiiiccre noUt % oltmJio»
\.$rq< tn mnimU'v /«CK tfftrtu) (gcftumpCll/ iv
convidurr/aHc« fYeere i Itfdere alqVem lUdi-
btfö. 49?it CrttCItl f(f)»iT1prVn' ludrficire , dcludc-
ic alinvcm. 3d) fcbiiupfe ukbj / fcriö dko,
igo.fcrlbor ^l)flt}imp^nid)t/ tuferridicula
1
na
UniftCMlimt t nc probrofis fcrmoni-
buftne nUidai, noli male ioq»i. Cvmpof.fiints
aiusfdjimpü'ii/ fi«ca au^iiiipfcn / & bcfd)tm>
J»fC!» / increpicar e voobus , pet uiannbus jurgus
dlludcrc, canllari , infti nota inlignirc, »gpo-
• tarjfcü Office r« aiiqyoBi. njDlir(bld)Uni>fcB/tüa«
faraiopcrä ahqvcm dclioncrtarc , ommbusno-
tis igu«miniuqvc confiecre. ferner > fort &
tDCItc'lTd)in)pfcn / contumcliis uhcriüs venire,
proporro per ora hommum tradiicerC. ©WU'
law/ greulich ftvctv & i)ßd> fd^nipfca/ rurpiifima
maeuia nocaxe » inligncm igr.omimam untrere.
J^)od)d(fd;nnpft tPccDcn/ fempitemas foduümx-
q\ c tut ptrudinis notas /ubirc. 3ftit> * 9R(Pf IV
fd;itnpfca/ conruracliam in aliqvcm coaeexva-
cuu jacerc. ß!t Ijat (id; unD fon Jjpau* mifqc«
f(l) impfet / flagitiis Aus honort poUcrorum lito-
'«SVWi^cx iaaus cit. 95cvf<ftimp|wi / * Äe^
, ftbnupfen piobns lacerarc. ^ici)crfdjimp;en/
njaledicla xualcdidis compenfarc, <uus ^k^Cfl;
fdjimpfen.
*od)ilHPf(r AjoeuUris , -dtcax , ludio , lairra , 1;. ca-
. vj)lator,calumo<ator , vulgb Jijjfamaier ipf*~
matot. vsd)ilBPfci'i:ui SU, iudia , famuwlu-
. «iura . jocu).tria, dicax , eaviüans , cauinn.19 .1.
tofcbuuwVr/ £cfd)iuipf«/ ^r|'dji\up/c5-/V fm
qiMfimplfx.
(Ed)»mpf/ t>ix/ (5d)impfuna/ *trd)u.npfe ret)/ pi«/
*t)fl0i5d)itnpfrn/ jocuj,)«cacK>,factna:.
rcu)(l)iinpf/ iocu^iiltbwabs, üurnljs, ineptus,
diaturrtum ^bfnftftunff icqmm^ <£bwn;
Fd)impf/ infanua. VT lnltfdxu»^' / «ioniumclia
jßlanabtüs , nct»^.n^^ fiyf-ß}ubtfäimw
fumma , extrema. ©e4eilfd)ajlp; , ,retorfio in-
juriarum. föc|4)H^t6fd)tUipf/ dedecus S5*op-
probrinm .Maj^rum. Ö>cffJjrd)ijlipf / fivt
rchimiNUH^ ■ wlmr.ma, nuiujofa ;uns mtcr-
prerario. ^Wniföjimjkf /. ncft*a» obücpnx.
JiugCUÖj^impi./ dcdccus.juycntuus. , Jj/St
|d)inip}7 uirpicüdov t;c. ?a"bcsrd)iiui)fi
Jatip,«icarnx. '^uftfdjinmf . ü!jcs uiBaj^^cc-
ti«. 9^ad) /»r e iKinihd)er ^djimpi/ obcrccla-
tus. O^wn'CIlfdjMUPt/ niutab'aceraniema.
nicnsfoiuiPi" / pota mfam^ae.. 3?ebeii|u)impf /
riota turpicula.iupcrvcnicns. Dbriafeitf(I;inipf/
rnapifliarus contcrutus. ^d)<lü[d)ll\\^ ; inve-
chu iiaa. SC(lcttfd)iuipf / jCOÄxUijfljn miriri*-
cum , (ununo euni t;cdio Lou/unctum. SSjtcr-
|iin^f<j)impf/fäc«fitas patriae inufra. Ünfdjimpf/
rurpiuidinecarcns. ^C.ibtrfdjirUpf/ ludibrjum
foeminarum. -Ticitfc^impf i^nommia publica.
£8<t ffdMow t injuria tttli», Sßprtfd;imp^
«FF FF inju.
Ol
I
Öd)fad)t/ fd)lo*icu/ #f*iad>ttt/
^'drtui 4 04?laßCti / nuctarc , pccidcre,
trucidarc , it. iromolare , viöimas catdcrc , (aai-
fcöart botfcas , pciluarc ^ viöiroare hoftiam:
v«mmu«. Dvia W '«htm. 3" " wi» ttbU**
fcuf <*r iianum rartracrc. tfiu vschtvnu fü>U4)
teil / iu«ulaic<u<ro. • jOÄW^jhkM* niAa *-
.«iibövrm. SÄCiutKU ld'lüd)lfll / bommtf tru-
cidarc. SKciiicbto *«m Oimr |d)lo chicii/_u«i
ficarc homuicm . hoftiam humanaar» cssderc.
anucnia. WM(SP !l, *' al/ .ntettue*
intecMfecttrlfr« Ädcqf«praitcrtieror.^tcWirr
Den wie t>«* «wb oftaciW*;« / p«om modo
con<cmckba,uir. .*ufoWacfefl./*a^*M>»
ttfr/ ccmficerc pecora. $d) I>«bc fltlc* nutge*
am ocr<uöttnL^^S»»I»»Mn cft. JlJ- M, ClUül
roaeiaodi arten. to<*c . m tfrcir aukmj u«fm
deergere, pclicmdcuahcic. tyu&Uld)'»'»)"'} 1
t(tl/ usqve occidcrc, infangimc ve>6« , «pree
oiiu.es mutcbre .uxgcrucu. exuemed«?
fd)lrtd):tll/iundttnidQn>cfttcurocarnaM.stuOTO
Lcanrlisjnftiuc.c .TO*la*tcn/ -uiu uuf«-
daconw facerc. 33or» /h* ®erbyt!*U*tcn/
amK.parcc^cm. £r tf)U<hunl : n u ibcr nb/
<f)C CT gcfa*i««*fato' P caui C ) U1 1"">«"J«"»
e<Mad> ff T/ Wrr Uni©, laniös, «aÄatnr pecorum.
e(h!i^fVr«"H' <a*na«a 4 l*n.onu u»or.
gKcufd)f«fchl^hta-/ peKuiW, iruttfcttw- ho.
minum. Jr«ibf(t)!ÄOKci / H'^* t <e<t) " 1
fdMdjrtT/ lanii» claflkus. Opf.T|d)lfld)t«/ my-
kagogus.racritoulus. . Sta\t^\^Ml?er ipi*.
IfttVrrretio.^b^Iurn mwnecmam . patthi cru-
enta. e*ladjtt)fl'^V P u ä nam cpmm.rterr
clium ficere . <onrTi*ere cum ahqvo: tl*
1802
;n / pcrculfa 1
rT^chlaättiint
_ — _
erlaßt fCPR 7 irucrcfi"c prscho , ftare » aeic.
Die £d)lact)t ruÄbvct fange / pogna feireYctt, ex-
trahitur. £tf)tA(ht gewinnen / v«ftoriam obn-
ncre, (upettorcin cfle , prxhödevinecre hofterri.
(jd)l'd)f rcrUcven / vrdVuro dircedett?.
navitaciei-Türcattfral^
i'ihctt / cxicdcyc t a pi'S^^ ^ CTfpcrr.
(3d)!a(ht ü!)rie \Bthd( J prxlrum rnanibut ra-
ftum r i. e. fbtriormvntk. vjdj! cf) r 511 t viy / pc-
deftte ctrumen. (3d)lad)f JU jgec^e/ praelium
cqveffre. ^ld)re ' /;tr Herne Vr'CT)!- d)t / f«*gi
0charfd?nrcn / runtultöuiunv pnehurjj,
mihtum procurfus , ctimjii;).?. '-■> , i. e. tr , :- pu-
gtu, an &<toi&ä)tUm /JröSifrbt ^. S^nri^i
fd)!aeht/bcl!umciTilc. gclti|xl;l rj)r/ pr*;iirm
judum , qvpd cttlatK jignti fit. ^J^Ut'flcniacpl/
univufjc rci dimicaxio , pugfia (umma conren-
tioac coramifla KcbenfcbtrtCr)! ' leve ccrrame*n.
<5ccfd)(tif4)( naümachia.pujnanäYaUf» SBbl<
rcilffilJetX / phTiiomcnon exercir« ra acVc.
3»ciffffc&^chf ' Mars dubius. W<\\\ rbctifcmeht/
wer &ic ed)lad)t gewonnen bar/ xqvö campo
ccrtatumcfV. m*'mat _ .
6diIaehtcrto^* ^er)!»ict)run^ Utf * vbcftladv
" ten/ laniatus, lintcna , Jani atio , it. hortia^tl^i-
ina,i'mmohffo. J5)an*|cr)liWftrnn.l ,'mac\.uu? ai-
fi'ium ^irllfcfcftliiehf UHiw' ncn:ino pcdiculot^m.
' sjrtc«fd)i'Ulu^;'d)tUna / racrifit^om' huraanum.
n^|';ii , cblad)fuiL3//iwSiebc|*!idjnirhr boum
' ac'ptcu.lum miaatus. £pfcvfu%tthttmQ/ facti-
i!c ium TOtndte. ' " r^^iLz^ 1
e*d)th.;ft/ & (? efcldcWnifct / ^u.^h^rh.
__i.'ii^B-jwfl.' CrcMadiN
ed)Kid)t>
ten mote«
UnfcJMi«ct>
Uni»
Eff<s<
lamon
terifri>
10 , r.tc
it. pucriiix, ö
irt/ (us opfma, faginan
tmtas macdlariorum.
prae
gcfd>(ad)t<t/
ru. g^.iehichlagen/
parem
loficnio
Tarn inr etfiTW' tti'i* matvi , ad pa«n«m
jafammen gehen / ßs» a «oarerrc». m-*a
@cb(acbt/ fd)lad)ttn
aflimulari, rtfcrrC, conytucre, «qvau
c(Tc, habitu orij, corpori«, moribus
: conrmmnrHm cn*. «Ci**ip^l «jS'«»»»« j*ntt :
QllrfRbl übten / differrc , d«ftare , d»(lii«item »'di-
^kudirite.dcfcVccr*, deficerf, ^^d< gcSicrare.dc.
«criotcrb fien, aiii* »Jlbfcblflchtcn. ^r fcfilfld> ;
X au#iiÄ^w#f<ww »ort;««* IMp
i Majorum fnorum viftute foirgiflime rcmotus
c(V. 'Ubtrcm< *9cad)fch>d;ren/ pirem ingcmo
flc moribu« efle , con»cmrc, non difconvenirc
intcr fc. SDcm 95atcr nad)fcWa(i)ttn' pacriflare,
pacris mores imirarw •
~d)Ud>t/ p>o qv6 Jicimw Q3cfd>l^d)f/ gc-
nus, profap a, ongo.i/. fcxui. 55öinc!;mC^ ©C'
fcI>lCC^t / vetusac multarum inugin\Tim.profapia.
cUricudo generi«. 51tli »orncbntcn ÖCjvÖtetht
acborcii/ tpkndidfc natu«. tJüiflyCm
f<TV\;Cl)t/ moitcui ortginis, cx fc lUtus. Clu)
in cm fviitibci @cf<f>lcd)t aufliefen / in familiam
aH<marrt fe innrere, £mc: <ScM)ICd;rctf / con-
gener. ©Cfchlf tytt Dit *ÖP»Wt ' S CiK ™ » Vmni -
$OJand)CtlifO t*KK6i<*tC&rr$iwe/ *aria anirria-
l'ium venera. ifrftifribnften (5cfc&!r<ftfC*/ anv
biguö fexu. ^uinjc Kute bcnbcrlf!) ©fid)lcd)<
tC^/ utrii»qvc*iexu$jUvcn«. flR&tillidjCS
hhlccbt/ fexus »irili». «JßdblidK* ©dehketo'
fexu» mulKbHi. Da* 5Rcii|d>lKl)c IbtäSefät
gcr.u* humanuni' 53iUtt»dt'!chUa)f > paecr-
, num . SRMtUrgClcHlcdjt /• maremuu». Sau
ttU4<fd)lcd)t^ gcnuslordidum, obfcurum *
glouuau ^uben» yivr ©Kbr^ & £*dnici>jc«
fd)'.C<i)t / geno? infaroCrdorou* fatinorofa, plcna
Ucdccom A ,nagmi. £cr<U4d(&U((H / 'armia-
ramlbbolcs. JpÜftM4)lCCx)t ' Umihaftupro
infamis. #nea).Su4ci)lcd)t / fengvi« vernuja
tun). gunrpcn^t'c&lccht / frmilia abj<äa, genus
humde. SCabt«bcm»9cfd)Ud)t/ famdu con-
fulans. 9itftcrad#lc<&t/ eqvcftm, SKXjtyttP
ÄCfd)kd)(/ propagodarorum virorum, mrps A
& ftemma faoiciuiic. frufdtfO/fc&U'C&t/ Proze-
nte» hiriarunt. «y,.,, ■ mj Aa
«<f(Wcd)tcr> ^«/pacritiuf. <Mc&l<:cl)tcnn» 'Vit/
pau.tia, dicfyr'tUrin $ t *fyteWtd)ttr. KabW»
ü<fd)lcd)UT / pqnfülaris. ©er füiwbinjk ©c>
filcd)tCl/ primanus, prineeps genrilrutis. (
fccbUcbtuna. / Di*/ & T>a* Scfclacbteu/ 71* <«>«f«
itt fimol^itm M frtfvenJU Üutjunt, finuluudo.
jeqwalitas , miago , effigies , 'fimiilacrum.
fd)U$tUnO/ dcpr.vracio, dqflcxus, \>ulg<> J-y-
utiätio. Sach|*d)!iid):img/ tmiraxio virtutis &
tinorum Majoium, Pairium, vulgb patrißatw,
i. t iqvitlio morum fittrnorum. ^ j^,.
©ebtaf/ fct>lafcn/ A^df^tum
fd)hü' / tu fd)^a ff? /er
Olafen/ dormirc, <iv»cfcerc, fopitum efle,
fomnä proctmibtjc. J f&ttVt föllfm I fomno
ftuderc. jpnrf ftS^lafW/arftt* gravier dormi-
tare. 1 ©dilllJC fchlnff n / fcnrüfomncm , ftmifo-
picamtflc. Schlafen br^W^amvi^/ m lucem
qvicfccrc, 2Bcr |u'b(n@iuDDcn rd?1dfct/|(hl<ift
(tllC tUiMM / fepeem horas donuilk iat eft juve
öiqve Teni^«. (tr f(felÄ}J «XliifJ / parcilliniilfo-
mnic(h Gompof.fitnt : 2lbfQ>l.lfVn/ fomnurrtfe-
pthrc»abolercfomno>foporcrh. ^d) habe fthi U
'1 .1 ^e|(b| iffFIrjamfoporeartuiIan^vidos
placaT». ^luitlu^lafcB/ cdormirV. Ii fi^iüct)
tlUijKfyUÜ'It / noÜurnuin Vinum , ftvr ctapulam
cdoWnire. O&cfäfoUtt / fropr. corpore at&tto
adTOmnum protkifci, vrl qvod gerendis rebue
- fnpeYcft.fttietidare. QBirivD0<nMc3al^ft>c>
fd)Iil|t*n / interponanius lomnum delibcratioiu-
bus. <£ov»Kltbtffd)lilfcn/animi anxictanbiisin-
'dormirc. Srd^c(<bU\f(l\'ffam»otatcoiTt. €m
^Ki^blei!! bc|d)lafcn/ ftuprare.violarc vir«incm,
coneubarc puellae. Die itur ttunn S&mftyCR/
actnb.ifxr, tonenmbere , & 33n>fiitnmrrtld>!afcH.
öurchfd)l»i|cn / «» t>ic tjanu 3H<fcf tuvcfefdilwi*'
f^lt / toti* nofttbut conq vid'cere ^ foporaf t)
UMl'djlafctt/ * (Cnt |cf>f afrn / obdormire, obdor-
milccic, fomnum capere gc|i cinfd)KlfVn / al-
tiorc lomiic opprimi , .uftoiomno dcviiui . in
, fomnom uravem mcrgi. (fi«W)laFfn /qv*ftum
cx fonraci facerc. harfcill« (öcfoiiöbcit CV>
fd)lafc&/ mcdicamenxrs foporiferis iamratrre-
, ftuums oft. QorCKhlafcn / mdormitare, cOUti-
nuarc foninum. J^erümfd>l^'cn/ Einmal
b^UUlfa^hlfiH / unum fomnum cdormifccrc,
3)?itfd)l»»f\'ll/ coa<umbcre, cpndormirc« SRacb'
l'cbl.iKU / aliic fomnö opprciC» guftum foisni
haurtre. 93crfct>Ia|Clf / tomnö v»ftum4tori)i-
dum eile, mtUpfi. iß negligentia fua alMvuida-
mmcontiahcrc, t:t OiUffin Qjltid m(d)U\fvv
ipfe (Tbi perniciei fuic racuria Tuä. 2>i i ba ftbln«
fcit/amicipate fomnum. 2ÖkiVr<a>hlfi'B/re-
do^mire.itcrum dormtre. 5a5hTCrcinfcbIaf(H/
rutHis införnnum decidere.'"
(3cf>K?fVr/tKr / * (gct)Ti1fcn'nn/t>I*«/dormirator,
^rfeeroina dormitÄö*. fomnö torpidus , cV tor-
pida. ©f mitunter ^fbliUct / vetemofus , inex-
citabili forhnooppreiTu« , male foporatu*. £«nq>
fd)l^fcr/ pcrdormiTcertf , muhum fcmniofui.
^urifrht^ftr / qti fornnip-iiKiflimi cft. ^icbCH;
fd>lAf"cr/ utiiä ex (f ptem dörmicorabu« infitlum*
n v.i. hm trmto.e Drcii, /Cif/. fcf fxperrrHk,
I A. C 446/temprt Thtodof. Junior, SEwfölilftv/
i8oj
i8c6
concubitor.concubinuj. I&eofcfrläftnnn/ con-
cubnu. iag«^fd)l(Jfcr / mendians , mcridia-
ciombus indulgeni. (Ein vrcI)!«i\T boret unt>
flehet nid)t / fomnus aufert fcnlus aihoncmqvc
toll ic omnem.
(£d)l«f /fc}«/ (Schlafen/ r*rhtuUm (rcbKv
fung/©«/ fompus, fopor, qviei» j,iK'd;h r ~
gcra()((D/ oecupari fomnö.in fomnum dclabi.
Schlaf iir.cbai iopo r.irc, foporemdarc. SJptt
freiugrm v: cblii'V (cniu brcvtdimü fomno uti.
jDcr(5c^tilf|tliU^t aDC6 Kl'iJC§cn/romnus aboli-
cor omni um. 3J?ittag$fd>laf taug md)t non
bonus fomnus eft de prandio. ^ cM.iTfn Mc!>i"n ■
^eubuum ire, disccdcrc , dormicum feconferre.
QÜivi .;cv ßvt £ ihV- |d)l ,u oox aeterna . veternus,
lethargu«. .0tU'ter(3$!af/ fopor gravis, (ganf»
f er \Sd[>laf / dulcU ,leni«. Äuricr (Schlaf/ bre-
ves fomni. U unihujci (Bdjlaf / fomnus pertur-
batui, inqvierus. 9Ror>]enfihlaf / five griü)
fdjliif / amcUicanuc <BünDcnfd;(af / fopor Ti
xiorum, fecuruas » vecernus peccati. -^MlVn
fd)laf ■ fomnus apercisoculii.
&4>! jfcricfr/ * ®<WÄf«B/. «t. 93rrf<&lafen7 * ijeljla »
feiiD/ «i/. oiv. fomuolcnrus, fomniculofus,
.foppratus. £ dMferigee Wem»! i animutin
fomnum profuius. öerfdjlafen / ftve jerfd)! »'
fen f ■ Pit oü i rant cm , ncgligcnrcm cfle. Jfj.iib
ftblafciU) / (caiifomrm. frijtfcblafeiU) / lenfo-
mnu». Aartfdjlafcnö/ vctcmoiu». ^djtäfcvi-
yfgt Ü)?enjd)/ morator , morabund«. (£6grbt
'diliVi viv\ in / res rrahirut, opus fr iget. >
/ TIC / plur. iicimtu tarnen nonnunqvnm tn
■v ßnguUtri, Der (Sdfrlaf / rempora, qvta dormuntti
" temporibia pimtmft meubtrt Jolent. 2lü «SdMaf
fc&laqen / percuecre rempora. @d)l4ff rttäm dt-
■i**ntur fpongiae cynosbaro accrefccmcs , «Ith
&<blaitumtn c5Äd?!afipt«l<ir?#.
©cMummeren / flefcfolummert / w sin du.
ffncop.lil f/ dormitarc, obdormifcerc .femifo-
puum efle , femifomnem ftupere. Compo/l^jn,.
fd)Iltnilli(rn/ obfopirc. foporari. Invtmtur et-
iam ?H$fl1)(uninicrn/ fomnum ex oculis deter-
. gcre , oculot ex fomno caligantcs corrigerc.
5kr Prummern / W. *ß qvod Verfdjlafcn / cor-
pore merciflimaqyc ignaviä flbi deefle , ofeitan-
do& dormitando opporruniratem pracrermir-
iTtl / eß non folum tdrm qvod
€lflfct;lwnim«Cll / vt im ttUm foitur indoimi-
entern cxcirxrc, lan^veorcra & defeflum com-
movere , ad vigilantiam revoearc vcl expergi-
iccrc ,ßvr expergere SJ'cxpcrgcfacexc.
sr^Iuinnurr/O«:/* ^lumnicrinn/Du/nu».
raemina dormitant, obdorm.ücQs, ti. langri-
dui , £5 Ungvida, piger, fiTpigra.
6cbluinmcrittjcit tie/ eyDrt? Scblummfrn / der-
miratio, fSmttüti dormitio ,Jhtp7t>us redormi-
tio t tt. ofeirario , torpor , fegnitta , pigrina.
6c!)lumnifruu.)i|i fein Odjlaf/ pupularum oc-
cultatio fomnus non c(k,J'ru umbrare pupulas
atqvc dormifecre non eftdormirc.
©cblummcriij/* öcblummcricbt/ *d\. &aJ-v. fc-
mifomnis, femifopicus , ofeitaucer , remiisc.
ignaviter. 3cf)lummmcbtC %t\\tt i homincs
fomni 4r deftdiae plcni. $.\X»\i fcblumrafTicbt
OCrriC^i'n/ fomniculose agcre. ccflacorcm cfle
in rc aliqvä. Uber Nc ma§en fcblumuicrübt/
multum fomniculofus.
@ct)Jaff / s*xo*. ©(Wapp / «4 er-A^.
forlr a £<JJ>p/ pAnntadw % txponitttr mim flaccid«»,
maretdus laxus, diffluens, reoiifTus. &mrtayhor.
langridus, piger , fegnis , defet. ^cMaffrT 5Jo*
aen/arcuiremijTu^relajfatui. (?cb!flff maebfn/
iaxare, langvorem afFerre. Scblüff njrrrt«/
flacccre , flacccuerc , mareere , marecicere.
^cblfl/fc Obrfll / «uretflacada;. ^?dlt ^Ifij
Wirb febtaff/ efns induftria lang ve feit. 3brfevl>
ctani febluff mit der (Sacbc umgange«/ rangti-
diorc (rudio in Caufa fuirrit.
^Cfrlappf ti / flacccre, flaccefeere , laxari , dicitur
rtiäm @cblaffni / a ^cblappcren. & fcblaffet
unb fcfjlappert affcd anibm/ arresfr armsejut
aitusqvc marcenc , & omnii et lanivida flu-
xoqveconatuseih Compof.r*>*funt : QJcrf(b|afr
fett / * 3crfd)laffen / &metaph. noUnt « frigere,
frigcfccre, langvefaecre, nervös incidere, ardo-
rem reftingvere, ammum frangere. £ani]C<
2Barten »erfcblaftet/ fit* »rrfe&lappfTf. ba§e<i
mflt/ expee^atio produdior multum langvorn
afferr ammis. .
<C CbliWr / * ^cblaffcrfT / fcCt / elumbis . fegriii,
jaecns , fopinus , fegnior , langvidior , foluteae
ncgligentcragms, fomno torpidus , langvidnm
ingenium dr in fomnum iturum.
<S4)la/rung/ (?eblaffb«f/ ©e^lappernnaMc/ cor.
por , torpedo, uioliicia> lentitudo, Ux amen cum,
frigedo.
^<t>!.lffiC^t/ 4 6d;Iappi(&f/ *Jj. flaccidus, rcmilTi!«.
Jan-
et
1808
OTfcag 1 itfus, &idrm qvc.4 0d)!dff. trtfclrtffityfl
aUd'nc iVflfc iKlJbc/ langvidior berä , unAtbtti.
Z*rt & /«cft<miZ4i f prilangvtrt Mttum. ©(& Idf
ftd)t( «ötlitet/fide» mccm renne.
©cNcppen / # ©cN-ppert / fjefd>Ieppet/
er gefet) tippet/ r'apcre , crabere violcncrr , ra-
pnrarc , u. improbo jaborc fc vcl jumentum
conficere , Itai. Strapirrare. £i(b. mit .piU Ut
fctjlfppcfl/ ircicmcrs fcdarr, Com fcortis volu-
öti. ^ä) fo.ibr mtd) Innge mit ber Arbeit ge
fd^CJUet / multum negotii habui in rc ifra , plu
rimum induftriac adlübcndum mibi fuit. 3 imi
^ ODC fdj'cppctl / ad (oppücium trahert. £}ic
€ac4)C |d)lcvpcf / n^goriam trahitur. Compof.
Jmit .- 5ibftbjf ppi*lt / prepr. di fb alier e, aoferre, d»-
ripere, <r:/:ir tttam fpoliare, compiiarc. ^tlH
©übt tft mebrenteite ;.b.^f$| i -ppt(//i'r* w»Mflep»
prt ftPrPrn / Patrimonium ejus maximam par-
tem in prvdam celbr. SJmJ- ^)it1 Mr* JpinpH'4>
!öer> * aBf,;fcl)^ppi'ri/ r*r* rfi. Qiuetf un>j bem
-fratre binr\u* ;|rj>!:ppCrl / domum cxinanire.
Jpfrbffl; & J>irmff(f)l^ppr»/atrraber«,adf€ ua-
diuerr. 9fflc rlm Uifrd)« herbtr)f<(>leppf1l/ Va-
ria* caiifationcs an euere. Dirittft rh*m (£tn
fd>!cpprn. 35ciltC einid)kpprn / prardas raecre,
rapto »i?ere. ^)tTMmfdEj!f PPttl / eircumduceie,
circumagere. circumferrej circumgefrare. (£1
neu' im Äot l)erfrmfd)tfppen / exfcxerc abqvcm
pulvere. 9crtd)ld)lf ppffl trahere poff fe. rapere
fecum. S5lT' jßve Jg>fTMf ff^lcppfn / lubllraem
xapcrerorai, rapttm extruderc. 3iTf"d)lcpp<n/
perdere, profligarc , peffundara, diltiparc.
^(f)!fP1>er / / rapror , rtpax , traho , hamotra-
bo , i. r. yviuntb caJtvrr rrahü $|b.- 5lntf - 29er
flß«j/ j£Hnnxg * Jcrfrölepper/pwpdo .direpcor,
prxmiator, pra^domHas , rur.faTax*, fagax ,in-
-»olaror. lavermp. !&l(&f(^lcpper7calo,cacw-
ra 1 expilacor, ab»gea».
©d)lepp< / WC/ Tyrma , vrßü oÜMga , mejfiu vr-
ßigtAqvafi vtTitns. rcd)tcppCf'i4wi ^icirwrpcrti
cuJamcnt,um £5" «"tc T7:r.ir. p< rßj/} { u ni : :r. jjrcir
MuTtm fterrtina ig-iava ,'tdenofa , if.lafcira .ftfh-
Wülino(#, Ci4Ä..Trajoar.de ^:tu.f,ß an ^i|'d)t<p
afTeftatio, feqv'efa, ^com^arui. £>rr ',fitTff
faftirt grP^ S^tcppC ber) jl<ft / prineeps ifte
affeftorum copta n.patn«. eft , rum magno corni-
fMnproftcifcicur. £Ü{CT4 (gt'l'cflc^Pf / ca
tcr»»Imperaror
afleftario , comitanw, it. raptui , traelm, tra>
du er 10 , ac>uf vioinuui. vib< 51urf aßtfi) S5cr»
A 3erfd>'eppunq/ rapacitai, rapeacio, expopa-
iatio, direpei», fpoliatio.
6*lei>piö/ ettleppif^f/ & «eöfepp&aft/ *4 »
ddv. trahax , rapax, rapienr, it. cormtaus, Ic-
ftans. ÖT ignavu», defcs, rardm, knlu».
Schienen / 3* rd)Ififtc & i~ct>tt;T ^ »w'aVafW. *
Gcf^liHcn/ rrahere, raperc , idrnt^Qvzl &fr>l<pf
pat/tt. ferpere, proferperc. J)<r ?vPcf fdjlaiet
<Ulf ^er Srbe / mnica tafam foluto »erric
um »or @Cri<Öt fd^lcifcn / aliqtem obtorto coMo
ad Prwtorem rapere, <^r fd)!^! mit Den gll^n
»PfSUtcr/ Jaffa trahic vcffirjia pr v femo .inni»
& pr*gravi j edrpore , fcflu* ^en io eff . fjjjci;
fcn»o/a/f/i4winfitiuare, ingerere fe, clanciiIuiTi
intrare, cujtu Comptf. rfl lginfölciftü l yvafi U*irw
njifcirftcn / immergere fe in confverudinem ali-
cuju«, cf? UnPcrfüMcifrn / ftibdere, rupponcre.
^i^bWftfcn '-AI»«**»**" - r«-
fcn/jAinrpt^fcMon
fCTf rid.funt )fi>oA Com,
jtfifen/ ^inöcrl).rfd)lii>
tetfcH / & 3iufct)tci»
ftOlCIfCnriamf« inftecietjl rcum ad painam mortit
condemnarum rrahae imponcre Sc rllig.uüm ai
locum fupplicu perrrahere. £)uxd)\iuift;n/
perrepere, pretrpere fe ad alj<pcro lowuin an-
guffuni. ' ^switt
(gctletfeiT/ gefcfeleifet/ roIÖ*qvare,cverrere,
ex/cindcit.» excidere, Jelerc, extingvere. €»0f
. Cr t vi CT rvbintVlt / arbero diruerc , tefta pervene.
re, »affiratero cfficcrc. <£in fliinje^ i{a«b fdjjei»
fi'B URb »erberben/ vaitas folirudmcs ex agns&
cerc, provinciam fundituidclcre, cernbih ffrage
poj>uiari. ©ie etabt ig flef(t)!eift/ urt» uia
p c n i r, 1 n rc r 1 1 r , jace t , proÄr a ta , labe fafla ra , di-
repta, aratrüm oppido indudum cft. Ccmpef,
3erf(hleifen/ tJ. rßavr>/ifimpl f x.
aeucre, aciem excitare,
propr eß tcrere, artcrere ; trrtndo emm MJujvidfo-
tilr, fenuc& hmatumfit. £tn 93cr|1anb \<$)\ti,
fen inj;eniumacuerc. (gut ©tal f(t>lcifct ba\
andern / forum ferro aeuimr. WcpiT/ %ü/
Cr (berat frhleifen / cuirros « fecutc». foifüe» coti
aitererc. Slbfc&Icifrn/ & 5ln^f(&If iUü/ Uem qvod
ßmplex , exaeuere , acuendo ateenuarc. VI u
fd) cirVn / acuendo repararc , refkerc. (cpi^e
dnfd}[(ifiTi / in mucronOD ntrbtaajc* vU.
»<J)4rf<n/&tfccrj*n.
.f*>r-, pcdaiw.
1773 <^c
fclopus, bombarda.machin* bcHicae,tormen-
tariae , tormciuum. £cr Äcüfcr ift mit treff«
ttcf>rm Gkftuft (fttfift üc-ter attolkrey) ver»
fi'bcn/ Crcfar machinis bcllicis in(tru£tiflimus cir,
plurimüm »aletre tormentariä, appaxatu .xnco-
rum tormentorum firmifllmu* eff. ©roj) ©C*
fd)Ufe/ balliftacgrandior«, tormenta muralia,
ftu obfidionalia , bafilifei. ÄUItt ©cf*(t!J / tor-
menta caftrenfia ,ftve campeftr 1a , mlgofalconcf.
©fern ©efd)il& / torrnen« ferrca. gftefalim
©cjcf)n&/amca. £cDcruC/ coriacca. ©Cj*d)lM
Sit'UCn / tormen« mili«ria ex aexccaldariolun-
ere,/h*conßare. CScfcbuß JjflanjClt/ polt cra-
titias gerras locare. ©cfdjutj laDf n' iarcirc pul-
vere fulphurcö ferreisqve globis. Onfchulj 16
fen /!orfrcnncn//?t>rfcOit§fn / displodere.
©d)tCf / fd)i(fCn/ gCfdjtCfCt/ mittete, le-
gare, ablcgare, amandare , it. apnr«, convenire,
deecre, y parare, accingi, providerc: vartas
mint habet fignificationet . gtnm in bie SBelt
fd)icfcn / peregre aliqvem mittcre. <£ieb III fic
(Fielt fcmrfeil/ icmpoxi infervire. (Einem ©«
fdxnfc fcf)tcfci1 / mitrere munera. ©i< ©C»
fd>cnf c fätfcfetl jid) nidjt / hacc munufoila fu/Eci-
encia non funt. tgief) auf bie SXtifc (thtcfCH / ad
iterüe accingere. fchjef t fie& md)t icbermoitn
fU äQcriCO / non ex omni ligno Mercutius ex-
fculpitur. QScn ©Ott febiett / ben mat er
fd)i(ft/ qvem Deus vocat, hunc ipfum idoneum
»eddit, alias: aDEOvocatus, riteparatus.
bfl früfl fltt / fd)itf t ft4> felbjt »Ol / vocatus atqve
non vocatus Deus a lerit. 2Lßtc* ©Ott |d) 1 I
fi) bin k!) tOlttftgt / qvö nos fa« xrahunt re-
trahuntqve, fcqvamur. $||f alles ggföfelf/ ad
omnia paratus. Ungefcbicf t/ ineptus, rudts.
<5d)icf er / oer / & tScbitferüin / of« / mas , fa>
mina mittcns.ablcgans, vulgb¥rincrfal'H > mr/ii/i
auftox £$auärix> mandator.
tBebiefung / x>itf & t>oa <8 (bieten / miffus , miiTio,
legario , it. aptititdo, five latinüts aptum , i-T'com-
modiras , appararus , defignatio operis , appara-
tio: inapparatio/'M/fwW«5KiebtfcbicfHng. ©Dt»
fCÖ v3cbichlltg / Providentia divina. £ iric v? iht.
cflirnj tilbn / legationem mittere. ^d)icfnnq
011$ 21tlDacbt / legatio votiva. £ &:d \nu\ Ulm
Kriege / apparatus bellicu9. <g(fricjen6
(bieten / r/? /«/r«, c^w pur» i ghbulos Jifttics htfo~
•vram mitlunt.
1774
e<bi<f baff 1 6Cf)iCf iCf)f / adj. &*Jv. mifiili», aptns,
idoneus, commodus.Ö': apte, ar>pofite,accom-
mo.iuc , converuentcr. & ifl nid)f fCbicflid)
JUnt ©CbOrfhm / imperial« eft obJeqvi. UnfebKf t
I ul) ineprus , inconcionus , * tnepee.
®e|d)icf / *as/ftur. ©efehief e / p^pr. 9 w«n
ii. r/? mitb'o , legatio : in frrae tarnen ex-
ponitur faftum , nimirun. qveda Deocaift mittitur,
i. e. decretum voluntas divina. ©tltf nnperi
mciMiebc LHefcbtff/ inexfuperabilis vis fati. ©a<
cwiiie©e|el)icr bat t$ alfo mitaebraebf / Hoc ex
omni aeternttate definitum eft ratalicer. £9
battf <« DaS ©IncF befebtopen / haec per petuis ne-
xibus dt immobili fucrant ncccflttatc dcvinda.
<3tfd)lilllCb / & ©efebieft / aH. &adverb. apttts.
conveniens , decens, concinnus, aecommoda-
tus , appofitus, EJ*: apte t decenrer, concinnc, ap-
polite , dicitur a 0(J)lftcn / <jvia <yvi mittitur , pro
tdoneö habetur, Sed ©efebittf / ttiam fumitur f ro
doclo , pertco , babili «exercrato , promto. in
0Cf<bitft« 3)?ann / cuivis tempori * eujust «
xctnporishomo, it. peritus, E^celcbris ingenii
vir. ©efebicilid)e'3i , nid)ir^rter/ provcibia op-
portune aptata. Untfcfcbitft/ & Unflefd)uHiüV
ineptus , inTcitus, minimeaptus, abfurdus,>n-
concinnus, iropcritu$,Ö':incptc, abfurdc, in-
tempeftive, prscpoftcte , infubidc. U:i0Cfcbirl<
te« ^ßcijfbrcit / ftolida , impudcnsqve poAula>
tto.
Öffd)icfliebfcif /Dt« / aptitudo.concinnins ,con-
cinnirudo , habilitas » eonveuientia , congrucn-
cia,tt. etuditiot doarina, literatura, facultas,
©cfcbictlidjfeit imiXcben/ oratoriavis diccndi,
facundiafloren«. ©efebicHiebf eit in bitten/ ac-
commodatio. ©vrf c ©tfebicfliebfcit / altiilima
emdttio. Ullijefebicilicbff^/ inconcinnitas,in-
Hpientia ,ru<ticitas , ineptia.
Clbfdt)tcfcn / QSerfcbicfen / ablegare , delegare.
amandare aliqvem. ©efantCIl nbfd)icfen / mit-
tere legatos. 5lb£jefebicf t / five »erftfoief t wer»
J)en/ legationem obire, aeeipere , fumere. habe-
re. Slbfebicfuiuv * Scrfebicrimg/ M'e / legario,
miflio. 9lbgcfebicffer / & 5Jcrfd)icffer / miflus,
Jegatui, deputatus. gr ieten^ab aefebicF t er / et*
duccator. Qiuijeflbicfter ju ^rieg v* b §rietw
feciali«. BerOrt/tüo öie ?lbgefebicftceiniKtt , ic
tfiefen »erben/ gr»coftafii, locw, ubinatwmm
fubfißerent legati ad Senate? mißi. ( Romar. )
5lllfd)icfen/ aecommodare fc, ap«re, attemperare,
conformaie , it. accingi »parart» mftrucre, prar-
medi-
1775 ®t @c 1776
niedtun , cogitare. (EtiDO* |U CilUT @ad)C fli*
fd)((fcn/ concinnarc aliqvidad rem. lrid)ilir
<Sd)lad)t aRfcfcitfen/ in praciium accingi , apure
fe pugnac. Ö^|icrO) Ullföutcn / ornarc , in-
ftruerc, f5 appararcconvivium. 3lnfd)i(fun«J/
accommodacio, apparatio.
§luffd)iefen/ A>rauf»drü3oiiUMTd)icFcii/ id. fort rß
tpjoi 2Lnfd)irti\l / pracmedirari , accingi. <£d
fct>idct fid) Darauf/ uou convenu, q vadrat,
cohxrcc, conionac, eft incommodum, inconfbr-
ir.c , indetorum , minimc accoinmodamm.
hierauf halt» öidj Jilfdjfcfe»/ b»c mulio ante
ntcditcrc , huc tc pates . haec cogiics r ad h*c re
cxcrccai. SQ^ic ftUe feilen M\b auf i)cu tUbfcf)tcD
fliMir » n / inapiamu» m i'cnciiutc vafa culli-
SlucfduJcn/ ßCMlltf & JpinnUsjföicFeu/ amandare,
ablegare , emicicre viinen au feine ftatt Mit:
f\i)uren/ dclcgare ., judicem mirtcre, vicarium
pro fe darc. Reiter auf alle vi 1 r i§en aurf|(f)icfen/
ci) ■ .ccs mann agrosdimmcrc. 'JUl&jefd)ierter/
X>et / Enniläciut, amandatus. 5lil<>fil)iijiina,/
Du/ cmulro, amandatior (£inen in Die 2ße!t
biii.Ulöfd)tehn cxuu»lcrcajiqvem adulcima ter-
rae four, proeul ainandarc Oft illiDoiel faltig
öU/fdlitKll rrnrticulare, i.e. crebröi pcrmulcum»
frrqventcr, Ö'qväm fcpillimc miteerc.
35efct)icJen/ propr. rß allcgarc. (Einen beriefen/
«unciumad aliqvem allcgare, dexndtz ad folh-
citandum aliqvcm dimucerc. In ßecit autem rß
adornare, viamfibi muture adaliqvid, ranoncs
tua» aecommodarc ad rem qvandam. (üiiun
CÜlft Äebc n>C(JCH bf fdjicfeil / mqvircrc, anqvire-
tc , cxplorare veritatem- comumelix per bonos
y\ 1 os. injuriam ad disq^ifirionem vocare. vf '. in
J^UU$ befd)i(fen / proviUcre rebus !n s-. rem fa-
miliaremconfritucre, curare. 53c|d)icfcr' Oer/
in.tagator .exqvtfiror , ferutaror , vifor , vcftiga-
tor. gjtfcbtcfimcj/Oie/ disqviiitio.indago ,1/.
cura ,Sf> provifio. ' '. ^
9^ci>f(||icf en / *Dt*if» A ^henfffiirFeti / unä mittete;
panter , fimul Öf in coirriracu ablegare. €f t|i
niltaefilllitfet/ legationr comesrft. finö ein
Jaunen inuf mitatfdndret twrDenv gtegaum
nntft funr. & iß mir rfu C%fd)iiif Darben qc
fd)i(fct tVOrDell / munufculumr jdjunlhim erat. ,
feioatfiicficr / Oer/ dclcgaxus, lubdclcgarut, ;
commnTarius.
©Hrctjfdjicfcn/ transmitcttc>erajHportare,cians-
fene.
«fnfacgcU» five ($eaenfd)icten / obviam mmcrc.
äitaon n. u '(!>;- rtxrDeH/ obviam procedere,
pro di re , obviam aliem dare , b" ferre fefe. vi ;
t|i 1 1 1 Ii" f ufi( eil iU"ld)utt ivu l in advctfwm mihi
midusvenir,
(£infd)icf(n / ^i-einfchnh-n / id. qvod fmpUx&d)ü
den / aecommodarc fe. fOi.m IUU^ 111 DU
3i i r |'d)tiJin / cemponbus aflenciendum. vir bat
fidj in Den 2Rann wvl fd)urcn ({clcraet / ad c]in
vin volunrarcmnutumqve apprimeac totumfc
convcrA» eft. €r trcop fid) roc! Drein jufeb/itfen;
haurqvaqvam rudit eft tra&andi rem iAam.
CMifVidUM / Ote/ aprieudo, accommodacio.
Viiitfdjul li(I) / « appofitui.congrucn», decens,
convenicns , idoncus r & : appollte , per com
mode.
5orifci)itf CtT/ amandare, ablegare, it. relegare, pro
fcribere • deporrarc, t vx etiam dicuntur : v \nc
SlenD fürrfd)icft-n / iO* ic <Sd)impf fortf(f)i(?cn/
cum mala gracia dimirecre. jict) hubt' Den $>Q*
teil lUuffi fortaefd)iCTCt / propere extrufi tabclla-
rium. Ror(fd)i(riin(]/ t>l</ dimiflio, amandatio.
^l»rtgefu)iif Uti amandacus.
3ÜT» ßvr ißi>rJU)itf<n / praenrirrere , fvcditiam diä-
ter X>ov,;ir :y X>otauSf it. V>Oi bcrfdnrf <n/
prxmandarc. Qjinen ^DCen i>or..n(d)idf:i nun-
cium praemittere. v i>or ^ iMi fchuhci . Per/ prae-
nunciul, prxinifius.
j£)erfd)icfeu / allcgarc. £)er ;\id)ter btU berge<
fd)tdfe(/ judex nnfit acccrdcum te , vocari tc jui •
Hr. ^0 finD ^cfniue ber^efd)ic!er / legati huc
millifunr. #eraefci)!rJter/ 0«/ legatus. ^>cr-
frbtrtiiitei/ legatio.
^»n fd)uf en/ ablegare. J&tit unD brrfdjkfen / nitro
curöqvc mitterc. ^d) hs.bi bin ;n ihm aefd)itfef/
acccriitum cum mTii. v£r bat ihn in ein unDer
geben bincjefu)HH't/ '«but human:» cum exemit,
vita expulic.
J^evm!ifd)i(fen/ & Umfcbiifeuv citcommittere.
IcnDb^tben naeftöelte umfd)icfen/ad foiiicitan-
dam pecumam pauim Aagiratorcs mitterc.
$?orDbrcnner im ganDe benimfebiefen/ incendia-
no* per provinciam ultröcitröqve transmittc-
re. Umfdjifiunoy »IC/ convoeatio, anttqv. in-
ctdücx ... Ä
3i|ad)fö){cfe!T/ deindcpoithaec, pofrmodum, po-
ft.(in ), pofrliminicraitccrc» i/. aecommodarc,
obferv.ire , curare. v?id) u.. cb einen fd)l(lfn/
colcre aliqvcm, adnutum alieuju« viverc. QU
Kern luv Briefe nau)feticreu / nuculu infam>s
1777
1778
aliqvctn afpergcre, ad intatntnm alicujus htc-
xas kribcrc. v raoUc CS balD nad)jc(jitf CH/ pau-
cisdicbus ul miflurut erat.
Ubcrfcbjden/ transruicrere, &U qvod ÄctncFcn/
Aliud rß Übrig f lve Druberfdjidrn / ptu», am
pdus , ubcnus mietete, igr fcat nedj) (Seit 1 1 u
rcr.;cicl)i-f et / plus pexunias addidit, (upraad-
jccit. Uberfc&iihmg/Dfe/rransmülio. ©rn>
bei l'd)icfnng auetarium, additanicntum , ad-
jeet u>. Ubcrqcfd)l(t(t / ftt«w tß doörina abun-
dans , ficut J^albücfcbJrJt/ fcmidoöus.
tBMttlfäk&tii longius ablegarc , ultcriüs mittete.
fd)ict'cf fify llitfot Weiter / non qvadratam-
phus. Qßtf nd) iuüorflcfcf)irfcf bat/ frieret |id)
je 15: nicht roettcr / olim pulchra dt decora , hodie
abfurda dr abfona videntur.
5i5ict»t*rfct>icF<n/ * 3ur(lrt|4>i(fCll / remietere, rc-
crö amandarci figaificat etiam foltere dcbitum,
nomen diflölverc , fidem fuam liberarc , reddere
pccuuiam , five aliam rem. äGictvrfcbidnng/
Mg /rcmitfio, rctribuuo, rcdhibitio, rcdditio.
€U>ieÖcrfcf>icfe > r I OCC/ reddens.rcmunerans, red-
hofticni. ii)iiDcr.;vfti;utt / rcmiflui , redhi-
bitus.
3irff&icfcn / *uhro citroqve mittendo moleftum
c*Tc, frcqventibus miflionibusmolcftiaro exhi-
bere,/ivr faftidio cfle alieui. er «cl'Rt>icf C fiel)
ja Den £ag/toios di«s miflitando/r« mis-
ficiilando couf;imit. <gine vi'ii Tu i'ilulii jjet
fei; uhiiu / miilio freqvens odiofä.
SlICl'vblv'Klt iprop». mittete, mandarc ad aliqvem,
ü adornarc, Ö*»» Äftif contiviumapparare, S0
inftrucre. &er ©raut Sater fd)icfet treftltd)
ilir J£)üd)ieit JUC/ magnifice , iplcndideq» nuptia-
le% ornat cpulas. £r fd)irtw rieb nic&t Dann/ ad
haue rem non probe eft afircltu«.
Stammen« /u* Unberetnanberfcbicfen/ uni & fi
mu! mitierc , it. convocarc, aHjungere , aflocia-
rc. 3ufammenf(f)icf ung / Dt« / con rocano , con-
ventus , congrellus > com ua tut.
©Cj)0Cf / Da*/ p/.^C^OCfe/ fexagena, numt-
riu fixtginU continent. Idtb Aicitur k (Striefen/
fyiM t antrqv&m mütMtur, mtmrrari folet. (Ein
<&d)0Cf <Et)cr/ fexagena ovorum. Cr III halb
vf J) Ott / fexagena dimidiata , dimidium fexagc-
nx qväfi dicas trtcenA. (gin alt (Sdjocf / *iccna,
peut ein ucn 6<ftöcf / fexagena. (£in ?anfd)Mf /
qtindena. (£111 par (3<f)0CF/ du« fexagena:, par
fcxagcnarum. <tMlbrrfd)OCf / tdrm «W VTctl
Ö4?ccf, ^rti(4>o(f//eMi»o/iiri€rbfiocl/Oi«/
proptrr cultutam . Carduus fativus itf/altihs, cina-
ra. fcolysnus« (trobilus.
rcf)i)t?Ctl/ perfexagmranumerare , Jtl0ct»ocfe1f
;crt1trt »ufrmmenlcejcn. X^.is @Ktrcibi9
fd)0itCU / congerere fäfciculos frumenti fexagc-
nos. Compoffuut : 2lu6i"u)orfen/ dt Serrc^ocfrn/
idtmiU ay*od <3d?orfi'l» notant.
v5d)0Ctid)t/ 4*4/. fexageni . ^id^qvodptrßxägerui
d«trrmn*tuT. @d)0ifid)t / /i« 0d)O(f<fl
;ct?Utl/ fexagenario numero coacervare.
^d.Hd)t / fcfotCfotcn / ge|d)tCt)tct / ordinäre,
digerere, componere, dtfponcrc, rß k &dnc? en/
?<vatenim dtctrt vel convtmrt fignaU jHtnfiitö
d)id)tcn/ digeftaarcificiosecomponeBe. Compe/.
9ibf'd)ici)frn / in ordinemadducere, aliqvidor-
dinc diitingvcrc, diTponcre, moderari, inmruerc.
5DiC Qlrbett abftyltjten / laborum gradus fa-
cere.
^d)id)tcr/ Der / moderator, arbirer, ordinator , Sf
in rf mrtdUtcä ptx(ct,fivr prsefcclus todmac, stikt
@cWd?tm£i|tCC/ yu» rlian exponitur operat um
feriba.
^d)tf4)t/ Dt« / p/«». <£cf>id>fCtt/clafnt, fene*. ordo»
difpolicio , nortnunqvam etiam ^(fridjtnng / Die/
ordtnatio, dirifur. ^ f^i(?)t machen/ popr» otdine
collocate, in otdinemadducete, in^tcuaulcn
fumitur pro feriati . qvicfcereä labortbus ,</T4wi«
fjiioi AgricoU per manipulet % ßiuti Ö* me rav /< u|S<
difbonunt , ;am labmbut ßtti cokphontm a idunL
In rr metalltcd <5d)i$t /fici/wr opera , £9* rebe
©deicht/ heluatio ■, undt: Ufer bic rebe <rd)id)t
fefjcn / ^ve Äber Dem ®d)lemm^taben fixbat
tetll pergrateari, popinari. Porra Q cf)id)t / ti.
e^ ©dKil'uuj/ «»^f ©üterf<t)t<bt / divifio
bonorum.
ecblu)tig/ * 6d)i(&ti(f)t/ iti/.^v.ordine.ot-
dinatim, difitnÄe, diftribute , it. compoiitus, ia-
ftrucrus, difpofirus, ordinatus.
©ebieb/ feftteben/ « *m Maiss ©cbaiP
ben/ es @d)ubeu/ 3* f*<^/ fö*
beft. dt febenbeft €r Riebet/ & feheubet/ roir fd)ü>
ben/ ic. 3* i*ob/ dr fchnb/ 3d) l"d)r>bff dt fc&übe/
flefeböben / tjcfrJbaubt / dr gcfd)ubt / truderc , pel-
lcre,rraduccre, rapere, Ö* mtiaph. cutrerc ,cur-
farc , curfitare , provolarc ad aliq vcm , fett curfu
tendere , it. vorare , avide manducare , come-
dere, prtetpue tn compofxtii. ©as (^ebcllDe bat
gejo^üben / sedificium lAud fede fuä ronvui-
fum t compa«ibus, < /ea compagimbus folutum,
c^laxa-
1779 ©C <2>c 1780
# uxaiura cft. 3>ic 3 cfculD p©n fid) fcbicl'cn
culpam amavcrc , in ah um dcnvarc, ftve trans-
ferrc. ©Cf'.U - DDR |ld> f(l)icbcil / propulfare, Ö"
pclkre per icu i u m. Arbeit t>ott jid) Trieben/ onc-
ra objefta amohn. tfcgrf fd)Ubcn / metuias
dreutcre , truneuios luforiosdccurbaic, dcjiccrc ,
«lCtu|isludcrC. v > v/tÖ v JIC? ■ >U
(Schieber / X>tt / * ©ci)id>crinn / MeV mai, äfroc-
xnina trudens, propclUns. $£4dfd)rebcr / lu-
lor metularum , ('.-•■ ciunculprum. vf d)iebei
eti&mohm Antbatur Studiojm noviiitu , i/«/gePen-
nalis, ^t« tntraannum domum umtat at atfy dam in
patnam fe fubduetbat , ^Tj/i d«fcrror aeademias,
cujtuAimm. iBebubeilt'ill / DflB/ ddicatulus , ne-
porul us , pacriam ante rempus re v ifens.
tSctuc6ung/ öie / tf&aa (Schieben/!/. ©c&aubutio/
Die/ volutio, rraäus, »oluratio, volutatus, pro«
pulfio , amocio , pcopulfus , propul fatio , moli-
meneum , molicio. ftetjelfcpicblinf) / rruneulo-
xum ludus , metularum Infus, (^ldd)f(f)iäuilW
arqvarucntum. j£runiinfd)iebun4/ inobliqtum
dctra&io.
@c?)iebic5)t/ @(4)ieb/@d)ieF/ ergföetf/
&*<ivrrb.pTQpr. trufatilii , fed frtqventtkf p9-
mturpro: obliqvus, traruverfus, detortus, ob-
ftipus. (Jiu fd)flfcr Sttx\i homo derortis cru-
ribus. (Bdjctf (Sefidjf / limi oculi , pve rcrorti,
qvala habtnt pasti Ö* Srraboncs feu lufeicion.
©<f)icbid)ti' Sßfine / loripedes , compernes , vari,
valgi . d)icbid)tcr ©aiivj / mocus obliqvus.
(f)icfe J^ofiCl" / l'gna transverfa. <£d)(ffeT
Jfrali/ collum obftipum. £djicfer(5tnn/ ani-
musiniqvus, perverfus. 0d?ief *HA ttitm Axt-
Utto ffftrtur <gä)<f/ & £d)flf / curvacus. CBdjr5fe
Vr pirjt / cu/pis curvata.
vjeas , obhqmas, j1exus,curvamcn,ciHvacura.
Di, Hut ttiam vgcJjicfülFcif.
(^cbcifelen/ «. ©d?erf / ßve ödnef geben/
claudicare , diilortis cruribus inccdcrc , vaxicari,
Jonpcdem eile , vaciilare grclTu, oucare. Sea
Vr4)f»ÜlfÄ/ *ÖC&icfde»/ *ti*m intti prtlantur
dcclinare potum compotori, par pari non rc-
i erre in b bendo. Hm, £ d)i ift I1IH4 / Dil Clau-
dicat , daudicacio , üT vfdHiicliJyt / daudi-
cans. **•>*:-.
<^d)tefet / D« / propr. r/} aflula , 5Jf lapis fciflilis,
tj-rsm ardcfiam spprüjnt, q-v* tAnun rtäitu voca
lur lapii Lydius , blauer tScfoief« / lyrnttf, a
&d)(tf / ivba 1 trdffi* obliqi* ponarAur in träütn-
ß4r fqvani*rum;.lnnc ec&«fcr Üttf btm Jg>aitb(/
ptr mttäpb. funt furfurcs capitis, ^nfcbufct/
tcila dentis. Abufivt (gd^ti'fcr 7^09. eß impe-
t us iracundias , Ai»f ; (Jinr n (Scbicfct oatXO/ in-
djgnabundum , obAinata iracundta eile , fimui«
utetneum aliqvöexexccrc.
(^C^iefctn/ findere, feindere. 27. irrkatum , per-
motum » correptum irä cfle, de potefrate exirc.
'Zl\\i\<H)kf(X1\ / iras contundere, mdignationem
mollirarc.
©tieferer / 0<t / feinden« , findens , II. xmuius , x~
mulator , invidiofus , indignabundus , ofor.
©djiffalnil / Die/ foemina indignabunda , trux.
ftomachora,pn>pr.f//fi fcalptor,/?Tf lapicidala-
:pidis cyanci.
ecbieferuncj/ faiUo, fidio, fiiTura,«. indignaüo.
fimukas, aemulatio infcnfa, Ö"ira preffa, ani-
miqTC feabitudo .propr. caeilolapidislazuli ,ftve
fi&lit, ältis bai(r liefern/ * ®ä»eferbred)<rj.
<£ cblcferig / * ©ebif feriebt / ädj. (dmm t ßffm f ii.
odiö inccnüjs, indignabundus, ad indignacio«
nem pronus, aculcatus > Tubiratus , amarus , dit-
ficilis , afper. ^^iffcri^fC ©riefe / ftomacho-
fiores lirer».
^)Ü)\fytn / propr. protrudere, propdlere, mtt*-
pbor. Fallcrc , infidias ftrucre , xndt compof. >£>c.
jdjjiCPCB/ fabricam ad movere, fycophantias tn-
ftrucre, 'bitte ein SJ3cfd>feper / deeeptor, frauda-
tor, implanator. ^( fd)iepung / Vit/ illufio,
circumventio , defraudatio, deeeptio« & S£o
f£Ö i e p i cht / *Aj. fraud u I cn tus , fa I la x , fub d olus.
(Sefyill* / Der / pullus , tra£tus , volutio , promotio,
it. hin», & dilatio. (Einen ^C&Ub ttlbn/ pro-
vchi , propelli , prorrudi. (Jinen ^c^nb cjeben/
protrudere , propdlere. 3 n r ' n *-'0l @Ci)lii-J/
unö motu. $cJ)llb rtiam Aicitur fafeis ftramims,
(£ä)l\b& tlOfiföJCtU tß pignoratio oraedam per-
petrati criminis in memoriam, altai 0C^I»?uf/
SJ'Kccbtsrcriub.
®d)flppcn/ ©cfitppeu/ gefttüppet/ ö*
0Cfd)tPPCt/ paü lc»Are»rUtrö tollere, J^afpor-
tue. Compof. ilbfcbuppen / ü>ctj ft pinütty
fc{) tippen / id. tß , mm. auferie , cripere , tta fyiTU
fc^flppen/ protrudere. Socfetuppen / terra con-
eegere , humi abderc.
*8eJ)uppc / * t2<bippe/0<</ pala , rurrum, batillum,
a. cjcftio , «mono. £ic ^djuppe betoimnen/
repuliam pau »rcjici , repudun. £
Uuu uu <Sct>i r ip»
I78i
et
1782
ct)c forn ut»r hingen ab!)*rtjwno babcn /nu-
«iw Kapillare .und« Ott &f«pulttbtuO«rj
övxpalä&rutrdfic. Qlli fldWP'm*/ * JPMUHU' fäafal tonfratmiiKftapulaiis. »J» ( .
(ebippung / dcciubaüo, cxpulii©, fWiuiof, ®d)Cpp/ 048 / ihiem ä&dotibtn 1 modtdlut.
Ödjftppe / Äiblano , cje&io, imocio , Jcvatio,
Wc rx palä & rucro
rclcgatio
©eboype / tf^ebuppe/ pu I «. &et ®cb opf /
\^d)Upf y portiicui, niibiiar. Diulur tli&m
£d)lippcr / tm.jt cd)Upun / D*t / capronac.
caioi tfli cayiliianterwiei inßar nubiiam cupu-
dam. HmctM &4)ütfJ$atCf'P manipulus cri-
nmm.c.trus d£ut. SÖOdelfdjopf / "itta. Uber«
ftf)0l>f / projeitum coronarum in coluauiis , zl&t
Cefimafran*. 03orf<^ppf/. veftibuium , pto-
thyiuwi piopylacu^ .,^ f .r, . uo-< **<■'. ml
^ ebobe / ow/ uttint e<ft6bc $ret / mitöo p.m s
m turnum , (ovid a«f etumal et« BcctVc in
Oen fcaef ofen fetnebet / ftüfc dmiur <*d)obcr/
Oer / ftr ues. ein @cbobcr £c u / /»w £cufd):>.
Cf r /" fW rti*m dktml Jg>CUfct)Od>Ctl/ & ÄtetlttlCj/
niciatajn. $*\\fätfXXJ ftrucs hgootum.
(g&UCfef / Ott' / 0<lj<«bCfiI/ Jicilur eiixm
ßlii AidltU ö^Zd)') llf d / O fcillum , r>; Jr o fc i 1 1 ö j a •
* ü £kari, fdjucWn/ &fdjrtuff1n/ a/iii fcfcocfeWss'
fd-ut)«» 6d)aufclU»4 ' Ou / ofcitlatTo.' &d)U>
cfdld)t racillans, tuubans , oioliö jacta-
©CfcÜp*/tf®d>UppC / Wi/ fqvami, it. por-
rigcÖ'tutf uro capitis. Jf) k illbtfcb»pCn " •
k (Sd)ieb(ft7 ft'ü» ftvam* centtgutfuht , Ö/u6-
orJmaUfß'tviMnlur. A 6<&upe $ 64)111X11/
& <5d)uppCD / dcfqvamarc , it. (cabere , tealpere,
fricarc fe. Aletaph. rtiäm figtiat avarum eile.
Hmc ein <c(&Uppcrt / & (g'^ubcrl / parcus , ava-
xus, fordidu« , numibafiui. vr <f)Upid)t / *dj. i. r.;
rollet 65cr>upcn/rqvamofui , fqvameus. Htm:
poingiaofus , feabiofus. (SdjiUpIdn/ Ot>0/
damin* fqvainula,
©d)cpper / 0««/««^»» CScOubcn/ r/if, glo-
^>u» lan«, 4<«*f cinÄlobcn Wolle / 4/^. boc
^(fytWiX non frihm vtmt t?d)ppp<r / veHut,
^d)fb<n/ cor'nc« lini./rtf" rf»«m ein ^(f)^pg
vc r»ex ,a ri<« caftratus.^in f tiAm fenbttut ^d>(Sp« /
& (^d)($W f&aiiaehr. dt honiioc ftolido , Ö;bar-
: do Jrnt«r. (£« i|l ein alberner Scferp* / blireus
c(\ : de (Sd)Cpsbaff /«.i|.agrcltu,limplcx, i/.*u-
ftice/agreftc. ^(t)fpptr/ Oft/ de <?tt)cppcr
^Hfttl ' 000/ '/fo<fi rßhki* out fafaolapccloralu.
igc^apyii/f ^fai>/ ifto« ^f»bii / foow -tnftn*
<gm rjalb a<t;tnH»». €in «Stbtfpp'cit« ^13dn/
modiolus vim. ^chüppf «uff^:, Oie/ a/i*/ ^^P 1
DC/ 0(</ <ß gaufape., anuculuni manicatufn,
jv6 cüfttKouxxmi ^d)^»«b< /Ote / to«a tnuücbric,
palla, ftola fdemmarutn. <5tTCbfdl>iUbC/
>JI manipalor ftrimints, a/ii/' ©(()aub ^fWb.
beüä.
yg*Ute / ^^/r4 ^ffifö 3feof< / o<e /
gnonerarti longiotiv, ^nftfr .1 0chtib»*rt ^rc.^
/rfei/i» prof ra/ii pöjjw.M'^tecf y«T«*3ifl)e Ererbe«
Kbüf ' hippago, navu tra^tona . aduana ,
hclciatfa. ttfifTi [yt^tmt^H ,« •
(gdiaufel / ou/ p/«r. <^d)QufeIn/ 7 w
®d7ÜppC / plU , mir- -wrf. ^d^nifcltt / paü
projicerc. fe^Olfc'lfm / 0^5/ dmin. Iigula.
teurfi'djarufel '/ fcap'hiutn. fvcmx ftve ,Oftn«
fc5ilü|\l/ «nfurnibiilum. JabCjCbail^l/ mtru»
tri ruccllum polverarrum.
^d)flff / Olt / (ß menfura aridorum . undt €ili
(Steffel / medunnut , modius. ^albft ^d^cf»
fcl/ femodiut 21n^rtf>albc^d?cff^ ' fctqvu
modius. (Sc^äfcIctB/ lancca , fariflä, i
@COieb?n / }*cm % ßru projictre, Aiüita tfcßn
5cbabel / oitm t &bodit (^cbel / o«t/ <t»/»fü*rt-
iam ttlum trat, faun 1 um Juium , bo.ii'e aemaeet,
harpa , gladiui curviu , orJ Po/ow ,. t/wgan ^ 7ür-
c* uluntur ,unde ttiam<£tbt\i<j}t /<J.</.r/2,curvus,
falcatus , curtatus. (Surfet gebt l / falx per-
aeuca , aunaeet cxacutior. Vergifteter ScbcL
veneno infechis.
<3cK*lcn / ejcfcbdt / copidibui, i.e. gladiis lericei
curvattt , talcibukqvc iimilibus crucidare , caedc-
re, diffecare. Compef, SRlcDerfcbcIrt / dtflriai»
acinacibusgladiiaqvc incurvismaclare, obtruo-
care, morce mulöare. Ciufcbchl eß acinacem
de maoibuiexrorqver«. 3frfebcl« /acinaeexa-
putdcmcie.coruidere* )u«ularc.
(Setcirr/- Oer/ 1 t. ^ebvimdcher/ V«rf»ttif<r
unO Cricjer / mach»ropaeut , (alcifer , rf, inrer-
feclor, prrcunbr.homicida.
v8ibclnni1/ Oie / ttucidacio» jugulatlo. obtmnca»
no , occilio , eaedes) tfUdMcnuce fit t i/a Diiu s i r(V-
bcluna / ou.uo. .
178? _
■ - • ! " ■ ■ >»
<S IpPC/ Ol'«/ gradiis cognai ionis. Din/vr i fljJJW
b€tt / numrranäo protruMtur qvafi. yocant
ttiam eippwbl/ mi..- 9ßa$ rechter cippjdbl/
fecundum gradu« praerogativam. £)ci" »ädjfrc
fü Der ^ippc/ pro*iraior in gradu.
Sippen/ g^jippct/ pioximiorem in gradu elTe , unö
codcmqvc fangvine creatum cue , prodirc ex
domo aliqra. £ r ift i[)m ruhe aiiaefippd / co-
gnacionc illum ateingic, inir <Sippfd)aÜ, Di«/
confangvinitas.
C^ipp&aft/ & Oipjiit&f/ tf^wft. cognatui,
juopinqvui , confangvincus , ejusdem ßirpis,
yrolapix , progcnici. totb^.VUlJ/dfc^
(^d)eibc/oi«/ ftar. Scheiben/ difeut, orb«,
Ö'foMd.r«^, trochlca , ütitm k &d)iebtnv*ntt,
pviM propttr rotuniitatrm faeiie protruditur t fyw
ämnn. tß , <?d)<ibldn ; t>4* / orbiculus , orbuil-
tut. gcttjK-rfaribf / ortm mrc«. ÄU4clfd;etfre7
globult» , fph»ra , globui. ftAtelföc&lfln/
r*m!a. ed)Utfd)cibe/m«a,fcopui, rotarja-
culatoria. ©i'nncnfd)Cibc / difcui foli«. ^pic
fl«lfd)Clbf> orbitrx virro fpeculari, /ev pur^flimo.
^UTBfüfdjf Iben/ orbciitcliaium. £ wtcrftfyri'
Pf röta figulari«. tRfld) Dft Sef)C»bc fd)lrfrcn/
difc-öMudcre, dikum globulis ferirt , trajiceie.
2Jiit ^cr ^dji'ilc fpifUn / trochum terbere tor-
G:d)f i6iä)f / «4 Ö> orbiculacui, orbicBS ,
orb;cuiatim. 2anflf<f>ctbid)t t fivr &Wi}fcbcibc
idbt/
ovatus , vtihb ovalis. ijtncn 2IPfCl / Pill
ku / KcNicbc/ K.föribit&rfcbnciDcn/poma.ra-
p.T5 , r.iphanos orbieulatira femdere. Dfciiwr
^fc^ieben / protrudere , Propellere t dJmovcrc.
Qic £trufetPn fi<3> abfärben/ d'tcTinare pa-
ri am. €incn 5ttljicn abfd)icbtH/ärcam fubmo-
ycie.aliiuramfctre. 3lbfd)tCb{r / t>«t/ depul-
for , demoliert*. <Mbfd)ifbunß/ 0<«/ amolicio,
dcpuülo. £iav3<bjf? uwn gclfcn (it>fc|>Ubcit/ de-
trudcr'e navefn icopii!o./^J*tVP#Ä^' w wC/
$lK(J)fcbcn/ äitirahcre, arceflef«. ad fc traduecre.
OlniltfCöcbcrl / cöntiguuii artraöu« .admoliru».
llnflll()ffd)übni / disjunftus, amo* us , fq>aratm.
ülnfÄ'irDcr/ D«t/admolicni. SJufcfyicbimcv Wc/
.idmotto, admotus.
tfjljfpjjicbcu/ diffcrrcproropar«, protendere, mo
ran , pTolaure. €tflf ^a<f>e <i||fT(bkbai / tra-
* hete rem in << mm. £»icTt3&yta<i onf f inen anürni
tPiOlia! flHf;(t)icbtn / comitia* in alium menfem
ptorrudere, ^ rejicere. ©tc <?ad)t 14^^
nid)t ilirffdn'rtrtT/ negotium iftud nblio movic»
proeraftinatur.
l4)Ub / comperendinarto , cun öatio , mora , di-
lti diu m , prorogatio.' £inf$ £ciijc$ tHufpiÖub/
protatio diei. 5lnffc|)iftCV/ t>«t. motator.
2(usffcf)iebcn / * J£mau?f(f;icbcn / propr.commoTe-
re, de priftinö ftaeu convcflcre. I^if 3fi( »cit
t)inau$fd?icbnt/ laxiüs profetre diem. ©fc ©0«
d)c auf eine* Slnhtnft antffd^teb«n / «ufam ad
alieujus advenrum fuftentarc ilitef^u'bim.]'
t)ic/ prolatatio.
^3eDfciiebfn/ 3nrf0icb«n / ir. Äcrbcu * #er$nc:
fdjicbifn /ti./n f <p5^^nfd7iebcn/ actraher^id-
Tehere , addutcTt , admolin. <£inen mit ©o
Waltbcrbcoft&ifbcn/ vi adhibid pertrabere all-
qvemin locum. ©CUfdjiCbling /Oi« / annexut,
comrage* , coagmentum,commi(Tio, atcraftfo t
i'itigo etiam ftlboiTiaho, n;rhtis fuppofitio. JB'*
fdjub/ pjopiiracrraftu»,^/" Jurrfram, dolui,
Tuhhfuhrnatio. ' . >
^rcffCl^cbnt '/ propr. perrnitrere , # petpetlcre,
fl/iiaperrundtre , 6f transmitrerc. ^incntSBü»
gm ^u^^ 2or Dnrd)fd)ieben / currum pcV por-
cam protrudoe. ©Urct)fcf)icbUHg / 1>« / t«o»*
©nfttncbrnv * Unl)crft^icbf n ' fuborture , fnbjüsc-
rc , immrtterc > inrtrponeTe. (Jtnrn Äl^<Kr
dnfdjicbcn / aceufatbremparan! , w7'afpon*fe.
(5t(f)radnf^SrcttnDfcfjnrf finfebirbrt ' irrrpetc
paulatim alieujus animum, inlinuare Ce in fa-
miliarirareni alieujus. 3f»iicn Utib^rf?r)f«benr
fubornarc ccftesV €ina<f<t>rh't1f .' /Ire ntlttf^C
'fä^pbciff Briefe/ Itter* fuppoütiti*. ©ik-^i
•^oiu)r in^ ^firlß^tl fififbtH/ rentarem cauf»
confcicntiar aluu|u% u mmitttrc , jüTamemmn
deferre". (gipftbifbumj t Vit/ interpofirio, m-
finuatio, luppdfitio. <£fhfd)tlb /t|«t/ thtim dt-
cunn>rübi\ti<tyvba\< €§eH i menfa fectrnda , m«t-
tCÄ ; guftatio Tucccnturt.iM llt»i>f l*fcf>icbllItQ/
&UnbctR)Hb Mucui, mfidiic. /Owfub- *w-
^rfdjtcbrtl /admolir». magno hifu propdlcTC»,'/'
traherc , comrtiowe. ^JfcrD |«H^cn
5T<irn flicht erfcüicb>n / cqrl hujus YiTh non flit-
ficiuntad iftittsorri ernu« trahen Jum. (Jrfc{)U'
blrHt| /^1«/«»oiiriO AommotH», propuffus.
^Ort|d)U'btn / protrudere , propel lere , de Ibc^rto-
yere. Ii: rhnt'%- rfl auj^feere , grnnddeere ,yr^-
filtre , adoldetre. ©fr '^dunt f<t>irbC ilt i3lfftC
Uhu uu i) fort/
— — — — —
faxt/ arbor in longitudinem, ramprum evoc'a*
cur, fruticis pxoccricas inciunuLj : Hw §((rt-
, jWubWty) / OU/ incrcmcncum, gcrminatio,ftu-
ticauo.. jv(n^n">t9«nrr ' «JflÜ
^ur< jnri8crfd)ic6en/ obderc, occludew. ©cn
Stichel »Drfd)iebcil/ claußmforcs;obfcrare..pci-
. tulüm, modere. SSorf^icbcn f/K'» Wi juvaxe,
. Opc|n.fcrrc , fubvenirc. Wi'wrQ3orfc$ub , ; $Ct/
atdjutorium , admimculum, fubfidiunn ftlir
f3)Ub, ttitm.cß obex , repagulum. OSi-rfcbianT
tNr / admimfter , pat^onus.
£iU UIlD Jf)f rf(J)j(bcn / ultro cirroqrc movere, tra-
i.crc, pellcrc» iruicrc, Cjispcllcrc, vanü motu
Tcdarc : £5" awjTm«J£)itt*"d[>iebcn r/1 propcllerc,
procejatc. ^)Ctfd)l\l)Cfl w acirahecf^'kd. fe
. yadiMyc^q £^icL !b.r tr * fl*eh: VT;; .' i
^Sf4)icb<n/ uAheado , trudendo Uber^re, ape-
iuc ( ,difloUc^.. ©<n$ie}}cllitffd)icben/ paie
faecre jaauam , pandcrc,.xccludcrc , apctire fo
aes,/epaj|uU rcvdkre.
SDJit» & &cbciifdjicbCK/ una moüri, conjunftis vi-
iibiil,pt©trudcrc, grcgatim volvcrc. 9)}Üfd)ie.'
bot nitie$t If t(h t c 5Irbu V multac manus onus red
duncj(ev*tt$. SJiltf^icbttng / MV / fuppcciae, con-
foicium opcium , opcr.cinutu v.
£Rad)fd)l'cbcn 'volvendo.Ö'volutancIo fcqvi.tup-
petiat in voluuoncaftcrrc, fubventarc , <ubvc-
•t aire amoliendo, £5* melaph. adminicuiari , adju-
tarc t manus pojrigcrc. . , H(HC,$l<\li)fä)\xb I 0«r/
iubfidmm . adjumentum , auetanurn, adjcÖio.
TRad)f<bifbcr/tcr/ adjueor.
*lbci'fd)tcb<n/ involvere, circumvolutare, oer feftu-
r as cavaa immietcre , fcy confibulare. Ubevfd)illv
Cci'/ proje&a , compages , commiflura. Ubfl ■
fd)icbnrKJ / OiC / ipic a£rus fupe nnge rend i , fuper-
induccndu üAttm +^ii. jj&jfflMri '
Scrf(5i«bcn/ «i.<^9^2<ufrdbi«bjtt/ difTcrrcre-
rardaic, i cmorari. ©ein V? cf)Vi'lblll üfrff^icbcn/
intcrcapxdincm feribendi . facere. ßll fud)C|l
6U<$lU9Cl'f({)Kbf fl / tu omnes moras inrerponis.
58ir(q)icb(ll prpp'-'fi locpmoircrc, de ftatueon-
vellere. ©a< (Sebeube pat fi<t> verfc&oben/ (bl-
.-Ijcuatum eft acdificiuin , fabrtca common cft.
35(Ffd)i<bnna' tue ; *2frifd)ub/t>«i diiario,
mora, inrercapedo. ^id) langem 93crfdwb/
poft loiigum intervallum» ßie vrid)t' leibet
feinen 23crfc|)Ub/ res jam non ultra cunc>aiio-
nemreeipit, iqt* ij^Mi»TV^.ipi7*1t". f'
>EBc4tertd)ieben/ longiü« volutaic. protruderc, pro-
<u) pcllcrc, longiffimc disjungercxraßu, a con-
VM jj uto muH
1786
fpeftuamöverc. t)er2Bageiiijf'njcTfcr.öomJ&a4i»
ff gefcf)pbcil / fummorut longiüs ab »dibus cur-
ruteft,' 1 ^' ^ '
SBÖCfl< * ^inmegfebieben / ti
amovere, fubmo verc. J^flH mn^ \f)tt fc.mc fan.
WeQf4)ieben' proeul abOmcndus cft acqvc ftgre-
sandut. ^Bca * £imtw[(()h , bnncj/ Ol«/ amo-
tio, dcrraiftio, propalfario.
3erf(bicben/ five Q3cnelnanber|d)teben / diflblvere .
di vdlcrc , laxare , diftraherc. ^SoncinanbctnC:
fd)i>l>eil / diftrattus , divulfus , rcmi»iu$ , /egrega*
tus. ^neinanberfc()iebung/ Me/ diftra&to, du-
folutio, cvolutio.
3ufammf nftbieben / contrahere , cormeftere , con-
. ebtetc. inrolver«. 3ul l oiuic8getd)übfn©eH/
pecunia colleäa , coaccrvaca. 3u|ammenf(ftie<
Dlin^/ Die/ contraftio, implicatio.
3wtfcbcn five ©ftrjfolfdjenffWben/ interfcrerc, in-
nerere, infcrc rc , it. mfinuarc fe. €in J^inbCT»
mit DaritrifAinfcbiebcn / interponere iraptdi.
mentmn , disjiccrc , difturbarc, compnroere
@d>ien/ & @d)tcnc / ^/-/f^ Ai/f8i
©eftenne/ Gp/^. ei<n<i/ ^xo». «d?ctn/
crus, tibia, qvod& appilUlur ödbienbeiru Ex-
pomtur itum bracrca. ^tprrne <Sd)Unc / bca-
öea,r<-«laminaferrca. SKabf //rr «Ißagenff^le*
ne / canthu«, hamus ferrcui. ^d)ienen rtitm
dicuntur träbei feftae I ftu fcifTae. 51lin <V f^cin«
f^ienen / fcrulae fifTac. Vtmm. efl 6*lenWn/
Ä/»if'3fJ)Ünbf iniein' C»J6/ crufculum , it. lared-
la , braftcoia. jpiücFerfd)icnen/ «««« <ppw-
f4n/ur canthi, /«k.'^ typorum afTulae.. ^^Ltt
©ctienen / &A}U,4iAitBb ^(ftennen / prmr. munlre
roum ferro. (£in ierbrixfcen %><\n f<6cnnrn / o«
fraftum a'flulitjigarc J ^Rv'in mu§ e< beSrr fd^n'
nen/ laiior'valentiorqve ferula jmponenda cft.
Hinc^'Knnn^t * 6<&ennuno,/ oi«/ firmitn-
do, columen.
@d)enW / Öfir/ «M» ?W (rcbieiU/ p« in-
teger, femur. Gin Scbabcn am 6cbcnfel/p*-
aisoiFenfio.. £eicb( ooit «Scbntfcln / mobilii
pcdibu*. SWit bilden (?d)enfeln / pedibus in-
«oa». ^cbenFcl am SU3ein|h et / crus vianum
rädieibut. ^6r&er(eil oti vrdjenfeli / femur.
J^infcer^eil bei ßcfeeufeU / iemen. Htm
Sebcnf eilest / ccurtbu« pollcns. ©rc^febenfe«
\\d)ti plautua^plancus. (ftnfcfr.nfcildjt. mono-
podms. ^rumuiid)enf<li^t/ lonpcs. Dum*.
1787
et
©c
1788
lus.
:k'jli/ crufculu», pcdicuJu). ^pedio-
guliir. wvemutur , ita pcdcs odiosevulgb apptÜ*rn
tur : (5ro&> / göriti^c <r d)imfcn/ plani ö rpurci,
jr.<: cctnofi ped«. Der ijroBc vrdmufcu bat/
aj'k^'T' $ro&!ct}iinfid>t/ planipcs. igdjunfcn
ttutm /hcuntm Ttf'AvtnU cahrarts: carb.uin.r,
calopodia. Vo>rh (£rd)U 8 ffn die tttitut* ungulse
bovina,5$ , vaccinac ^ iiw r/Mm r^? urrfo cvmpoj.
9>f fc^nnf cn/confpurcarc; commacularc pedibus,
• : calccamimbus casnofifc.™^'
f/UiA ©(flUnFc ncwtuUis in kth ivmiur , coxa
poi cioa. S4)iuf< Der tn-vte 1 Tun /patHuic
peraa, gtbinfr: ton ötr {juifrriun -panunc/
petalo, pciafunculus. g<ttcr <3d)inft/ .ßCrna
pingvi*, opima. (&Fod)UT vrcfcinrc / clika.
iXolx:i:6d;uifc/ ciuda. iKofcr ^4>infc / rubi-
fcr(rd)iafe <' vaneguca, pingviufcula. £>iuuv
(refcinfe/ matra. (3mu<Ki'tri: £d)inrc/ äk
cidix porci mfumibulo exlucaex. 0U'O.uU"n
Ufr (Sd)illFc / ofl'a pccafoini pulpi& vuiujt.t.
(SdjütfUiO/ tos/ dm, pctafmKuius , perna mi-
(oCt)IC t / Adverb, ttmp. fcrc ( ferme, proper, penc
"PÄropemodum , proximc. Compar. feu pettm
1 Superl. r/?<$d)ICTft propra«, # proximc. Sunt
■lS)\{X ä ürdco %'tir dtilum volttnt: Srd talu
ti&buttmtur Ingtnit fu6 &imptnse tmptiunt.
m Et^tium hu'nn uoeü , que tarnen p;ir»;irir.j
tß, siiatnJr accrrfenjkm forrt,fumfrrmr<i.i&cbon
qi l ohrr &d\bn rflrrthAiur. €*d)DR/ fivt <§d)tW
V0I1 Diltafl'/jam ab dlo tempore. (£?d)r)n Itnim
65" <S<f>?CT / rempus infians JeftonAl , ffftxponuntui
raox . cito. lu aufa fd)irrfrc ' qväm ocyflimr,
qväm maturrime. ^ü) ttWtiftc fü (tyitr ba|Vr)n/
<tlß er /tamlcvi rrmporii impensäadcflc vellcm.
q>3 ille. (gr ift nrdSfthtcrcT ba/ trmporiirtad-
cft. «*ffb^T njfejcif ? fere , ferm«rcmpeT 3<f>
1)4 ftf «ffÄtrr tfrqrflouprope oblitut fum. t£$
tPiirm fetvier ^fhn ^ÖfCf^f tf / rjvafi decemhemin«
cranr. war febier (in ^f^n /oa$/*.\ jam pro
pc erat . ur , *c. <gr Htrt mid) fd)kr bffroaen /
mc proximc feFeUirtet. J)rr ^onö; bÄrfe tKH
ObriirfnffMfrbffv'mmcn/ non mulrumabfuit,
avin hoftisDuce ponretMr. ftnb fd)kr \mt\i
ucrrounbcf rcprot«' ad *igin»i - raueu rueninr.
5.
€< bdtte fdjür ^dnDrl ofi)cbcn / jam prope fedi.
uonem res erat. n&Vt »Pfl Vorteil 1d)i(t JU
€ , d)ldi}fngcfüiumcn7 rixis« conrumclut juxta
verbera ventum erat.
©Cf)lCß/fCt)tc6cn/ 3*f*icfc/ »ufAicfdl/
er fdjjr^i / 3d; fd>o» / id>fd;rj|ic / öcfdj^cn / nu-
meraxe, darc-, prxbere, folvete, ifc eiigercie.
pararc .cxccrpcic. uirj>riwll |'d)u|jcu 7 |'cß
aud) llid)t gcnit-pCII/ qvi mlulcrogat, nihil per-
eipiat. Compof.Junt freayfntioTMtUt: Qlbfd;ir^(II/
dimucre , pallcfcexc. öliS^rPc fd)«cjt ab / co-
lor e vancfcil. '?l Ii | m w legere , de i i cerc. fe-
ligere . habcic. ^)apir Ull^ftirprn
charua/ciuiigcrc , fcccrncrc. SÖ«|>fd>if tCB/*ic-
cedionem faecre , curuulum afferre , aggre^äce,
adjicere, adjungere, apponerc, (upplcre. ©ar;
fd)icfttn/ btr< dt binfd)l^cn; numerarc, exhibc-
re . fuppeduarc. ^lifcDic^ri/ co|ligerc,rccipe-
jre.Gbi habere. (£rf^ir|cn / juvare, prodciTe,
adrainicuUrc. gr)rt * fcrncrfd)if (KU / ultcriut
Aippcduare^ poxrö numexaec. 3)flt« 4 Dif ben-
fd7K|?<n/ bonaebnrmnnicarc» focictatcmcoire,
five «oncrahere , fymbolam conferrc. S^ad).
fdjirBrn / fupplere , fabpeere, explcie qvod dc-
eft. 93crrdncM/diIapidare,confumcrc. 2Jor:
fd)if §cn/ pranumerare , furatui expenderc , im-
j'tn fam » aecre , fumn» fuggererc. ?ffiKt>crfc&irf'
fen impendsa AipUcarc'i ircrare, denuö dar«.
Ubcr;&£rnbcrfdlu«tk'n/ a^llndare, cxupciarc,
fuperflucre , exuberare. 5»cfd)UBcn / id. qvod
»cyfc^i^n / adderc, camulare. Surillltncn
fdjiffiM / conjectari , communi Aimiu vivere.
conrnbuerc-
6d)u6 /t>« (fh*. <*d)uK*c ! numeratio, praebitio.
3fd m tompofiüsheqyrntihj duditur.. JJtbfdjUjj bei"
SarbeH / dexoforat io-, pallor colorum. 51u3.
(d)u|?/ leftio, eifern, Separatio. EanbsaU6Td)llß/
delectui militum provlncialium , militc» or.ii-
narn in domiediis fui$ rclifti, avosrtiant le^io
nanos AHcuh vocant. 2!il^fdSu§ t>cr ©dtClV
nummi Trjifuli. rejefti. JanPfd}aft<>aH5fd)UB/
primorc? ftatanm prorincialium. ^n^früÜü^*
frbll§ / proerret , dclccxuj ftatuuni anguftior.
2Bf itcr ^rf«fd)u§' laxior. öu^fchiig beß ^fiw
charta rejcfltna. ?Ccid)^flU^fd)UB/ ordmaru De-
putat! wnperii. &t\>fd)tlflf aoftarium, mar.n/Ta.
T?tt\iQ)\\$' donatio. ^infdjijR / A 23i-V,\ J ;
damnum . jaftüra (*5C0fnfd}|l^ ^ parpr^brny.
9c^(hfcfm|i. fupplemcntnm; SStfrf^H^/rnppc-
UllU UU iij ditatio.
«789
1790
diu: 10. 3ucfd)U§/ adjc&io, additio, fupplc-
mcmum. 34f'lUtm( nfc^UB / fymbolum , col!c-
Cla 'lbeifd)uj}/ fupcrriuum , rcliduum, lucrum,
qvacftus. - i' >* « •
<3<b«c#cr / Der / A ©(foießerimt / Ote / mai , # fe-
mina numerans , porrigcns, prxftans. 5ln§<
•fd)i<Scr/ «leaor. 2lurffcbur§crinn/<learix. Aliud
tfi 9n5(4>H(ier / mile* provinciatis dcleftus.
•bar /»w ©e!tfcbic§er / crogans. 23prftf)ic$cr/
mppcdicaus fumtus. Ubcrf(J)ief Ct/ fupcmumc-
ranus.
GÜkf im t bfe / * $4« Stiegen / iV™ M
@(tm£/ & in fimplici multifreij'vttttiut.
MPÜP>9 / nudneratio argenri. tlrtfpfrenfejjffep
«fnmj/ etogario famtuum. 2lH5K&ic#tma,/ele~
flio , feparatio .{^ rejeftio. Q5eufcf)irttmg / ad-«
jeclio , cumulus .appofitio. SDarfd)if&ling/ prx-
bitio, dario, prasftario. ?D?it> * 3i!fimmcn !
fdjicb'iino, / collatio , concribucio. Di i cl; |VbK T
flUtf} / explctio. JölTfc^icpiing/ irapenfarum
fuggeftus. 7* ■? / "SLJ?*
@d)0g iMzI&frfqvtnLius ©CfC&Of? / OW/ tri-
bueum , veft igal , colIeÄa , cenfus , conccibutio,
ftipendium. ,Orbent>lic&e$©efdjC>f / ftipendia-
rium vccligal. 3 j(jr. jlrr j.U'lid) @cf(^0| / cen-
fus annuus. i]Cra.cfc(jüjj l prxftacio , onera
cj vica. (gtner / Öcr ©Äwuflcben fc&ult>ia iji/
tnbucariui. .»>bcö ^c(Qp| / exadioae« gra-
viorcs. ©*g £aus ficht boeb im ©efd)p|j / »des
ift.Teexinaniuneur vccYigalibusimrncnfis. (gd)P|j
entrichten / 1 ritjueum dcpcndcxc. 2lbfcboji' 4***
Ub$ug/ & n»;d?|teur / jus dcuaöioois fc> *m
grationis.
<&d)Cfien/ iJt a f(i)P§Ct l ttjbanun fokere , «onferre
ftipcjodium , cenfurn conßccre , profucn , penfi
tart ; Pfxftäre. göfiftc (Jutcr J~c(>0§ca VUbW
fundi diferti tu cenfum non veruunr. SRfld)
Dem man bat / naco Dem febofet man / qviUtxc fe-
cundum xi & hbram pro viribus pactimo-
nii collcdam d^pendir. Compof.funf: 2TTd)iT
feu/ cor.tribuerc, perfolvere cribatum. &ft)
f(bC§C0 / tonferre vccligal. 25cr[(büpin / ierre,
Profiten tnbiirum. jjebe r mu§ feine ©uter wr»
l'e!} 1 rill / tulvcnda eft collcfta de boms omni-
birt. '"' • ' ,;)!|Sfitiif v> j iu-iyj««.*'
^4)?(;Cr / t>tt/ re<«pcor,pra?fec>us xrarii , qvx-
ftor , magjßcrfaipturac. .QlmtfdH^eT/^vitftor,
pr.cror paganus , judex praekclur*. OuJjiaev
UUgtrecJkr C<bP§v^ ^qvxftor rapax * in)uftus.
»gcb6§creo / tnt f orxftura. amt^feb^erfo /ptae-
fcöura. 5lmtfti^en mü^en wx Der vEd?6^erci)
Itcben / nobiles non immediace fubdici icncntur
in prxfccluris cornpa rerc.
6d>0§i(bt / A ^cbOHbar / adj. &*dv. ftipendiarnr»,
tnbuunus. Scöogbare ©nter / bona cenfiri-
ca,cenfualia» ccnfui fubjcöa. llnfd)0§6are^lV;
tCV/ bona hbera , immunia, collcccis haut ob-
noxia.
@Cf)iff/ 04«/ p/. ©CfoiffC/ navis.naTigiuiiw
carina : cujus Aimm. tfi Cd)iff Ulli/ 000/ nayieula»
navigiolum. ^ebectf <cd;i|f navis coallrara,
tecla. .OfTeu aperta. $n'i .bell c cf)ftfy
onufta , plcna , mcrcibui rd'crca. "21 11 C- prüftet
^Cblff' navigium armatum, inftrudum. f^jcnCtf
Odjiff probum. 2Dolbcfcinir(?d)if! «avuin-
credibili eclenrate. i'el>i«j Öcblff / exrnaniia.
Serbredben Schiff / diflolura , dUEpata. ^ang
imt> m ö# ptifti». («ebrff mü etnrr £Veihe
?hlbcr / nati« «nitemis. 3D?it itwnenÄemtR/
biremis, 5J?it btenrn / trirenfis , 8*. ^tfe*^
bauetl / «edificare , confiecre , compararc narcs.
©6iffe au?ril|tcn/ navci contrahere, inftruerc
©<9 in ©d)iffe^ beejeben / nanm confeendete,
navigationcmTubite. ©(bifffOIH £anrc tlpffn/
folverc navem, anchoram rollere. JDfltf ^<fcuf
rttrb getrieben / navis coneuamr, curfiim fuum
non xc nee @d)t/t ftdßt Alt eilKtl §el^n/
navis ad fcopuIcH appellu , ortendit. iStej) AUi
Dem €?eJ>ifi begebe«/ navi exire, egredi , e navi
exponi. 3 U ^fbiff überbringen / transporure
navi aliqvtd. v? chilfc llbei u>üll>en / naves op-
primerr , cxpugnare. ©IC ©(feine qek'U Die
g|lld)t / naves dijfugiunc, disjiciuntur. Qfl^
v§d)iÖ jlebt Qi^a^er / oavii convulfa haum
macc. OHlitimbcr/demergiMir. <^d)iff re^ie»
retl/gubecnare, moderari navim, clavum tener c.
Sftatld) Detf <Scr>lffeÖ / alveus, »enicr navu.
2>C(l/ carina, tundamenfum. J^Ulberteti / pup-
pt«. QJoröerteii / prora. ?iaiib/ fn<e $prt M
€d)i(fe*/ ora navis. @>anay Oberlauf/ per-
gulafori-» cabulaia. iSrbipT mit 6anD lelaben^
iaburarr« navem. <5d)ilf mit bem Olnf er bcfeici»
gCIl/ AabHirc navem anchoris. (8<f)lfflctD etiam
nonfrlitm Mcttur navis parvula , (tu navicctla , frd
ttum lembus , lembulus , lembuneuius , cymba,
lintcrMt-' tü'ti il&^^fyinii&t' i) :
•Jlbmiralfebilf / ■* v ' s prairoria. ^Inslaqc /h*
2i?a<f>t fd)i(f/ cxplora toxia, ojeubuoxia.
I79 1
ec
r
MW navuuabka. 8)ranfo/Sw gflierfd)!^/ m
•mdrtfW- 5^aMd)<^/ veaoria.ponto. frrfflbc'ä
fd)in [. boftil«.. ^r<unfr^f(t)jn/»anuca. ^ifdNr
fd)tff7 piicAxoru. 3lU|}Jd)i|1 / liwer, lembui.
ftrid ciiep^f 1 < pac"itka,pacem vchcns. ©Dill'
Wfäifi «^T" : 2ßdC&K&l|f/ navis prxlidta-
ria, <&iucvb Äaii/i iteo •^•luimannf frJ^dn*
«Virzin / rncrcaro'ria. tSc'dtfcfrift/ /»* Ä'üllTMH)
J^ify t p^xfi4uuia Jpiui cr; /ii* '2t€t>tcvfc^tn'
r.uppii , }> /.'• $ beut bontßujr* ubi
gubn nMot J'ratt (uifAr4 oppefua -dictlitr sÖor(d)ift/
prora , anterior pars navji. j£) nl fr fd) int / auxi-
kafia,fuWiduna. J^offniinqtffc^iff' po« p»ofpe
dubia, anxiagfanctpiri Ji/m/<«r. 2^^f*>ff /c ^
' lox. Äiici;^ /rifOrlp$?frhi|f militans. ga|i
trjjtff onfra.ia, co^rbira. &'bcn$fcj)iff/ yoit.pro
curlu .neeno Vit*. ÜflffdM/ & £ptdfct)iff/ «-
tis luibria, ph.ifelus. ^CCTfd)ifi/ navis audax,
mann« , oceano'kftinata. ^Dfarffc&iff'' foren-
ü$, aiJuaria,7Wf</jmi)iut)cr|d)irf 9ftar>
rcilfd)iff navis l}uliifcra,yvaie»M Johannu Brand
m lutrm rdidtf. 9W)«nJtJ»l(l ' Ii bur n um. ttyoftSAijJ/
angatiaruin • Tn'gi poftarum. ^>ro©ia ntfcnifi
; fruiBcnraru. 9knn|d)lfV dromas. ?iauJ>Kj)lfi/
myoporo, natw piratica, prxdarona. (SdjtliV
bil|d)if!' »raxa, roftrata. l5Uai|cJ)ifV laurcata.
*BpÄ|d)in / caiafcopium , navis fpeculatoria , cx-
ploratona, *Strcif fchlff ✓ GM«« I tnre-
mis. 2;iirFcnfd)in/ Turcrcamremis. Ubcrfabr
fd>iH / «iiii-.^Äti/ pomo. ^ii>,iDuiiriil|'d)ifi".
proprjetoria. fißUfi^rfcb»ff admiranoa. pici)C
3U4 <* SilHf' /i-w tyferDjcfriff / HeUandit X r CCf
f4}iff/ 4/14/ "*5ott>€TWW/ cor bira hippagoga, nav is
codicana, fluviatihs, hclciaria, tradona*
Mehlfien/ i)C|~cf>lffct / navigarc, navig o fecomnm
cere, per iroce irr, navibus prohe ifci, taecre vcla.
äßer jdvncnivitl/ mufdM* rjMt , 2Bettcr imrncb
llU'fl / cm ammus in cur tu eft , bona «V certä er in
peftatenavim confeendar. (gingl»*/ t\nilhiu
fdjiffcilf^n/ amnis, qvapave« ambulant, duf
t>Ci11 Ijcbfll SO* c - r i'd)ir|cn / per fummaaeqvotum
Tchticarc. Compcf. jfmü : OlbfcbiftcH / e portu fol -
., vere navim, portu exirc. SBcnn flUtr? SBinO
i|( feil motiiib|d)int'iVvcJacxpiicAnda funt.dum
venrus operamduc. Sliifcb'.fKn / appellere ad
porcum, porcibus adremigare, rrrram legere.
£llI;fd)lfKn ; vela in altuni darc . excenfionem,
fru defeenfioncs in kontinentem facerc. $}cfd)if:
fCH ' fmus maris cireuire . navigarc Httora. fftuft.
mebr i;t fall Oua^njc äßelt bc'i'djinct / omne bo.
I79Z
die mare remis everberatum eft, omne frenirö
transmitlüm & transgreflum. ^infd)iffcil / *»n
r.a • es hdmincs collocarc ac merecs imponerc.
©fc mxtn faum cfn<jcfd!jiffc(/ »ix dum confeen-
derant. <i*nrflf>inc!I / navibus aufugere, con-
tentö cur fu raare nranilre. <S!vi(f>i|fcR / navicu-
lariaqvxilum facere, fclicrftlrne conficerr cür-
lumna*»; - Vcbu nnbQ?cnrc crftfiffffn/grorüde
prseda clafle potiri; ©urc^iffcri/ & Ubcrfc^i[<
fc»/ cfantfrctarc f tranHtc , transgredi mive.
^ort|"d)iff(n /curfum tenere. J^frfu)i(fcH t nari
advchi. J^infcbiffen / curfum aliqvo dirigere.
•8crfd)tlfcu/nauiragium facere, bonrs in mari
elavari, perdere fua e> conTumcre. SorflIt>/iTf
3?0raitsfu)tffcn/pr%nayigarc, prxlegerc. Qcr#
bfnfci)iffiii / prxcernayigare , navibus praster*
vchi. ä&g Jt .Oimpf.»'|dMJTiH / navibus in ah-
qvem locum prohcifci , enavigare. 3*»t fct>i|fCJt/
adremigare. Üitf !Qf[uiUi} \U<\(f)if\tW Venctiat
navem advertere. 3ur»i«ld)»rtCU / crcrnigare»
fenavigare, vdi6ca(ioucm mutare.
3 chtrü r bit/ nauta, nai'archus, naviculariue, gu
( bcrnator^magiitcx navium, trieratdius. txQÖ
foll mir cm j.ujbnf(cv unb franftT ©d^(f<r?
Qvid ine jjoteft adjuvarc redor navigii attooi-
tus & vomitans? ^cbtffcrinil / Ol«/ nauderi
uxor. Aliud fß (ScbiffbtTl/ na vicularor, dornt,
nusnavii , y (§d}itfbi)Uir / naupegus.
6t^i/t»na/ tit/ Ayas £d,)iffrn / »/-^ebinart/ We/
navigacio, vcliricado^curfus, rranfitusicpcrans-
greflusmaris, iternavalc. 0 In ilid)C <Stt)inarf/
decurfus bcllidimus y navigacio profpera.
<?d)lirnmf ^d^ifT»»^ t navigatio pcrdiffidlis.
2ßillftrrd)iffutld/hybexna, bjemalis. grulings^
fcbiffarr/ vernaÜs. <3mmt\fo\j\lU\b< a;ft»va.
Jbcrbllfcbiffuil^yauturonalis. ^tnHi)V'U' VsAifi
fung/ dartii. 3«»n£<Mcnqrt)r3ria/ nava-
les , nauticx , maritima*, Jjm ^cfrtRfn inu§
man \\ü) uac5 Dem äScrtvr ridbten/ curfus navi-
gatioivs ad rationem tempeitatis moderanduf,
tenendus , dirigendus eft. iSdjiffart htlltcrn/
navigationem praetludcre, ^(tinUHij DClUn.
r*Cil 1 conti vtre curfum navi , portu potiri. ^\[\.
fd)lfflIiTa/ p'foieÄio, in^reil'us mans. ^tl|d)if.
fmhW appuifu». ^tutfajiftung / Icvatlo naviv«
^infdn^unq / onerano navis. '^[r.iiJiifdji''
flinq / pt artet navigano. Ubcrfd&iiJUrtil ».iL m rß
cransmnlto , {•> trar.sveftio. Ülllbcvfd) ifyi \f
ambitus, y'circuitus per littora. 3" l 'Ui.!djt
flina,/ mutata vchficatio , vttiglft)UViyal'.j
\
nautuus, navalis, navigabihs , maritimus.
£$iffid;t 3ÖCf(cr Ullb I&Ub / vcnti iccuu J i , na-
viganJi commoditas. ^Obalbbatf SR«« fd)l(f
bar fi'ütt iDICb / fimul anni cemput navigabilc
prxbucric maxe. Un fdjiff buv / inoaviga-
b. is. Unfd)inbarer (Jjtrpm/ fluTius innaviga-
. bilit. 34) ^ Q nic^t gilt febiffif^/ naufcacui ium,
marj4atrpcitatcmabominor f . . ]
©CfotfflCn/ flCfcbtfflCt/ iongam ruTigaticm,em
ingrcdi, rcmigiö in contrarium ccndcrc, curtum
cencre aegre pofle , mare peccinacius remis ever-
berarc , littora de fpumantes fcopulos ni»i-
1794
g.uc.
Scfeifo/ D«t/ P /. <Scf)ilöe/ * ©ctyl&cr/
Mit um . clypeus , umbo , parma. -Odin unt»
<£<QÜD / arma de infignia. <£d)ilb bfl* PPr Dem
-0 .UlK hängtV fignum. P*>i«e o/w» fueruntform*
Oer PSdnlf« : feutum , ein langer fcbmalcr
©ctylb: Clvpcui, f in runber vcdjitb : pclta, ein
mnber rjalbcr (Sdjilb/wteOer >«eneb»nenO«
OTonO: cetra, ein Reiner 6panifd)(r <Sd)»lb:
mnbo,prop.r/r Der Würfel am lirc&ilbe/ W.
eXtut in feuto : parma, ein flauer <Scf>ilD / jfae
flirjfT (S(b<lb / icurum breve. Dimimeß (*rd)ilt>'
lein ' o«p / fcuralum. €in ©d)C ttn wrlierc ben
tSd)ilb/ ignatus milcsabjcäö feuto fug ir.
fuerunt, tpn (geeint dtrivätfim ivert a (3d)llD
ncb"Kit / ita at 0d}c!irl per cra/w itea/t/r fra/i
0cbllOrKi11 / ßd h*c derivatio longius *llt ab ana-
lofiA. VU*tufupr.&d)iL ©ic&mifbcm^d)i!t>c
pcrtpabren/ corpus clypeo proregerc. llnbcr
betnem *£d)ilbC / fub umbonc tuo , L t. ßtb pro-
trUtonetuä. ^e^iWjenimmeiaph.qvoq^ notatpxo-
teftorem , defenforem , fufeeprorem, ipßunßi de-
fenhonem & fecuritarem. Hmc (Jbrcnfchilt' '
aflcrtor, »index honoris. 3}amens?fd)flo/ &mae
defenfor. ftricbcti8fd)ilb / imerceflor , pacis ar
biter de mediator. £r tff mein grifDctl^fdjilb
fletpefen/ fecurummereddidit, illius virtutetu
rus & ferratus Tum. £uflenpfd)il& / *irtutis tu-
tela , afjrlum , cuitio , praefidium. Sttelftbüö
autem propr. dicitur de arm is gentiliciis gj" infigni
busnobiliratts.
©fÜBem/ flefcbilTerf / excubarc.vigiliasagc
re, fufcipere , in fpeculi« praeüdere, exeubitor em
acer c , qvod oiim fitbat cum clypeo. <](n bem %ÜX
einer gcflung fd}illcrn / ad portam caftelli noftu
vigthat agexc. 5Ö?an mim bar bie aanjc SR ad; t,
Pbitc cm Üuij« iutucubn; fcbiUcrn/ perpecem no-
clcm cximie vigilandum cd exfcrtitdt mconm-
visoculis. $Üläf(blllcrn/.vigUiatcon6ccrc. :1 .
6d)«Urrrr / o«t / qvem-badA apptlUmtu GMbitoi
tvadlt / exeubuor , raiJ« ftationanu? , q Taft qvt
cum feuto ßat $5* vigikat *giU Unit ttum ohm
t3d)Üöfncd)t dietbatur* i. r. (cacigcrulus , feu-
'1 ca tut. . 1 t '.idjT''., >«]BUÄp>M .
6d>iUfruna/We/cVi>fl«@d;iDem/ cxcubiaB, ntU
lix, pcrvigilationes nodturnx, w«Jr yroj, A/jf.
Cd)iUrrid)f/ vigilans, exeuban«, vigilax.
(gcbtlDern / &*ixx juuai Schillern / propr.
arma Ar infignia pcnicillö colludrarc, efta-
gere, five dc^liicixc, deinde obtinuit qvidlibet pin-
gere, eßfa vöx Belg, unde tia ©cbüDiTcr / p»äor,
i-j OK c (bUberen / pidura . tabula pitla, imago,
fimulacrum, effisics. ^>e§licJ)C <£fb»!&tfCD «V'*
ped; hurnbilc hgillum. (fm ©.HU .'<) mit fc^P'
tu n £ d;ilberunacn ausbuhen/ cameram cgrcgiis
piÄurii locuplctasc.
^ChiDitlÖ/ fi«/» ©dMlOiiltg/ 0«r/ eft montU,
propr. arma&tnfi?Hta PruittpH pr* Je fertn* , hadü
montta muiuta tß , dctianum, Tolidum, Icftcmum
not ans , qvemaimoium eftxm (luratum ^tri/rtau
IWIt ©UfatCIl/f«^« f)ptutß feutum, wi c/^pr«
cum no.'K gentilititi , iM icd)illilUJ 4 ©chllO
onrnfrif/ cerpif« A^na/ «u/rm pretmm «rif 0 ddtyl*
UltCj0 / t?ro dtverßäte locerum; nonnunqvam eWm
hll v3d)l(Iiua f ß , «/ »1 HdUndxk , nonmm-
qvambet liuodcuarii ,üt Lubect'i*) Hamburzi,
in D4m4, ncnnunqvMm nummulum Mitnicam
n.t^<, u/ in BontffU &* Poloniä, altbi^ aliter. $,"tuf
fdjillinit ' prenum rcnditioni«,)ivr ret *cndi'
^>f"ant»{d)iUina / arrha , oppigneratio rcrum im-
mobilium . emtk>-vcndir»o cum paüo de retro-
vendendo, alüu XÜKOcrfmif. ^ä)illina-ri»«*
sbufive fttmitur pro caftigauone . q^asfcrttlivfir,
ftmr • Einern fiuen vrtt)ifl«na aebm/ ▼irgis caedt-
re aliqrem. €incn (gcb«Üina au^balrm f p«-
nas darc natibus. <£v Mffe lcid>( einen 6fb«l !
limj brfOinmcn/ nihil propius abfuir. q-»am ut
virgu ejederetur. vEr f rflat nio>t piel na$ einem
<3cbiUin9/ non moratnrferul* iöum. £fpd
febillina/ Oer / fuiligatio. €r'bar efneti (Stwf
fuMÜni " befpmmen / faftigationc mulAitus eft,
publice virgi« eft caftigatus.
^Sdlittt / Oet/ pl. car. vttußa vox Germsn. ba-
ijrfj in Betgit ufttAtißima , fignst^ fqvamas cap in*
five
I
1795
(2c
1796
ftvrfutiuTtt , @d>up?rtmjf Dem Äopf unO m
ruf i muco*. «S'^ ^dj>im»
■ md ''ii* 1 apptlUtu* cqvtu-^aiKu» , fett camcolo
ri». Nomhcntt t)htm tflMlftlttH <£$hnmW fc
mm , canum £5" ekerepitum , (iliccrriinm.
• tulatof , 7>f/-vari€gafU9. f$lif!W1»/rw $Jüftcni
ftyttttlTUi / a^bds niero irtrufeatift«, maculis nota
tus.S^diftinclus. ^riHJtC^imnfft/Icucophaatus.
$Vpt|*d)imm^ruboriilubalbcf<enns. £pie»jd
ficbimmrl ' conchyliarut.
Ci^immdn ' rjfftf) tmnifff/mucefccrc, mucerc, cor-
rtimpi , mneorem corrrrahere, putrorem nan-
cifVr, carlc rnfertari. &ii)immc\n<tiamtxfH>m- 1
3pfrM . c.Vncrc , (jnt feere. (£f |ÜH»lCt |"d)pn »-Ml (II
fd)imwellt' : ra^capi!licjusc«ncnt. ©fl^ttofr
djimmrff fittf t*c« £nd)crn/ tc£a fltu canefeunt.
Compif.fiwt : ^iHf'fdjtlumclll'fracciccre.vctufta-
tc pene confumi. 5?rfd>hmt1f In / diftabtfetre.
***PifffKr i f//«m OJnfAiinmdnv fitutn contraherc.
• fcJ ©(rfd)hnnlfltl/ carietn vrtufotiircdpcrc.pmn
laeine confici! ' ^ictyrfebittrUTdn / Hc intcgro ;
• jputrere , mueorem refumerc. 3Uffft)intmcln/
rbniim-fd)tmmi*l«V * tfbcutyTfd)imnu'!n / obfi-
deri rincore. T)it QtrDf tff Mtl »iciClt ?i«Jfn
rbi'H 'jUCgcfcftimmctTpntempcftivis cx imbnbus
' n %n trorem ftbi nactaeft litirnidatcjlui.
^ff)äntlim] MC / *M« 6d7Ttn1\-t!/rmicor, carre»,
fitus , ptitredo ,putnlagö , vtfufras , ^hretabbor.
caniri« ,fcneÄu<. <Mufcfjimfiirig/ ftf)il1tmniV
SJcrftftmiluruj / * 3«rf<$hnliin<j/ iirm i unl - 1
^cfcfmtof / aij. mucrdni. (3d)im!fd)f Sltifef)/
" carofaneida. (Jrjjimtkfjt 55rpf / panii muci-
Ctucorruptos^ »cchinilldj^ lrftn/ranc'crc. (SdjtUl
©ebimpf / fd)impfcn / gefdjimpfet/
. & jocari« ä>coruumeiii afneere «o**<» oluti'ho»
*Mtt&m memuliy hen tffntur (gr^umpeH/ ÖT
^^UmpfCtT edjOTflp / jvcfci, r/1
convicium* aHcai fVcere i ködere aliqSJcm Jud.-
b¥iö. $0?it filtcni fef)firi^fi*n ' ludificire , delodc-
ie aHqvetiK^ f$d) f(&HWp7r If^t / ftriö dko,
ago.fcribo. ^RI}<m^cnid>t/ tuftrridicula-
'tia 1 ; ß*mfif*ti9*f > nt probrofts rermoni-
blu'tne' flkida*, noliüuW^oqti. GimpoJ.ftlnti
3lii5fd)i[nrrcH / rmen airtfd;üiipfcii / & bc|'d)nu.
pf'rtl / incropicare »ocilnu , pctulancibus jurgtn
alludcrc, <antiari] tcifti notä iniignire, igpo-
nainiä afiiccrc .m q vem. d)|'d)iin|»feil / Un ■
fami operä aliqvcmdchoncOaxc, ommbus Bo-
us ignominiuqvc conficcrc. 4 ^crnfr> fort de
tDCItClTd)impf([l / contumcliis ultcnüs venire,
proporro per ora hommum craduccrc. {$\i\U
fain/arculid> wdv & I)od> fr^imofen/ turpulim j
maculj notare , inligncm ignomuuaro.4nurcrc.
Jf)o4xjrfd;nnpfx luciijcn, fcmpitcraas tadulimx-
qvc tutpirudinis norasfubirc. SJJlt' & D^COCIW
fd;ini;Mcn/ conrumcliam in aliqvcmxoacma-
ruu jacerc. €t l>a( fidj ,unö fcin^aüi mireje«
fdjimpfcf / flaguus Aiis honori poflcrorumÄJü-
rum »ibex taftui cft. Sctfd)impfcn / &
f(bi»upfcn 5 ptobns Uccrarc. 2BicDafcbimp{cn/
iiialcljcra JiulcdicLs compenure, aiiiu ^kjjCH.
fd)hnp/cn. ;i ,.,:i,.,o^
<3d)il1tPfcr /jocularii , du-ax , ludio , fciura , U. o-
^»Jlator, calummacor , vulgb digamMcr inf*~
niAtor. vsr^iiHpfi'rinn / SU/ Mu , foemuu lu-
. ditra , jocularia » dicax , cavttUns» caiununou.
5liwfd)inip|Vp/ ajcf^iHiprVt / 8>c rfdjruip/cr ; »^«>
«E-d)impf/ D«r/ 6*impfuna/*;ed)inipfcrfi)/p<«/
ADilO ^d)i|!tpfen/ jocus.jocatto. facctiac. x5üii
rcnfd)illipf/ locus Ulibcralis, »i-urnJis, ineptui,
AiaU>rrHam ^(«nfttlllipf'icqnim*«»- ^l>t(H-
Td)impf / inlamia. SrnffÜtHW^A, «PHlumclia
ißlanabili« , nciana- \£\' v Ui>e-JMubLföiw\/
fijmtna, externa, ©cm«fd)i^ip^/^rctorfio irl-
juriarum. ®C|4)Kd;l6|9iaipf/ dedecu« ^Töp-
probnum ^lajorum. &cfc^^f>iilipf / yii»r ^iC-
j"d)UniMlltUJ. caliimma, ^nulicjofa ;ur:s ^licr-
prccario v ..^HurcH^imUt / nenwj obüccnx.
JiugfBö^itnPI./ dedecus juventutis. Ücbcil^
: |d>imp|" tur püudo. v iix, i'ä'bcsr^üiip f / iim ci -
Jatiq,cicarnx. Jyjlfdji'njpf : falrs i^ftaiijJlSf*-
ti». O^aü^. /irr bcimlid)<r ©tjuiipjf/ bberefta-
iuu ^arrcnru^M^pfyfTulublaccrajnenu. 3^,1«
riota turpicula.hipcrveniens. jDOriilf CUfc^impf/
m.ipiflracus conremtus. ^d^tlOf^Ulipf ' "i'-c-
Oiofiaa. 6«lcttfd)illipf / cor.TiciMOi miriri-
t um , 'fummo cum t:cdio conjuncl'um. SStTtCf -
lanörtf^impf/focditas patriae inuOa. Unfcfiitnpf/
turpitudinecarens. ?li?cibfrfd)irapfr ludibrium
foermnarum. 23e1tföilbßf' ignommia publica.
Wxlfifivm ' inju"* tctlii. Oßorr/ctimpf/
XjtJC ?)C inju.
&d)faljt/fd)tact)t«H/ 9<f(t)lacl)fef/
*)drtu> cjj* a 04? lagen / madarc , pccidcrc,
trucidarc, it. immolarc , vi&imas ezdere , jafttt-
neue hoftias , pcrluarc 7 »dimarc hoflum :
Ct,r«wurr. £)pf'ct fd)l übten. ^ ^tlv t<bjü4
|<U ( car naruun intimere. VJ?m V3(bWfW f4>^4)
ten /jutfulaic4uemj>^d)fcii fcTtodfl&f
ttffrovrm. DCtii vl)iii|d)lad)tcil/'bominrt tru-
ddare. g)?cji|d)cn tum Opfer |<tf a 4)re » /
ficare homuicm , hoftiam humanam caederc.
l>) ilKC JÖt'CV t'tn |4)UlÄtCfl / c:cd,cif: gftges vfi
aimcata.' ConwFjwf^WüQuw inltrfict«
^ffrucidarc ,a«deil> tacese , tx\ »lion<ocCt.ieve,
iftHrcMtcftiift-» CTedeqfK-pfaftcrnereiri' ©icWUT
fcftt 11>!C DV»$ TJicb OWfWy&cbt«/ pecom modo
1 confcinckbji.uir. -4luf*d)lact>crii/dc «8er(d)l«id)>
(dt / cfciifkfcrc pecora. 3<t> fo«t* «1W «llfed
fd)lAd)f\'t > qvodcunqvc cx alcihbus iupeierat.
jam percuflon«^'^g?ii»iu«» . KPJ-'djtcn
nuaaodi iinem fac^c . xn -/rcir aukw ■& cutem
decedere , pellcm deuaherc. 'ÜUlMcfäH^li'tlV
<Sd;eptf/ »ervex *.oti<Mxfertu«. ^l'UHffdil'ifl)'
tCtl/ usqvtoccidctc, it»fang*mc vciün , morce
omnei muldarcmgcnccu» ccücmcdctx £in
..jcblacbtcu/ Oicad*a» mtißj) <p>D(»» ,\cint) uu
(d)Kid)[«l/hoftcnntwive<are. §|ei|d) iiiDtand)
fd)lrtd):«V iundamdonicfttcum «.afiivbiitfüjpo
fictandisjnftruac. ^f|d)Uld>ttH/ una truci-
•acone* facerc. five $iul)Clfcblud)fcn/
anuciparc «erfem. 1fr W>U<foftibli ttuvbCMb/
C()C CT 8Cfam«tBlirDc/ peüus «ju» fc«fKiaj«ii,
ttenfU^Cfpctatinin ( i.o'U((i ccin«j)t^ . tr.m
^d)lvld)ffT/ &«/ lanio, lanios, maÄartor pecorum.
€d)!^d)ftfY»!IH/ 0(«/'<a*iia)r>a< lan.onu uxor.
5J?CHfd)fUfdlla f btcrv pereuflor,. injerfe<:tor ho-
• niinum. ftlifrfcfytöi&tcr / p«diooin». <£rd)#
fd)l^d)f<r/ lamm claflkui. Opfer fdjtöcfot«/ my-
Ikagogtii.facrtfWulüs. /£«Ufd)!«cbJnup*r igw»-
irftWnttrio, bfllum'inteVn'eoham . puttna cru
enta. Crdjladfjf h.ilrvn/ pugnam comm.ttcre,
Prxiium faecre , conffi*ere tum a M^'**H;
fam iüT ^tbTrttirr ' re* ad minus , ad pognim.
T C »iebar. Sdjlrtdft wraftbifrtn/'iinf ^Tifdir!
«Il^rbrrppn^namoefe. Stfnjfj™ g Jjfttbf
flnfrmmfll/ acte dccer«ere/' gR-TtT « mUTOf
iufaromen geben/ co»f«icv $W iwcv
I802
C|>r fiW/ fntcrefle prtclio , ftare kj wie.
^Ic^djlncötnjSbi'ctlatnjc ; pügnafenefett, cx.
trahitur. £d)lacW gwiniicn / viftoriam obti-
nere, fupetioremede , prxliödctlnccrc hoftem.
<3d)l.-.cl)f pcrlii'l'fri / vichira difeederc. 5>cr
^ u vf i ; b ft t f : c c ■ ( i j ! r. ri; t s r r I r r »: n / p e r c u I fa n ■> J i -
.naviracicsTurcanim.' QJlI-j ^d}lad)l tlirclj»
ÖCf)C1t / acte excedeye , a pitgna enpci^.
fed)|ac5t \3tfitfe / pr.v: ».-n mantbus fä-
ftum r t.«-. fbirlormmtk. {*d)\\l$)t \ll ä'lp/ pc-
deftre certamea. (*d)la(|)f JU *B/ci^C/ prachum
cqvcffrc. ^tld)ff /*^ve Ftome ftbf djtA *p
w^Miä ödiörfcDirm/ roirfultoanunv prarhum,
militum procurfus , ctimounfl Ariels , i. e. tr ■ - •
|dF)(ncbt/ bellum ii»ilc. gd^i'djf/ pr.ciom
juftum , qvpd ccUatii ßgnii fit. '£. v !ibff$ta(&t/
uuivcrisc rci di/tlica'tio ,'üugna fumma conceti-
tioac commiflä 9^cbcnjct)ladjt/ levc certamen.
<^CCfd)tild)(/ rtaunuchia.pugna näyalu. SBbl»
Fcitfcfilacbf / ' phaenomenon exercttin in acte.
StbiifcffcWadit' Mattdubius. gjv^in lvcnjimdjt/
wer tk C:cf)lacl>t gewonnen M/ »q*® c«np«i
certatum efn"^-r'^
€cöIaettcit9/*^cJKictfund/W&ri30 6c&löd>
t^O/ taniatu's, lJniena , iantatio , »i.'hofHa, Tifti-
ina,immohfio. J^atielcbluCfirillT 1 ,'mac>aiu-
tihum. J'ilifcfdjlidyrunit/ *etnno t>tdictt!or«ro.
SJ^cnfd^i'UicW'djlUna / (acriflcftim humanuni.
Ö cl; ! . 1 1 1 ht a et) tun g / //-we 58ir r>i* fd) 1 1 cfcni i>i boom
8c 'peeudum ma&aru$. Optev|d)l»l4)tnno/ faen*
lanioniua, il.pugnnx'.S«: pugnacitcr. O'cModit'
hdfte ÖcßfcB. a!t. Im , boves obcG. ^d)(v'.d)f;
bulffä (5ci)WCUt/ fus ö'fHrha, fa^inaria , tj-vjc A.i
pihn.ium .ipta iß. &6i\ä<!bUl'fäc giften morei
Tanionii, urbanicas maccllariorum. Unfd)lfldj>
(erifd) f(bUid)ten / ma^are peeudes morc info'.v
tu,
©ct)(ad^t/ f*Uu1)t<n / gcfd>(ad)tet/
7 Mim r/7 a ®cbl<»?Ctt ' j*ufcthu t^.T^fcW««!!/
afTimulari, rtferrt, convruere, arqvaU m, parem
efle, fiabituoris, corpotit , mocibus , »necnio
: crtnrrnr.inrMm efle. 'CtrtrpifU ttfit*Vcr* J5«/ :
5lll^fd)l Kbteit / differre , diftare , ditllmitcm ,'di-
r- »^ifxritl'dfcw d^^i>WderTceTc^digctt^tti<b^
J teriorem rten, oüii i2H>fd)(ad)teru (fr fcblfid)«
ret aue/iw ,ib uw< fcuiev JÜorfarcu ^Uijcm\n/
äMa-
IrMajorum fuorum >irtute foiTgim*mr remotiis
eft. 'UbtTcitt' *9?ad)fcJ)ltTt^ffn/ pirem ingcmo
dr roonbus c/Te , convcnirc, non difconvcnirc
intcr fc. JDcm 93<lfcr ndd)fd)iaci)ft n/ patriflarc,
pacris mores imirari.
^>d>tCd>t/ p» d 'fpi diexmtu Q5C fcfclf C&f / M»/ ge-
rn», profap a, ongo.i/. fext». SSoi'Hc! ITK3 (5r
fJ)lC(f)t / vetus ac multarum imagimjm profap'ia,
daruudo gener» SU|$ pprncbntfll ©C|d3tccf)t
fleburtu/ fpfendidfr natu«. 5lu£ jciintieni (*>c
ySfttijt I moiui» originis, cx fc jutu^. ^id)
tu cm fvcmDcä ©cft^Iccftf cinflicfcn / m lamiliam
a!i<mam ic ingererc. <£iriCL< tT)C|'d)lt'd;fC$ I con
gener. ; ©odjlcdjtc DiT / geuera avium
^ÖJaitdjCtlciJ VJn"K5lcrf)(ct?ff im'C/ *aria aninia
I :um »encra. %W( ifclbnftCH (5cfd)!cdjfC?!f am
tüguö fexu. ^m^f frutc bc^crlf!) ©fl'd)!ed)
tCtf/ utnusqvc fext» jüvenev. 9#fanltr£t5 (*jt
fd)lcd)t/ fexi» viril». SBriblidyn? ©e1cfilcd)t.
( ,gcnui humumm. ^iUcl'»di'|d>U<*)f / pacer-
num. 0)»i;lfcuu - Kl)kcyi t mucinum. ^.m
\ rii.ii !Ci)lcd)t / genus (Ordiduui „ obfcurilU) , jn-
eioi tum. ^tibi'R' /»vr £)k&c£ & vi:d)il!iuii (O
fd)k<t)t/ genu» infame, Jomus faemorofa, ulena
Jcdccor» 4 flu« nii. J> a' cuu - |'d)li d) i ; lanwa-
romibbolcs. Jpnririiqv jcl_)lcct>{ fanuhä rtupi»
jnfainis. ^ncQJiSfttfdjlcd)! / fangM« vcmuja
iuo. l'iliili^ ti j;Kf;lcri)t / familia abjefta . genus
humilc. a f) C ö ö f n t ! I tj C f d) 1 1' cb f / familia con-
fular». SR\tttn]<\d)Uä)t/ cqvtftiis, Sic&vfut<
^C|d)lcd)f/ propagoclarorum virorum, ffirp» 4
, &ftcmmafa^icuti;c. JiUfcl&jcfcftkdjt/ pro<£c-
mes furtarunit.
©«fc^Udjtcriöet/patritiuf. ©iTc5Icd>t fvmn
pairteia, äuitwetuim vr ( ' tr.jfjdjlt' d)f<T. ?ull)rS'
ücfd)lcd>ttr/ Confuians. ötr flirncljiniK* @e<
fd)'icd}tcv Primarius, prineeps genrüuacj*.
£<felvKi>tUttg/tue/ & fcd* 6d)la<{)rcU/ yv* Urnen
mfmplir.i .t, '/-<»f,uniilirudo,
jeq valita* , imago , <m"gie« , 'fimulacrum.
fQI»Td)tU(Ul/ dcpravacio, ilortcxus, rulgn Arze-
na Alto. &ad)fd)(ad)!llhg I imiratio virrutij 4
vitiorum Majoium, Pairium, vulgo pAtrijfattv,
i. t. tqvätio morutn paternorum.
©d)(af/ fctlafen/ cum
föWt i wir i^Lifcn / :c.
grf(|)lafcn/ ddtrauc, qvid'ccrc,
I804
Ad drffrrentUm
cf icfr feft liefe/ 1
(bpittun dTc, t
fomno procun.txic. 'i&tx\\<t fd)llf(ll I fom.10
ftuderc. J5>nrrftJ)lafcH/arclc*gravircT dornu-
tarc. ' Q)dillbf fcblfl/fn/ femifomnem, ftmifo-
pitHmtflc. ^ctjlaffnbrtfcfjnqivi^/inluctm
qvicfceie. 2Bcr |ubcii©tunDci» rd)idf«/|d)l4ft
olle \\t ntM / feptem horas dörinrdc lat c(r juve*
niqve fcmq¥c (crfdjldff »1><I%/ parcilltmiZTo.
ranieft. Ccmpof.funt : ?lb^l.U>n/ fomnumfe-
pclir« , abolere fomno foporerh. ^d) bilbf fd)0M
einmal r.l)|je!d»l .'Vn/Mmfoporearcu*!aijpvidos
placar». 3luj|fbliifrR/cdofmirir. 5>cn äCull|d>
auäfd)lati'IW noftornum Yinum i fli>i crapuiam
edownirc. S^t a >'4>|.lfVlt / propr. corpore at+ecto
ad Tom n um protkifu, vel qvod gcrend»'re]bus
fi»p<rrcfV,qtiet»d.irc. 5Bir roollenNe ©atfir^e»
fd)l>l|CII / nuerponamus fomnum dcliberationf-
bus. 6orilcnbtffd)lilfrn/animi anxietaubnsin-
'dormire. Sed l&c(<\)l\ftnrtiam nct.U coire €in
J9!d4Dlein bc|Ci>lafcn/ <Kiprare,violarc virginem,
coiKtibarc puellx. Du xtur rtiäm Sftnfrjfoftrt/
• act »bare, eortcumbere , & £n)ftmnNtl!d)hfrR.
g)urc5fd)!afen / «1 ; Q\c ganje 3^iHt>f bin
ft\\ / toti» uoftibut coaqvicfcerc & foporar'Ü
ire , obdo r-
mifccre, fomoiun capexe geft cinfdjlrtfc» /hl-
cioxc, fomncropprimi ♦ arclö>fomn6devinci , in
fomr.nm uravem mergi. <&?W|)lafcB /qirtftum
ex fomno facerc. .^f feilte ^cfuiU)|}Ht CV*
icbiafctl . medicanuntrs /opontens iarwrati'rc-
ftitimis eft. $ortfcMdfeit / indormitare, couti-
nuarc fonmutnu | J^cr6illfd)l.ifcn / ut : Einmal
b i' 1 Ü U 1 fd> 1 a f & tl / unum fomnum edormidere,
9ÄUfd>lafv'H/ contumbere, condormire. SRaQ*
fd;Lifcil / aliis fomno opprcilis guuum fomni
uiirirc. 2}cvfcWa|CfI/ fomno vifturo 4 torpi-
dum ette, mttaph. f/n«glig«otiä fua aliqvidda-
mm contrahere, (gr ^Otfritl ©I&d BCrf(t){afrn/
ipfeCbt perniciei fuit mcuriafuü. 33ik l>< r ftfe tfl •
feil/ anticipare fomnum. 2^ii^rß)l«ifcil/rc-
dormire.iterum dorm^re. Süii'tcr((nfd;lilf(H/
rmfus ihförnnum deeiderci"
^(f)li!fVr /XXV ' * (Sd)T3fcrfnit't)rt/dormitator,
^fTfoeroitta dormirans, fomnötorpidus, <7c tor-
pida. '©tfliiflinicr ^ ii)U\fcx i vetemofus , in'cx-
citabili fomnoopprefJu» , male foporacu*. £anq<
f(i)\&fcX' perdormifeens , mtilrum fomniofus.
^urjrd)UUcr ' qvi fomnipaKilljmicfr. (giebcil;
ffblufCV un:a rx feptem dörmientibu« in ßelunc*
qvadatn ttmpo.t Drfi«, A. C. j/ /. %f txpeirrSK,
A, C. 446. tempere Theodöß Junior, !£eüfd)!<$ftr7
IS ÜJ ct-n- ,
1805 ec 1 806
coocubiror,<oncubious. 25cpfcj)l4ffrinn/ con- |
«ubina. X agfifd)ltSf(r / meridian» , tncrid 1-
ciooibui indulgcm. £in ©(fclÄfcr 61W unb
ftfbct nid)t / fomnus aufcrt fcniusaihoncmqve
toi 1 1 c omncm.
cBeblaf / t»et/ & tm» Sc&Iafim/ wo äuUm
fung/OiC/ fompus, fopor , qvict, ^n vf cbhf
gcraf)((0 / ocrupari fomno , in fomnum dclabi .
*C(h! lf in iclKll foporare, foporcm darc. S3on
tBClUgttU ^ d)hl' C (CIHI/ brc vnli in o fomnö uti.
jDcr vf dll. f lUd cht all Ii- iHTvUljin / Tornaus aboli-
cor omnium. SOiittaqtffcfcM'af taug iud)( non
bonus Tornaus cft de praadio. 6 d)[afcn gebet!/
cubitum Ire , disccdcre , dormirum fc canfcrrc.
<£iim er £ obes fcfolaf / aox xterna , vecernus,
letrurgus. J&UXttX <3<&laf/ fopor gravis. <ganf»
.r.lft £(&laf / dulcif .Icnis. tfuriCT ©Cfclaf/ brc
ves i'omi.i. Unrubijcr (rd)Iafy fomnus pen ur-
batus, inqvictu*. ^öra.fnfd)laf / ftve grÜJ)
|d)Kir antckicaaus. <Sünbcnfd)laf / fopor Yi-
riorum, fccuritai , vecernus peccatt. -5>%lft n
fd)laf/ fomnus apertisoculu.
^u>l^f"cri(^/ *<gd)lifrrii/i<. SBttfdjlafen/ A 6dtf«
fVnö / & adv. fomnolcnruSf fomniculofus,
foporatus. Cttflitfcriac* öcmiir / animus in
fomnum profufus. ©crfcl)lafen/ /irr ferföh«
fen l'cnn/ ofeicamem , ncgligcnccm eile. jf> a I b
. fölilfctlD / fetnifomnis. tti|'ijd)lafciiC> / lenfo-
nniu». /3 inrd)ltlf'i(lCt/ vctcrnoi'us. (Bcfctöfcvi'
morator , morabundus. Qjtfgfbl
leblAftrü} \n 1 res trahirur »opus frigec. 1
©ff /plur. iiamtu tamrn nonnunqtmm in I
fingulart, X>tt ^,fS)\af / tempora, <jvi* dormitrttei
" tmporibm plrrumq l mcubtrtjolcnt. 211t £<f>l<W
fä^laqcn /percutere tempora. ©ebtäft rfotm
e*w/ur fpongiae cynosbaro aecrefeentes , ahn
^cMummercn/ flefcblumtmrt/ er *haau-
. /f^s^cblamem / qvaft 0<fc!«fmc.?reri / per
fincop.lil. f / dormicarc, obdormifccrc , femifo-
puum cllc, fcmifomucm ftuperc. Compf. (Fjn-
juMiMUlicTn/ obfopire. foporan. Invtmluret-
iff $ll$fd)luiumtW / fomnum ex ocalis derer-
gere , oculos ex fomno caligantes corrigere.
tÖcrfu^Iumincrn/ U. 4?f vod Verfölafictt / to r -
porc inertilfimaqye ignavil fibi deefle , ofeitan-
do & dormirando Opportunitäten") praetermit-
icie; Cluffdoliimnifrn / eß »on folum iAem qvod '
iWföiummiVn / vaim etüun pkticr indormi-
entem cxcicarc, langveucem de dct'cflum com-
movere» ad vtgilanciam revocarc vcl expergt-
(cete ,ßvr cxpcrgci c ^cxpcrgefaccrc.
8 cbluraincr/ &«/ 4 v5d?Uiiunicnim/ t>u/mas. &
foemina dormicans , obdormifccas , iL langn-
dus , & bngvida, p»ger, gfpigra.
©cblummcrigfcit Ut/ &vas ecblummrni / <Jor-
rhiratio, & melius dormicio ,ftup<rt'us redormi-
rio * it. ofeirario , torpor , fegnicia , pigrina»
ecl)lummfrun.jiii fein (Scl)laf/ pup ularum oc-
cultatio fomnus non eft, Jra umbrare pupulas
atqvc dormifeere non eil dorrairc»
öcblummcr.a/* öcbluminaicbt/ &aJv.Tc
mifomnis, (emifopirus , ofcirauccr , rcmi&c,
tgnaviter. 6chlunilUCricbtC Üviirc / homiaes
fomni *r delidiac pleni. fcbluuimcricbt
DCrrkbiin/fornniculosc agcre. ccllacorcm effe
in « aliqva. Uber l*ic matten fcbluinmcrubt/
muleum fomniculofus.
forte ä Ätipp/ panniatitu, expenitur mim fl a ccidus,
marcidus, laxus.diffluens, remiffus. &mrtaphor.
' langtidus , piger . fegnii , defes. ^cMaffft S5d«
gfn/arcuiremi(Tus,rclaKatus. C?cblflff maebtn/
laxare, langvorem afrerre. ©cblaff Werl*!!/
flaecere , flaccefeere , marecre , marcefeere.
Schlaffe Obren / auret flaccidae. {*cin fi\ai
Wirb fcblaff/ ejus induftria langvefeit. ^br iä)t>
aatt, fcblaff mit ber <5acbc ümgangcnriangvi-
diorc ftudio in caufa tuiftis.
^d)lflppf 11 / flaecere, flaccefeere , laxari » dicüvr
rtum @cf)!a/fm / A ©cbliippcrrn. fcbla/fct
unb fcblappcrt aHe$ an ibm / arre» * artus r;us
achiMjvc marcenc , de omnii et lan^vido nu-
xoqve conacus efl". Compof. rar* funt : 3Jcrf(t)lafr
fen / * 3erf<&la/f<n / &metaph. mttnt : frigerc,
tlrigcfcere, langvcfacerc» nervös incidere, ardo-
rcra reftingrere, ammum frangere. £an.U"^
SBartrn »crfcbla/fct/ fix« otrfcblappcTt ba{J©f«
tltflt / expefctio produdior muleum lang vorn
arTerr antmis. ^ *
(Ecblappcr / * <5cfj!affcrnr / btt / «lumbis . fegriis.
jacens , fupinus , fegnior , langvidior , folurc ac
ncgligentcr agms, fomnö torpidus , langvidam
ingenium dr in fomnum irurum.
6(blaffuna/e(bUffbci(/ ©<&lai>pcrm.i,/ötc/ tor.
por , torpedo, moHitia> lcntitudo« Uxamcntum»
frigedo. üi]r:h-yp
icmi/Tus.
1807
et
1808
lau gvtdvu,&idem «rc* ©dllflfT. £<&lrtffi$fer
ftWei'nc m\U iXubc / langvidior betä , undtleti-
zsrt y / jrfomiMi r pr* / jh o vrrr iicZjtM. (gicbJa f
ftd)(( <5t1f(f«/fitfe»inc6fi renne.
€>d>krp<n / es 1 ©cM'ppm / 0efd)leppet/
rc , crahcrc vtolentcr , ra
ptirar« ,.*t. iniprgbo f jabotc fc vcl jumcntum
conficcre , //*/. Sttipirrare. £i<b, mit .gmeen
fcfyleppcn/ mcrcmcrs fcc>ar», com icortisvolu
r «a«.' fcabe lntdj fnirgr mit &er Slebeit ge
fcftleppcf / muhum negotii habui in rc iftä, plu
rimum induftriae adbibcndum mtbi tun. jjuill
5obr f(t)!cppcn / ad fupplrcium nähere. £)it
€il(J)e fd)lfVpcf / negotium trahitur. Compof.
faul r QibftbJrppen / p>rpr. diftrahcrc, auferre, di-
riperc, it\nit ttia*n rpoliarr, compilare. ^<1H
£*ubi ift mebremeiW abijeftyleppa/ fi™ pei|"d)lep<
* p?f WPrivn pacnmonuim cjusmaximam par-
tem in pr*dam certir. 2Jntf ' J^iROlK* JpinUH'U/
!8er * 5Be >frt>I :pp.'ri; 1 ><■«! r/J. «jflitf aml bem
JhrtU'C hiillVf ;fd>! ppi'tl / Hörnum exioanirc.
-PcrbtfO' & J>c :'$uef(Wepprn / anrahere , ad fc tra-
«hicerc SfflcrleT) Ui f rdjen berber)fd>!eppe*/ va-
rix» caufationes arieflrrr. 1 f .'.-.:>« (£m
fd)!eppen. 33eufe einieMeppen / pr*da» feuere,
Tapt o »i?ere. ^ftMmf^lf PPf n / circumduccre,
circumagere. circumfcrre , circurrrgcfrare.
<*VtR Hfl ÄOt berfanftyleppen/ exrexere alnaircir»
pulvere. 3ftrtd)!d)leppefT' crahere poft fc. raptre
fecum. ß*» J^eTfCfffJjleppcn/ fublimeni
raperefora», rapttm extruderc. 3tT|"(tjleppen/
perdere . profligarc , peflundar», dilKparc.
^ d)!fpptT / Oft / rapror , rapax , irario , hamotra-
lio , t. r. fWi/HCA cadrjtr tr*hit. %Tlti' 93* r*
*lBc^- J^HniPtg & 3crfcf>lfpprr/ prardo .direpcor,
prxmiator, pr*donulm , f ür .furax, fagax , in-
•volaror, lavemio. giiK^fc^lcppfT / calo, Cacil-
ia , explator, dbigeoti " « rai'?n»»f uo
^Ct)lepp< / Di«/ fjrrma , rrj?& oJ/okj; j , mffjj«; Tf-
ßigiatfvtß venfns. ^d)fa$C rtiam dtaturpttM
" itdum : in (brttr
aflecratio , comitaroi, it. raptn«, traclui, rra~
AuQio , actus riole ikui. *JU>. Qlutf SÖCij 95er»
*3*rf<t)'c1»pmi^/ rapacicai, rapucio, cxpoj>u-
lacio , direpti», fpoluno. ,
e*lfppiö/ e^lcppjf^f/ & Cctffpprjaff / «4 »
trahax , rapax , rapien« , >t. comita^s.allc-
Äam. £3* ignavu», defe», rardu», Icruui.
tgchldten / Weifte / * feti;?/ gefd>!crfVf/ *
gcfd&Iinen/trahcre, rapere, Um}. qvoJ(ScbUoi
pfn/ it. ferpere, proferpere. J)tr rCbcf fcijlaict
fltlf ^cr Srbc / tunica ralaris toi um rerrit
neu »or @cri<^f fdf>lrtfcR / al imrem ob ton o coüo
ad rretorem rapere, (fr f(!>!f jf'r mitten Rttfa
OOrSlltiT/ laffa trahic vcftirjiaprv fcniOf-iiini»
& pr*gravij edroore , feflus fenio cft. (§tiioii
fen nofa/ r/i«winiinuare, ingerere fc, clanculiim
intrarc, cuitu Comp^f. ,ß <£irt|'(&lciftu / itritf
r<Jifcit^C«/immcr"cre fc in confveeudinem ali-
cujns, ST tinfrcrfcbicifrn v flibdere , Tubponerc.
5^<Ub|Q>fcifrn / «färri/cn / ^inöcr!).rfd)(n»
fen/ £mnv :i] fcf)fnfnT/ 2frr]fflte(fi'B / & 3uc|cljlci>
^Icifenramr» in (f ror tfl rcum ad panammorti»
condemnatumrrahx imponcre & illigatum a<f
locum fuppluu perrrahere. £>md)\$Uif(n/
perrepere, prwrperc fc ad aljqvcm lo^uru an-
suftum. ..'«war»
cuiamcnuim c< " ' ^ *»orJi. prn^m.iun,
Mulm Rrmina ig iava .'ecenofa , tf.iailri?a.5jni-
Wtdinofp, Q4Ä..TrjyBatd< A\m.U$ ein CÄ:fd)!cp-
«r/afTcclatio, feqv'efa-, Sfcomicacui. fcrr^firft
{af tiit ^rpM ®.ftt)tcppf f»CI) jl<tf/ prineep» iftc
afTcftorum copia fliparuteft, eum magno comi-
taiu profteifeitur. £>e j jÜJifer^ ^efe^tenpr / ca-
tcr»»Imperato
©Ct>teifca/ ßefcfeleifef / folö^varccverrerf,
exfon-itre , cxcidcrc, Jclcrc, cxtingvcic. (£uif
CtaW r<fi!cifctt/ urbem diruerc , tc&a pcr'verre-
re, »afljtatem effiecre. tgin 4^njc^ ^a«b fd)Uü
fen imD »crDiThcn / va/tas fohrudmes cx agris fa-
cere, pro»inciam fundituidclcre, tcrnbili ftrage
poj»uiari. ©i< etaoi (ff o,cf<t)lrifr;/ urbs ab
perrit, inrernt, jac« , proftrata , labcfadara , di-
repta, ararrüm oppidoinduclurn cft. Compef,
3f rfcftlei fen/ tlejt fi*>d fimpirx.
aeucre, aciem excicare,
ptofr tß tcrere, attercre : trrtndo mim *liqvU fa-
ble , fmur & iimatum fit. £><n 93erflinb fcplei'
fen injjeniumacucrc. ©Ml f4)leifct b$n
anPevn/ ferrum ferro acuitiu. SDJcßer / Qtä/
Vf fJKe<H fcbletfen / cuicros , fecure», forheej coti
attercre. 5lbf(f)Ie(fen/ * 3ln^Fe(fen/ idemqvoJ
fimhlex , exaeucre , aeuendo attenuarc s J|u,
fd)!eifen/ aeaendo repararc, refkexc. (^PHe
anfc^letfen / in mucroncao (urbinaac* fV.
ed&leppaen r&QWM$fW*QM£ib\iVvw $d}kifer / D»r / v*ni txpwiUtr, Ef tmm t*L
pedam,
1809
1810
pcdant,atra. iallj \crt;g»a nahem, & uiboj» di-
ruuis, loU) fcqvans, ac cvrrtcj».. ,1:. cxacutor,
fvalii (in s8c()mn|<i)lttfcr / rtutices <x*cu»ns.
Vr tcinfd)lcifCt/ lapicida, 1/» fcalproc gemmatöm,
feftor Japidarüifc t£(j)lrifcriUtt/ f f**1*ß
focminaacucns, U ddcmx. .£jn»fcbli'i|"a'. ia-
pcrda, Minenram doccn», vcicutor in hoo/is.
jRilfciI'(l)Icif\'r/ Khinoccros> nafor.ua« niedKus.
* ©llfAfwfefirtß'f^A' 7 -' mercatorimpönor.
Brlg. ÄUl'^tlörfy Cf / f^wjw^«^ ÜiJrAu'Mtnti
ttxpubl. rjtuq x civmm alirna nfgotia, äljettifÜampe-
tuniA rxercent , ftHoref nimirum tUxiti &frAttdu-
lenli. ' ' jji^» «, '„--"»o j . » i j.l
£ d)lcifC/ Wf'rfif w mj/«/. ' Dici/ur <-/i jm traba,
£5" tendicula, fyrma . jive pcmcti'ärncncuni,
e^nodus laxus. cdjlcif«: mit einem .tfiuw i a *
vus YefKiärius , globulin caudatu«. ^dbU'ifcn
qvoq.,ii£unt:ir : minutae tcni», rjcniolar , taUio
1«, liguJjB. (gm ^i<iD mit (Ed)Uifcn jtaflfrcf
vcflis vituu, lemnifcaia. OilbClUC« l&ÜlfcciU'/
^ClK'ir; t^djLlÜU/ ixni.cargeiuu, iura, fenco
tc.vrnc. vScfclcÜ^ madjen / fiv< binfren^ nodum
; VdftrlfltÄe» * -Ii/« r ^' f.y b ii
<^d^li'if/t«t/p»^.fj? traaui,cuniculu«,adduftb$,
Tucctlus, tia c'ooßcf^. fecretj , Ö'abfcondita,
Ciiie gdiltf ffrA >/? p£Wö/Ä ■)) lim. Stc tttam U II
tcrfcfclrif/ rf: v ; . a.-ccfl'Ms ictxcru?, tfloaTa fub-
icrranca , pf ius intf rnjftir. ■ "-VeceptiöriC, W
i'i&jpcicato' cbmkftino. UniH'i'ftylnf einem
<[<b(\\' fuffugium pr.tbere , cVccattareelk reeepta-
rc ahqvem. (fitt.T D v T'Ultt , Crf4)lCif <Jt<bt/ pc-
-enlraror, reeeptaepr. 5^ ub f Uli Vftj> IdfCCin»/
^(Ml'ff/ c:<axur.i©, ipffnwilrumAcuenJi.iU'ut.
£?fTCl'(10'^(J!ij^fixaauiorudU*afpera f £rr
tUu\Ti. /Irr ynvi)(t*ccf)(iff/ exaeuejo poftcrwr
w/ polirio , dul proiixthtr acia frrramtttti.
• "HPüt^iff f'r73/rf ^rrWj-'Tadiu» tnlflae ineoftas, t)t'C
Streife »im tclfti» Brot / ahh QU XDafietf
fftiif*/ .;r:/r tfMrr vibcx aqyofa. Htupertmrt
'■«Stifter/ altik Atofjemfj / rupnjra torrch-
C^MfetfV; ^ctflrifima/ tte/ & t>4» (Jdjldfett/
p^ri/r, hxcjtnit figwficttionU. AloJb
4nitn nbtänl {*raduih laiTüm', qvrm vuhb ta!ipt.{j~
tiottWn i/tjfAW , c Inn 6Sß?ifc#' nltmbrA'vix fußthtnt,
in'.-, .rlitmferrarn^^faaajmuundi , w.^aexo-
(Ioncm, di>pcrdiin .Ii cxcidiüjn urbium,
tmpoiii iQ , y tlligatio crahac ac rapiacio a.d lo.
cumTuppItcii.
eebicinef}!/ 6*lcifba'ft/ & ©<rd)l»fffn; a.v. » 4ir.
aeucns , acutus, Syacucc , pioTcrpcns , lao» vidos
»teil us irahemt, y lolö arqvans. UlUUf^Iirfcn.'
pi cpi^obtufus, mrtapk. autrm inurbanus, uicul-
tus, afper , agicftis* ' " '
^d)!upfen / ßefcßlupfct / ör (2*lüpfVn/
Jatcrc,occultarc,öCci*lcrc fc, ferpere, ^irahi in
lanbula, cx occu'.co proiabi, abderc (c , fu/penfo
giadu urc. J3icii«r ctuim ic djUlHCII £5" rxpfim-
ccrgivcrfari.
< . Dl
f. jkw : 31U5» /n < Vtnt
fd;lupfcil/ p'opr. conjiccrc fe in tenebras, cian-
culum fefe fubdiiccrc , in occultuzn abdcrcr'Sci
ttiam rß per latebras cxirc , laribulis occulcorum
locorum. impunitarem obeincre , flagiciorum
intc^umenta qvxrcrc. (tiüfibllipfcn ■ & J^in;
cill|(bluPKll / clamirrcpcrc, cx occultoinccxvc-
nirc . iecrctö arbiuuqvc remoti» obrcpcrc^Jad
atiqvem venire» cclatin fefe irnmergerc. <£C
hat fid^ in pim ©un|Uinaci"4>Iupfct/ aftua>am.
nuini ipi'ms de icc.-. ai .Oct VlU Kbllipfcil/ prod rc
c cenebr« , aper« ie~ palam fefe o(Undcre.
jDuc4Md)lnpfcit/ ^ c «irculo fc fubduecre, lilcnc o
egredi , cvolarc . cxccdcrc c mcdio.
fcbltiprVnr U. qveäfimple};, tegere ac velarc fc, vtl
<sd)lupicT / fcex/JacebrKpljK «pbuurus in »g/mio,
ccotbno , confcicntiä iclus lefe mla^tcbrans.
vri'bliiPiCV occultacor , ft-i 4^01 eWaf.
MC^inpfcrinil/Oiei lccm»na larens. tatcbrtt i'c
occulcus. s 21tiÖ» & ^n(fd)lupfcT« fugmvm, trani-
tu^a , proiugus. JpiiiCiiH'd)lupi'cr / caiiide ac
^ftiifc u\linuans<. 3aUßfd)lupfcrleiU/ pAß/Avit,
afiB3tfi*,regulu»& uochduj-
CtpfHpf</^^/^ ll >^ lum > a,i ^' ^Ci)!upp!i>fj5 l lare-
bra , ccncbiac .cuniculi , recondicum, occultuin,
inregumentum, receffufj. ^libcc ($fJbiupfc|tt'
CfCÄ/ probe in latebris fitum efle. UMR
tiid)t / wai er »et eine iSdjlupfrcrfintan
FoitQ'tC/.po'o. invcni'p , qv.x ei latebra efle po/fit.
©ic (£d>IupfC eilrtCCfcn / oeeuita a^cklrccy .ta-
dagare. !^^2t2fcafc " • W
^djlupftte« / (£(&!iipfuiui / ^.fe ^& f <?cj;fupfrn/
occulcatio , Vaciratio. ^ic (Sd;!i;pM;m) i|] nie
linnDc-n rümlid)/ turpi» occuhaTiö fui. (Pitt;
fcblMpninfllhfillcA6U / .occupatio in fpelunca.
^lil^ & (SntfdjtnpTlinq / Whdijitlo in libertatem,
.crruaiuwi^ d,abn>uwK,dcviuuüpcr:cu!i.
tat iö mct>mhicid i aIrctr]qB^^^^^ w '' 1 * J ^
i8rr
<5c
1812
d}!lipfjd)t / ed\. ^aivtrb. abfcondicu« , abdirus,
abftrufus, abflondcns, rcrcnrans , occulcant,
Celans, r^.abfcondite, abuuc, obfctirc , dam,
furtim , fccrerö , cciatim , rcmocisarbirris. <£t
lü.is rd)!iirücb[ |udj;it/ rem aliqvam occulcc cu-
mcults oppugnare.
©djlag / fdbtojjcn / 3$ / du wagn
er fälÄat / ttir fd.dageu /k. Wtfua. / i$ f$lü=
(je/ ijcfj)! ujcil / verberarc, percurere, pulfare,
ba euere * fenre, mulrarc , rundere, pugoii r>
verbcribus oncrare vH CJcdcrc , larcra altcujus
«onrercre. öcfdjhgen Werben / vapulare , »er-
berari, pugnii coerceri. 55nfter fd)ljgett/ bu-
tyrumag'rare/Jt* jaftare.-' (Sieb fd^la^CR / ma-
nu* conterrc , confererc , conccrrarc armis.
Cid; mit Stuften mit einem ftblagrn / pugnis
cumaltqvoconrendcrc , congredi. 3J?itÄ uüt«
tdn/ ßvt (prügeln fälligen / fultibus mulrare , ac-
cipere , contundere , ofla feipione comminuerc.
UbcrbÄutMfd) fd)lagfn/ averfa manu percurere.
(Üine OlDcr l'djlagen / venam modere , percurere.
<£lUCU -Öl0§<n f<jtf ageil/ frufrrä aliqvid fufeipere,
fpc (i'.li . operam perdere. $H(&er fd)Iageil/
Iibros mallearc , maMeft rundere, (f itrid) fd)!»i
Ocn /pavire, pavimcnrare. ©cngeinD bitfailftf
J^.uibf p.h! hv:n hofti clademafT'crre,occidionc
oecidere hartem. SalflJ)e üJ»mtJC ftfjlagfrl'num-
mos adulrerinos percurere , pecuniam impro-
baro eudere, fignare. ?Äqer fd)lagen / caftra
«necari. ©er tyut j ftbMu beb<nt>e / /I w flarf/
f>ulfu$arteriarumciratuj eft. *r d)Uigt i ingfim
iangviduf , imbecdlus cd. (gintn )Ultt Ritter
|"d)l.l KU / in ordincmcqveftrcm reeipete. ÖCf
s3 ci uv f).if iirr3lfc gcjcftt-icjcn / lignum duodea-
mx darum cd £>rn $actt fd)lagen/ canrum nu-
mcrosqvc in concen.u moderar i. trchiupgcil
fd)lagcit/ concreparc digitis.
^d)lav]Cr/ ^ 6c^(i^er/0cr / pereuflor, pulfaror,
♦ ppgnax, pugil. Vottni etum einen 0er)Uig*
aus f ». e. horninrm rixofum , jurgiofum, litigtofiim,
a tercatorem, autciemnx* £5 cUiiAtottm , aiqvr
tncourm. <£r$< /Zw Jf>anbffd)lä\irr / gladiaror
audaodimut. ¥autenfd;!ager / ^nttrunicnt*
:£>arfenfd)!a"ger/ic. Utmjvod iautenift/ 3"'
|trumenri(t / ^arfutiti / chclonius , organi-
cus , rafor. Sic £>rgelf(bl<iger / pfaltes fyrnpho-
macus. 3itferf(f)l^](r/ ctrharadut. Trommel»
fd)lii4cr / tympanifta. ^tijlägcrinn / Die / foe-
minapcxcuücas. -)i{fcr|"d;lä jtniin / fivt J^ur*
frufdjIdgcriHR /cytharrfrna. Söpilfdjlagcr /• la-
nanus.lanifcx. 55rtllfd)!i^fr/ rilKrcpus. ©plD«
/?wS5led)t'dj!«igfr/ bradrcariui , braclcaror.
6d)(ag/ Oer /pl. €d>M»«/ pereudio . plaga , iÄut,
Terbera , conrufio. (fr I)at <SQ\&(1< bcfi inmctl/
rcrbcribuf casfu« , pugnis cQnfcifl'us ei*. J>artCt
©d)lng / ictus gravi» , plaga vchcmcnrioi . ©c«
liilt>cr Vrd)I>n\ / plaga mcdiocrii , levn iftu«.
6d)liiie aufteilen / deverberarc aliqrcni ,-dicc-
rc vcrbcnbui. (Jinetn Derbe €d)l(Jjc geben/
piagas altcui praegnanres darc. ©ilag/ rtiam
pro confrerudinc ponitur , ui : %if bell tllCC«
<Jrd;lag/ morc majorum, confverudinediurur-
oi. ailfeinen nnDern e<ftlag / alia ratione &
modo. 2l»f einen 6d>lag/ «n6 tenore. -,rin
Icicbtcr <2d)tjg/ via compcndiana. Ȋtif tiefen
ed)hg / hoc pacto. £cr SBerVM lauf ete auf t>ic«
fenedjlag / mandarumad haue fentennam fen-
prum crac. ©d)|ag porro in mufick tß nora [tvt
Ugnum foni Auf vocn , \t. mora. 6> U1 «c i" ©(felag/
mora inregra t cujtu nota ^td/ur icxntbrevu. J^>al*
b(r d;Li»l / fecunda cemporit pars , nomine mi-
nima. SSirriel (Sd)lag/ qvarratemporis part,
nomine femiminima. Jpt'.lboifrfci ©(felag/ ruiä.
Snrpclfcbl^g / brevis. Q3ier vSd;'ige/ longa.
2lf&t (r (ftligc / longidima. Porro g d)lag «wr-
6wt r)?, apoplexia, fiderario ner»orum. <£<ftla$
auf einer vreifc / ßve halber ed)lag/ hcmiple-
xia. Cr ift r pm Schlage getroffen / apoplcÄi-
cused. In re monetaria rfi Oer ^eblag / monet»
ftgura '.W nn jf'chfaa ' nora, imago , typus , com-
ma , characier. vgchliSije öarwn fragen/ ferrc
pugnos. £^en ^ftldium entgehen / dedinare
ougno». «Dfir (Sd)Ulgcn wor^u gebracht wer»
Den / plagi« adduci ad aliqvid. (g^lagc fftUn/
verberum ictus amaros fenfu expenri. <Sd)Mge
Verfemen/ intercipere idlus. ©cjchlagen/ percut-
fus. C^i|'d)laacner/ plagiger, vcrbero.plagipa-
tida. Ungifd)liigen/impcrcuflus. Unge|d)lagcn
Silber/ argenrum mtertum.
5?atfem"d)Iag / colapbus, alapa. ^.uf:rfJ)!aic
geben / de palmare. \>n ü.>f ||'d)lag / fuft«iarium.
^rnftrcblag/ conrufio peeron*. ©enna« fn*
Sd>ettei'fd>lag / conirrus , fragor aubium , it. hü-
rnen. (£*()renfd)lag/ ignominia,convitium ,in-
famiae nota & macula. (futeufölag/ aaacum
venatio. li|V!|"d)ljiU caUirratus .ilini. .Ö.imUHi.
fd)lag/ itomoma. (Indurx. jrpaucfd^lag /ftl-
pulatio manu facta , ftipulata manus , it. cola>
phus. Jpenlfcrfdylag / decoüaci» , capitis aropu-
yon 09 tacto.
i8f4
io. £«ifd)lag / palpiratio cordis. £o!j.
RMog/ «fio lignorum. Äfi^olW^d rtf *"
jus lignan.ii , vulgb btfcandi, i. f. Jus fecandi
Tignain fylvaalieni. £ltfYd)lag / fi w ty-crbbt»
f(i)ljg /catccatio cqvorum , folearuin ferrcarum
impenf*. Ält>Utnfd)lflv} / puir« carnnanx.
ÄOBMtblaÖ / capitis pcrcufao. tflipfcrfdjldi]/
Krit Iqtama. €W \n:<If*lfl« / pacagium palln.
m cu fd>vn r d>ivia / cotcabus , flagra . cenfio bubu-
la. VXitfatnf&ty I dunium cxlio lata ferula,
vnhi Jtfaimat»ftrulsce*&t>imp*mzatio pyita.
IMllftoWty / putfus arteriarum. $ulrtT> ß vt
$frd>!CR * 0tflCfctmfd>la9 / bombus , fragor
fclopofum . ig pyrobolorum chairaceorum.
V^it{orf(h)A^ / •flumtio in ordinem cqveürem.
füülttL /iwlg-tOUpcnfdMfl*/ fuft>ga»o v»rgarum.
^ (I>tPCrffc!)la<5 ' iftusgladw , vubo vibrätio* me-
lius casde» , ö" pereutilo. ed)iilfd)laq / difcipli-
na , caftigaoo fcholaftica. e«fl«fd>liig/ fignum
horologit. V£ccknfä)la<J / mcmii coikuiKo.
perturbatio .ig motus animi tiolentus. £aft
jdMiig/ modus, numerus, raenfuracantut. £."IU>
b<nfd)l.ig / columbarium. $0bffd)laa / cardes,
homicidium. $riftf<t)lag / pecom appulfus.
jrpnimclKbtog / pulA» lympanorum , nulgb
tynvAmzatw. 1 aboplexia , ig fide-
ratio , fwt propr. rß DcT Gtyty tlB Sfrltmcn.
&ßca,cfd)l.<g / Callis, ig cacarada vi*. 3uitijcn»
fd)lrtg/conTiciutn.
e<i)irt\jclcin / Mmm. o.i» / «Wk< ©ctylrtgcldx n levis
iftus i leniMnanu monuio. * i f bctffdjlÄgdd)« u
amantium irae , caft-gatio modica.
edjl^Jfrct)/ ettytigung / oü / * oas ed)In?cn/
dimicatio, pugna.contentio . *erberaiio, per-
eußio, certanirn , conflictu» , colluftatio , con-
fliftatio. <r*d)lÄ4Cr<t) »l>r belli ZOW dudlum,
wonomachia. 5L8cibcrfd)l4 jirei) / controver
Ctx mulierum , turbas faemmeae , certamma mu-
licrculamm. Sur 6 d>(ä0crro .* u* fort f rn/ pro-
vocare , ad pugnam clitcrc. vf d)ltSi3CVCt>Cll
Jinil / paeificum efle , deteftari lites. $ri*miml>
f<M.iqutt3 / tympaaorum pulfatio. SöctDntCBa«
fd)!iiqcn / mulfta yenatona , qvae parazonio fit.
£Vl$ i<lUfrnfd)l.igcn / concenrus tcftudinis.
SÜi«in;f(f)t "iilCll/ percutHo monetär.
ed>läi}ifd)/ ©d)IÄi)ic()r / a £d)!<i.tl)nff / «Vf.
pugoax , content iofu$ , amans Imum , ferox , £5"
cupidu« pugn* .gladiatoriui, pal.vftncus, liti-
giofui, lg'; pugnacica,pugnacirlia»e, conten-
t o'.r. '■>'
^d)ldq<l/ ecr/ eudes. J&6ljcrncr ^c^liigcf/
malleut ligneu», ^atl; fi-ve ^a!t!'d)Ui]H/ fiftuca.
5ßin&frf4?lÄ3cl/ cudcs^lignca. 4>i>lifd)I^H'l »•
de» caudkalii. €ftnu^rd)l4;jcl/ pavicula. vre!'
gel <H*m dicitur m ammaltbtu coxa. ^Jirfct'lC^Jii-
QCl/ duni* cervinus. SScbfdjIÄgcl / ™** ^a-
prcolt.
*cd)U^chl t gipfelt ' meptire, aberrare, profr.
batuere , 9 pavimcntum complanarc. CH|
Nitrid) fd>lil]d 11/ pavirc, pavimentarc. 2>trr
jftrl fd)l(Jqdr/ homo illenugas agit , dcliraitcn-
ta loqvitur. £r l'^ljgclt JU'ltllld) / exetaolea*
vagarur, imprudentia Iabitur , exreanumerum
fc movet. fd)J^jdt nicfyt envan dum
qvi» eft, q»i nilul öftren iacaut nutqvam incur-
rat ? 2ilt3|d)laildU / aberrore rcdirc, re^ocan.
abftincre a nugis. €i!i|d)li»jdn I exrore impli-
cari , in piagas induci. 3ftu|Ct)lagdn / coecum
accccisduci. in muruo,/iw coHcroerrore ver-
fari. 2fa<tMcb!&}Cln alteriusopmionc in erro-
rem rapi. 98tcbcr|'(^l j.ldn / rclabi , tccidcre in
priftinam ealigmem. 3uffd)lÄgdB / p<«p»-. eß
xa »are paviculit, ftfrucarc.
v£d)ligclvr.' 0«/p»-<)pr.riftucan», aeq»ant, compla-
nanstudicCi drmctpt nugator r fycophanta , nu-
gigcrulu», inepeus , eJ miubidus homo, it. erro,
tairu$,cxorbitam. gd)uSijUdfln/ Ol«/ roemma
nugax, inepta, opica.
tcd)lu\ldMti)/Oie/ prepr.itidrm c/?ft/tucatio, drtndt
deliratio, infulfitas, nagalia. r(. error, impru-
dentia, erratum, hallucinatio, aberratio. Uhu
tur rlnun £d)!j\}dcT)/ tit/ & Das vrd)l<i4dn/
ineptta , nugae , infipientia , &qvicqvid inurba-
num S3" intempeftivum eß.
£6)\ä\]<\l&)t i <u(;.^aJi».abcrran*, exorbitani.la-
bent% indecorus, inventifrus, inconveniens ,
indecore, intcmpcltive, paeriliter, frigide, Utt>
beralitcr, illepide, nugatorie.
@d?löPV</ ttt/ alapa, colaphus, & mtUpb»u
tfvodiibtt damnum B' dctrimcntum. (£inC
ßd)l pj)C Worüber frieflctl/ aliqfid damni ex rc
qvadam conuaherc. (Er bot CHIC b^Ud?«
cdjloPPf b«rt)DII ijf tragen/ plagam odiofam ac-
eepit. <td)liippc rttam rß famma criftit, pigia,
& lucofa. gd)liJpp/ 0« / ^vo^-voctur ptleui
depreflut, kr. corrupius , confcOus , ig nullius
pretii.
3>cblau / (gcblaue / ig (gcfclaun / «4 aftu-
ius , cautu» , callidui , pcti'picax , ü % pararas,
jironv
i8i5
Sc
1816
promcus, tpj&fi V<rfd)L;gcn. ^d)lailClt «nm
o/im multuin loci», j/j, etmmnum in Thuringiirf-
frriur £d>laun : (Er bar miü) gcfdjlaim/ pcccus-
Cc mc. ©cfclau / & ^ cblami 4«/rm lir i « ©d>la>
gen rräf derrvintur , ^vid freund, prov. Pilcacor
ielus fapic, & vexano dat inrellcclum , nocu-
menra etiam funt documenca , /feu/t Cyf f(ftcUf/
froJ lirm 00/4/ , pr»pr. mulcüm vexatus, Öfcx-
agicatus, •/?. (flauer @ • ft vetcracor, hoino
«CUCUS ci> vcrlucus. (fr l|t fci)i- H t\UjU/
ad cam rem /atis cd doftus , kivt» , cailidus, fa-
gax, perfbicax. tScf)lauc J)irne / puclla fokrs,
varra. -Vci (Bfblail r tum in m&l&m pjrtemfumi-
tur. £iu fd)Uuicr Äopf/ multiplex »ngenium
fg cortuofum. <SfJ)lau;r <3ltlt I fenex fallax,
fubdolus & malitiotöi. t£d)lau auf bifei |lt>
IbUfl/ neqvitisevertutus. Parrogdjlauexpom.
:mi rertus, follicicus, rcligiofus, circumtpectus.
£arju ift er nid)t fcplau gcima / ad id minime
cauuu cfh (£m flauer J^>unt) / occulcator,
Simulator.
^cfolauig / »dwtb. aftute . cautfc.providc, follicite,
verluce, vafre, iL vctera:onc , fubdolc, dolose,
matiiiosc, fimulatc , cefle. UbrrfdjfauÜJ / per-
aftutc.
C(M nii^ffit/at<5d[)!aHf)CU/ Wc/aftucia, perfpi-
cacia,calliditas,acumcn, vafwria , ftropha, va-
framemurrii it. fraudatio, maliria, fimulario,
lariracio, E^neqviria. ©tfolatltafctt III bcn©e
fd)^f R/ promtirudo, folerna, indufrria. &cau-
tio in rebus agendit. (Er l|l »Oft fcfclimmer
<p CblrttlMfcit/ colubrino ingenio cfh <Ed)lauig'
feit i>Cl* SK'rftanbetf / vigor animi , acumen inge-
Qti, mens ignea.
(gd)launcn / gefcWatnief. $upr* t» voeak.
SLaundiclum rß, (3d)Uiuiicnro/d>r c.idcrc, acci-
dere» fucccdcrc, in qvo mttUeäu etiam a Salin/
qvod fortem B'cafum ftgnal, reHe derivalur : hoc
roßnan £d)laUUCIt autem vemt a <£d)\M I ftvt
(Bcblaim/ cxpcditus.paratus, atfy exponitur in-
. »aiuftrium 1 folcrtcm celerisqrc expedicionis efle.
Hwc 1 Iii fjjlauü t ni'd) WPl l res profpere fucee-
dunr, ad voluntatem nodram fluunt , i. e. prxftö
cfl ubiqvcfortuna, t»^0Ö51ftcf jnunt fid?/ i|t
flefcljiima un« b€y?ujT«b«ri. Ubd fc&Iauncn/
form na ad versl , 1 c n u, fc* va * cacca utt. Jf}tn
fdbUlUOCn/ <* fch ! a im ft> bin / medioeri forcuna
ueor» profperje funt res. mox ambiguac.
©(tlCUnig / *df- &*dvetb. fubitancos , repenti-
nus, ecler, velox, pernix, rapidus. £5*. cirö, eck-
xitcr, fubito. repente, ftaum.e veftigio. (3AlcU'
nige QßtcDrrfuiift / redtet» cclcc. (£un^ f$lcu>
mgen $ube$/ perceleri intericu. ©ic uflf rfölt'lü
nii}|(e Sile/ praepropera feftinatio. Gd;lcuni»
gcv^Ple/ nuncius vobns , Pcgafus , velocitace
p eroix. QJjafj) bid) fd>Iciir.t jmed;te/ expeditus
xaeito vc Iis. (£d>lcuntgc ^)HlfC / repenüna
auxilia. *
Q4)kuniqtn/&firjvfntiu$ 25efd)Ieun{gen/ Uftytut
ntgety feftmarc, accc'.crarc . nu;ur.'i c, | i-_ j era-
rc, cxpcdircfe. 2lbfall befcbleDulgeii / admacu-
raredcf cftioncm. ^rjeg bC|d^leuni8Cll feftina-
rc beilum. gricDeB befd)IiUltiqeO/ pi operarc ca
e|r« paci ui in um r. «Heifc befdjlcimtgtn/ aeeele-
rarc ircr. ©eine 6ad^en I»cfd)leunig(n/ diflbl-
Tere ic ocyüt. ©ie €rgebiing einer (5rat>t bc«
fdjlcimi^i'n/ deditionem urbis properatc.
maureebe ntad)t/ vi fd}t>ii bcffjleuuiget/ fateelc-
ritcr ficri eonfenuneum cit , cjvicqvid fiac (aus
bene.
(^(bicuiü^unij/ &ufiutwi ^cfcblciinidung / W ac-
cclerano , Icftinatio, properacio» properancia«
(£r (u!)t alltf mit !;6d;|iev 23efd;l(uiiigung/ cun-
Ctz perceleri pcrnicKaie pcragit. Q)efa)[euni«
gung tubn/ five antvenDcn / celeritarem adhibere
in re aiiq vä. $efd)lcuniguiuj tdSiCtbttni/ »a-
ruratio jnfrWx , -vulgo aborrvuUio litis, ^rj) bitte
Ulli $C|<!)lciltugung/ peto nullam inrerponi mo-
ram. ^\'fc. r )laiii 1^1111^ Ct^ ^ üDc» / mors llrcnua,
fubua, cita.
^djIeUBioffit/ Öie/celcrirai, Telocini, pernici»
cas , properario , agiJitas. ffißf nöe Olle (r d>Uü#
nigFeit an /propere propera! (Sdjleunigfett btt
Gdnffc/ naviumagiliras. (f r gebraucht ft*ld)C
^eblcuuiijfeit / Dan iHanaurJ) aid)t nwi/nwes
lUrimt juegebtt / canta inciuiionc fertur , uc ce>
leriras ejus , qvanca fic » ne cogitari qridem
poflir.
»8d)!cillti llid) / adv. vivacilllmx per niciracis , yvod
etiam dicitui fdjltUIMalicbfl/ & ffjlcumgfl/ perccle-
rucr, protinus, propediem, temponus, cirift-
lune , praspropere.
@d)lcnD€m / flefcfelcnberf / tß a ©cht»»«/
qvttrntu (ollicirum, caurum, Ö'providum notat,
qvafi ditas ^ehlilUnbem/ ntftWUUt A propr. caute,
fjT.iß fimide agerc, omni caunone rem cra-
clarc. mde cunclatiorem efle: q-vtenimac-
ttnate fieridebent % tnorsm poflttlant : nfu igiturob-
' timity qwd vrtfllcniVvn duAmtu plactde, SüTfu-
2? »0 »p ij fpenso
i8i7
Sc
181 8
rpciise i'ii'ln irc , fculim progrcdi , fcdaco nifu
ingrcdf.rarduaieutt in grcflu, c5 mttaph. ncgh-
geiurr. fommculosc, otio>e agcrc, ÖTpcrttqvi
ahq.iJ Lompof. funt ; 2tl>jd)K TlTl 1 H pedetCU-
tim fccedcre. &;lfÜ}UHDCfR / acccdcre gradu
plumbeö .-D".. o|ü)Liu.nt paflu tardiufculo
vadere, proccdeie. gtrtfd)Icilt>crn/ gra u te-
ftudmcö progrcdi. Utritur ettam & Jpn
»CUt'd)lil^Crn/ pcJetcntim J movere ic. Sflftf«
ffb! tuWii l comnari aliqvem animi causa.
SR id)fd)linDe rn / feqt i knto gradu. Sftcbenb<r<
fehle, i an / ad latus molliter inccdcrc. 2$or>
f<l)Unbern & 93pr i M|d)teuDe m< aoccgrcdi.pr*-
ccdcrc moliiore pallu. \Qi i fd) Ii BbeM ' damnum
faecre obambulaudo. Umher jivt Jfperum<
fd)!cn&Ctn / vagari , circumirc tarJiori grcllu.
»Uiif Den ©drfern miiberfe&IenDern / perreptare
pagos. !l8ieberbrrf4)lenDern / fenfim teverti.
3urÜrJfd)K , nt , cnU gradu iormicino pedem xe-
fcrrc.
^d)U*nl)Ctfr/ feft/cardigradus, tardipet. <H d>ltTll'
ftftinn/ ©IC/ mulier tar a, louinKuioia, okitans.
• tjl tnim £ chlcut ircr ettam ncgligcnl, & igna-
- *us, utajunt, focius. Votatui ÖTcill £d)Uubri.lH/
• inen, indoltus. Hiwc sf d)UnDna H txtmditur ad
rabulas ^ /Votortw impeiitos &infaos 9 qvosnuigo
formulatios. cfT formulanftas apntüant. Hirne :
(Er f an nichts* / als De n Cr ehltnDrrfh / nil JP«"«
formulas communiorci intelligic. Et its Cr d)len<
DrtiM rri4M fumiturpro ipfu formulii juris , & Üy •
)o curia? communiori.
Cfi)lf nberung / &K / dt ©«• £ cMt i^crn / rardiras
g^moltuict in grcflu, gradus rcAudmcus, dcam-
bulatm lenia, &mttapb. negligentia, focordia,
fegnitict.
^(J)lcnbcrifd) / * lSd)IenbfT&afT / adjr ff advirb.
fufpenfo gradu incedens, inccfTu rardus , fedato
nilu mean» , 1$ metaph. vag ut , <hflolutiis , fluxjc
&curitatis,negligcns, pigcr,«c;ncgiigcnrcr, pc-
detentim. diflolute, vage.
©d)laut>ern i Scbleutwn/ Schlau*
tem ßef<i>! aufcert/ propr. rfi diOoiuto&va-
go ammo eile , de ntttlä rc mag nopere Jaborare,
nihil pcnfi habere , 4iii Urnen fiomfkutioue nottt
... Mojiccrc, lapides in acrem mittereiundä , tcla
cxcuccrc , fcy librarc tax« dt glandes. Ccmpof.
funt: Qlb|'(M^nt)crn/ faxafun«la l.btarc ,?1p,r).
piumbca cuit« fpargrrc pondera fuodx , jadu»
axte cxyeudcxc. 3iot'd)U>U^cni / ieme ja^tu i ua-
6x. 2lu6fu>!cui>crn / idem 4vod Q(ufd)Uut>ci i
cxcutcrc lapides torincntit de catapulcn. d)
fc^ieubern/ j.«;tu iund« crajtccrc, Irl bona iua
dilapidarc. Dicttur ctiam ^tTfd^ldliDcnu ncgli*
gcntiä , indiligentiä de icgnine fuä tempus dt oc-
caiionem perdere. (£r oerfthlanöert £) * feine
UcbcCtiuV omruabona fuap erdittäimc devorar,
effundit atqve conlumic per luxunam dt mer-
tiam , Patrimonium attcric de profundit opes
Aias projefta audacta. ^crt^lcubrrn / id. ipvod
5>trfd)lcut , crn.
v2d>lcUbfT / DK / propr. rjfrt luxus , dtlapUandi mQs.;
it. fegnities , Ö* mdihgentia, uttmur tarnen pt$
funda. (Sro§C(BCifiurd)ieut^r/catapu!ta. £)di
WtT an Der igd)lcilbrr / habena , fcurale. SSRit
Der <?djleui>er ausholen / Die £d)!i-i:Dir
fü)tvincjen / ad emitlionem rotarc , circa capur
circumagcrc» libraredr vibrate tundam. $UtiC
Der vrd)lcuDcr merfen / fundii lapides excutac,
craiticrc S0?itD<r ^tfelcnDfr ein £ar tre/fen/
)a£lu fundac relcapillutn contingere.
6d)UuDeriin4/ DlC/)aaus lapi.itmi funda , excut-
lio laxorum fundis. Im eomprfilif auttm Sui'(^»
l'd>lcuDerung / ^crfdj'.euDcrtuic}/ di 3cr|(blvuDc>
XWWty, notant negligcntiam, fegniticm, inemain,
U luxum »luxuncm , coaimcilationcs , fcJcom-
pocationet. 25crfd)leulieruit4 ter 3cir tempo-
risjadura Q5crfd)lc»^eiiiiia Dei &lücl£/ His-
pendium fortunae. iBrrfeblauDerunij Der <£&r</
digmutisimminutio, cxiftimationisoffcnfa,
3d)liUDei'Cl* / t»er/ funditor, hbratorfuudaium,
it. Ammus £bi indormiens • prorligator , ganco,
dilapidans argentum tV boua fua. Cd^Ieubei
rinil' tit/ famina negligcns.dr diffoluca. *}U\i»
fdjIeuDerer /©urej)« 23crrdr 3eifd)lfuDtrrer /hä-
mo profufus, dilapidans, prodigus actis. Oi(t!(f$
rerfa)iei^erer/ negbgens forns ruae^incttnoAn
rerum fuarum. 0e itvrrfctlf n?era/ tanus tem-
poris confomtor , für remporis.
€ d)lctiDnrlf(|) / de (rT^ranDeriTd) / »Ah & D«-
d/Mrrti4iingd)lanDfrid)(/ dt fcJjlanC^rbaft / dis-
foiutus, remidüs, laxus, vagus , incuriofus , Ö*:
lente, langvidc, cunftanter, diflolute» ignaritcr.
€in fd;liiuberbaftcr $?enfd)/ *ih ettam 6<tlaUi
DrrliHt}/ evnfihaju* diffe>fa habet, minmirx tol-
ltüa t fecuruft&'parüm cflfjcax homo, vulgititl
^d'!,u»rcr n\:rj ßcert.
5lbf(l)la(]cn / »cibeiibus lacerare , probe pu»nis
onerare , egregie aliqvem percuterc. Wtt
S&lUBelB lU^J^iUjcn / lufl.bm male muiit.rc.
Sed
1 8i 9
*ltßed metaph. ah* ß^mficat , qvt tx pbraßbtu
cognojcunttt). £|ne löirte »U füll v<cn rep udiare,
rccufare. dcnegarc {petita. ißiilUT »ib|d)hi}Cn/
'^Utinam reddere, veficam levarc, & manit prepnt
aqvam avenerc. ©lf ©etrerfre fd)!<M ab / an-
Bona laxatur.convalclcir, %&)<t)lü$ / XXt / de-
% "*licg3tio, rcpnlfa, avr rlio. 911 frfjluonnq, / repu-
«tiatio, deeuflus. gntcf>frtbtd)!aijunrt annon*
lcv.it o 31bfd>!^ijii3 / renutus. ^ifd)Ia.j|id)C
51nirt»prt beLminen/ repulfam ferrc.
flnfd)! 4(jni • .iffigcre , mfigere , luftigere , it. dehbe-
rare , confulcare, incra pelrus luum cnnfiltaagi-
carc. iL? ic jVU m wi fln|d)!»iqrn / qvid conttlii
captenduin » €(».1 $ in CII1CM1 l)fllVu 'JH'CIS ™ ;
(cf>l »ii\rn / dimidiö oanüs citunarc ahqvid. Chi
NC .jjr.' T!fcM V'fll merepar«, fet ire torci. (El
ru öih1>ic anfdMd eil / Hilulam pararc jaftui.
e3d)l t^cc anfdjlaaen / &ras rigerc clavit. 9UDiC
€*ulc anfAUia* n/ inpofte Hgcrc. giabmrn an
©alqen fdylatU'ii / luftigere alicujuinomcn pati-
buio. . teilt aii|d>lnqcn / libcllos m cclebcrri-
•'Hmis-lociiptoponcrct prugrammain parictibus
figerc. vini JC rc Iii aufd)lntjen / ia crucem age-
re. Slnfdjla«)/ Wt/ conlilmm , propolitio , deih-
Batum , .«ftimatio , valor , ediäum publicum.
Q)ltrcriinfd)l(1t} / aeftimario bonorum. VT r Ü a II ;
fd)lftq / taxarto hcrcdicacis.
9Uiff<i)ln<)cn/ eftringere . refnngere , comminuere,
convcllerc , pertunderc. $ftr üUrd)l*Ut'tt / fo-
ret effringerc , convcllcre. cxinum äffet re io-
ribus. i> .\i ($f frenbe fdjltiill auf / annona in.
gravffv.it , TubliJu annon* tlauduntur .H elten
flllf|"d?laaCB /arcai refnngere. Rillen .'.Ufv SWaill
fd)tagrn/ colaphum alicui ineutere, palmä teu-
re, sbllbc ilflfbliiacn / tabcrn.im cxrtrucre.
ftOonunq Auncl}!aqen / federn rerum fuarum ali-
MHtubi habere. (*kylf rtuff(i)lna,en 1 tentona ren-
dere. ^ftlcr aiind)lagm / ignem excitarc ,«li-
cere flammam exftlice. «£i|]i>rtcn atlffd>lagcn/
inomtmcnra Teterum excutetc. $>ÜdKr auf»
fd)laqrrt' ex auftonbu» coQqvirere. ! 21of t>tt
D\ u! f(f)(il^cn / organö eanrrc, ludere. Oluf
fdjl.14 » dilatio. fuhh.ifratto, adHi&io in
diem. 55ud> tum <Hirffd>lrtaai/ di^aofTdrlag*
tun1)/ lexicon. ^rt!(htaÜffd)l->9 t Caritas an-
non?. üßvmmi^auf|d)laa / limbus. Kautel«
«Hffcblag/ paragium. 2tut'fd}!a<j auf De n 3ÜBr m
exalho vifltMl*" • » . J
91iiJKMfli]cn / eterberare , iAum alicur injicerc,
iaBrgcrCyü. germmaxe, ffutkaxi, 85" icipueie,
@c 1820
abftinereabalicjväre. 2llf«/€bre/^rnrat at&t
fd)I iq<n / munus reeufare , officium dctrec>are»
honorc« contemnere , marrimonium repudiare.
Jtrirg _ au6t4>l*i%trn / mil.nam detreaarc. jj&ai
Äini) |djl«S<(ef au5/infansmcntagra vexatur.i)a^
$) T ft& Id)!ii]ctau5/ eq«ui Calcitrat, €<ncm ein
^Ui)eau$|d)ltiqt'n/r>culum verberibut excutere,
cxfculpcre. Qlll?fd)| jgctl t>cr l&hftcrn/ cruptio-
net pituuae. 2lu?fd)lna t* r ®ad)cU / e? entut re-
rum. 9(u?f(^|a(i t>cr 3>CUm</germinatio. 9Jutfi
fdjlag nm ©CIVld)t / fuperpondium. HnMM<|i
qunq / puiiano , C xuu>. föcrid)t^iu8|d)l»iay
<cntcntia , decretum .decifum. JRaVtt flUSfcf)ln*
(JCtl /< baitas lulonas mute rc, jacere. $UJci Ijat
Dell 21U5fd)!aa/ qvu cft.q? 1 pnmum miuit > ^i,
nrr 6ad)t Den 2lns|d)lag qcbtn 1 rem definire,
colophoQcm rci imponcre.
'5?efd)laacn/ munirc ferro , malleo conrundere.
Cifl »JVcrD bcfd)lagen/ eqrum calceare. ©ni
9Ji US ilt bifdiLi a.f n / pulmemum Heu corrnptum
«ft. «Tiflin fechten n>ol bcfd)!aqrn / in (fudio
juris cgregius , legibus inftruftrtümus eft. giur n
^cd.)i mit (5olt>t bcfd)l.iqcn / oram poculi aurd
circumcluder«. ^ffd)Iaacne^,i|lcn / arc* fer-
rarae. €r i\l Ü&CT t>i( mciftai bctyLwu/ vaide
perturbatus debiliutusqve eft. S&(!cf)(agrn 'i/*«
r/rcallidus , aftutus. lÖC|'d)laafnc Wufcr / bona
aftecla. 9cfA(4gc oon (SilD imD Silber/
drargentcarbulljt.
©raitffctlaqcn/ usqve rerberare ».plagii coercere.
Oluf eilten Drauffdjlagcu/ bis er |lirbe(/ usqvc »d-
eo verberare aiiqvem . dumanimam efflcc, uu
qvead necemeaedere. ßclt Darauf -firrmtaufi
fd)l iqcn / liecre , prerium rei imponcre , xftisna-
re rem , it. indicare Ar eonftitucre preriom. ©je
Unf eilen finM)Mtrfijffd)laflfn / impenfjecompu-
tat» , accenOc func.
©ruber ßw ftbrrfd)Iac|en / imponere, apponerc.
Uberfd)lt1gen rttam rß computarc, enumerarc,
delibcrarcE^ccpcfcCTe. .©ai^ier ifl öbcTfd)la.
qcn / cere»ifia te'pet, inteptti». ©n grefeff l>ru>
berfcMiidm /prerium adjicere, augere. Üfjflr»
nten 5üteiu uberfdjfaqen / vinrroi eafefaftum At-
perimponcre. Ubf V ftt>lvtcj / Xftt / eollare , «.
epithema auetanum. 9)?.infth'tbcTf"d)fag /
patagium pallii, Jh inDubafchl,^ / numcj fim-
briata, reftexa .replieata. HticvfcMa^ Der C'KrjrtV
iplcnium , caraplafma. i
©Urd)rd)trt(|fn/ coaciderejaefrare, confcrerejpTr-
ritodcrc. T>at i^pir fd)töfl*t Dnrd>/ cbarra
2^P0 99 Ii) traut.
1821 <gc
transmtrtit litctas , pctrluic. Vrid) Dlird) tKll
Sdllö |cf)Iaycn/ pcrmcdioshoßcaprotumpcrc,
©rdines müdere. £ur#KbUj/ Ö<*/ colum, m
rtmtUÜtU £)lir(br(f)bg f/? cranfuus , apcttura.
XOtnn man in geldwerten Otut ofccr
0 tollen gegen««*«»?»« tttibit/ Do£ man 511 i
fanimeo fommr. £>i!id;|"d;Jmitt j j)apir<
charta bibula.
&nf(fylaq<fn/ * ©rcinfdjltWlt / incnlcare, percote
re, iftui corpori inrigere. SJJJit gru|ir;u#r<llt<
fd)!.n;cu / pugnis conlcindcrc. jd) mag mid>
nid)( Drcinfü^lfl^cn/ noncommnur, in caufam
non defeendam nev dimutam me. Jpflnt) CHI
fd)!.iacil/ porrrcla manu ftioulari. ffn Die Vfi«
Ich 'u)hiu - n in compedes dare. )Dj^5U5rfCcr
hat ciii )i |d)l.U]CU. fulmcn cx c.i parte codi vessit.
9ca<icl einklagen / davum figere. ©f ii ftotf
eiU|'d>lihjCn/colÜgcretunicam. vrtsii'cM.i • Der/
confilium. SlBcindnfchJ Jfl / condimcotum vmi
iulphuratum. l£*in|'d)luij &ffd ttxteru etiam Ai-
tititr drama, rabtegmen. l£ülfd)Iaa, t>er 9>fcrt>e7
cacaplasma hmarium eqvorum.
(ElTffdjh<Jfrt / abftinexe.abire, Tcpudiare.f tigere,
niannm fcorAim habere. (£tq) De* €0iCl^Cntf
fll(f4)l^<Jfl1 / i cwdibus temperarc. (clti) einet
©ilftcret) (ntjd)\wn/ * eonvivio fc rerraberc.
€incr ©ffcllftnfif jlcfr curfölagrii / focicutire-
nundare.cxcluicrc feipfum aconfvcrudineali-
cujus. CPicJ) Dir £ic£>c cntfvblagcir amorem fu-
gere , faftidirc , amoris pertnefura die. (£nf >
fchUlflimoy Wf/ wcdhim, fuga.
CErfdüaijcn occidcre.rrucidarc, interflcerc , iL lu-
crari pugnii.qvxftum lue* 1 taecre. £)ie (ül>ir
finö fo bart/ mau Fan jic Faum crfdjliujcnv pinn»
organicas adeö rcllftune , uc vix trjüan q vcan t.
©a$Q3oI? i\\ alle erfchlacjen/ cxcrcicusdcictus,
hoftium copiac occilionc occifac funt. SSeill
vH^c((cr crf^diocn/ fulmine iflus. S3on Olrbcir
Cl |'d)!rnKil / laboribus defeflus. Güll erfdjhnjin
©eiUUt/ animus anxius , in fummas anguftias
adduftus ,dejc£tus,homo exanimatus, pavidus.
(rrfchlaplt DU/ catdes, dades. ftrages.
5crtfd)liU]Cll / protrudere . prorurbarc , pergere,
connnuare verberando, it. propagare, qvodin
ftreit tß (UJdnfcd&fcr lortfAlaooi / femina »ine-
acica plantare. Und* etiam gonftnlao, dicitur
mallcotus novu», ahk> Sefrftt. filier fort'
HWaacit/ avettere aqvai. <£c fchUiijcf nriiiier»
fort/ verberando non defatigatur, infeqvicucfu«
ftibuj, porro annitur verberando. ^flpfte fert»
f(fyldi)CU/ paxiUos promovere. .
.^Kr fiy< 33orf4>l.niCH / pr.Temunirc , prxferrarc.
Vßrcf »Orfd?l»UJCU/ paxillum pracHgerc. »31 nr
t>ei'fll;'^ijv'f1/ provincianideferrc. Milien DC»lit
Übet i'ü'.Ma vorrtb'.Jilcil/ conülu de aliqtä rc
con<erre, in medium conuiletc. JpCliratMr»
f4)laa^'!l / proponerc nuptias. (£MK18 mit ^rr
Cetil Verfu)ia^tll / atTcnbus aliqvid prxmunire,
contabulare. s2kdifli)nnf)(n ȟrfd>laocu / con-
dicioncs orferre. gncDc 00lTd)lilt]lcn/ pac» lc-
ges dicere. ün-.r|"d>l.».;un.i & $orfd>li)4 / rec/
conüüura , admoniuis, tra£xatus praeambulut,
conditio oblata. ÜJoifd-lrtflC (Hl)ll / conditio-
ncs proponerc. 9>0r^efd)ldijCiKr lllujtll/ fe-
c indum monitt«;' , r :rrr ty>^t 'jfixMiwä
^)er|d)l iqcil / fenre, vcrberibas manus incendere.
^cblai'c bf r/ lociinOiiDa^ J^crjbnfi/ fen, liau-
dct. & |(bi,i \a alles Unti'üa brr/ nihil feevn-
di hic confpicitur , oinmbui ruinis oppreüut
Tum, monics malt irruunr. Ui'i'l tcr|chU^en/
Aiperimponere , applicare rei alicui. Uuöer-
iHlfdjlaiU'B/ Adrigere« u> (t> ,a '«^»^ ' E
•OciMU-. |d)LiiU'iw cxturbare.climinarc, evannare,
profligare. <£tncn ,uie bfllt -0 nifc i:ecau:fd)Ui«
am/ domoejicere, evannare. cfJ" cxrrudcrc foras.
.Di: 3Maftcrn fehlten beraub puftu!«, vanolx
eminent , czpeiluntur , cliciuncur. (rillen
Iu'ran.-;tr)fa(U'n / edejicare, dcnti!e»um t*ocrc
aliqvem. jäii^ Hm *iujev l)tlClüi{4)tiQtU i cac
Ans aliqvem exuere.
^)ctilll^cridtjP)erabfd)la4etl/ deturbare, dejicere.
ißuii'ebcrmiocrfd^r.^en/nuccs dccuccrc. vr
|ch ()erabfff)ladeit/ decacuminaxe« (Silber wtn
VrtOCJ l)Crill'|d)!tulcn / exarmare fcipionem ar-
gentc. 3»'*ireppen bctfl[>fd)lfiatli/ per A-alas
dejicere. (jtne QÖiibre febr bcrimJ)erfd>Ia^cii/
deprimere , cxinaoire pretia mercium, vmlga 4m-
yrrtituri, . ','t>mtM*HMU^^M
jT)inffi)ltiqcn / i^«9W/iinp/fx€Jd)U»o;eity ferire,
prepr. obiiccrc , projicerc, conremnerc, Aisq»c
dcqve habere. Du ijaft l)in|"(hlagcn / nihili
facere, äocco&dcrpicjtuihabcTC, parvi prerii
deputare. Bein £cbcn t»a()inf<lblagen *■ vium
profundere« parvi dneere, in minimis ponerc.
•Öüt.ib- [)\'.u\üi. InillfiMfcbKiain/ propulfare.
£06f<J)lfl5fn/ provocarc, dcfcndcrc fc pugnis , laxa-
re, c? labefaclarc , /mdcbilirarc tdtbus: tt.aJie-
nare , vendere. «(Siitev losAblaarn / bona lua
- venalia proponerc Um utien 9CriR4 / 4TU tyv<ii
1823
lOSIiMigcn/ parvö pretiö Hiitrahcrc, divcndcre.
(£id) losfdjhigcn / rtiam rß per mcdios hoflcs
p rorum pcrc, acicm diijungcrc, manu i'c in libcr-
caccm vmdicare. £o?fd)!aguitg/t>ie/ venditio,
alknano. Offenbliebt goäfctyagutia / auftio.
golfd)(agtr/ fctr/ vcndnor. £oä|d)l<iglid) /
promcrcalfs, vcnditalii, vcnalitius, venalis.
1824
re.infuper habere. £0?an fcbldjf mid) oben bin/
mci ratio non habetur. Oft,™ fd)lig< Die jeut«
fd)f epr.id;« oben bin / ncgligitur iingia Ger-
manica & nimis abjecra atqve ftulta ducitur.
lObcnbinfchlaguii'j , j>, c / dcfpicario , defpicatui,
dclpKicritia, conterntio.ir. iciui dcfuncloriui,
»" verbe r puerile , etiam capitis pereuflio.
unani rerre
ift/ verberando aberrare, it. Attrjc&idai»/ /ft* ^icffqjlagen / raanu arersi
1 fcopo aberrare. l£r fölfact veeberaic .obliqve percutere, it. traniversc in-
iil fVnif r Jf)pf«tinq |CQl / fruirratur , lafcntur, deci- 6gcrc. XJrtrd)» ßvr ÖPcrfchlaj / itlut caefim
ditfpe. ^fijircblaij^et/opcraotiora, labor tactus '£\c &x-ct auf ton tfeinb \Mfd)\a$<U/
irr
cn!
mauit.
uicerina.
SDiUl'djUj Der Stöünic/ p«
ex traosverfo impetum faecre in hortem, in
rransverfa hoitium iatcra iocurrere.
SÄU <Sc3^cl)<nfd)hgfn/i7mulfcrire,pugn.T8pariter 33etfcblagcil / damnum tibi create five arten c di-
uuaqve inccrcflc 3)5 f f tctlf i n |ld^l a QCII / in me
dium intimere , in mediam fc dimicanonem in-
ferre v£jiu'n 'JJfal initlcncinfefolagcn / palum,
rtitucam , fudem medium in locum tigere.
9}ild)td)liUJin/ fecundö loco ferire , compenure
vc iber a vetberibu«. (gin 5!$0rf litt 5)U(J)f H»l(t)<
|d)tV.gen/ vocabulum in diäionario inqvircre.
Oiiil iQatd i; .djtf4)Iai]CU pacriAarc. £«' ?Jiih*-
I l? feril.ui);i1)' 4C« / matnilärc. Äalenber/
five %ma\xu\\\ux nncbfcblaatn / fatroscvolvere.
Keitum cYbrnicifier nadjfd)! jomi / in magiitri
moret de inftituta abirc, Do&orit fui veftigia
ingrcdi. ^ t :d)|'d;faquii9/&te/imitatio,»mu
micationibus , ;t. negligcre. non curare, no«
laborarc de re aliqvä. s£i tt( £ anD *erfd)I jgen/
manum luxare verberando. ©ein ©Ifttf »er»
fc&hgtn / nauiVagium forrun» facerc , occaiio.
nem perdere. <£$ Nrfdjiilgf nid)f Ml'! / parum
intcreO, nihil refert, fei nocet, ©nftblrtgcn
$ier - cercvüM <ug,em. 9Jcr|(blatjciia 2öcin/
aeccum moreuum.
SSerfd)!agin / ßeciatim notat callidum, aftutum,
verfutum. vafVum. Serfdjlatjenbeif / afhitia,
folertia, peri'pieacia , calhditat. 2?erfcblrtgen
banbclu/calhdc&aftutc facerc, circumfchberc
aliqvem.
lano.fimilirodo, fetra, it. inqvifirro, evolutio Uuifd^lnOfn/circumligare, inTolvere, coroplicarc,
«.'.degenerare, depravari. (cid) miidnfm bcT.
Ilinfchlagen/ manus conferere, con ferre. congre-
di cum aliqvo, pugnä mutuä tumulruare. Q\(
Xrinumcl um|d)Ia«B / five bie 2Ö.id)c foj
{d)(aiKn/ tjrmpani» Ii- num dare. igjfr i)i
fin!ijrfd)la.)(n / cercriHa fugit , corrupia eu\
Umocfchlflflrnc %\&UCI I folia plicata. QMatr
km(W«Qt üer/ auricula piginae. Bf^Pbf
fd)lai)/ tegumen , involucrum. Umfd)!aq *-/i*m
ej?, ufura. fecneratio , it. cataplat im. Un»fJ)lag
Off harten/ fblia charrarum invcrfa./rvr retecta,
chartula Aipinara, qvam bttücem t .iuminarncem
&g*l*niät,kem apptüant. \\mfäh(\ bcö CHM i/
fortun« vanetas K*ludibrium, wi TicifTuudo.
5>er erfie UmfdjIaOtr ©alblrcr/ pnma hgatura
clururgorum. Unil'djUliJ rtutmp>o nun .•imis /y.
m /«r , 1;. pro mueuo ex re vendita, fc^ anato-
cifmo.
librorum. $ad)fd)hqcr /Oer / perqvifitor.
SRt'benans- *9(fbcnbinfd)laqcn/aLierrjrc rdru t iie»n
(/f , <]wJ Sttyb 55 ITJie |"4 lugen / frätnt* cal-
citrare, tt, degencrare, depravari , defleetcre,
dcflccre , de ftaru fuo declinarc. ^JJcbciMU^
fd)la ?UltQ /Ott/ depravatio, conuptio, vulgb Ai-
gner atia.
9^teDfTfd)(aqcn / profternere. profrrare, dencere,
deturbare.everrerc, eomminuerc, peflundare.
Silber nicberfcblaaen / imagincs du umpere. (£i<
tten }U Sboben nubcr|d)l iqcn / ad terram dare,
i*ub lolum fubdere , pronum mirterc . refupma«
re, in prxcept jaecre. 9<irb«gf M 'd)l<^CUl.•
gfrl / oculi verecundi , fubmtlli. 3f ifbergf fäUv
gcnÖcmflf/ animus abjectu«, TraAu*, fcangvi.
du«., percu An. 9Jlcbcn'd)I.igum bc^ (&mürc$/
puiiüitas animi de abjeebo. atfcbiTfcbhlgUng/
M'c/ciedet.
£>bfUbln|"d)laafB/ Aiperi in affigere, qvmidmodum Unberfcblrtgfn / interverrere , fupprimere. ©nj
llnbrnl)infd)lageR / inferius tigere. O'.v !'.!': 1
fdlUtgtn etUm rß dicis ergo Ktum inrendere,
* fimuUrc , 1 defpecaarc , nullius momenti ducc-
^Oc.inrd 1tnDerftf)faa<*n / pnllium coiligere fub
uno brachia. ©fftcr linbfrfd)!agcn I "argenrö
circumvcrccrc, fraudem pccuni« facerc. Indt
Unbf?;
t793 ® c
nauiuus, nivalis, navigabilis , mantimus.
6ti)itf>$t Detter. Ultö 2Billb / venti founJi , na-
viganiicommoditas. (g^balbDatf SDf e<f fd)lff
bar fcon Wirb / Graul anni tempus navigabiie
prxbucrit nurc. Unfdjiffbar / innaviga-
bilis. Unfd)inbdrcV^(ViMtt/ fluviusinnaviga-
. bilu. 34) bin niebt aiu fc^iftifd;/ naufcaxuiium,
marjs atrociratem abommor. wW. 1 1
©CbifflCH / flCfcblff itt I longam nangatioaem
mgrcdi, remigiö in con tranum cendere, curram
teuere »gre pofle , marc pcctinacius remis ercr-
berarc , liccora de fpuraantes fcopulos niti-
feutum > clypeu» , umbo , parma £elm WlD
vr cbi'b I arma Sc infignia. (£d)llb batf IHT Pf Hl
J^ailfc b^nat/ fignum. ohmfueruntfurm*
t>ct (5chilt>c : feutum , ein langer fd)inalcr
6<Wlb: ciypcu«, einrnnber6<bilD: pcita, ein
runber baloer (Scbilb/t&üt>er Mtenchincnt*
ttlonO: «rra, ein Heiner @panif(bcr £<bilb:
umbo ,propr. rfi Der 55ucfcl am ^rbilbe / M. qvod
eXUtinfcuh : parma, ein flauer <5cbüb/ five
f lirjer ©d)ilb / feutum breve. Dimin» iß Crdjflb'
lein / &a* / fcutnlum. €in ©djelm ocrliert ben
/ ignatusmilcsabjcäöfcutöfugit. Hinc
fuerunt, epn (5d)flm deriv*{um ivert a (3d)tlD
nehmen / ita ut &ä)c\m per rra/m iica/wr ftu/i
öchilOnem / <f derivatio longiut abit ab an*-
loftid. Vidt tufar. &<bhl ©icb mir bem Ö^ilbc
uerroabren/ corpus clypco protegerc. Unbcr
beinent £d)ilbc / fub umbonc tuo, i. e. fub pro-
teüionetui. (getyiltienimmelaph.tjvocfo notatpxo-
teöorem , defenfortm , fufeeprorem , ipfi'n'h dc-
tenfionem £5" fecurirarem. w ' nr (Ebrenfd)ilb/
allertor, «index honoris. 9Ramen$fd)fl&/ timx
defenfor. tfriebeitf fd)ilb / inrerceflor , pacis ar-
bitcr * medtator. c£r tfl mein §rieben$f<bilb
anvefen/ fecurum me reddidie , illius virtutetu-
tus dt fervatus Tum. £ticjenbfd)ilb / »irrutis tu-
tela , aiylum , ruicio , praefidium. 3H>elf(bilb
autem propr. dicitur de arm is genrilitiis S5" infigni
busnobiliratis.
(gebiflern/ ßefcbiHerf/ exeubare, vigiliasage
re, fufeipere , in fpeculis praeßdere, exeubitor cm
agere , <fvod olim fiebat cum clfpeo. *]|n Dem
einer giftung febillern/ ad portam caftelli noöu
» igihas ague. CO? an Hing bar bie gan»c SRacbt/
!794
obne ein üuije iu,utubn/ l'ebiUcrn/ perpetem no-
etem eximte vi^iJandum efr cxfemsdr mconni-
vis oculis. 3lll3|'cblllern/ vigüiascon6cere. ;i .
6ebiüerer/ txr / qvm-bodü apprUamw @4)t1ft#
waeht / exeubuor , milcs ftanonanus , qvafi qvt
cum feuto ßat # vigihat mgit. (Jude ttum otm
(Sdjilöf lted)t dicebatur y i. r. fcntigerulus , & feu-
cacus.
eebilleruna/ We/ * (^(biflern f «eub iae , rtti.
Ii«, pervigilacioncs noclurnx, t/nir yro^, idfy.
©djilleridK/ v igilans, exeubans, yigilax.
©CbÜDeW/ Ji4/rß5 ©Cbiüern / prnr.
arma dt infignia pcnicillö collu(rrarc, STcftn-
gcre, /?rr dclihcaxc.irüiif obtinuil qvidliket DUl-
gere, vöx Belg, unde iia ©(bübercf / p»öor.
rjX>lt Kz. cbilbefcn / pidura , tabula pitta, tmago,
fimulacrum.emgics. ^licbe^Ai'^Ui) iur-
pc dt hurnbile iigillum. (jm O.ma -b mit feb^ '
nen ^rd^ilberunaen ausbuhen/ cameram egregus
ipiduris locuplccasc.
<3>Ct)iÜiriö/fW i 0*dWlHs|/ eß monetn,
propr. armaif infi?niA Princtpx pr* je fertns , hodik
mottet* mwutatßidtnittum, Tolidum, kftcrcium
notans , qvemadmodam emm feuratum dieimtu flf
tlffl Untaten / cujm t^put tß feutum , -vel clyprut
•cum notü genttlUiis, it* (Edjillitli] * 0c4)UC> lex
pnmuus taplt» Vdnat *utem pretmm eines «ödjllk
lincjS / t>0 diwrßtate locerunt ; nomiunqvam e*:m
ein oCblOiltq al^ s ^ i/< HdU*ndii . nomnn:-
tjvam bes duodenariiiUi Lubtc* & Hamburg^**
in DamA, ncmiurtt]v*m nummuium Mismcum
valtl* ut in BorvJJid $5* PoloniAtälibiq^ aliter. ^auf>
fd)illina 'prettum vcnditionis./Jvr ret veqdi'
^>f'ant>fd)iUilia / arrha, oppigneratio rcrum im-
mobilem, cmcio vendino cumpaQo dererro-
vendendo , allh XOWOitVauf. ^d)illma flram
abußve fumitur pro cafligationc , qyaeferalisGt,
hinc : hinein einen *3cr>iHnta aeben/ »irgis caedc-
re aliqtem. (finen 6d)ȟina au^alten / pa.
ms dare natibus. (fr bÜrfc Uityt einen £ebtl<
Hn^ befommen / nihil propms abfuir , qSram ut
virgis caederetur. ^r f "ra»u niebt imcI nacb einem
^ebiUin^/ nonmoraturf<rul«iftum. ©flKt»
fd)illinq/ T>ec / fuftigano. €r bat eine« ©twf ■
fd)inini befommen / fuftigatione mutAatus eft,
publice virgis c ft cafttgatus.
©d)ini/ p'« f* r « vetußa vox German. 6o-
i.-r^ i« Jör/"ia ufitalißima yfign*tt^ fqvamas capins
1795
1796
frur furtum , @fcbup?rt auf Dem Kopf *»• in
. t -rflgocctn ff) */> äoc ^d)tm # ,>.-»3pnh
• md Witfii apptliJtttx cqvü$£iau<ut , feu am Co!o-
'rii. Nomthemt r\Hm «He"n (Ilten <?d)imill W fe-
ttem , canum 65" decrepirum , W liliccrflium.
Kavorvm c#i
TTffi fimt : QlpfelfdjiWlKCl/tqvilsfonHibrm, fcu-
rulatbt Sjhr+iiKgttus. fflittt(n r f ,vr SJCuctcn«
rrfjittrmcl/ albus niiiro irtfufcartrt, maculisnota-
tus, «jfairtinaus. (SraU|ct)tmTTft!Alcucophocatus.
JSPtK&iMinid/ rubontfubalbcfcentu. tEpi&jd-
fc()innnc(/ ccmehyltafas.
<5d}Hlimdö/ <\cföE)hlimrtf/mucerccrc, mucere, cor-
mtnpi , moeorem contrahcrc, putrorcm nan-j
c'tfci, carte mfertari; <£Ühiti\m\n*tiamexjH>m--
/'•) . c.Yncrc. canc/fccr*. i£r filn^Cf fd)0H flt
fcf)inumln
tarn cai
ejmeanent. £)fl$<gtVP(>
fdjimmdf et trf r t>c u £äd)mt/ «fta tu «nefeunc.
Conyrf.funl : 5lllifd)tmi1iclll ' fr.icefcere, vetufta-
tc pent confumi. $rfd)fmfllrtn / diftabefeere.
P .ff- r f/i'Ätn 5]nf<f>ittlWdH*/ fttmn concrahere.
UJcrfdjnnMdtl/ cariem vehiftan* redpere, putn -
«' f limine confici'. '^irPrrfdjmittrdn / de inregro
purrere , mueorem refumerc. ^UCfttymmdH/
rbt'iquvfdjtmmdn '/ * cbcirtor rfd)ininic!n / obfi-
deri rancore. £if (&fbf tft Mtl üidfll PvfQfn
rben 'jUcgcfcbimtllcft / intempcftr.is cx imbnbus
"pTitrorcm Tibi mft.i eft iitfrnidatejliJi.
<?'d)tifrTim4 r Die / * t»a# ^drmTfrtt/Vmicor; carte 1 ,
frus , ptif redo , putnlajd , Wruftaj , yMrfipfcor.
canütrs/cnertu*. <}iitfcf>im!iiitg/ S^eftfjlTlllllllCi/
*Jc rfötmlimg / * 3»ffö»nlttmy Umfunt.
Oc&lmurfjf / «4 mucit,a »- <3d?im!idK ^fifd)/
caro f artfida.' f?cbimlkl)t 93 r Pf/ panis muci-
" M dfti * C^cfj* m ttdftt dfcfim 'n<ty fapor firu ! c n t u s ,
Ciucorruptus. ^ AimlidWffftlVrancVrc. (gcfylU
<Sd)impf / fd)impfcn / gcfd)inipfct/
ci? tocarii fc£ concumelia aifiecre notar* oltm-ho.
>Jll|t$ öt namuliy tocU t$t*tur @(j)unipf U / 89*
'JJormcHiffY alica^ fasere i krfd<f€ aliqtato jtfdi-
briö. ?0?it n«f m fd)Hnbftn' ludrficire , ddode-
tc aliqvcm.
igo.fcdbo.' €»PI)ift»»^ni^t/ toftrfidicula-
ria; *y:tliA fifinfietlimitt'nt probrof« fermoni-
buf.tnc ilkidai, nohilttl^4oqn. Cimpof.ftlnts
Saii5fd)impkn/ eilten aiitffcfpmpfeii / 4 bcfd>ttn>
pU'ii / incropitarc yocibu» , p^tuianeibas jurgus
•illudcrc, <a Villau, tniU nota inügmre, igpo-
ininia aßiccrc aliqvcm. 3>iiid)!d)"iiu*>fcn / ,„.
famioperä aliqvcmdchoncnaje, ommbusjio-
tis igaominiuqvc conficcjc. ^ernfr» fort &
tPCltCl'fd)lllipfcn / contumcliis ultcriüt venire,
proporroper ora faoxninum rraducere. UhTMi
nuciuä notate , inligncm 1 'Ii: omin.am inurci c.
^)ec(vji-|'cbmipff weiten, fempuernas faditKmx-
q\c (urpirudinis noras/ubirc. S£Rit> & JRcPCIU
fd^illipletl/ concumcltam m aliqvcm coaeava-
um jaurc. €r b^t fic& iinD fdnJ^au^ niirqc«
f(f)impfCt/ flagitiis Aits honori poflcrorum iuo-
xum vibcx ia«u$ cft. S5cvf<f>intpfcil / & jjei-
»3 Jfb«»UPfcn ptobris Uccrarc. ^tCDttfcfcimpfrft/
tnalcihcla aiulcdtdis conipcniarc , utiks Qx^ClL
febimpfen.
s? (IjUMPfiT/ jocularis , dicax , ludio , kurra, i;. ca-
villator , taliinmiacor , vulgb .üjfamMcr, tf ifif*-
mator. £d)imrfenmi X>ti/ iMÜia.fcwnfiulu-
•licra , joeuiana» dicax , cavillans, caiummoü.
%»*(<i)\mmv/ ^efd)impf'et/ ÖJcri'djiuip/cfv^"»
6d)impf/^<r/ 6d)impfuna/ *(Sd)i^Pf<rfj)/
*t»ne<?d>impfen/ jocu$,)©cac»o,»dc<tuc. Sfy\w
TCii)d)inipf/ jocusillibcraiis, fqßwfn-i fnfrnr.
i >rn<f/r r Uam ^ttlHn(lI)i»Urf Kqnimata. ^bsen;
ld)impf/ infamta, CrnltldHttl^'^ *oniumc!:a
infanabdis , nciana- 'l&Jj ^' ->C>^ubC fcj)impt/
- fiuruna, cxiunu ( x . ;eu|'cf)mipfj/,recorfio in-
junarum. föe|'4)ie(^(6|'d)uiipf/ dedecus ^öp-
probriura Majornm. &tfüijd)imtf I five
fd)Ü»iMUn^/ valumnia, ö'malniofa jjuns intcr-
preracio..-. j 4HtffWßll»npf / neu*» obfi;cp«?c.
Jtugeuö^iinpi/ dcdc^uHu/entLius. iibtwfr
|d>tllU))' turpituda» .' c. Si'ibcsitl)imi>f / JBvn-
iatio .cicarnx. JuflfdjJmpfi fal^f U| &*3$Bf«-
twe. -9la^ /i« bi-inili(ft«V <£<&Ü1I)M7 bbtrefta-
CU« 0^'«l'l'enfd)HUpf/ niiitablatcrainciua-
meiis|o)iu»pf / |iota infam^.. 3(ebfuWHinpf/
rioca turpicula.hjperveniens. jD6riilfeUf(()inipf/
Tnagißx4q«>conrcmrus. ^d^mf^Ullpf ; inve-
tha hcla. SCClcttfcblUJPf / cor.xitium mirirt-
tum , Tumnio cun; t.cilio coiijunclum. 23atcr^
lanDtifÄimpf/föeditas patri* inufta. Utlfcfiimpf/
turpuudinecarcns. ^eibcrff^itUpf/Judibnum
fcctwnartim. 2*.U'ltfd)ilbpf' igaommia publica.
WrrWBif f t injan* tetiii, S8prt|<bimpf^
Syj: n mju.
J797
et
1798
injuria vcrbalu. 3cWncrfd)itnpf / ignominia
1 «molerabilis. ©ifi\S(&inipfnnD£rn{t bcDfam«
nie Ii / hxc fefti viral conjuncla eft cum icveritate»
Iii falcs faifiores Aint urbanis falibut. €iHCUl
^d>iuipftnw«r(n/ perftringerealiqvcm facetiis.
£>()>IC ©Cfrimpf/ extra jocum , joeö remoro.
^impfa /£<f>inipr1id) / (gdjimpfbnfr/ äJj. if*dv>
jücufus, factras, comicus.y .-jocos^, faceteveo-
iriicfc, jocularirer. //. dcdecoroiV dedecorofus,
ipnominTOfus, contumeliofus ,turpi$ , W.igno-
ani n tose , contumcltotr , turprter. <£r ift fd)impf
|>nfe in feinen Sieben / facetui , ö> dukn , fcftivi-
«ve fermonis eft. förobfc&impflicM (ScWAfd)
foll nirtR meiöen / fcurnUs dicacttai mag noperc
fii|ienda eft. >«oV» ;
t£d)mipflid)fcii7 Ofe/Famrgcrario , dedeenr, infa
mia , dchoneftamenrurn , turpirudo. £en &<\>
• «eil (?d)impflid)feif crnxcrVn / maculac & dede
cori efle Alis.
^djimpfrrtn / 8^*/i4^/«/fS^(?eJ)Hmpf}ren/ contu-
melü afficere , verbif laceflere, laccrare didis
improbii • acerbc in aliqvcm dicere. Unfeinen
Ibrt he 9Xfl§e fdjtmrfiren/ contumelH>fiflnrie>di.!
erre aJi<ui. deinen in VbroejcHncir fd>imp£ren,
abfenti male loqvi. (£v heu Den garlten iiemlid)
fct)Hlipnr ff / probrofis (crmoinbui prineipem iL-
lufic. I)n fdjimpftreft miefr mir burd) Deine $0$
«• ftclt/ famofmn me faeü flagmit ruii. Compef
^irffebirnpfivrn / & SBevfe&impfiren/ maleaccipe-
rcvferbii aliqvem. ^7- . £ m '"
p chim pjrrtT / t>cr/ * ^^impftrerinn / Uet id. <tyoi
£djimpfer/ ar^tfympfertim/ ma», #f<*mina
-'•Juggillanr , inclamans , increpans , culpan« , to-
J <«ii libertäre perfrririgem. t£foren /iw$ftrtbmen$
W)impffT/ ▼irupero ,calumniator, obrreäator
&OrtfiJ)iinpfer/ objurgaror , cenfor.
^Aimpfirercu / A ©djimpfinina, / Wf / *c
pfunej'bbjnegatto , mfeÄatio , fuggillatio , vi
»uperario , malediaum. 2lllfb*ren WO £ef)im<
ffinMIÖ/incufacione, rWittfcftation« ablrinere.
Jperbe edjimpfung / aeerfca * "P r <-
henfio a q -
r£<f).inpfinfd) /<?^impf?r$aft/*4 &**vrrb.iJtm
evod Ä^dnr^icr) / virupcrab»lis, caftigabrlu,
crtilprius. ed?impfhlid>e9öprte/ «rba objur-
gntofia. „.^«L«» 1 " «/j
©ebinb / fcfeinbcn / 34 1*111*/ * »wwe/
Ort/ glubere , tergere , pcücm derrahere, corium
detegere, &mctaph. cxfugcrc , turpitcr fasnerari,
avarumefle, curpe lucrum tiiccrc, cxcorqTcrc
mvno acqve ingraens. Da ü iHrmann id)itti
Det/mercator permagno atrtinvat, dimidio ca-
r 1 us licet mcrcci fuat , prccmin araplificat. jf
fdjinbefi Du Die Üente / cur vexa», exagiu», ^ «•
teris plebcro ? Compo). 3lbfd)illDfn / deglubere,
exeonare, eucem diripere, dueoriarc. 21u^!
fd^UlDen/ i i<m tji, &meUph. vi cxprUncre»ex>
terebrarc, cxtundcrc,£5cxüulperc. y 2[dcx <UI<-
fd)inDen / defrugarc. ^Mufe Rubren ausfd>m*
Den / alimentorum precta uuenderc. ©ttrcnDf
ai)^fd)inDen/ arüiorciuannoaam facetc. jjlcifdj
nujfcbiiiDcn / cxcandcfaccu annoxum maccUi.
t/i >2lue|"d>»nDlin^ / / caefo ,f * -vf>it/* «u«
/»« fxjeäui. ^e|(f)inDeO/ coavdkrc , deftnogc-
rt »corradere j>ic Jp.iut bct'd)inDcn/ qvodttium
diatur 3lUM'd^inDen; eurem lacJcre. laceraxe ,afl?.i-
gere , exafperarc. ^cine bc|'d;iiu\-n i pedes Tub-
cercre, coatundere , fauciare. iDurCQlctinDen/
pereuodere, aicius vulacrarc ^"ricbilii^cii qvav-
fr us unmancs , inimcnto» . inroicrabiles ca-
ptarc. vil «rfd)inDc( was er fan / nuAdioan,
praemiariqvc foliruk cO, qvomo.iolibcr qvxftura
facir. i» ic I (Seit c v fd) ti grandem peeuoiam
demererc. gürlftöijlDen/ ad foididum lucrum
Tubindc accingi. g«,- Soi't'djim^cii < aiits,
non Tibi rem q vacrerc , ad alterius q»acrtum nun-
dioari. SDJif' AScebenf^inDen/peculiui^graa»
dc cum ceccrn cor. fixere 3c . d)l'd)in&Cn i locu-
plcnori« alicuju» fordidas mcrcii oegotiacori»
vcftigia legere. UbcrfdjinDen / rem fuam luaria
qvadruplicarc. £SicDer |"d}inbcn lacunam ret-
ramihai miqvis coinpcndiii cxplcre. 3crf(ftirU
D<R/ ddauiarc» corium exfecar c , nudis i lacer i$
vi'ccnluis ichclis.
^(ftinDcr / o«/ & ©d^inDcrhul / t)i€ / maa', fijT f».
mina deelubens. dcgiabraui/pcllcm detrahem.
5r/(^d)U^iT ti tum Jicüur carn:fex , & m
morricinorura exeoriator , it. fan° viluga , ava*
rus , aundmator fordidus. <Ein farner
Der / mpaecus. ^tHer|"d)inDcr/ c xrorcor bono-
rum ; .1/«« l<fi fÄcf ei|d)iHDer/defrugans. Mauren-
fd).llDei' < cxHC^or , iuO'»-orum vexator.
griid^[»&^aeoDe|c|>inDcr annonxrlazcllacor,
dardaiurios. UiuVr (abnen fnr *2l u in ti c fd) in De r /
(ubditorum, & pauperum cortor, & h.rudo.
feici . fdiinDer 'peeunifli coaOor. 2öeibcrid)mbcr/
uxorü carmtex , Uäei , loraxiiu. Süitl9CR> U«D
aßaife*
»799 €fr
Q&di|enfc$tnt>er/ Tiduarum A orphanorum ex-
agitaior, fpohator , pratdo, concuflor. Sunt
£5 alu compofita , ut : dicü)t$\(\)int><x / rabula ,
prasvancator , c verlor juris. //« Jp>unt»C' tyftTt)>
A S3icl)(|u^int)Cr / dtcuntur miferorum tUorum ani-
mtdmrn crudcltt affiiöoies , » excrcicatorcs , pa-
rtum denegantes. (5d)tll&er f/M« per coniume-
lidm vocaiur non folum , yvi nimium lucro infervit,
fed (tum omnii homo diffiulis, morofus , inhu-
rnanus, faivus, 5f» crudclis. ©er giir |1 ift ein
<5d)int>et / prineeps tyrannus cft. (Er ift ein
r ed)tü' d)inDcT / ejus pacer eubico fc emungere
solcc. capuli decus. fcclcrum caputeft, ata^ai
hoc (5djin&er venu Mtiqva vex (Jkrocrfefcfein/
ujurantu publicum, a©CH)iU'i>e/ vulga Gvtrantiä,
i, t. ajfecurattone , 8?(Sdjill&er I per apocop. (&d)\n
qvöd arrodac debicorcs fuoi.
ecüunft/ Oer/ ®<&in&ereo/ Me/ * twjSdjfn
t>CQ / von* ßgmficatitnh funt . &avidem v3 djU llfc/
propi. tß ipfe aäus exeoriandi • /iw dcglubcndi.
Dtmdr ^d)üüt> Jicitur (ozd'nudo , /jw (ordes , fjf
xcuimcou, qvat intcr deglubendum decidunt :
Mq^poßea Aiqvailtbet tor des , caoum , atfy ftcr-
cus txttnittur. In Je S5aiircnfd)un& / exeremen-
tum ruftici. iStfUfdjUnt» / ftercus porcinuro.
jWeUph.autem (Sdjanb fß turpe lucrum c^ufur 3,
feu faenexatio impia , Ö* frxnus ingravefeeos.
CdjinbereO Verb» ptdter JetiaUionem cuttt in At-
cie carnificinam nottt : poßmodum etum frxnus
grave, iniqvum, ÖMIicuum. Tandem exadio-
nem, feu coarxuram, £5* coaclioncm argenra-
riam. Hinc (^C^tnDrTCD treiben / defeenerari,
trucidare feenorc. $aureflfd;tub(rct) / rufti-
corumcxac*h'oncs. $tüÖ)tfivt (^frCT)bffd)fn
DCrCO/ annonas vexatio, vubb fiaaeüatio. (~ cf)iri
Dima W id. eß, avodÜAB (5<6it1PCn/ aide 2lnU$;
fdjinliung/ concuillo. 21rferfu , )int>uug/ defru-
gatio. ©cltfdjint»un<j/ ftve (St&unD / exaäio
pccuniaria Jucellumargrntarium.
^cfynfcifcj) 6<fcinteilf(t) / & £d)inberh^ft/A»J. &
<iit>. propr. exeorians » discoiians , corium Acic-
\Acat i in'nir ctrorqrcns.« pecuniam fanori
dans, foenchris, ir avarti«»avidus,B'pecuniae
fjticns. (rd)U^aifc!)t Vinte / hominetrapaces.
^(fem^lb Jffcr »UlfUhmn / mercator prciia rc-
r um augeru , j uAö gra v 1 ora pretia merobus im-
., ponem. T^tTir!»-. >ri!>?rib \ nvtrhi litjfcuC
ernm
afulafäff* &MorttcaU ein 6 SiBlwiit^rt
Od)int>cl(n / fexagena, centepa küidularum.
@c 1800
t)i5nHniC^(t>inklrt/ fchidia abiegna. <5^i(U
be(B 111 -cf)CH //i w fd)lieit>eO / fecarc aiTulas. ^in
mit (gdjinOiiti / reftum fcandulii ftra-
turn.
6u^inbelen / feandulare, feandulas fecare, ftcroe-
rcfcandulis. Ranmuß hoc verbum. DicuntuUZ
men «BefdjinDeln / & 2Jer|<J>inbeln / fim SuefdjiK
beln/ feöiJibus tabulit regere & muntre. im
tr Ü)inbtkxt Der/ (candulanus , .hcr.in rttam (£d)ltt»
Delma(t)er/ fector.^cavaror feandularum. ^1/.
<^d)iRt>eli<^t / featlif , &*Jv. ail'ulatim.
@*lQbb/fd}labbcn/
m«/<v etum feribliur
©Ctlappcn / aCfCftlabbCt/ prof r. f/I canum
vorantium B'bibentium, qvando fc ingurgi-
tant, fegest»: 0d?lab/ 04?Ujb ! ^vs.ir/l
lambcrc cum fono, forbendo. 55 forbillando
haurire , metvnyn. etum figmftcat pituium ex orc
(hliarc , fpuma ons fqvalere, dicitur & diui d:M-
avide hau-
riendo dcglutire. €d>i4t>eM *utem imprunis de
li^vidorumjbrbitione dkiturt undt <5d)l4oertwerf/
»a»/ (?d)I^ereD / Wc/ & D<w ©c fdjldDcre / for-
bitiuncula , forbile ! in (perie VM9 Den &ät)et1
unD Ödttucinen ctngenwd^t unO gegeben
«PltD/ ü/fii <0<fpAlic$ / colluvio, colluvics.
Cowpe/. 31uöfd)labben / * 5ibff4)labben/ abhgu-
rirc, Inrcan, cum a«iditate comclTe , exedere«
exporarc. ^inftt)labbcn / euburcinari , rapciua
comederc.
v5*labber/ ©d?!»ij>|)er/ ©(^labcrer / * ©d)l<Jöe»
ter/ ©et / 6d)!obeTiiin / & (rdjlfacrinn/ ow/
mal, SJ'famina mucofi.piruirofi , &jtcqventihs
bibaccs , bibui». Dtcuntur etixm paejuarii , cav
tiUones, liguruorcs» gluioncs, lurconcs, gu-
mr» , polyphagi , guigitcs , S5" voragioes , man-
dueoucs, ingluvics , de eibicide, fivt pbago-
ne*. >tt\ »,. •< ^ rfitul •lyAL' *
(3 djlaberuna/ * edjIiiöeTuiifj/ Ut/ n. f W ©<Wi»
OtTeO / A ^djlabircn / uvgurgKatio, forbmo,
edacitas, > or.uaas , bibelia .»fotia. 2lllf|d)la-
bening / liguritio. (^infd^rtberuna/ linft^cu»
foniru , cuburcinandi a&us. ^(fcqlabcvUR^
tem eß fqvalor , frxditas , illuvica.
Ocblabcridbt / * £ djUfocridjf / *dj. &*dvetb. for-
bilis, ingluviofus, gulofus, gmturofus , in-
qvmatus , (qvajidus , lurrlidus, frxdus, C3 picui-
v tan us. C(bl(lter«d;te (Spcife/fQrbitiuijeuTaju-
ruknea. €d)u^CVtd)tCV W(nfd): bibax , bibo-
8oi
1
ar
■iftÄt/ f*ta*tcn/ acfcl)lad)U(/
«difcfti» * ödjlagcn / mattar* , pccidcrc,
et ucidarc , «. iromolarc , viaimat cxdcrc »J*« 1 -
ficare hoftias , pcrluarc viöimare boftiam:
<;«*««*. i)p*r fcfrhdfrim 3i5^ui»i<fa
tf n / juaulaie <u<m OAfcK fci)lüd)Wn> nucia-
«ebovcm. ^<n; J)<u|d>lad)teil/'bomincs tru-
ckhr«. ^ai|d)cnnimöi>fcr|d)lod;ictt/ »«"
ficarc homuicm , hoftiam humanam cacdcrc.
Wo/. Ii J7: 5lrf(^la^lClT7 mtttficc«
„c« J^ai» 1 accctf , txiilioncocci^cve,
!ntVnt«5ni. ncdcqwf roftcrnerc/fi' 6fc»ff<
tdt tOi< «Cb fllMff*&*trt / pecons modo
ttn | conficcrc p«ora. 3<t) I>«bc flIW «**
am pcrcuÜom Ä i^gulacum cft. ;ltj: |it)!.'d)UU
„uetand. nucn. U-ctc. ^.V-v
decedere, pellen» dcuahccc. fltliyeMUu) UU
«Chcpi/ «rvex .ori* exlertui. 2)WB|ldiLV*-
t(n/usqvecKCidcrc,ia«an-..ncvc ( Mri,monc
omnci mulctaie.mgenicu, « J «m^ ' *\"
Vd)l0.d>;(n;tundtui»domcilK«m,aiiiib V .stuwo
jgÄ ,nft.uc.c mmp*
anuc.parc ^cm. £r fthttftCtlbti «!»
nc nvui capcreiunifj ,i,otum cciru jii *
e<Wa A«t/^r/ Unio, Uni«, matfator poxmirn.
e<f)!6«t«i!lH^ Ol«/ caaiwona* Union« uaor.
minum. NWA^« / H'« *, «^M-
fehlerer/ laniusclaflkui, OpKrld)l4At«/my-
V cid* : ftrag*?.- «««»nie» btot«t vr-W^
irtttrirrccio bellum »nm'ncanum . p«ynacru-
enta. ect)lad)fljcilrin / pi^nam co.nni.imc.
pr*lium faecre , conn-cerc ciMi riijvo, (Le-
imt iltr ^AlftdTf ' rci'M m«nui, ad poßnim
.™So*t wrantafrei /-1.1t £A?J*t
Siirrmnifn/ >«e WgSEE
iufammen geben/ ßgn» coaftKA ?JT"
1 802
C£dMa<t>r revh / Jntcrcfl'c prtelio , ftarcin ax.c.
Die 6d)lad)t nräbm laityc / pugna fc»i*fch,rx-
trahitur. V?d)lad)t gerinnen / viftoriam obn-
riere, fupCTtoreincd'e,prxlicVc?c»irKcrc hofttm.
(*d)lad)f wrlicrcn ' vi dum diftederc. ^)cr
SüvfctarMf'vf d;lfi(öp«rlcrcn7 pcrculfa .
navitaciCtTürcarnm. 5Jl!5 ÖrT^d)lad?ttltn5)»
ÖCllCft / acic* exccdcrc , ä pttgn.i fc rtipeifr.
%d)jad)rol)ite v£tf:cfc / pr^i l nm i
ftum , u«; ßnrlorrr.inii'. vfd;|Vd)l
deftre cerumen. (*d)lad)rjtl j)tCC
eqvcffrc. ?ctd)tc /■ ;h c Herne ed)!
militum procurfus , clim^unBätidj
ppt, ein 0cfciacfctfemor<)tWÄji
fd)Iad)t/ bellum civilc. gelbftl)!.^
juftum , qvod uilaüi jigntt fit % ^
uuivcif?c tei diniteatio , pugna fumma conecn-
tionc commifla 5RcbcnfdjIndjf / leve certatn^n.
^CCfd)tildjt' naumlchia.pujnanava;!». S3bl»
fcufblaAt / phxnomenon exercittrt in acre
SttJi'U'cffcW.iAf / Mars dubiu». «JKau 1Vt*T>^Hid)t/
»er Die ^d)lad}t gtiucnncn Ijar/ *qvo camp*
certatum cfr.
ed)lac()tcrti)/* €d;Kid;f unij/ W » P^tP*
tctl/ laniatu^, lanioia , laniatio , it. hoftia, t»0i-
inap'mmolnfio. JP)nU6|d)la<f)liiiT \ /maftaiusai-
tümm ?ciifcfct)lac^rfirn*V • -y- ° red»ct»1otirm.
SSJiCtlfdjeut'eW-djlun») / facriHcitirti "humanmn.
pfri:\v.d)UQtüny im IBifhcfcftl'iArnmj/ boom
^pccuJum miftaru». OpfcvfdjlaT^tUntJ/ facti-
Äciumfolcnnc.
!/ft-
Itum
liuip,
1 rc*
rraff»
üitrm
u
c5 .t.nvrp
e'AlaAt
lani<
hafte Od)feo/ ȴUa
0ÄK*^ S AnJt'Ut/ (us opima, faginana , / : *
»uljTidum .y'-i'ß. \Sd)IatI/tirifd)cC3irtcn^mmc«
Tanionii. ürbanitas matfellanouim. Unfd)lAd)>
terifd) f(t)tiicbten /. maclarc pe,cudc*morc ;nlbU-
lü , «f f [rclindyrp äTti n c Y) :X> lirum.
©cblad^t/ fd)lad)ün / g«fd>Cad)tc.t/
,i'!tm < ft -t ÄcMflgctt ' fiüycfiku 9(a<hKt)bi3CH/
aflimulari, refcrre,con:'tuere. arqvalcin, parem
clTc, habittioris, corpot»», mocibus , ineemo
: confemant»iTTr «fl<. <Cw). ufit*t#r* :
Wftbllfbtt» / difterre , d.ftare , ditLm.lcm , dl-
na^ÄHWdrfafcer^' dcfic*tc;d<gcncrarc,d<-
t«ior<m fiem 31M'd)lfld)ten. fcbUd)»
T$Ö$ (SC
a Majortim fuorum rirrure foirgiffimr remotus
cft. Ubtrcit.' *g^cfcfcblrtd)fCn7 pirem iogcnio
Ar monbus cflc , conrcmrc, non difconvcnirc
intet fe. &m Satcr naä)iäAA$ttn' parriflarc,
pacus mores innrarw^ 0
©d)led>t/ p» o 'f** ^rimtc (ycfcblf d)t/ w*/ gc-
nus, profap a. ongo, i/. fcxus. ©O.lIcI'niCS (^e<
fcl>tt*^t / vecu* ac mulrarum imaginum profapu.
claruudo gcncri«. «inj »orncbmcn ©ci'djtccfct
geboren/ fpkndide natu«. %\uß geringem (5<
für'i'ChC/ moiuui originis, cx fcnaius.
]u cm i"i»mi>c$ C5cfd)l<d.)t einliefen / in familiam
alknarr, feingertre. tg.ncs 6 tfcfc U*d) tt§ / «on-
gener. 1 ©WtyccMe öflf genera iVium.
$OJnnd)Crlt!J<^vfcf)ltr(ft(C^r .i.tn'e/ varia ar.ima-
5 Ihim genera. '3«VCtfcthafttfU @rff|>!r<fefC? / a"»-
fcxu, 3u»9c Sfcutc btDberleo ©cid>led)<
tetf / ut nusqve fcxus juvenes. SO?dHlllid)CS
fd)Uci)t/ fcxus Virilit. Söciblidjf* ©cfd)lccf)t
fexu» muUcbrif. £tf 9)iClli<i)Ud)C fcfld)M£/
genui Kunoaiium. S3kll{VJ»d<|(W(4^ pacer-
num. ?ÖJnU<rdci*d>lccÖt f maccinuua. ^iu
VCIKjc|d)U'd)t/ genus loididum , obüuruxu , in-
clo< mm, ^uben' jn>r ftKbftf- & Scfcdmcilje»
feh ltet / genu. infame» Jomus fantiorofa, pkna
^dedecom & flaguii. £i7C^C|'cbUd)l / lamia-
rnmwbolcs. j^ÜKItyClty.Cty / famiiii ftupro
jnfamis. tfnt'ty.Stufcblcd). / faugns vcrnula
mm. gun|VCBijcfc$lcd)f / f amilia abjeÄa, genus
humilc. ti.ibt9;:inv'U^Cf'd)Ud>(/ famdu con-
lularts. 3itffcr8(|dj!c^/ eqvcllxis. .S«:.2>of{e.r
OC|d)U'd)(' propagodarorum virorum, ftirpsdt
& ftemma fapicnu.c. JiU.cl&JcfdHfC&t/ piojjc-
Bfes t ut iar uSL _ * • - i » ._ w .. < . . %,
©cfcbkc&ttT, tot / patritius. ©cfdjlcd)tfnnn me/
pamtia.iinftn-r/wiw^t ^I.JC|Cl}li(f)Ur. füll)!?'
acf<blcd)t(T/ Confuians. öcr ffjrncb'miK*
fd)lcct>tci7 primarius, prmeeps gcntiluatis. \
£<t)lad).unö / ty«/ & D»16 6d)ladjtCU/ fv* tarnen
m fmölkilui aJ-u Jftjft*«/ü ' ' ' i <>;t> fimiWtudo,
jeqvalita* , imago , etfigies , tfmuTacrum. %\$-
fd)litC&tUng/ dcur.vrat.o, d«flexu», vul£> drqt-
nadtio. Ulad)fd)!ad):nng / imicatio.virtu.tii &
litiorum Major um, Pairium, vulgo patnßatic,
i. e £<p)(tlio motum paternorum.
©d)faf/ fd)lafen/ <umun;cof.*Jdtfrrr,,ti*m
(rehhrf ■ ■■' r »• *■ ^AfAKvV/tnfdjlaff!/«
fihldft / wir ichUifcn / :c 3^/a>Iicf fcfjünc/
yfd^lafcn/ dotmitc, qviefcwe, fbpitum die,
(Sc 1804
(omnö procumbeic. J tÖCrtnf fd){,lfcn/ fothno
ftuderc. J^arf|^afe1l/arcle*gravircT dormi«
tarc. • (3cl.lll>e fdf}Iilff n / femifomnem , femifo-
1 piiumeiic. ^d)kfcnb^r#5iuia^rb/inluccm
oviefeexe. 2öcr |ub(n »inDcn fdjiafft / |d)l<if(
iiUc t\cmiil / (eptem horas dormiik far e(t juvo
n 1 .] v c fcn.^vc. (£rfd)Ijr> IPfl'i;; ' parciliinu io-
mnie(r. Compof.Jhnt : *lb\<t)U\f<n/ Comnuntfc-
pclire » abokre lomn» foporem. j<1> hil b(
<ilmtliflbg<f(t)l if(l»/ jam foporeartus langvidos
placar», ^|u^)u)Llftn/ edorminr. ^R^Atlfd)
^ ,c iu$fdMrtKH 1 "oöornum Vinum , ftix crapulain
edopmire. $bi\ä)\xit\\l frefr. corpore atfecto
•- idtd fömnum prorkifti, vrl qvod gerendis rebus
t* ftw yft«<|victidarc. OBir moü<n Wc <5ti t^Mrt»e*
fdil^lCR / uiterponamus (omnumdelibcrationr-
bus. €Dr^citb(fd)ltirVn/animi anxieraiibHtln-
"dormire. Sc i ^c|" Ill.lfCII ft:am >i::.Ucone £\H
^iiiilMcm bc|'d)lnftin/ ituprare.violarc virgitlrm,
coneubarc puelMt» Du itur rtiam Q^CPfc^Iafcn/
actubanC( «oneumbere , Sc SScijfftmnif H!"d)!»lfcH.
Durt(>fd)la|cn / m ; ©if cjanie 3?^r &uv<ft<il.v
fttt / rati» noc>ibut contjviclccre foporari.
(^illfri)lafcn/ 4r(£urrcf)(!tftn/ obdormire, obdbr-
mifccic, fomnumeapetc gc|l cinfd}!nftll/bl-
tiorc lomnö opprimi , arflö-fornnö devinci , in
. fomnum gravem mergi. (tcftijiiif'cn q^T.'h: n
ex fomno facerc. ^1 f>»1t feine <öffuui?bf(tCl»
. j(d)löü'Ö/ medicamerms /bpontens famravi're-
ftmicus oft. ^urtfcblufcn / indormitare» coilti-
nuare fomnum. J&crÜinfd)t .ifVn / ut : <£innul
b Cl ÜUl fdt>I a fi' n / unum fomnum cdormifcerc,
^iUfd)lafvH/ coatumbere, cpndormire. SRad)-
KiinfCU / alias fomnö opprcilis guftum (omni
urirc. ÖCtTcWaffff/ 'omnö viOum* torri-
dum cflc , mrtupfi. cß nflgligepni fua alinvid>«la-
mnicontiahcrc. ^rOatfnil föliltf öcrfd)ltlffii'
ipk (ibi pernicici fuit rncuriä fuä. 2>i l l)i rfÜ)fa»
ftn / annciparc fomnum. ^ii'fcrfci)ltlft'U/fc-
do^mke.itcrum dormire. fÜltTCrcinfttlafcil/
rutfUs infomnum decidere.' 1 '
(3d)K!fct /^<r / * <Scfrt5fcvtnir t>ie /dormitator,
Sfffoeroina dotmitatfs, fomno torpidus» de tor-
pida. ©tflllfllTlICT ^rJbMfcT / vctemofui , inex-
ciubili fomno opprcfTu« ,malc foporatus. £anq»
fd>Mfcr/ perdormifeens , mulrurn fomniofus.
iiiirjfcf>!Arcr ; qvi fornnipaicillimi cft. (gifbcil;
fcfjlÄfCr' urisa rx feptem dörmicotibu« inftelunc*
qvadam tmfo.e Drcii, A. C & experrrftti,
A. C.^Ö. ttmp^rThtodöJ. Junior. ^Cvfötöftr/
1805 ©c €c 1806
coocubiror, concubinus. 2)<ofc|)I<ifcnnn/ con- |
cubina. XtUjetffdjIdfü' / meridians , mcrid.i-
tionibui indulgeru. ©d&la'fer \)CXtt unb |
ficdct tlicfet / fomnu5 aufcrc fcnius aüioncmqvc
tullit omnem.
cBcblaf / t»et/ * 6<J)lafeii/ **ro «irf<m 6cbl<v
fung/OU/ Tornaus, fopor, qvics. 3"^ c b |ir
gcraf)((0/ occupan fomnö.m fomnum dclabi.
<rd)blf lll.ld)CU ioporarc, foporcm darc. 83on
ttcni^cm <S<5lafc (tW/ brcviflimö fomnö uti.
JDcr ®d>lflf m.id) t uüetf »cr^(§t:n / Tornaus aboli-
cor omni um. roittaqtffe&laf t U14 iud)f / non
bonus Tornaus cft de praodio. (9d)UfMije()fn/
cubxum ire, di&cedcre , dormicum feconferre.
€»iiKf • ß™ ii^C?fd;liif ' oox merna . vecernus,
lcthargus. parier <CtJ)laf/fopor gravis. <ganf«
. r f er 6<blaf / dulcis , lenis. Äurjcr i3<b!af/ bre-
vesfomni. UunibhJCi' (3 d)l>if fomnuspertur-
batus, inqvicrus. 3)tort)fn|d)laf / ftve gröf)
fd)laf antelucanus. <SÜ!lbcn)d)!rif / loporY»
liorum, fecuncas , vecernus pcccati. jQ>afi n
fd)Iaf / fomnus apertisoculis.
ei[^rVrt(^/A©d)li|rtii/ir.SfrfQ^lafwA^(Wn'
fillD n . if> adv. fomnolcnrus, fomniculoius,
foporatus. tf dj'uifm^n'? Ouiin'i t / animut in
fomnum profufus. Q?erfd)Iafen / five jcifihl'.
fen |Vl)fl/ ofeiramem , neghgenrem eile. Jj.i Ib
f(ft|ilfeiü> / (eaiifomnis. Jcift fd>l afcilfc / lerifo-
innus. ^):infd)lafiHD/ vctcrnol'us. £d)liiü'Vl'
AtT O.Vnild). morator , morabundot. (£tfq(bl
|d)lvifc V it\ iii / res rrahicuc , opus frigec.
Vit I plur. diemus tamrn nonnun<jv*m in
ftnguüri, t>tt&Ü)\af/ rempora , qviadormitntet
»' tttnporibtu plrrumfy ineubäre filmt. 2in <?d>|ilf
f(&laqen fp«rcutcretcmpora. <&Ü)\&it ctiam dt-
tuntur fpongiac ernosbaro aecrefeentes , *hki
©cbiummcvcn / gefcblummerf / &sham*.
irfls^dbiamttn I qvafi 0ct>!afimt>reri / per
f)ncop.lit f / dormirarc , obdormifccrc , femifo
picuqi efle, femifomaem ftupere. Compof. (Fjir
fd)Ilimnicrn/ obfoair«, foporari. Inventur et-
iam $ii£fl1)luinrncrit/ fomnum ex ocolu derer,
gcre , oculos es fomno caligantei corrigere.
tBcrfcblununern / id. tß qvod Verfdjlafcn / cor-
pore inerriftimaqye ignaviä fibi deefle , ofeican-
do& dormirando Opportunitäten) prxccrmit*
icir. (£uffd)lumn]Crn / eft non folum idem qvod
i \mnfä)iummtVH / vetum etum paticr indormi-
encem excuare, langveacem de dcüüum com-
movere, ad vigilantum tevocare vcl expergü
(cere ,ßvr cxpcrgci c ^expergeiaeexe.
cd)!uninu-f öcr/A ^(felumuicrinn/ Dic/mas. &
faemina dormicans, obdormi/ccos, it. langTi-
dus , fi5 lanevida, p»ger, Ö'pigra.
Scblumincrigfcit tu / &*a* Scblummrrn / dor-
micacio, &mtlt:tt dormitio ,ßup7t^us redorroi-
cio » ii. orcirario , torpor , fcjgntcia , pigrina.
€d)luniincruu.)i|l fein (5cJ)laf7 pupularum oc-
cultario fomnus non tfk, Jeu umbrare pupulas
atqvc dormifecre non cft dormirc.
6cblummcriij/& 6cWummcricf)r/ smj. &aJv. k-
mifomnis, femifopirus , ofeiraucer, rcmilsc.
ignavitcr. v? chluiiiiucrichrc frllft / homincs
(boini Je defidia? picni. fcblumtofrichc
rci lilhtin foinmcuJose agere . ccltacorcm effe
in re aiiqyj. Uber h'c mafen Kblumuicrübt/
multum fornniculofus.
Ad]. &ad\-nb.
forte ä fjfpp/ paunicultu, e xponitttr rnim flaccidus,
raarcidui, laxus.dittluens, remiffus. & m tt*p b or.
langvidus,piger,fegni«,deres. ^cMafffT^O*
qf IV arcus remiffus, rcla ratus. (?cl}lflft macbfR/
laxare , lancvorem afferre. (Scblöff
flacecre , nacctfccre , marcere , marccfcerc.
(rcblaffc Obren / aurei fhccidae. - Cnrt ^leig
ttirD fcblaff/ ejus induftria langverdc. 5br fcl>b
qw, fcbldlf mit ^er (SöcIk ömgangen/ raogri-
diorc ftudio in Caufa i uiftitr'--^
^d)lappen/ fla ecere, flaccefeer« , laxari , dicitur
rttam ©cMafftfii / & (gcl>!appcrcn. fcblaffrt
tlltt) fcblappert a\Wt anibm / arrei * arrusr;us
aflusqve marcene , ft omnii ex langvidq flu»
xoqvc conacus cft. Compof. rar« ßxnt : 2Jcrf(^laff
fett / * 3frf4)laffen / &metaph. notant : frigere,
frigefcercJangTcfaccre» nervös incidere, ardo-
rem reftingvere . aaimum frangerc. £aniU'$
2öarten»erfd)lnffet/ five otrfdjlappert ba^Oe«
niiir/ cxpcctatio produclior multum lang vom
affer r anunis. .
03cl)liipper / * t»cb(affcrfr / ÖCt / elumbis , fegri.s.
jacens, fupinus, fegnior » langvidior , folurcav
negligenteragrui, fomnö torpidus , langr idum
ingenium de in fomnum irunim.
»S4)la|tunq/6(tUffbeif/ 6eJ>lappernnq/©ic/ cor«
por , torpedo, molluia> lcntitudo, laxamentum,
frigedo. \tL^h>hp
e d;l Ü ffid) V & ed?Kippi4)(/ aJ } . flaccidus« umiffut.
lap-
1807
et
1808
faBgvnfus, &idrm»vod &d)lflff. <?(fej<lffi4)rcr
tUctnc iVfifc dillbf / langvidior beti , undtbeti.
t*re & /acfttfNi&n * pr» l*»nvrre dittum. (g(^laf
fid)lC <ßi1ttCB/fide» incontenue.
©d>kppen / er ®cW { ppett / gefcfcleppct
Ö'CJ^lCtlipP^t / rapere , trabtet violentei , ra-
ptirar« »„•**• improbo labo« (c vcl jumcncuai
confkere . //«/. Strapatrare. £1$ mit .nilU I!
fcfelfppcn ' mercmcr? fetarr, com fcortis volu
ran. (>.ib< nritfr (nrrgf mit tot flrbek ge
fdMepPCf / multum negotii habt« in rc iftä, plu-
rirnum induftrixadbibcndum mihi fuit. 3 111,1
£ob? f(ft!cppcn / ad fnpp! ic : uin nähere. £ic
€d(foc fd)fcvp<f / negotium trahitur. Compof.
fiffit : QifclthJc ppiril / prrpr. dift rahere, auterre .
ripere, tr:nir e/iaw rpoliarc-, compilarc. <j*ctn
^ubt if! mcbrcmrü* dnKftyfiPP«//»™ Miidjkp.
~**pCt tüPrbfJt/ Patrimonium ejus maximam par-
lern in pnedam celbr. 2il1$< ^Jin-'Jr* JpinilH'4'
!Bct> * aBt^f(t>kppen/ w* 9I1U* aitf bem
Jbawx biiin>tf<ifd)l' ppen / domum rifcaänfre.
JHcrbiJO; & J>rmffrfMcppfN/annhcre,adicua-
diufTc. 9(flf rlm Urf idjm bfrbcr)f<f>leppfli/ va-
ö'kias caufationc« andlrrr. D'mtiit rtiam (£in
fdili-ppon. 53fiiff rinid>lfpprn / pr*das feecre,
rapto »irere. JfjcTrmiftfcleppfJl / circumduccrc,
circumagerc, circumferre, circumgeftare. £i
Bfll HIT jföf bffinilfd)ffPPrn/ cxfcjicre ab«j*em
pulvere. $l<ut)id)\<lpp<t\> trahere pofrfr, rapere
fecum. 53iT' jflve JfJrTWrTdjIcppcn / lublimem
rapere fora*. raptrrtt exirtiderc. 3 cr fdjlcppen<
perdere, profligare , pciTundar«, diil>parc.
^(^ffPPCT / fcer / rapror , rapax , rraho , hamotra-
ko , f. r. fviunti cad*vtr trahxt 51b- 5ltltf' 33< r
5ÖC<J- JCHniPCg Ajcrfr^lfppfr/ praedo .direpcor,
prxmiator, pr.« Jonui (i - . fur.furax, fa*ax,in-
•volaxor, lavernio. 9^i$f(^!rppfl:/calo, cac*-
h , expilator, ibtgear
ui
Mufft» fixmina ignava ,'c<cnofa ; ff. latri »a , 5<T ti
buimofa, U-iii. Tra^naroc A, u.'.iß cui (&fd)tcp
C/ affcclatio, fetp'efa, =- Y com,tatui. £>rr '^HTft
ftit $rofir$ ©steppe benrufr/ prioeep« iftc
afTeflorum copia ftiparns eft, cum magno com»
tamproficifciiur. ^C^ÄaifcN ©cfc^llc^pc/ ca-
ter**Imp<rarorii.
afleebtio , comitaru», it. raptnt, traelut, tr».
duaio , a&ut viol r ik us. yU>. Qiu^ 2öcij 93er»
*3frf(b'f|>ptIIKJ/rapacicai, rapucio, expc»pii-
iatio, direpti», fpoluuo. .
e^lcppio/ e^lrppi^f/ & «(öffppbaft/ «i{ »
a^v. trahax, rapax, rapien$,rr. comitaos»ai!c-
etanj. \$ ignavui, defe$ ? rardn«, Icntus.
(Schleifen / 3* rdjlciftc/ & fcf>n-T/ %tmW' *
i]C(C9linen/trabere, rapere, ^;; ii? ;^.i0dMfp^
pro / ;t. ferperc. proferpere. £a ^pef f^ldKt
flllfPfr (rrbf / «nica taiansfolum »crnc £i«
HCn »or ©Cric^t fcblcifcB / aliq^em obtorto coMo
ad l»net,c>rem rapere, r fdjlfift mitten RHm
»OrSUtcr/ laffa irahic vc(ligupr*rcnio r mnif
& pr.Tgravi» cörpore , feflui fen"i6 6*1^-
fcn»of*xrri«minfinuarf, ingerere fe, clancii]um
intrart, cujm Compnf. tf £in|'<&lcif( u / ?W ^J j£, IM
K^fCtcfecn/ immergere fc tn confveeudinem .il i-
cujti«, & UnbcrfcftlCl/rn / fijbdcre, Tubponcrc.
5ci<ab[d;!crn-n < ^liiÄifcn / J^inDcrLffcblci»
fcn/^nnjtrgfcfjftifn! 5} t fchld;Vti / & 3uL|cDlci>
pjjlcifcn tamrninftrcirrj} rcum ad panam moitit
condemnatumrrahar imponcre * illi".uum ai
locum rupplic.i pcrrrabeMi^^ £)K4\$Uifcn/
perrepere , pronperc fe ad aljqvcm lofum ap.
guftum. tmrfi ut&vviit
@dt>Ulfea / j3Cf*!cifef / foI6»-qvare,cverrere f
exfcimler« , exetdere, dclcre, cxcingrcrc. €inc
(2taD( r<ft!t'<fclt/ orbera diniere , tedVa perverie.
re, »aflicatem efficerc. (gin ijanjc^ ^anb fd)icn
fen linbmDcrbcn/ vaalas folicudiacsexagrisia-
cerc, provinciam funduus dclcre, tcrnbili ftrage
poj>uiari. 2)i< etalt in geföleift/ uib* lila
pernt, mrcriu, jaeet , proftraca , labcfaöara , di-
repta , ararrüm oppido iodudum eft. Comp*/,
3( rfcftlcifftl/ iJ. fß ji>f>ii fimplfx. '
aeucre, aciem excitarc,
ptofr eß tcrere, attercre : terenJo enuntüiqvidßtt-
tUe , fmtu & limatumfit. Qtn SBfrflvinb Wlei*
fen ingeniumafuerc. €w 6tdl fdjleifc^n
flnPd'tl ' ferrum ferro aeuirtar. 33?fprr/ Qlt;//
vr clv;rcn fchlcifCM / cuitros, fecurc», lotücct coti
ateererc. 5lbfc^Icif(fn/ * 2ll|^If IfCtt/ idtmqvad
ßmplex , exaeucre , aeuendo attenuarc. ViU/
fd) cirVn / aeuendo repararc, rcficcrc. <Spi|€
OnfdjIciftH / in mucronen turbiuaxc. fW.
C*d>tcifcv . / wie rxponiittr, Eß tniat lali-
pedam,
1809
1810
j)cdaofr,atra. lailu ,vcrtjgM Maliern . £5 utbc« di-
rucns, lo'.u rcqyans, <ic cvc rtcjis.».i.\ cxactuoi,
fvalit (in Ö(b<l'Cnr(tjU'i|tr / h>rtic*s ex*cu*ns.
V5f cinfd)leifct/ lapicida, 1/. fcalf cor gern marum,
fcftor lapuürius. l£(j)lei[ttiWl/ Die/ etiABitß
focm i na a cucds , & d c 1 e r n x . .^t llfötc i |V f £ ia-
pcrda, Mincrvam döcens, vcieiacor »niioyis.
SiilfctlfchlcifiT/ fthj'noceros> na^nufl^.nK.iu js.
* ^Wt(S)\tt}\dfcV in \}rae Jicihn mcrqatqrj^cmor,
Brlg. £uit>»:nt>i cya- /
rnpttkl. rjiu Jj civium alu
cuniA rxercent, faffore'i
lenll, ' ' : uwi ^i
Ö tehdicula , ; öJ* Tyrm.
ur^e/ui, 4u>od//.i4m pr-
trdigfn craha,
:ii1amctiium,
E^nodus lax
vus vcftiam
: qvoft iicuiiUir
u$. t;$leitc mit einem Änopf/ cia-
vu- vcfliarnis , globulus caudatus. <3djlei|Cn
; min'ut» teni*? , cncniolac , f.ikjo
Ijt.'Ttgulae. gm XlciD mit edjlcif'en fnflfrct
veft is vit'cata , lemniftita. (r Meine / ßüibciny
iBcjt^nciScIjIufiJlt/ tspnwcjirgentu, amo, fencö
«• 1 c. vc^i^'uiaQCn/ five binbeiW nodum
ÄilrlnfwBjy^ ^»tn» « -o-o 1.' u kj
<?(fclt'if Det/pff. 'j? cra&ui, cunicutus.adduftus,
accctlus , »ia coopcriä\ fecreta , Ö'abfcondita»
: i//4iCl'lHg(ftUc^./ *<gc'
c'uie«*!«tHllf>/f»««
terfdjteif/ nf? Drop?, aeed
•'tfifftridayptörikfw^
■ reeeptaebfo ctandeftim
^b/rt/Tuffugium pcsJeberCj , ofCtVWWÄÄeitj^a-
xcaiiqvem. (£m;r bcrUnfcrfcfrtcif njebt/ pc-
•«ÄjlcÄor ; r&etwft. jßicb5llui?tTf(j)Uif(rinil/
/Set/ cxaaicio, 1
[NCSA ytrmadnfoJum
\> um. 5 ic (tiam U II
■'.)■ pi Ü-Vcceptionc , ££*
,J lKÜJtrttyli'if rmem
wciaaitio n: J ü & afpera, £iT
tylf i2<f)!iff / CXaCUtio pofterrur
i'fl policio , ävi proiixtlur aciet ßrramtntt.
<?ttliff elftni Al/Vfadius maflar incoftje.Dif
Streife rttn ( te!tyn »rot / 4/ii* Die X&aßctt
fttiife/ :7? i.'ifArr vibcx aqvofa. Hucptrtiutt
•Vr^Üftcr j.'w/ $?nf5«mfc / rupeura torren-
pflrj^r tfuth1p'.!;is Hxrjhnt fenification'K. Modo
«^^piwrjfvfuyiVIfmi^.
Scylnfiliitj f/i^w rjt
impoiiciq, z3> i.ligatao ualiae acrapeatio ad lo.
cumCuppUoi, ,Kt 1 pjiii VyHf||V iHHft *
atuens , acimu,Öacutc, ptoferpent , lao«vWos
gr<lTultrah«i»,S^ folo arqrans. UlhUfdiUnCH.'
pi epr, obtufus , mtiaph. auleut ir. u.'baims» uicul-
tiis, afper , agrefÜs.
©Rupfen / flefeßlüpfet / -s; (ScMüpfm/
latcfc,occu!tarc,öCcifIct< ife, ferpere, B'trakim
Jacibula, cx oeculep pro^aoi, abdere fc , fm'pcnfo
gradu uc. Dicitur tthini {f~d)hlf[a: \y r.\pc.:;-
/ar ccrgivcrfari. Coafpof. Junt : 2lUö< /iT'X (Jnt
fd;!lipfi'lt/ fopr. conjiccrc fc in tenebras, clan-
culmn fefe (ubdixcctc , in oeeukum abdere : S:i
tfam rß per latebrat exire , lanbulis occulcorum
loyorum lmpunicaKm obeincre , flagtrjorum
jmcj"uincnta qvzrcrc. (£iHf(f)llipfcn/ 4 Jj)itl»
Cillfdjlupfcn / clam irrepere, cx occultoinrxrrc-
nirc t iecrctö arbicricqvc remotif obrepere ad
■ ahqvcm venire , cclacim fefe immer gcrc
bat |i 4 m r<inv ©un|t cin^cK^lupfcP art ." »dvu-
murnipiiusdciccndu. jQ)flX^PlfcI>llipfc«/ pio^irc
c r<ncbr« , aperic de palacn feie oftendete.
Qur<fr|cfrlnpfi'n ' ^ c «it^'o ^ c Aibducer«, liicnno
-cgudi , cvolare . exefdere e media. SäfT»
fcbliiPKll/ i>i. qvoÄfimplex, tegere ac vclacc fc, vtl
3 1> i> i u der e^n j>, , j j riwt^M»ik*vrr, Auhjti) *
»ffld)lyyi'cv / X>us/ latcbricpl^ »^bfcurunn Ägjroifo,
tco.cbno , coufeienttä ,ieltts ic(t inlaxcbratit.
^5dlllip|<C tiiamtß occultacor , fvi ilui cfi.u.
Cd)ll|pfci'mil/ DU/ lasmina iarcus» laicbri* fc
ucculcns. 4 iluÄ&<£ntrd)lliPri'l'.twg»«»*«'.iraM-
(uga» prp/ugus. Jpinciiit'^luufcr / cailide k
aftu fc mlinuan».. 3vlUllfd)llipfcriCm/
mujiwe rcgulusJc uqchiim.
^(pljjpfi'/DU/ iatibuluc^ c<^IupPa>^ / laxe-
bra , cenebia; , cunicult , iccondiium, occulcum,
inregumentum, receflus. ^l\bcx ^äAupfäii
(ICIIV probe in latcbris fitum effc. ^d) U'iifK
ni.c^t / »a^ cv ooc eine iSd)tiipfT crftnteii
Fotfntf / non invcni'o , qvx ei latebra efTcpoflit.
Sic ec^lupff ClUtCtJrit / occulta ajpetirc SJfin-
dagarc.
v3d?lupfct<n i (Be&liipjima. / Ue Je t>ds _(i?Qjfupfrii/
pccultatio ^tiratio. ^ie (ccftlupfunfj i]\ nie»
llianOe^n imnlld)/ turpis occulrarip fuf. Gin;
fu^l«pfimijlnn'nc4I>d|C / x>ccultatiom Tpelunea.
%W * ©itf^Injlfnna / ^ndicatlb m libcrtatcfn,
o^hHct>rnhiö3i alTcuju*. ' '' '
©♦tu»
j8"
<5c
<Sc
©dblnpfidjt/ aJj. &siwrb, abfcondicus , abdicus,
abftrufus, abfcondens, rercnrans , occultam,
celant abkonditc , abdicc, obfcure, clam»
furtim , fccretö , cclatim, rcmorisarbirrü. (£(
loas' |'d)!iipnd){ fu$ai/rcm aliqvam occultc cu
niculu oppugnarc.
©cfclag / fetten / 3* föi w / t>» f*ia#,
er fehlet / trir ftylagen /*. 3<i fWuq / id? fcplü
ge/ ijcfdjl iqen/ verberarc, percurere, pulfarc,
ba euere , r'enrc, mulrare , rundere, pugnit 6£
Terbcnbus onrrare vtl cxdcrc , larera alieujus
«onrererc. @C|"cbl>l<jen MTÜtll I rapulare , Ter
berari , pugnis coereeri. f&UtttX fq%1Qen / bu-
cyrumagtrare/Jw jaftare.' ©idj fdjlaijen / ma
nu« conlenre , confercre, concertarc armis.
<2id) mir geniten mit rtnetn fällen / pugnii
cum aliq *o conrendere , congredi. SpJ it $ Uli t»
tcltt/five \prjli]fln febt ujeii / ful>:bus mulrarc, ac-
cipere , conrun Jcrc , ofla icipionc comminuerc.
UtHTbÄnMfcf) fd)hgm/ averfa manu percurere.
<£tne "M&cr fdjlaqeit / venam fncidere, percurere.
«fllli'U tieften fqjlaqetl/ fruftra aliqvid fufcipcrc,
fpc fidli . operam perdere. Sb{ic&cr fchlaqeil/
libros mallearc , malleft rundere. (£|trid) fcbla
OCH /pavire , pavimenrare. ©cn gfinÖ bi$ Öttftf
Jp.mbf fd)l JCtCR/ hoiri cladem aftci re , occidione
oecidere hoftem. galfd)e SO? MttJC fd)!acjen.'num-
mos adulrennos percurere , pecuniam impro-
bam eudere, fignarc. f&qtV fchlaqen / caftra
cnecari. ©er $ul$ fd)(a\u bcbent>e / ftve ftarfV
©ulfusarceriarumciratus eft. vgd)!tSqtlanqfam/
Jangvidus, imbecillus eft. (Einen jiim JXittrr
|<f)l.l iicn / in ordincm eq veftrem recipere. ©er
v3i*iatr IjiU jirilfe gejcmaqen / lignum duodeet-
mx darum cft. ©rn $il(ft fd)laa,en/ canrum nu-
mcrosqvc in conceneu moderari. <5d)mpa,cn
fdjlaqen/concreparcdigitis.
<5d)lfl»ier / & Scftli^cr/Ocr / percuflbr, pulfator,
«pugnax , pugil. PbcMt etiAm einen öeblacj*
ÖUS/ i.e. hominrm rtxofum , turiiofum, htioiofum,
Aittrcätorem % outottm rix* V! glidittortm , atqvr
tncvmrm. (JrV /ii" JQ>.ll»br fcftl^ijcr / gladiator
aodaciflimus. tfautcnfdj'.aqer / ^nitnimenf«
JEJarfenfd^qeme. ürm avd lautem»*/ "3m
litrumewift / ^Qtfinm/ cheloniui, orgam-
cus , rafor. Sie OXi\e\fä)U\$tr l pfalrc« fynrTpho-
nueus. Sitferfcbl^jer-' cirharaedut. Jrommcl»
fd)l^er / tympanifta. (»chliScjcnnn / öu / f«-
niinapexcuücas. jitt(r|d;lä jciinn / fivt SjtXt
m
fenrdbldqennR / cvrharrfrna. 233nilfd)la^r h la-
nanus.lanifcx. ^rtUfdjIrtijer/ pilurepui. ©tlD*
/iw53led)|"djl>l(jer/ bradreanui , bracVaror.
6d)lfli}/ Ocr/p/. e*ld5f/ percuilio.plaEa,iAii«,
▼«bera , conruflo. (fr bat <£d?i»Si]e beL :nmen/
Ycrbcrmu« cxAi« , pugnis CQnfciiTus eft. Spartet
<Bd)lafl / ictus gravi« , plaga vchemenrioi . ©e«
lil^cr vrebU} / plaga mediocrii , Icvü i£iut.
6d)laiicau<letlen/ deverberare aliqvem.arficc-
rc verbenbut. (Einem Derbe OdjIÄje qcben/
plagas altcui prargnanrej dare. ödjlao,/ tiiam
pro confverudinc pomtur , ut : 5luf t»en alte«
Srdjlao, / morc majorum, confverudinc diutur-
nä\ 2Jnf einen an^e^n <5eftlag / aliä racione 5^
modo. 21llf einen igdjlag/ «nötenore. '^irt
U'Kbfcr euVIag/viacompcndiaru. 3Juf" biefen
ecbM / hoc pado. ©er S5efcftl lanfete auft>ie«
fen teplaij / mandarum ad hanc fcnrentiam fen-
prum erat. Q<f)\aq porrd in mufich iß nota ftve
(Ignum Toni Aut roci«, (/. mora. 4) 3tt|Cf @d;lag/
mora inregra.f//;«; wo/4^iciiMrlcmibre*i». JfyaU
ber vrcblaa / fecunda ermporit part , nomine mi-
nima. 58iiT(el (Sd)Iaa/ qvarratemporiipart,
nomine femiminima. ^Ibmertel 6djlag/ rufa.
.5)iippcl|d)laq / brev.s. Q3icr vSd)'^c/ longa.
Sicht <r d)liJiK / longiilima. Porro gdjlaq mor»
^M/r/?,apop]exia,fiderarioner*orum. ^(bJa^
auf einer creite/ /i^e halber 6 Alaa,/ hcmiple-
xia. (£r i;i vm (rcftla.K qetrvnen / apoplcfti-
cuseft. iirre moneUrU eft Oer (SdjUlXJ / moner»
ügura nijunjfcblaa/nora, imago, rypu», com-
ma, charader. tSd)It$t]e öar»t»n trafen/ ferre
pugnot. £en (rcftlaiiM ent ;cben / declinare
ougnot. sOfit (Sehlaaen ivcriu cjebraeht wer»
bett / plag« adduci ad aliqvid. (5d)la\)e füllen/
verberum ictus amaros fenfu exnenri. ^ebMQC
»erfirjen/ intercipere iäui. ©e|d)liiqen/ percu«-
fus. ©efehlaaener / plagigcr , vexbero . ptagipa-
tida. Unqcfd)la()en/impercuilus. Utuuid;la!).n
(Silber^ argenrum infectum.
5>aefenfd;laq / colaphus, alapa. fjjiä \<
qeben / dr palmare. Sblfiaeird)!»^/ fuftuanum.
^rilltfd^KV)/ conrufio peerons. ©inner« yi--
USettCl 'fdllaq / romrrus , fragor nubium , it. ful-
men. (^brenfd^laq/ ignonnnia. con vitmm ,in-
famix nora Ö" macula. (£Htenfd)laij/ aaarurn
venario. (ffclfd)lag/calcirratusaiini. fiamtiM*
fd)laq / ftomoma, ftricturas. ^)anbfu5lag /Äi-
pulatio manu fa&a , ftipulara manus , it. cola»
phus. /je nr'er |*d/!a»j / dccollati» , capicii aropu*
$00 0 9 ratio.
i8i3
i8r4
tatio. JSKTif4>la9 / palpitatiacoHJj £e!j.
fd)laq/ cxfio lignorum. Sr/rf.pi)l$rd)la$ ftww
rfl jus lienandi , -vulgb bnfcanAi, i. r. jus fccandi
fiffnainfylvaalienä. ^iiffdjlaq/ fivry\crbbt>
(Älaa /catccatiocqvorum , folearum ferrcarum
,m P «nf*. ÄlNÜcnfltlaiJ / pulfu« campan*.
e 0 uM(hli»fl / capit« pcrcuttio. tfupftffQlaQ/
«tis io^ma. üJ*Mi:df*la« ' pa«S««» j»»' 1
<pcit!d>cn'd)iaa / cotcabus , flagra , cenfio bubu-
la. M>i itfd)tnfq>Irt<, / dumum cxfio lara fcrula,
Jrpa!m*ti9 ftrul*cra& t^mparnzMio petita.
Qu\i\d)[\q I pulfus arter iarum. ^tllfcr ßvt
Sflribfc* * Wfl(f«t*flf*^9 / bombus, fragot
fcloporum , pyrobolorum charraccorum.
i)iitfiTf<»>U(l / «ffumtio in ordincm cqvc/lrem.
?vHIfll /iw<S*aUpCflM>laa,/ ruftigatio virgarum.
(2(l)iwrtfd)li1<i ' «& uS gladn , vublvibratio, mt.
Hu, c»des , 85" pcrcurtlo. ed)ulfd)lao. / difctpli-
■ n* . caftigano fcholaftica. Mjptftbf/ frgmim
horoiogii. <£i'd<nf(&ia<} / mcntts cotKuflio,
perturbatio .& motui animi violcntus. Jflftr
Eh|M/ modus, numerus, raenfuracantui. $»111«
Rrlfllafl / columbarium. $Ot>ff(fclaij / casdes,
homicidiurn. Sriftfölaft / pecom appuliu«.
jvpitimcl|(t)lrt9 / P ulft " »ympÄnotum , nulgb
tnmvamzatio. £n>pffd>lafl ' apoplexia , & fidc-
rario , qv* fropr. rfi Der <?d)(aa, fli Krumen.
SßccJffd)M / Catlii. 8£cataraela vi*. SU'W»'
fdjtrtil / convicium-
r»d)l(Silctcm lAmm. 046/ *liks »»chJilqddKn f levis
iftus , lenic>manu momtio. 1 1 1 i\i |c]/l.i.ulc!.n'i'.
amantium ir« , caftgatio modica.
ed)lÄ\jcrcD / edjtaquiuj / ©i« / * da» <?d)lfl<».c n/
dimicatio, pugna,contentio, »erberano, per-
cuflio, certamen , conflictus. colluftatio, con-
trario. e*IÄacrct> tor ttm £ore/ dueiium,
töcibiTfd)IÄ]frci) / controver-
fia mulierum , turb« facmineae , ccrtamina mu-
lierculantm. 3»ir <£ d)Iäijerci> fl utforbern/ pro-
vocarc , ad pugnam elicerc. G^tfgCtttKl \< int»
fitirl / paeificum cfle , deceftari lites. Srtfmnid»
fd)l.iqutt.J / tympaoorumpulfatio. ©ciDmCgcr»
fcfriaqcn / muldra rcnacoria , qv« parazonifr fit.
Sa* idUfrnfd)l.^en / concenrus tcftudinu.
^Diiinifd^l '.qcn/ percuilio monetär.
pugoax , contentioiui , amans iitium , ferox , ö
cupiduspugn*,gladiatonu», pal*ftncus , liti
5d)ldcjel/ ©er / eudes. JF)6l$crncr
mallcus ligneui. ^ail. five gapfd>ldijri/ fiftuca.
^infccrfdJ^Sd/ bgnea. ^ü!i)'d}Iä4d rü-
des caudicalis. €|intftfd)!4ijd/ pavicula. V3d?tü
gd eham Mtitur m animahbtu cox a. ^)jrfct*(<!r)la^
gd/ clunis cervinus. KdjfcljlÄSd/ coxa ca-
prtolr.
(Bd/igdtl / gcfibl^dt / ineptire , aberrare , prof r.
batuere , 9 pavimentum complanaic diu
€firid) fd)lilldn / pavirc, pavimentare. 2)cr
£tx\ \Q)\^tU ! homo illc nugas agit , dclirarten-
u loqvitur. £r |'d)IiUdt iWlllUd) / catia olcas
vagatur, imprudentia labitur , extra numetum
(c motet. Qßa- fcfoltSsjclc nid)t ctWiMi nsnalv
qvis eft, q»i nUiil oftien ^ataut nusqvam ineur-
rat ? 2lU3ld)!d»ldH/ ab etroie redirc, rc\oc-
abftincre a nugis. (£ilJfd)IiVjdn t errore impl«-
cari » in piagas induci. SÜ}ii|£l)lwii)dn / couum
accccitduci. in mutuo , five codem errore ver-
fari. flftad)|d)!4t3dn aherius opinionc in eTro-
rem rapi. SßicDcrjttl ja.dn / rclabi , recidere in
priftinam caliginem. 3*lcfd)uSa,da / propr. rß
aeq rare paviculis, fiAucarc.
&0&ttkt1 ©Ct/ propr. fiftucans, «qrani. compla-
nans »udite j drinerps nugator , fycophanta , nu-
gigeruius, ineptus , cv 'miubidus homo, tt. «no,
faffus, eaorbitans, ed)Uijlcrifln/ Di«/ faraina
nugax,inepta,opica.
<5d)W^dunj}/0i</ propr.Uidrmcp Muazio t Atwb
deliratio, infuJiitas, nugaiia, rr. error, impru.
denria, erratum, hallucinario, aberratio. Diri-
r«r rtiam »5d)liJi]dcn/ et« / * Dae ^rtftliqdn/
inepn«, nug«, iniipientia , &q-viapnd inurba-
num intempeftivum tß.
^d)lailflld)I / &<*dv. aberrans, exorbitant. la-
bens» indecorus, invcnuftus, mconveniens, öT:
indecore, intempelhve, paerilitcr, frigide, iU>
beralitcr, illcpidc, nugatoric.
(SdMflPV*/ W*/ a' a P a » colaphus, ig meUphor.
qvodiibtt damnum &5' deenmentum. £inC
(Sd)! ppC»prÜbcr frtegen/ aüq»id daroni ex re
qvadam contraherc. b«"»t CIHC l'ä^lid}C
($d)lappc DarPDIl ijf trfl(Jfn/ plagam odioüm ac-
cepit. (tdjKipPi' r/'am faemma tnftit, pigta,
& lutofa. ^d)l JpP / 0<t / 9^ -w>c«i«r pileus
dcprcll'us, i.e. corruptus, confcöus, & nullius
pretii.
cunulus Dii'»n* . "ladiaroriu», paixuncus , 1111- r- _^ . .
Ä 5 n pugoacitcr , pugnaoflime, comen- S*(aU / ®*lttUf / V ©*laun / «4 ^
f lf>lfi rö I cus , caurm , callidus , pcrfpicax , it» pararui,
pronv
i8i5
<3c
1816
promcut , yvefi V<rfd?L?gcn. (Schlagen tnim
etim muith in iecü , <aiJ, ettätnnum in ThunngiA rf-
frr:ur £d)l.u:n : €r hat mich gcfcblaiui/ percus-
j r me. @djlau / <Sc v~ d)lann a.vr f m u'rd ü Bchla*
gtn /rär Hertvantur, cjvia fecund. p>ov. Pifcacor
iftus fap«, gfvexatio dai intclleclum , nocu-
rnenra f/um /««t documenta , /icuit ©ffdjcUf/
^•oi iirro notat . propr. mulrum vexaeus , 8J 1 cr-
ttegicatut* r/h (Schlauer <Sa|1/ vetcrator, homo
acutus # vcriutus. (fr tf t fehlen genug bariuv
ad cam rem /atit eft do&us , fcitus , cailtdus, fa-
gax, perfptcax. tgchlaue ©IMc / puclla fokts,
■vafra. oW<3eblailrfr;»rn in malam p*rttmfumi-
tut. (£in fdjiaiier J^opf/ multiplex ingenium
. cortuofum. t£d)lau;r <örci< / fenex fallax,
fubdolus malictoids. <gd)UlU Hilf bOK? J1I»
t!.iun neqvitiae verfutus. 1 j j>; j vrcbldtl expom-
iui tcclus, follicirus, rcligiofus, circumfpcfius.
«Dar^U ift er ttid)t fchUui genug / ad id minime
cautus eft. <£in fdjlaufr -£unb / oeculiator,
limularor.
6<i)laulg/ tdvttb. afture, caut&.provide, (biliare,
■verfure, vafre, it. vereratorie, (ub Jole, dolosc,
xruluioic, fimulaefc, cefle. Uberfe&laufg / per-
a flute.
<£chluiigfeit/& (Schlauheit/ Wf/aftutia, pcrfpi-
cacia , calliditas , aeumen , vafi itia , ftropha , va-
framemum, it. fraudario, malitia, Gmulacio,
Utiratto, Öf ncqmia. (Bdjl.itiigfcit in ben
fd)Äftcn/ promtitudo, folerria, indultria, 8?cau-
tio in rebus agendi«. C£r i)i Wn fchlimmer
<f chlaufilFcit/colubrinoingenioett. (Bchlauigr
feit i»fr 5Serftanbe$/ vigoranimi, aeumen inge-
nii, mens ignea.
^.cblauncn / qefcblaunef. $up r * in vocab.
gjMMdiBum rß, (Su^laUlH'tlR^rrcadcre, acci-
dere. fucccJcrc , im tjvo iuUÜt&u etiam a &1HII/
qvod fortem Ö" cafum ftgnat t reHt dtrrvatur : hoc
^cjioßrum ^cfelaUUCn äutem venit h (£d)lail / fiw
i?cblauil / expeditus . pararus , atfy txponitur in-
duftrium , folertcm celcrisqve expcdicionit efle.
.tJSfctV Ciff^UMntni'C^lvrl/ resprofpere fuecc-
Junr.ad volum.itcm noftrarn fluunr, i. t. praeftb
cflubiqve Fortuna, l«»:e G5lftcf jöunt fict>/ i\l
Qtfä&ma uns bcyjuftebcn. Übel l'c&launen/
fort unä advcrsl , lenti, feae vi de ccxca uri. j£)in
fdblauticn/ cö fd>Iaunct fe bin / medioeri forcuna
ueor» proiperx Tunt res, mox ambigux.
<gej)[CUni0 / **j.&*dvetb. fubitancus, repenu-
nus, ccltr, velox, pernix. rapidus, cito, ccle-
rucr, fubitö, repente, ftaum,e vcaligio. ^8(bteu<
in U' äßteberFuiift / reditus eeiet . Qjnu t- fc^leu»
nnjen Z i»be^/ perederi mtericu. Die aflcrfcbU'U'
\m\U &le/ praepropera fcftinatio. @d)leUDt>
gel' ^Pte / nun tius volans , Pegafus , vclocirate
pcraix. SKac^ bid) fcbleiinii] |ined;(e/ cxpeditui
facito «tfis. iScbUunigc £ü!;< / repentma
auxdia. *
<5<t>leuniqf n/ &fir*antttti$a Sefdjleunfgen/ 1 » fd;leu<
iu..i" feftinard accclcrare, maturare,propera-
rc, expedire fe. Abfall bt'fchUuiiiai«' / admatu-
rarcdcfcAionem. ^riea beidjleuillgCU feftina-
rc bellum, §"i'ben bcfd)leuitigeO/ pi operare ea
<jt« paci Ulm um t . ^veipe befeblciunßin/ acede-
rarc iter. ©eine 6»id)en l)cfd)leuniaen/ diflbl-
▼ere ic ocyüf. Q\( (Ergebung elntr (S(abf bc*
fcbleuniiien/dcdiiicrnemurbispropcrarc. Cu3ii$
mau 1 cd;c nuid>r/ ift fd)i>n kfcjlcuiiigcf / fat ecle.
Titer ricri<onfcnuncum cd, qvtcqvid fiai fatis
bene.
(wrd>leuuiaiinij/ &ußutius SJefcbleunigung /*f«/ac-
ccicrano , (cAmano, properatio» properancia.
(£r (ubtuUeimit böd^iret^efebleuniguna/ cun.
öa pcrcclcri pcrnicicate pctayir. 3>efd)leillli«
gung (Ubn/ /; i<- anwenben / celericarem adhibere
mrc aiiqvä. $efd)lcuniguna beö?icd)fen^/ma-
ruratio jviftWx , vulgo Abbrevialio Ittif. jjd) NttC
Ulli $>c|d)leillU41ini)/ peto nullam inrerponi mo-
raro. ^crdjlcuiliiJQligbe^ iuDc^/ mors ftrenua,
rubita? cira.
»EdjIeUBigfeit/ Öi</celcrirai, velociras, pernici.
cas , propciano , agiiuas. üßenbe alle (r e&leu«
nigfeij an /propere propera2 (8d)lennigfeit bet
©dnffe/ naviumagillrai. (£r gebraud)t fi*ld)C
cblcimigf eit / bau mm and) uidjt tvcoH / n>ie es
bantlit |ucgcl)et / tantä inciuticMicfercur.ut ce-
leriras ejus , qvanta Gc , ne cogitari qvidem
poffir.
Sd)leutti^Ii$ / ah), vivaciflimx perniciratis ,qvod
ttiam dteitur fcf)!cuit4^f ic^fr / dt fcbleUlliafl/ percclc-
riter, protinus« propediem, temponus, cittf-
iurje.praepropcre.
(gd)lenD<ni / qefc&lenlxrt / efl k SebLwit/
qväifnw follicitum, cautum, 65* providura notat,
qx*fi ditat C&kMfottW txpeniturq^ propr. caut*.
& qvaft tiraidc agere, omni caunone rem tra-
ftare, r»iiVcune>acior(m eHe: ep>* enim ac-
em ate fieri drbent , morsm poflulant : nfu igitur ob-
tinuit, qvod <rtf)lenbern du Arm* placide, &fu-
V DD 09 U fpcnio
1817
Sc
Sc
1818
fpeiisi» gradu ire . fcnüm progrcdi, fcdacönifu
ingrcdi.rarduateuti m grcflu, & mttaph. ncgb-
getuer, fomnKulcwc, otio^c agcrc, ü;pertcqvi
ahq • i J Lomfoffuni : jlvjtl)lcn&eril pedctcn-
cim fccedcr«. 'jl l(d)UllDCTH / «weckte gradu
plumbcö .ei'|cl)lcn£>crn ' paflu cardiulculo
vadcre , procedcvc. gi rifd)lcilt>an / graou tt-
Audincö progrcdi. Ücitm et>am ÜJct) de Jp n
iüCi,,Ci)l.ltfern/ pcdctcntim a movere fc. (0fif'
fd)(:nDcrn ' comuari ahqvem aniini causa.
3c id)f<l)L'nbern / icq« leoto gradu. SRebenber.'
MIcnDcff / ad latus mollitrr incederc. 5iiU'-
fdjUnDern * SBori tn)4>tciiC>r rn/ antcgrcdi.pr*-
ccdcrc molliorc paflu. fA)kübitW damuum
facere obambulaudo. UillhCV five J^nintl-
fd)'.cnDctn / vagan , circumirc rardiori grcilu.
3l«f Den £) jrfitrn imibtrfefrlenbern / perreptarc
§agos. dölcucrhrrfcblrnDcrn / fenfim reverti.
urÜcftdjUnDcrtW gradu formicino pedem ic-
fierrc.
vr (fylenberer MC/ tardigradus, tardipet. (2 d)len<
Detilin/ ©1*7 mulicr tar la, ibinniculofa. ofcitans.
• Eft trin. v thU'iiCi'Vcr etiam negligens, & igna-
- »us, utajunt, focius. Vtxalut y cill vrct)U'UDri.iH/
inert, indoäus. Hinc (E<felcnörwnrx<r»ii/«r<i^
rabulat 55 Notarws mpentos &mfaot , ^ v« vw/go
f ormulai ios, rormulanfras apütüant. Hure ;
•fr fan tuc^c^ / altffc«! ircfolenörflh/ nilpr*tcr
formulas communiorcs incclligu. Et tta (3 d)lcil-
tvian «km»« fumitur pto tpftt formulis juris , ßy-
lo curia; communiori»
ecbienDcrutiij / 0t< / dr ©<w <Bd)ieubern / rardiras
B" mol! ii i es in grefiu, gradus teftudmeus, deam-
bulann lenia , & mttaph. negligentia , iocordia,
fegmtict.
£cf)lent»crifcb / * 6d)Icnr>erbaft/ aJjrtt & advrrb.
fufpenfo gradü incedens , i nccfTu rardus , fedato
nturmeans« £9 metapb. vagos, diflbluttis , fluxas
fccuntatis, negligens, piger, ac: ncgligcnrcr, pc-
detentim. diflolute, vage.
©cblauberny Scbleu&mi/ Stöiau*
fem ßCfcb'dUbert/ propr. r/2 difloluto Ava-
go anfmnefte, denullä re magnopcreJaborarc,
nihil pcnfi habere» aiti tarnen fiamfitatioae notat
projicere, lapidet in acrem mitccre>fundä , cela
excutcre i fc7 librarc Taxa dt glandes. Compof.
funt i ^lb|ct>4 luDci a / Taxa fuoda librare , & poit.
piumbca tortat fpargrrc pondera f und* , ja&u»
arte cxuendccc. ^0|'d)Uu^rH / Urne jaäu fuu-
dx. 2iu5fo)lciiDiTn / Uem fw^ 3ll)fd)|<ui»crn/
excutere laptdes tormentis de catapulti*. ©nrri).-
icl) aitau. ja£tu fundx trajicere, & bona iua
dilapidarc. Dmtut etiam ^Jt rfdjiaH&cni' negli-
gentia , indtÜgentiä dt fegnitie fuä rempus dt oc-
caiioQcm perderc. (£r vcrfcbS.i liDcrf Duf fctOC
ItrpCCiidj/ ommabona fua perditulimc devorar,
effundit atqvc contumic per luxunam dt iner-
ciam » Patrimonium attcric dr profundic opei
fuas projeda audacia. 3cr|ct>lcut>rrn / id. iftod
C tt)kUi s i , l' / X>lt / propr. ejftt luxus , dilapiAandi aBw,
it. fegnities , $5 indiligcntia, utmur tarnen pi$
funda. @ro§c^(iriurd3l':ut^r/catapuita. Zxi
if Dfr All Der tSc&IcuDer / habena , fcutalc. 8Rit
Der ^<4)lcui)cr jushrlcn / fi-ve {>ttr ^chkuiüc
f(J)UMinjCl1 / ad emiilionem rotarc , circa caput
circumagcrc, librarcdr vibratc fundam. OJvlt
Der «SdjlCUDcr merfcil / fundis lapides excutetc,
crnittcre. 3Rit Der ^djlcubrr ein Jpat treffen/
jaclu funda: vclcapillum contingere« .. u-
^CbteuDemni}/ OlC/pdu« lapidutn lunda »exvus-
Co (axorum fundis* In compcfu\s autvn ^utct)*
|'d)lcuDcrung / QScrfdi'.enDerunv, / de 3cri"d)kuDc»
rumj/ notant negligcntiam. fegnitiem, incctiatn»
ü luxum .iuxuriem, commcllationcs , fcjcom-
poutioncs. 25erfcJ)leuCerung Der Bat tempo-
ntjadura. SBcrft^lcuDcmni) Det* ^3lucf^/ oit-
pendium fonun«. ■Brrfd)lanfccruRt) i)cr (£bw
digntatis imminutio , exiftimationis oftcnia.
(Ed)UuDercr/ Oer / (unditor, hbratorfundarum»
it. animus Qbi indormiens , profligator , ganco»
dilapidans argen tum dt boua fua. CcbU'ütV'
rilllt' OU/fcemina negligens.dr diiToluta.
fdjleuberer /©«rdj' Söcn * 3eiTd)lfuDfrer / ho-
mo ^rofufus.dilapidans.prodigusaeris. ©Iticft?»
rei'fd;!eutercr/negligent fort« fuae , incurioius
r et ii m Cum u m. 3e ,t1pf rftt)tf ni^crcT/ »anu» trm-
porisconfnmtor, für remporis.
€d)le»brTifd) / Sc erffd) / aA t . &*Jv. Di-
eitur etiam v£ d)lauDr riö)t / dt fdjl i nDerbat't / dis-
folutus, rcmiilüs, laxus, vagus , ineunofus > t^T*
lente, langvide, cunclanter, difTolute» ignaviter.
€in fttliii^erbafter 3Jtenfd)/ alths etiam tBc&toUi
Derling/ qvi eonftUa Jua dtffetfa batet, minime± tot~
hfia, fecurus » t^parüm cfHcax homo , vufaittn
0d)IflöOCtltißt>//ocor/.
Olb|d)!a^en / »crbeiibus lacerare, probfr pu^ni?
oncrare , egregie aliqvcm pcrcutcrc. Wlt
i^tutjclB aö|vJ}l.uji'n / fuftibus male muia.rc.
Sed
1819
1820
'itfed 8f melaph. famficat , qvc ex ph>aßbw
ngnojcunttu . £jnf w, ;f : t ai fihi eR/ repudiare,
recufarc, dcnegarc petita, $3 iflcr *U l |d)I.U]fn/
unnam reddere, veficam Icvarc, Sf? ma*üpropru
aqvamavcttcrc. ©18 ÖftrfDi't fd)liS'.ft ab/ an-
oonalaxatur,convalcicir. ^((bliia, / Der/ de-
■egat 10, repolfa, arerfio. 91lfcl)lügRRq / repu-
4iauo, deeuflus. §ril(f)Mb!(l)!a^un^ annon*
levatto. 3lbfd>li^)iq / renutus. 21t fd^laalidK
5Intrt»prt bffcfnmcn/ repulöm ferre.
ttn»"cf)'ji|Cil affigere, infigere, fuffigercir. delibe-
rare , coiifulcare, intra peftus uiumconfiliaagi-
■ tare. ^tc fi4l miH^on|(blo^Cn / qvid confilii
capieodum ? £favi5 iR einem Ijchcu iUei? an<
' fd>liMirn dmudiö car its jtllunare Aliqv.i] Olli
CK J'V. .■'Tf"(t)hW!/ increpare, ferircforc». (gl;
Rc <^)K(>|f «infcM^WI / rirtulam parare jaitui.
Geblökt 4 tinfcl;Iiiafn/&rasrtgerc clavis. 3lRtic
(retile RRfAIaqeR m poftc tigere. Rahmen an
t*>fllqeR fdjlaqeii/ (uftlgerc aiiarusnomen paci-
bulo. $.:(rR( aH|d)la<jcn / libcllo« in ccleberri-
mis-locispioponcre, programmain parictibus
rlgere. Ulli JcrcilJ ailfcbjiigrfl / in crucem age-
rc. Slnfd)Ii1vJ/ Der/ coniilium , propolitio , defti-
Batum, xAiduiio, valor , edietum publicum.
föi!fcranfd)lin} / aeftimario bonorum. «OJibau -
fd)laq/ taxatto hcrcdiracis.
*9inf fcf>(nc|eu / erh-ingere , refnngere , comminuere,
convcllerc , pertundere. $fir aufd)laqeR / fo-
res effnngere , convellere. exicium afferre fo-
»ibus. ©il# ^ffrenfe fd)l»i'f fl!lf / annona in-
gra vc fei t , fubfidia annonae daudumur. galten
auffd)lJO,CR /arcas refnngere. Milien auf« Wallt
fd>lilf}cn / colaphum alicui meutere , palmaren-
re. jftube.^urfcbhiqen / tabernam exftruere.
»**$BeRlinq mjftcblitqen ' fcdem r er um fuarum a ! 1 •
eubi habere, (S^ftauffölagen / rentona trn-
dere. %(U( r auftcblagen / »onem excirarc , <li-
cere flammam exfilice. Unionen aiiffd)lagcn/
monumenta retrrum excutetc. Rüther mir'
fdj)lat|en / «xau&onbus coqqmere. 2luf Der
Orac! fd)l.l<JCfl / organö ean^re, ludere. 91uf>
fd)laq )Ou , dilatio. Aibhafratto, adHi&io in
diem. S&ird) iiim «HiiffcMaaeR/ *Ha/ 2JnfteJ?laej<
buäj/ lexicon. ^nid>failffd)|jg/ cariias an-
non*. 51ßamm?auf("d)lag/ limbui. sfRanttl*
aRffchlaq/ patagium. Sluffc^la«] auf Dcr SScin/
exalho vinaria. -*> . ;
SlttsfäjlfiqfR 1 «▼«rberare , iftum alicur injicere,
jnflfgere,!/ eermisurc, frutkan, & idpuere,
abrrineTcabaiiqvärc. 5lroi7Q:brc/.$cnrar Cllgt
f<f)l ifjeR / munu« reeufare , officium dccrcclare,
honorci contemnere , matnmonium repudiare.
.XTifq auf|d;l.l4CR/ miluiam dccrcöarc. £)n<
j( UiD |cf?lii;;cf au?/infansmentagra vexatur. /i$
V'ftb ld)Mjftau5/ eqvui Calcitrat. (glRCRt CIR
3lU -eaueKblihUn oculum verberibut exentcre,
cxfculpcrc. Sliisfcfjljgcn Der flattern/ cruptio-
net pituitae . 2ilrt|<j)|flq Der QadHll I erentus re-
rum. 5ll!:fd)lflfl t'crSbcunte/germinatio. 9|»tfi
fd)lag am (^cr?«!)! / ruperpondium. itRMMai
aunq / puljatio , cxitu». <»Hi<t)li<im\(i)U\y
lententia , decretum .deiifum. JcarteaU6rd)la'
qttl/ Chartas lufonas mirtcre . jacerc. Sßci bat
DeR 21U5fd)!ag/ qvu cft. q*i primum miltit > <Ji>
«er ead^e DeR Qlit6fet>la(j gcijcn / te« definire,
colophoaem rci imponcre.
MftMcaV muntre ferro , malleo contundere.
'iiR Jlfeit bc|'d>!agen/ eqvum calcearc. ©n<
9)?U5 il[ bifd)Uia < (R / pulmentum Htu corruptum
«ft. «TifljRlKr^enRjolbcf^laqfR/ intfudio
jun« cgrcgius , legibus rnftruftiihmus eft. ^int n
*ed;cr Ulit (3olDe bcfd)[.iqeR / oram poculi auro
circumcluderc. SBcfdjIaqcne ^ajU'R / arcae fer-
ram. €r ijl nber Dir mafrrR bricblageu/ valde
perturbatus dcbilitatusqvc eft. 5?i''(f)laqeR rtiam
//Pcallidus , aftutus. löffdjlagenc (*>ufcr / bona
'Silber, aiuc «
affeaa. ^cfd)!i*i9e ÖOR (
&argentca*bulljr.
©raUfTctdiaCR/ usqve vcrberare.plagis coercere.
5Inf eiueR Drauf|d;(aGeRv bis er fltrber/ usqve ad-
eö verberare aliqvem . dumanimam efflct, ut-
qvead necemexdere. Öclt Daraflf fix* ircratlf'
fq)l itJCR / lieere , prerium rei imponcre , seftjma-
re rem , it. indicare 4r conftituere prerium. ©ie
Uuf i'llcn |inD tr^trtqf fdjl»Vj eii ■ impun.c compu-
tara» , accenf?c funr.
©rftber- five fibrrfd)!agf a > imponeT«,'appon«re.
Ubfrfdjlagen* rfuiw eß compurare, enumerare,
dclibcrare , tepcfceTc. ,©ni r if? ubcTfd)|a.
9CR / cere?ri7a tepet , inrepuit. @n grp|jr£f Drtl»
üfrfditrtöfn /prerium adjicere, augere. QBciTt
RlfR^cill ubf rfeblaaen / vintrm calcfai>um fu-
perimponere. Ubfl filDlafl I t»er / collarc , H.
epithema & auAanum. *^anffh'rbfTfd)fa5 /
patagium pallii. J^iRCubtTfcbfiiq/ manica fim-
briata, reflexa .repücat». Qocrfd)(ag Der 21er JfC/
fplenium, cataplafma.
©Rrct)fd)taqen/ concideretlacfrare, eonrerere^per*
ritndere. ^flpir fd>hifl<r DHr<^ / charta
2?0l> 90 Ü) trani-
1821
1822
w . i — ; — -w- • ■ *
transmitut litcras , perriuu. Durd) Den
per medios hottet prorumpere,
ordines inci Jcre. £urd)Khliirt/ 0<f/ coium, m
remrUlltcd £)üXÜ)fö\ >Q tfi tranurus , aper iura.
VOtnn man ta J>ctgwa?*n Otut öfter
(Stollen gcgcnetnmt&ei; treib**/ D^j man >u
fununeo fommr. JDurd;fcWjauHrt ghpii-0/
charta bibuia.
<£infd)ldaen/ 4c ©rcillfcIjUiilCIl / incalcarc, percute
r«, iclui corpori inhgerc. €D& it gci!|lt'U *rcilV
fcfrl.igcn / pugms conkinder«. jefr mag mid)
nid)( Dritnf(l;UICjcn/ noncommiuar, incaufam
non defeendam nc*. dimittam me. JftftnD etil
fd)iiUuit / porrf&a manu ftipulari. ;\n Die l£i«
feil fcfylagetl/ in compedes darc g)a| ftüffCcr
hilf ciiU)e|d>l>l^(D/ fuimen ex ci parte caeli renir.
3< ' iel fillfchlaaen / davum figere. ©en ftoef
Cin|*d)lrtijen/colugcreriiijicam. £infd)ln j Der/
conftlium. &Bememfd)l Jg / condimeotum vmi
fulphuratum. (£'in(d)lag xpnd ttxtota etlam di-
äter drama. fubeegroen. <£iflfd)iag Dt* $(aftf /
cacaplasma fimariuin cqvorum.
(Enffc^tacjc n / abftincre.abire, repudiare, fugere,
manum t cor tum habere, vrici) i ti iDiülbcnd
eiufdjl jgM / a cxdibus temperarc. (rtd|> (fticr
©affereg cntfcl)lmcn/ * convivio fe retraberc.
€incr (3e|rllf<f)afif (i(^cutf(t)lagj:n/ focicutire-
nunciare.excluderc feipfum aconfvcrudineali-
cujus. £ ic$ Der Siebe cntfrJblagrn / amorem fu-
gere , faftidirc * amoris pertnefum efic. Vittt
fd)lagung/ t>tC7 nedium, fuga.
Srftfylagcn/ occtdcre.rrucidare, interficere, it. lu-
crar i pugnä.qvxftum ludafacerc. 'Die tflütrir
finb fo bart/ nun Fan jic Faum ci fd)!ageu/ pinn»
organicae adeö rclißunt , uc »ix tradari qveant.
£>eisf Q5oTf ift alle erfchlaijcn/ cxcrcicusdclctus,
hoftium copix ocauonc oeeifc funt. 33i ::i
vHfrrrev erfragen/ fulmine idus. 23on 2lrbeif
ci fd;lagen / laboribut dcfc/lus. (Ein crfdjhigen
Gemüt/ animus anxius, in fummas anguftia«
, addultu« ( dejeltus,homo cxanimatus,pavidus.
Q?lfu)KigUrtg/ DU/ caedes. clades, llra^cs.
Sor(fd>Kl4CJl / prorrudere , pro t urbare , pergere,
conrmuare verberando, it. propagare, qvotiin
ftreie tß Iis. um rj)|; r rwtfd)IaOfll / femina »iae-
, acica plantare. Und» rtiam gt>r(fd>(aa dicitur
malleolus novui, aliks Se&fcr. Q^d^er fort«
fcWa^eu/ avertcre aqva«. (ge fehltet mt:iicr<
ft>r(/ verberando non detatigatur, mfcqvuur tu-
{ribus, porro annitur verberando. ^flccte fert'
fd)Ui)Cll/ paxtUot promoverc. . >^g£
^hV'fiye 23e>rf(t)laiicn / pr«mqnixc, pr<vfcrrare.
s J)ficif ü^rfd;laijcu / paxillum pracrigere. »Mrir
üeiTd)lageii/ provmciam deferec. (£inen 9C»iht
Übet efioatj VOrKb'.ageil / conGlia de aliq*ä re
conferre, in medium coufulere. JpCliraJ ttfr-
f4)lagen /proponere nuptias. (tMvÄö mit ^re<
(CHI : :\ }ü)\ iqen / ailcnbu» aliqvid praemumre,
comabulare. j^eDiflijarigen porfd)la<jeu / <on-
duioncs olferre. gncDe »orfd)laöen/ pacu lc»>
gc« dicerc. SJorfcbU^unoy & 2>eifd)lti»j / ftet/
conliüura , admonicus, tradacus praeambulut,
conditio oblata. 33oifd)laße tuhü / conditio,
nes proponere. a>oraefd)ldijefler uiagcn/ <c-
cundum monici«. r , f:n , «rf^f I'fJVMclfi
.^cii.'hl «UM! fenre, verbertbus manu» incendere.
^d;laijc her/ irjciin Du Do^J0crib«|l/ fori ( fiau-
dct. (£-j fchlii ;cc alle* Unalna ber/ nihil fecun-
di hic confpicuur , omnibus ruinis oppreüut
Tum, montes maii irruunr. UberbcrjchlMenv
Aiperimponere , applicare rci alicui. UliDer«
I)Crfd)la«U'H/ AdHgcrc. ■u-y > '^.
^eroUö|d)la$eil/ exturbare, climinare, evannare,
protiigare. gtncn ciu^ Dem ^>aufe ()eeau?fd)la»
qctl/ •lomocjiccre, evannare. c$ exerudere ioräs.
Z)ie 9MiUtern fchlaaeabernu^/puilulx, variolae
eminent, expcltuntur , cliciuneur. (fiuen San
frerau-JiC&Iaqrn / edentarc. dent:lcnum iaerre
aliqvem. ittiö Dem iiiijev becau^ffOldgen / «tar
fins aliqvcm exuere. <5
^frimDcr &J^erabf"d)la3en/ deturbare, dejicere.
Ißub'e bcrmtDciTd)liUieB / nucc« dccuccre. «3pi*
Bin berabf(f)laaen/ decacuminaxe (Silber oem
&tüü IjembldjIaiU'n / exarmare fcipionem ar-
genco. 3»r treppen bercbfcblaaen. per feala»
dcjtc<rc. ^tiu äöflbre febr bcnmDerfcbl«<icn/
deprimere , cxjnamre preciamcrcium, -vuho de-
prrtiAri. 't^tncm^fS^^M
jT)tnfd)li^Cn / iJtvi<j-vodftmplex&<bla$enJ ferire,
prepr. obuecre , proiuerc, conremnere, uisq«c
deqve habere, ftü Die £llft l)inju)laa^n / nihiü
faeexe, rioeco ydc/pica iui habere, parvi prctii
deputare. (cetn £eben Dabm|"d)laiKn #> vitam
profundere , parvi Jucerc , in mimmis ponerc.
.p\Mb> i'im.utj. bimtXrjrehlaqcn/ propulfare.
t!f>efd)lfl.icn/ provocarc, defendere fe pugnis , laxa-
re.e^labcractare, feu debilirare icxibus: italie-
nare , vendere, .(Silfii k^fcblaaru / bona fe*
venalia proponere Um einen Oering«« tyuii
1824
losfiMufll parrö prctiö diftrahcrr, divcndcrc.
<Sid) lOSfölagctt / rfi«im ^ per mcdios hoftcs
prorumpere, acicm dujungere, manu ic in liber-
tärem vindicare. £ß5fd)laguitq/ Otc / rcnditio,
nlicnatio. OffcnWid)« l?ö$!'(t)lagiili4 / auftio.
£06|d>lagcT/ vcndicor. ^OSlcblrtgltd) / tut).
promercairs. vcnditaln, venalitiui, renalis. Ö" rerbcr pucrife, ttUm capitis percuftio.
*£RlS'f">r ftrblfcftUjili / verbcrando aberrare, it. 'QKrföldai'lt/ /iw £d)icff<hj»igr; n / manu aversa
rcpulfam terre, a f.opo aberrarc. l£i fälliger verberar«: , obhqve pcrcutcre, it. rraniTcrte in-
in Kuicr Jgwntinq fehl / ftuftratur , labitur, dcci- 1 figerc. Ovcrd); /i tf A^crfcfclaa / idlui csefira
ditfpc ftiijlfdtfag^&ft/operaotiofa, iabor fcaui. £ic ^rcr auf ton ficin& |p<fd;lagfll/
cx crans M-t o unpctuni facere in hohem, in
re.infupcr habere. 9)?ail fdjhljt mid) üben I)Ü1/
mei ratio non habetur. Oft an ftllff fo* £ C Ut<
|d>€ ©PI MdjC Oixn hin / ne§ligitur iingva Ger-
manica dt mmis abjcöa arqve ftulta ducitur.
O b cn fj i n fc^ta ou 11g / m c / defpicatio , defpicatus,
defpicieotia , concemtio.ir. iftuj defunftorius,
itrittu £5* maui».
culiio aduiterina.
SDcrif'c^latj Oer CÜ^ünsc/ per-
SKiC' *3i<b<nf(?>l iflfn/fimulicrircpugnwpariter SBcrfdjIagttl / damnum (ibi create five aftcric di-
micationibut, tt. ncgligcre. non curare, non
laboraredere aüqrä. £i«f £dnb »Cl'fdjlagcn/
nunum luxarc verbcrando. <gein ©IM »sr«
R)l jgtn / naut'ragiuro fortunae facere , occailo-
nem perdere. <£$ txrfc&la'gr ntdjf Biel / p amm
mtcrcit , n hil refert, vei nocet. $>nfd)lagcn
SBict- ccreviila fug.cm. 2Jcr|*d)!agcttcT 2Scm/
▼appa. Q3tr|d)higcncr (*§ig / aectum mottuum.
SSerfdjIagcn / ßetiatim notat calliJum, afturum,
Tcrfucum, »afrum. atofdjlagcnbrif / aftutia,
folertia, peripieacia , calhditat. SJeTfCylagen
Rinteln /calude&aftutc facere, circumAnbcrc
aliqvem.
uuaqvc intcrcllc. 3J?iftem :infd)lagfn / in me
dium inrtgere, in mcdiam fc dimicarionem in-
ierre <£Hi<n $fal uiimnctnfcfolaqen / palum,
hftucam , Aidem medium iu locum figerc.
S^ld)!d)l.i.Mt / fecundö loco ferire , compen&re
verbera rerberibu«. £in QUort im 3>lld)f nadj»
|d)li^jcn/ vocabulum in dichonauo inqvircrc.
£>em '.Öafci ind)ff4)la0tfU'patnilirc. £<v OJJut-
i, ? fcr aad>]dj! gen / matrirtärc. Kalenber/
five j&ucnrcgiittr nad)fd)lagcn / fafto»cvotverc.
(Saturn M)niiciftcr n,ul)fd>!jgcn / in magiftri
mores dt inftituta abire, Do&oris Ali vcfhgia
»ngredi. ^idjffjTfagung/ Ol«/ imitario , »mu-
latio , (tmitinirio , (cüa , il
libtortai
yi-: l»;n Jiif- &
fß , qvoi $t\)V c^tnttffc^Ugfn /&pr£ttrea ca
curare, 1/. degenetare, depraran , dcflccterc,
dcHccrc , de fratu fuo dcclinarc. Oicbtitan?'
fd)Kr iung / Die/ depravatio, con uptio, vulgbde-
prnr ratio.
SJilCÖfTfdjlagcn / proftetnerc, prüft urc, dcjiccrc,
deturbarc , evr rtcre, fomminu<te . peflundare.
Sbilt>tri' nirf>rrfd)ldgcn / imagincs dinunperc. ^i'
nen |U S&cDcn nieC>cr|d)l.igcn / ad terram dare,
fublolum fubdere , pronum miteere . reTupina»
re* in prxcepi jacerc. Witbttqc'ibh'Utfnc
rjftl/ ckuü verecundi, fubmifli. $Jic&Cl*gcfd)la:
gcn@cmflN animus abjectu« , fradtti». hngvi.
dus, pereufu». 3tfrtcri'd>liig»ng bii (»nmurci/
pufiüita« ammi de abjetbo. 0^icb;rfd)laflung '
lilitndo , fc&a, it. inqvifitio, evolutio Utnfd^ngt'n/circumligare, i n ro Wer e, comp licarc,
^ad)fd)(ag(r/Ocr /pcrqviHcor. i/.dcgenerare, depravari. ^td)miidnmi bCT<
k^fbcnbinfd)1agcn/abeTrarei£hi,iir»i ) flinfdjlrtgfn/manusconferere, conferre, congre-
congre-
di cum aiiqvo, pugna muiuä tumulruare. JOic
Xriitninrl iimfchlagm / five tit iü.uhc iun<
Ma§UM tympanu (ignum dare. J)atJ igjfr i|l
uiiigrrd>taijrn / cercviHa fugit , cotrupta c(t.
Umaefrf)!<igcnc $l4lter / foiia plicata. $>\au
tmifd)fa<J/ Cer/ auricula peginas. ^ricfTmti
UhUW legumen , inrolucrum. Umfd)lag rt,am
fit ufura, faneratio , it. cataplavma. Umfv!>lag
Der harten/ folia charra tum inverfa.y»w retecla,
chatcula Aipinata, qvam iu inem, Aomintn ierm
&gml*rnat>kem apptüant. Uinfd)(<ig tict ©Illrf il
fortunae vanetas & ludibrium , -vei Ticiflttudo.
ma ligatura
chirurgorum. UiHfd)lag rhampto nun.imis fu-
m tur , ti. pro mutuo cx rc vendita, anato«
ciimo.
XT>beit Wnfd)I«a«ll / fuperiinaflieere.^'i'rm^o^/w Unbcrfdjlrtgm / intervertere , fupprimere. J^tu
U»t»rnl)iufd)laQen / inferius figere. £)bi'nf)iu
fd)tagen ttiam rß dicii ergo iflum intendere , [£>
limuiajre,ii.defpc<aarc, nullius momenci duce-
-SOinntd linDfl-fuMagcn / pnllium coliigere fub
uno brachia. ödur linDfrfd)lagrn / "argento
circumvcrccrc, iraudem pecuni« facere. Init
J82S
1826
U;it»cr|<t>t»i»3cry t>«/ feUanus , fuWoi«üm«<hi-
nator doli . 8» Uau'.KOUuuiu.j. Öl«/ orfucue.
flropha,fruftratio, Aircla, uagula. .Hu: lint . v
üCIl / fubderc , fufligcrc tun cum. tf.HUie
uuiictfdjliujcn / inccrcedcic. ©nein ein &an
U^ei'fd)lug,en/ fupplantare ahqtcm. Ulli"«'
fc!)U»J einetf ÜSCC&KU / fupprcQ.o literarum ctm-
bii , W«a coUybtflicArum ttßcrdrunt. JfrtVl lltl'
fcer /kr ^>inUUÖaf(&laflCn/ ipargerc crine*.
ftl>i'itei'f4)lai}ei!/ porrö dimicarc , inftarc pugnan-
do. fciijcr n)Cltcrf4)laiJcn / caftra proferre, ex-
icodcrc , prolatarc. (Eineu 2?edjer a\itcrfci:la
fdjKlflcn/ poculummailcocxrcnuarc, 65 exteu-
detc, fit* diftenderc. Weilar tiutm äl3citCVaU&
einander fd^Iagcn / -vulgb proüxarc. Sßeitcr
f^laptia/ excenfio, prohxitas.
2ßicöcrfd)la(jcn/ rcpugnare.rduaaxi, referire, t*.
«cpcrcutcre, refonare, reboare. (£d)lai]Cn ijt
»erbeten/ »ieöerft&lagen ift nit&t »erboien/ de-
feiifio juris natural* «ft, frefr. feiire legeveti-
tutn , referire non itejn. t£Ütem J>»16 ^ ' . ni Wie»
fcer atw fcem Seifte fdjlaucn/ exculcarc boloi pu-
gni«. SCBif brtf(blvl»)Ung / WC / repercuriio , tt.
Echo, reforutio, reboatio, cht ötimme äSie
«T - * i? I
3cr|'d)lakJCII / diverberare, diicutcre, it. comrru-
nucre, efFringcre t qvaflare , pcrfringere, ©BC
?a»UC/ OÖ«&aa« icrfölavn/chelyn, w/pan-
duram concidcrc. ©Ute bat (ld) jerftW
am'wabilis compoücio irritafaita, rupta,
exciniu cft. 3er(4>l Jarnsen / cor eftwrietm.
3erfd>laauna/ t>w/ coiuiio.
3»K|({)iad<»/ "reime pugnare , manu» aheui in-
tci rc, itl um innigere, ©n Sajj |Uefd)laa,eB/ do-
lium compingcrc.colligarc, c# adig<re , rWar-
£kare. <?ehlr.g Jlie ! fcmnlufiuhartaiurnffl; *d-
jioc! £ÜUUC|Qlaqcn/ daudere januam. &ic
£ur »er einem juci'eblaqeu/ claufam habere do-
mum alitui. <£r bat guten 3uefrj)lag / cupidos
cnuorcs invenir, emcor incrcium fuarum non
dxcft. 3ue!d)Iag f/l <]VoJvi< cm»lumcn-
cum , qv.xftu» , lucrum, SJ'acccdio, w/proren-
tos . it. intcrdiclum , nc victualia extra terrico-
riurn dißrahaatur.
3ufamntci.i$laacn / fiv* CKiteüianiJevftblra^n/
confligere , conflictare , decertare, lu&ari cum
. abqvo. £>it £ä:iDc jiifutumciii'cblagert/ plaude-
re mambus, dextram dextrac jüngere« -OailTe
Äbern Äcpfc jufauiuunrcölagen/ pi.ingerc, cju-
larc , lamcutaxi. , $?*n bat iufaiuiucuacfcbü
um omni-
iutif(bi<>acn
ytn 1 alias cueg«' Uutit / ternure
bui campant» darum eil. —
cruvurp conjurarc, con^iraic , coitioncm facc-
re , <iri/ Itiocctreu. 3n|V>mmcnff4)ln(«unt| tec
J^iilliC / plaufus , applaufus. 3ji|V.miucn|(&la»»
fluno. Der jflruen ccrtius campanarum pulfus.
Sufaiuujeniebl.'^unaöet^ürer/ commumo,
in emtione -wrhutienr averfio. 3uf^nimenf(^Ll>
gun^ l»fe< (Jjcl.nDU'in» / coirio tacinoroforum,
cougrcgatio fecn civiratit. 3u|ammeit!(^U»
iWuU UÜt bem ^einDe/confliAio , congreflus.
3»lfft>eil> *&Ar}mifd)cnfd).>vcn / intercipere ,ex-
cipcreidus, averterc plag.n , it. tntcrponcrele.
5Jd5 m«9 mleO uicfct btirinu'theRfd^la^cn / me ni»
hil mterponam. nyivb ftd) V.'RMji ein Ungllld
jnjifcfien biefc $relit»e (o>laoen/ fmc dubiowgn-
tudo qvxdam huic gaudio interceder. 3«if4>en»
ffhUaet / incerccflor. 3 tr i f e4?CTl fc^la CJUH'3 / »nter;
cefllo , ^intercelTu».
vBd)la4)tfU/ qvan.h .i QcbbdteJl itiivstur x tiem
tß, ijroJr'ypzs refiicre «Sc inrtrudionibus rauni-
rc : mde «iBaper fd)lad)ten / aggerem ad flumen
contra itiundaci'ones agri facere. 3 ,lr SJJnlflt
5ßja§et fd)lad)teB/ aqvam in molcndinacoir-
ftare.
©Ct)(CUtirn / tcr/f/wr.c4J .lutum , limus, coe-
num . fordes , fpurcitics. ORIt ^djUmmeü
lien j'c^mteren/ canoaliqvem oblmcre. £:d)nxü
nefebren fid) an feinen vrcblamin/ canum r«
munda fubus vidciur. ^etn \rd)la'.nin in |0
be^'.id) / al5 freier $?cnfd)/ c6 non lutum eft }a-
liilcunus. Zitier ^Ct)lawm/ lutum cral!um.
©ftnncr €dS)lüium / aqvu hmora. (Btinreuter
ig (blamm^ putre lutum.
2ü>\ •innien / & sr d>länun«TB / 4cf<c|>Iauiiiit / * «e»
liblfllUilU/ dclutare, ©biin arc, tn lutodtmcr-
gcre, fordibus contammare, fordidarc. ^tC
§UCfer f(f)lamuift/ faccharum tordcf fcculenii*
gignis. ComMj.Sl)if^\ammca/idfnt fir'rtß. 5?e»
|d>wnuucl>i4*Doei uicl)t fo/ocadc^.ic »uiutc* n
luto. '2ib|<t)lammen/ * ^lusfcblammtB/dctcca-
re , depurare, depurgarc , forde» elucrcpcriuf
dum Matur (Slltfd)l.nninCR/ emaculare.ciptua-
rc. s£incn Seid) auf id)lammen/p^cioain dclu-
tare. 2)a$ CBcmüt »cn 2a(lcm cn.fd>lammcn/
mentem vuut dcrracliscmacularc» candefv
«er«. Ifinftblammen / coinq*inare, pollucrf,
& (osdarc/qfAlQrc €ifd)lanuuen / omne» irn-
j>uittft£» UAiiipcrc , featcre iiiüvtc iSortltfoiau.'
nun/
8^ 7 e t ©c 1828
UU »1/ -dcccrgerc fordet ,ftcrcore Itberarc , depur-
«arc qvicqvid immuudi cft. SerfchJamilrftt/
luco opplcrc. S3ciT(J)l.\Jllt njftiCU/ lutclccxc.
33 er fcbldmta- Bieter/ agcr oblumtu».
ct>\atnmer/ & vBc&lamper / t>«/ homo fordidus,
fqvalidus,facdui. (£lUCßd)la»ll]>r/faminaco>
noTi, pannoü, pigra , illota, fqvalor^>bfita,
pedorchomda, lirtlutulcnca. l5*hl«ninu*r
um expoiiüur lutum ipfum.
d)Iatnmuni] > t>uv & tus <5d)tommen / ««. ötc
<r d)ianilUi.jKi(, fparcicics, focdius, fqvalor, im-
puncas. vf c!)lilHHJiii;Fcit M Ecibetf / corporis
illuvics. (Bd)lammi]Feif Hx <£rDcn/ terra lu-
tofa. <§(hj.uiinifgf i'it ucr vr wxw, immundities
xnorum. £ (hlamniigfett t>cr ä£?ortc/ obfeeni-
ca» verborum.
^d)lammid)(/ v£d;Limmf)^ft/ «4 c-fai-v. lutofus,
luccus, ecenofus, lumlcnrus , ipurcus, fqvalidus,
inqv inacut , faede, inqvinate.putide, fource,
horridc. £$lainnii$t ^liriiil) / fcumui lutu-
lcnta. (rd>hmmid;te 6t{)nccicn / ceftudincs
lutarias, L e. infuto iegentu.
pulari.popina-
ri.hciuari, pergraccari , luxuriari, c^iuxunaic,
comefliri , ÖT perporare, ftve pocitarc. 3°
()innn''d)(cnintCII/ prapr. usqveaddiurnam
Adlam craftinam convivari , communiter , gulae
dedicum cfle , voluptaübu« fe totum darc.
^d)lfmmcn urü) ftcmmcit / diem noÄcmqve po-
tando concinuare. S;Tfä)Icilimcn/ dilapidare,
confuxnere.dcvorarc nummosdrfacultarcs fuas.
Tpiciturftiam £urd)fd)lcmmen/ & 3crfd)Icmmcn/
prodtge viverc, luxuria dufluere. 3> : f minun
fivt mucinanfeerfd^lcmnicn/ congraecari, com-
potarc.
^d)lfnimCT/^«r/popino, lurco, helluo, epulo.
ßt^lcmnicrinn / DlV famina multibiba , mero-
biba, profunda:, incempcfti vac ac fordidae gulae.
^itfilcmmcrv compoior. 5)jitfd)lcmmcrinn/
compotrix. *3crfd)!cnuucr / homo ingluvio-
fu$, vulgh JecoHor,
^d)!tinmcrco /tue/ & fcas <BiS)\t\nmcn / ttiamvu
(Bd)l(nimimq / popinatio , luxuria , luxus.biba-
* fitai. SJerfcbUmmimcj/ * IDurftfölemmung/
diflipatio, confumtio, profufio pammonii per
laxuriam. %n tBchlcmmere i) erfoffen fenn / lu-
xuria 4 laiciviä difr1uere,dclicatedr mollircr vi-
T«e. ®cm (£d)Unimcn ergeben fenn / oiiof»
y\tm , voluptaubus plcn» & confertae dedere
fcfc. Wfc't^'«».
&<j)\cxntl\id)t/ aJi.&ad>o. luKuriofus, incemperarw,
»c!un deduus, bibax , ebnofus , luxuriöse»
inremperanrer,per luxum gflafcivurn. <5(f)lem»
I1ltd)trr 9J?enfeft/ afotus, homo vcmri deditu«:
6<J)lenimt)flfceö aBeib/fccmina vinoknta,gulo-
fa, cupcdiarui, remulenta, bibacula.
Schlampampen / ncfctlatnpampet/ eß wx
^poinpfll / ftve pomp treiben / i. e . luxuriam
oftenrare , ira heluari & pergraeeari , ut omnibus
norum fit, acunusqvisqve intelligat Vitium ten-
tri« Sc gurturis: in ßreieautem eß prodigum cfle,
fumrus cum probro arqre dedecore emmdere»
neqve pecunias , neq ve famas parcere , in fumml
abundanciä pecuniae illudere. Compof. ©ur<ft»
fd)Iamp.inipcn>/ & SJerfchlrtnipampen/ perulan-
ciä prodigirateqve aiTiduä foriunas fuas oblt-
gurire.
6d)lanrpamper/^er / & 6c^lamptimperinn / öt'c/
mal 1 &* feemina praeter ropdum debacchantes.
(Sr)f<hl4tUp<mtper/ homo profusa luxuxie,im>
modice, redundanter genio indulgent.
^Sd)lan?pampern) t Wc/ ft» 6d^lQmpampen / *
M€@(hl,uupi]nipung/ hcluatio cum pompa &
oirenratione, luxusperditut.
c d' I MV. M in l- 1 Tb / .nr. &4dvnb. enor miicr 1 u xu -
riofus, £5* luxuriöse.
propr. eß panno-
fum enc, obfolectori veftitu incedere, feifsa 9c
fordida rimica ftve parnincia circumdari , eßq % k
0di!cnitncrt / tjvoA pattpertat luxuriei fit odtofa.
Jobole*. Utimur Urnen ©djluinpen fere pro lenre
gradi.pederencim gS'gradatim progrcdi, &a.vafi
adrepere,/ct/ pToferperc: Voiuplatet enim, corpori
ultra tjvampAr eß, ingeß* t fttppurant, m*lumq^ eor-
porii htbitum tabemq x indttcvnt. <3d)lumpcit < i vol k
notAt cafti * form na accider e. & fd)Ul'.HPi T . ti
tabfr / cafus obtulir.
<Sd)!irmpcr / Vet / & ©chlumperinn / *tc/ mit ,
foemina obfolero amiculo velact, pannofus, ^
pannofa , lacernarut , Ei7 lacernata , it. fenHm ad-
repens , laflä Teftigia trahenf. (Tr;fd)li:nipci7
Margices , alias tin &Ü)UnW<t)UnX.
vr c!)lump / rec / cafus , qvi praeter meritum , aut
praeter opinionem accidir. vr cblunip etiam eß
calopodium, calceamcntum ruptum, 8^ lace.
rum , vel crepidula , it. qvodlibet vilc ▼e(rimen-
rum , pannucia. (9uf Den Vrd)limip/ repenre,
fubitö, de inprovifo, inopinanecr. (Ei •> ■ ur"
3ft.it ^n
1829
1830
&«n<8d}li!mp aniitl)Cll/nc^ligcnicr fe inducic.
(gülDvlt auf bell tfcblHUlp/ fubuancus mile».
6d)llin?pi/ adv. aliks ^djlunipolWÜt/cafu.forr«-
iortuna. • cum alütr mcUtt ac putätum fä. v£3 <\t>
f(J)a(t) filUinpSWflfC / fors tiiic, cafus llc ob-
tulit.
edjlmnp»»^^" / * 5>ae<5cblumpen/ »<"«.• &»«
ec&luniperuno, / & ecbuimperco / g"**»«
dus, fcgnis, cun&aiio, tardicas, i/. ami&utin-
cu Uns , & agreftia. Porro infpcratum , inopi-
num , inopinaium , fortuitum , vulgo caßt.ile.
<£(&lumpi(&t / «4'8. ed^lumperifd)/ & fchlum«
PCVid>C / »gnavus , difl'olutus , panais obficua , ü-
lotus , impcxui, inconfui , it. lentus , tardus , pa-
lüm efficax , tardiufculus , impromeu* , fubicus,
&aJv. repente , e veftigio , lerne.
plumperen / ijefeblumpert/ famt. k 9Mutw
pen / 4i$ Uemftt inotat , &pr*terea remisfiilimo
ad otium animo eile. €9*if € djill) Ullb ©trüm»
ftn f4)lumpcrn/ laxatisac folutis calccis.tibia-
libusqve deftriAis inccdere. (£d)lumpernrii4wi
rß omnia ncgiigcntcr, pigre, rcmifsc agete.
©cblcw / 54X0». ©lat?c / & eti*»*
©flaue/ *«/ p<- ©cfclavcn/ es ©f la>
VCtl/ propr. Sclavus , Sclarinus , Vandalus, fru
Winida , gtntii Si^tlic* & barbat * homo. Hodt'e
aufm fcrvui , mancipium , dcdiditius , glcbx ad-
dictus, qv\a humum ifli omnei vtl inßar pteudum
exlmSi vtl in ßcrvitutrtn a OtmianU rrdailijunt,
mttapbor. rliam rß fervas natura* , impos rümirum
ßti ipfnu , ac partim 4 bruto dißans <£r tf C <i\\ l'<(f)
(er vSflape / fervum pecus cft. £e ibciqener tirfla»
tc ' ^rvusemtitiut. ©dbcinviebiuMUT £fld»c
verna. ^aner^flaiv:/ glcbaeaddiftus. £riffla<
Vi (crvortim infimus. >\ununu l -VC / manci-
pium prineipum.» alias j£)i>f|rlrtPC / mancipium
palarinum. (öeltjTLlPC / feevus mammonae.
(rUIlfallfflaPcV peccati. XeufcWfFla»« / man-
cipium fatanae. fffioi'tfFldPe / fenfus literahs
aUcda. SBeiber« /h»r ftebc$fflflPe/ uxorius, gy-
narcoer a turne nos , mulicroAit.
(~($lvlPcn/"i>uMr/i, mtitfr inftar mancipii labo-
rare , ramulari,& anci.llaru CompoJ. 5hi$jTIat>in/
libertäre potiri r gravi opere dcfiingi. Vottkr
Gll{fflrtPCn/4/rfl/|lctl0#|fIdPC!l/ libercatcm re-
cuperarc. 35e|Hat>en / aliqvcm in ferviturem
abriperc,tradcre, redigac. (^idj idffl.mn/
Ubpnbus fc frangere.
Od)!ap<;reD / * eflowrcD / Vit/ ©flapbett/
(5fl<U><nn>tTf / Tcrvitus, munus icrvilc, jugum
fer v 1 tu eis , famulatus , ferrientia. (Einen in tote
©NaPWfubrcn / /fwperffUl»<U/ infcrvicucern
aliavemabduecre. JP> iU$ffltlPcrcO/ vcrnüitas.
©el^piapcrcp/ fertirus pecum*. gürflcn fit*
Jfyofifla*CVa) I fplendida aulae Tcrviros.
rd)l»iPifcb/ *6d>l-.ipfnbrtrt/ *4 Bf«*/*. Tertilis,
ö» fervilitcr. 2lu| "^fUpifd)c SüCift / fcrnlcm in
modum. £flaPi(cb crjP^f I! »Cl'bcn / ("cr. ili ver-
nilirare imbui. ^flapifcier2)ientt/famuliiium.
@*lccf / fdjlccf cn/ gcfcbUcfet/ «an
vrnirt a JL<rf C r» lambtrt , ij/wf rc , i'if »n mtm ;
8?» »on woi'um tfl, multaGtrmanka vocabula ab
04) imipientia Dti ivata tjfe , ita , fltu/i
compofitum vccai'ulum faciai , /J/ft i.irm fW^t1<
wi bi§/ u/ (B(fclcrf<ii /// Äctfcn.
Öcbliippgn pojit f|Jr 4 ^nppen / 0<Hcnfrn *
t,en?tn/ öd^reefvn j ^cf<it/ 04)«ucr> i
Reiten / &ü)tot\\en k WclUn / 0c1'a>crt *
X0i\W/&4Wit}tnaXOit)Ctl/K. Nmlamen
mteiibi (S<f;lccf fll / P'O primitivo ainofeimw, Jor.cc
ahtcr edoüi divttßm ßatuamtu. Efl igitur £ C^llC'
den / avidc manducarct dclibare , cupcdii mo-
rari , cupediofum eile , ligurirc , catiilaxc. Com-
pof. 2lb|d)lccf cn / latnbitu detergere, delinire.
ÜU5fd)!<cft*H/lingcndo confumerc. Q5'.'fc!)!rcfctl/
lingvä lcmrer demulecre , circumhmberc. <£iiu
fd)li'(h'lt / cuburcinari,dclibando de vorarc, avi-
dc aliqvid confumerc , ingurgitare fe. 3£itfcfjle>
efen/ parafirari, unacpulari. ! 2>cr|d)U'rfcn/bona
fuacomminucre, intcmperaniii > iautuus, cu-
pediiStcVconqvinrisctbis facultatcs fuas cx bäu-
me. SBicbcrfc^lCfFcn / fympofia, dr coroiila*
cionc« continuarc, poftridie fe rurfus ingurgw
rare.
<3^>lccf CT /tCt/lurco, Apiciui,cupediu5, carillo,
liguritor, parinanus, cupedo, cupes, 4&ej)lrcfe*
Vinn MC ' faminacupediofa, patinaria. jv\tfe<
fCbletltr / fifcellus. Vjfdjlccfer / phago , pro-
fund« gulae. JP> Uli) J d> l ctf er / mcliis linÄor.
Qlltffeblccfery clinaor. 55cf(blecfer /deguftans.
ddibans, guftu expericns , primoribus labri»
guftans,
<Sälctfcreo/ ©efjlecfung/ Me/& ^ebletfen/
cupedi» , cupcdia > linltus , iauritiae , ommaqvc
edulia , feu efculcnta cxqvtllta, opipara , ÖTddi-
cata f ut bcllaria , rragemata , aliaqvc feitamenra»
ayptUtnt Mattrat &. (olutbra , alias 0$Krf itt
VMAt fcitamenta duUia. flilf vrd)lecFere»
bcf!<lKli]fH / vcnan Icporcm , i. <\ deUcatiorem icr-
Mm, pravtrb.
t*d>l«ef brtft / iü)t / ©(blecf erbaft / & e*Ie<
etcrlwftltj/ 44jftr. advetb. cvpediofut , cupc-
dmanus, laacus.opiparus, andu» cibi dclicatio-
ru, cupcdularum jmans.y .- opipare , laute, cx-
qvifit*. edjlccfcrbilffrr 0Xc«lC^/ naufeator.
(2d;lerferhafii£i;en/ deheu*, ckuicnta magni-
fica. gfrferbifaSKabUeit/ ccstuCcrcalii, Ue.
multk ferculii cnerata.
(3d)W'cf CibrtftiiiU'tf / Di« / avi Jicaa, defiderium . cu-
piditat voraoi.li dukia , dclcctatio cibocum pre-
rioforum, orexis, i. e. appehtm fcitamcntorum,
ÖT liguruio. Diriter rif«m Vjr&lecJtltfcFeft.
(^CfclUCfcn / JJCfcbtUCFet / devorare,gurgita#e,
glucirc , it. forbere & abforbere. <Sd)fil(teB/
rtidm metaphor. ußtrpatur pro mifcidm eile, cum
paupertace conflicxari, yvi* hi atrum panem flne
jufeulo & cbfinu vorant y dtfficulttr eibum dtltu-
dum. ©er rtvuic icufd inuü t>ftl)f mic fc&lucfen/
proletarius iftc , mifcrö viöu Yiver« dr furfa-
icum panem clicarc tenetur. Compof. Qlufi
fdjlucfen/ (Einfcfclucfcn/ J£)in«in 4>inunlxr»^)iii'
nieder A ^ci'lcbliul'cil/ degluurc,devorare,in.
gurgirarc , ^ tuburciaari notant. 2}er|'(&lutfen
«urrm mttaph. qvoq^figaat : fimularc, filcrc , tacc-
rc, vclarc, lilcntiö transmittercu'. colcrarc, pau,
perferrc. Rillen »crfd)lUffcn / propr. deglurtre
bolos, metapb. didimulare, fufferre, mufOtarc in-
juriam. tiikt ißmfrcficrt.
Gdjlucf er/ Ö«t/ gluto, larcev, mando , phago , po-
lyphagus, parafitus , aflentator. ßi&liuf erinn/
t>u/ foemiua vorax,edax, bibax.bibuia. <2d)Ul<
dfen melaph. eliam eß pauper , homo tenuif aiqve
egens, rcrumqvc inops. jJImier <&d)\üd < XI pau-
pcrtinus.capitc cenfus, perpauper , cujus faccu-
fui plcnuseft arancarum, d/ü/^ungciUtöCr/
Bfurio. (?r iß ein guter £d)lucicr / fj"* "afta-
bili» cft. Äalbauwnfcfoliicfer / P™p r ' inccftmo-
r um gluto, fordidoqvc SS" vili eibd viram tuften-
tans, ut iüi qvi in ftpulchrtt'u ipß dt »ogo canam r*~
ptunt , ptr contumtlism in McaJtntiis ftudioH te-
nuiorii fortunK, qvi in conviclorio publico ac-
cumbunt , tliks Roitimunuiut / conviftorcs.
Um AUtrtk pulli Alufarum ßliot apprüint ©infOl'
fd>lucf Cr/ cryibw caviUatonbtu mtritb <pM rrpontt t
<Pulfer< ar^fcrbfrepfdfc^lHrfer.
G<tlurliing/ öie/ & öaa edjlurf cn/ forbiwo , rora-
UQ,°luliendi±*3mi t cuiit$sudtt : ^uffc^UCfURft/
I832
€in< ^mm^ hinein» ^>inunDer> * ©evftjjlji*
(i un.u Q3erfd;lu(tung/ qvt^meuph. tß diflimu-
latioinjunarum, patientia, 9ioJerantia limula-
" ta. Dictiur etiam @d)l"C|fereö / ßd frtqvtnlwis me-
ttpbor. expomtur pro egrftjrc dr mdigcntia
tatcqvc: qvandoq^ etiam faftus (in« rc, fuperet-
lium , typhuB, contumaciam arrogant de fc per-
fvalio.a '
«Se^IucfOaft / iSetyurf frftf / *lj &adv. forbilii ,de-
vorans, Hcgluticni, tngtirgitans fefe, tuburci-
nans , & metapb. ineps , pjupet tir.us, cruda c«>
meden», it» marif pvopnt gulofut , ingluviofui,
gocturofut. fe(tjlurfid)tcr Brüter / catill«,
oirculio , hguntor. Un|'rj)lucf()^frig/ qvoddift-
cultcr forberi vel glutin poteft , ut peracrrl*
guflui. 1
©eblucf fen / ^lucbten / ©cf)Iud);cn/
propr. plorarc cum ftngulribui, atikt Hngultire.
Dicitur ettam ^atfd^cn / atq^ fapeconfimjtturcum
(Sc&luclf 11 / errbtii emm ftrigultibtu "verba qvafide-
vorantur tfrrmo* interfiettur y ßj angulatur. Com-
poßfunt: 3lU5|(0lllv'hcn / expu icic rem nodvam
impaclam fingultu , nngulcuui curare, j unucr-
fbrt ff^Iucrftfll / fin«ultare, crebro (ingultirc.
SßeiT4)Iucf f«n »' metaphor. eß muflit arc , devorarc
injuriaa.
6d)lucFfcr/dc (Sd)'U(6}er/Dtt/fingultiens, finguJ-
tans, it. Actus cum linguhu c Jens , pauca Gngul'
tim loqvcnt. (£fi)llicf ferintl/ Dt«/ famina cjv-
lans.
(Bc^Iiicffen/ A ©o^lucbjen/ 04«/ flerui, ploratio
cum fingultu, ttiam cd)!Hcf>iUin] / & Vrd)lntt.
(um / öic/ fingultu«. v£rtvvTo mit €r$Iucffen
l'CDi'H / fingu'tim ioqvi , fingultaaciiun modo
«oecsaegre inirtcrc, vr/verba clu£Uxi, adhaeti
rjj ' tuibidc loqvi.
*3d>llicf |ld>t/ dt 6$ln6))i((f / At;. &advtrb. fingui-
eient , fingulcan« » it. flcbilcs voces referens , gc-
mirui dr ejulatus edeni , £fT: fingultim , cum lin-
gultu, B'ploracibu».
ScWct)/ ^ ©ct)lcf>e/ 0«/ P /. @ct!ef>n/
Ö" @d)lCl)Cn / acacia , acantha. Jpetf» dr
Jperl)|iff4>kbn i prunui fylveftri». GJaitenfd)k'
bell/ prunui fy 1 veftrit transplantata , xel horcen-
fis. ScribiturnonnuOi(<i*(i)\tWfedmale. (3d)fe«
ben fcon feine ißcinbeere/ prov. Diffcrunt xra
lupini«. C%n>elfte 6d)lel)H / pruna fyheftria
in furno exficcata. (r d)Icbtl in freie expoatm-
t«rpruncola prunula : psunus fylvcftrit au-
3ki u ii
1833
1834
Um ©t&lcbnbtlfcty & (5fdilJt)Ut'Ö|rh / «liäi fp»- i£d)UlÜ)t/ Ote/p>pp«rrJJ7< animalfrrpent, adrc-
nut. pcnt»vfi occuitc utpiam latent , {\mttun aufm
©d)lCld)/ fiftlCid'CIl/ 3cbfcb!ic&/icMd)it< ^««H.^UnWci^/cocctl.afcrpeni.
(fce /$i|M)l«ti'U/ /«»fr« &Ü)iui$+tl / cortuofo* 51b|4)lvld)tn / lenio gradu abire r filcntiö e«rcdi.
re, /<n(tpi ilUbt-, claneuhim ingxc/ir. SRac^
•0- ufcffyJlÜbflt' pAdetcncunfedortMiro rctipc-
ie £t fC&kl'd) 11- . a ;v pedem ictcr:. tpol<
hnfd)k dji'U' abcama* ,im damus. vrinWerb
f(bb icbvll *lt*> fUckfedll/ poppyfmacc,/™ pop-
pylmo eqtum nmUerc. VT d)U'ld)t.'n rß
pc r t :.»üu t ias- dicert » fnbb'aiMin , fuppalpari
aiicui», i/. q/icfccre^irtimularc. fiLcntiuabqv d
.91c niete , iura filentium fctcncrc. v3d)\'»d)iii
feK Üll 3U(!)P/ vulpinarü .
^tf)Ificf»v*r / Oer / * £(f)[<id)frina/Ote/mas,&
famnu lufpcmö gradi» acccdcns, mttapbor,
latent» taritant , dcii tefecns , tränt > clandciti-
fiUS,Opcrru», infidiator , \*> : tefta , clande ftina,
operta vi in £rjf<bk(d)er/ fimulatorcalViditli-
nuis. ^cfcnfdjkidjfr / Apprllant crepitum ven-
• tri» £iti'«|((}!cid}(r /molJ;pcs , palpo , palpatcn,
adelaxor«.
11.040 ©f fä)[(\(t){ I & t»fC ^d)!cid>CVCV) / repta-
tut. gradusforroicinui, tcftudincus, mollities
greuus, it. palpano, äduiacio,. blandimcntimv
bünditia ,<St fimulatio, diflinntiatio, (peciet , fo-
<a», occulurio cbkicbcrco »pmcbnicii / (j-
cophaneias (Huerc.fycophaotartj <Sc fycophan-
tirfätc vBidj auf v^djlckberci) begeben / r*tc
bras , rencbrasqvarterc , rtcxtones fcqvi.
€cblfiet)ercn ©UBII fud}Cn / aflcntatnineula gra-
tiain aueupari. $5o$brtffe V^Cftlcttbmn / odium
ob&uritm , latent , filent. ^icbc^fd)lcid)UtKl
amoc furreptiuus. (gr tveu§ b«l VC^ICH £ (Wirf)
omnes novircaJIium anfradut , femitatqvc düf
fiules , tf? metaphor. onuiem habet cognitam
itm»
Ufte ingredrent , mollucr «Sc gradu ui/pcnfo
procedens, it. in(idio!Ut>tcclus , cclatut ,c!an-
deftinus, occultu« , i- : pc.1-.-tcn« im, placide, ta
cur, tc^r , rnfidiose , affcntatOTic , blande.
Cd)l id)id)t binöcr rt'itcnt Drein ffnn/ exinddhs
• fr clanculum aueupart. qvam rem aJiqvit gerat.
c»r flk n<\ fcbtacbbflft binber mir her coniccutut
> «ift clancolum mc. vSc5[citfcif0tcr %üä)i l dan-
dcftinut Tpcculacor , obfervaror occulrut»
lurtivc ftwcdere. Jpcimlrct)«lll< bflll J^Aut ab*
rd)'cid)ül / ctftrn clatn cxccdcre. i&ui i>cr
£d)Ld)f 1 1 d> .".b,cblcid)cn / c pugaa fc criprte,
fucrtm-iclalM cx prarfiov Scn D;r©"«(irrn)
v'.b,(i)lv.ii).n ct>uvif:o Tot^auccfe <e. »?tbfii)!i:
c5eK/0cr/dci'crior,proiug\u. Stbfc))lcid)uNa/
OlC/proCugtnm*
.»Ii. cbici'J" t ti / obreperc , rcprntfe ag*re<li t oecul.
tunvvenire .0ln|dtfticb«7 Ocr/obrrpcnt. 9b>
|cblcid)HatV OU/acctMns mo!l(»rrinotrt<)ve at-
bnni, 21tlfd)lcicb!d>(/ J.^rcf. doIofu$, iofuiiÖ-
(ui »öÄtitwio. iniidioie.
^USf(t>lcid)Cli / tlam exite , dcambolaruni ire , fub-
niovcnc fcfunim , diverncula- qvjercre. (£rt|t
i1U6i^jd)lid)i'tt / m (Kcuitum fc abdadit, cläm
cvalit , in fnga tibi prarfidiuin pofuit. ^lll^-
fcbli'tcbCC / OtfV./ rnddiator. obicüor viatum.
9iU5ftblcid>imii / Olc / exeurüo , abmo teda.
iöCf(T>lcicbcn / obArrvarc alujvcm f fubaulcuharc,
q-vac dKuntur , (erinones aneupari ex inrUii*,
obfcrvauoni operain dare. (£intnbffcMddKn/
obreperc aliqveiti. Ofr^i^b^f ll}Hbc«"d)Ud)«l/
mors «um obrepfic. Q)e|d)icl(bcr / 0<t / obre-
ptam > cuftot danWcflimi» , aueeps verborum.
^J'djI.'U'hmi.^ Ol« / obTcrvariocj^aggrclIio- oe-
cul tj, vulgi vbrrplh, tUaoveatw.
^urd>f(tMci(t>cn / difFugcre r rranfiirc cfanculum,
perrepere, perreptarc, in fugamTe penetrare.
vir bat ft^iiu-»j)SÄaaj?^rc^}cfd)!i(ben/ penc-
travjt fe ex fcdibui fori«. |)iircb|d)lticf)fr/ Oer/
pem-prans, penetrant. ©urcb^UicbuilJ / OÜ/
decbnaiio^fuga fccrcca.
v£iitf($h'i$cn./ irrq^ere, infinaare ie , obrepeare.
Vr id) ilt f inVf ©Uli|t Ci»fcb!eid[)f II / aflcnratiuncu-
1 litgratum aticujut aucupari , in ammum illabi.
6icb in?CaM|hnb cinW)ldCi)di/ad masulranim
obrepert. iSrinfcblfW^f r/ Oer/ in<T nuans (t ', ob-
reprant. . (SinfcÖlcicÖlini/ OlC/ obreptio, inß-
niuno, ttlapfus.
(Enrfd)lcicr)cn/ titmtß poJ2(bfdj!eifbeir/ e?*fere,
crumpere »effugere, elabi. (fr itf UTl3 ftltfcbll'
ebefl^ fubduxit fenobit, fubtraxir fc eelerr;mc,
gradum fenfim rerrödedir. (f tt.'fcbli'icbcr/ Oer/
fug>tivu!,.rcrugw» gnt|'djlcifj)uil3/ 0U/ dtffu.
gi um, cffugium«.
17
et
<tr|d;l«<fecn/ idtmftrt qvod J£>V (11 litten / obrepe-
ic , J«"ipj *f/rc« f/? inveftigare, in vam devenirc,
odorari rem, pcncrrarcadalicpid. vi'tnnr^iV
rflf)t crfd)lii(^;n natentenr conjuiarioncm dc-
prehendere. (£m< 9£ rinung erfdjfcidjcn / opi-
ntonem allcq»i , pci fcrctl.ci e. fffcfrld 1
d)CI!/ feras captare. (Erfd)!ci(fo<r/t>*r/ mdaga-
tor, venaror. (£'i |'d)!:icf) 'i'inn > Die/ indagacrix,
venatnx. €rftf;lci(t)UIl9/Di«/indag«io, inre-
frigatio, perfpicicntu.artificiofa conjeihlra.
rpere, prorepere r adrepere.
1836
pro
fc
SDatf 'JllfeT fcHctcfrt D.lhcr / obreptt fenecVu».
-5>ial»cr ctnrin lKr}'d)lci<fccn / confefta« al.qvcm
chrm. Jf»crf(^icid>ung r Di«/ acceftu» fubicus
Jfria\XT\)<xfÜ)[<ill)\im / DtC/ rekjVef* infidmf.i,
obferratio firaudulenra. .^tnDcrbcrfchfci^Cr
©er/ feftaror abdirus. jF)cro bfd)l f i d; 1* n ' frnfini
defeende rc. J^rrnnDf r & ÜtxiföafMttytnj
•[iirm. JfrtranGidflätyn/ & .6crf»irf(ft!cicfjcrt/ fo
r ai fc pronptre.
Jj)inftblf teilen • clabi, ev^ivrfc^rr, obiir, procurrere.
J5»iuf(t>Ui4)»:H.laßfn/ conuivere, inHolgcrCrfofu
te ac neghgemer habere. (£e? finö DiTO 5<igf
bingcfHjlidjclt / trej die» abicrunr. Jßjnfthjci-
d)Um] f Die/ connifentia , indulgentia, faciliras
•pin»ibfcf?Icicbcn/ deorfum prorepere» j£)inauf
fäflc\<t)tn/ funumgrcflümmolrn.acditern effc.
.Öiiiau^fchlcichni t pederenrim exite £inun<
Dcrf<f>!ficbf P/ decUvem efle.
• * SndiTRp^If !Ct7f I! / uoa fcnflm progrc^i, co-
micari obarnbuiamrs , ä tatcre, vtl ad latus fen-
fim inccdcrc. ÜKifcitianDcr in$ 23irtel)rtu$
f(folcict)Cn/<omiccm feadjungere alicui ad raber-
nam meritoriam. WJit * 3^ebcnfcbUicf)fr/ DCt/
comrs icinettt molhoris, i>ä ambnlaciuncnlae.
Miit\'ä)\iib l Der / comicatuf , auedratiot SDilt'
fd^cichung/ Die/ idm* $Jccbcnfd)lrichung/ Die/
confeaauo. Sfrbcnfölcit&cT / Der/ con/etta-
tor.
2Rat^fd)lcid)Cn/ fcori eunres furtim , teftigia ali-
cuju» placide pcrlccjvi. (i uif m flücVrüffJf n naef)'
fd)Iciei)cn/ curioje aliqvem obi'ervirarre , in fpe-
eulii eile. ?ftad)f(j}lcid)i'r < Öf r / aifnotaror, ob-
ferrationr clandcu;n;e operam dans. ^ll<ä)>
fd^Incbcrinit / Die/ conftflarrix. (£&rciirtaclj
fc!)leic!)Cr / rencaror pudicuiac y vuigi atUnta
S^tücnbiufcblficf)fn/ aberrare vii, deviare r exorbi-
rarc , diterneula qvjercre, fipinvenixe. SJfrbcn
Oer Oc&ttlC bilifcblc ichcii / dedmare kholam. •
9^cbflll)infchf«cJ)mig/ MC / abcrraiio, declinatio
a jufto tr.imitc.
Ubcrfcbrr icJ)cn/ ? x>©.y bf fd?Ictd;<ri/ örcrfdjfrf#
djftt / obruercc5 opprimere aliqvem inopinatc,
incurßoncmarqve iinpetum per infidiasfacere,
derepenre irruiupere , fe/mcirefare. UbfTfcbici»
Cbnng/ Pte/irruptio , tr>»afio, impreffio. Ubtri
f:b'xk1)( r/ ?<r/ üKuiTor, intsfor.
Untcrfc^lrfcbcrr/dccrpere, perdolirm atqre iniidia»
alicui iraponcre, fraude ac dolo oggredi , ali-
qvem in fraudem deducere. UllDcrfcbld'cljcr/
Dcr/circunifcnpror. fraudatorJalTax. Ull&iT<
fd)lci(I)iinti / CK/CircuraYcnriOjfallacia.fu^la,
n- n 1. . tranfenna.
SaföiCieÖCH / dilabi. fenfim abire, fu6duccrc fc
dam,* id. q vodh\\\W)\uä)t II / disperire , defi««.
r«. jDif3^iCn»tT({t)lci(&Cir/ tempora labunrur,
IDirD |tr^ fü^M Mlfd)lci*cn/ in oblivionen»
djuturnitatcadducctur, memoria hujut^ciabo-
lefcer. (^»v^cr ücrfdHcitbt fic(v aqta (cn-
fimdiffluitr dilabitur. g3ci|ctlcidjling/ D«i/
abitioi
Uro«/iw^m r mifd)!tic|)<n/ fagati» circumirc.per-
errarc, peragrarc , pervadere loca. gerinn ■.
fd)lfict)ung / x>Uf tagatio. JMmfmMbtti
Dcr/cirov
Ö 1 Vtftfc1)lclcl7ei1/ de medio rc^cdcic, de circulo
fc fubduecre , disctßonem facerc.
Werter ßvtfioitfö[t\<t)Ctt/ longius diicedere pau!-
latim , ex Foco femorcre , in uirima loca fe con-
jicere. 5ortfd)I<icf)Una / Ote / migratio , abscei-
rcpcntinadiS'
3u fa iniuiiirdilcicfjcn / dam cofre , clandcitina con -
venricula habere, i/,fociumeV comirem iiineris
•vtl deambulationii euer 6«f filtÖ illfammcil
tVcgg(fd;lutcn/ ucriqvc in fugam (c peneuate-
runXp .
ÖT©Ct?^^WI / f/J p«/fW lubrictu , tinca 1 nomine r
etiam tencha , fr merula paluftris. ^d)fci()cn
mtrpen lupl gcftiljcf IWrDctl / tincae fale probe dc-
fricandat funr,
,uccr.
5-ixT>».©chlfHfe/ WC/* ecftltKf/ ttt /fed tunc
/Jgm/iid/ caulem brafficx non capitata;, fed qvai
ex mens foliis conftat. Sßfinfd^lt'iicbf / urrei
vinani. 5Bicrfcf>Ui uct> / cuieui cercrifiarius.
3lii«m £>at
2)^^ 20(5/1^0« §jmnDam(2d)lniid)e/ W«»
un.it lut conti t 1. e. cap.icif ouU.botmna , ovinob'h
mttapb. ttiam vocanlur : fcßdli' dr ^iCl -, (T)!v UC&C.
Hinc dn»oflcr£d)KlUCb/ cbriofu*,benepotuf,
viao i;rjv;s , madcns , fn- madidui vinö , .v :i .1
dulfa »<tc .'.inpi.iu. .V.-^ ß;djl»tud) ettam notat'
cqvorum de afinorum genitale , fivt j> Ariern cur- j
porw ad proereandum dtßmatam. (?itl öltcr
<£d)lrtlld)/ ucer yccus, putriduii piccacii» con-
fueus.
(*d)lnud)ief)i7dr i?d)lau<&&aft/4^/- &adv.inmo-
dum utrii w/ culti faftus. f/«r düun ptrtitttt
Aimin. v' d)'ai i:i / fnä / uicrculiu , utriculus,
' Äff, e$lrtU$tr/ /TW 04?U»4?H:3fiCt / 0«/
urrariut.
^>d)f(Üft7&ft IpUtr. car. Iimus,p ituita -.ittdrm
vUeturfJfeag.eim/vt öctylerfcn/ a gseftn : tft
mim matt) ia tenax Itnta ,utß*r glutinU. Indt
iiil'Ci' c:(!)lcu)t ' huraor, vel phlegma peftus ob-
fideni , fpifium , 4r leneum. (g d)J x et <r &\-:m\
acu r.i p 1 c ui t;e fl n x i o. Iii < l |( lim lli\Tv£ d;!i; Ml
deftillario putris, de faccida. 2Jr$Cltn) / bic
Gd)Idut |iebei / medicamentum phlegmago-
giini. t cblnni in. übt ri 5 c!;!:iiD piraitafacii.ut
fpirarnenta faucium ftruiuiumfoncnr. vr d)!nin
ttiam qvodvis fedimen tum craffum dicitur.
(?(J)ldmfn/()ff4)!C!inff /oblimarc.limum facere,
Dituitam movere. 9J?tfd) Mlb $l!f fer fd)!dmm/
lacdr burrrumpituiram moventdt cretme. £\v;
SMcr fdjleinWf/ccrcirilta fccibti« abtmdat. (?d)ld
ntf n/eliam aHivefumitur , ut ©efuTIIiefdjlc imfll/
pargarc vifeera animalium a fordibus. 3urVf i"
KbltTlinCR / fpumare faccharum. Ccmy^f. funt :
wbjdjleimcn / de augfoldmcn / u. cnttc&lnmrtu
limurh txrrabcre, dc/pumare, dcfccaTC. QJc>
fdjldnifn / de Q?rfd Idtncn / pituitä redundare.
Dicitur ttiam ©urcbfc&Idnicn. i$ Diircft-
fd)l C im f ( / turbiduro , pituitofam cd. SScrfd? In-
nu n ; featcre muco degravedine» alias juddjlti'
mm.
Ccfoldmcr/ &«r/ dr ee&ldimrinn/ tic/mas, dt
f cum na pituitt redundantes 1 gravedine proflu-
entes , phlegmaticus , de phlegmauca.
r*d)ldmun<i/ Die /dt t>ae 6d)ldmcn/ id,eßfvod
öcbleim / &qvidrm redundantia pituitae, po-
ttjimum atitem protpfa generacione phlcgmatis,
dt excirattone pituitae pemtur , dkiturq^ ü>*c.
rheumatifmuf. 5lU^fcIjlciniung / purgacio,<x-
uiüio huonorura ooxiorum. S5cfo)ldraun3/
• immundtria valerudiharia ifpurcida vicioforum
humecum. {8ci'fd)tciUIIII1C(/ obduftio hmö.
^djlcimicbt/ de^(j)ldnibaft/ Adj.^adv. iimofat,
pituitoius, phlc^matuus, gravedinofus, it. fecu-
Icntus, fputcus, fordidm. (?d)!fHmid)fC 9*
aen / rluor oculorum. (5d)ifuiuid)tcT Xraaf/
porio fexuieata, S^curbida. Ultjd;(citUI$t / Ü-
limit, imperturbatus.
<3d)lci§/ fd)(cißcii/ 3* mit f$ujc/
gcfd)Ü^CR/ pf opr, f-p: feindete , findere, fecare,
cacdcrCi incidcrc , deinde : fcali erc , üulpcrc, : >
cclare, pirro: rerece, fricatc, & tandrm dcplu-
mare. ftciVVli f'djlciii'ca - pennai dcplumarc,
rc , dcccrpcrc plumas. J^oi} fd)ld|;cn / ktndcrc
ligna. (steine UbUiyai / Taxa difÜndere. Com-
prf.fimt: 3lbfd)leifcn/ refecarc, fuccidere. 24rv
icpUiicn/ fuftodere, incidere. CllfiWCnfdjUil"'
teil dr iScr|'cl)lci|;cn/ diflecarc, cultellofolTCre,
it. atterere. Dicdur ttiam 3ciTd)lciBCU/ dirHndere.
SScrfd)U)jcnc /h/f ier|'(|>lt0cn(6iiv^er/ veftesde-
nivtu ufu eouAimcx.
cd}lcipcr/ 0«/ f<aor, feiflor. Gd;[cif;f rinn/ bitf
ftrmina feindens, ij difiindens. $cDrrf(|)((i^>
tinil/icxminapJumascarpens.dcpl uruans pem-
na»._ jr>oli|"d)Uipcr/ fxandularim.^xj
v5d)lcipt / DU/ afTula , khidia , fegruina , fegmenta
li^norum vOiubuftipni dicata, ut luceanr, pineas
ued». <rcbK'l^C ttiam txpanüur inivilitittio,
intertrimentum, ramentum , c# qvalibet tuk ir-..
(Schleien t!lfld)f It / diflSnderc ligna in afTula» te-
nuiuimai. i?infd)Idpcn/aflulacpinaftri. 2)ftrrtJ
(£d)ldf:cn/ fegmenta andiora. <Sc|>Ict0lctlt/
t><)6/ dimin. ipinula.
te(Wd§ÖIW/ t>IC/ & VA» Scbldjjen / difeidium , (e-
tho, ftflfio . feiilio, fiflura, puratio. ^Itl^fcblctf«
funij/ exfeöio. 23crfcf)lctj{un9 tcr ÄUiöcr /
(rimentorum laceratio , attenuatio * aerritus.
Scbf rfcbWpiing / ipfe deplumandi aÄus , vulgi
dtplumatio, carptura plumarum.
6d)!ci§ic()t/6colviBfrid)f/ dt 6cf)!cit'f)ü ft/ ad,.il
jtdverb. fciffilis , hiTdis , fcAilis. (JchkijjubrrS
JP)oIi/ lignum feaile. J^e(|iHnicbr fcb(n|#
luift/ lignumdiflindi commode non potefh
@dbli(SCn/ gCfcblltjCt/ incidere , crenare , fer-'
rare. Reiben KbltBCii / incidere crenas, ineifo-
tas Tcindere , fecare demiculos. ©ctl Sjauc!)
f(bli?<n / infecare, fealpro foltere ventrem , cul-
tc 116 rindere , r atnut fupplkii wi mortis in ImMA
«ntnUh. ^i\mhUi 2ßaDimc4/ thorax incifua
"4
?39
Sc
<5c
1840
\tq % difciflus. ©efc^ter Warfen/ mala diffifla.
^ompof.funt : 2lllfd)ltf}cn/ infccarc, ferro fauciarc.
UU5 ßve 2Jbfd[)litfn/ amputarc , oppurare, prae-
ccarc. SluffcbU^cn/ refecarc ferramenrö , mu-
rone viilnerarc. 5'fcbe auffcbligcn / pifeem
>rofcindere , pifeis ventrem rufpari. £>urcb>
c^üßen/ Ecrfctjlifccn/ & 3trfcbU^ctt/ fucemdere,
uffodere cultcllo, lijffindcrc per mcdullam.
I)li^/&er/p/ür.^c|)li^t/ crena, rima, fiffiira,
»ator , cu;:u dimin. X3M £cl)lifjlcin/ rimula. §e<
UTfchliH crena, rr/fiflüracalami, ineifura pen-
ix , «Mb ^cc-erfraufe. vr cMiij reißen / facere
irenam. j£ofenfc!)liß / caligarum rima, pacor
>raccarum. j£>eniD|'(|)liQ/ pator & fifTura indu-
ii , jh't ineifura mtcrulae. £en ÖC&IilJ IUC1U l>
f)Cn / ineifuram fibu! is conne&ere.
i)llRlinq/»te/* <&ä)\\fylV rofio, fcil?io,fis-
io/feftio. ^luffölifzliug / aperrura & apercio.
Infc^liBun^ / fauciatio. (finfcblifeHng / incifura.
Durcb« & 3crfcblii|un<j / rcfcÄio » caefio.
l>liBid)t / & (jcblifebaff / adj. &ädv. fciffilis.fis-
iiii > S •' incisc, fuccist, per modum ineifurae, per
acilem & leverh plagara. T)m<bfÜ)\ifyÜ)t/ &
crfd)!i^id)r / discifliis , confe&us 1 fucetfus.
Cf)ICU§/ fd)IiC§C!l/ 3cb feblirf e/ Mi feblirf'
f(t/ * icbleuKctr / er fdjliejjet/ er fdjlem?/ Wie
.'blieben/ ic. 3cb fcbloj/ & f$cb febtöpe/ gcfcblof»
'Clt / claude rc , clauuira rencre , fepirc , it, conji-
ere, concludcrc,conjccturarc, fenrire, ftatucre,
irioncs putarc , calculuin revocarc , argumen-
in.infcrrc, coarguerc. (£ü|$ flU$ Dem illlDern
blieben/ argumentis uri, aliud cx alio coliigere.
)ai iobr febiefen / claudere porram. £ic
Bunbc fcb!eu|i/ vulnus coalefeir. ©ebroibboqen
blicken/ abfolver« arcum. t£inen &ebe fd)»ef'
11/ perorarc. Unrecbf fcl)Iie(jen/ alitcr , qvam
ar eft , judicarc. VTS? 1 f t kid» jufcl)lie|?ei1 / Icvi
snjeftura pender. Vis fcbliepen itld)t clUr
:d)Ulf?el/ non omnes cla*e« aperiunt. Q>\4
^rant f(ft!if&t ficf> / braffica incapiea abic. £)ic
[pfe ift nrd) (Kfd)loj}fn' rofa ofeirar, corymbum
ipillatum haber. vSeblic&en/ nev Siirgcrmei'
.T feun foIL defignarc, deciararc confulcm. 51r
it fd)liejjcn ' opus abfolrcre, laboribus perfun-
, finem imponcre. £)cn slßeg !d;lk'Kcn ' in-
jirum praedudere, icer obftruere. £>ic ^el
rfinNcfd>lofjcn/ pafeuis interdichim cft. ine
fanD fdjliejjcn/dufare larus. ®efano,ene fcblief
l caicnas injicere reis, catenarc fonecs.
<S (blie§ee/ Oer / promuj condus, difpenfator, pro-
curacor, carecrarius, janitor carecns , ahkt @|»
finijnu^cblt^cv. iobrfcblie^er/ *Ms pfotti
ner/ janitor, of>iarius, claviger. (5cblie|fvi'ii|n7
OiC/janitrix, it. procuratrixpeni , difpenfacrix,
fivt gubernarrix rerum domefticarum , cellaria,
imacor iniqvus.
£cblie|}ungv We/ö'Daaeebliepen/ dauftrum.fc-
pra, praefepia, cataraÄa. 6(6licfilin4 Der 9De\fl)i*
|eir / confcöum prandium. («cbiiefjiing De*
ibxitfil daufula, conclufio cpiftolae. ^i)\U\
Hing De^ geben«/ exodium vitac. (ceblicKunq Dcc
Arbeit / confummatio opens. Jßeo X ohi fcblicf«
fcnincieetaDrfoininen/ praeeipiti jam die, ät in
Tcfpcram indinaro, cum jam porcae dauderen-
tur, urbem intrarc. ©crodlbejcbliejjuni] / forni-
catio. 2B»inD!eblicyuHÖ / doftmm intergm-
num.
gdfl Ugfo / 6eb!ie§!id) / ©(b!ie§bar/ etyicföaft/
ädj.&äJvrTb.cluCilit, aprus ad claudendum , &
aperiendum , 1.'. ftnalis, racionabilis , confccla«
nus, £5: ad exrrcmum, noviilimc, poftremö^uu-
dem.
©(blojj/ / plur. e<f)!rff er / fera , dnuftrum , KT
nonmmqväm clavis , ut: ^|jf(jf tüOl OnDer bun*
Dcrt (Sd>Ir5t?^ril / centum ferc-ferTarurcIavibus,
«plaft ^(bloj;/ fera plana, tefta, lamtnä munira,
Mitks ^linD ecblcp. €0?ii|f yfvrSWarrfcbiof / ap-
pcndula, penfiüs. Älinfeuf'ef)loi / & $fir|d)lojj/
fera cum uncino, pefliilo, Jfumanubrio. gali;
|'d)!o§/ fera-«Jufili», fire incirari pcflüli. ©oppel»
feftof/ fera gemini laceris. §urfd)liigfcb!o(j' 21n;
*«5cvlenfeblop/ fera catenaria. 6cblcHmifei»
nein liegenDen 3uuv ferajaceatii pciluii. ^a'>
Deff te< / y?fr jßlinDfd)lP^ / rtüm Laconica dir
citur,
6cbl0p/ 04«/ p/wr. <g<f)tö§er/anc, fortalirium,
caftellum ,cattrum , munimenrum , propu«na-
culum , munmo.oprra ,cujtu Jimin. ^(f)l0§letn/
i>as I caftellum minus, propugnacuttim exilc.
(r(f)lü{i bauen / caftellum cxftruerc, excirare,
mummenris fepire , operibus cingere. d)!op
beigem/ caftrum obfidionc cingere, armiscit-
cumfedere , exercieu fepirc. (§d)l0§ f CUTiii i*n/
impecu oppugnare, aHalire, imprdfionem in
arcem facere. (gtblßB ( innebmf 11/ ßve erobern/
expugnare , occuparc. <£d)lvb au^bnngern/
arcem famefrangere. ©ö^^dwergiebt jiej)/
arx dedic fc hoftibus , Vit^Oti fe commiior.
6(blOB bffv'r]en/ pracfidium in arcem collocare.
1841
Sc.
64)lo§ WiÄöijeu/ dcfenderc/sa ft^H"». ,>£:(fyü>B
t)f VlCl§CII / educcte prafidiuai e caffro,, c^rcd*.
£)ic SRclijccu«^ öci c^Hi'Hrf »«UijrtL ofeuäio-
nemarcis foltere , rcint'cctädisvcdcrc. v£. J;^ 1
fei* in Di( ftlft ballen/ in fomnit iaborar< , umoras
fc&ari. (£r boilft J&(fru%r III AU teil / <og«-
tationefibi macnificadejn'ngu.vanaffigurario
lies animo cxiUuic ©CÖlufj »Oll Iftatttr fcfiC
eaftcllum natura mumtum. ߣE IDOhnct im
£ / caircltuni Jubiur. £>a j iß elf t(t auf
ÖiC ©Cötiicr ßcn>i4>m / exercicus per cafteila d"s-
fipatus elf. «Sd^lüf befeftigen / roborare, fo!i-
darc , rumare , munirc arcem. fEMtUi/jtflt$>
trcftlid)C$ @d)lO§ / caftcllum munitüllmum
JfJ)i>lH'S (3if;lo§' arx j'u ,cxceua ( cdir4 t üjrgcos.
f&crbrailt/ rofijlef &$l0§/ inecafa« vacua.la
tfn. (?d)lc«Ü mit einem XaiJH / caftcllum.uir-
rirum. Uilubcrn»iiiMi(()C5 ©djlof/incKpugiia-
bik, infuperabilc ♦ bello tutum , invicium mu-'
nimen. Unnuljeä v2d>ir|; / caflxlluni incr«.
3lnh'?fd)lp{j/ praetorium > praefecttira ,domus alta
prxfc&t. $)ci'kjf<fykt§ / caftcllum momanum
(EI)ri|lcuf(blO§ / arx Chnftianisparcns. (£b«n
fd)lüp/ am glonat , carte II um honoris. l£rb»
fd)!og / arx hereditär ia. ScinDi'pfthlOß/ditioni
hoftis fubjaecns . cafteilum hoftile. ^ctier&
fchlojj / rota fclopctana. Sed gctlf r|"d)rP^
rß caftcllum pyrotechnicum »pyrami« igniarias
itruQurx. §ren|"cf)lo§/ -A r * i'bcra. §rei)bcit<
Sucflucbl' &iftrt/c|'d)lojj / afyliun gentium ,tute-
larc. Srici l cnffd>l0^/arxbeata,pacis4t fecuii-
cacis refugmm. \] 1 palatiura Prin-
eipit. (^.U'UTi'ch'.O'j peri ff ylium horten t"c. C?k'
rachf mi£fchlc<& / memoria domicilium. Orfltj«
fd)ll)(j/ arx Iimitanea. J(?aubtfd)lojj /arx pnn-
cipa!is,ampli(Üma, omncsaliusarccsdr laxitue
& dignitate&muatüonibusi'uperans. . Jpcrvcn«
|d)lOB / «djficium magntücum , dorn us angufta.
JfMinmfl^t'd)li^ arx (rcllifcracttli. \\\\\ t}| railt 1:
fdjlop / decu» virgiauatit» horrus clautus virgi-
oalii. jrdni9sfa)lp§ / redet Regia, gnmpcir
fd>(cf / arx humilit , inralida, nudara. \v.\i
f^lcü / arx Fcila , fuperba , ameena. SÄccr fi *'
<Ci\(d)le§ caircllum mantiruum. Barrett'
(cbltMlil / fubftruäiones infan*. iXflllbfchloji/
, fpoliarium, arx prac Jatoria , latronum caftcl-
4um. Sd)illlfdj!l>6 / propr. arx confpicua , fr.i
itä diu poffunt amplin'm.T thearrorum dt amphi.
cheatrorum molcs , ^qviJent theatrum . 0 c h .1 ! .
U'f» ly ampbitbcatrum , gcrunbet 'c 'S) ip.
1842
vf c^i'4)!c(j/ Capuoüurn. iSinnciifdjlp^ »Sf D
|[.»i. k c\ ! ,; racionisiaÄigiurn, inteucatU fc-
. des. <&jnimq|*C^lD5/ arx atftjva : aßi«tCV|'d)l»p/
«Jfrm hybtrna. ^UflCBlH*d;(p§/ paianum v»rtu-
ti$. föt§<rfl3)\6BCr t Poet.junt : navesmilicares.
(St^ffi^lOif/ caftellum urbis. aütiffiinrtffJblfff/
fudes dotalü , arx dotahtia. Q^olt'cufc^to^
xthra. ^unta'fifjlL^ / »dificaiio immenfa,
fjTfturenda. ^aui'lc^lüjj; arx lmgioia.
bcv/d;lp§/ arx magica , rigurata , imagtaaria, L r.
ium\bloü.
>3d;lpSCV/ Dcr/clauftraiiui, faber ferariu«, clau-
ftra ac feras fabi itans. OcblPjkrinn/ OicT/ Ccn-
rii uxor. ©CS € d>Ii$ptTÖ ^crfftaif / officina
clauftraria. vcd)ttf IJCItf SBcrfiCilä/ in/lrurocnta
icraria. Jfir* -siab'jei
2)CbiUfj/ Ocr/p/. ®Cf;lMf1C/ pr*p».r/! claufura,
/nc avlps claudendi. Fttqvtntiw auttm argu>
flientum 1 ranonem , conicqvcntiam , conrti-
cutum, dccrcturrii cj coufc£rai mm »etat. <£in : rt
vr cli!:i : : f»1pt'll/ decerucre, in aaimum indiKcrc.
i^ü habe ich C»cn £<fcluü aemadjx / b4rht&: 3<A)
bin Ijurn» txfolvtict/ hoc mihi condituuira
eft , fic dclibcratura eft mihi. <SfbiuB madjen/
dcHnire.^etcrminarc, (tarucre. ^0 u i'ü mit ben
£cb!u5cnuic&rfiH$/ fententiadivifa cft.fepara>
eim decreveruar. Qcn vr d;liiH an^rn/ fenten-
cii defiftere. wollte / ^^ IWireft aiiixvi
Kzü)Uv;x-> ■xmcüv. . vcllem aon conOituiifci.
Die v5acbc beruhet auf Dem i3chlu£e / caufa co-
lophoncm addcodamdctidcrat. & JÜianbflt Den
rcdjluS'lt'br gelobet/ magno ailcnui eclebrata eft
(entearia*
ClU!l^f(blU§ / judicil inferioxis placitum , ctev ifum
rrarfedt vtl Qvaeitons. *2lliafl five ^llfctUB'
coniiltum ex arena. Clrocüidv ar, / recjvics ä
laboribut , perfunAio operis. ^>.lU|d)IllK ' co-
ronidis impoittio. Q^lurfdjll)^ / feotenua ca*
pitalis -» crucneum conlilium. (il)ri|tenfd)(uj;/
fententia ChriAianö hominc digua. v£hrcil=
fiw iugenbfcblu§ / dcOinatio glonofa, honcftis-
ilmum mentu propofitum. (£t ;cilfd)lug / Jxve
i'lblif.Wii;? / contumacia , pertinacu. (£ nD;
fd)lll|/ Cenccntia dcHnitiva, ultimum elogium.
^ciuDcs|cJ)Iub / condlium hoftilc. ^reunDcs*
fchlttfj / autem amica intenrto. grenfeplug / Vo-
tum liberum. ^ruDctt6|'d)lit§ / paeificatio, in-
Arumencum pacis. ©cn>olb|'d)lu5 / fornica-
tio. Ttthc arciuUio. (^tUiä)\(H)\\\ft / conformatio
confilioium. .öaubtfd;luB/ dectaum prinzi-
pale,
(Sc
1844
pale , caput conftituti. 3 ifd)!ti|j / pedaria fen
«cntia. 3ll(|enDf$IlI§ / majorennes. £;Ulf»
fcf)ill B / contrarius cmtionts-venditionis.
■bcrfcfclujl /argumentacio pucntii. £anbfd)lu§/
dccrccum provincialc. Gumpen« & Marren«
fcblllß/ inrtirutum vüe, fencentiaftulta, Öffidi-
cula. €0?ad)t|'(I)!liii ' decrcrum Principis, fan-
Ct\o , confhtuuo pragmacica. fcuripnid;. acro-
ama. QMlIUipfcfylU!* / fentcntia fatua , fubita,
confilium praeapiratum. ^UMufj)li![; / plebts-
cicum. 3frl!)tf$lU|}/fcnatusconfultum, dclibe-
ratio , confultatio. dlt6)t$)d)\\l$ / dccifio , de-
c ifum » confilium jutit * refponfum prüden tum,
fentcntia informatoria. 9ift>fd)luf?/ periodus.
5Xci<#$fcfclu§ / reccfliii impcrii. &cibefd)!ujj/
fcnccncia correcla, mucatio confilii. ©cf)ici)&
five njiUf urlidjcr rti$tcrfd)!uj? / arbitrium , lau-
dum. $l'0|t|'cJ)luä/ Tcntcntia falucaris. Übel»
& Unfcfyluii/ argumentum informe , vitioium,
xatio inflrma, conclufiunculafallax. Uri'cfyluj?/
fatum, fataliter deftinatum. 93ernunftfd)lll|j
argumentatio. Zii JbJfd)lili} / vcnfimilitudo,
Cuftragiura. £3jl)itfcf)lu§/ opimo fallax, pro-
babilis. 2Biinthljd>lilB/ diverfa, ambulatoria
fententia. Cßcd)fi"l|'d)lu^ / alternativa. 9Bdn
fcfoluü /contraüus cmtionii vioi. 2Bcltfcl)lu&/
jus gentium. QttiM:tfu^lu§/fyllogifmus. iöuji-
fccnfdpluji / coagmentum vulnerii. 3»)fi>fcl
fd)'llj fophifma , dilemma.
aJ )' &*-iwb- bärbäri: Refolut/ ani-
mofus , inrrepi Jus , ü. conftitutus,ratus. Uli
fd)ltij;i3 I ineeps , dubiut , timidus. Hmc £d)lü|"
f U,fcit / promtitudo , pr»fcntia animi »alacriras,
animofitas. fcf) :ti •;; i .1 Fe i C / formido.timidi-
cas,dubitario,flu&uatio, titubantia. Un|'d)luf
fcIMn d) / aJverb. pcrplcxim , dubitantcr , in-
cxplorate.
©djlÜficl/ Oer/ clav is,p/wr. Ote <£d)lüj?cl. Dim'm.
©d>u'i§dcül/SA3/ noi'M (Sc^liiycldjcn / clavicula.
(~($lÜßCl/ rtuxm pomtur pro indicio , indice> in«
dicatura, inOirucione, Ö> inilru&ione, ut : (£r
h.u ben6d)lujjcl bariu gefunden/ fatit jam edo-
ftus , benc per i tus , & exerei tarus cft. g d^iu§cl
tu im p I cch um tß : iußrumentumftrreum , q vi toni
thndtrum ordingntur , tliks @timniI)4itirtKtt
teilt. Porta ©djlü&cl / tß potcltaris (i^num, ut:
©a* flntf ber ©d)iü|jcl/ poteftas clavium. €r
bat Den ajilbcnen 6&Äcl bcFoinrnrn / camera-
riui cUvii aurcae defignatus , conftirutus eft. ]
<5u)lWl U&f Ctjcbctl / potcßaccin faccrc,xuuncrJ
praeHccre. <Sfj)lut!el ncfymeit'ordine removeie,
dejicere aliavem. (Ein t^tinD / five plumpen
(Sdjlfijji'l / tafeicutus clavitmi. 5JnitJfd)luW
clave« prasfcÄur*. 1> D^n fcO (Ü §tl / granarii.
Qub'S • five Dict r idtfchlufK I / clavit adultcra , La-
conica. C r )cI)Cinmn!;icl)lÜ^i / myftenorum vrl
fecretorum patefaaio. JTj.tubt ßi* tfapifal*
RWÖStl/ da vis generalif. J^aU8fcl)Iܧcl/ five
£ür|d)Iu<ji'l / clavit porne domut. J^immeU«
fd>ElIKCl / eceli : fed ctt.vn pldnU <ß, nomine ver-
bafculum , & primula verit , alihs Qctolftflcl;
Humen. X un\l & ©pra*cnffj)lu§cl / clavis ar-
cium , feiemiarum , lingvarum , huc* jfdl.int
Äammcr« Äcllcr. Sabeii. 6ta&e» ©tubcnfd^lüf»
ffl/ K. claves eubiculi, cellas, arcae , civitatis*
hypocaußi , wl mufei , &c. Ad\. &tdv. ©d()lüf»
f'licijt / in forma davit , rarum eß. (£$ ficht
rd)lub'clicJ;t atJo / cla vcm xeferc.
©cf>leiife/öie/obex
aqvariui, cootinendaeaue
transmittendae aqvje causa inventus , Cataracta«
catarade«. DUituraltks 0(^U9gdttct/ Ö'ÄO«!
MMn / cabul« dimitloriac, qvbd vel elevat'h iü'u
Aijua in prteeps dimitutur , vel deprtßis cohibratur,
eUionomine emilTarium,^chela9 aqvaxi2.(§(fylfU»
ff H 6ffnetl 1 «nuflaria pandere , apenre. €>d[)leu»
fcn ill<rmad)en / claudere , obturare. Q.vi SQaff
fer h .u Die ^djlcuft n jerri^cn / aqvationes na-
feentes, vel Bu^us erfüll omnes catarac)as re-
fregeruncac recluterunc.
?lbfd)Hc§en / folvere, disfolvere. €iiifn ©cfiiit \u
nctl tlbfd)lic§cn/ caprivum vinculislevare^exca-
tenis eximere. €r i Ü XOkbtX flbacfc^lc§cn / rc-
laxata ipd func vineula. SlbfrJjlii'liUlIg / levacio,
liberatio ex cuftodd. 2ib|"djlifijtT/ hberatore
vineulis.
^Itlfd)(tcf eit / catenare , caceni conftringere , com •
pedes indere,rf. adjungere ,copulare, conne£re-
rc. (rinen an Letten fdjlic tjcti / catenas alicui uv
jicerc.» 55r ief anfdjlii'&cn / attexere literas. 2!n>
ÜMu'Kiüi.r carenatio. Stufdplicßer / li&or. lo-
ranus. Slnfc^lu^ in frieren / additamenrum,
adjeftio literarum. 2infc&lup dneö tSüfyt/ ap-
pendix ÜbrU
•21uffd)lic§cn/ * Pp^f(ftlic§cn/aperire,patefacere,
pandere. $ftr auffd)!tC|jcit /referarc torcs.
55lumc fcbldl^ fid) auf/ flos ofeirac, herba in-
duit fc in Hörem. Übeltäter liei'uy.ic jen / delia-
qventes rcdimerc , de carcete eduecre. ifi|ien
unD v» 1 ,1.,'it einem auiTd)lie§cn / onania armaria
4c (edsÜM adaperire , & rccludcxc. SXijf fd^lie* Kcr/
Sla aa aa «ccju-
1845
(Sc
1846
t ecludcns , rcfcrans. 5\iit i'd.i uMd)l:c§f r / xni- \
gmata folvcns. duffdylicpUHCj/ apcrtio, aper-
tura , paccfaftio , manifcftatio.
51usfd)lie§en/ excluderc, excerpere , prohibete,
AibmoTcre. g{icmanbenan$aefchJi>K<:n/ nemi-
r.c cxccpto. (ginen oon ter ©tabt ausfcbließen
macmbus exdudere aliqvem.ab uibe prohibc
re. SOI« SXal)t CU^fcbliitcn / excunare , fcnatu
movere. »Hn&ufdjlojicner / exclufus, feclufus.
2iU6fd)lic1ung / exceptio , remotio , exemtio.
£>bnc etlUigctl Sltisfcfcluji/ finc ulla exceptione.
%tW\C$tni propr. id. eßqvod ödjlicficit/ claudcre.
confepire , dauttrts obferare. £> lg Jfr&Ui be
fcl)licgcn / «des occludcre. (£ i ;; c n im J£>tUlf< be*
f.!)!u'i';cn / indufum domo contincre aliqvcm.
Verum ttUm eß : conftituerc , finirc , ftatuerc.
SXilfjt befdMicpen / confilium inire, decerncre de
4ibcranda. ©Ott bat C* fo bcfc^IüHctl / fic fert
divina * ol ntas. $Kit Seifen bcjwfei fepn/
«ingi hoftibus» introcludi immicis. %c|'djlic§/
ttt j cuftodia. if s ift unber meinem 5>efef)licti/
fub clavibui meis cft. $efd)luj}/ Oer/ Ö» ÖlC
35efd)lic(?una / conclufio, confummatio , >/. fen-
tentia , conftitutum , deftinatio. 3>efcbliejier/
cuftos, clavi^cr, dauftritimus. 95cf(I)llcb'CVinn/
janicrix.
©cnf^licfen/ id. feie eß qvod 2tnfcbItC0«rt / adderc,
adjungere, attexerc. (£in fMSfm bCDfc^licpCH/
addexe munufculum. (£fi ij't viel bci)4Cfd)lci?<ll
Uffjbffl / multa coaccefl'erunt , coadjefta (unt.
5^cnjd)lHP/ appcnduula, auftat ium, adjutamen-
tum, additio , coau&o. SBcpfehlujj im
teil inrertum.
&rau6' /»wjDrobfdjliejjen / argumentari, colligerc
<x re aliqvä, judicare. £>arail4 fdjlicße id) / ip-
dc cor.'ic 10 , lufpicor , colligo , hinc divinarc li-
cet. ä# fonnte ti ob Are« Dieben leiebt fdjlief
fen / conjeftui ä fädle aflcq vebar q» id loq veren-
iur . <r ooiel «IS id) Drob fchj ic i;cn Fan / qvan-
tum auguror conjctlura.
JDrcta' * €infd)liejjcn / propr. eß includcre, &idem
0 W&cföUcßcn. 3n ein etoefet emfcblie§tn/
■»acerns includcre. Sed noUt rtam'aggrcgarc,
<ontexere,conne£rere, conjungere, apponcre
$n dn 2>üiiDn{i9 mit einfeblieüe n / foedere «m
jun^err, adfeifecre aliqvcm ad convcntioncm
€r ift mi( in Rieben cinae|cl)lo&en / ad conditio
ccs pacu aeccilit. CUu* mit ringefdjlujicn / »n
ciufis ommbus. (£infd)lie{jungy indufio. vrm.
fdjliffung einer ©tubt/ circumvallatio.
\£ut(c|)Uef en/ propr. r/? : laxare vineula , folvere cu-
ftodiam , muitb ttfitätiit* tdmrn fumitur pro confti*
tuerc, antmum induecre, audere, (latucic. ^<j)
bin cntfdjli'&cn alle* jutoagen/ deUberatum eft
mihi at xcunqve experiri. %<3) f an mid) nid^tÄ
(ntfcblieVen/ incertusrcntentiae.ytiranimi Tum,
difirahitur in dclibcracione animus. SBir lllilf'
fenun^ entfe|}Iie§en/ \iwt n?ir iu\ nn\ !!cn, deei-
dendum , determinandum eil qvtd tadö opus
Gr. (£nt((f)ltetung/ decretum, animus, fiducia.
£\i l fd)lif(jid; t / aJj. animofus , promtus, expedi-
tus, animö prxfcnti , bärbarit: gefohlt / expe-
ditus. (imfählü/ Set / t-*m (jvod i£nt[&>Ui{i
funcj. Qü iu|(l)loi;ciil)cit / vttl^b lUfolution/ bo>
na (pesi animofitas , aJacritas. Uncntfd)lPpcn^
In:, animus Aifpenfui ambiguus. fiuftuansi
cundabundus» dubium mcntis judicium.
5ortfc|)lie§en//?w gernorift 5lBeiterfd;liepen/propr.
eß mutarc carccrcs, in alio loco incicre , porrd
claudere, ultcrius euftodire t jt.i et Um eß: confi-
lium ex arenä capexe* ^\d) b ;br es fort QC<
fd)lO§en/ protinusad fufpicandum duftiis l'um,
Aacim conjcclurä prxfagicbam.
^ftr ßve 95orfd)IietcU / praedudere, it. pr*fa§ire,
augurari. 2lu* fielen Urficfoen oorberfcblieBen/
ex plurimis fignis , indiciu 8t documentis, animi
divinatione permoveri. Borbet kblicpuiuv di-
vinatio, augurium, conjeäura. PJor fcbluß/ t>ctv
prxjudicium. 93orfd^licÖlifJ}e ©nmbe / argu-
menta conjrftatoria*
ÜÄlt» * SRcbcnfcbliepcn/ propr. concatenare, ut hodii
hqvuntur, rtaius una vincire» colligarc, drtn.ie
communicatö confiüo dclibrrare , ftatucre.
Sic Alle Hoves judicii dicuntttr ffllitfcblilRcn -vul^h
collcgialiter fcntcntiam ferrc , SOiit)"d)ltCRer/
Scabinus, collega. c^adcHor judican nura. it<
fd)lll§/ / A ?Ö?ilf(l)liifuna/ We / unanimit
fententia , i5 communis. (Sie fdMiefccn CS aQC
mit cin.inber/ omnes un *> ore confenriunt.
2Rafbfd)liepcn/ propr. feeuodo locö catenarc , fedu-
dere, qvodetuanfß '^cf^nber fdjlit^eil/ deinde da-
vi aemulä vcl Lacomca iores aperirc. £5" obterata
turtim referare. SR ^[(ftlutung/ t>l«/ furtiva
apertura aedium. 3^;.d)fd)lieper / direftanus.
9(rtdi)fcl)lupel/ davisadulterata , c(fic>a , Öfqvat
verat clavis formam , projedum , five labium
imicatur.
SPer
1847 ®c ®e L 8 4 8
93ci;d)iici<n/ fopr. fedudere, praxluderc , g^oc- j
cludcr c, fi vt obl'crarc , dtmde prohibcrc , ncgarc,
dcncgarc, excludcrc (Einem feine ©un|t KV
fd)(tC(>(U / cxduderc aliqvcm bcncvolcntiä Öffa-
vorc fuo. Einern Die Suren dc rfd)liii;cti / pro-
hibcrc aliqvcm domö, rctto , adieu. Briefe
»crfd)liej;en / obfignare, figdlarc literas. ?lßenn
fcic ,H üb weg ift/ vtr fd)li;pr man Den £ call / pro?,
fcrö fapmnt Phryges , poft bellum fuppetiae.
S'.T|"d>! ic^UIUI / oeclufio , obftru&io , oppilacio,
obturacio.
fent 3^it ^ ttmpta a die Georgii Feßum Ali-
chaeiii, qvdprata a paßulatione liberafunt.
Vim|d)ltt Ücit circumdare, comprchcnderc, obvol-
vere , circumvolvete. (Einen mit Den Ernten
Ütnfcftlirjjcn/ circumpledti, amplcxari aliqvcm.
JDer Gimmel ünifchlicjjet alle*/ omnia cingic *
cocrccc cali complcxus. ©ic (StaDf i|i mit n
nem Durd)i]t(?f nDcit ©rdbeu umfct)lü§cn / urbem
perpecua fofla compreheadic. UmfdjliejiUHg/
ci«/ dcUmfd)lu(? oet/ ftipatio, complcxus, Co-
rona, arobiius. UiufiftlCKen/ fepeus, cmttui.
5ü3icöCTauf|"(()liefcn / rccludcrc, referarc, aperirc.
Q0icbrraufqrfd)iü§(ne Xüren / adapeu» totes.
OB ici)crcinfd)licpf n / reponexe, denuö includeie.
©ieDernuf|d)liej;umj / patefaftio. 5BieDerein<
fdjlicfjima/ cuftodia itcraca.
3"rfd)lieüfn/ id. jw^»efcl?It<^<n/* ÄtnfcbWcp
fcn. ertubc lU(fd)licj;cn / condave obferarc.
Jbttti iucfcniu'ßcn , claudere atdci. hinein Die
£\\X 00r Der 9W< lliefdjlieflen I exdndcrc ali-
qvcm förai. 3Hea.efd)loijener Sftatjen / claufus
iromachus. JpiltDer jid) iuefdjlicjjen/ oedudere
sedes pefiüld poft fc. J iu |"d)I it jju n J / actus ope-
riendi.
3ufammcnfd)li(^cn/ coalcfccrc, compaginare, co-
agmentare , it. in medium confulcrc , in confen-
fum coalcfccrc , communi fenrennä ftaruere.
Siifnumenföliefuitg / ort/ A 3ufammcnf*Iu^
f et/ coagmcntacio.concordia.
3RMfd)cn< * ©arjNi|chenfd)lie§rn / interdudere,
undiqvc circumfletti, obfepire, poftiderc clau-
fum, Üfcompreflum, interclufum habere.
iiuifdii ii|'d)hcputuj / 3n)ifd)cnfchlu§ / condufum
provifionalc , vulgo ad intttim.
(Scfclenr/ ©cbldr/ <3d)lei)cc / wr/
flur. ©Ct)lCl)CC / calantica , peplus , pcplum,
•vidrtut ctir a &6>Uazn / werter ÄbcTejcfcfela*
g«fi / er »irfof flefötegeri xvirt. eubtilcr/
/rug|Drfa)Ul}(r/ nebula linca, ventus tcxtilis.
äBcipcr|cblet)«r / rica. $raur|cfylc9er / flam-
meum. Xvflucr» five JJfiKfcftlci><t/ velamentum
pullum./rtilugubrc. J^oU4nDi|cJ[)Ct @C&lCDCr/
munditia. Sttmfcb((D(r / rcdimiculum » tac-
oia. ^aullc^U'OCt^/ pcplum ad faciem prasec-
gendam. vr (i) w (ibifd)a' vrchlciuT / linum Svc-
wknm pcllucidum. örober StpktKf / nebula
lincagroHa. ©d;Ut}tC iiuffc^cn / pcplum capiti
aecommodarc. Dänin, rß v£ dj lci)v l lci II 040/ ri-
cula,plagula.
6d)lC0Cm/ %C\dt)\mxt I redimirc capillos calypcH,
calantica caput obvolvere , flammcum fibi apta-
rc. Compof. 2lnfct>(cT)crn/ %ai\^\mxnt ^ff^Itt);
crn/fBcr[ci)[ei)tTn/ & siicidjltocrn/ ütm noUat
qvodfimp'ex OcMeyiTrn / aptare capiti calanh-
cam , pcplö fc vclai c. SlbfchlcQCrn vtro c5"vEnf#
fC^lcDCni tß deponere, demere calanticam, exu«
erc fc pepfo , nudarc de dctcgcrc caput. ®C>
fcblcücrfe SQciber/ muhercs vdatac , pcplotcOa».
Uuiffchlcncrt/ capitenudus.
(Bdjteocmng / ort / * oos er djlcocrn / rß ipfc aAu»
contegendi , ty obvolvcndi caput pcplo» calan-
tica , w/ flamm co , ii. funfr 2infd)IcDerung / 2luf#
fd)lct)(ruug/ 33erf$lei>a-uu9/ &3ucfc^lco(run(|.
V£lufchlci)iTUlh) / depodtio pepli.
<Ecf)lcr)erin / *Uts 0d?fcf crfrati / ort / famina ve-
ftc lugubn induta, pullata , jufta facicns fu-
ncri.
er cMwJH-rh.uc .' cv Sdjlewidjt/ *dj. tcxtilis, lin-
tcus, multitia, flndonem, TcAcm vitrcam,ac
nebulam lincam referens.
@ct)licfit / fd)lid)tcn / gefcblicbtet/
non fo!üm planarc , planum , 8$ glabrum faeexe»
voumttiamdnigctc, plague , condliare partes
notat : ttrtium qvo^ftgnat : palpaxc , mulecre : fiV
tandem xqvipararc,exaeqYare. ©cn Sßar t fd)Ud)i
teil / mulecre barbam. «Streit fd)lid)ten / liccm
dirimetc. ei'iii V&xtt fchlidjtcn / planarc ,afdare
aflerem. Ciiicn auf Dem ^aef cn fd)!id)ttn / de-
muleere genas. £)cT Ä i ie>j ift gcfd)lid)trt / bcl-
lum fopitumeft, fenefcii, conaviefeie, con re-
ctum cft. & ift fchmrercr / fd)lid;rcn/ att nd)«
ten/ tedarc litem diflicilius cft , qvam judicarc.
(f tue er ad)C fcWichtcU/ conciliare pacem inter Ii-
tigantes , caufam componcre. ©ie JÖare fc!) '.!(')•
reit / peacre capillo«. Cgine freunDlic&e S"CcDc
f(l)lid)ttT ben 3i>m/ oratio amica placatiram.
gurdjt fdjlichtet Die UnocrtraulicJjfeit / infenfot
21 a aa aa n iotoc
»849
1850
inter fc jungic an 1 mos timor. Compcf, funt : $lb»
fii)lidj tcn/ dcmuiccrc. Q|n> & 2lufid)licl)tcu/ co>
mcre , complanarc. $Hui?fu^lid>ten / exseqvare.
«BcfcMtöVcu / dclinire. (Emen burd) Sufffi ar t cn
bcfd)i;d;(cn / benevolentiam all cujus allicerc of.
ficiis. @id) cinfd)lid)tf II f blanditiis alicui ftu-
dere. SSicöcrfd)lfd)ren/reinukcrc 3crf$li$'
tCtl / tutbare , & niinis palpare.
©t&liejjfcr/IKt/ palpator, adulator, in judiciii eß
arbner, difeeptator , compromiflarius, bonus
▼ir. ^ncbcn^fd)liO>(cr / concüiator pacis.
€cbüd)tfrinn / Ml/ aflentatrix, conciliatrix.
j£>.U|d)li(J)Krinn/ ornatrix, comoeria. (Streit»
fchjicbfcr/ compofit$r litis, tynfoltibtffl pla-
caos iram. Sßortf f ! je&tcT / criticus , tavorabi-
lisverborum imerpres. ©acfofnfd)li(l)tCT/ in-
ter mm: ms, iAterceflbr , Interventen« * xulgbme-
diator. £d)lid):cv ttiam eß blandiloqvus »olan-
didicu», öJ'dcmulccns.
6d)Hd)t»n(i/ W« / ft &AB ed)tid)fcn/propr. «qta-
tio, w/» f omplanatio , inWf conciliario, mul-
cedo, blanditia , blandimentum , tfc.ndiloqvcn-
tia, conciliacura. ©aAfcbJidjtling/ compofitio
caufarum. firiebfölicotuno, / pacis conciliatio.
©finflWfcblidjtling'/ animorum dclinimcntum.
SlusTd)!id)fun.3/ poütio. eiiifcf>lid)tung/ infi-
nuario, illapftii. 9Eieberfd)licbtung / «mul-
cendi artificium. €r bat b«$ tScl)litf>teii mci>
flcrltd) gelernt / artem adulandi egregie call«.
et W<4 nid)t/ ml 6d)ltC&CCni|t/ fuppalpandi
nefcius cd.
ed)lid)ti*t/edjlid)tbar /* e*lid)tyaft / «i;>S.
blandus, & blande , aflcntatorius , aflentatone,
deliniens, Öfconcilians.
©d)lcdbt / *dj.&*dverb. planus, mollis, »qvus,
glaber, it. fimplex, tenuis , Ö> vilis. (ErCbU'djt
unb rcd)t / inooecns & reftus. vf rblcdjfc ©n>
cj)i:n/ ^appAliert/ res viles & tenues, gerrar,
«visqvilias, titivillirium, puerilia, nullius pre-
tü. €l (0 «n fd)lcd)tcr Äerl/ nuho numero,
infimusac deipicaciifimus, plebis ultimae , arqve
ignavi animi cft. <£$ gebt mir gar fcblecfcf / in
egeftaec fumma verfor , res meae funt paupercu-
1». <?cf)lcd)te$ £erf ontmen / ignobilius , ge-
uus oßfeurum. ©eMcefiret Aausrabr/ euna
fuppellex, frivola. ^d)(cd}t^>ar/coma plana.
Ccjlec^t 95ier/ eerevifia tenuit. €c&lecbfer
ffiein/ vappa. (5d)lcd)(e SSebe / genus dieendi
vulgare, oratio incondita, Iangvida, frigida,
enenris. £)a$ finb fdjlecbtf $0fceil / incondita
h.xc funt jocularia , intcmpefriva. <£r lebt
fd)lcd)t / cenui Tiöu utuur. (gebleuter JDinäö/
non folum eß defundorie, S^negligenter./r^es^
iam omnino, plane, prorfum, prjecise, STfirnpli*
citer.
6(bled)Hgfeif/&6d)Iee5tbelf/ tte/ »qvitas, laiti-
t js planities, polities , S'viliras , tenuiras , exi-
litas , inopia , egeirai , pauperics. <£d)lcc()tbeir
be^i8er|lailbe#/inrcllcausimbecilliras.f£d)led)t'
beit bergauf / lasvitas cutis. vBdjlcdjtbcit eiuel
^anbe^/ fterilitas agri, regio afpera« montoia
e^inops. ©djledjtbeit fm Sieben/ infacundia,
jejuna 85* ftngofa dieendi facultas, fetmonisin-
fantia. €d)U'ebt'n"i[ im S§en unb Srinrcn / vi.
dusaridus, tcnuulimuSj canafamclica f pauper-
rima.
Sc&leebtlid) / Ceblee^tfam / & eebledjtfamüd)/
adf.&adv. aeqvus, planus, larvis , glaber , tenuis,
vilis , iirnplex * nullius pretii. Dtcitur etum
^eblcd)tig/ unie £arfc&led}ftq <Pferb/ eq»u«
feabiofus. €d}lcd){licb <J vo h e ß •* omninö, llm-
plicitcx,&mifere» tenuiter, pauperrimc.
@d)(lCf / tlt/fin.pl. lucum, Iimus, fc*,fedi-
men , ecenum , c-7 cluvies. Vtietur 'venire k
©d^lamni / * 6d)!ciiunen / notat^ >jv*miibet
materiam Icnrarrv , refinofam, & tenacem , unde
vr clh'.rt'n falivare lentorem, lentcfccrc. vf dilw
(ftmg/Ote/ lentor, lentitia fcqvax, tenacitas,
Inno: iim , ca-no:um . Sc €d)li(fid)t / ädj.& *dv»
Iimofus »canofus, luroAit , lutulcnrus , ML Tor*
dide, fpurce , fade , fqvalide.
htr. num.tänt. fcorta, rpuma»
helcyfma. ©iMbfd)lacfen /chryfitis , fpuma auri.
(5ilberfd)lrttlCU / recremenra argenti , luharey-
rus. €nfd)lacfcn/fecCT»ris. 95on ^djldde»
reinigen / yvod etiom verbt Compof. dicitttr
fcblacfen / ail^gefd)lacfet / defecare , depur^arc
metalla. Q3ler)l'd)lacf en / fcoriac plumbi. ^ifeUi
fd)!arieu / ferri. ^eblacf uug / & 3lu$fd)hefuno/
Mt/ purgatio metallorum, uulgb exccftto&de-
fteatio. <Hd)!.1(f id)t/ fcoriis abundans.
Reblet / ber/ peniculus , ein 35or(hnfct9/ qvt
tiiavid abßtrpinuu, k &<t)\odin/ qvjjirjfrt ta^
dula , $vA jevrias rsdinuu» Belgu dicUur <£cn
<SUW '/'r, ^b iüorum <SletC/ attritus.
@d)Iicr/fd)Iieren/ gefetyieret/ s***.
V9xeß t &mtat: voiaccm ciTc» voracitcr ingur-
gitarc
85*
18)2
gi rare fc,avod&ali.idiale86dicunt ©C^niCCClt.
SDct Äcvl fctii über &ic ma§e ferneren / immo-
<i ciaic de a v i Je yorat , profunda de fordidas gu \x
«ft. indt eß (Silieret/ * ^ebnferer / De*/ gu-
sxiia,pha"o, gluco, mandueo, mando , £do, lur-
co, eibicida. 6(bHerun J/ dt c com iiTti ;u / Die/
edacicas, voracira«, ingluvie«,popma. (Scf)IitT
autem uIqui eß venenofim, bubo: ftteiatim aulem
exuleeracto fpermatis, moibut peutt . projrvmtu
7:imir. morbi ballici, mtton. dtciiui &d)U(Ha/
q-via ab afotia gignitur.
g>d)tirpe«/ y©c&lirpferi/ Schilfert/«
©eblüefen / u. ©cblarfen / proferpere, ta-
Jipedarc» aegre gradi, rrahere greflum , pedc»
cum ftrepitu trahcre.ui nimir.folent polyphagi,
lurconet , cutculionei , adebje mgurütanUi ,ut
>vix gradum fitwarepoßlnt ;qvin fW»£sd)IÜrfcn/
U fit in potu , qvod ©cftlieren / in edaütateeß : no-
tat enim collurcari, lurcari, forbillarc. Comoof.
funt: »1b &'2itl5fcf)lurfcn/ prolabi, vuhtlubrU
UOrt pttibut. S&ffd)l»rfcn / verfari in lubrico.
5ln*/iv* ©al)trfd)lurfcn/ fedatd nifu accedere,
fcnfim progreüi. gortfdjlürfcn / craaim rc-
ptare.
«Scrjlirpcr / edjluvfcr / & edjirfer /.Der /atta, ca-
lipcdans,fcgniüiincedeni. ^Ü)\ixftt/ ttiamrß
lurco, pitiflant. ^cljlivpci'itin , MC / feemina
calipedans , de £c&lürfcriun 1 multibiba . mero-
biba ■ compocacrix. 2lUi?fc[)lÜrfcr / lapfans.
«ürtftfelnrftr/ ve{ri|ia trahcni.
Ccblirpiini} / * ©cblürfun.i/ Die / «f. Da« (?d)iir.
peil / dr^C&lili'fcn/forbitiocum fonitu , -"/actus
f»itiflandi , it. gradus plumbeus, teftudmeus ,ac
enrus, tatdita« in greflu. 21 116 \ .l)\u 1 1 U ng I pro-
&aJv. ingluviofus, lurcofus , gulofus , it. lubri-
cus, mobilis, parum confiftens , lente, mol-
lttcr , fenfim , pedetemim , lubrice.
©cbl.mm/fct)limmcr/fct)limmcfl<r/
ad), tortui , obliqYUJ , curvul. Kefertur etiam ad
tnimum,rß&: improbui, iniqvus, perferfus,
malus» finiftcr, pravu«, tecer. Adv. obliqve,
tortc,8> pervertc, prave, improbc. ^ <£d)!(ni<
mtiugcnylimioculi. e^limnier&ucfen/dor-
rum incurfum. ecblimme 23abren / mal«
meiccs. 6(&Ummcr «50§C/ cxagitario,vcxa-
cio illiberal «.tfimproba. fl«f Dicfcf)lim<
W< ^cjtt lC3?tl / depuraxi corruptda , dcflcttcic
dcflcAcre de virtucis curriculo. £ ic (r a cl> c flc>
b<t fehl uimi / rci ad iniq va inclinatur. *©c})liiii*
tner Kerl/ homo leviflimus, vcntoHiGraui , (pnu
ci(Hmae vre ac drformatiflimai.
®(rjlimmfn/gffd)!immcf/ inufttatum; fed Pottum*
Cognition battt tß> prtfntim in Compof. ut : 51f|i
f(I)l!mmcn/ fcducerc, corrumnere, faeuharem dt
rnareriam kqviti» dare. S&cfdhltnimCQ /cor-
ruptelarum illcccbrij irretirc. P iT f^l fa lWIt/
ad facinusf1c£lcrc.
©djiimmbeit / * ©djlimmigfcit/ DCe / propr. cur-
viras , flexura , anfra&us : ufttdttas autem maliria»
ncqricia , improbitas, viciofitaa* maligniras»
i:. aftutia, callidiras, verfutia, vafritics. (Boitin*
beit tot$ ^Hchui I oculi rftorci , i ; k a . ut/
cempons injuria.
(3(()(immcrn / dr 23crfcf)l immern / detcriorem fa.
cere , corrumpere , depravare , labefaftare , a rc-
fta rationc derorqvcrc. Serfcblimincrt lücr^t'H/
pravitate infici , ad neqvitiam adduci , malii
monbus imbui. gr vni cli ! im mc ir feine .utw
caufam omnem evertit fuam.
^d;iimmerund / dt SScrft^üinmcrung /t>f« /depra-
vatio, corruptela» coxruptio. S3crfd)li»unc»
! 6er ^ranFbeif / incrementum, augmen-
cum morbi. SOerfdjIiuimening txr vlUuuDcit/
* indammario vulncrii.
crtjjlininicrer/drajci'fcblimraerer/D«/ corruptor,
matefa£tor , adulter ator , (cdultor • rycophanca«
fBerfcblimmerinn / Mcy corruptrix.
^C^lCttl/ D«C/ compernis , qvak* funt hominoi
gtnubtu plut jußö conjunQü , OftlCn t>U RHU Ulli
tvartff geben/ alias valgi.
@cl)Hnb/ fd)Iinl)cn/ flefct)lunbcn/pr.
qvo tarnen multb freqventiits dicitut ^5cf)(ill^ /
(Clingen/ %wmw*ttMw%ä> f*i»ni
(JC / gefcoinmien / glucire , dcglutirc, forbere.
/'::'. 0d?lt!(tt*n / eß enim 'ejutdem fi nißutwr.n.
S^anFan niefor juqleich, fingen unD fcf>(iuqcn / ne-
mo poteft Hmul flarc dt forbere. er t \\\ nifbt
fd)lill<)en/ anginalaborar, fpiramenta faucium
ei libera non funt. äßer fcblfngen fyiü / mu§
ci'fl Fatiea/ injelriboli denubus molcndi Arne»
non tuburcinando glariendi.
©cblinöer/ Der/ dt ^cpünoerinn / W< / mas, $jf fec*
mina glucicm, forben«* voran«, ingurgitans,
bolos haur.cns. i£u\ gCl^tflCr CdjlllljJCl' gluco»
phago, lurco.
i8ft (Sc <Sc 1854
gdjlirutunayöie/ &rdÄ(£d)Uitgcn/i*orbirio,glu- j
ticndi actus & facultas, öd* <S(hJiniieit WC»
gebet ihm / roic einem crtropelten ^3i>gcl / glutit
voccm velut (trangulatus corvus.
(5d)lung/&6chlunb/t>er/p/ur.c4r. gula, guttor,
iauccs, bj vorago , dicüur etiam frumcn , larynx,
# afophagu». ift ihm in unrechten (Bc&lunD/
yiw jfilcfiMnmcn/ gutcur deviikibd et exafpe-
racur , cibus deerravic in alienum tramicem.
SKccre^fcWuitb/ abyflus raaris. <£eefchlunb/ vor-
ccx 1 vorago , Scylla, Charybdis , qvalü rßyortex
ad Norvegiam , apptüaim tTorOfctoiimD / nautif
STJoUGfc/ Saiptoribtu: Umbilicusmaris, fpiri-
cus mundi , narcsqvc Occani. Uwe eß adjefl.
(£d)luoMiJ/ gulofus in propriA fignißcaiiene , dc-
glubcns. ©renfchlunbicht/ trifaux.
©cblinqeW 0 ©cblüttcjel / «fifc @5d)fuff/
&©Cbl6ffCl / Oer / propr. catillo, patina-
r ms , b"< q vi eibi plurimi cft. Freqventim ta-
rnen exponitur : homo Tccort . inen , male-
feriatus , margires, homo nauci vj murcidus.
Inde (^(blingdn / pigrum , fomnolentum, igna-
tum e(Te. (gchlintU'ICD / W*/ mertia, pigruia,
tufticuaj. £t(5d)|ingeHAt/^;.iners,agre(ris,
ineuhus, lentui. Compof. 3lusfd)ling?ltt / encn>
dari. 'Sivfchlingfln/ langvefecre, torpere. .
(gcfrlunDetl / id. eß qvod ett?ItnOeii/ & &d)\in*
gen / deglutirc. vre ttiü »rDcr mutzen noch
f d)!KUt>cn / naufca prciTus Tum , faftidiö ctboium
lang«c(co.
9iu||cf)!ingcit / «xforbere , exhaurire, evacuare , ex-
inanirc forando, potandove integrum devora-
re. 2Uif fehjinger / Oer / heluo , vorax , gurges,
homo profund* gulx. ^uffchjinqcrinn/ Ol'«/
faemina prodiga, temulenra. SJllfTdjlÜigung/
Oic/cdaciras.
Cin» * .öiiieinfchjingen / Utm qvoJHufföltnQtn/
rß.}. depellere S^qvafi detrudere eibum in ven-
crem • vefei avidiue , omnia edulia conlkerc,
commanducare. (EinjchlinaetvOet / mandueo,
homo ingluviofus. <iin|'cl)ltiujiiti^ / Die / in-
gluvies.
J^immDcrfdjliwicn/ //Vr£tnabfeblinqen / prorßu id.
eß cum prdeedenti , $5" prtterea vencrem onerare,
lagina« fe. 3 d) Fan cö nicht hinunfccrfchlingen/
detrudere in ßomachum ncqveo.
50ct fd)Mn(jen/ propr.ntn minus cum fuperioribtu con-
venit,eflq\ pc 1 for he rc, obforbere, deglutirc , ut :
£)cn £«iiicn pcrfchlt iigcn / hamtuu vorarc ,prov.
i. e. fibi ipß peßem affer re , pemiciei ftbi ejpr. SeJ
S3frfd)ltll9cn / mttaphor. funütur pro : perdere,
disperdere , enecare , confringere , cladem affer-
re. 23om SDtcctc Verfehlungen roeruttt / mergi &
obrui undis raaris , demergi , fubmergi flulh-
bus. etnbt i(l »om £ri«bf bc « Dcrfchlunijcn/
urbs terrae motu abforpra eil. ISiTfc^itn^cr/
&«/gumia, polyphagu«. Scrfo^liniKr fluicl
(Erbteile / Charybdis patrimonii. 23ci|C^lm*
Qüng / Ott / prodigentia , voracitas , c vetfio , dc-
populatio , pernicics.
2BicDcrfd}lin({cn / & SBicbcrcinfchUnfjcn / itemm
deglutire , reforbere , rurfus ingurgitarc Ic. ©et
Jg>unt> fchlingct tricöcr (in/ naß ex (jefpieben bat/
caniireditad vomitum QBicDrrcinfc^lzngung/
OtC/forbitio reguitata, frcqvcns ,yrcpctua.
©d)lmg/ fd)Ün^Cn/ ^* fd)Iana/* f*tunq/
ichfchlünge/gcfchlun^jcn/ neuere , plcftcre, Ii.
gare , jüngere , aptarc , applicare , pangere.
torqvere, flc&ere, porngcrCjö'contraherc , sc
turbare, permifecre. ©IC Schlangen |ch(tng(n
ficb im Clv.Mi.U' ' Tcrpentes tortuods rlcxibus rc-
punt, tortumultiplicabili oiwlabuntur. ^icimt
jd)litlflcn / carmina condci«. , funderc. Compof.
funt : Olbfchliltacn / foltere , dufoNerc , rcrigcrc
^lltfd^lillgcn / affigere » alligare , anncc>crc , con-
ncäere. ^cliltbeanfc^lin^cn/ lenuer dchgarc
©uro*) 8icbC nilgcfchlunöen/ yadatuiamore >m-
Ausqrc. Clii'i'djlni.u - ». äc ^lü^tcf)ling(R/ UL <)xod
TSb&hn&n I evolvere> explicarc, cxrricarc,
expedire. S3ef(hlilig(n/vincium attincre ,con*
ftringere a'uqvcm. ^ie haben ibn bcfchlunflcn/
comprehenderunt .uq vc in vineula conjcccrunc
cum. &ur(hf$Una,en/ intricare,implicare,ir-
retire. Qun^einanberacfchliingen/ pcrolcxus,
permi(tus , intricatus , turbarus. (£iti|d)lfnqcii/
comprchendcrc , circuroplicare, qvod etiam eß
J^crtimfchlingen/ irretkre , illaqveare. (Sntfchlni.
gen/ idem qvod StUBfc^lirtCjen / explicare , extn-
care, divcllere , nodum tollere , ex tineulit la-
xare. gertfchliitgcti/ * Üßcitcrfd)lingen/ rrans-
ferre , transponcre nodos. So^fcblingen eß fcnU
fc^Knciert / libcrare. Uber fchimqcn / obliave *
deculTatim nere n! neuere. Im Sein fibCT*
fchlillgett/ pedes dccuflatim Hnuofisqvc flexibuj
difponere. ^^rfc^lill^etl/ difturbare , conturbav
r c 3uefeJ)lim3(n / contrahere nedendo.
(cc^linger/ Oer/ Ar iSch linder inn/ Die / mas , £$To>
mina ncücns ac plcc^coi« uivolycni, compli-
can%
c am, implicans , affige ns, coagmen tan?. ^ tio
f ctifdHittijcr / nodos aftringens, JfnPfenauf
fdjlinjer/ Tineula folreni. €lUfc&lini}cr / Übe
rator.
£ d) liniJC/ We/ pl. (^e&Iincjen/ nodu« , nexus, it. fun
da , obliqvusorbicului. flße£fd)lingen/ mi
culaeretis. 3dgerfd)Iingc/ccndicula. Unauf
Iocl:cbf (rcfylingc/ inexplicabile vinculum , no
dus in fernetipfum implicatus nexusqvc Celans
(f tunn eine 6 cfrlimje legen/ infidias alicui facere
moliri,machinari , dolum parare , tenderecas
fei. ©c&lingenmacjKuv nodos neuere. <?d)lin
ae mit einem .Knrpf. caudatus globului. Slrm
f<f>!ingc/ mitella. £lippclfd)linge/ orbiculi du
plicari. g^cl in Oer <9 cj?(inge fingen / avcsla-
qved irrerire.
»3e6liii£iunq/ Die/* Da» ^(Olingen/ captio, nexus,
ligamcntum. £>ffc{)lin \uiu\ l tinäura . vin
ßus. (f itifcWiniinnij / implicatio , inrolutio
enodario, evolutio,
expeditio, diflblurio. jüur(&fd>!tailling / per-
plexiias, implicatio no.torum. SBcrfct>i!ll<11ing/
confuiionodorum, alius ex alio nexus. 3«
fd)lingung/aftriftio.
€(!?Hmji^f/«r(5e|)Iin9eli(^i/ *dj.&adverb. nexi-
lis , modo orbiculorum obliqvorum, torcilii,
Ö*: rorte,rlexibusfinuofis.
©CMtnffJ / odverb. propr. eß obliq vc , transvct'.c,
ÖTa/ii ftgnißcationr : finiftre, ßj" liinflr.i ,ai fini-
(horfum. ÖdllntCJ« / funda : für. das enim
manu ftnißrd olim Idr abtut. Hinc: (Bd;linferc
j£>Atlt)/manus finiftra.
©cblange / tief p/«r.@$lanaen / Erpens,
angvis , coluber , cujui dtmin. (EeJ)!ältgleÜl / bA9/
f:if \un.\(*8<S)l\\\q<i\ angviculi , catuli fcipen-
tum. 21b#rcifenfre€rf)foh<K/ angvis rernans,
exuvias ponens. 3»enf 6ppd)iC \£ d)langc/ am-
phisbaEoa ^25ic!f6pfltt>fC Vr«bl»ini*C/ hydra,cx-
«caa. ©ur:rf(fcliinae /dipfas. (ridxnfdjlangcv
chclvdrus. Si!t*fd)Ulige gtntu tormenti, nomine
crocodiJus , tfcolubrina. gi tu i (ch ! ' IUK / afpis
f>reÄcr,«/«i/^ran&fd)!an;e. ©iftfcblaigev fcp«,
«balcis, baßTfcus. in . !(f)loii»je/ ferpens do-
«nefticus.cellart*. J£>arfd)lunqe / angvis juba
cus , dcnutlik c cervicc * cojlo crinibus . birfu-
txxu Jfroxn> fiw&d)6xRl( 6d)lä!t^e/ ceraftes,
«fci/tfrtm /iwgefrdnte £d)lange. SOieerfölan«
fle /c»l über mar inus. 9iu»ei - !d)l.iniK / natrix.
6^icpfd;lange/jatuliu, äßalDf^lange/angvU
@c 1 856
fylvatiem. OSaflerfölangf / hydrus. ©ropir
Oß.i(?erf(t)!,niije / boa. Oßuntierfc&hnge / düu
OOenie dringe / ferpens aencui in deferto.
2Jlte t8d)lunge dicitur diabolui , fathanai.
^(SdjI.UliH'nbeie^tPeeicn/ cxorcifarcfcrpenrcs.
^(Pldll-ielin/ *ie|d)l«ngelf/r/rferpcre, in lubricos
traOus finuoh's ricx.buslabi , tortu multiplica-
bili inftar angviculorum prolabi , it. graeiiem
cfle, £5 oblÜigum, qvafi ferpentem referre ri*
brantem. JDfl* SB :tjtT fd)l^n(je[t burd) Die Äie*
felfteinc / aqva cuivo flexu torqtci fiUcea lenj
cum murmure.
£d)Idnije;id)r/4.//. &adverb. gracilii, gracilentu«,
macilcnnis, oblongut, c^procerus cum gra;tü-
rare, 1/. flexuofus, finuofus , öJfflcxuosc.
^djlanf / ö" nunnuüii &t5)\ m / fcblatrfcr/
fc|)l atl fejler / adj. advnb. nihil aliud eß q-vim
Aoc0eblincjc4iebt/ gracilit, procerus , p»<-
ttrea wi : agilis , alacer , habilis , pernix, repen-
tinus, rapidus. £ (folanfer Collum tenue.
ec&hnfc* ?Oi^]l>elein/puella juncea, geilanff
(3<rtC/ ßvt diütt/ feruia tenax.flexilis, mobilu»
gracilis. c ch' u t cv l\ c:\ / adolcfccns oblong»
& gracilis ftaturae. Adverb, proecre , ftacuxa
£racilcncä ^macilcnrä.
6d)IÄnfc/ plur.id.avodX&nU/ aftutiae,doIt,Yt-
framentum , vafric ies , ftrophat , variaqvc at uti -
cia fubita et ingeniofä.
6(f)lanfl)eit/ t>tr/procericas juncea, c^exilis, tc-
nuitas corporis, ftarura gracilii, tymaeiienta,
it. agilitas, alacritas, grandirat.
od)lenFen / ^freqvenuus @>c()lcnferen / cje^
fcpICnfert / projiccrc, profundere, abjeclarc,
Müdere cum imperu. ©C^/ Obtt id) Will Mcf)
fd^lcnfern / abi, aut praeeipirem ce dabo. £)cn
©tein mi( dcr6<^lcut)erjc^IenFern/ funda Ii-
brarc lapidem. ©cfd)lenfer(/ proieclus , prxci-
pitarus .decurbatus, vibratu«. QyiföUntcTttl
€pie$/ vibrata hafla. Compof. Junt: 9(bfd)ien>
fern / cum impetu dejicerc. Qen iisl ihmi
canurn demovere cai-
ceu. (iintn in ^runnbinabfc^lenfern/ in pu-
ceumaliqvcm mittcrepronum. 2lnf$lenfCFtl/
& 5lttfTct)lcnFcril / alüdere, ad pancmaliqvam
qvaterc. Ün bie 90ant> fd^lenFern / inmgerf
parieti. ?iii$fct)!cnfern / gtrifü^leuFern / 2ßca#
* J^intne^fc&irnfern / derurbare , praseipitarc,
cjaculaxe , irerncre. 3n$ ffinfer ()in|d)!eil>
Ftm / praKipitcm in fluvium £ur
1857
(Sc
1858
bjn.UI$f(MenFcni/deturbarcaliq*em forii. #01'
unDerfd)lenfern / ut : 3ur £reppe binunDcrfdjlen»
fern/ in inferiorem partciu per gradus dejicere.
93crfc|)Ullfcrn / negligcre, conccmttm projicere,
perdere. Um» ut . ntll DCH tfopf fcfclenf CW/ circa
caput circumagerc. 3ue< •' i ur Srl)Cn fd)lcn>
fern/ profterncre, ad cerram darc.
Cd;lenfer / * £d)lf nferer / /fctwdrur com.
perms , talgus , & varus, 53f infc&Unf CTCIV
ii.ptgcr, negligens, prop».p t oftcmens,pro-
jictens , fundans . deturbans.
<~d)lenf"crinuj / &ie/& Mf 8 djlcnfcrn / projeftio
(r d)hp'cr fVct/ & (gdjlipfcri'nn / 0« / mas , e^fen-
mina lubricans , cum periculo cafus aur pro-
lapfionis infiftens , progrediens , lapfans, vaed-
lans. Sed t£ci)Upfer / five igdjiiefcr / ttiAta eß ma-
nica pellira , tdtks gd|)!iinc. & <Sd)lu/f.
©djlipfunq/ öte/ (^cfolipfcn/ £(&!rpfr>
l'iUM t ic ' illapfus, grcfTus dandeftinus, miinua-
tio, Ölbfd^lipfunq/ lapfio lubrica. Slusieblipfuncy
lapfus improvidus. C£infd)lipfunq/ aeeeifus , &
introitus furtitus. (£nt' frve £in»C!j< * 8»^
fd;lipfuni3/ fuga clandcftina, abitui occukui.
mizrano claneularia.
pr*c.p l cauo,ar,etac,o,dejea l o, dejeSus. Di- eifrig/ ai^äivnb.^ft^i Mt^
cittiretiam X>U (Sc^U'llf crcO / meLipkor. negligen
proferpens , illabem , fed preqventius exponitur
fubricus, lubrice, mobilia, in fcf)lip fcriacc
Wentel) / homo lubc icx fidei. VrC^lipfcri^ 1114/
eÄrcnre/öteMr/»«^«*««^«/^©*^"/ (fccn/lubriwre.
fimda, igt» r/um ©eJjlenFercr/fXfomiHrfcfim- €d)Upffri 5 jfcit/&(5d)lipfcrrcit/ mc/iapflo.cirv
tia, indiligcniia, fegnuics, neglcftus , igna
via*
dicor , £3* fundtbularius.
Cd)lfnrcrld)f / €d)lenferifcr) / & e<filcnFerb<iff/
sdj. c$aiv. miflilit , ad fpargendum S'projicten-
bantia , vacillatio , Ö" noufl vocabulA lubricilm.
<5cf)lnpfcrfcU tti ©CinÜt<< / inconilantia
animi. ,
dum habilis.ad labefartandum & ruendum pro- j©Ct)lipp€ / Dfc/ locuU, tf. recepraculum , & pur-*
nuj , it. negligens, & negligcnter , clumbis,
pigre.
gamentum urbit. hinein in Die <S(f)Uppc gm«
\a\ loculot alicujus ferutari. (8d)lippc etmm eß
ceadicula. ^n bie (gd)!ippc f ommen / in cafle»
_ incidcre,ininfidiaspr*cipicari.
^ÄÄÄI 6*Wt / fetten/ Spottet/
tcren / ö ^/f8o ©djluDeien : pop,**
(Ed)lüttcn/^cavum eiTe inftar tubi major is,p-.J.-
modum nonfolum exponitur\ fiaccidmn eile , 9
flaccefeere, verum etiam hucarqve illuc mocart,
imvrimk Aulem mocando crepicum qvendam , in-
dar crepitaculorum ; piforum in Tcfica ex-
ten ra & inAan edere. ©ic plafc^C fdjltttert/
lagena bilbit. JDie Obren fdjlcftern y aur«
flaccent, flaccefeunt. ©er .Vupf fcI)lofrcrt iblll/
caput dcjeöum qvaflat. Compof. rar* fuvt , :
5lbfd)! Ottern / debilem, pendulum effe. <3u/i
fd)U)ttern / firmari , Tegctari. Q5erfd)lcttcrn/
f rangi, affliftari, fubnervari. 3c rfej)lptff VW dt-
bilitati vircute, fracxoqve animo efle , penitüs
infringi.
^ef)lcfte/tC«/p'. <£(ftlpftfn/ folium borraceum,
7olia ceparum» ita diBa prepter ca-viUtem ^qvod
ßseeid* fi*t ♦ 3»iebel. * 3ippdfd>lotrcn. Sed
(^e!)lct(en / ob edndem caviUtem etiam dicuntur
filiqva fabarun , &5 piforum , a/uty if^/rff«
4^0^
@*Iipf / fct)lipfen / gefcblipfct /
J)fcrt/ lubricare, K. pedibuj fluere, labi, prolabi,
feu potius lapfare, litubare, £5* vacillare greflu , me-
tAph«,-. infinuare , occulte adrepere , placide &
molliter defeendere adaliqtid. Ufut bujut verbi in
Cunpif. clartits confticitur: 31b|*tblipfcn/ decidere,
rlclabi greflu improv ido. €r i\\ »cn &erXrep>
|»eu nb(iefd)lipfet / per gradui lubrtcos lapfu» eft.
81n4fehltyfcn/ crumpere, fenfim & occulte elabi.
©k$uei}lcin fct)lipren Mi 1 pulli emmpunc ,ora
foftcllis exeudunr. Ditrpon« * Dnrcbf*'.«Pfcii/<f-
i4m €nt Sc J^innje^feblipfen/i^/w^ciam fe fub-
ducere , crumpere Sc defluere notat, (£r fd)liptCt
fliehte burci) / Da§ ti nieraanb i}6xtt 1 dedueit j>e-
dci loco cUm 1 ne qvit fenriat. v3 ic fd)tipftfn
oOni^licb DnPDn / fenfim co loco dilabcbantur.
fißolluft entfcbltpfet bJlD / fluir voluptas corporis
■tqve mox fc fubducic €il»fd)liPfcn/ illabi , in-
fiouare, immergere fe, furrepere atietti rei.
tiWi ©UHft einfd)Üp/f n/ furtum facere affeaibus
alicujus. Mittlen ^xSii^cn tvorcin fdjlipfcn/ ma
Bibus vecica (crutars.
©c
1860
(geboten / # (Rotten / mAfmottm/ »u-
pmum. 3«Ppelfd)(0tfenniebrrtTefen/deponere
caulctceparum. ^efleiner öftren / iefuSr»
f crc 3wiebcln / caulibus luccifis , vel frattis cra s-
fcfcunc capita.
^d)l Öfterer / Oer / homo dejeeco caoire , fenex tre-
mulus, a/iij ^cb'.cturf opf. tSefclottr rinn/ Die/
anus decrepita, tremebunda. (Ein ©djlottcrer
X>PH liltt / corpus irigorc qvaiTuuu
<Sd)Iotccrim^/ Die/drO*0<Sd}IOMer«7 debiliras,
infirmitas,langvor . vinum conqvaflatio , crc
mor , trepidano membrorura.
Sehlottericbt/ de ©(ptotterbaft/ *dv. lan-
gvidus , vicrus , flaccidus , intui cavus , i(. demis
(us , abjeftus , tremulus , &j trepide, iangvidu
lus.&langvide. rf)!o(t;'UC^t l£o •' ovumtre
mulum , pullsfceni , urinum.
(^CblCt / Der / caminus , infumibulum. Atq x Ha
du stur proptrr CMvttätem , ^5" qvod tubum qvendtm
refrrdt , 4/141 $ <uermmier / 8Jf Öctiontfem.
(Steinerner (Schlot / fumanum, iurnalc, &ca-
pnodochium ftru&iJe «elarcribus.
(Sehlo^a/Der/zW £intHTfd)lo(|er / lagenula fi-
phunculara , *has
©cfclofitV Kie/piur. «Sdjlof en / Säxon. t£<b\o tey
grando , grandines , yi«4 Jiml inßtr piforumiit ß-
ittjvif , Den Ädjlottcn gleich : 4/iäf 4"cjel. (£$
nrnft ©ebloücn roic^>iinercoer/ caduncgrandi-
ncs decuman«.
<S(fclo|jen /qcfct)Iofc(/grandinare,Iapidibusplue-
rc (Sdfu^lOBetft.irF Drau§en/ degrandinatforis.
<Es pgMt unb i"ct>U f;cr t ,rcnlid) unbereinanber/
grando mtlraimbri largifluö iiibita prxcipitant
cadir. £)te «3cf>lt»§cn pra§cln / grando ineufla
te&is Prepitac.
^cfjlo&idjt/ «4 grandinofus. ©(plofjidjfe 2BoI>
f en / nubes grandinofa. 5>ie Äugeln <icfoen
fd)lo|ud)t /globuli grandinis morc dnTultant,
xon. r/?, mtans ncgligcntenii
flaccidum, marcidum. dr fomnolcncum. Inde
sS*fclotji»jFeit / Ol«/ negligentia.
©dwi&f) / febmäben / gefcfcmöbet/
calumniari, injuria aflficcre, agitarc , oncrart, Ia>
cerare aliqvcm , crimlnarione in aliqvcm uti.
Cinen über Die mof en fdjonbrn nnb rcf>niahrn/
omni lacerarc injuria, mulcis injurhs jaöare
acqve agitarc aliqvcm , conrumcliofiifimc male-
diecre alicui. (Er i|t offenbar gefebmnber / ma.
aitcft;s contumcliis v erbe rat ui cft. ©efdjmii'
iuT rLH'rCi ti / contumcliis operiri , aeeipere com*
tumcliam. Cwnptf. funt : 2lu*fchm ^l)cn/ Ciird)/
fd)UUiben/ drjrrlefcmo'ben/ laccflere, provocare,
appetere aliqvcm contumclin. ©0 bin ich mein
Wfacje nicht jer fdjindbct worbrn/ tarn infignem
turpcraqvc ignominiam , qvoad vivo , noa
iubü. vi 11 :'-fd) UM hc ri rtiam contra expomtur | ma-
lcdi£lii abftincre , orationi« acerbirare fuper-
federc. ^>in unb njicDerft^maljen / undiqve,
totä urbc, q voviscunq\ c !oco fermonet probr»-
fos circumfcrrc. ۆ?iC* * 9(ebenfebnidben / no-
minia alicujus famam communibus probris Sc
traduftione violarc. 9}ad)fd)»uSben / abfenri-
busmale loqvi.oi'oi^uffjf/i^inbcr teti 9{Ö(fct
feJbniübeii. SSerfu)m4f)Cn/dcdi»iiari,contcroncrc»
* iberncre , dcfpicatui habere , pro nihilo ducerc.
»ic (oOe Jciitft^cn »erfdjnidbcn Ibrc ©pradjc
reib« aller S3ölf er «Sitten/ Gc imani amentes nc-
gltgunt de nimis ftulcara dueunt lingvam pa-
ri um, contra omnium gentium mores. 2l0e6f
fyaääBeltifi / t>erfu)niaben/ omnia humanalc-
via ducerc, diijiccrc, c^conculcarc , qvae extrin»
feciu fplcnden». 93erf(t)m^be mid) md)t / nc
dedigneris me. aöitberfcbm^beil / malediOa
repcccce, rctorqvcrc injuria*.
<2d)UMl)Cr / Oet / calamniator , conrumeliaror*
conviciacor, obtreclator , fycophanra , conrenv
tor. t? djUliibcrtmi. Die/ t<rmina mordax, den-
tata , concemrriz. ©djm^ber ©Orte^ / Wat-
phemam, vulgh blMfpbemator. ©e^eKfcbmdljCTe/
cm in. in t es.
edjn^bung/ & 6(ftmiie&/ Ott/ it. 0A9 6t^m5f>en/
maledieluro , malcdic>io . convicium , contu-
ir e'.:a . injuria, contemrus, derpteatus, de*
fpicatio , detpicientia , contemtio , ovt tfiam
<ict(»/t/r93ert'd)ni^bung. £ tae$ro$e eefimaeJ)/
fivf iv;i fdv.iMiMMM / aha qvxdam de.'pcftio.
«cdjiJMd) leiren / convicium alicujus /ulttnerc*
contpurari, fibili» cxplodi. hinein ©e^mfld)
tintllbll dchoncirarc , dedecore ootare aliqvcm.
3d) balte e^ t?or Feine @eJ)inae4>/dedecori noa
refero , probro id mihi haut dueo. £\)UfU
febmaeh / infamia. ifabcffdjHMdj lafto cor-
poris. 9eamenfd)ma(D / dchoncilamcnrum no-
minis. (Jd)riftfd)nM(b / litcno infamatoriae,
vulgh Vatqvxüum. 2Uortfet)in.1(») / injuria ver-
ba Iis. ©efejjlr d)f ^fcbniii d) / macula genris , cp
probrium familiär.
^tt)inic)nft / ©c^meSbeliit»/ <Z$mhW$ tsJf. e<4A
-»ni. contumeliofus, malcdicui, probrofus', dr
fbb bb bb con*
i86i <ge
concumcliose, maleuice. t: d)niubc!ld)iT
mors ignominiofa > ncfaria , fada , curpis.
*S<hinMche/ * vSd6>niilt)i»fte griffe / literse den-
cacse , aculcat*. i*d)ni<ihrtftcr ?0?rnfcf> / homo
mordax. ©<h|U<$hdid)e 2ßi>rte / verba acciba.
ronrumeliofa. vr Jiwi.i .)■!':■. £af) t facinus in-
dignum.
tgcfcwl&Cn / conhaH. ex @d)mdhden /partic
gCfd)llinlft / objurgarc, increparc, carpere,
rodere, vcliicare, exprobrare, culparc, coar-
gucre. ©cr!Rc^F«nni(f)^/n!^fd)m^lcn/ ovi
invident , maledtcd dentc carpuiic. OJ? Hl fo(l
auf i)ic ioftfC liiert fd>nn^CI1 / tama fcpulri lacc-
randa non cft. 5Knn fchntillt <iuf fl)lt / mafta-
tur , profeinditur , maligno (ermone vellicarur,
partim ci increpiratur. vir fchmftt auf fcenleM
fleil .fallt»/ caclibi vitx intonar. (£r b.U fcl)t
OUf Die Öbriqfcit qcfchmÄlt / vehementer in ma-
eiftratum eft inveöuj. 3$ Will (JCTU auf mid)
f(^ni»Utn Ligen / vitupcrationem hbcnier fubibö.
2luf eines Xuljn unD Sajien fd)uiA!cn / fugitlare
mores alicujui. Compof. ?lu£fd)m<$lcn / abftinere
ä virupenis. (£rfd)n!<Slen / reprehenfionc pro-
ficere , objurgarionibus prodcfTe. |rr
fd)niiilCU / infeaanter , £5* graviier viruperarc.
^f^Wftl / *dj. & *Jve>b. vropr. tßit detrachim,
cxinanitummalediftis, y& ufutpatur pro ardo,
adftri&o, angufto, contrafto ■ c'' coar&ato,
i/ :jl r latitwiini epponitur , metapb. etiam eß ex«
Iis , tenui» t pauper , inops , aJvrrb. angu-
rte , artte» mifeic , tenuirlr, parce, reftnete.
<Sr$malfQMitU'in/ vi£ruBtenuis, coenapauper-
«ima. (5ä) malet Strf f$ £jUt>e$ / traftus regio-
liiscxig\ius. vrdjnnlcs fccb/ laus parca.
ücbet fiinal ju / vi* itur parcö. 2M 6c&ma!e
Bringen / in arlhim retrahere, breviore fpatio
togerc. (cd>mal Sud) / panous anguftus.
€d)UiaU 5>i1nl>er / ligamentaarfliora. (Spinal
±u r / cerva , hmnulus cervinus.
C d) UÄUt ' fett/ reprehenfor, objurgaror, vicupe-
xator , dicax, canicula. £ cb mal . v i n n r it fa>
minacarpens, caxans, perftringens, maledica.
Jbefdjeiötuer/ $limpflid)er<£djnnffer/ objurga-
tor benevolus. (^1 " uf HU'V t <£l'i» * .fjaubt
fdhuliVer/ reprchejiforaculeatui, malcrolus , ve-
hemeartflimus virupero. (^djmflltT Ct'llC^ £\v
UtlD tfcuiUUttf/ detrattor famacalicujus.
^chUlAlidj/ 4./; &adv<rb. Uem tß qvod 0dpltttV
axÄui) angu/lui, paicui, tcauis, Ö». aide, mi-
(Sil i86a
ich-, av.ur, fordide» ilhberaliter. (Eid) |d)!u4<
lub bcbelfen/ tcouuervicl care, fumubus* im«
pends parecre, parfimoniam in icbus (um ao ru-
bere. ^d}ill4li(^e ^»iillDe / manusgracilcntat,
fubtiliores. ti.i iibnuiliü; peranguile, fpa-
tio breviflimo.
^)d)tnMittn / propr. coangaftare , in parvum
qvendam B'angudum locum conetudere, an-
guftarc, coardate : Dimde derrahere, virnpc-
rando obtrctlarealkui.- (£ine?<rl)rc ff^innlern/
laude« alieujus obterere. ©tf i^efül&UiUj fchrUO*
lern/ Talana tncidere, minuere, ftipendia arelarc
iie ©renjen fthJU^Ieni / «roanguftare fincs. &ü
enge©cbirae rdjniMeruben'Beg/ ao"u(befau-
cescoaraanr iter.£ine$ 0uteu9? imen (ojmdltrn/
famofum aliqv<mredd<rc,jnfignirc, noiarc
©thin^leruntj/ & (8d)indlHU(j/ Sit / dctraftio , ob-
treftatto , obrredarus , propr, <oz ■ dtat io , in an-
guOum coaclio, &{ktiäio. «Scbuirilcmna. Der
€bre/ detraftio fam«. ©fhuii\Uriim Der ü&e»
fplOUIIil/ ftipendiorum imminucio. ^chtujlt''
rutlij t><$ ^fidjs / dcbilitacio regni. »gdjniiilo
l'UnqDer jfrafre/ cxrenuatiovinum.
i3chni(ilerifc4) / SS'*/!«, anguftans. coar&ans,
aftringenSt it. clcrans, extenuans, labcfaßans»
y . artncii-. arde, actenuatc , prefse, moiutc, mi-
nueim, mtnucaeim.
vgdbmadjten / aefchmaebtef / h &<t)mü)tnt
(jvod etiam (^Äirad^Cn / olm efferrUtur , fa-
mem pari, inediä confici, fin piem» * ardere,
ptopr. anhehrum obftruere t *velp Uui obfhui an-
heliiu ,tufFocari , ftrangulari , K <jf*-tun^ modt
viribus frangi, ac dcbilicart. (Ü?au [\§Ct \)At Unt>
fönwdjtef/ egetur acriter. (Sr lieg; t»nhf im un&
fdjinaf^tei / malis domefticis impedituf mifero
viÄu vivit & fuifarcum panem edit. Ccmpef»
fimt: to" fd)m«Kf>ten / * QSevf(hmadjtcR / elas-
fefeere, flacccfcere, clane««re, labcfaÄari , enet-
vari, viribus deriecre. '^ür junger Di'J fibmacty
(cn / fame exrabefecre , inediä necari. (£r U1U§
halt} wr tWamvl PerfdbmnfhfCIt' maligne famem
exringvir. ©aiQ3it1)e rerfthmacjjtet balD/ ju-
menra prope fame abfumuntur.
vrehmaefttunav & QSeifcftmacbfung/ Ote/ ".tflf
vr ebmaehten / Se 9fr rfcnmaätf II / enervatio , de-
bilitatio , langvor , deieclio virium , fames, ine-
diä , efuntio, it. naufca, & faftidium. 53?cn
(BeiTd^marhreu (terben/ juguian fame , c vita
per inediam difcedcic 3" '2>Cifd?mach tu na a e«
räbten/
1863 <g c €5c 1864
tUbltn/ famc maccrari, ad cxitubilcm tamem
pcrduci*
<£dm<id)ttx/ * Scrfd>mAdjfer/ wr/efuricor, op-
pido iamclicus, patcr du r 1 ciouum.
tSdjmidjtiiJ/ & @$nia r (}tlid^/*ijf- &*dverb.propr,
tß gracil it, tenuis, fubcilis, deinde langvidus, Hac*
cidus, vierui, enervatus, ac ttndtm famclicus, fa-
mc & fordibus ancnuatus , ac confumtus. (£r
. i|i feljr f#mä(l)..a / vires ejus ccncrs? Amt Ö fra-
giles.
©Aman / & (Scftmanc / m / pkr.
@d)lll^nCn / meifura , vulnus , eicatrix,
Ycftigmm veteris vulncris, £f> fignum. (JrdjOliU'
rc »on einem @irrid) / vtbex. €incn c u> m .n
ren ins ©cfid)tC «jeben fronrera cicatricibui fein-
dere. JXPfe/blaue (S<t»njrre/ eicatrix rufula,
fublurida. (rbrcnfdjntiUre / vulnus adverfum
y honeftum , cicachx ad veno corporeexcepta.
9iu*i>er £djmarre nimt man Die &räjre berge»
tvefenen 'üiGimbe ab/ luculencam cum plagam ac*
eepifle dedarateicarrix.
»3d)U»arrcR/ aefc&HI \Xttt I propr.eß eicaericem in-
ducerc, incicatricera coirc, iy converure, o/.wn
ckalricMrt ,frcqvrnlius antun vulncrihus concide-
re 1 valncrarc , gladiopcrcutcrc, feedarc corpus
piagis , üuciare. ©c|<bmarrer werben / vulue-
raaeeipere, percuri gladtd, cruencari , fauciari,
Tulncra facere, convulnecari. Compoj. 3(ufd;mir>
ren/ vuloere corpus affkere. S^lcDCi j"(I)m AX\ TU
vulnercaiiqvemm rerram dare.
©d)in rriin*,/ We/ & Das 6<hmarren/ idm tß,
qvod&dntnavtt/ laudatio, Tulneraco, percus
fio. (geringe Sdmurruna, / vulnus leve , qvod
0SU pitnBum viderttur , wht CS mit t HUT
©teef na&cl cjertt»,«.
(^djmarvcr / OCt/ fauciator, vulnerans, vulmfi-
cus,crucntans.
f3(femarri(bf/ -*4 Öfair. i.e. voller- ödiroarrctt/
cicarrieofus. £iM fct>m.irriCi>t ©cfid)f / facies
cicacricofa. (gdjmjrridh'c <3tirn/ frons cica-
Cxicibus fcifla. SGJicbCT fd)H1 UTiuV Ul.ui) eil rc-
centcra cicacriccm refeindere , alias Sit rtlte
VOunOe tr.eöcr atifrrarjett.
(gebmet* / (gebmerje / # @cbttwr^rt / x>tti
p/t/r. &(f)\T\tX\tft / pnpr. fenfus ex ineifione
feu vulnerc , deinde (pnhbet dolor ex qvacunqve
laefione» dolentia, »gritudo , acerbita«, »gri-
ns onia» Tulnus nonnurtqvAm triftuia ac luctus.
lg djinerjen (eiDen/ m dolore ede, macrore rang 1 '
(Etf 111 1 ct)( mir (ödijnieiif n dolorernparit, mur ic.
ineutit mihi. QlUe c il) in c r jcn rcraefo.en/ dolo-
rum faces conremnere . callum obducerc dolori.
6id) für <£(&mericn flirrten / cerreri dolore.
©em 6<f}menen na^Otingen/ fovere dolore«*
»gntudini dedere fc. (göSmericn erneuern/ re-
fricarc dolorem : lil^em / ledare , abftergere,
confolari : |)iniKijnemen / libcrare dolore, bin«
leqen / ex animo'cxcurbare, abjicere dolorem.
93om<S$mcrjcn ubermälticjer werben / fuccum-
bere , frangi angore. ©er 6(!)mcrj nimt |U/
dolor ingravefeit. ©er <3$men nimt ab / re-
mittit fe, lenieur, molütur. £r \\\ feiner Schmer»
}en \0i/ dolore caret , vacac , libcr cd a dolore.
£)ie £ci t linbert alle Stbmerjea/ dies medicirum
arten dolori. ©en ^(bmerjen ma'.t.u-n / mo«
derart , opprimerc dolorem. ^5iütQCr vf cb HUT ; /
dolor jultus , pius. (Gemeiner/ 0vi aOgcmeiner/
communis , publicus. &efonberer / privacuw
propriut : jtm<rhdjt'v / mteftmus : öelmteiv
levis • mirior, tolcrabilis : QfffCl / fummus,
acris, vehemens, mcrcdibilis : JOCrbet/ afper f
acerbus, gravis: i.\in,uv»cn.icrvrd)nurj/ dolor
produdior , permanens, perperuus j id) r/
diuturnus , invctcrarus. J^cebltempfinbli^CC
@d)mer)/ dirui, rabidus , fxvus dolor.
31naftf(bnicrQ / anxtetudo oflä exedens. SldgCRf
febmerj/ Ophthalmia, it* Alexander M> ¥etfa-
rumßrmwas magno 1 oculorum dotortt , große 2tt|4
$tri[d)mev)mvoc*b*t. $jer)lcit>fd>meri dolor
ex alienis raalis , vulgb condoltnti*. i£ breit'
febmerj / dolor ex infamia , vel honoris l*itone.
(^eburt^febmer) / mxus. Gidbtfcbmer) / dolor
arthriricus, podagricus. ©llfcrfdjUlirj / «gri-
rudo ex bonorum amiftone. .n.uibt ftveRoW
fd>mer)/ ccphalalgia , alias jfjanbtfdjmeri / tß tt-
iam dolor (tngularis , fummus , principalis , ma>
ximus. ^ausTu^merj' dolor domefticus. iote-
ftinus. Jperienetfdbmer} / frneope, paloitario
cordis« it. vulnus alt um cordis acrisqve dolorii
morfus, cordolium. ^.titiniiTKhnuT} / dolor
miferandus. Seibe^fcbinrr}/ corporis. .Hin';/:
fcbuier} / iegritudo ex orbitale. Vr.flfumiay
dolor voluptate miftus. «0ja(jenf(timcri t eat-
dialgia. $D?urferf(ftmerj / (trangulatio uteri.
SRabflfcbmerj / colica. ©d)einf(bmfrj / dolor
ficlus. (?cbult>; fivr ©flfnfcbmerjAlolor ex cul-
pa conrracVus. ©eelcnflbmer»/ vulnus animae.
<Seitcnfcbmer$/ *u*s Jenöcnirco / dolor nephri-
£>b bb bb ü ii-us-
i86s
<2c
1866
ucu>. €or<Jcnf$mcri / follicitudo,curarum
molcs. 6unDcn|d)mcr,/ conrririo , pacniten-
tu, vulob compunSti» *nimi. <3(fillfd)Ulci'i / affc-
(i us vcücae av/ rcnum , nomine cakulus. Xobctf;
fd)!licri/ dolor mortis, agon. Unfcfomcri /
dolenoa. Söun&cnfdjmcri / dolor cx vulncrc.
3an|^mcrj / odontalgia. gettfdjuuri / dolor
. cranliens. 3cnmcrf<ftmery dolor accrbiffimus,
ace minus.
edjmfncn/ QCf^mcnet/ cfolrre, xgrirudinem
capcre , perpeti , fcntire. (£3 fd>mcrjc( ntichnicbt
tvniU ' non mediocfiter dolco. &<inilnqlncf
fdvUiTlCt mid) dolco viccm tuani. |d)imi"
jct mid) ein biu$md)tleid)t/ anim» dolore fum
cardtor. €1 roiru mid) rool mein £.ige ferner
{CR / ti xus animö haerebie dolor. (£0 fd()lUCr}Ct
ifc n 11 ti ui 1 1 d) / cruciatur non ferendit doioribut •
fißcmirolte c$ nid[>f fchnnrjeu/ ovisnon indo-
1er« } ^d) weojj/ c$ jdmtci jet biet) / hoc tibi do-
lori eife certö feio. SDcine Briefe haben mid)
fehl' (JCfdjmcrjCt/ vakle mc momorderunt epi-
ftolas lux. Compof. eß QJug. 87 freaventius ©CD
fd)i!lf vjen / dcdolerc , doloris fcnlum , vel mc-
moriam deponerc. 3d) rr>nba$wnge Unrecht
Hid)t 0CVf4>m<r|CII / nondum oblitcrataeft me-
moria fupenorit injuriae. ;\ ;\) ftill nun alle man
Unglticf »crfd^nuricn/ deleboomnia dehinc ex
animo mala. 3<p fabc es gern Dcrfdjmeriet/
voluntariä idoblivionecontrivi.
^d)mtrjung/6cbnicrjh(t>fcit/öw/&^6(bni^'
jen / fenfus doloris . faecs Sc morfus , tdtmq^ qvod
©djmcri / »grimonia, asgritudo, afFccrusdo-
lor.s. ©»§ i|i meine grifte ^dMterilithfclt in
fcer SBett geivefcn / illum haufi dolorem vel
acerbiflimum in vica. Seibc. f(f)merilid)fcit /
cruciatua corporis. ©cmuteifd)merilici)feit/
animi.
€d)incrjbflft f edjmcrjbflr/ * gchmcrjidjt/ «*)'.
&adv. dolendus, Etfrdolenter, mokftus, ££mo-
lcfte, vtl Aibmolerre , acerbus , Waccrbc. Uber
Die m<i fen ftbmerilidj / permolefte.
©cbmerflel / fcer/ * 0cr)itwrrcn / UpU , fi>6 vi-
irumfutditur , nomine fmiris.
gjc&ramm / # (Stamme / w« / acatrix, vi.
bc x , ineifus , eß per metatbef. k &d)man / tdtmtfr
d)CR/lcvc faltem eft tulnus, A finc peneuio,
acu qvafi punctum.
6d)rjmmcu/ tirftt>ramillCt / Icmcr vulnerarc, #
(auciarcinfligcrc plagam mediocrem. s^C^r^m«
inCU ttitm eß cicatriccminduccrc, & cicatriedrr,
Comoof. 2lufdjriimm<n / & iHuffdjrammen / leri-
tcr fodicare. Sctfdjramnicn / lacerarc corpus,
«oncidere aliqvcm vulncribus. 3 a Tci>i"»* UlliIC*
M ©cjichj / .vultus cicatricibus turpatus.
Cdjrammunn, / *it / & tos ©cbnintmen / rfl iffe
actus cicatricaadi vulousqvc cxGin raclum , üu-
ciatio , y vulneratio. ^cfcbvamniun^ / (fin«
fdjrflnüiuiiuj & 3<ri$rammung/ incimra, de-
(ormaiio.
Strammer ; Oer/ «in» qvtd <3djnwrrcr/ faucia-
cor , & fauciatus , vulnctaius , y ckatricacus»
©Cb^nimerinn/ OlC/ feemina confaucians. .'
qvod 0djmfUrtd?| / cicatr ieofus , iC. inci fus, ci-
catricibus nocatus, B «Jclormacus.
(^cbmafdX/ Ol« / pelli» agnina, « «cfcman/
^vaji 0chm4rfc^e / rJdrtM prr jTimpioc
Dir ttur etläm M/m rmrn vrüuvltt tni-
mitim fandi folent. <£m S&Clj mit ^d)mafd)Cn
gefüttert / veftis pellita, tuuica pelliculata , agni-
nis pcllibus fubduela ^djUMfdjcU rti*m di-
cuntur fururx , nt : C5..ni|d;i:r fd;cn / macula,
«■'.'jjCOiJi'cbe.
6cbmafc6ict)t/5f (S(bmoficbt/*4ö r<,i ' 1 '- pc-lkus,
f»elliculams , »/. adfrrigmcntura. ^ro^fd>ma<
Glicht D'iClj/ reterarum,^w grandi macu.'a.
©d)manj/ fd)man^en/ gefd)ntonset/
^ 4/iJ iüt/fflö @CbmötlJCi1 / vorare cum
fonicu. Dicitur etum »Bcbniß ^CU & d)iv^lU
de qvo proximi. Ufurpatur^vu^pto 3v.de, c5 in-
decore manducarc , plcnis buccii m andere , am-
babus malis vorate , impnaiu aulem jutri dtcuntur
(Sdjmdnji'n/ pappare.
*S Emanier/ * 6im4njer/ Oer/ üguritor , verax,
gumia, mando, comedo, cibictda. ^ d)llli^njC'
Tinn/MC/ famina vorax, eftnx.
etfriuinjung/ ecbm^ninno/Ot«/ *Ofle ^cbmini
|en/ liguricio > voracitas,ingIuvies > cdacitas,g»
la profunda, coracilatio avida.
mtat. «Sd)vammc ^/*wr rima, fillura, feis- j©d)manje/ X>lt/ prr coniemtum dicitur os hominis.
Iura , crena. Diroj». auttm eß Gentamicin/ ^d)iminii(bt/ A©ci)mikiicbt / *dj. &adv. inglu-
t>cid I nobk £djr<tam(f}ca / cicauicula , vulnu
kuium.runula. sti\\\ uuv ein Ucinw Scforttam*
violus, luxuriofus , gutuirgfus, pappans, tubur-
cinan*, comuläcioacs qvacrens«
e*m*
1867 @c
e* gefctrniafcct /ufirktß ,-^vod &$m*n$cn/
diduftis «imi/-. labiif porculorum mandcntium
fonos imican, tut cqvorum bibcncium , qvando
potum fumunc : fteciatim vtrb (2d)IUi1l$Cll / 'ß
d isfva vi ar i impudcuxcr , apprcbcrui bucculü dc-
ofculan, bafurc.
^djuialjung * vSd)m^ung/ Wc/ tf. t>4» ©d)ma<
Qrtt / & ©ifoimtycn / tc nonnunqvam (g^marJCr/
t>tX/lictt &d)müt)tzfrf<jvtntius ofcuiabundus,
J*5 bafutor dicatur : Svaviacio, ofculano, ba-
fiatio. AixAt (gcfom^ung prapr. eß rotatio por-
corum manducantium fonos imitans.
0$nta$/ ü(c/p/.t>ic6^m(%/x>rcoium cum fo-
nini, bafium . fvavium. Utljüehttge r QQflMty
baiium immundilHmum. V/cftüli'HC (r tfyindfjtv
▼alga, furti va fva via. v~ d)ili iiQ a t kti / pangcre
rvavium. SRU (gehm^en um fid? mevfen / ja-
ceic ofcula. Schmal? um <£d)itu!} geben/
ofculacommurarc, mutuö fvaviari.
Cd)muli»cht/ * <S<bmfyi<btt *dj. &*dvab. porcos
voracitarc imiiaos, & tlttiA fignificttvmt ofcula-
bundu«, (vavtant, bafiam.
©Cbmafen / ffl ab hoc eJebmd^tl / notai^ rton
filum violcnrcr projicerc, fedrtiam virgit Icviccr
pcrcurcre, ^vodutrttm^ cum foniru fit. Diciiur
etirnn <$<bmc\<Xtn. Undt Prattmram 6cfi.UMefp»
(lern/ dt qvo W. in Ollem / A Gürteln.
©cbmaud)/ fd)maucbcn / gcfdjmau;
d)Ct/ # @<&;neud)en i qefc^mcudict / excru-
ciarcfumö, comburerc , nccarc , punirc. S$ie*
nen fchmauehvn / apc« fumrgare. 2ob»icf
fd)m«iud)cn / nicotianae aridae fumum per arun-
dinem haurirc , vulgiUbacum fumart. Coaipoß
SWftynattyl / exigere fumd. 2*ffhm<iu,
djen/ infumare, fu flu roi gare. ©tlldjfcftinflU'
eben / fuflStionern facere. ©a$ -tonnt f uvct)>
frjjmauchcn / domum furfirc. oten t>ur<t>
fef)m»iHd)CU / fumö exeraciatum femivimm re-
linqvcrc. Dicitur ttiam ScrfchtmiUChen. ©er»
fdjm.Midjen/fuffitionibus confumere.
^ ehmuueher/ * (^djmc ucher/ t>«r / fumigans, fuf-
fumigan«, fuffitor, fufluum exotans. <£d)111AU'
fj)CTlnn. OlC/ feemina fumd exerucians. £nbilF*
f$nUUCl)cr / nicotianae fumarius , Vulcanui ra-
bacarius.
Cchmcuchuug/ oü / * &<» 6efjmeud)en / fuffimen,
fufEho, vulgifumigatio t & fumißcatu) , vaporauo,
€* i868
fu/Focario fumea. SübflFfcfcmeUchung / hauftuj
peri per rubulum.
(rchnwuch/ t>er/ id. 'Jtywednwuc&uiig/ fu-
mui ingens , &craftior, fuffitio, fuffiuu-, ©neu
6chniuuct> machen / vaporarc , fu/Btioncm face-
re, fumifkare.
gC^meuchenfeh / adj. &adv. fumeus.fumiduj.Fu-
mtfer, fumJkus, taponfer. ^(hilKUichichfe
^fube/ hypocauftum fumofum, atrum, fumö
curpatum , rumum rcdolcns.
^C^maUCÖen / 'alid , &qvidtm rnetapbcr.ßrmficttiont
notat : tornim riderc , 05", qvafiptrnebulatacvA-
pom Mliyvrm intutri, fromem comrahere, vuJ-
ruofum efTc , adducerc vulium , ad fcvcriraccni
comrahere, vulruj ferenitatem obnubUare. <£x
fcbmaiicfcet/ fronte gravi & iriÄi fupcrciliö cft.
Cumpoßjutd : 9lufchmauchen/Sbco. & ^erbeo»
fchmuicben / adrepere, occultc fe immergere.
€rfd;mail(t)eu / ex inddiit obfervarc, aueu^axi,
difeerc. /«ir <?d)mauc^er/«f edjmjuch/ocr/
homo tectui , occultus , feverus , vultuofus.
0(htlMUd)Ung / Vit / fever itas , atrocitas.
£chmnudj}f($t/ a.tj. capexa» froucis uifiitqve
fupereiiii.
(Scftmauf / fcfcmoufcn / aefeftmaufet/
agitare coiuina , frcq»cnnire comeflanono,
hcluari, pergra*cari v «/i4 di*UBo dicitur c )nu?
fttl / tßq,tifl ^Ufett / mtrtndä,fivt mtrtndula
ßat.uia , für» unO gut / twnit man balD fertig
irtlt>. (Er fchUMIil'/f »U'fll. dclea.itur comerta-
tionibus, canulas captar , in conviviu jacet.
€t fchmnufet ganje Xage nncheinan^er/ «ocos
dies perporar. Ctmpof Slbfchmailfcn/ aheriut
fumtneoulari. 3d)brtbeMv noch nichw abge>
fd)maufef / nunqvam de tuo convivacut Tum.
$ut?cf)maufeii/& (Berfchmnufen/ conflccre co-
mcllando, Sc exhaurirc faculiarct. ?|i!5|'dmrii u ■
fen/ a menfa furgcre,de convivioditcedcrc. S5e<
fd)maufi*n/ coaviTta cum aliq? o in irc. (^inen
tfK'iim.'.llfiTr ■ t.'i.irr: rß invocacum in conrivjum
venne, comelTarum ire ad aliqvem , intrudere
fc f^ortfehmaufen / affidu^ comenari. $Ji\t,
fchm-.infen / convivari , Ar comeiTari cum amicir.
Stachfcftmaufen/repotia eclebrare. Ubcrfdjmaiti
fen / aTlioiporando fuperare. ^ie&ci"fd)inau>
fen / rurfu» ingurgicare fe. (gfcjj jerfdjmaUi
feil / luxuria difriuerc , intemperanriam fa-
tiare.
95bbbbbüj e*matt*
1869
<2c
1870
©dpiuaiifct / alths &efemmt?bi:uOet / t>tt / co-
mctfator ,1urco , cccnipcta , ligurttor, vcntri dc-
ditus. iO?ii|"d)HI.UI|'cr / compotor , combibo,
fympota. OK lf|d)!H IlfcriltU / &IC / compotrix,
fympotria. VDjfcbnhlufir / amphora Bacchi,
funo«c vinolcntus.
£d)iHaurMia, / Vit/ * vas S^maufcn/ um: &ic
<3d)ni.lll|Vrt,'p/ comporatio, perpotatio, con-
ecenano, comcuatio, de qvidim omnia, fine
fymbolö,*parafNorum more. 2lufbici3d)UMIl:
ffrcDyl'bcn / comeflationcs qvajrere, paraficuro
agerc. jtim Gtimauf* Ii cjcivcbncn / aflVe-
feere vino > in confvctudineui inccmpcrantiae
adduci.
€(l)inau5/Ö«r /p/«r. ©ebmcufe/convivuim, co-
mtflatio , cpulum , compotatio. &<Z (Scftmüllä
iu tfUti fuWatum dt convivium. Fora» Carcs!
nonamplius Anthiftcria. 3lbfd)icbi>'/''»*23alct'
fd) : \u\ l!$ / canä profcltitia , five riatica. 2lf je£>
five 3tntrUt^!'d)niau#/ adventitia five aditialis.
SBaebanren' five ©rppjitipnsfcbniautf/ inicialis.
S&auerfcbmautf / plcbcjj. Söierfcbmau* / com-
potatio Ccrcalis. $flt\}Crf<t)tnilU$ / cpulum
opjK.ii num. i>oFccr|"d)lUv1i!S / cpulas Dottora-
lc$. //j^.!(j||lcrfd)niauÄ/inagiftcrium. (grübe
fd)ina»."' / e P u,3e mdlii. föcburftffdjmJitf/
natalit.a. &fö&M$m*i I Äi,
fjrmpofitim. .0 . 1 u ? i i> t 1 u/ > « • » ü 9 / lumioans
afla. jktlUtTd}inairf / bibalia. contracluum.
Jb$<b\titf<f)\nMij cpulum nupcialc. Äinöintlf
five (Stü.uMfiÖmdllÖ / luftricura. jfivtlUf
fcfvilrtiio / cocetnia » five dcdicationis templi.
ScftclfdimaUÖ/convcriatio amatoria. gelegen
fd>UMU$/ cpulas fcralcs. £unipenf$uu u ; con-
vivium canmum. SftanKntffdjIU v.i 1 onoma-
Otcum. 3^a({)tfcbntauj/intcmpcAivuin Opfer*
fchmauj / ccena Ccrcaln , taliaris. Q)i anal
ffbinitUi / epulas novitiorum Audioforum.
<S tntenf C!lfcl)m%lll^ / fympofium ftudiofo-
rum. *UJrinfcbmau$ / Bacchanale. SBeebfel»
fchmatlo* / 'lütt Rräwcfren / circumpota-
tio. SBinfcIfcbttiaitf / compotatiuneula fe-
creta.
Ccomanficbf /* (£ebm«uferife& / äd). Alu. luxu-
riofutt vinolentui , vinariui, ebnofus, convi-
viis addivkus, bibofus . 9e temulenecr. (*cb Hut!.
{kbtcT Äff I / bibulus, (pongia , porator , multi-
bibus. ©cbin .iiiü*ri(flH*5 53fib / feemina temu-
Unta 1 multtbiba , fympotna.
@*m«f / fcbmccfcn / gcf#mccfct/
laperc, palatö peru'pcre, judicarc, guftuma/i-
cujus rci caperc. iget fd)nttCfCt 1UPl i jueundum
faporem habet , palaro arridet. (£s jcfcmCC? t t
ÜbdA/ivcf^litnm/ infipidumeft.vitiatuscftft-
por. :oj:.ii f an fein ©cwurj fcbnieefcn/ non in-
tclhgitur fapor aromatum. <£r CtlH fefoarj feinte«
(feil y eft illi do&iim & cruditum patatum. 3<ft
faii nichr «jol f^meefen / gu^u* min« t«ufus cft.
«Sdjmctlr Ö0<^ f inmal / tenea q v«fo faporem hu-
jus edulii. Nitrimbergertftitonfundunt (jd)tl!CCfcn/
& ÜXittfrn / rßcfr tUis <5(bnicotcn tttam olex«,
redolcrc« fragrarc. odorari, olfacerc. Comfof.
21nfdf)n«cf co/ guftando teneare. ü'JicDcrfrj^ine«
Cfcn/ reguftare. Er jwrticrf. ^Ib^fd^niacft / in-
fipidus, inconditus, rancidus, fatuus. 2lbüd
fajiiucFtc Sad)Cii/ res abfurd«. 2ib9ti(t)niacf*
t(i äbicr / cexevifia fugient. 21bt}c!d)»na(frcT
2Ucin/ vappa. 9lbgcf(bmacft 3fu<3 ' fri-
gida, £!?)ejuna, infubua, y inercia frivola, pu-
tida. Slbijcfujmacf t \U\$tn t infulic vtl abliirdi
cancre.
«3cb«»ccf«r/ öct/ * (8<&mc(ferinn/ tw/ vir, ö> tec-
niina guftans, delibaos , & palatö (ciiticns. Std
s£(b>Ucrter cf *m de ipfo nafo mo»< Norimbetgen~
[um dicüur , Auw : €t bat f iucn outen (Sc^mccrcr/
cmuuclx naris cll.o'iuiuni Rhinoccrotis habet«
(gd)nic(hma / We/ vrd)niccfcn / guftatio,
guftatut, ipreqvcfenfus {äporis,judicium,& ua-
telleau«. ed>»tfrfpn Poff am meifren / g«-
ftatu» eft fenfui ex omnibus maximc rolupta-
rius.
S*macf / &ufitAiitu (5r febmaef / txr / fapor , gu-
ftus, tfmetaph. fvaviras, jucunditas, dclcftatio.
2)er ^ad)< einen fötfd;niarif \]<btn 1 condire ju-
cundius rem aliqvam. ®lllc fctnc ^ad>CH ba»
ben Äraff HUt) (bcfdjtnacf / omniacjusdiaafa-
£caqve qvad papavere St fefamo fparfa fuqr.
©fldjniacf brt aßciite? prüfen / vir» bonitatem
guftu cxplorare. @cfd)macl von einem 2)inae
b^beil / delibare , primortbut labns atnngere»
fubodorari , fufpicari * fubolere , perfentifecre
rem altqvam. bat feinen Okfcbmacf / fapo-
rn experseft. 91lber/ elenDcr C^efebmacf / fapor
fatuus, incr», trifti«, vapidus. galller / putidus:
©tinfenber/ fatidus. olidus, rancidW: ^ifff.
rer/amarus: §e((er/ pinj»vis : J^erber/acerbus:
©efal^enet / ulfu» : ütcblitbcr ' fnser / Gravis,
dulcis: vcaurer/ acidai: ^djarfer/ acer, acu-
tus ;
1872
tus:SHefchavauftcrui: üßiöriirr/ faftid.pfus:! llnfcbnhWffaftrf £W / aftringcntii faporis
^«lU^röcf^macf /afper fapor. SRdtftrlifftcr poma. r
©*mci8/fcbmcigcii/3cr>fcNi5/<cb
fcj)llti £(/ iji'|Cl;iniBcn / varia notat. Primb omttium
©f fdjm.uf / fapor naturalis, innacus, ingcnuus,
fimplex. CHcm .id)tcv adulteratus, fäftus.
51 C Pfc! /»■»" Db;tge|'d)mdCrV <apor pomorum. 93 a 11.
cr$ jcfebmacf / durm. i&ielengefd)inacr7 mofcha-
cus , odorarus. SBröKD frve !£runjlicf)er ©C<
fcf)uiact / aduftu». €ct<|« fit* Ußibriijcr ©c»
fdjm.icf/ ingratus, ofrendens, naufcofui. <£rt»CII*
ge fd&matf/ terrcui, «M/ Sobfewcfcbmacf / puti-
diukulus, cadaverofus, morticinus. £jji»}qe
fcbmdcf / ü«idulu$, fubacidui. ftreubcnacfcbmacf
bC$ flüi jcn i'f ben$/ prasguftui victztaiuc. ($al>
kiujf jcljmncf feilem (Seilte«» ©innen» & 2Jcr>
tfflnte&Kfcbmacf/ mcncii dcleftamentum. ©IrtUi
bcu^jcfd>niacf / fvavica« fidei. £imuiclä)t
fcfjmncf / dulcedo ccclcftii. j£>oni<j9cfcf>uiacf/
fapor mellcus. .fto'llcnijefcbmflcf / gravcolent,
virofus, inicrnalii. gebcn&jefcbtllde? / mn.
^CtngcfcbinarJ / jucundtilimui , muftcu« . Divi-
nus. £neblaucb ; /"* 3wiebdijf fcbm.id/ ailium
* ccpas olens. tfnnltyef'cbirMCf artis gulracus.
porrchau«. 5}ebcn f cb!nacf/ mtftus. gjfftar»
gcfcbmicf / ne&arcat. OtfJ*J*ic()inacf / olcans,
olcagioeus. <|)fefjera/fel)nid(? / accrrimut , pv-
peracus. tylll'icfcbniddf / limofus , palustris.
^cbipefclijcfcbmdcf / mephiticus. Suqenbge»
fchtiiacf / odor tirturis. llnqcfclWMCf / fatuus.
SBoriif fcbmacf / &meiiut QJi rflbraact/ praeguftus.
SSdlUKtcbnidCf / vini acmulus. Sltfcrmilfqf'
fcbnwtf / amanrtimuf. SSürj< fwt Qymhv'iQC'
fcbm.uf / aromaxicui. ^nnbenjifcbmacf / mi-
rus. 3itiont'ncjcfc!)macl citnnut. %n<Uxqt>
fcbmacf / fccchareus. giwifclgcfcbniacf / du-
biu«.
^cbtllCCfe/ Ol«/ vjur. car. id. rjl < f vod GJetjiWcfllllCt,/
ö i9efd)ma(X / cenfura * jtidkiam oalari. (fr
bar eine qute@cbrm a (ft/ ahiutintanntVlmü/
palatus iUi fapir. Normtbergmfii vrrb apprÜJtnt
Cinc ^cbmccfc/ fertum, tVciculum &corpufcu-
lum florum, aliki ein &tl'4U0/ Ö iNtimcrr
bttfd} t dtosindrinfcbuiecfe / oHaftörium cx ros-
manno. &11 ein« öebmeefe vieeben / olfacerc
fafciculum florum.
^cbmetfbaft/ aröejcbitucff/ adt.&adv. rapid«,
fapore fv atis » gurfu jueundus , qvod rtiam dicitur
SSi)lacfcbntarf.~ Ubelqefcbroacf / fapor« iagra-
tm. Un4c|ci)mdcf / A Unfcbinacfbdff / infi-
pidus, vici;ni»utbdfrt &uu / pyra muftea.
r/I verberarc, percatcre, puifaxe, fenre, verberi-
bus mulÄarc: ^riwirprojicere, rapcic, raptare,
pellcre, verfarc: por» b maculare, contaminarc.
€inen febV fcbmfi(jen/ verbenbus fadum inmo-
dumlaccrarcaliqvcm. ©efebmiptn OXTöcn/va-
pulaic, verbcr»bus muiaari. Jiruilllll »nö (ant
oe|cl)mi{ien n);it>tii / lumbiftagium aufeirc.
Summe Jeufei roeifcen flnq / wenn man |Tc
fcbmctSCC/ Phrjrges plagisricn folcnt mcliorej.
SieÄrdme^d x \ (ebmeifeti ibnen iVIbft ihr u».
fljticf / turdi (Ibimcr iplit cxiuum cacanr. ^ t m
23i»',cl jcbinei^ in fein eigen 3ft<U / nemo fib. i^n
malum facir, domcAtcum thcunrumcalumnia-
tur nciuu.
tcCbtUCiper/ ttt/ pei cuifor , pulfator. <S<S)Wt f{jj>
Ulm/ Ct'«/ facmin3 pulfans, tundens, erdenk.
€;Cbmei!"nC/ rtiam.rß frarMjcns, jaciens.projici-
cn*,& concaminaoi, faedan». <£<T)meipi'r »CT
bem iore / ducllator , pugnator , dinncans , pu-
gnax. £in j«! ^obenfebmeiier/ crT»aaor , «ver-
for , raftator , perditor , dclctor, affliftor,
populator. SuboDcnfcbmei^erinii y popula-
trix.
<3df>mirf/ öer/^cbniciftin^' Wc/ft bas ^cbmeifan/
puhatio.vcrberatio.pcrcuilio.iausplaga^erbcr.
Dicilur ttiam (^cbnieiHereo / &ie/pug»a .dimica-
cio.(Sd}nich)erct} iinncbten/uimultum cicrc.con-
tentionet (exere. ©cbniei^iintj »erm Jdr/ ducl-
lum.monoroachia, conrnftio. trcbmi§/r/«im
tß projeftus. ^1 H<jc!fd;imji/ fuftuanum.
6cbmei|icbt/ &cbmri§baft/ «dj.&tdv. pugnax,
Utigiolui.jurgiofus, conccntioAM, coritcn-
riosr , ccrcacim , pugnaciter. ^d)nieiBi(r)let
c errator , homo feditiofus , curbulcntuv,
tumultiio^ut.
^U>fdr>i]ici^rn / ^erdb- * /?in-ib ^erirnbrr« * $liv
HnbcrfcbnKfnrn / p> w . dcvcrbcrarc , decoterc.
(£inen grauldm dbfdjraeijkii / usqvc ad nerem
deverberarc. gar Jreppcn btrtr.t fd>inr<^Ctl/ per
grarlu» dejicere. ©OIH Xliril ktl M m i fnÜ
turn in terram pneeipirare. trpi(V ab* fiw
beral>fcbnui§«B/ decacuminare. SU'i'cpnici^mg/
decttiTui, pereuflio, dcjeäio. 2ibfd}n?cifer/ ev«r-
Cor, affliltor. Jg>ci'UU£>ClTc^Ulci^Und / decurba-
tio, dcmoliiio.
91 \U
1873 @c @ c 18 74
^lifJiUKilJCH / allidere , infligcrc, adiYingcrc 21n
t»c r Xur anfc^tneiHru/ ofhum inacpaxe* pultare,
fcrirc , &pultando pcnecontnngerc. l£inerfl
eine glitte nflfd)!Reii?eR / dcdccorcaliqvcmno-
tarc , ignomimam inurere aluui. RR'
fchui, . ü / eceno confpureare. 5lnf<$met|5Un 1
pulfatio , ut: Xnranfc^nietputt^ / jantia pui-
fatio.
2luf|(t)nieiBcn / Jgtnaufi'djmeifjeii/ effringere , com-
miouerc. £ur auffc^mdb'Cn / con»ulfis repa-
tulis cffracxiiqve valvults januam dcmoliri.
icfäniJRIB auf|d)nicipftl / carecrem revellcrc,
claultra refringere. ^lufjc^miTtßun j / cffraöu-
r a , revulllo. Öluffd)Hieifctfr / eftracror , effra-
Slutffefomeüjen / £e rnus- * £inau6fej)iuei§e!i/
lere , ehdere , aueorem rix« efle. hinein CtU
2lU0,e a U5jct)mttptrn / oculum vcrbcribuscxcutc-
rc genfirr tlll^f^mci^CR / feneftra« dirumpere,
pertunderc. SÜuefc&Rlljj / viu-.'|li;r.ift [RRO,
pcrcullio 1 ejectio.
5£f |d)Uiei(;en <• contaminare , confpureare , illincrc.
Üß.wi) bcf(f)Rlf if fll/ parietem incruftarc , tegerc,
veftirc. fetfömei ffll / f/? nonnunqvsm fal-
Jerc. (f inen bcrd>ineißen / palpum alicui obtru-
dere. SO? if Pf bef(&nhi&CR' confpureare , * li-
nire ftercore; tandem tfi contorire.urtir OdjjRieijj'
fWecje / mufca major , «mtaminant r Julia &e*rnti
frMtatr fuä. f
JDrnHfföniei&CR/ * 3ttcfcbmei§en/«. SreiRiebmeif»
fen/pugnä comcndere,concerrare , in dimtea-
cionem defeendere , ad verbera devenire , ma*
nus conferere. ?DJie Ruften breiRfdjmeiiteR/
pugnos obfercre , pugn:s percutere , confeinde-
re. S&fnungeborfitnicuÄtnt>ern mn§ man brrin>
fd) weiften / iminorigeri pueri probe concafti-
gandi func, verbehbus in improbosanimadvcr-
tendumeft.
$ur$fd)rnf igen f & £m jroenfdNRei jjeR / tt SBtmeiR
<Mtberf(bmci[;eR / aliqvid fundirüs evertere, de-
lere , perdere , deftruere , ditliparc , confringerc«
deperdere, 8* diiperdere. (£t ift Wie ein €fel/
man Tan ihn nidjt nnrbfebrnei'tien / md.» afini ad
verbera obduruir, callum obduxic ^raeje linD
©Ufer rnjjlueiVcfymeijieR/ pertunderc vafa, affli-
gere alliiere.
€inf:»/TJiei§en / exfeindere, deftrueTe, derurbare,
demolin. $cK|ier unt> Ofen cinfdjmeijen / fe-
neftn» dt fornacibus ciadera afferre. JgK)U£ ein»
fcfynn'iRf n / domum exfeindere 1 »des dirucrc.
complanarc <£infd)meifcURg • everfi© , vaßa-
cio , ruina, dcmolino.
.50 r f fd.Miieiiien jaftarc , projieere , p rofternere, di t-
juerc. cbnieijj i!)it fort/ tuiliumproculhm.
caede ! <£r bat if n natftURb blcs aus Dem J£>aufc
fort«iefd)imb'cn/ nudum cjccicdorno acqvcarae-
cipucrn exturbavic , exelufit, expuhc, for:»
piojccic
unO l)erfd)incipen / furfum deorfum jaclare,
ultrö curoqve ventilare , jaculari, evannaxe.
S6Ü$er hin mit? Ii-erfd^uieisen/ libros evolvere.
"Der £ttuit> fe^inei^t D .1 5 djin bin unD her / na » n
concitarur , agitatur vcntis. Jpin- URD Rjic&e
gef<t)iniBene^föeiRllt/ agicarade concicara mcu.
Bülten aUfffcfeineiBeR / Calcitrat«* calccmrc-
jiccre.
tej|d.Miiciwn/ iJrr.,jvjJ 21upr<*7mßipen/ iftum in.
gcicre .everberarc, impetcre pugnö, manus in-
jicere. €in ^dilOo lOHfdjme^enx feram refrin-
gcre. «Seine Stirer loeicbnucpcn / faculraies
luasdilaptdarc , bona frivole alienarc. Letten
IO^fd)meißCR / folverc cacenat, vmcula laxarc.
:0iit de 9cei>enf(r)nieiBen / coiiativam »im faecre,
greganm ferirc, fimul percutere. (Si4>mit el»
Rem febmei^eH/ conccrtarc armn, digladiati.
(£r f<tmif nebeu bem Werte ntr&er / ruente eq\ 6
praeeept ad cerram dabarur. CDiifteit brem»
fd)RieiBen / <ß »n media m aciem irru mpere , acri
impetu in hoftem invchi , ingrucre, ineurfare,
irruerc in confertum agmen.
9cad)fd?nn*iBeR / repercutcre, verbi« verba reddexe,
everbit ad piagas ire, verbera referre, infeqvi
r • €inem (Steine n.uhfd)nieipen / in fub-
cuntem lapides immittcre , faxa ingercre. ot
n :dvd);iini;cii / cano incciTcrc Scattfc^meif'
fllll«}/ infe&ario.
^cbeRbiRfeRmeipen/ five Uberbinftninripfn / aber«
rare in (criendo , declinarc , deflecrere. J} j ;
RebenbinqefcRmiKen/dccrravic tau. (ginenuber
bcR^OPf binfdjnieijjeR/ Aiblatum aliqvcm ad tcr-
ram dare. ©ig t»ar ncbcRl)ingcfd)inipen / hunc
fruflratus eil icrui .
-\ht . Mm v)i r. / dr UnbereiRaRberfd)mei§eR / rarba-
rc» mifeere, confundere , confuae de permirre
dtspergere, it. luxare. €r bat DeR 3lrm iht
fa)mi^CR/ brachium pugnl loxavjr. ©eine 2£>ol»
farr )>erf(bniei§eR / fortunarn fuam profligare,
rem fuam confringct;e licibus.
SüeO' dr ^uiiöe^fdjnieiBeR / id. qvoA ^ortfcSimetfn
| vit pi ofr. ai»o vere, arcerc, repcUcrc vjm vi , dt-
wdt
/
j $75 @c 1876
tn.ie abpccrc, rcjiccrc, proftcrnere. Den fitittb
Don bfl"9ÄOUCr»Cij(ä)infi^n/ hoftcm ämoeni-
bus rcpellcrc , prohibcxe , murot dcfcnderc , ai
matos ex muro dcjifcere. ©OH )Vitu r £ tu R>cy
/ifcinctfcn / ä valvis Cuis repcllcre , de domo pro-
curbace. ^etjfcfcmelflC*/ D(t / exacxor , dcpul-
ior. »ÜJiT^fc^nicißUB^/ OW/ dcpulfio, cxaß 10 .
SB<ifClTd)(lK'i^i'n / ulcra projicere , c!v >4m otW
^orrfdjmtifwn/ ä <^mtrt gfd^iiu'ifkri. 2ßei-
xcrl)crau«|'dt>uirißcn / cvallaic 2ßntcr()inan
fd^nicib'CII / plus mcrö ptojiccrc, imromicccrc.
3Scitcrf0V(td)lUCi^n / crannatc tbrät. SBcitcr*
illVHlt fdj mei|?en/ magis retrorfum agcrc.
SBu'Dcrfd) meinen/ iausrepetcre, rc "erberare, pia-
gas rependere , &impctum facienri refiftere , xc-
ludtan , repugnare. ^eDcrautffdjmriijcn / dc-
auö pugnis provocarc ©ic&ereinfd)nhii?rn/
dcmolin, funditüs dclcrc, deftruere, duipcrc,
convcllcrc.
atffönuiticn / latcraalieujusconterere , dedolare
vifcera, otTacomminuere, 1»*. effringere, coaci-
derc. .Hillen unb jfatfen jci fchllieipen pc-frin-
gere aflcrei , lacerarc armaria. Jcrfd^ineipung/
cjvaflatio. 3cr|c^niab'i'r cfFra&arius, pexmeiem
aflfercns.
2iirinim(nrct)met^en / coneextarc , congredi pu
gnis, pugnam concendere, fc mueuö casdere , it.
colhviere, conjicerc, incerfrmgere , congerere,
cumuituo$«confundere. Sufammcnfdoroeijjuna,/
colluttatio , certamen.
3tüifd)en< * £arj»oifcjKnt'd)mei&en/ Um qvod 50?if»
liiu'iu fivt 5>rcint"d>mfipcu / impetuinaliqvcm
fuccurrere, inTolate in faciem alicujus, in me-
dium altqvid projicere, incerjiccrc.
©dimt^en / gefcfemifeCt / all.dere, cum impetu
projicere, torqvere verbera drarma, ejaculari,
plag»* perciere. Sed <Sd>ltli^Cll/ ttiam tfi mqvi-
rare, maculare, nigrarc, ismrtaph. calumnüs
lacerarc , calumniah , falfum crimen , qvait ve-
nenarum aliqrod tcltim , in aiiqvem jacerc.
C»mpcf. OlllfcbmiBcn/ pro/w. allidcrc ,dtmdt dem-
grare , Ö'imputare. $kfd)Miljen / comamina-
re.culpam inaliqvcm conferre, fmt derivaxe,
viriodr culpa» darc. (gntJIKO fivt%<vfänÜfyW
effringere , diminuerc. föortfchnuljcn / porro
dedecorare , perenni opprobriö dehoneftare t fru
coli u t ulare , p. opr. projicere , e vannarc. 5)? it» *
9?fbcnfcbnii^flt/convitiaroribu$refeadiungere.
Sftfld)fetyinifjen convitiis mfetrari. •!>. rfcfnm^tn/
»uipcrmioi cdoccrc , animum coudoccfaccrc,
uon/uitb in u/u eß.fed SBcTfd)tm6t / e/?caU»dua,
aftueus , fagax. Un»erfd)mi(jif / fimplcx.
^(frinifjer / t>tt/proqvofreqvrntiäjefl ^efdjmffcetV
conviriaror , calumniator , maiedicut, obexecra-
cor. CiilfiblllHJir acäui caupo iniq\ us , qvi ni-
miamanfionispretia poftular.
£ djmifjung / t>u / 4 xms £ djmtijcn / eß >pfr aOua
qvaflandi , allidendi * projiciendi. 2in|d)nM»
^un^/nimitgrandit preu maoitonisadtcripcia,
immodicus dr infanus computandi modus. »5t*
fd)lllil2lllli)/ propr. deformacio : dtinit maledictio.
contumclia , opprobrium. 93rrffijmi/JU!M/ aftu-
ria , callidicas, dolus .Craudacio , coovuium.
(?<!)111.if|| / X>Ct / jiüui riolentus , etiam k foni
@ct;m(9 ddhu. Cbrcflfu^mi^ / dedeous hono-
ris, ©dpelfärnifc / cottabus. #atfw|"(&ini5/
colaphus.
*Cvt)inifJf/ OH / vibcx , nora, nigredo, macuta, erc-
oa. Schill an Der $rirf(fye / funiculus a fcH-
tica religatus. hat tint (?d)mi^ «bem
Q^acfen/ cicatriceinvulcunorarusdl. Eßäbhac
©cfcmi$id)t/u/: ein fchmiBichf Btföt/ f«-
cies cicacricofa. i3d)ITli§C unfu^TcibCtJ / adferi-
berc lineolam.
@d)mittcrn / &fieqvmtitu ®cbmettern/öe*
contcrerc, contunderc , frangerc,
rumpere, q raflare. ©er JtriliJ tfi jcrfchmcttcri/
urecus rimam egit , conqvaflatus eß. ^cti
febnutterte <5\&\tt 1 mca colhfa. Compof. %n>
A 31uffd)meücrn/ laxari, rumpi.obtcrt » colla-
beäcn , inrerfrangi. %(xfömctttVtt I concide-
re , 05* concidi , comminucre , y commmui.
(Eine Xur icrfdjmcrtrrn/ forcs effringere , vi«-
larc , rumperc. D»i i ^ d)iff ift oon Den äOeüiut
)erfd)Utettert/ al vcus navis undarum vi qvalTätus
cft. &ein |(rfd)mett(rn / frangerc enta , ra-
lumqvc exrorqverc. €5 lj§( ji$ Iad>t ^rrd>niCt'
fern facile cd decuiTu.
\s(J)inc(tei »n4 / tie / * Dp» (Sdjmefrern / &qvoJ
id. tß Serfehmetteruna / * 3erfd)inettern/ con-
rcimira . commioutio, eff ra<f>io , dccuiTus. 2lfl>
ftijnietteriuW colliHo, <onqTaiTaxio. 3iT fd)UlC t •
teUMIi) .n;;? $aue^/ laxatio compagi«.
•?ebnietrcvid)f / Hf. ^s.ivnb. u. 3crfdjim*tterirf)t/
tr.u>tu . Icfus ,<oncuflks , coactAis, convulfut,
comminurus.
(^djnKÜcrer / OCC / effraeror . concuflbr , effracta-
rius. 3erfd)met(CTer/i^.e/?.collidens,perfrin-
gens , comminucns , convcllcni.
€c C( CC v3d)nif(«
\
iS77
1878
\Z$\\\ttt(l\\nit***/ Aciiur ovuai contufum, fra-
öum * allifum, it. homo macer de mrirmui. l£r
ift ein dürrer i5d)»nettct Itatj / exangm , jun-
ecuseft. ^_ ,
©d)mcl§/ er@ct)mtl|/@d>mdicn/
er fdnniUef wir fc&mcljen / w. 3d) |'<bmali / &
fd)motj / Dm f&HW* * Idjniuljcit/ rr mmmiß
& fdjjinalte / mit fchmoliea / K. 3* fc&molic/ o,««
fd>lllPljen/ * 9ffc6mcl4<i/ liqvare, liqveracere,
b> Hqvcre, liqveicere , «c liqwcBcri. £ffrtnil}CH/
r/1 «6 4»<ifwa S«on. 5Rl)lcatt / prr proßbef.
iu. 0/ emiKcn. iw-^/f" 'i* * trwo«/ «»0*,
Irwr. 5>a*£u1 f4m<ljCt/ glaaes calore liq*e-
fafta * dilapfa dimindttur. © Khmcl jet X0tt>
Den/ l»q v « » l»q'«e » liqvcfcere. 2Mcn fcbmcljen/
funderc plutnbum. Compof. iAemfere figtrficant,
ut : WAmclien/in" 2lu^fd)incli<n/ eliqvare.
2in< * ^ufftfrmclicn/ liqvefacere. ^urc^fd[)inei>
icn/ condcliqvefccrc. <Sinf(^mc(iCn/ confun-
derc. 3n Die Älocte ifi oiel iS^bet cittyctomcl'
iet / mcullum Kujus campanx multd argentö
mixtum eft. 3ubereitct ©Uber einfcbmelicn/
argentum faftum funderc. 93etfd)imliCil / *
3erf(ftmeUen fpropr. liqvefacere , metaphor. autem
confumere, abuti, prodigere. l£dn.£Mbunt)
©Ut tji JCtfd)mPlien/ faculiate« ejus adefat , de»o-
larae, decoefce, luxu diffipat» funr. SBieber
fcbmeljcn / denuö dehqvcfcere. 3ufainmcR>
fd)mcUen / condeiiq»efccre. 3nfaim-na,efd)melit
©olD / autum fufum. Ungefctynelit/ p™pr. rß
illiqvidum» minimfr conflarum. Ungi'fdjweljt
^ilWr/ argentum rude, tnco&um. ircfym.l
ItlietUun in (ptcw notst encauftum aurotllinere.
jlunfäbri qvofr apptlUnt ÖmaltltCll / pignunU
metaliicd inurerf.
p djmeljcr / ©er / fufor. Diätur ttiam *
<£infd)inci;cr / IM '««m $tr« * 3cxfämc\\cv.
Gfiter äerfdjmcljer/dccoclor bonorum.<S<&mrl
jeriim; tii/ feemina cliqvans »liqvcfaciens, fun
den*.
6d>meUntw/t><e/*t>as (gdjmdKn/ normunpam
etum <£a>irwUerei)/ dCas (gebmdinKrf / tufio,
fufura , ehqvamcn ^ifetUtm 2Uvd)UKltnna Ollis-
fcbmeliiinq/ SBerft&meliuna / * acrfcfcirieliuna
SJIeojcrf^meUiing / fufuta plambi. Stfemelj'
Werf lamm in freie txponitur :opu» encaumeum.
linde ein ©f^mcljroet fcr/ encauftes.
©<^meUid;t/©d)nielibar/A^(t)nu*lil)aft/^N^
filis, Iiqvcfccrvs, ad liqvcfacicndum aptut. Ufl>
|<J)ntelibi»ft / fufionern non admutent. »cicin
unD <&)fcn finD fa|i unfcl>mcUf).ift/ ferrum * Upi-
dei aegre I tqv ctcuni.
6*malj/ M/plur. c*r ping»edo, ping»«rudo,
adeps. ttUtm in Ftancemd U. eft qvd
butyrum. Sicher in @d)m>lli / rß yW not
diemm , tftret in »littet gcfchlage« / ova bu-
tyrata . friÄa ex butyro. \)Clt ^icmlid)
<S<fcmal| am Wbe / habiiui corporis ejus eft
opimut. 911 1 lEdjmalj/ adep» pettetuftus, ran-
cidus. &ad)$fd)mal$ / at<c P 5 me,, *• Obren»
fd)mal$/ fordet aurium. Jg>lr|d)cm"d)malj/adep«
cervinus. ÜCeiqcrfdjmalj/ ardearum pingvedo.
?KiKfcnf(bm»li$/ pro non entepom/ur.
^SdjintiljCn ' pingvefacere, w/g^adiparc, pingvem
facere. @cfd)milit ÄTaUiVoleiaadipata.
iltrocDcrgefaljcn n\}6) ycfcf>. nahen/ hoccdulmm
male conditumdradipatua» eft. U:it)(|cbinaUf/
macilencui , crudus , mmme tdipatu«. Unge«
fdblH^lite (Supoeil e§C|l / Oiftro »iftu vivere.
Compoi. Dur<I)f(bniÄl4eu / pnbc »nunge-
rc €rf(ftm»Mifn / q*oad f^n» w munoett.
(flro§e (Scripte laßen md)t wo\ erfcfomÄljen/
fercula grandia mulut pingvirias rcqvirunr.
53crfd)in^lien/ ping»edinem confumere.
(ScbmAljun^/ Ut/ ^(fcmiljcn / pmgvitie*,
pingvirudo. vrf4)n)cinfnfd>malj Qtbt Die be(le
-r (h:it»li;mu; / adeps fuillus optima eft opiraitas.
SScrfcbmÄljUng/ pmg»edinis confumtio.
6d)malii(^r/ *dj.&*Jve*b. pingvi», Ö'pmgvitcr,
" adipaln , g£adipatu>,jtt/ adipofus, fucculentui,
opimut.
©cbmto/ Mjmibcn/ ^cfcfemitset /
derc, fabricare. 0)i n |d)miDcn lullt UMR \<t)mi>
Den / fabricandofabrifiinni , j>rovab. Ufinfict
arum. €r Ir.t (td) lein Unqhia felbit gefebmi»
Del/ ipiemee fortunac u.c faber eft. tiTv v£ l litte
febnuDen/ fabricare dolo». Cowpo/*. ^bfcbmiDcn/
ä laboribua fabnlibus qviclcetc. Olli & ^Iuf>
fd)iniDen/ aceudere. 5lnf|d)iniDttI opuifabrile
conficcre.excudcrc. ©ltr<bfc!)iniDen/ pereude-
re. Cinfü^miDen / eudendo in£gcrc» firmare.
(rtntie|'d)mifC(e 9^^ef / davi ferrei ardc fixi.
(ftTd;ntiDcil/ eudeodolucrari, arte fabrili alere
fefe. X>ai (Jofen Utyt fid) nidjt erfd>iniDin / fer-
rum iftud friabilc , vtl rtiam nimi» durum , cras-
fum, Ö'mrraflabile eft , mallcö aegre ex tcndjtur.
2üicDerfd>miDen / rccudcrc. 3er|'d)iuii>ci / eu-
dendo
1879
(Sc
1880
dcndo comnunuerc , crrringcre mallcis. 3"'
fanmieilfö.lllbcn / coagraenurc , conglucinarc
cudcndo.
^d)miD/&et/ faber fcrrarius, ähas (ggfeilfchmiD.
C3cf)ttÜDiim/ Ott/ fabn uxor. Dtrmn. rß (5d)llliD
lein/ oo»/ faber parvut. 5J?.m gebt eben |o incl/r
iunt c cbmit 1 ulp Jlim <3d)miDlem/ neqvecoecum
Du. cm. neq vc amencem confutrorem adhibcas.
SDcr vf vlviuDc .JCinDcr jiuD Der $unfen geteonf/
provtib. (cintilns haut terreneur fabrorum filii.
JÖUctlcfjnui) / brattcariui, bratteator, vulg&U.
mtnaruu. :ölU'el|'d)miD/ terebrarius. fßÜwlCtt
fcfomiD/ flator xris , /rw arramentartus , fcf faber
tormentarius. Dorfi /h* $tinrenfd)mtb/ fabe
paganin. ftdReiiKbrniD / faber cenrariae, vtl
militans. ©0lD|c|)miD i aurifcx, rafcularius.
©OfterfchmlD / VuJcanug , Mulciber. ©rob
ßlllllD/ faber magnarius. Jf)iimmerfd)nUD / fa
x rooletrinae terra r ix. JßuffcfymiD/ faber cq v a
r»us. tfaltfdjmiD/ onchalcariut. ^UinfdjmiD/
faber mmutiarius. SHmtJcnfdjmiD / maebaero-
JKEut . tüiat Dc^cnfcbmib / gladiarms. Jfupfcr
d)miö/ acrari«. sföejierfcbmiD/culirarius. Sßa>
qeli'cbnuD da varius. DieimcnfdjmüV poctaftcr,
carmimfcx, rhvthmicai. £Xcitt$iniD/ veceri
Tianus , faber cohortii eqvcftrif. (£d)eren»
fcfjmiD / forficularum , fiv* foreipum faber.
<£cn|cn< * £if$clfd)miD / falarrus, kuppen
fcbmiD/coqvus indo£his UnijluCi fi fi vt ©lüff
fd)iniD/ faber Fortuna». 2&lffcnf(j)miD / lorica-
nus . thoracopeeuj , mallcator , fccvopccus.
2m<d cnfdjmib/ clavulanu*.
(BcfcmiDe/ Ott/ fabrica ferraria, uftrina , ofHcina
ferraria. 23ot Die r id) I f £ d)Ul 1 b : Pnn m eil op-
portune advenire, aditu opporrunö uri. 5f iinft
tctjmiDe/ officina literana. l$lüci6|C&iniDc. fabn
<a forrun*.
(JcbmiDunoj x>ie > & oas (rdjmiDeii/ fabricario,
ipff^ äRm cuden.U. Qui (Se&mibcn m icbr bic
Vhm mnDe / opera fabrilia membra laftänt.
£>atf 6d)miDcii »rill wnfnib an beaonncit fc»n/
fabn antclucani ad opus fabrik conferre fc dc-
bent.
^d>miM)aft/ * (SdwtiDichf / «4 & a *' vrrl) - nbritit,
& tabre. <Sd)nrii>!)ilf f e «fpmiDe/ rr.anus callofoe,
calhs obduetat.
(^cbmeit>ifl/ (Hcfcbmcibiß/ ai/. tener. fub-
nl u. rnollis, yvafiJicas: aftabre, B" politein la-
mcllas, üu bracteas duetus, 1/. tenuis. gractlii
I flntroorren/demirtcrefpondcrc. Gr töirDtjan|
»U'i chmo ii'ii] fubmittic fc in humiliutcm.
| ©Cfd) III t it)C / 1>0* / p> «pr. qvodfabritando dimmulum
tß , J'rd hodtf txponitur : jocalia , preriofä, prepr.
opera cncauflica , ut funt Murrt ArmU* , stmuit
pemmati , monilia^ calät*. & 6lit lld) ^Urft1i(f>
f?)C|d)inciDc / apparatui regiui >ducalit nabicus.
^r)|ilid) (^)f|"d)mdDc / mundus (plendidm. .Sic
^raiiftU'|d)uieiDe/ mundus, ?jr ornarut fponfa-
lit. lehnte / monilia aurca , oy*liM
funt : 2lrni9e|d)inciDt7 brachiaüa. ^aWqfffJmcu
De. torqwe«. ©fimgefd^mciDe / &pan*
geo/ fpintherei. tPerl(]efd)11ieiDe/ pretiofa mar-
garitis candicantia. ©ilbtTgefe^meiDc/ vafa ar-
gentea. vÜicibeMtfdjmeiDe / mundui mulie-
bm. €iner / Der mit ©cfeJjmeiDe banDelt/ g«n-
manui. ^rj;ad)Ui jum ©<fd)ineiDe / daÄylo-
theca.
©cffj)nu'iDi<}lid} / *ii*r£.tenere, teneriter, fubti-
liter, cxiliter, tenuitcr. ©ef(f)inc«Dit)lid; mit
einem umgeben / dulcirer , jueunde ac fvavicer
«onverfan cumaliqvo.
©cbmtnf / f*minfeti/ gcfcbminfet/
coloremmentiri , fucarc, mangomzarc, faoera
lenociniis ac coloribu« polluerc, malas obhne-
re , faciem cerufta candefacere, intineere buc-
cas rubnea, L e. Die 95öcfen fdjminfen. 55<e 3unfl»
fer bat (leb fd)Jn gefdjminft / bucca» belle purpu-
nfl*ata« habet Tirgo ifthxc. (5d)minfeit metafbor.
rtism fß : flmularc , flmulationum involucrii
tegere , vultu aliqnd ferre , deeipere , ^fruftra-
ri. C*)cfd)ininffe 2öorfe/ rerba infucata. ©e«
fdjminf te iveu / fifta fide«. Ungefcbminft / ßä-
cerut, purut, integer , haur fucatus. mgenuus.
Ctmfoß ülnfcbmiitf cn / Qin? febm mf * n / ^cf^min»
Pen / Uberfd>minfen / idem funt , «voi fimpiex
SdntninFen / pingeregenat, corpoti&racft vi-
tia occulere, y mrtjp/?. innocentiam pr«e fe ferre,
colorem rebus adnibere. SBieDert'djminTen/
ofFuciaa iterarc, fallaciam repeterc. Ulian^ei
fehminft / nnbef'(DminPr / nnfiberfcbminf 1 1 U. rfl
avod Vlnejefdiminft /non fucatus, flacdolis*
fraude.B'fallaciit. Sefebminfff 2lnDa(ftt/hy-
poenfis. Unbvfehmtnfrc Srbmmiafeit / mcni
flmplicifrtma & gerrnana.
iSchminfer i tet/ * (gfftminferinn 1 Wc/ mas .
feemina facies colorantes , y erruflä candefact-
cntes,vulrumqvemcdicamincaf1icicntes. tUScvt»
K'dcmiiu«,fubmu1ui, humilis. ©cffimciligl fei>minFcr / hypoerira. ^)arfd)mmfvrmn / «<>-
C( CC tC <j ma?
mas f uco ornant. (gd)ininfct eham rß Graula-
cor ,mmi.\x , fallax.
&bminU/*it I ceruffa , fucus , mangonium , pi-
gmcntum faciei , purpunflum , rubriccta. %<\Y
j(fce ^djminfc / fucus mcndax, arafi&aformae.
^t)rrnfdlUliuF</ color honoris, imitaiio honcfti.
grcil1^fd)vi|'ffci)miuFc / aflimulata fannliatius.
Siccbf \ fct>miuFc / fpccics juffi. 2ua.cnt>fd)nuiife,
fimulatio & fallax imitacio virtutis. Utu\T DtT
G^millfc ttX Einfalt / fimpljcitaui& modefti*
imaginc*
€*minfunfl/t>ic/& üae edjminren/ propr. rj? «p/r
actus fucandi & mangonizandi fix* mango-
nium i Aietaphor.auttm omni* fimulatio, B fu
cata oftencatio, Tultusqvccompofitiu, Ö'imi-
umcntum alicujus rci. v?c!>iiuntmu u:i.v
€ad>C / color cauf», # pneccxius. (Sdjmiiv
flllhj Derlei)« / lcoocimum fcrmonis.
€*minfbaft/* ©djminfidjt/ «4 c^^f. fu«>
Ais »mangonicus, &tnttaph. imitatione fimula-
tui, fiöi»,obumbratui,affcÄ»tui, ££. firndatc.
affcaarc.fia*.
©cbmicr/ fcfemteccn / gcfcbmicret/
ungere > linire , pingvcdinc oblmere , U. macula-
te i & M uß vc verbc rare. Vi ÜIH UI &Ctl $IICfrl
firmieren/ dcdolare aliqvcm fuftibus, conum
alicujus concidere. ©cn ©rint> f4>itti«;rCR/ propr.
capuc ungventö perfricarc, mttaphor. autrm ca
put comminucre. 6d)micren rtiam abufivi ex-
Cnüur donit corrumpere, prerio delinire , fidem
rgitione labcfaöare. Comp«/. &bfdjmicrcn fre-
fvtnttr ufurpatur pro pcrcutcrc , verberibuscae-
«lere. ÜinfAmiercii / propr. illinet c , drinde im-
putarc , culpam in aliqvcm conferre. (Etile flrojjC
3cd)C nilfd>mtercn / fymbolum augere , pluris
aeftimarc. %lf|d)iniiTt'tl mutigere olco.Aun-
gventö imbuerc. 3lu6fd)Oliaen / lincndo con-
fumerc. $efd)miereu / Ubevfchjiiiercn / & Uber»
fjfiTdjmicrcn lupcnnungcrc, oleöpcrfundcre.
JBiTdjmlcrcn / ttiamrß: inqvinare, fordidare,
confpurcare, €infd)mifrf R / perungerc , tliks
£>urd) unD Durd) fdjmieven. jtlnDern Den Q>rco
rinfd)UlUTi'n / puleem infantibus in os ingerere.
fff 33er * 33orfd)micrci! / oblinire. obunge
rc. Oft' /wTOIcbafc&mifrfn / unaitarc, eftu
fionibus ungventorum rcplcre. 3ucfd)mieren/
: \ffi(T iticfc^nticren / Tafa oblinirt. 3<r
fchjiuircu / tiitmeß pugnU probe onerare.
€c|jmicre XI Oer/ ungventarius, pigmcntaiiu$,injr.
I8&2
ropola , cv mttäpbor. vetberans , percutiens.
(5d)nilWCrilin/ Öl«' fccminaungcns, ungvenco
perfundent. ^cjcljimcrci'/ illmcns, it. merufta-
tor, tc-fior , alqvc: contaminani , confpurcans.
jjppcüjnt 0d)tlücr|lcgel / fordidus, coenofus.
T?tnfCt)lHitTCr etiaai -voeütur ratiocmaror iniqvus.
(Qcrfciliuercr / unaitans. (Bticfelfdjmicrcr/
propi . oercarum unetor , fumitur auttm pro qvo>
libet fervo Tili.
^d)iniCtt7 Öl« / p/«n c*r. propr. tfl ungrenium , £«/
avodlibtt liqvamen pingve. 5liii;cu|cl)mierc/ coU
Ivrium. 4CkK)Cnfd[)nU(l'C/ axiingia. ^d)Ub»
& <&tUfrifömicre/ pingvedo pro calcei« inun»
gendis, ungven oerearum. ^K'(f;fd)nucrc/ pix
liqvida. Ocl|'d;micrc. oleum (ccundarium, f ex,
&amurca.
6ct)micr«cr)/ *©^micrung/i>i«/ Oö«^(&niiCi
reit' & ClH'f :l)iui t" VC undio, inundio, litura. ty;.
|d)UUCre rttam iß cluvics ..fordet, inqtinainen-
tum. (ccftmicrcWOv^^ feriptura vacillans,
diftorta, inxqvalis, •$ perturbata feriptio. Q3c>
fdjmuTiiihJ / illicui. Duitur tn*m 2liJ; «V -JIufi
fc^roiciung.
Sd)micricl)t/ *©d)mlcrbafr / aJj.&*Jverb. deli-
bueus , iILitus , &frt<n*nhus fordidus» canofut,
fpurcus, luteus» lutofus, lutulentus. iSd)HUC*
Xid)tC ©AU/ fus lutulentus,
@cf)Uldr h XJM l pl. csr. anrina, adept. pingvtdo,
i.icm). rß qvod 0dirria!$. (Sc5mcüienfc|)m5r/
adeps fuillu«. 311t ir ehntilr a ^ lc P* pervetuftut.
SXtnböfd)m4r/ febum bubulum. PiiiifiJVbiBtlrf
arvinaanicrina. Qür bar und) iicmltd) vrd)nii5c
auf Dem 8(ibe/ fatisopimus, fagmatus efr , r^t/i^
^ici/t/r Ctrl Ädimärböwd) • ubiomtn, aq-valicului,
vrnter coüätivm. (Bd)tt\&X olim butyrum n*i t
apprüabaturft in ß>tcie tforftltcr/ qvafi ptngvitudo
vacema.
^d)tHCirCn / adipe , vrl pingvedine oblinert,
4/9, hu*: eß @d)niilbCt<n/ macularc , conta-
mmarc. In ^ecie-Mutem^d)m^CXn / rß : negli-
gentcr , male ac conrorte feribere , undt etil
&d)maX><tbud)l advtrfttu. Compof. $5cfct)niA'
Deren/ cdbnoAfordibusaliqvid inqvinare, tur-
pitudinit maculis obiblcfaccrc.
Bc^in.iDfreo/ ^c^maferuna / ö<e/ (reforaabf/
ren/ * Oefcfemabere / id. rß avod ÖdiinieruntV
^fSdfmittetty/ actus polluendi, conraniinan»
di, Ö"contcmerandi , qvodvulgi dicitur <ommA-
(uläiio, tonlMtninttio, £5 conßurfOtio,
i883
(Sc
1884
<3c^>in^i>cr«C / t>it/ coinqvinans, maculans, pol-
lucns, turpans. td)IU.li)iTilUl / Die/ fccBvna
inqvinans, collumlans.
(Bd)m iDcric^t / A^d-auberbafr/ tfadvnb.
colluviaro, fordidus, fpurcus , propr. ungrcntü
dclibutus. d) ;ii "ittnd' fc vbiicfc Jiccras negli-
gXntct . y diftoi ic cxaraiae.
(g>imuicn / wfämust/ rpurore, &r P urca
ri , turparc , &rurpari. J)ad (Jilbcr fd"rmiJC(
arge ncum cuccxn mtufcar. Comp)/. cK!)iHii ji U
fordidare, confpurcarc. £i|chiUiiW oi'ti.l < ccla
contagio dccolorata.
<Bd)mnjfT / Der/ A v?d)irtu"cTinn / Die/ i</«ri
0cr»maOercr7 & 3chm»iDcririrt./ mas, foc-
Tr>tn*-Tofdi dana.dcftrdan». maculis inrtciens.
gd)rnu"i!mi / Die/ Atw*v £d)mujc n / idem-fvod
0ctniMDcri?n<J./ fqvalor,fpurcicia, immundi-
ties, inqvinatio, illuvic»,
^djmuiicif / &&d)}miibüft/*dj.&aJv. pollurus,
fqvalidu», fcrdus , imniunJus , c?: putide, fqva-
I ; Je, fpurce, lade.
©cbltlirtTlCln/ propr. adipem olere % 'dtinit au-
Lern : rancidum , raucidulum efle , ranecre. £ie
Sßlirtirrd}minHcIt/buryruinv€teri rancorc con-
tent um , ftve corrupiutn , ac rancidulum r/7.
Gompof. funt : ülnfcfrniirntf lü / rancefeere.
fdjrairnulm * $8of<$minncln/ rancorc cornim-
pi. na ttiam £f rfdjtnirnirin.
*3 cbininncliina/ Die / a Das <r cf)in irmclö v rancor,
feecor , guftus cx firu corruptus, putredo, puror.
9^|"cftmh'mcllin<J contrac'tioTnucoris ex mu.
€<fc!nirmclid)t / a 6d*mir'iirlbtift / sdj..& advtrb.
rancidu» . rancidului , muc-»du$,putrefcem . pu-
trefiem, fracidus, firaceftens.
@d>moü/f*moUcii/ gcfcbmoüct/
öj-^j diaisb fdjmoren / & fcfcnuireii/
triftem, borridum , feverum, trucenfefle , abfti-
nere a nfu, aaimum adverfantem vuleu torvö
indicare. ©fijffl einen fti*niurcn torvealiqvem
adfpcc>are, torvura aliq vcm incucri. v£ r fdjinu
Ttt uiciU't / triftU capite demifto rerram inrucrur.
3d) n>cn§ nicöt/ warum er fcJJmoOct / cur vuitum
contrahar, eqvidem igooro. Compof. funt : Olli
fcfmioH -.H ' inimicö vulca intueri aliqvem. Olm*'
fd)HlciirTt/ caperatam fronrem omittere. ^rl
fcbilirlli'll / vultuofam frontem rugis infurgen 1 1 -
bus afleverare. 93afd)niOÖcn / indulgrntiori
facie, Yuhu<rc£io-c4 mitiorc eile, er jv!))iu l-
Ull/ vulciu fcrcnitatcmaegritudineobnubilaxe*
cfjmoIliW ttiam dteitur mcdulla panis.
OCblUüUcr/ Der/ »ultuofus, facie horridus, ac wer.
vr chiik IhTiiiu, Die/ facmina fronte gravi a< tri.
fti fuperciüö. 23crfd)mollcr tjl , CU i adferrut
malcdic'ta frootis firrnitas conitat.
&&m&mj DU/ A DM 6cj>molIcn/ »ncor , tri-
ftitia, -7 ic»ei;t.i- tu. hü , vultu» obf«urior , fu-
pcrcilium cenforium , fron» caperara reveettudi-
ne. £$nicUliaa, ttiam rfl odium tcauin . con-
t cm tus , defpuatus, dclpic.cn 1 1a , contcuu 10 , y
defpicatio , it. torviut.
v3ct)iiu)lli(f)(/ a 64>moUbaf(/4i;. &advtrb. triflis,
ievaui, horridus, torvut. lSd)moIlicbt (*3<«
(iCftt/ vulru» obfeurior. (^£f)müIJ<C^ffr S0?CH|"d)/
Tiiltuofui, & tnfti rupcrcitiöhomo.
in >Uc.f ttiam r.: -
Itt (ufrocare , prstfocare , ahks 0 imidKn / C<ifl.
cfiuuftcr. £/ .iuituj.it carnc , q v x in oilä tccla
adfatictatem lixatur. Hinc &ti<S)\l\OTt/fivt<&c»
fd)in»rf S'cifcb / caro prafocata , A (*d)mi!<
ninij / fmt v?d)monin(|/ ipfe aöus fubaflandi
lento igni. ^d^morid)t / a (^ct-muric^f / *dj.
adiwiuf, fubaflatut, torrcfaciui , it. fumidut.
Exponitur tnim «Sc^triOrrCR rtiam fumd necare.
Sri Sd)niPWf n ttiam aha dialtSö dicitur (5d*mcr#
d\i; ;« :'/' <• irnrni tolcrare, inediieonfumi,
necari. vf ic!i Jll f rCc fd)mord>(n /enecan famc.
^d) KUu-mir Drei) ütA0C acKbmorcbct triduum
jam inediam tult. Compof. Q3cr|d)nu*rcf)crt / fame
confici , e vitä per inediam diteedere , fame cx-
rabere. trd)mord)ung / Die/ cfuritio , inedia.
(gd-mordjer/ ttt I alias ^nngerleiDcr / efiui-
tor, efuriem, famclicui, efurio. €d)murd)ld)t/
adjtR. fame tabefeent , folutus media ,&44i*r6.
mifere , tenuicer , inediäV
@*möcf / fcftttiücfen/ gef*möcfct/
ornare , conemnare , decorare. ©cfdjmmK
ftfWn / ornamemum habere , obtincre , decorari.
ttiam vtrbum obfeatnum eß , ditimtu
mim : <gr jj« Hlitt) fttm&clcn / ad ignominio-
Ann officium me invitat, poftulat, utci naeet
detergeam. f£td) febmfitfen fw>ft txpomtui in-
nocentiam praetexere , cutpam in alios verrrre,
nimiöfacundum cfTein levanda culpa , honc(ta\
fpecic prartrndere , vclamcnrum q vaercre. i(
SKc&C fd)mficfcrt/ ornare, illuftrare orationem,-
camqvc variare A diftingrere verborum u .vcu-
tiaiumq«c infTgnibui. Ccmpcf. funt: ^'|f|chntti'
*c <c « fij tJrn/
1885
1886
tFcn / fplendorem arfundcre , exornare. (£ine
SbtMut flutffd^mucfcn fpon/am adornarc mun-
do Icdiulmä. S&e|d)niiicf «1/ idem eß , &pntetea
colocem caufce induccrc. ir id) ctn]d>miicfcn/
corpus vcftibut prcüofis araiare. Um unD um
fdlliuicfi'lt /culcu cxqvifitö exornare varie. 3 HC-
fcl>)nilC^cn ' ad cerrum aüqvem ftnem adornarc
t"c , «I : igjd) jur £o<ft|Cit fdjmficf e n / concinna-
rc Tc culcu nupeiau. sVvKbuuuh'ii "innu or-
namenta confumerc. Untjcfd^inhcf ( / indcco-
rati inornatus, inornaie.
^(fynnicftT / Vit / concinnaror, exomaror, qvi
etiam dtcitur Slusichmiuf c r . tSdjmucf erinn/ öi«/
ornarnx. §cDcv|djmÜ(fcr / plumanui mter-
polator , tUam S eDerxrctlcr. JKfDe|d)mÜcrci7
policndat oranonr» doctus. %raut|d)mncfe<
rinn / comotria, comenx , * oroatrix fponfa-
rum. SbilDcrfdjmilrfcr / tacrarum imagmum
concinoaror. ..piitld) inner er / pilcoxum arei-
fex. h'tbc*fd)mmter/culcor/orporis. ocelen*
fdjrotitfcr./ anim». feidjenfdjmütfcr / polUn-
<*tor , cUrator funcris.
^fhmucfung/otc/Aöaft ^miicfcn/ *m* 2Iu«*
|d>mucfuni3 / * S&efömucluna. / exornatio, ex-
pulirio, conernnatiot mangonrum. 2BicbfT'
AUSfd)mil(fUB4 / intcrpolacio. Qai (Bcbimicfcn
iVbi t .)3t<iiilicru nit^t an / non eftornamentum
vinlc coaetnnirat. £rb«tclt< i fivr jufamnua
dfllcpfelte <£c&mucfirna,en / venuftates qvxflcx,
daborataconcinnicat. »Kcbefdjmuci umen de-
p unatum oranon» cloqvium , (ermonum in-
i'ul« , pidae tectoria Imgvae. O^iicbrcbmn
CTtinarn/ feftirafcclaris coloribus picla poefis.
V.u'Vl'chinucFuuq / deformacio,indecorum.
€<bmtl(f / Oft / Sc Das (gcfynucf fei/ ornatus, orna-
meneum , fplcndor , Jccur . nicor, floi , venu-
ftai. 3m ÖJ^murf fcon / ornamentum ha-
bere, (gdjmucf erlangen / concinnitarem coft-
fcqvi. @d)mu(f erbrtlten/ ornamenta cuftodire.
(?d)milC? ücrliercn / dignicate pri*ari , carcre.
&CU 0d)mUff Wajrubn / decore denudare ali-
qvem. <?d)mucf ttjjcöerbefümmen/ recuperarc
decus. 9llW$fd)initcf / fafecs de infigma hono-
ris , W/iii (£brtnf<imuff. SöliimcnfÄniucf / or-
riarus amhinus. &rtUtfd)mil(;/ habitus nuptia-
Irs rpon ix . ßüi flrn ftve Ätfniiitffdjmucf / cultus
reg>us. (5t%n|'chmurf / idolorum amiclus.
J^rd)icirf(bimuF / »eftis nuprialis. JfNircn*
fd)mucf / lafciva. f f ibe^d^inucf/ elcgans corpo-
ris icgumcn cum. Dtutm etiam ii\ fi&rvfd) WIK f .
0)i>Uine^fd)mudP/ ornarus virilis. <prrlcnfd)Ull!(f/
croralia t ornacus margaricis diftinftus. ^ferDC
febmuef/ phalerai. JSii)efd)mutt / expolmo
oracionit. 43<Ht'ttfU>mudr / culnn antmarum.
vlöiilbcndjmucf / fylvarum »in.iiras. 2üfiLr
fct):niitr / mundut mulicbrii. Sßf5rferW.)ininf/
honeftamenca £5* flgurae verborum. (Stirfl»
fd)mucf7 froncalia. Jierfcbmud/ fpaihalra.
^d)mucfi(hr/ &6<humffh<tfr/ *Jj.&*Jv. cultus,
comtus, laueus , nirens , convenicns, &: ton-
cinne ( vcnu(re. Icpide, fplendidc, polirc.lucu-
lenccr. *cid) |'d)m»rtba|f inji;f)cn/ invcftiurx
fpicndorc 8c apparatu fupcrbirc.
©d)!tal)/ tßfinw anfrrum , unde (ScftnO^
gingrire , graritarc,
glacitare. Std extenditur ttiam ad loqvjciU-
ttm, ut idem ßi yvaigarnre • fcnbituiq^ non rtrb
©C^natUrn/ blaterare, folutifllma» lingvas
efle. Wai Kb» Cuiiii ? Qvi,dnam frigurtis!
^rfan biaf fe^nartern/ hngvä eclen dr exerci-
caca cft. Cornea/. *\ui fcJjnabein/ dcblaccxare, di-
palare. 5?^'d)n .beiü / adgarrirc. €ntc>ti}cn*
fd)Uv^crn/ obUtrare, oggannirc. <£ttoai ber«
fivr t)»lhcTfdmalVrn / colluvione verborum
xftuarc, vocuraqvc curbas funderc. ^id) n>Ctbi
lid) }CVld)naDv'rn / (Ircpcntium linc modo gracu-
lorum voces imitari.
»3(tnüterer /fct* blatero , furilis, 8< importunus
tocueort prave facundus. <Sd>nabehnn / t>l(/
foemina loqvax, lingutaca, dicacula. <£T}fcf)n>i»
berer/ lingva prodigä, garrulus, locurulqus.
(^djnnbcreo/ tsifcna&cruno, / Dw/ Di» 8clmdt>trn/
8t '. s vid)n (bcre/loqvacitas, garrulitas, luciliras,
immo <eracio verborum, muliiloqvmm. 3^ir«
vifüiti ©efrbinbcre' (tultiloq»cnna. 2lu#fdjna»
berun^/ eftudo arcanorum , promulgatio lc-
crett, ling vae lubncum. d)tl i^Cteo rtiarn qvu-
cunq i nugas , cricas , & ineptias verborum
tat.
£ctmat>eric&f / »(St^nalHTbaft/ «4. &adv. gar-
rulus, loq vaculut, largiloqvus , vaniloqvus L tu-
rilis, *$*•" Futile, loqvaciter, nugacorie. Crcijna»
l\rid)t SD?aul / lingva immodica , «5" folutu-
fima.
(BdjmiDrirtf / Mr /pn»pr. tJm rß yWt^cfcntiiVrfT/
ridiculariot, fucitts lingvä , &&tf$flatyr / nmi.
taloqvda: Exponitm tarnen ttiam: facctiae,ra-
bul c i fabulofitat , jocus (currilii , )oculare , jo-
i887
@c
1888
cauo, di&crmm. €<tM»vlDrwP maehea / deli-
ciatfaccTC, delicarejocari.
(g>d)naer ßve (gjctmär / tu/ fid«, chorda „4-
cttm^per crafin a &d)n&ttf ftd Belgic.&$*X.
rß , nobU tfrrtur ©d^narrc / Öf »ol«< chordam feu
ncrvum majorem. AM derintani k ÖCfotiur/
filum , chor/ia : pravaUt turnen Je nv*t u ex Jörn*
(Sajenfebnarre/ gaitteufcfouarre/ fidespandu-
xx , c hör da tertudtnis.
C5 knarren flefebnarret/propr ft r »doremaii-
qvem acutum cdcrc,in (freie autem lü.tperpaia-
tumvttbil cjvsfi ronchifjando pnuunaai e y unde
tti&m in mullii GermMut loci* <f cl>B. rd)i'll cum
^d)f\nn<u.cortfimJitur. <£r fdjnarvct mit Der
3illl^C • turbide arq ve adhatsc loqviuir , inf'acun-
diorarqve impromtus lingvicft. Uii U'|d)tl a'-
rctti'DCH / exqfifinuscloqvi.
C4)narrcr/ 0«t / adhesä 4 impediralingvafer-
raocinaos , blzfus , balbuiinans» balbuucnt.
V^tbnarrcrilin/ Du/ fccini na ftndens.
<Ecfonarruii£, Die / &oaa v5d)mirrca/«Tidbrlin-
gv* »ba'ibucics , Ion u»incotiduus,&' acutus, ad-
hxdo ,fivr adh clus liugv.e.
€d)tltUUCbt / adf. &advtrb. balbus » halbe, (In-
dens, & adh*$e. (£d)narridjtC ©iliicn/ fide»
r rcmul.r , i$ raueum fouames.
(£j/d)tlüTVt t Die/ avurß, /tonrne tuedutvifei vo-
rus >*nki Steiner/ ft-vt Weimer. (Sdjiwrre <jt»o-
qve , »Was rrum <r djnorrc / * £ cr)norrc/ rß fufei-
cabulum qvoddam , fremicus dt (Yrcpitus , qvod>
pucri conficium fcaribtcis in uyrum circum-
vo'ani.bu* aniroi causa. IcdjtiarTC/ Dtf/ in na -
■vibut rß puppis.
©efonarien / fleftfcnarcftet/ rtenere, ronchii-
farc,roncho*duccrc EtmeUpb. incrcpaxc,ma-
Udiccrc , conviciari , mioa» tnconarr. 9£<16
fchmirc&ftii Biel ? eivid te oftenra* > gJoriaris ?
ja Ctn, blaicris, obftrf pii ? Compcf. iUbfc^llil tdjeit/
min'« temtare.oflentatioiiibuscon/cqvi. 5Jn
fcfjlt.irtfjcn/ increparc . acriicruictamarc, Jffob-
jurgarc aliqvcm , vrhcmcmius iBic&an. 5ln t -
fd)iKli'(^iii/ propr.dcftcncrr» metiph. Icniri r ar-
roganttam<cdsrc,ammuoacomprimcrcw Diri-
turrttam »öcrfchlluiebilT.
^■d)ii»U'dxr> Der/ roiKhi{Uo«,ftcrtens,ir.impe
nofw , mimtabundu*. <5(buard)crinn / Du
fccmina roncho» dacena, ÖT increpitaas. 3lt|;
fd)Har4)Cf / mcUaunsyObjurgacionc laccflei*,
jurgi.s lacerans. IUlf|<tlMrCÖCl7 Th*a/o>oftcn-
rator glociofui.
edjnarcjung / Die/ * o.w ige&iwrüVn / ronchui r
I/. oftenratio , gjotiacio, infolcnna. Stirfdjnarr
djutki / «r Jbc(^nard)ung / objurgatio gtavior,
vchcmemitGma, morfusrcprchcn(ionis> cnl-
patio amara>accrba.
echrtarcliidjt/ & öc^n.ircftbaff / tdj.&Uv. fter-
cens, roDckmans: lt. infolcns» oftentans , mi-
nax, 5^.- graviüf, fonantius dormicni. Adv. nü-
nacitcr» infolcrucr, arrogaoeer.
fufurrare , ridico-
ium fonum edere , unde (£d)nar| / Oer / 9c
vf chiLtr*. ronchus fucilis, rupcrciliofuSyacerbus*
tt. vihs rei aeftimario y unde proverb. hV(t)t cm
Mnfötfcfeu 6d)n4rjdjcn/ &ecf)tiür}cicn / ne
hilum qvidem t nc mmimam q vidcnv rem , nc
guctulam qvidem auc bradcolam. ^ C bc
nicht ein (g(hndrjehtn / feu echnfirjchen nuf inn/
noatcruncii iliun facio, pro mhiloduco, omn>
bus rrunoric illumaeOimcK
pcbnattfrn/ Htm fett jvod efctpia&em/ jed
ar.aiiim p> pr. rß, 55* retrinnire expouitur ; mr-
taphor.aveOf garnre , prave facundum, .it.fr vrn-
tola, evenomu loqvacitarc eile, fu)lia(Ur(
fl> lü -.? i».:l)civ veiba mulia, inornaca, Orepcn-
tium Hnc modo graculorum fimilta blaccrac.
(3d)ihl Item 9 voq y rß baibare, cffincondi tc loq vt,
rufticiirs fcrmociaarh.
<Sd)nattCVCr I Der / blarero, lingulaca, loeuroleju«.
cum voc. &<tottäOtttt onuunounum iirw£ ^
vcloccmqv« lingvä noraf.
<r(I)n.Ufci\iv trcl)'iw::cn!UiV Pie/ & D<w^chn .u
lern/ garr u Titas» loqvaciras.A/j^ ii. g-voi öc^n^
DcrtinCJ/ facundia odiofä, ftolida, & vecors.
3 chiutf erhilft / & ^ehnaftencht / *df.&tdvtrt.
garrulu« , convrmtq x cum 0ChnaDCCldjt / ^
eJd?naDctl)flfc/ turbidt, 6^ infciteloqven».
v^etnorren/ ^©dinunen/ contf*B*mrß tx
@$riatt>rJ1 / velßa öchnflmr»/ inftac vc
fparum,^ (carabarorum fururrare, mtUph. coo-
tumcliosepcrftringcre r objuTgauaaevchcmcn-
ci incedere. Hwc compcf. 9Tn|c!)nirrrcn/a4..i:r.»-
re, increparc, vcllicarc. ^Uöfei&nUTreiT/ fedare
iram,c^a/ti/^irij1r«/M»rdrcumcutnca*r»huc ll-
luc [ ranstur rere pervagari varialoca.
6d)nürrcr/*6cl)nurrer/ Oer/ ftrepam, obffrt-
pens, lhidcoa, fremtas» it» unpetuoiu», m\aJor,
Giftiuuiunay * tgefonurruna,/ Oü/ tf.^ (Sc&nor»
TOI/ *\f cbiunreil boinbus.if. impccut.invaiio,
incurl'us, incurfio , irruptio , unprcilio. Dicttur
tttm QL'infd)nurrun<i*
£d)limi<f)t/ & 6*BUrri4)t /«4 tfadvcrb. fufur-
rans, hecncbundus t frendcn».
^•Cbnirrcil / tß acut* ftridenrcm ionum cdcre,
Htm], ijvod ÖdmtirrCB / /fi rariu/. inif f/i4«
.r/1 ©cbnirrcrv tir cbnirruno/ & £d>nir riefet / qv«c
cumßd^nurrcr (5(^»urrun§/ * ©e&nurwcbt/
fcrcconvcniunt
©d)nof / fdmaf cn/ gefcfotafct/
figcrc , firraarc fibulauonc. £$R.li{,Ctt ffvoq l
txpomtur blaccrarc, rixari , dicaccm eile. Ui>üJ
fduuljc.'rn Cid ? qvtil blatcras, garril , ic ottcn-
diser jaäas?
(£djnälUa/ & (rc^licllcrcn / talitris natura , fron-
ccm , dcc. fctirc. eilt in auf Du* SR l |c |'(|)luiQcft/
natura alicujut ftrifto , acucoqvcarckulo pcrcu-
ccrc. &cr taljcn fd)Ut}llcil / giobulos riä.ies
librare, »ibijrc, mictcrc vEu)ltalliH tt tarn tu-
cumvenirc , & fraudarc txfindur, (£e bat ii)B
tpacfcr tjcfcfmMct/lepide.faccre,* Lautt lud».
ficacuseftrum, doI:sdotlisattondit. illOlilin
fcill fc>cltfd)rtal!cn / fraudare aliqvcm pecuma.
<iimiumfcrmonuciTc,vcrbiihuxnidis & lapfan- @cjmaUcr/ t*t/& ©c&ncliCT: pnmi tß talururn,
tibut diffluere, vocum turbasfunderc, rjtudem^ w |, tr0 pe^mid, i infdopu auttm diatur
ligula. *liiiX>aßHbnQ\dn. Po>id&<j)n<üa ijl
fr oyi ßgnificatiwM tß cum &ebn»rtcrif / prtttr
xvod coUoqvi , 9c fermoncs cedere cumaliqvo,
mit etnem fdjnaf cn / »ottt. 5Bir haben fiel mit
dn»nDcr grfcbnaFrt/ multa verba feeimu».
^d)naf / tt t / * cm ©cbBdfcr / ridicuUis .facetus,
dicax. (gr tjl ein luftiger 6$naf / perfaectus
& dulei» , fcftiviqvc termoms eft, ridtcularius
tionvo.
Ort)nnffrcr)/t>le/ Ort« 6d)nafcn/ ©efdjnafc/*
i'iic vriiifc nugx, ineptias, tu tili ras, licenria
jocularii, jocularia inania, frigidjufcula , Co-
mniorum interpretamenca. Std ©d)nafercD
■fitem qvewetaufa fermonem qvamltbtt difputa-
cioncm , * colk>cutionan norac , Saxtmibtu :
Colloqvium, düTcriatio. Änriirfili-jc vr cI.mu
f 1 n acroamara .
©d)naf ic&f / * eetmafbaft t & adv. jocularü,
diicrtus,facundui, dicax , loqvax , di leite,
facunde , jocularircr , facece. ©<l>«»afl)iiftcr
Otfcnflfc/ ludio, a3«i)nciFtfd)ctf QBcib/ ludia.
cujus
tpprlUtio eßk ßijurrßtitme. X)ic <r d)naFcii (in^cn/
culicei fufurranc r u v£ ümi \ t ai fielen / «cr-
nalc« atlucit» molcftant. £ic ^aopricr b.ÜH't:
draufütne ^tnfec^tung pon bell vf djnaf cn Cono
pei culicibtHacritcrinfcfVantur. ^ic cd^Hafeu
fpieleil / culices kixurianeur in aerc.
@*natt / ftbnaüen / gefcfenairet/
ai'plicem habet [igmfuitionrm , mo.io emm notät To-
ouro cdcre , orc infonarc , feucicä de flagcllo cce-
pire : atq.iJc figmjicationt didtur dum v^fJWßl*
JCn/t/nif<tn(§C&nfllj<r/ rucluj, cotrabui.ftd
r/i4«w^d)nalitmq / l>w / A Oä# ^fi>nalicn *pj*/-
ialur : drindt ccjjnaUfn / 9 v5£ //^na^ ; ribularc,
circumtcripcor , falfariut, doli machiaator, ty-
cophanta. vrd)U .Ukr dum tß prapr. fibulanus,
fivc rtbularum confector.
(Sc&ndflet/ 0«/ propr. obcx.pcflulus, dt fibub,
tcI uneus , hamus , qvodeun^ curvämen , mtt*~
pi.tr. auttm fallacia , madiina , tabnea , palpuni,
fycophantia. glaucoma.i«. tragula.A dccipula,
ommtqvc dolus , & ludtficano.
(gd&naUHnayfcie/* oaa ^rdiu.'Ucn fibulatio ,nc-
xus, de airlgcndi tc alligandi aftus , meUpkor.
auttm dcccpcio , fraudacio» captio, et citcuna-
fcripcio.
vrcön.'.ll / * (Se^naQe/ c>ie ' fibula & taCeaam. &
praterta id.qvod &d?nällcr / obex „tc/ pefluluf .
^•ud)fd)na(Icn / uncinuli cuprei librorum.
^ud)fchnal!at imfc^laqen / mvoluctö codicis
unemu los affigere. K»niifd)Hallc an (Stuben/
anfula . OilbcmC Uli\fc!)!l . I! e / argentei clavt
indufiorum. I\r '^ont »ui Der \5d}naUe / fpina
€bulse. SKi(mi'nfd>«aUen/ corngiarum fibula».
Änicfd)nailcn / crbialium recinacula. tSaycr«
/ dicHur aluttbt jufculum aqvcum vilc 4
inanc.
vrdjnalMciii / & 3 chti^Udjct? / t»Äö / Mmm. kam«.
Uli , uncinuius , fpmula , cufpidula.
^lbfd)lMllf » / fibula« fol vere , drdblvcre , dtiToJari*-
nerelasare, diveliere. ©cn (Sattel abfcfonjl«
lenycingulas folvere. 5Ibfcl)naUHng / öu/ ex.
peditio e> difTblurio fibularura. Aliud rfl 01b»
fcfonÄUcJW librare, vibrarc, & Slbfd)n^Uiin^ / *tt/
ejecxio , & ejaculandi aclui. Olbfd>n»iller / tKT/
jaculator.
Hnfcbnallen / ft CinfcbnaUei! / «. ©ranr<ftnfl[(eny
in figcrc * furngerc. £ic -Jaiifc^l
mit
afiigcrc
mit Qälb<ncn J^cftcn onfc^nnHcn / aurdi clans
fuffig«rccrcpid.n. ©ntrclrafd)«! fern fcflr <m<
fd)IuUctl / afcopern» , uc extidere non pofönt,
affinere. 8lnfcf)lialllinij / Mi / fibulano. Stil;
qefc&naUcf / fibui;» afkiflus. Un»in<je|$nancf/
laxus , laxatns.
^uffdjnallen/ & 2Ui*fcfmaIIeit/ <•/! Mb*
(<t)ndknf ribula« relaxare , de expedire, {ol-
lere corngra , diftibulare. SÖiebfrailffönaUeil/
tefibubre , refigere. Qi( Jf)pfen <U!ffd)mtH<n/
folvere caiigat. (ginen Sßr^ijcr (iB|*fd>tii«Hcn/
bulgam ferraram referare & aperirc. five
Sliijfdjnalliina / II. j W3b(c1;iidUiö$j/diffibu-
landi aclus .
*DrÜbfrfd)naU<n/Aipcrfigere t * fuffigere. Dici-
/«i rt^w £>r\iuffd)n<il!t;n/ dt ObenbcrRtnaffcn/
in partem fiipcriorcm fibulia vincire , loriaqvc
aftringere , dr conneclcrc , fi ve religare.
©rnnber|'d)naflen / five UHbcnbcr cinfönaUcn/ dt
bcfd)IiaUen / fubtüs/fc* ioferni fibulii munire,
inferius nodii devincire. ty\\tbi\l linbct
bem 95au(bc qcfdjnallct / emgul» eqvi Tcnxti
fucctnfbtnnit. ^
Corftftnallcn / fiv* ÜPäfcbitjlfai / i<*Vm «W Hb<&
2tuffd)tw!lcii/ /nf^ii^i'^n allen/ &pott.rß t UuJ
<£nt|4naUen. <Sdjnafle Das $)ferb |p& abjunge
eqvum, folve lora ac cingulas iaxa ! £o$f$nal
llii: ; cic. enodatio.
J^rtf^naflcn / dilatare cingula*, it. e contrario ad-
ftringere lora. 9??an tmü fen SJtcnirn fim ein
ifoef) fVrtjcfjnvlöfn / fpina nbuhe p'oxtmo Fora-
miminfigendaett. fjprffdjnaüuna, / laxaroen-
tum y contra aftriftio.
CSlci<f>fd^nalfcn / »qralitaiein in fibulando obfer-
vare. IDer^attehftnid^ ideier)/ fonbern frumm
flCfcftnaUet/ cphippuim ab alteri parte propen-
det.haurxqvabÜitCTimpofitum cft.
CO? U- & dRcbCRfötltlüi'R / unä infibulare , fimul fuf-
, ßgerc. ©ic J^alftcr i|l «cbxit ben ©attcl Rcfönal'
let / capiftrum juxta cpbippiuqi alligatum eft.
SCi'bcncinfttlWUcn juxtarcfibu!arc.
©frfc&naüen/ * 'SitffjjnaUcn / adfrringere, con-
«tnngere.obicc dr Hbulacolügare, i/. artthufi-
. bulascimmoduc vmcire. QiTfdjnüllumj/fcfeV
pcrplcxitas S^implicacio nodorum, vinculorum
nexut intricatut dr cont ui'us.
3itef<mtaflen/adrtringcre, Ü> obl^are, fibulaaf
tigere, mfibulare. *Sd)ll()C JUffdjnftllen/ calccos
tibulacommumrc, ü i connccUic. SOtf^lKlI-
1892
Inn«]/ t>tc/ dt l>rte3ncrd;naIlCR/ aftriaiocorti-
giarum fibulä.
3nfammcnfdjnaflfli / id.frri rfl 9 vod 5t»c fämülcn/
hbulu conjungere, conftringere , g^conneftcre,
colligarccorrigiii, loris contexere. 3ufanitn<Il;
fdjniÜun^/ Mc/ colli'gacio, dt connexio , frve
connexus ribularum.
@d}nopp/ febnappen/ gefeftnappet/
etum dufltci mo4d expomtur. P» cpr. qvdtm nolat :
miliare , caprare, prendere, prenürc, acertimi
appetcre, & «oneupifecre, pcßmoJumtß: mul-
tum garrire, blaterare« folutidlm» lingvascfle,
feraiones in vehiculo farc, nimium roce cin-
nirc. Sed (cfynappcU/ etidm alt* figmfical ; modi
emmfignat crepitarc, ftrepere, fremere, digit«
micarc ; modi claudicare , yvod ttiam RtMppctl
; modo damniun faecre, aliqvid detrunen«
ci dt jaduraj contrahcre,cladcm aeeipere. D^af^
£uft /knappen / acrem capeare. ^licqen
fdjnappcn / venari mufeas. S0?it ben fr
Icbnnppni/ crepiiartdigitii. Cumpof. jitnt : Sluf»
propr. captarc , Efpie-
hendere , five prenfare , drmde iuerari , q vaeftum
faecre , ad ucilicaccm Tuam nundmari. <£inc
Mi :' !t erftfjnappctt / artificium rurtim reperire,
feienriam tubdole cornparare. 9luff(^nappcn
etiarn tß Tubfilirc. JDa^ ferct fd^nappt flllf / alleT
fubli.it. ^i(J) fccrfdjnappttt / pra?cipitare fer-
mor.c m. ci udarc fecreta. 3Uffd?naPpC0/ dt 2K>»
fd)lt^ppcil / fubtto claudi , mopinarö occiudi.
I>.^5 (hlcti in obtfiiv juocfdjnappt/ ferse pes-
fulu* reduöus cft. AHudrfi Ubcr|d;nnppen/ cir-
cumactu davit obicem Texas tranuniucrc , vtt
tramirc.
Öd)nappcT / ©Ct / fpcrmologui , blatero , ioq va,x,
<üca c uhu» pta vc Facun d us, U . h 1 c ta n a,, j na n & , ajn
ttiam dicitur jttftfd)onpper / five VflAulfiffi.
<rd)iupp(htin/ M'c / ijvtfium c ihc (3d)nappc '*
JJfCiV dicüury garrula.dicacula, lingulaca, taemi-
na multüm fingen«. 3luff$ndppcr/obfervaior,
cuilot, fpcculacor r auceptvcrborum. Q>ciVtnft-
rrfd)Bappcr/ luceui caprator. ^oitfdjnappcr/
proditor, index, tulgatorxaeiti.
Sdjll.lppcr/ ^(t/primi idm eß , fvod 0d)l!dpp€t/
locutulejui , lingvä prodigus > unde (>ici id>f 5;
fd}t1ilpprr/ caufidicus. proclamator, rabula, auji
5ungoit>r«rAcc. 5rJ (Schnapper r t i*m cn avii
ifv^dam, nomine cynclus, cnipologua, cuticilc-
ga, ahh glirawrd>nuppcr/ fc5"^flu'ö<n(l€ctjer.
1893 @C
— - i ■ i ■ m f.. . i» - «
<Bd)tläppCf H v0! l\ kcuntur fubfeflorcs militares
viarum.inccrccptorcs ptaedx de inGdiatotei,4ui/
0dj?mippl)dn*.
©djndppung/ t>tc / dttaa (Bdjnappcn/ defickrium
Tchcmcns , appcritiottagrans , vulgb inbiatio , if.
loqvaciras , garrulitas. €rfd)napVuu{j / capia-
tio. gonfdWiippimoy mduium, patcfaftio gar-
tula. ^iuf. ; lupp inuj / /irr (£tU|(l)Uappujlg Der
*£Ür/ jaauas nfpcrarainclufio.
£d>ruippcrr;r)/ ©u/ & fcos (£d)nappcrn/ Mareratio,
fpermologia, dicachai . Wprtftijtlflppera) / fu-
tititas verborum, lingva prodiga , £§" infrenis.
Dicitur ttiam CMS @cfdjn'JPP< / fermo nimmt,
colluvio verbotum, lingva folutilTIma.
^djndppcrUnfl/tcr/ idemeß, <p»d 0d?rwppet/
dr 0d)n$pper / in verba projeftus, bombyhus,
vocum turbas f undens, fort Iis nugator.
(£d)napptrl(&t / * £t&nappcrbaft/ *dj. &aJv. nu-
givendus, nugaronus, nugigerulm, garrulus,
Ö"; nugat ori*, garrule. S£nappcrfttlft(lv2Beib/
firm i na friguttient , gftinniens. SJutffdMUppc*
rieb C / plcnu« rimarum , Mc illäc perfluens.
©dmapperbiiffftf SDiaul / locutor frivolus, futi-
Nt; verbofut. ^(f)rrppcrbrtfte fcic&CT/ *li*s
*3 4? tnipp c t Ii et>«r/ cantiunenlac fefeenni nae.
<£d)rMppcr<n / lingva cclcri i^exercitatä , venrosa
genormt loqvacirate efTe , verbis humidii &*la-
pfanribus dilfiuerc, fuuditarc vocum tut bas , m-
feire nugari. 2Btnil man k'fct - foll ui "Ii md)i
[ihn HHH'Vii / nun fu*t praeeipitanda interoran-
dum verba.
^ knappt / W« / primo U. eß avod ödJrtrtppcrflMI/
loqvacula , in (freie auttm fumitur pro damno, de-
rrimcnro, jaftwa, Öcalamitate. £d)HiippC \<i-
ben/ fivt bef onttnen/ damno afEci, in fraudem in-
currcre. (*<fmtf PPf micbiTl)CrrinbrilKlf 11/ f eßlf.
eirc damna. C'brcnfdtmflppc/ immioutio digni-
ratit. '
^Cf)nfppCn/flefcf)ntppet/ digitfimicare. Mi-
lien auf t>ic STiafe fdjnippen/ Dob f$ blufft/ nafum
alicujui calitrö vulnerarc.
fid)tc fjcinmfdfjnippcn / in confpeetu alicujus di
«ins concrcparc. (5d)niPrtfrn//W»wÄA ff *
0d)tl«ppen/ notatifa propr. forpicula concrcpa-
rc, direinderc.
^rJWippfV/ yrepr. digftiiconcrcpans. (Sdjllip
OcTinil/ feie / tesroina digitu micans, Sjfcrcpanj,
ftfaliA ßgmficathne minutatim dificcans.
^cbnippima / oi«/ Schnippe» / * m« <?cl)iiip
PC/ «epuu» drgteotum , uliciura , i/. kiiliu,/ur
€:C 1894
feÄio in partes minutas , aliai ^(hnippclillij / de
93er t'<4) uip pclu ng. Dimm. eß ^d^nipplcia/ dr
(Su3m'ppf4)(n / öfl» / # ^ow 1/4]*/ ^voi 0dintp;
pc (Sincrn ein €d>nippd)CR fdjIagcR/ aliqvcm
nauci habere, in minirnit poncre, teruneu ü-
cere. <Sd)Hl'ppc tntm iimtt a i>ocab.Rumco\£lK.ü
PO / yvod contumeliam drnotat.
(34)IUpper(iluJ/ &Ct/ propr. Utm tß avod 0d?ntpj
pung/iiciwif titivilitium, truflum, fcgmcn,<Sr
penicultim notat, mita^hor, antun dtfignst, qvod-
vis luccUum ac qvemlibct qvaefticuium» vulgl
dicidmtia.
6d)nippfd>r/ 6d)mppfrIi(J)/ d: ^d)nipp{f<^ /
85* adv. propr. tjvidemejfet ftrepens, ciepans./r^
pro contumcltofo , mverecundo » indomico.cf-
frenato • effronte dr petutanti fumüur. Qu
itcrlidfcbr fcf;iltppi/'ct> / pcrfriaaefronttshomo
eft , audacitrimus , temerartu» , de procax eih
©(5nippi|"cJ)C £8>erte / verba proterva. /«./« rU
temGdjnippiTcbbdC/ t)t«/ protexvia, intempe-
rancia , dr procacitas lipgvx.
©ebnabc! / ut/jiu?. ^d>nabe( / roflrum,
cujus ditn'm.X>a» vrdjIlÄbdft'n / roflcllum, eß i
0<tj Deppen/ roßibtntm ctbum captani & Sri*
piunt avti. ^ciüi'VHCr vrd)lt,lbd / loflrumcor*
neum. .H'nnmiii r vSd)iiab(f/ mcarvurn , adun-
cum. Adliger (2d)0«lhtt / oblongum , uroeexum,
(Stumpfer 6d)»iibd / retufum. SJulc/pc nirt
(Sdmabd /apcrtum.biaru. ^klbcr ^Qndbcbr
cercum. UndeciU juthjer ^lfd}UUbcI/ in-.bctbu
juvenculus. Einern bot? Öflbc 00m <S(r)uabcl
n.Mjd;cn / crrorei dr temer uaeem juvenilem cot-
rigere Sc emendare, vicia juvenum ob;uigare«
öd)n»jbd enimper canlemtum qyoifa dt ort dtcüur.
lndt: (gilltni iXlt (rcf)U.lbd bitten / depalmare,
pugnis ineurfarc aliqvera , ojahcui probe occil-
larc (£inrm üm t>cn i5c5nnbelb«'innft«6cR/of
alicui .dclinirc , ad mit um loqvi , Wandtrt.
<Sd)nflbcl anbrr J&cbfianqe/ lingula, roftrum
veeli». (£ nten G>3nfc. 6ford)fchnQbcl / roftrum
anarit , anferit , ciconise. Sed Ötordj [fr ntbtl
t ti Am plant arß , nomine geranitrm. ^C^ilffd^na»
bei ■ roftrum navil. 5D?ir bcmi£(fmabc1 fcurüS»
pidrrt / roflro rransfodere. Raiten/ petcre, im-
petere. <£d)nabt[ am ^lafcbalgc/ five ^laft>
bll^Khü^bil Jcioplnlium.
<& cbn<f befen / gefctnäbrU / pnmmtb dicitur dt colum-
brs roftra fua jungennbus , luficarc labcllii mor>
ficatim. id) mifrinanbcT icbnabtln / ora or.-
but mfecure : ßirmtur tmim metapbor. pro baflari,
i895
ofcularr , fvavia fuper fravia dare, compararc
labclla cum lab eil... e.ch ,cr|d)näbcUi/ impu-
«entiorcm ofculando cllc.
<??<bnabilireii / yefdjnoJ^Uret / wrfom fiSum ab
avium & gaütnarum eju , propr. roftrarc , mit Dem
0ebnabd picf in / metapb. autrm eß vorare, glu-
circ, catillare, popinart. Compo/i'Jluf- dr^us
f(t)nabcltrcn /" cxcdcrc , comcdere , dcrorare.
ScSrfd)11ilbcttren / guftarc, deguftare, arrodcrc.
5Ö?iff(^»iab<!ireil/ conwari »comcUari.
©cfonibflittr / Oer/gUico, mando , ligurttor.gur-
gulio.gulo, phago, catillo, cupcdianu*. vi d}\\ il
bi'Iircrtnn DU/ facmina canllaof. £ dmibelircr
etiam baliator exponitur.
(BcfHiabdtrung/ 9itf caullario, popinacio. @$tu
belirerei) i tSdjn lbelwefbe / )■••••' cupedia , &
cupcdul«. //.comcflatio , popinatio.
^«bnabeiUWJ/ ofculatio,4fofreWatio, exofcu
lacio, bauario, de aroplcxus. Vtapr. morfiun-
cula labdlorum , in cnlumbu . roftroium mu
ruaconjunftio.
(Jd^UlKltuV / ad\. 69* adv. roftratut , roftrö praedi-
tu$ , alias Ökf(f)ilÄbelt' columbatim. €<1>nabe<
lit ict)f / luxur.ofui , «Sc luxuriöse ,gulofus , de gu-
1 OS*.
© i) neppe / er @d?nepfe / wc / perdix xuftka,
rufticula.accia.acceja. 3?tcff<^ncpff / gallina-
go. Di"jm.t>d6»Bd)nfpfk!n/ ficedula. Diatm
i0<htlflbd/ ob lon^rlndinrm roßri. SrJl&Qatt
pff ettam pro cunranone , deflexu dt aduncicace
fomtur. trCbnepfearnJ^Ht/auriculapilei. <Hü
Der £aube/ plica caiyptrae. tgdjnepfe am Kode/
lacinia ftolaj , fyrma tumete fuccinclae.
<5Anaub/ fcfcnaubcn/ gefefonaubet/
er .^aa ©Knäufen / gefcfcnaufet/
fpirate .anhehwre , fpiritum duceie , anhelitum
movere , it. dun rcr, f'eu duriufculc loqvi , K^age-
if. 0fjlit»iub<ri/ bahrt in prater. ^fj) |d)nob/
dr febnaubete / fon;i/«8. 3$ fd>ndbe / par/irtp. ge*
(daneben / * qefc&iuu&er. J&art fc&uauben / *
fcbnailffuV *gre fpirare , ut t'i , ffri i* (omni dtfivul-
itr haiant «Diit Der 9taf« |J)lWu6en/ nanbu»
fpirare. 9luf ein @d)elnifriiCT fdjnaufcn / anhe-
larc fcelut. €r fänqt an fae^r ju|(t)n Jiiben / in-
eipit fpiritum rrahere comiuodius. 9}id)t |d)lM U
ben/ antmam comprimere , inrerdudere. (£r
f an nÄrlid) fdjnauben / vix furFert anhciitum.
<£r fd)naubt f refllid) ftarf /crebros anhcluus aegre
reflat. filier einen Idjnauben / minai ac ca-
dem ad vc r lui aiicftem fpirare, acerbc in aliqvcni
in vchi. Cumpof. fatnt : 2ln(c|)Uiitiben/ nfBare, ael-
halare, inhaiarc (gtnen mit SBorien vilild)« \w
btA/ increparc. vcrbii male aliq«cm accipcrc.
$IU|Td)iiauben / indigaari , fremere , fubrmgi.
Slu^feinjubea/ Uber» dr »crfönaulnn/ refpirare,
anbeUtum rccipctc, cmicarc fufpimiH. £i<3$
ierfeonaubeu/ fatigacos anhelitui rraherc.
^d;n atiber/ * <3<inaufer/ Oer / anJiclator , anheli-
rUa rcflani , trahens , duecns, emicant, animara
reeiprocans. (rd)naubrtinn t bit/ fernina an
heia , gravem tardumqve fpiritum cxpedicnc«
cum fono dr anhclatione fpiram. Sin (f d)H ' U-
frrr.'Ktnjf/? haiitm. fXnt'ebnaitfcr/ afHatut. £)ei
Ivi" : t ii (Bcbnaufer tubn/extremum balitum ernte«
cere. gdwatlber/ dt ^djn.uifcr metapb. «vo«,
r/? Ircmebundus , indignabundui , Aomachol'uw
iocrcpiram.
*3 cb n iiibima de Bd)naufung/ t>u/u. da« ^d>nan>
feil/ * 3 dm .. tll'Cli anhclatio, aohelitus.meatus
animas gravior , SjYonannor , fpiritui anguAta«
diflkmlcas refpirandi , &mttapbor. fremitui, im-
dignatio, increpario, efürm StnfdjnaufHng
exponitur. II luv 4 iuTNbiir.üi-'iüM *c\\>i-
ratio, colleftio fpiritüi, rcqviesa laborc. $DC*
f(i)n.uifiin0 / <ß admotio ad narc«, contemplaci*
curiofa.
>Bd;naubid)t / de ^dinairfidjt/ «4f- «nhcln» , fpfra-
bilis, fpiritalis , Ö* adver bialiter com anhelitu»
ardore , afrlatu : metapb. omni ope , omnibus
nervis & facultatibut , fummo Audio , nifu for-
tiflimo, laboriofui) iaboriose,obnixc, ma-
nibui pedibutqve. tHnfd>nanfitf)t / acerbus , Cc-
verus, afper, afpere, fevere, acerbe.
@d)neub«n / ö'^ttnieben / *m diaieüt u.
eß qvod &cr)rwiubc» / cv Clcbnaufcn/ ' .i.V. v \ t*
prater. fd>nob/ idj fd>nöbe/par«c,gffd)nrbcn/
fpiritum dirKciltus reddeie , gravitcr fpirare.
(terterc. //. (rcmcrc,circumftrepcre , cum an-
heiira conaxii Aidarc.vires laborando terere.
I^CbnijTelen/flefcbnifFclt/ reprehendere, cavil-
lari, carpere , taxare, in^igne culpare, proprtr
gravedme laborare, naribut (ibilarc. v£ r !u)!Ur-
felt araufani Über tbn/ infeite de maligne vclli-
cac eum. SBaf rdniufrlfill ? qvid ringerii? cur
tan deftri Aam cenfuram agis ? CcmpoJ. ?|n aU9^
de bef(i)uinctn/ fermone liccntt in KprchenHo.
nem folutum eile.
&t> Db DD ii e*n.f»
1&97
^d)niffdcr/ ©et / abanliqvo fSnk^Ut/ äußertu , no-
tattfr carptorcm , virupcroncm , rcprchcnforem,
taxatorem, calumniatorem, ca»illatorcm. €rj*
f^niftcltr/ SufFcnui,carptor dicaxdc malcdicu»,
AnÄarchut, Momus. Zoilus.
^dwiffetoKg'trte/ * &a5£d)niffcta/objurgacio,
• v;rupcrauo » culpatio , infeckatio , it. ccnfura,
animadrerfio , notatio , # fetcrirai cenforia,
cavillatio, cavillu», ftcavMum, pofr. gra-
vcdo.
ed>nin<lid)t/ & <5d)\i\f)[(Tifö l aJi.&ajv.ctnfo-
riu*. fcvcrus, rigidiu, objurgatorius, b i fcvere,
fcvexiter, infolcncer, audaäcr, procervc.
gd)nucfen / gefcfcnucfa / Wcinr r/r a
gdüWHl'fil' notatq, in Aetu fufpirare. Lüiä
fccr S'bnudf/ cvbae »eft&nicJc'/iw Wi ©e&nu-
tfuwj/ fufpirium cum lacryiuis, w/ poft Actum
fufpiria. (£d>lUKff etiam rß genus ovium.
©ctwccf/ 9 ©d)nccfe/ Me/i>/.©cf)iw*
(fCU / tcftudo , Cochlea , hmax. ^dJlICCFc im
Jbclldlcitl / Cochlea opercularis , domipotta.
UwbJ.r/l €*ncctlcm / X>ab I notk (?d)»ccfchf n/
Cochlea minuca. Slfdjc von edjnccfen |tiUct Dag
®UcDn)a§CC / cinis cochlearum fynoviam fiftit.
WitfCine (Schnede/ h»c mulier Cochleae
Tiiam agic, bleibt ftet» Innen / fommt nfdn
nntec Wc Äeute / rerleuft ftd? ntdjt weit.
€r foieuft Dabei/ anDertf nic&t ate eine ©Awefcv
cochlcam tatditudine vincir. J^PlcnfchlU'Cfe/
cavaiua Cochlea, *D?Ctrfct)niCfe / oftreum , w/
oflrea. tJ>C|MtC?0iivT[c6nccfc/ buccina. C-eba»
teber 3Kcafd)nc(fcn/ oftracium. #uriMirfd)ne>
tfc/murex,conchylc*,conchyIium. €(t)WnrjC
(gdjnccfe / Ümax in fheif, alias &ßcrt,ffiJ)Wdf/ »e-
ftudo nuda. Std ußenDel /h*9£inbel|'cbne(te/
«i j . SJdwefenftiCCj«/ rß fcala tottilis , cochii-
dei , cochlidia. ©n £>rf / fco man <*d)necfin
liefet ' cochlearium. <S ebneefiehf/ <£"chnf cf i|d)/
& <§d)netf&flft /toniKi »conchatus . fpiralit, &
mrtapb. tardu»,pig<r Jenru$ , rardigradu».
(^dWCC / / f>I ur ' car * a ' x > nnres, cujtu Jim.
Cr ihm 'dein.' t»fl£ / nix prima • nives tencra», mi-
nuklear. . SBcHtr €d>HCf mvofut. ttfjgftfc
^(hnee/ nivens, f»per nivem dealbarus. (£i tft
ein Cicftr €cjnc< Gefdflen / nix profunda eteidie,
nives jam omnia opplent. ©et iSrdmee \<x>
gehet/ jer|(hmij5rt/ nix refoltitur , liqrcfcir, pc-
ttc» diiapia diftucditur. £a c d)ti(f (leitpitt/
189S
D.M: man faum fonfenunca ftin / mxcumuiara
ventö ingredientcs faogau ÜaÖ Dem <8<tnee
fommen/ uives duclari. ^käßege \w\t gani
toller Schnee / >tcr altis obfiium eft sivibut.
Sr«ling?fcbnec/ nix vema. J^afenfd>iccy lctuer
fparfa. J9trbf()d)acc/autumnalts. 21<intcrf(h»u»
hybcrni, brumalis. S)^CU^cfaUcncr (S(fclKe/ nix
intacla , non calcata. ^cbfiUtrr Vf djncc / c>x
glometaca. S^rimmen ^lc^iufeltcr <Sd)nee;
congefta. f';f»en unD vr cijnce uu^ereinanDer/
nix imbrenufta w/perfufa. ^chne</ tßttiam
eibi j]xcit*, mvarmm, i'tl laclariuin.
cchnewen/ oefchnenet / putn. ti fchnie/* fchnenete/
ningere. ^ fcftllCOt öraupen/ ntve» cadunr,
nivibut terra obruuur. (£? iwtb ihm in Die &U?
De fehlieocn / noxam concrahet , damnö mulda-
bitur. iii Im febr frarf ijcfchniecn/ alnfllm«
nives defccndcrunc in campot. vif fc^tieoer
Diile / totö acre niagit. 3u fd)ncncn be;inne n.
nitei mobri. Compof. fur.i : ülbfd)Hei>en / ukm
qvoJ fimptex öebncycit. (£e bat ftcb nun gnu ^
abjeftOntcen / (ans mißum eft m»i» terr?e.
5lU8ri!)He»eil / ceflare ningcndo. (£ij Wirb jich;
balS ausejefebnenet haben / mox fiftetur caw» ni-
vis imbre$q»e recedent. Sße|d)netxn / auf« /n*
Dtauficbnenen/ nive obrui, eratan, qvodtiiam
diütur 3uc|"cbnei)en. Uie föruben fmD jirege»
fd>nieen/ fofl« uCt* , opplcu* , oWivc (um ni-
vibus. 2>a« ©llicf febnenet ibm \ll Tupra votora
fluunc rei cjui, fccundidimu» eft tjt«c ejus fine
ulla offenfione ctufun £)uvd)fd)uet)en / ntvi-
bus peactrare, abundarc. fcbucnct Den gllt>
jen 2ag Durd) / toto die nin«it. Sinfebiu'oen/
idem ^iW»tfd)ni7ctt. €d fd)nei)ct in Die 6 tu«
bf / nivibm hy pocauftum confpuitur. $ n?irD
Dir in Die @df)nbefd;nenen / tempeftate» & pro-
cellas forturjÄ faevac (abibis. ßcrtf(f)ner)Cn/ por-
rö ningere. UnDerDe je n fä »enet C5 im wertort/
incerca rotö non /egniüs acre ningir. Übet' *
2>crfd)nenen / Um jW guefebnenen / ningte
canerc.
(gebneoer/ ©er/ ningens, nives fpargens,* con-
torcjvens. Diciturdrloyc&pcUic.tß. SÖOU
fen- frve J^immii^rcbneoeT / nirolä bruroa per-
plnens. Stc ©ebne n<vinn / Ö<e / pHkk Juno 4*>
Cititr. : Ä'^V/t_
^d)nemmq/ W</ * (rebnenen/ cafusniv«,
nmgvi$,Ö'«ir»n^»o.i(3cr)n«. 21uf fcbnfntMQ/
paufa , eeflatro nivium , ningoris terminus.
&efd)nenung / töcr» Uteri * 3f l fancoung / ni«i
agge-
!99
ggercs&curauli,molcsnivium. Cr irifcf>UCi>nn j
Uapfus nirif .
(>nct)ic&t/ Qti)1\tr)\)aft / *dj!& tdvtrb. nivalis,
titarius , nivofus , ningvidus. (S(&ncd)«ffr
ruff / caclum nitalc 6rfylfl)td)(tT $C1(J/ dies
lingviHus. ficbcf iicmlid) fdwfobaffitj uurf/
aelum nubibus nivofis obduclum eir, acrcon-
rctm nires minatur , ningoris fignurn eft.
rd?umc&f*r23inier/ hiemsnivofa. 6$iteiv
c|>f C/ five bt\d)ncr)t( J^arc / ni? ci capilli , metafh.
anities, capitis nivcs.
d)ncit> / fc&nei&cn / 3$ fön.ftc / gf Unit >
Ctl/ fem lere, iecarc,fcaipcrc, dmdcrCi fculpc-
■ t qvanJcft vulnerarc . laederc. Der SBlIlD
c&ncibct iriciin vBAermtjjfr/ vcntus adurcns
»crfortdic omnia. Jpc\\ \(l)n<\b<n/ ligna fccare.
bXKttv |~d)nMDcn/afl'ercs,fcäilcs tabula» ferro-
c. £lcitl fd)HClt>CU / minutünconcidere. €i>
Klt^rud) fcbnciDcn/ ramici mederi, herniam
:urarc. ftcDeT fcfyucibfl! / f ennam pararc , tem-
icrarc. gv&Ct Elcill fdjlUlDm / ad ruinuras litc-
ras cxacucrc.
djlrfittfli/ad formamfenptur* craiTiorcm, me-
liocrcni , aeucre. ?$fi<V UUrcd)t j"d)llciDcn/ pen-
wm m acuendo male tr.ur.uc ©CR iiStm
d)nefi)eU7 »itet incidere, pucare, tondere. ©(ef;
IC |'4)tU'iDcit/ cscdcrc, ferrarc , fccare lapides.
fcOW fd>tKit*U / demetcre frages. ©VOflC $rp;
leu fd)ni'^wii / glohari . verba magnifica jaltarc.
Compo) funi : iäbfd^CiDcn/ abmindere, rc fccare,
mipuiatc , circumcidcre. 2JnfcJ>nci£ttl / pracci-
lere , meldete , admordete , dclibare. Slilf|i!)ltti»
JCll / fectione apenre , discindere, it. confumere,
*>met.ipb. venditarc , jattarc , 6c efferre fe.
(ftnrifcCH / exeidere, ex fccare. //. ciftrarc. i£<>
ityncidcn / circumfeindere, circumfecatc , mi-
iuere, 5>ur<ftfci)licii)cn / dilTccare , difcinderc.
Etn|d)n(i^n / meidere > feindendo vulnerarc,
:renas taleae inciderc. It. fruges metcre. (£i a ;
"d)!Ui^n/ fueeiderc. JVjj.in t ans ü;:I)I eTfcfrnci
*n/ ralei rrpuznat. ^ortfiÄneibeil / fecando
jcrgcrc. gur/iw S?orfd)BC^cn / propr, praefe-
arc, pracciderc . in freie autrm volanti cultcllö
:ibos ineidr re , cruditä manu in fruffa excutcre.
^cröulfd>ndr)fn /cxfcindcrc. J$ttuni*rfd!)nci>
Kn I defecare. tt)$fd)flCt&cn / feäione diflölverc,
lisccrpcrc. bitten cnt^UKt) fcbllf^CI« / in duas
»artes aeqvalcs fcindcTC. 9i •.d>|(!)nciDni / feil-
mcamimitari. S3cr|d}uciöcu/ & 3cr[d)HciDfn/
I9OO
deroncinarcrotercidere, diflecare, conciderc.
Uni)d)tuif>en / circumfccare. fUtajrtyfttttait/ &
tymnfäpHkto IhL qvod Wbfaßtite* / oppura-
rc, ttuncarc. ^i.Derfd)ncii>clt / refeÄioncm
facere. 3'Iff^nciÖcn / falccm adhibere , cultro
tulnu* imprimerc. (gin^IciO Jtlffd^nc^cn/ pan-
num ad ftamtam <äe modum corporis ulni vom-
menuim forftccdifcindcre. *
3(f)Uf ibw t>CVi frepr. fciflor, feftor, in freie autrm
fartor. (?d)mii3Cl inn/ OlC/ fartrix, farcinatrix.
^(inofrCftfym'iDcr/ fartor indumenrorum mutti
formium, vcdium concinntorum arnfex. %l<
f(l)HCiDcr/ refecans, amputans. Slnfdjnc l&cr' Ja»
eifor. SIllfff^nciDcr/ oftentacor. f$t fr^rtcitciV
imminaens , circumeidens. Söaiinifc^neii)aV
purator. $Oitelfd)nctDcr/manticularias. $riK&>
fcftnriöcr/ lithotomus, <p>i etiamexpenitur (gJtrin«
fondbfr« ©urd)f^n«Df r/ pcrfcaor, qv : etiam
eß (ö!lC&TlTd[>nc^€r / anatornicus. giu iuf^IKU
bex I ryporum fearpror. %m\tXt\\\l\mtxWt)XltU
tev 1 concinnatorhabitüsvirginalis. C ,; ciM!:D;
f(tncibcr/ nundinator pannarius. J^irfcf>neu
t>(X/ feftor comarorius, comartrm concinnator,
pilicrepus. J^Xa U 5 f fcT> HC i tVr / fanor pr:mar.us,
egregius. -OauSfönciDeT/ Circinaror domeßi-
cus. ^offcjnci^r/ aulicui. Jpofcn$ftvr%wn.
pcnf^nfil>er / interpolator. ^priolcnrd)n«»
bfr/pytrhicharius, tfiorcurcs,pedcspcmici mi-
cationc crifpans. %\\$cnfäncit)<X/ CaJophanta.
:\r:ii!fCi)ni'l^ClV lorarius, feyrotomus. chlyeuf;
f.'-ücita' / cafrrator porcorutn , aJiat ^d()(U-
fd)»ciöcr. etrob«//!* gimcrfcijitei&er/ TecSor
(tranjenraritrs. Jafclfdjnn^er/rartoris vicarius.
SBcrfönribtT/ chironomonta, feindendi obfonü
magiftcr. %etfd)nciba'/idrm Ö fcitTor, carptor,
ftrudlor. ?fl|l«Il[f4>B<iDcr/muirricoIarius. Örofi
ftr ^appcufd)iKiDcr/ i^.r/?, t/voJHuf{<!bmrt*t/
& acrufeator , aefeulator , eibum qvaeftumqvc
ex mendaeiis caprans. Dictentur eti*m JUnOl
(^djnaDev Vit/flur. Sd)i\(it>m/ ades, acutum cul-
tri.gladii, * aliorum armorum. ©if ^cfjnciDc
illlfunipf / acies obtufaeff ; fflfcftrtrf/ peracuta,
novaeul* ümi\t% eft $ i(| fcJ)iJi tiq/ erenaea, afpc-
ra. Umai'K'ijte t <b\v:$c I inchnara, babetata
acics. Strr^tcre trcfwto/ rubigine exeiä,
wrugmofa tmU(i)tC <3d;i?»rii>f / acici denticu-
lata, vi in;- vr chiu-i&c |'d;lcir'cn / famiarc cnltrum,
five exaeuere cote.
6cönnb»nö/ t>fe/ * x>*b <£$\Ktom, f cx ai 0 , Gß 0t
1901 @ c
filTurl, icifl'ura. Dtntur ttiam Ol* »2d)llC
artirtcmro , opus , E» cabcrna faitoruin. Sil!
fd)ueibereO/ gjoriatio , oftcncatio. $tuffd);tei-
billig betf mwfoUba fceibe* / anatomc, ficdura,
käio mcdica. Sifdjncibung / circumcifio.
(Steinfd)neibMI(J/ lithocomiai av* etUml&tnd):
fdjncibuna dtiitur.
£d)neibia/ öd)nciMd)( / & ©djiwbftaff/ *dj&. 0
4,ii>.ti. kr d)HCiberifd) / Circonui , fciflilis , tfiililis,
fculpnlii, äfw/Jrcir acmui , accr. (Oi'in s n? . r
fcbncibia <3<fewert / gladius anccpi. ©H|djmi
Diijtl* Scwßvr2\M*trtlMQt/ machaua cum
dorfo , äUht SÄcJcnitvcidHT. vf .l'lTdjn. 1
t)id)t/ exacutui.
<£d)nift/0«/ p/ur. @d)niffe/fccxio,fcaura. (Ein
(BtjmÜf iörotctf/ pani« q vadra, tabula, tut tabel-
la. QMttl in D«C flippe / pann incifus
Cdjnitf be$ 'iüritrtl/ iaeifio, fc&io chirurgi. "Jlb»
fdjmcr bes* Gebers / praefegmen ccMrij , ber SRaad/
un^viuin p raTcgmina. 9lbf$UtttC i» geiUMilcn/
reccilus , reduetus, reeeptus interni. : }lbfd)nitt
im ©ebenbe/ 2lb|Uo uumeprio coruigna-
cioms. 5|nfd)nitt / caput canas , it. praudium,
•/iiw\£ll4tiVpropr.inci(io,^inciuis. <£infct>niCC/
incifurx %!$|d)Mt.ic ölt ÄU'ibcrn/ lacinia* fim-
briae. 5billld)|cbnitt / incilio ventris , j'uppUyi
gerrtu apud Chwrnftt. <5<fcnitf ttiam rft nonjoliim
mendaciunculum, Öfgloriatio » ftd*$ impuden»
tfimmane meadacium. (JJrojje Orcbnitte tUDH
grandes ntendaciorura nebuias cxciiarc. Vorro
<*d)\\itt tjwk rß meto, alias (&etrflibefd)nict/
* t£vnbefd>Hitt / fcftio IVugum. M»c 2Jor<
fdjilltf/ alias Vorlefe/ ius praglanonis 10 meten-
do. Cd)iU(t drmty .ih.il vr pomturpru iibidinc,
fruit : Üluf bCIl ©(fcnirt geben / ambirc »irginet,
rci amatorias operam dar«. 2luf teil (£d)iittf
oei (ilbern unb ecroulOen tß* femim ineiftim, fr*
ctenacum ioaurarc y argencarc. Dm. vr d)tlift
lein/ Od»/ ' /' fruftulum , peripfema , ramentum,
reciiamcntum. (?*nlbrne Ödjniütein / diamtur
pauis croeatut. €(&nUt eine* $Ud)S / circunv
ciJura hbri. ^/äffeilf(|)llitt( / fegmenta pro
ccium.
(^(bnitt« / o« / vi. (gd>nifter / m<flbr, fru
gumfeaor. Scadjfc&nittcr / pracaficilien«, fal-
cibu« confectam. <?d)nitter nnk(|(n/ meflim
facerc, induecre mefloret. vEllUU ^?d)lli(tcr ab-
gebeu/ fuccidere Tcgctcs. Std Q\t'fd)llttf i'HVt rß
circumeifut , rceucitus , apclla. -,)Jcr|C^n{f tCllCf
tttttm fcinivir, cuniubus.
<&t X902
ifreteo' 1 3d>ncibeleii / * Bdjmtteln / *UAqw dutä*
V^d)nippCtll / prapr. frondarc , in fegmenta
•Ctieooca membranai confedarc , falce purgate,
pucare , dnndr in minuias parr« incidcrci
fcalprurare, E^kalpurire. (» inen |<t)Bd'
bclen / /5w f<tnei«kR / atborem intcrpuiarc.
Cotfoß funt: »Jluifidjneibeln/ aitffebntppcrn / *
SESejebneiöeln/befdynippern/ ampuiarc f«rodi-
firmiere, falcc jbi a J c i c, fcalpclio circumcidcrc.
j)en Lienen baö J&üma bc fdwcfr ein / infecare fa-
VOS icrramcnt.). ©ie üL^Hrjeln bcfd)iiipp^n/
radiculas ampucare , ^fibrarum fummas parce«
iotonderc. 2Jerfd>mppern / & 3erfd>nippan/
minutacim confecare, niinutim conciderc , fet-
ramento refecare, & diffindcrc , ferro diftnngc-
rc. geradere 3crfdjni»pert ^.lpil/ charta mi-
nutacim confefta. vf t(>neit<ln ttiam mttopbor.
• dtdttirpr«: bonis exuerc.
<jcfd)ncitf((/ omnia mca commoda fregit , abra-
(ic mc opibu«.
3d)»KtMer/ Oer/ * edjnitfeler/ propr. puraror ar-
borum.S^^cbneiflennn/ Ort/ facmioaputani,
äfft tdem tß Slb* * 5>efd)ncifeler / dtindt od
futtificai manw rrfertur , fß% circumi'criptor , pla-
nu»,S^fycophanta.
@djnetbeiun>y & <Sc&nif f elung trt/ it. t>t» 6(t>neü
Dein/* v*d)ltitteln' puratio ,dccortkatio. i&Cr
fÄneitcIunfj / * ülusfc&ncitdun^ / amputauo.
circumcillo, mttsphor. circumvcntio $ circum-
feriptio , ludificano , fycophantia. Huc pntind
ba< ©eft&nrifd/ tnficium , minutal , £5" in Jure
t.vi ^inqrfdjneffd /«/«ÄiSafbufle / Soepwrt i<
itliiPteil/cibaria.
tcdjncibeüdtf / &eef)mf(c!id)f/ *dj- &*d-u. puia-
toriu«, deftriftu«, delibratui, defqvaroatus, ad
modum ramentorum , * refegminum.
vScbni^en/ ar® ^niftelc n/ ftcfc^niftt/ ^ö«'
fcbnUftit/ fcalpcr<, fculpere , cavarc, cxlare,
incidere, fecare. €in S&ilb fdjntfien/ fineerc
formare , figurare ümulacrum, ftatuam dola-
rc. v£lll J^Ölilein fd)lUr5eB / ligillum circumcidc-
rc. Lompo\. (ttnt : ♦»Ibfdbniljcll / dcfccarc , abmin-
dere , qvodtham ffi J^in»e(jfd)nii?en / * ©arorn»
fänden. 2lbiufd>n»r|te <5nd)cn/ refegmma , rc-
cifamenta. tJlnfdjtliljen / Imcas incidere , mc[-
furam facerc. Duitur ftiam 3luf|d)lli|ni/ etc-
uam tut filTuram infculpcre. 9lusfd>ni^en / ex-
cidere , exfculpere. ^l«cn ©tfecit ber (ri<te
fdiuiBen / idolumc qvcrci» exfculpctc. (£infd)ni
903
<5t
1904
|Clt / incidcrc, ad ofla confccarc , vulocrarc.
^tallll^n/ domarc ferro. j£>p|| |<S|JCtfkÖ
lid>t crf(|>llt^cn / ligni hujus dunuatantacft.uc
icqvcat vulnerari, Ted fecuri repugnet. 53er
k 3crfd>Hliicln / rruncare, vacucfaccrc fcalpcn-
lo » deradete , cxctdcrc.
bnffcet/ * ^4>nfr^cler / ttt/propr. fcalpellum
ciilorium, euiter operarius, cujus dtmin. ©d)Hk.
[erlern/ Das / fakula. Std gc&mfcev fiM« </l
culpcor , ein -"T.M'itüi.'/CV ftatuarim r ■•" ana-
»lyptcs, vfl ftatuarum opifex. Sed Vrcfyllt^t'V
)vo /; dtnztal erratum viriura. <£ (II grober
^vfjoißer / vidum luculentum cum fummode-
ecore Ar curpitudinc conjunc^uoi. £iT tttl)t
ek>L/ nxr feine tgc&niljer. erfennef/ bellum eft Am
icia aoffc.
faifcerei) / Me / A trt$ Sc^ni^n / & (Scßnigc
en/ «*. tu £d[)nt£cluii4 jpropr. fcuJptura . & fta-
uaria ,i/.fcctio , incillo, incifura. Drinde vi rio-
uas , praviras. Äuntf Oer (Scfrliftcm)/ ar* to-
eutica.
.iif.tdfm tfl tjvod öcbneiDldjt/ mcifus, & in-
illm.' c cfyiiippil'dj) in Jj« t/ rß pcocervus,
ctuJanter.
>nii?liug/ & ©djnipperfitta/ &er/ r/i«m 2lbfd)nif f »
Hi\ farmentum ,ramcnrum , recuanuntum, rc-
:gmcn , penpfema , reuimentum. }lbfd)llif$iein
DIU 25ro( / cruftarum fcgmcnta. 0fnifcbnl$
;iu//tT'< , S3irnrdjniftt , n/falcol?e epyris. <£a>tn>
evlillgC vulgh rtiam.ippt!Lz:itur aai dentia t reüiits
molnmmta oftkii.
4)ncDC / X>U / limes , terminu« , tp^aß dleat fcis-
ira.Jff« incifura loci .WO )wty ® et tiv fict) a\y
Reiben / uns g!ct<J?jVnn von tmattoit ge*
initun wetten.
i)nCfeCll / ßcfcDtie^ef / raium fß-voiahtlum,
9tMtq y ornarc » ^vj/j cnmi , ^< ihprrvacanta
>jt luamcinna funt , irßcart. £ i\6 ÄJt»i$MoW b»H
$ roarfer ßefi&acfcvf / pudla haec infignitet fcfc
toxnavit. '-a^Äa'j ^a*'tv*ttAO
Nielse/ *itf *Uhs(c,d)lci[i. rcm?icola.Jfö!W.
>.bi( i»pum.c$nri§e ofcer Gc&lnfe au! brm
ferlxbaven qcnjadEtfainlk (n ciitcii S5fii>cl aebnn
h ; ^rolc^cv ^oAtl wi* &reo <Sd>nciycn nci|»cr
iic £)one. €d)nci§cii aiifllcücn ' fcqvco* ftru-
c, tertdere, cendiculas ponerc. jn t^lC <3 djr.t liii
(>cn/ aueupium cxctuic , avibu» infidia«-fa
*G* . Ii A .
(5d)nal)e / v^efonafe / w*/ cuimu$ w/ caia
mus avcn%i « /ymtfvafi in pärtes
£5" rsmufcuioj eüicjpu ernttur. Std CbJUUff.
Di« / vibcx rjl , eine @tricmc/ /Iw 0tr<tc^ reit
dic'dur, gjTii. r/f ^uci ^ cl)nei(?C/ avium ca p tu r .» .
©d)itc«/ fctncücr / fcfcnelleffcc /
Adverb, cclcr , velox , volucer , propcrui , ci-
tus , pernix , y rx - es , rapidus , alipci, o ; cito, vc-
Jpcitcr , pr*xpropcrc, fertinatö. ©f^ucll fliegen/
peraiciter volare. «9c^nt'U faxeü/ praeeipicem
clTc, fcHinarc, ptxcipuarefc. £rj)luU bclfeH/
auxiliura repentinum afferre , qvam ederrimt
fuccurrcre. -c-'; !'..!! ■ contentius ambu-
larc , accelcrare viam. ^f^neller g(u§/ fluviu»
vclicmcns, incitatus. (2d;neüev fauf / curfus
incrcdabilit. ^djueücr fRdl)t/ confilium fcfti-
natum. ^(^neller XoD/mort repentina, fubi-
ta , inopina. vrdjlU'Hfj Untj(l!(f/caAiiprascep«»
£Nc fu^lU'IIe Katarina apprüalur pUbtHi aJvus fo-
luu ,jfita ,Jaxa , c? ; (rinci - / ^ev Die fcbtwUe Ra*
tarioa bflt/ f^riolus. £r ijt fd)iieüöuf beu^uf*
fen / alcs , IcVipcs , prarpe» , Tcgafus cft. ^Qa€
jdjmll ctujU'bct / »ergebet und) |cl>uell/ qvod ckö
fit , cito perir. Sßer fc^nel! qlbt/ 0t buppclt/
bis dat, qwi cito dac (£xbaMfenid)llcU / frw
5Blllbf(b«cl! / ocyor Eurö.
Sdjttfflcn/ tJ(.fd;ilcUet/ propr. fcftinar<,accdcrarc,
veiociter agcrc.celcritaxe uti»propcrarc,marii>a-
,« it; dtvtdt vibrarc, librarc , cxcutcrc, eirundere,
ejicere , cxrurbarc , a. fence. (Sinen önf. Mc
^Ifm ft^iulfcn/ ftriclö acuröqvcarticulo fron-
tem aikuju* percutert. s$it ^fm Steden
fcbncDcn/ (uftem impingerc, baculo rundere
^f^lUlUüitiCompcfttif rtiam -vairt iram in prom-
tUgcrcrc. W;»t (tilU'n nn|c!)i;CÜCI! / inircpare
aliqVcm diftis , vchcmcntiüs. infcÄari. Ulijf»
fdhueUi'tt / fermone licenti in reprchcaHoncm
foiv;, in fcrmcrKO efle, ftomacbö dirumpi. Non*
nunq-viito etiam in Ompof. Fallcrc & noecre de-
notat. Citren bifd)inöiu/ & übmchuüui / cir-
cumducctc, in fr.iif^rm conjictrc aüqvem, tlo-
lum inccrjicere. Q ic^ nbcrfetnettcn ; tß feftin*-
tiooc fcipfirm i ederc. (£incit h 1 11 10 CijY4> nc 0 1 n/
pr.^crpircm aliqvcm exturbarc. ^inei! Oltf tertt
JpÄtlff fcf)iii UiU/ poflitfionc movere, qvatere fo-
ras, domo cgiirgitare aliqvem. 3urncffd)nd»
fen/ repetiere, rejicere. ^tl £c5ct)(nTc&!UUctl / aid
cerram d u c, proflcracic
(Sc
T9o6
*o(t>ncllci' X>cc/ 4: «<34»ncUt>Än£/ mJcfrfiu Mir«
« 4( vtttribiu, noimnt ca tanui ca. ytii J4X4 pculmit
fcy Hbrabttit. Srd £d)HvHcT an iXC $UCblc/
3^üd)fentd)neUer/ vrcbmUer an t>rintSpren<
ftl/ spptll*tur ligula. ödjnelUr f/w* «it-
irutn , ein 9?.ifenfcJ>neller. /ff prtttrt* C5d)iut
ler -oitMur, aiüt Oer <5»rt / ÖT 046 Hactcn«
bruelntt / rarafta dathrata , gyrgathus. Uber
fdwdler/ ;i fycophanra.falfariui, veterator.
S<JjltiUI)«:ir/ftÖ(()UcBi<jfcff/ Ott/ ecleritat , vclo-
cuai.agilitai.pcrmcitai , accclcratio.fcfhnatio,
properacio, macuracio, </. induftria , fcdulirat,
aiKduitai. (ccbndü.iffir im JütlVn/ praecipi ratio
verborum. Csd)rKl!ii}f eil t>rp 3cMTt$ / irnpettH,
furor 55" tervor irx. <-rd)nrl!uf«:it M wnttl
tri/ mcnftU prxcipirancia. £r 1: t toller vfdm.'ll
bcitV plenus tcilm.u c.ii is cfr. 3«t kf ihn. :Ilf)i 1;
6rr Q.id>cn Ixlfrn / cupidiratem icftinacionit in-
cendere.
Sdjnrlljultd) / Htm rfl qvoi Öctmcll/ /ri4</.
"vtrbialiUr fett ufurpätur , derepence, eonfcffim.
aclutiim. rapide, raptim , repencinö , curfien , rn-
cit.uc. *|uf bui aüfrfrbncüijli^fh/ perederi-
tcti omniutn maturilltmc.
@ct)it6Wfd)nöbei:/fd)n5öc[lcr/ «4*
* fSf t.ivtrb. indigsus, viiit, fpurcus , curpif , itn-
purut, illibcralu, »antu,8>: (ociie , tinpurc • ilii
berabter. indigne, fpuue, curpitcr. fan : fdjtlO
t>< «c - d)C/ caufa improba vsdjn&crCOeenfa)/
homocontemeuf , defoeciu« , de coeno cmcrlus.
fordidm , fbrili«. gin fdjnfDer 1 Pcben fnren 1 vi-
tarn inhonoratamde ingloriamduauc. Qr (1)110
ttl @Ctvili;l / qvwftu» fbrdidus & infarou.
<2d>nr5i)e ätrntut / pudenda paupercat» (g cbü i
t>e SllttmorC / reiponfio nfpera, abiurda. fuperba,
aneep». l£innt hpitöfccfialitti/ negligcre.ccn-
fputarc, pcflirai» uiodis deipuiaain) habcic ali-
i< qverta. • 1 1
(£ d)H t E>»i)f u( / Ott/ impunras , probrum , turptnt«
do.viluat , raoicai, indignica«. <rd)nr*Di.<friI
b(G$<b<ni/ ludibm, fragiltras. Sc inner ia vn.c.
£d>ntoK}f<tt tc-J .?uid)titms < mimmotum fec-
dita».
<5d6nr>&j(jlid)/4iw. U.tpmA örfcniO/ indigni,
iinmeritö , inepe*. >)luft fd)n^i<3liCi)|ir t Hir-
pidimc, facdiilime, extreme, concem t im.
propr.tß Jefpitatui
haSert. pro mbilo pucarc, hqjuinon raene ES
conQiuiarc , vtt excrehichia m aüqTem ejicere ,
dtm it vfi j^rftr innere, verrxi lacerare, matignf;
ycllicarc. €r f&.w.üi lt C<n (joiijcn ?iVA / nulla
dies repreheniiomt morfu vacuacO , tuggillatio-
nc amarä carcr. l
3d)Uill>rlfr/ 0«f / prrpr. fpreror, S^contemtot , 4V-
mdt carpcor , casator. reprch'.nfor. (?chna*c
leriun / OlC/ ta-mma ogeaouicni , obUtra-
trix.
tSdjiiaöc ! / 8t «5d)lirM / Oic/ myxa, fpurum , fali-
»a. fereatus. Koijf^llCÖrl/ mucui, puuiu.cx-
crementum nartuca.
propt. grl-
rediae , y fluxu narium laborarc, ftridulum (o-
nare nariSus, gravedinofura efle. Cr fdjnpDCTt
jehr ■ picuica e nanbiu eju« profluit, redundae
picaira , impente rhcumacicui cd.
trefonor-errr / Orr/ it. ©djntitrrcr/ prrpr. iheuma-
tu iis , gravedmofus , nacibusqvc (indului, 4c
{•..v icpcclicr.ior , obftrcpcm, eizpcor mo-
eftui.
6d)«p^cn/<J<c^u^rn /^d)nrinl>rn / & edjmiwn/
0*r/ rheuma, catbacrui. gra vedo. Den € djnUP»
Pi'll l)ilbm / rhrumatirrhö incommodar i.
<rd>nol>rr / SdjnuDrr / Oer/ mucui.humor na-
r 1 un , picuica , phle gma ( dcftillacio > fluxio , C*>
tarrhai.
^ctnfluj ' ö'^cI)nautc/or</prtf'.(gttniiu«
JCU / 1 ilus , ot bclliacuqi , hlru (BrfyBPJ / ptobo-
■cis. rcdjUtlU) / tttam pomtur pro l'pcftacorc otio-
fo,& n nincuriofo. <Ein innrer tc(J)n."iUi
€$djrv.ii.h.:i» > juvenil pcrqram curio'us, ct-
fiont , & audax. JÜili^cfdjuailjr / roßrum ca-
riii. Jf>altfrinc<3djn4U}C.' «iwc oppnme os.
Cr ti.':.u feine Sd)ttaui( U4r bixu / iotolerandai
fupctbiai<ft t raagnuin fpirat,ccc£be mmis cer-
vicisctt.
(3d>naU»en / vtrbum ßmphx bt ufu mn tfi , QjI
Compuf. 3lnfdjnauien/ allatrare,afr>erc loqvi , jn-
creparc aliqvem, obj«rgar«aeerbiüi. S*.t ^e»
fd)tluli)Cn P' 'p't tjtn.km rß oculit infolentibui
hu ucr 1 , curiot e contcmplanoncm injtcere« ort
impuriiV.mö feedare. Dttndt irurrptrarc . vtr-
bisqve nulignit vcllicare. lU\t fd)ltJ|l}<B/ vtr-
botum prot.cllä obrucre , jurgiit gravioribut
lacerare.
v?d)BaiUUnq/ Ott/ ifnmpcj t*nthmi*xfiitfi f *ini
|c!:itiUiitm.i / reprehenfio, objtir^atto , vitapexa-
< üo, conviciurn , mcu&tio» föcldjiuujumj f4V ■
1907
1908
tß , &frttertx obtutus impudens, &<ontaau$ £<rmurrn/ gcffDnftrcr / prspr. fifö rrajiccrc, con
Sc&nillitC&t/^j-riftu po!lcns,rortratm. ©röp<
fd>n k Htjicf>C / chilo , bucco , buccuicncm. $ra»
chufdjiuu} jdjf / brochus, bronchui. Slnfc^nau-
allatrans, ogganriicni.
cmun^crc narcs
2>rtS £id)t fd}ltCU}cn / cioddaro cmungere. <£i<
MM Den £rf):ubi! |<t>iicil|cn / verbis vehemen
noribusprol'cqvi , jurgiöadorjri ( djftis caftiga
realiqvcin. ^ l d> III crcijnilp.'tl^i (CfMCUlCn/
picuttam ftropmolocxcipcre.
GcfcllCUiCV/öCr/munrtor. Qüi;fd;nCMier / emun-
£cnt. (S(^nctllcnnQ/t>l'C/ fecroraa jiarci pur
gans , five muiidaas : Sicetixm 'Am f$ncujei litn.
<2d)nciiiun(|/ Wc/ & ^«tweuien / $lu&
|$nct!)lUUj / emundio , purgitio natiutn, ex-
<cptu> piutit<c.
©(tnailpe / SIC/« Qfaname l prornberani oi.
£iu Jrpclm mit einer (Bcfcnanpe / galca filea.
*2(H»iailpCrt :am (^Cfellf \>ft/ Juitur , &idem efi
qvo.i n»j(f. (ginc <Sd)iiepfe an ber J£>aubcn/tpi«
tut VCtlbex Gebert / ruft» calanikae . Tri pcpli,
Mut via* mulicmm. OifcllCpfC//''" (rcfrmuipe
ntlt #tlt / aurtculapilei.
ürmeßqvod £5 r!i Huppert / grave-
dmc laborarc, unde aJ\. (3$lllip|ld)t/ gravcdi-
nofoi.
©dntuc / b- (Scbnuvc / wc / p/«r. »&
@d)miccn/ y (Sdwtire/ funii.reflis,
ligaroen , ligula , fi um : nonnuÜihi chorda . fi-
des , nervus. Uber WC l~ (l)niir Ijnucn / tranfilirt
)incam,immodiccf4ccrc,lafciTixc. SRrtClj Dtt
^-dimivc / adamuflim, «x.imuilim, ad perpen-
diculum. Slngelfcljmir / linca. 5>ru|ifcf)iiur/
qvo.i frtqvcntius efitrunt eine @chrtürbruft/
mamilUrc. Pt6fel|*d)niir frei SimmeTleutc/
f uniculus miniarus. <Perlcflfd)liarc / linca mar-
garicarum. $Ktd)fffl)nuT / arnuflis. (gcnfel;
|d)nHr/pcrpcndjcuU linca. 2ßinbdfd)nur/fa-
feia. ^widt fiTc $rcibcfdmürc/fidkulae. <5ci>
• t»cne £<bnfire/ tarnia feried texra. (Silibene/
filbcrnc (j~ df)nfirr / aurca, argentea. J^UfRt)llUV/
»>ira. 53?(int«ircf»nuv/l»gamcnpallü. drt&aurr/
roordllDaS (ÖCiricfjrbanqcf / libramentum pen-
dulum horologii. p?unbfcfoniire / vitta rocunda.
. Dim./>.r/2@dpuürlem/ taeaiola, ia/ciola,
iuniculus, rcAicului,
ftrmger«
init
irrangular<
func laqvcarc , vittj Aifpcnderc, de
qvoqvo modo <onf>ringcrc * -luffocarc,
c Vinte fd)n(irrn / Icnitcr dcligarc.
Ijarf/* fc|lc fönnren/ inftringerc, arfte ifrfn-
gere , nervo torqvcrc. £»fnfee ilUf Den SKufFci!
j'cbhfiren/ manus poft terga illigart, vincirc.
Vf CÖniU'Cli tiizm tbufivi ponilur pro manducarc.
Yorare. £r t\tl bvnft f^nfiren / profund« *
inrempeftivae gul» cfr. Compof.funt : ?ibfd)nu<
ren / <utf> * entfd;nuren / ft>l vere fuutculum.
did'oiutionccxpcdirc, cxcricarc, velaxarc , no-
dum tollere. 9luf|c^nürcn idem eft t ut : ©je
55rilfte auffynhxcn / nudarc , exuere , exerere
mammai, folvere ubera , f|d) «uffdjnumi ;fed
ovendoft ctiam mt*t t renioli« ornarc, ovod &
Scjrfcf>nnren d,dtur. ©er «Wanre! Iff mit giilbe nex
^ofeinenfcH Md)t bcfchniira ■ pal !mm tsemuau-
ro texus nget , Jatidimc lincarum , lirarum , fe-
gmenratum eft. <£inf(t)nftren/ funicuUs ftrin-
gerenoditdevincirc. JDie prüfte cinftfenureu/
adftringcrcmatiMnas tatmä. €inÄinl)Cinfd)UU/
ren /falciarc itniteflä'involvcre infantem. ©ie
Jfjarf cinfdmfiren i fafciä crinali capillot piedic-
rc. (£infd)ni!rcilri<.tmr/2dcvorarc, iniiirgutrc
fc, cibum avidcconfumcrc. Q3crfdm«ren/ dc-
vincire, dcligarc fateii«, dr irretite, intrieäre,
impltcare nodis. Umfdjnnrcn/ circumligare,
circumrolvcrc, circumfirmarc rcfticuTii. gÜC'
fd)nmcu/ vinculis dc/viheire , & cönftnngcrc , ir-
rctirclaqvci5. (gmcill Die ^HCgel tn= 'five JUC
fchuuiin/ ftiffocaic ,i>rangularc aliqvcm. -$u-
fnmmcnfdjnurcn / five 21n*td)nfir<n i adneaeie,
detincire, vineulo cdrnprchcndcre. ©ic ^t5n«
U auf Dem dürfen iufamnii'nfd^nuien/ manus a
tergoreftringere.
<r djnurCT / tott / non [dum eß textor limbolarius,
funarius, »hat tin Sebridnttoc^et/ 25on<n#
tri ccf cc / £5* Ä4nt>rmißd?er / wrum rhamyco-
aftor , exador , conftringens , & vorax > gulo,
phago, maado. ^d>nQrerinn/ t>tc/ limbo!a>
ria. Porto IcdWlircT txponitur, Ii clor, viaror,
lorariu«, * (pc^nfireriira/ comotru , /rnn,
qi-a bme fu* ertnu compoml.
<5d)iiürunfl| / ne / dr bm ©tönureiv vinculum , Ii-
gamen , ipfr J. aüigandi »Hut » ligatio , nodu» > ne-
xus. ^O^fcnliuninci / folutio vfneuli , nodorum
laxario. ftifrfdinüriiiit} / ardliflima addridio.
^Htirdjnurimg / alligario. Qlbfcbniuruna t 3lutf
* (Sutfd^niiriutit / idrm ivod ioßfdjoöruttß/
<gi CC CC libeja-
J909 ©C
hbcratio a «inculii. ütufl^HÜruilQ / nudado.
tri mxmmiü*rum : rfl rtiam gumix , gurgelt , vo-
raginia » polyphagi & iugluviofi luccmpcuei,
qvoittiAm vgdjm'Kuna/ /iwp/ici/rr.duginKbmV
ruiuj -/m <£infc9nftrnn>} p»«?p». ejf, teflga-
. ho. 2>irf4)nÖrunjJ/iinplicafio, involutiö ,in-
tricatio , pctplexitas. jjUCföuftilMt} ' rtrangu-
e*n(iri$/ ©ebnnvicfat/ & iB4nür(aff / idj.
I linearis, funalis, aftriftorius, o- aftnäone.fila.
tim i ad modutn ratniarum. Q3cjrf^nurid)( i Sc
3crfd)mind)t / irrctuui , ioerjatus. ©*r<b
fd)llüud)( / icmnifcil vtl ixatii c uu:ui, defen-
■ ptus i wiatus. (3olbfd)Ui'lrid;i / aureö filo
k rxxius.
CftttUfV ®*UUC«/ W«/ nur»« . filii uxor.
Omni» QrammMtucrum ttnbtbii txcUiMt , hoc na-
ßium <g<J)niir vtnut a LtUinwum Nuruj > uf :
*r Heut / ». toi 3l«r/ tos öobnt» 2tteib. 5<-i
• ijHijrörumNuriu ntnUnliuu uxomn Klii , voi/m
ttam qvamlibct nupiara , aut fponüm mUt,
u fvtrt ir Nurut k Grdcorum tun Jenvant. Lt iM
puriu ifwt mtgit Hin uxor rßet, qvixm no va nupta
-iftauift pairui , nepotit, fcs qvommcunqvc alio
•»nun. RtfiM Uj^ s£cbaur rffli (gebohren / co-
pularc» all* gare , avmiijuwgifur iowui inrx uxor
jiiu nri , tarn «rat tonßrinoUur cumjxmiUA mti,
. ul altrrayvsfi fit ßlui, vincnlum^ bot. ix affmitatk.
©d)Drf«unc^wnUtnuru» modcfta.niongera.
(Sd)on/ fct)oiicn/ gefefoonet/ pw»«, «-
dulgcre, coudonarc.i/.abftioere, & cemperare.
'"Sd) fd>ont meiner l£l)r</ dignitatem meam re-
• ipuio. ©Jan bat ber jtir«r)en (lrfebiMief / fach*
tedibua rempetatum eft. deiner (*>.|'unbbi'ir
'• fd>Dlirn/ valciudu» rnbuere, confulcrr. operam
li.u c , falutit rarionem habere, j dl t' .1 rtc i(X
Slrbclt mA fdjoncn fönnen / fivt a/ra febonen
IPi'IK'ii. labori ifti rgo pariUTcrn lubcni. ,11t
fAonet fcilK« CWenfdjcn / nemini pareitur.
Schone Md)bod>rin memy fac, ur valeai, tuerc
4c fuftenta corpui dt »ir« tuas. !JJcr|"d)0ntil
iornftf. U. qvodßmplrx 0d>Ot1CD/ paticattam
■ccommodarr, prasrcrmirreic. i£r fd)ßO( / /iw
t>Clfd)PtU btr MnfiMitil ' parcic impenfx. ^if
ÄcT lölraff »eTfcftoncn / peenam rcmirrcre , mul-
£1 e grariam faecre. SDerfcbOR mid) mit |Vlc(>cn
©öf ttn/ comperce mc fic alloqri. ©er 111(111
ft(r|<beat/ brfi'ti verfebone id) toieber / qvi mei
pat*u , Jmk feparco * ego. £(5 «tuiccö im
@c 191 o
COi utt cfltit-c tviib i:iu;c i'erfd)uü(( / •• » • ** mag
»llUd 6bec t c AUng(fpcutCj<n/ oraniafaedä
Itragc lacciantur, 011111c» inumcciooc , occido-
nc occiduniur , inftar pecotum oberuncantur.
Scrfcbon D.<bbc* ,.n:un>Ki-ii|"d)(u/ impenro
buic impcrcito .£>.it»< jj) ßjot intinfj ii'b<V<
»crfibün.f 'f luuccinc ego rttam parH perdere!
Unvcr|d)i ncr/ ludiffcrcai, tndirvdiTitnatiai^ac
vcniS.
\Sd)0tKr/& C8rr;<bcner/0ec/ parceas, cor» Jonan»,
prxtcrmi((ciH, connivcni, dement! ludulgem.
WUCbPIltrilltl Tu : l ... 4 m i.xc.ea*,
concedent . Iibi trmperar.«. <Otrflf^frfcbt*llfr;
nox.v cximcK! , par.am conWon.'Utt. tJJOtf'i
(in SeiKbcner ia {Dtcm'd^iit/ Buftatoe Dtai
hominuai.
6d)pnunij & 2>cr(d)pniinij/ tu / i'.o«>^d)cn«i/
de ScridXMICU/ «.Icmcnua, indulgcnn«, >nuuu-
nitas , hberras , conniventfa. 5ji;ii...r.u:t-.| mit
'Ii' Mi) 11111» ^lon.ll inimumta» ab cxtub.is i
ceufu. vs#-ifltl>i:r Feine 23(r|cbi>ui!B.i/ noneft
hic leaitati locus. 2Ji'r|i.1;iMli'U l'icbfi't bco
folcbdl Heilten tnebr aat/ habere honorem ejus
ingemo deecr.
cB eftonbar / SSerfdjonbar / 3JerJcbon1id) / ft Oer.
fd)Onbiirtid}' *J*t> l . ».oiucili»«» , prrims-
lus, connivrnt, mdulgcns. immums. SÖCTfdjCtti
li(f)ei CerbredKn / peccarum vcniale, fvod aM
inleryretatttur rerejtWielje 9ftn9c / JW rXffita
h*c atcuratä non eß, avui Veceje t»! id? mcjjiüm
nol*t, lit'et Vergeben r::<m cmJ tuüt fiq/tlßttu
Adv. nniulptnrcr, benigne, folutr, negligcr.tcr,
laxforc imperiö.
ton), ctiamfi, licet, qvamvis, rßtluum
a ivtib lemp. jam. (fr illfdpOll b.l / jam adeft.
<?djonl(in.||t/(ampridcm.|am iliu. Cr djOB VOTt
ber/ Jam anica. <5d)Pn oi>n Äleiiirn iinfy jam
inde ab ineunabulis. Ob tt |Ujl'H feine (5(Mbr
li.it- criam, uc nullum periculum (it. 2Ucnn (i
febon ni<S)t qe/cbeben roirb/ etil id futurum non
cft. 9Biiiin|(bon/qvantumvit, polito, tamctfi.
j !i bin f(bon jufrieben ■ utiqvc «ontentus lum
häc re. »gebon oou jener 3eit an / iam ab itlo
tempore. Ird)i'nr/i4in ncnnuntjvani fro Crchc«
, ubi vuit. jt . . Aina j^HBK
@*6pf/ topfen / gefd)6pfct/
baunre,
aaclve. iDae iijaper i|i tkr iufdjdpfVn / aqva
19"
<2c
1912
eil luuftus profundi. £)ct .tf.ir.it fdjdp t 2Sa§cr/
cymbaconvuiiahaurc aqvam. Vüllte bÖ!C
Illing |d)CV\'f Ii imbibcre ammomalam opmio-
ncm. ©ci'DJCht Idjdpfcn / iufpicionem habere,
talfam opimoncm accipcre. £o\ Ii tcbip cii in-
dignari , turgere , accdcrc ira. gretlöe «hupfen/
voluptarem ammö capere , gaudiö perfundi. j
(E'tncu SRiltfdjäpfciiy animi Aare, vigere, ma-
gnumammum induere , tnentedurarc. $rofl
rootUUU f Jippfen / folaamm ex aliqvä re reporca-
re , coniolacionc fcfclcmre. ©ePU'i) febppfen/
colcrancer, moderacc. piaci Je & fedate aliqtid
rerre. Compof.funt : $|P|(bipfen dcliqvare, dc-
capularc, dcplerc. gd)JUlU .;b/cl>L |>;\u/ dcfi>u-
roare. £cf'ca abfcfjltyfcn/deiccarc. mffä&mw
cxcipere.colligcrediffufahauftid. 2llltf|dydpfeu/
haurirc aqvam ex puteo £cn QSruntt iJiU* All«'
♦ jl$t!>pK'lt / inccrrrahcrc animam puteo. £ \4
(Sei'iodper au$Öem£d>ir7< |$pp|cn/ fentinara
exhaunre, ejuerc. <£mfd}PMcn /^afunderc.
^lud &em hinter in freu Jfriu ftyppfen / ex hau-
{ho ia urecum indete. in exhaurire,
exanilare. £r|'chppft 33rt>f/ pani* fpongiofus.
(^Tl'd^ppftrO'CbaQfvintmcr/ seraiium <.xhaurtum.
<£ritbp>fte tfrJire/ cxinanji» vir«, <£rfd)ipf»
te r\itlCfd)i ft/ provinciaeneöa. gpTtfr$pfetl/
iramfunderc , transrafare. /v. ,11. ijftdpf'eil
eirundere, evacuarc. JbÜtcinfüTP'pfen ' inftilla-
re , &U. qvo.i ctnfdiiSpfcrt / & brcmfd?5pf<m.
3Rad)i'd)6pfctl/ fecundo loco baurirc. 9ßdBCr
t>Cl» 3ßdH nad)|'J)lSpfcn / vinum aqva dilucre,
mdeerc. U&CCldjÖpfCn /ddTundcrc »ddpergere,
pinpr. aqvamabundantem& iragoancem dcjice-
re. (Siebentel £ppf UbcvfdÖDPfctl / bullienrem
ollam exinanirc. 2Beg» de J&innKojc&rtyfeii/
tdf'mqvod XusfefrSpftri. 3erfd)$p en . jid) jer
fihpVeir Ivturicndo defatigari.
d)PP|Vl" / ÖCt / hauftrum, mod olus aeeeptaro-
rius , «/iii 65d)öpfam« / o antlia , «hii
pfgejeu g. it. capula, a/iij $d?opfghi§.
VT djppfv tlcilt / Ort»/ ficella.
Ctär-pl'uWI / Vit / ft Oöfl @d)P*pfcn / hauftus , hau-
r iendi actus , aqvas du£hii. IOJii t fu)ip r'11 u : , ani-
mi naagnttudo, rumitudo, conftamia mcntii.
g U|tf4)pp "»niJ / g uftut S audl1 - £ro|r|*(&opfunay
Icvamcmum mifenarum.
<£fi)Ppflid) / & (3d)^pfbar / & adverb. pro fi»o
icimw£rfchppfli(g/ faeileexinaniri,
exhaurin, de evacuari poteft. UiUTfdjirflid)'
inexhauftus. Uu<rf$ppfiid;c 5i3<ps|)<it QbOl
t(j/inftnirad> incffabiln Dti fapientia. Utier«
rtl^Pf)id)rr^«rid;tum/ opet ampliirimae,abfa.
dantCS urmn e.
ed)^pflid)l't*it / Die / & ußutiia £rfd)i>pflld>feft/
furftcicnria, vaeuius, cgeilio. Uitcrrd}r)l)|lid)«
fett/ mexliauftaraulcicudo .abundantia lumma.'
@d)0ß / Belg. @d)0f / ^ $4X0». 6foC /*tt/ät
Dl€ / grcmium , finui. Scribitur unb @/ aJdifle-
1 rM/ia/n w vr d)op / tribueum , & germen , '<e
4 04)icfjen wniirnf, ubivid. Std^tj^^videtur
tjp äb antifio Goth.$6t / earo , caruneula, r»ip
/jaiie^j 5t<-c: v£d)0tf4pprff.iw/ i*f^(C/ i.r.Da^ jWt/
/Irr X>a» SUifätd)U/fi>iw enim moükefi , & ip/«
«irr« , <y r* apprUantur etiam (uius , Dct <Sd)0^
ex fpongiosA carunculA conßant. in iftltbaUf ^öfH
nci)Uien / infantem in gremlo ponere.
^ in <r d?r5 lubcn / ot>rr halten / gremid fome.
fr meint / er \w,t Dem QJIiicf im €d)0# / digit& fe
ccslumputat attingere , a.i verbum : putat fe in
fortunx finu. recumbere, in gremio feliciraüt
(bmmas federe. 50?ecrfc|)O</ünusrnarU. SB?Ut»
lerfcho^ / matris gremium. 3" ^et ?)? nrter
matcrnii ludere in ulnii. ö<-T
£kb|ien im (gfhp^ ft^en / in finu amafi« recum-
bere. H:>u W/Cini^cbr-ffittt) / munduluc.deli-
ciae , albae gallin« filiut.' Dimin. 9Bitmmr^f(hd^
lein / fcucoTa , patagium lumbare.
C?d)0ftd)f ' a -t<. r ^Aiv. linuofus , ftnarus , folücam,
largus , amp'us, laxus , iinuatus : cß' ainple, ia.
x , large.
tfl qvod @d?icf fivt fd;cif/obliqvu*, cranwer-
fut , nobis ttiam ©Cf)Cvlb dkitur. gd)ratcr
fiDeg / via curra , obliqva, yr cfnMiYS v.Wuii
os diflortum. Ab hoc adjeU. venit £ $r«l& 1'/ Dt«/
eubde, o^via tramverJoßetTtUar S5" firuttu* ;
6d>rage / Di« / «ff, Der ^ebrnaen / fulcrum, fe-
recrum. 2ifd)ffhra(jcn / fulcra menfaria, 3n»'
merfd)ragtn / cantheHi. (gttraqenffi«»»^"'-
fur ^d?ncit>cbi5rf «/ ligmlingulata. .V &dir4l
QC porrö rjl ©efchrdae/ Dä»/ «voditbet claihra-
tum , & cancellatum. SicappeUint ttn (*5efd;rtl-
gt/pertica» iftai, qvibus agn communiuntur,
icpimcmum.
® dSrabfn / ßcfd>ra&et / pi«r<rc, pifere , com-
minncre tundendo, communiitt dicitur @fj)t0#
tCtl / Atq l utrumq l eßh&<t)tAT) / pria obiwvi /o-
tum commmuuntur Jrugt bindende, ntc wfarinam
€C CC ee tj re4\un.
TW
Sc
I9T4
rcMguntur. (gdjrOtcn t tum tß biparwc , in dual
Iattesfccarc, 1/. curtare, \$ mutilatc. Stholid.
itin primit.ait 1 XVcnn man ÜH'unK fdjrottt/
fltljct >u (et>cm ödjrote «nittJctffdjticb j»m
reentgitca ; V : nan,: n Da fagen i|l Vorteil
XOM i|l tjefc^roetn / irumcntum adefum
ge&rater/ & <Sd)n>ter/&«r7 *»(<>» pinfor, tun-
aendo comminucru, bipartien», cuitani,mu-
rilaoi. (Sdjraberinu/ & £ <t»d(cr inn * Die/ f«-
. mina pinfem, dr contuhdent. Q<S)vil(T ttiam
infrllum rß,nemint Ccarabxui cornutus, lucani
cus, cervui volans. StJ vid. infra tn &$t&
Uli.
ß<i)K&b)in$/ & <£d)rorimg / tief contufio, dimi
nutio , mutilatio, feiilio * rofio , & runcinandi
aflui. vrd}Vi'ti:iu Der SSeunie/ & da-ct / fc-
flio A fifTio arborum. Odjrotun^ ft." ©Ctrci
tvi? / frumenti crafltor com n na.
©ebeot / oer / tu/ & dm /p/«r. <Sd>rotc/
l'cumcnium coraminutum , conrufum. /■'. pi-
iuIxgiandinofag,granuIa plurobca, tv/ferrca.
• «rando minuu , alias ^ne&fcnfebrC'f. 5Jiel)
& Übe- * s3d>tVCÜlfd)rot / crinmum , fanna erat-
fiufcula. ©cT|tcn|djrof / p::una hordcacea.
2i3cllCurdjrCt' etmeca. Ctvrrtuwpcn/grumoi
Elumbcot fundcic. (Eine Sucbf» inte srebrix
l t 1 c tl , fiftulam grandifcram fem gramtivomam
( Sdirotbicbfc ) grumii plumbf 1» farcire. (gl,
nein He Seine »eU (referet febkflen / plurabca
grandine tibi jv a'unjui ditjkcrc v?d)i"0f in rt
momtsriaÄcitur Iiga , pondu* , bonir» moncrx
exrrinfeca. in' i; gutem Sdjrot nnb jforn / fe
cunJum bonitarera extnnfecam * intrinfecam,
1 r. maecriä, ponderedt qvaliratc rnonene
(rcbrohc&c / * echrottebt / adj. fg advtrb. modo
craflior« pinlitu», piftui, contufus, conimmuiui,
it. foflus, fiflttt, bipartitm.iv . biparcitö.minutc,
mintrtim. (Sd&rotirbt' fivt ec&rotbaffrr 3ucfer/
faccharum grandinofum.
Slitf fdKOfcn / deglubere, decorricarr, exeorticare,
dchbrare, glamamdefqvamarc, cerrieemdetra-
here. 2Ju$g,efd)re(etc £rbfen / p ifa depcllau.
Slus'fcbroter/ degiubeo*. 2lud(<^rcrung/ detor-
ticatio.
£>UrctfdjrOfen/ rodere , corroder«, perrodere , ab-
radere. T^tc 3)»eufe haben ba$ Jf orn fehr biird).
fcftrOtCf / murcs frumentum iftud rodendo cor
raperunt, adroferunr, comruneärant, j^nrcl)
(djveWer ^peivonD«naC«tman/ laxdun'
verminoujim, »crmiculn cxdum. JDurttffJjrü'
(IHM ' vermicniatio.
€infd>ti)(en/ * örewtdjrofen ' /»wörunberfecro;
ten/ * Un&tifcbioten / fuftrwre , pcrmifccrc fru-
dtii pm(envloi. Dem 93«el> einitbr oten / ccrilu-
viern pecort mifccre crimnö. Äorn unbitbei
QUctien ('d)n>ten / illigincnt comunfcccc ttiticö
ad cratliukulc molcndum.
23cr(id)lOfen / * ycrt'djrotm/ derodere, abedere,
rodeado confiecre , coofuracre, coirampcre.
3Jcr|djrorilIf-j . imminurio , conrulio, fxundi
adttt.
vgcbr6tle / esr am Aaitae ^e^rc^lcm / «
©CfcrC^Cl / t»*J*/ ineubu», cplnalt«, opprciTo
aochirna. D fT 'rrlum^^xittlj & »iitrciet.
^anlfdjrel^eL genint familiarH.
@d)ränf / fd)cänfcn/ öefchranfet/
clathracCt cUthiitrauBirc, &cUuUcrc, caiKcU
iarc, te.cu((odirc ( cuAodiä cir^riimdare, «atlarc,
coDtincre,cocrcerc r cobiriere. ^ u ^<tnc Irf): i':rt'
ffn/ dccudinm federe, prd*i dr. utlaie. Ditttur
rtiam tiberrin JtlOcT ff^rrtufen. stt *Ctmf«f.)~unt:
•:iil: ; r:tiM!i:;ii recti», obticyvn , ' cranivciwt In
gni» fcjn te, contexere , compingerc , ac plagalit
diftmgverc, ip>odrV.am diatm äi>ird)rÄnf{n/C5er»
fcbrAnffn/ it. QnreDfcbrÄnfcn.'J^Sefrfjviiifcn/
lÖerfcbrAnfeH' * ^in^>iinfin mttapb.^vo^.ß:
refrtnare. ©en 3t>tn n'nf<trnn!eil / irara com-
primcTr. ©ir JlnnljeltbefcbrÄnfen/ frrocita-
iem, r^andaciam fiangrrc. £)ie ! -Scrfnl/tieJ)f Ctt
Ümfcbrcnfen / famrui rtftringer*. ^cin ©t'
muteinfebrdnrcil/ imponerc ammo fuefrertof,
imralimcnfccohibere. (EntfcbrÄRfen/ p*t.tß
y 3luP|cht.iiil'itt/ excracaixcUotcgrcdi, La*
xa»e frcRuitt. 311 einonfer fdjr^uftn/ ad (or-
mamcanccDoruin/eprrr. 33er frvt ^firfehriHi
Ten/ virgis lignett, fix* f crrcu fenefti j», «u/ for«
rnnnirc/fwdaudcre. URbefebrdnfet//;i>f UlK
iiinf^ranf e(/ Über, «r folutat, incoadh».
*r ebrdnfer/ Der / * €djrdnferinn/ We/prcpr.mai,
ÖTccmina clathrant, clathrif ac canecids ma-
nirns, dritter eocrccnc , cohi brns, cogens. Hute
rt&mitnt ßgmficatiom ^e|djri«fer / I)Br^
fttrrtnfer / (erinfehrrfnfer / <3t* * Umfefernnrer/
rxponitur rtiam moderator, cfTrnrrdcratrix. fftfr
fehnf nfer «w» r)? finiior. ©ejlcbt ?bcfctrinf er/
horizon.
5 djrinFim^/ Dfe/ 4 ©<w €ehr^ nfen / w/^i e Airrf-
iatio & (iatbratio , mtliiu fcpmtatom , KTmunt-
avcjv
6c
nicn , (rite munimentum, qvod clachris & can
Ccllis 6c , i/. cuftodirio , modcratio , modcftia,
cocrcino. Sk fj? OJefchrÄnFuruy ^tnfdjnSnfnna.'
Ilm fdjiinFiim] / continentia, circuntfcripsio, dc-
finmo, &mnö voc*bn!6 reflnttia.
&ff)TM\b Der/ fcriiiium, aimanum. %n @d)ranF
legen Ullt> ücrtmbrcn/ in fcrinii« ponere, habere,
tervarc, cufrodirc, bffttjfeftW claudere. J$rOt
fdjrarf/ paoarium. ^H^Crf^rnnF/ ferinium
libranum. ^uchfen« /'««' !iHfrf1C*fd)railF/ ar-
nurium in fpecie. 2>Hffcrfdjra&F/ prtnmu-
riumburyn. ^tiiMcn)d)l\inf / penuariuru lin
reuntr ©luYtTfdjrrtliF / repolicoTium vafarium.
&cHerfe{jranF/ repoficorium in cellis. £Wi>er>
f^rnnf/ Teftianum. ^'iic^COfd)t , anf/artnariam
culinarc. Gk'OdjrariF/ rhtca nummarta. Juni'
|>mf\i)rJirf/ ünnium vUe.crTra&um.disrupnrm.
Vir pcif'c(ä?lMnF / cella promfoaria. (Sfnbvil
fc^i'ttttt / rifais, repofiiormm claufum , £•> ferra
tum in h ypocaufto. <£i(bcrfdjranF / gaiophy-
laKiam, vafarkim. €ehnTlicrTd)r»i«F / mundi
mulicb: is repofitoriurn. QnnfäVflüf / repofi
corium pro vali* (tanneif. <£inem Dcil 9fr*Pf
fdjrattf mfdjlif pcit / tenuiorem Tictum porri-
gere altcui, alimcnea detrahere , minuerc aJimo-
niam. £r tiMiinif aiti brm jtfcftcri'cfcaiif/ mun-
duhji, conciitnu«, vcnuftoluscr?.
^d)Vi\nlUil\/ D<J0 / dimin. rifeut , armariol um , et-
Hella , ciftcllula. JTiCillO&fchriSnFUtn / daflylo-
checa.
^C&milfcn / p^w. m/m. tont. canceRi , carcere« , fc-
peum. Ktrrcn ©d>ranfcn bleiben/ roftinere,
revocare , contincre, etfreprimere fc. Uber l\<
&d)XAnUn fd)re«(cn/ extra caufam effe, Innen
cranfccndcrc , extra olcas vagari , modum egre-
6t, excedere , longiüs fc efferre. (Ebrcrii * £u
flenö|£ÖranFeiT / linmcs honoris tirtutii.
jTcnf((){)eitf4)riinFcn/ termini cafticati», pudici-
tiae cancclii. £inen ta feinen ^lintr fcfer.inlc«
(jilltcn/ intra limiecs ofHcii coercere aliqvem.
CebranFHd) / adjrB.&*Jverb. it. cHcftranFicbt/ &
<2d)i'rtnfbaft/ cancellatus, &cance)lacim,crans-
verfui , rransverfarius, dachratus , obliqrus, i;" '
tran«Ycrs«, obliqvc. S&fdjränFIlCfr / finirus*
Unbefc&r4nFlid) / «nfinirus. llnninfefirdiiFlirftc
$R:ä)t i iibcra noteftas. $efd}r<foflK&cr $c<
fehl/ mandacum ftrictum.
<£(ftr<SnFHd)Fert/ Di« /propr.canccllatio, fl/;i/fini-
curn. moderarum, deferiptum. Sed lomvof. ige-
f$r<fofli<&F(it/ u[h*iüu rß. UnbcfcMnFlie&FcU/
1916
infiniras. infinitio. UmfeGrifanicfoFffr/ modus,
ccrciqvc hncs.
v3ctratine/ QU/prtpr.funt rcpagula. Olimäu-
/rw^r^ranilC dUtbatur forum, gjf locus judieii.
Indc &tlti>f Grannen / rnbui civitatis , Öfclrcul»
regni ,fru imperii. Ut in HelvrtiA pagi , vuht
cancone» dtüi ^d)ninnen / tntiqviths tUämdice.
b*ittur fchoiar, ö*(Sc6ranRfr/ yi^6aranner in-
formtrorts jutentutU, Ö fnagiftri fcholarum.
A Soi rone, Rege CelUrum^vi ttmpote Abrihumi
public* läcrtrum finita tnßituit.
OC&ratlJ / DCf / pr°P>- coneiflur*, effraaio, U.
niatui 1 & ipfum clathrum. Hodte r*rb oecumt
©d}tflni/»'y/ m Compef. ^H)ff(hran|/ Dcr/auli-
«ut, palatinum mancipium,^vi/?vrnr«/« ftron'-
hbta *vl* aÜizsttu. Vro 6cj)rtin| Wir iifiwia
(Sd)t unj / nma , fiftura , biatus , ettjta diminut.
(5chn']n}lein/Dfl«/ rimula. Eß &mde ^tun*
iicht/pernionibusvexatas : Lft enüp pernio ftJM
04jrunjc Der Herfen von Räler.
®CbrUnDcn/flCfd)rUnDCf/ crepare, rumpe.
re, disrumpi, diflilirc, disjunßere * disjun«»i,
divcllerc , ör divdli. ^i&reieb (ttmal»tf/
terra hiat , diducitur , arva finduntur , hiafennr,
Compof. funt : SIuffchrunDen / dehifeere, patefee-
rc. Dkituretum S»neinanDerfchrunt>en / 4 3er»
fe&runben. 3erfchnirrtete S$bn\>t 1 manu» fea-
brofae. SSondniinöcrflcfehrunbefe Ußanö j di>
duda a/Tcrum)unclura. 2l»sfcftrunben/ fcjungi,
dirimi. SIufcjcfehriinDefer jßoDcn »on fy\%ti To-
Inm hioTcum nimiisqvc caloribui fiflum.
fehvunöcn/ * Dmchfcftiuntcn / rimas* f ca bri.
tiem contrahere , afperari, exafperari, incru-
(rari. €[^fc&VU^^en/ corrugari , irrugari, con-
trahi. Oon^f einfrtjrunDeil/caloreimminai.
minorem fieri. 2Jcrfcörunnen / * 2krfcbrum
• . Ir; / corrugari.
<£ d)X\\H>< 1 Dl« / rima , fiffura , labet. (9 c&rrni&i
kin/ Ttas/dtmm. rimula. (Se5run^e ^e^ €r&»
xtityi/ hiatmtemr. ©tf)mnDefln JfJdn^enunb
Pütjen »on Der # dffc / pernio. ©chrunDen an
bet iSmfl / fuTune raamillarum. (gdjnmDen
an ^en kippen / labiorum rupeionet de Hfl'us,
aphthar. ..'
S^runDnng/ Dt« / i^rw feie eß qved gdirunöc/
^irifi^ f/iaw DOS (Su^runDm/ hiatu« , difjunöio,
afpritudo , afpredo , feabnria. Ejtudem ß%m~
ficationnfunt Compef, $Uffchj«nDuna,/2lui; $ßer#
& 3rrfehrunöung.
<£c cc cc tü eoVuiu
T 9 T7
1918
<rd.jt'!iuJid)t / & i3<finnii>baft/ sdj. & *iv.hiani.
dehifccns , fi li ni 1 fcilTui , rupuif , 4t hT.c, icii'-e,
tf. lanuius.diduftus. qvaflaui«. 3cr|d)run0idjiV
diftratlu«, arulfus , dkcintut. crÄrunt ld)Crt
9D?iUll ' labta calorc vtt acte fitcö :i-.U. D*ii:tr
tti*m (rdjrunididjf.
^cforapf / fd)tapfen / gcfcferapfct/
& di«fro« ©ctjrobbcn / & *3d)ra-
PCtl/ -' Bc/g. 0djrobbcn / rädere . fcabcrC,
runcinare , fricacc. £>in« ©Ctrribf fdjr« | I :i
(ata fruticcfccntia falce tonderc. 2*<n
febrapfen/ tondere barbani. SO?« ttn SK»V-U'!n
fdUM pr 11 / fcabcrcungvibus , iy lealpurire. £Mr
3»5nc fdjrapcu / deine» fcanrlcare ,Öf circumCca-
rificarc Jr J ©djrabbcn t * fdn\i p :Vn / »■<'■■; ■
mon imö notat bona inhurc, mmitqvcad rem
intentum eile , ac prxdam atarinat qvarere.
Ctmpof.funt : 31b wcg< & biiüTcaJdirapftn/abra-
dere, Jeradcrc, fuccidcrc, detondere . Ö mtU
fbsr. augendi rei cupiditatc avcllere , qraeftus
eami decidere , detuhcre. (Jillim t)Aj frilK
dbfd)ropfcR /alicujuibonaexcidcre 8c cxfcalpc
re. *JJi d) abfd}rapf(R / adraderc piceait arborum
refinam ralitare. 9lb<]tfcbrapft ©ftrribid) / fe-
get« retonfae. Syfdjrapffh / idtm fititß, ttotgt
mint adradere . 8c recoMdcrc , niet.Tpb. acftmii
facerc ; €r b<M fitb in f nr jcv 3«i ivi'l bcftftrppft/
' exiguö-teinporeqvKftusniakinifrs tecir, ingen-
rem pecum* vim'collcgit. 3ufjmtnctt](brjpcu/
corradere. omniaad lucrumrct-ocarc» inrapi-
nit verCiri ,8t occupari.
©(ftr jpfer« Oer/* t?tbrabbcr »Hcubi ttum <$r$rcb'
btrr 4 6d)l llbbtr / propr. radcni f fivt rafor , fca-
ben« : ftpiht tutttm Aicilur dt nomine fordido,
tenaei ,'* aVaro. ^(brobbrrinn/ Ote/ triparca.
£d>Mpfr/ 3lißminr:nf(briiprr/ lucrio.
€ J)i'0pfc / OlC/ radula , ralla , raforium.. Dki/ur
fvvh £d)mpe / ort / ftrigiin £>.ii $fcrb mit
fincr 6d)rapf« bilden / eqvum ftfi«iii rrrgetc.
ve / diftringere. Vtcituravotfr ^ferbteftrapt/ flri-
gil, *obü ttum ©crt«ctJ ■ 4 0trrtd)f rt»
ed)r(ipftllt*J/trt/*0««V?cbrapftH/ rafara, ton-
lura.fn&io, frteario , tricanti, mttaph. qvjeftm
illiberal» , &Tordidut. Sufamnunfcbrapftin v
lueri imprubi conqviiitio . vulii cenrafio bmo~
rum. 9lbfd)r»ipfl»n(J/ decortieatio.
fcarificare, cueurbitu-
tu, VTcalpello faagvinern miuere, fenö km-
üeationcni Uccrc, cutem Tcalpcllü con(cinderc
irj VrfbTfpfcil tueupf). yvsyoY n-.lAt aliq*cmdc-
fttingcte. fcf bonnabraderc , exuere almvcm ar-
i;cnio. £inf n ^tflum |d)rtpfro / fammum Cor-
ticem arbons def^vimare. (^djrcpr'cu '• '
vjrtmmqvim corngere , fcj emendarc Jeßfngt.
0' f ! HUb lüß bir fd)l'f Pfcn/ bibe hctlcboram. An.
ticyram naviga. Limpcf. hujtu xtrbi rtrifimM
jknLi Diamui tdmr» : (£r b>lC Wtl QMDttffli^m
htnircUHTdjrrpict.' mukum fangvmit icanfican-
doAin>i<c ^ i*^V ^• *M^^H
\f il)u-ffff . Oft/ fcariflcanf. faugvifugm, W»i
fctnfK»lor, rtitm %ll!t|'d)rfpfcr ' V v '" 1 <I<IW
föfkfcbrfpftl'.' hirundioci bonorum. jjj
tSdjrrpi'un«/ du/ * 0<w £d;rcpffH / ü-arificatio,
ipüq*e langvimsemiflio t yv* jc*lptUii*f tmKr~
bttmktfit. v.-d)vtr:iuu ciuetf $atmirt/ cura «-
borit . tfvedthnJrmJ» & fctbmdo frrramrmttfk.
6(fcrfpfidjt/ & e<br<Pfcrlid) / per modum <can(v
candi , 7 vaft fc*nfcaMn. £4 l|t mir Bid)( fdKfj
Pf tvlid) abhorteo a fcarirlcatione. v5d?rrp#d3t/
etidm cß circuractfui , dclibratut , dcfqvanu-
ru«, / 1 vir
igebrobben/ & ^djrubbcn/ corradere. co-
aeerrare, inhiare divitiit, Tnbum ÜJxa/t. rjl, la-
dt vtwU an (r d>n>bbrr / de (^cfrnibbtr / »anu.
tcnax, fur.li.^.iis. /.'. djrobbcrco' avariciacuoi
fordirir« Vd.fMrk,
©ctjraub/ fchraubcn/ gcfdjcaubtt/
I lotqvcie cncbleain , trcnhleatn volverc. St t
(rdjr.'.Ubtllrfi<« '' » •'<»' urgere , premere. inftarc,
in(ec>ari. (gr 1}6\ 1 1 c ni^t auf mtd) )nfd)r>iubtn/
bi? id) r< (Uljn milftC/ non cedabai obtundree,
occ deftitit , donec ejus voluntati fuccubui.
(cd)raubm mttiphor. jroA pro deeiperc. Sfttt-
cumducerc p ö' !nif il;n jla(tlid) flt'
fd)C>Ulb<Tt/ egregic impofuit ci, tragutam in cum
injecit. vT mcil Üllt fein Ö<U fdjrailb<n/ argentö
alirivem citcumvertcre. C^mpsf. funt: $M*ßvt
21uffd)raubtti/i/.2lui &?i'4fd)raubcn/ cvoUcrc,
retorqvere ccKbleam. ^Iil fivt (£infd)r.'.ub.n/
intorqvere coagmentum cochleare. dtcUurtt:*m
3Jcrfd>rau&t*U/ * suefebraubrn. 3crfd)raubtn/
rctinacuL coch!cata iatorqvcndo rurnpcie. '.
vehemenri(I!me inflijare.dt incenderr. fjr b«it
il'ii (t.utlidjia-fdjriiub«/ animum ejut ad banc
rem accttimecvcrberavir.
©djriiube / DU tpiur. £d)raiibfn / cotblca , clami
cocklcaiuij utfciaatui , Iignurnintouu!an fpi-
ralmm
J 9 l 9
©c
<2c
rulaum crecturn ticuhlca. <£iftrmc £ dir II
be/ er ochlca lerrea. JfxJljcrnc vr cfjlüubC/ ligoca
Cochlea. Oaunuiifcbraube/ mamea. &iuimcn>
fcbtUUbcR ullk^Cll/ arcrarci*7 pretTarc manicis.
fBrini'dnaubc / fidicula. %cinfcbraubcn auf
Ipff n l Uxare fidicula» , cibialc ferrcum evolvere
SHJan&fcbraubc / clavu* cochicacui. ^d)nj.,nj
fcfcraube an t.r$ii4)fe/ Cochlea parm maxilla-
rtf üiopi. 3n?(n jfdjraubtv r ctmaculum Cochlea-
tum.
$r cfiroilbcT/ ©tt/p»ßpr.M>rtor, Cochlea» volvcnr.
@(^CvUbcrillU/ DU/ famuu trochleam intor-
qvent, wrUpbor. cxadlor, vexator , concitatQr,
& ccf;r."übc:'inii / ftimulaun , impulftrix, it.
fallax , circomfcripcor , f ran Jator.
Gchuubtimj , tJic/ikOflö trtbraiibcn/ totfio, igft
»rme* voiv*ndt cochlrtm , ut : 9ibfd)railburM
& t£in|(hroilbunil / evolvendi de intorqvendi.
tO&|"djiaUblIIUj / laxauo trodiic.c. ^\\(\Aw MI
bunt) co.uctauo trochlcari<kCoagmenti.(~d)rau
bUUg mtUphor. ttrtm pro qvacuntfa vi , violcnlia,
irnpciu, impreftinnc. inlTigatiane» ^impuliu,
«.pro u«umft.uption<t,£5'fycophantiapom/u;.
«2 djraiibidbf / dt £ chratibbaft / cochleaiu» , n^.
vu», tüttilii, &5 cortc, ad modum Cochleae, iS
mtUphor. violcncui , dolofui , STycophanooic
ctrrere,
obfhipcfaccrc , tecrorem injiceic, alicujm ani
mum formidinc opprimerc, mecum ineutere,
in nmorem rlarcaliqvcm. ©ffchrftf t IV^rbrn
frvt jtd) |d)rfcf fit lagen / terren , tnenre concide-
1920
fehrceffe 1: 11 mir flmcn^Üftn/ dolii »llumatqtc
mendacu» lutim^cm dabat. S0f lt n \\\ im flau-
i<II {Oijcr erfthrotten / com rrrpi^acur caJtxu
tf iBin bis aufbeu X*t> trfd>rccfcn/ üraorem pam-
cum inj.««. Dctomptf. fimt : if r Wll f criArr
(Ten /ieijfim pavciwcrc.de qvah* albcfccrc. äj«,
tX\§\ cefen / pavere una , conterrcri. Üb« b<c
m.ljcit rrfttll-CCfcn / vehementer aliqvi re per-
«11«. aöürubcrrrfttrcciin / expavwcad al.qvid.
2BlrtiCl\r!(()rcif ;R/ novö metu icrntare, * terrr
uti. p t ritfjri rief m emem «mifbmUa 3M.it/
omni ntcpirupavcfciu.
e*rctfcr/0rt/ ofhw r)j terriuni, perterrefaev
cn» , attonitum redden» , fbrmidabilii: bj/BW
a " x ""' fo!l, ' ci ' u ». «smuceoi. trcmujui.
«IWCaCf / Dtt/rtiinax .perpävefacitm. (Fr,
fdjrcfffTmn/ Ort/ terricuJa. Slbit^rcdcr / a«.
tcrreni, mmls refriran». ' Difitur rt,am nonnutu^
ediert iiRLi / o« / ed)r«fm / * tit etftrctff/
uepidatio, palpitario, rurbatfb, c<omminatio,
ip/rf, timortm tncutwnJi ääm. ^itni nt> |ht*bt
»iMuCrcbittfcn/ toenu tr fiBO»anni!t/ ammus
vmlismcui baur fraogitur. limcinii p'pfjlidKn
tetbl'i'fffn brtllijcn / lubicum p.ivotc i» alum of-
fcndcre. (Fjuc (£(hrttic «t />rc,r f y? Tormido, w /
fimulacrum fecneum. 4>fU|(hrcd;c / cicada , lo>
cufta. ^lUfAr^lfin/atielabur,
edjrcdnfip / eü)i\cf mI / & e*rcc1ft I / ta» 1 peri,
eulum, tyii.avu.vacljrtcftf /cJ' Ödnruf «na.
eic finD (iiöropfiu «Sdjrvcriiuij bcdri/fcn / aneep,
terror eot ctrcuinftat. l£r fan Cor CCbrcctnÜR
räum .tiifDcn tilgen fitben /illc mifer vix adilat
formidinc.
re . exaniman , inerrorem pefluci. (f
Itigt fid> nidjf Icittr fdjrcct nu vir non fic
vaiur. CEnifm mit trrObriijMr fthrrrfrir/ au |eibrccfen / r«r/ p\ur.x>U <5*rc(f<n / pavor uc
«oritate magillratut ntnari. -fJÖfit brtn $i>&C n.or, horror, ftupor , exanimatio, confte'rna
ffbrf if m / moirem denuociarc. SKif beut 3R aal
ftbrcifcn / cum vaniloc|vcntia nunas jicerc.
Cempef. furtl r 5!bfd)rftfcn deterrete, formie re
Jebilitare. £>u mixil mld) no\ iinabi?rf(fjrct1i(
Vifan 1 nunc] vam uliö modö me potei dererrcre.
5)?t-br & RXiferfdjrcctcn / formidinem adderc
alicui.
Crfdjrccfcn / *™m. tß. imprmt. «frfdjricf / i(ö er
fd)r«fe / ^tl frfdjricf fr / rr ertthrrrft wir rrfd)r<
'den / k. 3<Ö rrfdjraf /• id) trfdjritff / rr>
ftfjrctff n / expavere , contrernari , percelli , Jt
«flirr y p*QM firmitur. Qvarr.h Autem nfLvt ,
tuve rrgulärt rß , ut : ©Jt fj jfl mitf) bi^filfls fff)r
et fdjrtcf f J/ per cutlifh mc valdc c& de re. er
. confrerna-
uo animi. ^aul)(f(t>rc Cfcn / terror panicua.
iPbe«fdjTCCfcn / metut lympbaticus. vf (btin
fn* »<r ifbcöcr ed)rcrffn / formido maaif.
©!o?!|djrr <Jttirtrfi'n / pavor fubiru«. Qthro
a<tl eini-IÖflt/ trepidationem injicere. ^)cim,
lifl)<r 6d)rcrfrn / metus öctuiru». ffjjif ^djrc'
den (Inotnomracn rccrbcn/praeoccupari umorc
animi..
tSdjrCCTlirf) / m%M**rb. hortibilii» terribdii,
horndtis, horrendui, ö": horrende, borridc
modo terribili. \£g Iaufff fort rJlid) / tC rnfo'
num eft. (fin fdjrfdlidjer epinjcl/ rpeftatu-
lum hofrendum. £rfd)rctfltd) / ütm f tlr r ä,
*t: eifdjrvdlidjfcrmiinif/voxhwnfcij.
fdjrat
1921 ©c <3te 1923
fdjmfltd)« j?r<<<J / bellum horridum .borrifo-
nuni. (Einer/ ber erfrbrerrHd)e frnuterrbet/ ter-
nloqvus. (£rfd)VrrHicb r(i4B valde, »ehemen-
tcr t gramer txponHur. (gr itf trfdjretflieh, Qt>
billbia. / admirandum in moium patient ed.
(i:t»aicrf(&r«fli(ö »erlangen / inftantitfimc Ui-
qviddcfldcrare. (f r'cbvcvHitl) bülen ' magno-
percorare. &< liebet ihnrrfd)rretlidj/ extmic,
* unicc cum deperic. €v Clt» t er f<t)rici1icl) Übel"
feinen QSerlnfr / amiflüm lug« mfane.
©d)reeFb«ff/ 8t@ty*äbat(*Jj.'&*Jv. tremefaci-
cns, tcrriiicans, pcrpaycfKicns» formidolouis.dc
formtdolofc, homde, f onni Jabilis, formidatut,
perrimefeendu«. Igine fd)irt!l)<lffe Z&bt ^ciui«
formidolofum. Cbrci! Isuc QBottiV verba tc r-
rifica. vr cbrertl\irc iierc / monftra terribilia.
©djrerf baffe* Cinjinnrrn / Uou-M juiTa.
©Briefen / ßtfebrUf Ct / fubfilire , diHilire , dis-
fulcarc , Jictt^rq. t Jrmurp .ßrapanttr rinuon aftrttr.
H iSdjricftind / Die / & @d)rcefun>j / fiäura,
confuflutatnun. «aViScbriftrUrttf'n graJi , y
trantgrcdiM^'i us^r£d)riefcliabr /annutbis-
fcxcilit. lirtemhje veru: .1 Schreiten.
@C!)Kib /.fd)rClbcn/ jcbfd)rifb/<ebT*r,f.
bC / t1C|d)riebc1W fcrfbeTC. litcris alitjvid manda-
/ te.Juretc. formare.pmgere fleera«. Oft »nb
»icl fdjrcibcn / diu raulramqvc ftripeiure.
<B<f)6ri / /?w hubfdj ftftrribcn / feite , bene , ptrite
feribe/e. <$>lci<fc fd) reiben / etementorum Meu-
ras ordine pingerc. JfTÖinilt/ \\M/ & Ijrjjlid)
febreiben/ ajttorte,iwfc<j»alicrr, lueias ttmicjt.
ft vacillanret cxarajrc. f anfallt / lentc , ur Je :
Söebenbe/celeriter: £no,C/aoguftc; TOtt<i«K'
nrt Jjanb fetoreiben / Au manu icrib&e. <h?eif
»ondnanber fdjretben / magna iätertfiria , fn t
intervalla rctinqvcre. gjadj btt 93l>lfd>ii|f
fd)reibfil / fcribcxe ad exempium, inutari all-
qvem ferfprara. Cr'fcbrcibef üicjjt flrmc Ap»ger
<ft ad feribendum. €Mft. f«ilfct> «jrfc&nrben/
mendum eft feriptur«. Sßriefe Abreiben/ epi-
ftolam ^onfnerc , exararc Literat. £$ud)er |'d)l'Ci
ben/ librum contckere, fenpeum elaborax,c,dt
cxcutcxc. S33et fdje fcbrcibf n/ verba ver.'u uulu-
dere , ebndere catnuna. ÄPincbie fdjrcibcn/
eonficerc fabülanü triebt fcbrcibtn juedica-
mtnta pnoferibere. (Sdjretbc mir bodj fein pft
pefliccraa mecum £epidime coüoq v a m.
Ctftriibcr / t\"ty fc< ipcor , feriba > amanucnfii ,a li-
tctia. v2 djrcibevinn Dte/recmiaa fcribeni, fcri-
rtitam. €ttrt iberlein / *(tSf dimm. I.brario-
ut. Offenbarer ©Treiber/ norarin*. €infa*
Ur<Ed)rciber/ämaniirerviu Nebenbei ^fi)rn.
brT / exceptor, notarum pr.rpetum follcttmu
mfter. ► tfrfoljrner e*tl)rfiber / ferfba pcriR».
SllmcftHfö>rribrr/ ftipu collt öbr , fctiba eier-
mo/ynarsui , f:ir pauperum. Bmffdjreiber/
proqvxftor , prrfc&urw feriba. ^.tflcffefrVeiJ
Oet/divcrforionim fertba. ^i'nfebreibfT/ fa«.
baacdwicim. '^vfuerl ß™ ©crficjjreiber Hca«
nui. ■^tTjfl^triber Inba nictallliius. 9Mffi
fdjreiber / epinolo^taplm» , Jibellio. ^&dX''
fdjreitlcr/ fcrTpror libromm. ©belmarrr.Slebrfi
ber/ amanuen(fi\Nbbitium. %0X\\i five Jfyc\i>
fdjreiber/ /cnbaforeflali«,<ylvaticu». Kr.nieH'
limmerfcDrciber / gyn*cci. ©rbctmfr&rriber/
afetKii*. ^eleiMlebreibiT t fnt 3cB|c^reäwTr/
fcnpturariui/?»r veftiealium *»t relonii fenba.
©CriC&tiltbrrlbtr / iÖoanth fudt^ü. dicogra-
phui. (Meb^chffcbrefbrr/ btftoneuf , chrono-
logm. jfalinberfehreibcr/aftrologu«. 5fam«
merfebrelber /logifta. Aaii^fetrribeT/ Iibranui
domefhetii . 5t'iltHcf!c 1>fct>rcibcr / curiali* , tabu-
\it\M\ t vu\th ttnttU^u. ifirfcHfebrciber/fcribj
rtani eceiefiafttci. jfellerftbreiber / cdlariui.
£li<itfrfd>reihw cocnobii. 5f cmr»c>ienfdjreiber/
pocta coimcu* ,ut ^ragpbienftb/rftber/ traguoi.
Ätinpltinenifehreiber/clegannorit ityli ep:fto-
lograpJiu'i.' -K'onfiÜWrirtllcbrc.ibeT / fynedrio ab
«r illoii« , couilAoru CiL leliadtci aüuariu«.
J£ r Mifebreil' er / fer iba 2 ranani. Jtu4)l4)reibcr
ciritiuri». lf.i)en : /S-w x a iifm 0 iuisfd) r e tbcr/ aiti*
£>ltdib»:ltcr / inflitor ,iabu!ariui , vtügi Eitler.
l;.nb|djTeiber / ünba piovincialit. Jcbnfdjrei'
bCC, frudalis. ^ictcr|c^rcil f. / Ijeacua poeta.
Üu^rafd^reiber/ f-Jfarius. £uinprii|d)rciber, tot-
mularius. 3)lci|ter' (Btulfjjreibcr/ pielor
jnasandrorumlitcrorwm. 2öiu(terfdj reibet/ fcri-
ba Praeioriauui , vrl audnmor um. Oberfebrei.
ber / ptotonounu*. 3Jc|i|'d;reiber / »eredanu»
fciiba. Siabtiüfcbreibtr / firr ©laötfebreibcr/
amanueniti curtae, magiAer publicarum lucra-
iurn. i\iYilincnt6|'d)rctber/ fecretanu* caflren-
fi». rieinf(()rcib<r / defenptor amanucnilt cu-
ofL IH'etUl'aJr eiber/ fcriptoxraticmaTiut, A.riba
Ärariui.af/ilicCjuratius. \3d)ifffd;r eiber/ icri-
ba nauticut. 6pi(al|'d)rribcr / zcnodochii Ii.
branus. (?ieuaTd>reiber / fit* 3in<fdjreiba/
logographut exaftionum > deecn/uum librar>uf.
2e|l.iinentfd;rribcr/ teÄamelitaiiMj. Jorfdjreii
ber/
1923
ei
1924
bct I portal unba , notncnciator forcnflum.
23tl|(bicj)iabcr 1 poccaftcr, rcrlifcx , cannini-
fcx. 5>f^cO|C^rcibfr / advocanxab cpißous.
Utfd>r<ikr/ auäor iibti, f,v; opctif, Urrcib
ftbrcilnr aöuanus ftabinatus, rrl dicographus.
2Sa^cf(tircifcr; rtaticatdoinus libranus. SÜJdji
fttlfdjlcim / brephocrophci logographut. 3ct-
ClHijil't^VfiiiCC / ougigcrului , uugiKCudulus.
3ftUfd)uibrT/ac"tuarius ccrucnx ,/iTriaui'arum
vrimiruiujn perfuiptor. %<i)Cl\bta[d)T<ib(X/
decimarum colleäur. 3 *< ^' c v .' : <' r ci'.U'nflvt'u
bct/ tafcini , charadtctum, tl? aniulaomm con-
feftor. 3i'"i?(!lfcf)Uikr/r.otaiius. '^cucnfcbiei
bep chronologui. Sai^t'c^ri'ibcr / icnba arma-
mcnrarius. ^icrfcbrcibcr ' lucras bclliftlme du
ccn«. 3f^t<l)rciba/ühcdulatiuf. aolJfdjrci-
b<r / fcnptuiarius. 3<Kfn|d)rribcr / fcripfor
fordidui , obfceous. 3unftfu)VCibcC / turialii
fcnba , *c
rbrabunj / tue / & Öd» Sdjrribcn / fcriprura,
fcriptio .tpj'fifahtrrjsfxträndtaftui. $ft(in\ä)X(i'
btUI^/ iranslcr.ptio munda, apographiun pu-
rum , vulgb mundatio. £5vifffdHCtbUU4/epiuo-
larum confeelio. vj~icb iiu vScbriilun iibflt ' ex-
crccrc frylum. ^(d) tldmibtllli]/ orthographia.
e(btfrt|<brribuiM / caiiigiaphia. öt|d;roint>
fdjrabtmg / tachygraphia.
C3 cbrcibcu / SM/ flur. 0« Schreiben/ «piftola,
cpiftohum . Utax. fW.Jüpr., Brief, (jüllan
tJC$ VrcbfCibtll ■ litcrx ubcnorcs, copiose fcri-
po». Jfuric^ Sdjrtibcn ■ brcvior«. gdjarfci
(Scbl'i'lbcn / liccrae accrbx . aculcatae , dental*.
ty&bfll\d)Ci ^fbrcibcn / breve , poniificiale.
&öniitfid)crf & 3ür|i!id;cs'*c djuiKu, diploma.
jCvcbcnt|d)rcibrn / luer* honorariae , facx».
ÜH-rid)t|d;viibcii / narratorix. (gmpft'btunqtf'
fdjvcibcn / Uterae comtncndatitiae. .OrüjiRitb
ftbrcibcu/ cabulx avihentiix. £>cuu (Sehr«
bcnfuib mir inujcncbinncitifcit/ qvas ad mcde-
dirti lircras , ruerc giaciilim.v.
Kbtcibcrrp/üteM rjj qvcd i3d)rcibun<) 'rcriptuitin
frtcit autrmnon folum pro ipfa arte fcribrndi , ftd
ttum lo<o, ubicpiftolx tcxuniur dt fcripturah'r,
Sc pix'.em n armis ,pu inftrumencii fcriptoms
Aiciur, &pvmtur. 56) babc cIik fcbkcbf c fcrdjrf i»
bcrm / parüm taRrucius Tum a rc fcriptoria.
llmrsfebrcibtrrt}/ qvxrtura. Dient fivt jfam.»
nuifcbrcibcrcD / prxfcäura aerarii. (girb ber
<£d)l«lbcrfC abtllbtt/fcripui feabdicare.föcbeilll»
fnt%a\)l *3 c idj(ttfdjr<ib<r<p/ ficgaaographia.
(Sc&rcit>crlicb;<v <3u>reib&aff/ *dj- ö" *4v- Utcraru«,
Juctaxius 1 fcriptorius , ilr ipiuu c 11$ , (cripritant.
Duitur fUam 6d;rcibcr(fd). <£r th\t pd) frbrri;
bcrlid)/ urbct fcorcü>cri|d) babct/ üiftar (cribx
inccdit »habituni libcllarii prx fc fett.
tBdjUfC/ Ol« / fenptura , /criptio, Üceratura ,lite-
tarum conformacio , it. opus, volumes , feri-
ptum. £)(c Iki!mc \1&)XIU I bi.bJia, facra fen-
ptura. .fp(i^fd)rifV<hirograp , taip. Sitictn|ci<
Iii -Ö .1 1. 1\' ib 1 1 ' ; narbma (cn t im war! aüqvcm ferw-
ptura. fyi\\\%t fd)dXft Q<t)txft ,'fcxipturx ge-
ous wicitatum , vehemens, aculcarum. c d)Vi;r
DurcÜfU'C id)cn / Iltens luuraminducere ,c»ncel-
larc. (Bd)Xift ausfriiljf n l expungere t fivr et*-
dere Uccrat. ^bblttKbrift / deprecatio. %ti
rd)l»CfrUll(]^ fivr &U<\fd}Xift/ qvcrciaaccufato-
ria. ( V5itl * $kl){C)XMi fupplicatio. ^aftpC'
fdjrift / literrc gtandiorei vatiis parergii *' vtr-
miculatis duflibui. Äanjlcofdjrift / fivr Jatlfi
fetiptura incliiiara cV rariim
duita. J»ifia|"d)l ift/ feriptum blafphcmum , ca-
lumniofuro. i'icb^fd)iifr, amatomim , fd'ccn-
ninum. üfujCRfcbrifl/ feriptio mendax, taifa.
Sumpcilfrbi iff / in.loaujn , obfeurüm. JXttbt'
fdjrift /confultaiorium. gd;mjfjfdbr<ft / libcl-
iutfaraofus. Xu>]Cllb|'d)rift / fenptum morale.
a5criPci*Tcbrift / objurgatorium. 2Barn|'d)rift/
prxmonicorium. SBa5frfd)rift/ duftus lucra>
tum focmmtui, fenpuo inncera.
>c ibri'i 1 11 / b(< / feripta , docurnenta , monumenta
Iitcraria. Siucnb^nMac Sdjriftfn/ manuferi-
Sta. fe>ci|i!id)c Vcdjriftcn / fenpta Theologtca.
3f «liTtidjC <?djnfr(n / feripta ingeniofa , ignea,
divina.pietatcgraviftima. <5d)dHbjUn!)(&d)in5»
biTd)li(t(ll/ feripta cootumcliofa , injutiitrefer-
:a. QOcd;|(!rcbrif(cn / litcrarum commercium,
vuigi corrtifsndtatu. h* ©rrcitfdjnf«
tn/ difputationcs , feripta p'ölcmica, conti o-
verfias. 3*>UbfrfdjriftCIJ / feripta magica. glli
fiimmcnactra^cur^fbrifrai / coiicäanra , com-
pilationcs Iibrorum. ©iKhbrucfcrfdjriffcn /
form» , typi arnci. (Si^cnbjnbige edjriffen/
manuferipta. <3traf> & (?ppt(|'djnftm/ fatyri-
ca.' Jroftfdjnftcn / confolatotia. 6djfltfd)rif»
(clt / orationei inveclivx. ©eridjfffcbriftcn/
aöa judicialia. öurd) ^djriftfn KttOtt ffpn/
nomen tlluflrare fcriptii. SERan b4lt Viel VOR
feinen c3d)rif(cn/ egtegia de ejus librit exiftima-
tio CK.
<2<briflli<b / *4- & ** v ' vulgb ; ml. per li-
Sfffff teraf.
1925
1926
tcias.inlii.eiii. ^cfirtfrtidierSlbfcfcteb/ l:terx
dimiffori*. toebriftlitbe ^InttOOrf/ refcrTprum.
comrafcriptura. ed)riftlid)e $Rai unb ötbi
ÜM] I pwfcriptio. *5d)rtftli<l)e 2ß.ibl / foffra-
gia tabellatia. «£d)rift!t(f)C$ ^CU.infiB / auefta-
tum in fcripri». 2RÜnb un& )chri:thc!t / ore*
calamö. <Sd)riftlid)C ^efruflunq t conduftio
oflicialium jituitconfignxra. Uttfd)rtftlfcJ)e$C<
IV 1 11: jiiH j / tacitus , illitcracusqn confenfus.
£d)rtl"tclen / geföriftclt / ferifttcare , litcra« inge-
rere mcmbranu» fcripturite. Hir.c ScbrtffeWr/
/cripturicns , confciibillani. vr ein r"tv:i:n.l
tu' pruxitut fcnbcndi , conictibilantium gan-
gr*na.
Slbfebl'riben/ defcnbcre,tran»fcribere, txemplum
breratüm cxararC , tränst erre Slbfdjreiber/
Det/ formutariut, a/ii/Roplfr. 2lb|'d)retbutl.j
MC / dcicriptto. 2ibf(&nft / DU/ apographum.
cxcniplurnlücrarum. <Hbfd)rift eine»' £e|tantcn-
tttl teftamenii cxernplum. Ü Iii >.f. eine $ Vi
ticmilttlti/ cxcmplar , vulgo copU inftrumenn.
$calaubte£UTd)rift/ exemplum ex archivopu
blico dc/umtum . vulgi vidtmttum, Siblin 'U
gilt obne Di« Urf<l>rIfC Hidjtf/ exemplo abiqve
originali non creditur. 3(bfd)rcibcn ttüm rfi
Er.cfcntiam fui difFcrre. (Sitten Jfl IM III flbfdjrei'
Clt / prorogarcccrminum juridicum.
illlfd)rciben / adferibete, infciibere, Ö* mttap hör.
ailipnarc. Hmc bat 31ll(cf)rcibC0 / afllgiutio ho-
fpiciorum, yiu»io hoßilAndorum namma ßrribtu
itiftntuniur. Qlnfc&re tb imo bcrStturer/ figna-
uira metatorum. J)fr2Birt l'cbrabf aiviifuni
(tn /caupo fviribglorura pretium auget immcn-
3lH|'fcf)Vetbeny notatCj inferiöc rc , fa ipt 1 j mandir«,
confccrarc liieris , it. exieipere. Jlilffehreiber/
tet I annotator. Sluffchrcttunü, / DU / conferi-
p(io> commenrariunv, annocatio. 9lu)|ebriffv
sie / inferiptio. SIurTdjrift etne*$rtefe$ / um-
lu*. (g« üt aufeefdjrieben/ 10 annaübui legi-
rur..
JJuSfdnefben / ex/iribere . compilare. ( C£ö ijl ron
£ßort \u 2Bort au*»icfd)rirbrn comltm \erbi»
cxfaiptum eil. Sitten l\uibua aufreiben/
comuia pipmuigare, diem publici conventu*
dicerc £d>il<WUl aurffthretbctt/ indiecre col-
W&am. grotte «lUffcbreiben / imperarc operat.
21ue;cl)rrlbuii<}/ tut * &fl»3iitsfd, reiben / edi-
öum, tonvocauo.cdiöio, indiftio. 91utffd)l' , ci-
.i-hfUtCttStU / cifitaie* coarcntiu confuiben»
te». {aHffdjrribenbeSiirrtfn/ dtreftor« orcu-
lorumimperii.. äinirdjreibcr/<ompiIator,pla-
giartus.
QxldKeiben / conferibere, circumfcnbcre , eon-
fignare , icriptura perfeqrt aliqvid. & t)t meht
iubc)d)rciben/ impoffbiic diüu, «r/rctipuicfr.
€r bat bie 3»3b befdjttcben / de venationc fai-
ptum rcliqvit. ^f)ab<n<M|( ade gclcbrte ünite
l. |'u vu'l '.'u / iftud omniumpene dodoruni luc-
r.cloq*unrur. $kfd)rcibeU rttamrfi dcfinitc
cornmentari. Hiftz ^ßcfcfjrtlbltnf\ / Me/finiuo,
defihitto. ^Rbfd)>lf(befd}rcibtim) / chorogra-
phia. S){eiCebe|d;reibund/aodJtporicon. €t>
bcnbcrd)rcibtin»t / geographia. üßaöer. fnt
CKecrbcfdjretbuntj / hydiograplüa. 6I*?cIitV>
fd)rcjbuntj / cotmographia. Ortbefdjreibun
ropographu. 5kfct)rttbet / tu/ auctoc.fca>
ptor, finitor.
ißerfcb reiben / adfe/ibere , aonorare , appftigerr.
«itunKT auf bem F\atibc bcnfefire iben / natginu
bus pageliarum aliqvid apponerc. werf»
lid)env3iid|)£ii eilt \J:iernliitt\ej>!'(6r:ibtn/ nota-
tudignaalieriicoiignare. (I'trViW nittvr dyrctb*
blep berfdjretbetl 1 plim»baginealiq»id configna-
rc iSet)|(hrcibumi / Dt« / coniignatio ad mar-
glnem , appoflcio fcriptur», adferipeio. 3)fP'
aeffbriebencr / adicript«. {perfehreibte / ad-
icriptor, norariui , vr/feriba adjunclus.
Örein /5vf€infchreibci»/ in<crib€te, referre in li-
terai.Dantfcribercin tabulis. ^tt eilte v?(hreib>
tflfel einfdjveiben / in pugillatTbui configr.are.
©efeulben einfebreiben / ufura» perrenbere. vrr
bat fidb beotn McUc; einfd;reiben tagen ( m al-
bum flu lioforumtcceptui eft. 3n bic ?KufieTi
rctlc eintreiben / incaralogum ,)•'-> r cabuii» »u-
clor 3\ omni , vutgl matt iculanr rcJrrre. (ElrU
Jlferublina/ inftrictio . rcLuio in coiiiccm.
3>rnuffibrriben/ft DrnBerfr^retben/ tttdrminkh.
berc , appingere , tiiul6 iignare , £< fuper fenbt-
»• 3«b babt nidj« branf qefcbrfr bc« / nihil ap.
nofui , adfenpfi. «iinc< Sftimen über We Zhx
fcfirdbfn / aheujut nomen foribus iniexiberc.
t^ftbecfcljretbung/ infenptio.
€rfd)reibrn/ fenbendo nericqvi., abfolvert, ptr-
fleere , it. lucrari , qvxitum facere. f an äütf
erfdjretben / man rebe fo gefebtrinb nrnn irolre/
celeritatrra lingvas manui (eqvirar , orationem
ovamvucitatam \cJ0c1ilime excipir. .^>au^unb
•6cf crfcf;reibcn / domuro 4t arcaxp fotpuov
*9 2 7
»o .1 d ..1 1 r • . i- • 11 —
xpoul in (criptura, In
1 appmgrre, Dicitur
pr.erruttcre prasmit-
icncic Ktipen Jo . atm
toco pritnori nomcu I
tenda.
goiCfdjrribrB / maturare liripruram , uribcado
pcrgttr . & mRare. gmrwrfcrffujrcikru«!'«
W? , »I» aHtdiia ui ipiioae vctiari , mlcr.cüci c Inf-
t»»p>nyn<ii».uiq»<q»aqve üribcrc. ^crilcf
Cl vt Ü'nfcrtCTf!4)rulXll p<ra£cre , tongms pro-
fette r«n( Muram. v?«bc m.id)t / bat idj
inctn forf ( J11 cibcii f n / a*ocat au ncwci 4 feri-
gfer. /:*f HJsffchTnbf Ii ' pratfcribeTt, <xempbim
alicui t'.ribefe, Ünrttphn . impetare , prafcrpc-
««. <Jicerr Wrt h Jlt Ou mir roriufqmbttt !
Aik pro impexioj oon «Kor rnandati» euia» 34
bcip br« tor mrbt wnujicbrcibrii / n»l impero , ad
«ncat lege»aiq»e ilatura nihil cxjgo . auclor «jus
t ei Übt non ero. $(>rfr))rribCT /, 6«T / pur.t
ptor , certfor, «rptxw.arundaeor. iM^rKbrci
imna / »i«/ * ©j» wrfd>rfibrti /Imperium, een-
(ura.cdictio. iUor|cJ)Tlil/0«' «xeraplum.abt-
dämmt. v£ im i 5örfd)i'it( in. che» tabellajcoov
xncndat.ria* «arare. iUtlihuiHicf) / (5
»it.. imfttioiu», a'dcrcriniruü. Uruwfdjrnb
lidj libere.
©djrnA löt^imbcrfchrtikn; cregione f-nbere,
contra, * advertom fctibcre. Jlfc #<brt(t
f<brdhcn pöit Orr r<djfcu aejm bir Wnfc ijtoniv
Hcbrxiicr.buntidcxrrä urnftrarn vet/U». Sßir
frjrribcnvpn ber linfcn.jc.Kn Clc mJift ■ nortia
tc»a(iniftra»*rfutd«Ktrani licetai dueunr. •
afflCHlCUfdjrribni ' ittirrgerc fry'.um mal 5»cm.
©C4cnl4)ffibcr/ feriba partium , antigrapntus.
©C<Jtnfd)rift/ aoMgraplium.
Jf>crfd)rcibi.n/ * J&lnfd)KibfiJ/ ad aliqvem fo-ibe«
tc , crcbris litcnH'c mvuemappc. are. v?d)TC»i
ber ! ige pcTfcribai ! l?d)rab innnvrbin/ per
me licet Iwec lucriimandan. ^d) irill bin u
rjeipiiij ftbrcibtn ' infhtuiUpiiamaltq*idlucra-
t um dar«. JE)inf<t>rabn04 / Um jvod 3d>Cf1f
btitiCJ.
JP)iubrriimfJ»r(il>C« / infine «piftotai aliqnda.fde.
«e, poßidea fenbere , paginani complerc. vf vi't
fRabrnr ift t>in t luabcminiufvbrubcn i nomen
«ju» in catrema «barrtv parte appoüuun ct.
J^inb<n.infd>rcibnri(}/0u'/p«>ft6r>pr«m. i
4>ni^iraa4fu)rnbca t i4» 4« 1 »ji»5irwn>
f&rciben/ aJjKerealicfriiiiulmecliariat. ®'
■Ol ccbdinbricf Ij.nbiui.. if.' ; ;il;n <tw bin
&f l'iKlfUirrlbilt / "-totare alt.) < cm intiui. j ItKflt.
pcrleqvi aWcnicmcptrrolälamoii.
5)»itfdjl'(jb(ll/ comiiari euorem epifloll ,onk. ß-
mu! ,8t conpjnflim licet«! daie. ^07itniicrn in
tii ütkKC icj)l üoen / ccruic «onwcrcio luer*-
I nu <.um aui|vo. 3)f ll|(bl°Clb(r . collfija libcl'a-
riorum,
9iuuM<l>r(ibcn / «scipete «rationem fcribeoda.
diQataaluutui lucns inandate. vir !).;( I'.uc \\
U o j? Ii Urin mxbiiri'djricbra coudem verb. « de-
fcrtpüt 4t cahurto «scepti-dtcta tu ca. (tincm Mfc
dHVnatJlfd)rcib(n / (iriagcre calamum in ali-
<|«m , Ki ipti,aliC]vcmo[>pugnare. 9(jc!)|(l)rit
brr/Dn*/ excepror, founulariut , perfciipcor.
äii-djftfcrubni^ /Vtt/ caceptiodittaiorum «a-
iamü. Q^iifliid}ri|l/9i(/panrciiptimi.
3r icb<iiioiibrri(l)rdbra/ cerü Cttic dt «rdine per-
. knbetc. iR.vdjcinjubrrqlrtr&ldörcibrn/lincM
a.l tcclitudmctti in. 1 ad amun^n iliivcrc.
:1ttbn! & ö '-nuixnfctliilun / ad marginem /in»
I oram appingerc , ji j)«ere , apponerc , ad lacui
feribere. O.inni'f Ii) vi), nlvn «iim rfl comüaii
«piRoli. 3lcbnifd)riff / coinmentanui , epiftola
adjuneta «cotKomiun«.
Xictrrfdwtbra/ U. ^jWnjdifdirabtn per-
fcqri i'u.prutj , norarc.confignare , vi//^J pio-
totvitainj&trt , ioa^La teferae. ^ i»i~ vi l"i!}rc ik r ;
aauanua , Jogographut. DJiiC^ridombun^/
eonlt^naoo« -
Oben, nfcbrcibfii / firpeme renbere, in prindpio
tabul*. /r»m Ironie adiciibete, codkl prxfige-
re. vSonrn SRinncn ebraattfobrtibrn / nomen
prxponcrc Zutun«
Ubrr:'d>rcibm / trini >J. rß <p>u ftmpttx fdbmbin.
3d) bab ti i'lbrrfdjrlcbCB / fignificati fcatc per U-
trra»: inndt inüt.bere , titulum adhiberc. Ubt't'
|'<J>rtft/tinilui, cloKnun , epigrapbe, epigrara-
ma, mfcrrptio.
Ubcrbinfdjrf ibrn / curflm , prxfcnrrmtim.a?cala-
mo volar.: i ütibctc.vfi-^itxtrmpotintt, Uber.
bnmtfd)U(bt/ie (Stbnffrn/ fcbcdiafmata , fcrlpta
iubitanca.
35rrfd)rfibtB .' primo rß iinibendo errare, dtwJ* ma-
nu fui obligate fe ,pi/l legare aliqvid , & Irmina
commendareatiqvem. indr (BrrfdjrcibrrKom-
m<ndaror. »Sr^rcibcrinil/ tU/cermmenda-
t, ttflfc, Bt ^Jrrfcbrcibtmq / lucr» corrrmendami*
rcchnlbtHrrtbr.ibima / «bligario , cautio , fyn.
Sfffff« grapba.
1929
1930
grapha. ?3crt'd)ricb<nfr €d)u!bntr / debitor
<hirograph»riui. <&r bat jid) mir »e rfchricben/
fecit , dedit mrhi fyngrapham. Berfd)reibiinu,/
froprii tß mrnduiD Atu mcnda libmiorum, er-
1 01 fcripioriu« , * SOcrfc^rcibcr / fcribendo pcc-
cani.
^ln^CnnnfffJ^cft»^n / in infima parte adfciiberc , ulii.
mö locd ponere , & mtUfher. t ontcmncrc , in
mim mt s ponere , nullö locö numcrare.'
UnttrfC^rcibcn / fubfcnberc . fubfignarc , it. confir-
jnaic, coafcntire, approbarc. ©tvi*tsfid)Ci|
Jinbcnd)r<{bfH/ lubnotarelibdloi. .^'.nMllil
ß«n lir.DcrfÄrdbfn / afta ahcujui rata habere.
UnNTf fdjrcibf r / ©et / fubferiptor. Unbevfdjrirt/
Ml/ * UllWrld^rtibnirj / wVcripuo > »tienlio,
rattkabiüo.
SBriterfchreibrn / tfmtfW$ortf&Vl9rftttf0rt*
jduiibcn / amplificare (CTipti«» litcrarum mo-
numentu propagarc, luculeme opus texere.
5Bicberfd)r<lb(tl / rcfcribere, refpondetc , Ifrera-
rum vretm referre» reddere refponfum. O'C
Wkbcrffhrribcn / refponfere. üu ball mir in
tiefen »vict)tfi]«n (5ad)rn nidjt r»i< rx r 4« i d) r 1 cl> c a>
tantisdc rebus refponfum nulluni dedifti.
3trfC&rtibcH / feriptitare, freqventii epiftolaium
tt lue ramm crebriratcobtundi , tk laccili. &
jerfd)rcibt jtd) twl / muliijugibui epiftoJta ex-
cruciacur.
3nrftr)rcibrit / Uteri* aliqvid perlcribere,' fignifica.
te , voUintatcm fuaffl per lutras Jei'erre, icti-
pturialiqvid perfcqvi. BBir fcfttfibot fitlflnber
eft tu/<rcbcrrimis not mutuö lttcrit compclla
mm. <£itirni ein 35ud> juefdjrcibrn/ dedicare,
confecrarc, drfpondcre librum alieui. timlum
operit alicujut honon dicare. lnJr'-$\\cH\)tt\tl
nuncupatio ,five dedicatiolibri. ^UCfctU'Clbcn
r/um r/r alrignat e, dcfrinärc, iroputar e, argucre :
mir 3ucfcr)rcfblin^ / adferiptio, imputatio, in-
fimuhuio. 3d) hab Mr all ine in (jMiicf ji!jitfd)i ri.
ben / omoe commodum tibi aeeeptum fero.
Snfammrnfdjrcibfn/confcribcrc.coofignare.com.
pilare , omoia fcriptii complecti. <£iRr iXrd)-'
niimj iufjrnnicnfdjreiben / ja rauonu ahqvid
refetre.
3reifd)tn * "Df rjrr>l fd>fn ftfirc ibtn ' interfcribere.
inrcrfcrcre aliqvid. (£rj ilt fo tIMC ifi'djricbi n;
ta§ mon nidjt b irjtrifdjfn fcbitibru tan/ uAcä
anguftc fenptum eft , ut n h:l intcriercr« poilis.
3>fifd?f»fd)rift / Hn«a inferu. %b\\4)HifÜ)tu>
biiiuj loducTiOQoranjra» ■ wjp'Q i
kt •. um,
arca . eifta. ©dt in brn c3 djrcin !car n / atgen-
tum in arca poncre. <r<hrtm »Crfdilitpcn/ oc-
dudere ferimum. 93etfcftii>j;cncr <rd>rt;in; feri-
mum obferarum. (gdjrrin Don rin$rl(4tcrtSr>
btit/ feriaium opere intcirinö fnt rermiculato
faftum. Sßrirfftbrfin/archivum. !ßHd)rrfdjrriR/
conduonum Irbrorum. ^Öfftcnfdjrcfll / fcn-
niutn fuperbum , auro, vrl gemmis pretiofuin.
JE!cibrrfd)rciU / vefhmentorum arcula. Sj< r\tn*-
fdjrrin / cord» penetralu. 9?rd)t5fd>rrin / kd-
niom monumenrorum , & utt däa forrnfiA ton-
iimiur. «Silber fivt Öklffchrem / gaiophyla-
(dum, theea nuainiaria. Xobtclfdjrcm/ locn-
Ju« > capulum , urna ,*likt Ourg.
(2d)rtittlcia/ OOS / dimn. arcula , rifeut , ciftdla.
arcicula , fcrtniolum. JtlrillDbfdjrctnldn / (a>-
niolum mundi muhebns , Sc eimchorum. ,
Schreiner /t>ttj fcrinianui, faber cii>artui,«bie<
rariui , capfarrui , arculatius. tr chrrinrrtürt
t>ie/ dinopegi uxor. ÄMn|?fd?init;r i clrro-
paiut , artiicx opcria intetlini , xti embiematum.
(Swb'fivr £untpenfchrnnrr / abictanu» gtofiiis.
<5d)V(incTrT)/0(l/opus inrtitinum, art atcutatia,
t.'. fctiniariorum cabrrno. j\iin|itidje (?d>r«>
vcxif>i opiü vor nmii'üum , Afcitö cmblematc
ed>tdt/ fd)cdtcn/5d} töm , ^sw™
gradi, movere grciTum,facere gradum, rrlpro-
greflum ,pi°cpr. pailibui dccurrcrc , nttafhor.du-
hm agere, fulcipcre, conficcrc , promoverc, per-
duccic, jTjt ut Cvmpif.BUXim} üjuijjnlur. Wtit
fd)r«(cn/ ampliorcpafTugradi.' enje fdjrritcn/
graduformicinoinccJcrc. ftWtlfim fcf)rrit<nb/
lentc graeiiens , gra.lu piuinbco , ,7 t/r teihidmeo
mean». Ct^J.ftmi : 5lb!(hrdleT1/ deccdere.abi-
crdere,rf.deliccre, dcfciicere. 95cn brr ^Urttnb
nbfdjl'citi'n / exorbirarc ä virtutc , 4icitur rtuun
Vius'fcbrnfrn. & i\\ aii^oefehi itfrn « «kfcnit ab
eo. Si'ii einer gurten an^rd)tciren> a caufarc-
cedere.relinqverecauram. ^e(d)veitcn / adde-
r'e grarfum , gfelTum movere. ©Ott (f Kbff'C
befttrdten/ coorcendere rhalamum. (fr bfltnK
' dtl t^ff l'b bffdjrirff II / nunqvameqväycftuicft.
Du frlffl mir meine (Jehicdle nid)f mehr brfcrjrei<
ttfif limine tecx<edcrc jnbeo. infcbri'ltrn -
nutmtnqi .tm ^nfdjreiten ! prtp.>mrrare, lntroi-
rc. 3mf ^>iHftt<inf{[)rdfrH t m^detfe redprre.
; iriw*aggre4i., grdah, (£in Qßerf anfehrciten/
cpui
193*
1932
1 ipexe. (£rf4>tfitftt/anf<j»i cun-J©,adi.
pifci gndibu» gr»ndiHu«. gfcrc «fcbrcitcn glo-
tiam acqrirere . honorem apifei. ßcrfi fivt
$DrüUfTd>rri[tn /tniximö progreflupergere.ad-
ilud inarurare, grandirc gradum. 3" flBfr
© t id)t fbrtfebreii'tvcontinuare negotium. £tr>
* J^rnra>r<irrn / perragari , percurrcr c. Q3»r.
fivt 'jnrfcfti'Cttcil/ antetre, p»a»c«dere, pi»ter-
icte. aStr'cb«i£<n/ abfrraiepaflu.
((braten; luxatcpcdes. Uber- ft^>iu«b«tobtci
t<n trarmrc.tiantgrcdi. £ic IScblK Übtrftbrtl'
ttm offiewi deeile , moduin tgredi, excedtr« ,
rrauMcndtrc. JntfätJdUtl/ aecedere, curfu
«rnlcftim pergetc. 3urücl|"d)rcittrw tcmtite,
fcdemrcicnc. . u.u. f.. •• ium; .• .'
(Befreitet / Oit / pr»pr. paffus facien». jjortfrbrci
Icnprogiedieni.concinujni. 31b SlirJ * Hb't-
ffbreiter/ wan»greflbr, delinqvena. 95cfc*>r C* •
ta/ eoafcenden», iniidcni. ffcftfcrtitcr ritu<
cmbctn ttbclttitctf / adulter , alieni matrimomi
lubleflbr. SOotfdjrettcr / prajveniena.inteier-
«m.ant'cipiu». £i( Ut-r|d)rriUOtC/ praceun-
te», antcidlor« ,ut: 9?j<b|C$He'i<{l' '/iw^oef)
fthruiirti 1 ' fuc«(lor«. •2Se»tfcf}Ttitcr / firt
. fit)Ult<V&<tl vtgrandi AgraliatotiC'gra.lupro-
peran«. 3urficff4)r(lt(t/ccflim w/««elUmien-
den», Y,Mti'j.<
«B* f o»unfl/ o»*7 & Da» ^chrriifB/gradatio ,itu»,
• , inceflu*. ?U> &*< * UkrfaieilUlU/ trantgre»-
fio , drhftnm , parraricauo- 4'ffd)rfilHtiq/
confcenfio. <f r'dirfllUltj/ acqvifiuo, coropa-
rarioi g»rrf«brcHiisa / canenaatnr, jrinn^
lerica. 4 acteicratto. 3urU<ff$rciiung / reu-
procatiOttrgrrfluw.: ..Um». *>*i-'
€d)ti«/ txr / f lur. <r<bi iUV gradui , pafiui, grei-
fut. (*dyrh(»rtr€QrfO , /g*»datim ©repef/
WdfCT ©cfctffl * gtadui grbllatoriu». jfttrtr
COM Rillte tubn' remirüYpaflh procedcic.
$Kf fr b«i<ff»rn £fbritc <\<W' fq»w gradan««.
Illigf1»i&cr f^cihritl ' p»Mu» arnbiguu« 9T(u1>
fr^nft/ panuiiedoOut. .{Mrifcbriti/ pafl'm
Jinareu». t£brtnf<t> T iC<'' giaduirtonori». t<l|fir
fdbri« < »W<o»um«rqv«)a ^nrjfcrTnVtit /p.»«-
fm/edatui, plaudu* , virgincui. ^lltitnanrnr
fi'Wt t / grtuiui , fcgnii , prcllui, inccuiu, lardu»,
vacillant. , vif»i <<ii«(<j»3'AÄ!»IÄ<#i6|>*
f3l£uttltUW Da*/ «• padui breri» • ingreftii*
rem
UHOU 1 * 1 w. I ' JJfll « UaikU
' * 6<brci(lid)/«i'«.gTadaiim l pedc-
tcntina 1 per gradut.
£<brfdf«n /« PcbrttftJfn/W./i-rrjWedjreftffi/
gradi , trantgredi , xl^htm Jicitui CM CcbVldd'
JJbr/ff 0d).;ltial)t/ annm biifcxuln.
^(t)m)/ f(t)K1)Cn / 3* fct>r«br / gtr*ri<.
btn/ clamarc , vocifcrarflk clamorem ellicetc,
ludollcxe cjulan , lamcntan , nvrri . planne-
tc. (JtbrciK m;r tnd^t fe Vhr t id> ftÄcn/
baß bll er f .Ul!t / i'ciB te booä ctic toce, nc ciarna
nimif. ?\\in h« t ihn mit ftfirtnm Hx<n i «jua
gaantrom Birten accolKaudircrclongt. Aua
id^KOfll/eaululare« vindiAamdr mortem voei-
feranone poüete.. tScbrcDdl mt bie >J)'Vr*«r
lunotre. Süu'fic .\Mb<n oinare. %ü&CU
fdn'CQCS/jocarcad Oominam.
'c; Oh cur 0<r/ clamator, qreTalu«. «ccbvruf'
rilin/OK/racmina clamam.roaferatia« cjvtn-
bunda., qririiam. 3Rardj(i)rf Ott. *gy«a , eir-
cumforaneui , circiior. • i @CTi(()«fd)TrVrT / aa-
bula. ü>iutrrbrrr>cT / ac<u(ator , prxco u mi-
. nati«. AiatbKbfcrxr/ uitmtt. blcor, yindiftam
capofeen«. 1. r.-\kV y :' , *\i.'*
föcfdjrCO de CM tcoJniKn'cUmor.Tociferara«,«.
in. n.M. ijn,:. t£x i'nn cüirm bn|Vii (?irf<bi\r?
min hiutqvao/am l'ccundam habet. €s act)t
®Cf4)H0y fanuetl« tumor crtbrcfcit .(er muri c
celebratwr. O'xKbrto aabitow edere, cxauic
clamorem. ©rpf ©cfcbrcn ntacbctJ' ebraitäre.
£hfi<»i-c/Mun trcbrco/ oit/totifaatio. irre«
areBttt Gebiet) IUI)« / magnum indamarc.
^(n.!'[ U'(chrci> i «lamot lugubtn , planOui.
J^awitffitfri/batrMBi.uluJatu». gclbricfrJiltD'
voeitcraiio caereirut , tlamor militant , Mint
r(M»i M r«4<(j<f(J)rc 0. gclbiir|d)rf rj / «wof, r/1
yrjecwriium . oratio . ; reflera St fjmbolum.
i-iiiiv.i'lfitbiii) «iatnor conciorulit. ^(«r|CT>
de ü^jlD.jirtbrtn / coatentu» cornuum , (rrcpteui
«cnatoium. Jtmbcnijfciirct/ raguui. ÄloiJ.
Q(fcbvO) / qriritatut , plan flu«, gl i'fctMtfcbrfp/
coaxiuo wiarum. ^u'idniefcbrcv / eenl.Hf».
nereut »0uf . & «lamor. 3R«rt>< /5i' 3rr< v.i f.
fcbrci)/ * SMH(«}<fd)reD t;imo»fatalai,fäaf»».
rm.Ör'vindilta). ^tfci^tffjjrfn / clamotnau-
tieuf , <clcuu«a. il i~ iSttaridjri r> / augunum.
(ÜScibCCilcfcbrCO. rodfcratio mulicbris, tocnn-
narum uiuiatui. 2i>iiiitrri|f , "*r<r> fonua ter-
ilbi ib.horrem'ui. .Sn %<ü(X & Ürrm nfcbrt»/
condamatio in igne dt pcnculo. Sulttcf4rrn/
S f ff ff K» >wb
*933
(sc
1934
unD tSCnitl 2Bi U; I builac» trug* fadts procul,
vetbi» tcniu , major tadaatia o,vam opte,*.
cbrc ncni'd) / * »gcbwociU) / <3*Jv. damofua,
circum/bnani . vociferan». j£)Cufj)rcncnt) tin-
nien». !&immerici):fcbr<MnD sa inicai .»>• t
ftridjffcftrfpcnö / u»q»e ad tavim clamaut.
64rco^aft(r^(l(/ damator, mugicn», bla-
tcto. •
Slbfdjrcncn / omni majore nifu clamarc , ad ravim
utqvcdamarc, tt. mcoaditö clamore poftuiata
obtinerc. JCM Äint> hat lief) (jflUl .-.b-iclchr if he n
infant nimm vagtcibu» prope cuprui cft» ©i<
ni'.i cii ftbrcwn com .Gimmel ab / bciob/
peccata de ccclo damitant. 1
SlnfdjrCDCn / inclamarc. aedamarc , &COnclama-
te , U- clamore poftulare. Die vr fbi'.hv.uiil
fd)rCi)( 11115 an /milcsßarionanus mclamacnoi,
ftationct .jive cxcubiae obftrepuar. V£inc Itfilif
^aunnfcbrrocM/apmmclaiDorccxnure. vi 1
%ti vr djrcocns onlcbrcpen / inclamiurc. Qln
feb r d)c r accUmaior.
Siugfcjhrrncn / 6c SluffdjrrrjC«/ exdamare , damo-
1 rem luQoJlcrC, magna voeifcratione clamarc,
voobut flreperc. 3Ul6|'d)rci>fll ttum tß tacere,
filcrc, ä clamoribm ilbi ccmpcrarc. vrchrctK
cinin.il .1115 ! define rändern damando , eV conti-
cefice. Ferri ailffcbrciKIt rß divulgatc aliqvid
icrmonibu» , cRutirc , rumoret ipargcrc. inetl
üUäfehretKn 1 pipulo aliqvcm oirTcrre. 2kl?' 1
fd)rct)Cr7 praeco.eurio.
f£>(fÖ)X<r)ClU prcpr.clitl voce pronunciarc , deplo-
. rare , p längere, drinJr famam *c pudorem »li-
eujus jugillarc, vtl dirTamarc. (rillen &itb bfv
fdjlCPCn / f urem inclamarc, voce ac clamore pcx -
<eqvi. j^au§ ift iwfgtn ber törtpenircT bf >
fct>rtcbctl / domus fpcclri» infamit ck folitudtne
dam lata cft. 3^cft})ricfKHer Ö)ifnfd) / homofa-
, mm us. Q5tfd)m)cn ttum rß incantarc , crtaict-
■are. Z)ai ty\CTt> i|l befcfrricbcTI /eq vut voce ac
, lingva cffafcinaiui cft. ^ffdjrnMinij / Pic fa-
feinum.
©icirtfttiwrrt / propr. conclamare , elamorem ulu-
irbcupermifccre, clamore obftreprrc, dnndt in-
rerloqri inrcriari^ncerpelUre, icrmonrm ali-
cujus modere, i
€infd)lf oen / oggannirealicui-, adaurem infufur-
rare , implrrcclamoribut am es, obtundere alt-
Cjvcm voeifcratione. CUlfdKf D(T / X>Ct( infu-
furrans. ttwidjrcDimij / ütüutatio in ttrem
aukojkw» .
inj Sil 1
Sr(*d)r(l)cn / elanmaudo acqvircrc , impcnarc »o-
v tciat.one, cxtorqvcrepiandibut, prcpi. per-
clamarc.cxaudtn«
^OrtKtfCOCn/ pergere, tttfr infeq vi «CKifcratioai-
bui, porcö vooferari. ^ic lücil>cr |'d)ic«cn
fort tlllb fort J utftcrem oculot erudiere Aiot, Ac-
cus mulicbri ingcnio addirus. ^mra.t'fort
I* i- 1 Ci'ifi / q»uitare, <] m n tar i.
-\? in 1 im f -Örr l'dirfimi / omnia damonbus implerc,
ingemmarc planc\ui ^trcuniftrepeiceondarBa-
lionctarialoca , omnia pcrfonaie.
3^i(fd)TrDCR / propr. conclamare , Ö* acclamire.
4>tc ^r.:ii(cbrcnt mit ibrnu 0.\.ntnc/ »xorman-
cBm adjuvaidamore. (i 5 |d)ncl)C allcff mil m-
gens ftrepicus cum incoadnä muJmudinc per-
lonabat.
DJil(t)|d)r<l)Cn/ mfcqvi aliqvcm voeifcratione. <£t
Kbrciir mir auf btr <& jijcn uad> / feaatut meda-
nore per via», fflf.m feftnebe ibm graofhra
tintf) • terribilit cum a ccrgoadoricbaturdacnor.
•^wiv.i-'ümn / fama.
Uber' fnt HJorfdjrcocn / occlamitacc, vincereela-
mof«.e?obftrepcre. ©i< XrpIHintin unb 9>fcif'
fen ubcrrtt)rrDC( b&i 2ücl)f lagen / cyrubalomm
■« tympanorum puIAi locui circumfcmar, nc vox
cjviricanrium exaudiri poftic.
2Bcq> "Jinc inanbcrfdjrmoi / »*. rß qvoJ Sott^Srtej»
iit/ contuiuare uluianbus, vocibu» cum ho#-
rendo ftridorc (ubmdc perionarc. SBcafdircrcn
in ftreit tß teuere, ßfarcerc, vtl iugatc uxdcltSo
clamore.
amorem iterarc, rrpctcrc,dn-
plicare ululatu* , redire ad priftinat^vcrdai , rc-
novarc.rcrra&arc voeifcratione», retlamarc ,ie.
t clamiurc h{ . r jt'hrMjL *
Set tcftnncii / defatigarc , nimpi , raucefeere da-
moribut.i/. elamorem inteaderc. cfT excitare*
horribiliter voeifcrari.
3u»'ldjrcDcn aedamarc. tf? inclamarc. 3 l 'l*tTinaiHI
|d)ri.bc ibm jU , admurmurauo omnium facra
cft , univcrG eonciamatunc ^ is 3ucfd)r<T)fn
eine? ObcTiicn bilff im ricge cj.ir vu\ / aeciama-
tio Oucit animnm addit militibiu, äuget, dl
confirmac
(Sd)cofF/fd)torTct;/ fd)roffcf?cr/^.
eudi», (alcbrofus, leaber , ruidus, ruvidtrs , atper.
VoxBth. &S*x<m. ^rirjttffclfcll/ «Mvcta,
vrdinffa Oßc<^ r üicbr». €d)ronrt Kcmtt
aaioiu ^ reitt , t hortüdi» , r»T«», hifpidu».
1936
gdfTci\\Ü)t/ *dj. UrmrflqvoJ (£<trp(f / confra
gu* «confragolus, falcbrofui. C*<bT0ffcn p/m.
I : fitnti i tupci. outet, faxa prauupu. <?c!)ri ff.
b<tt /* S?<t>r&ffijfcit/ Dft/arfpcritai. fcabritu,
locus conlragui, £f confragolus. (?d)roffc«v
afpcrarc, afperum facere. (gcbrefflinfl / WxV
aipicd© , afpticoJa Od}rc|fc(Q(ig/ fcopulo-
©ctjcot/ fcftroten /gcfcbrotrt / ex«*.
bccc bcncficiö fuuium tiaßonorum . Oft
0<hrot riefe /SJYcalanim .cxtn&orratumac
dsroiftbiiamni, t>ci ^rtHoditwi,. . : -
cunicul»pr»Tchcrc onera. rf)i l'tCfl rnaw >/i
pondera in aUum ioIUic (uealä ,1. '.JM* l'gntt
Ifrt&fitfirf , ayed du3C:u fulcttn trTrBdriu trmi-
vnfim tiapvfitem , olmttntt anun.it fuit *rrW«r
csrduubtulntr* c^tlcmat circumailu Hunulw.fuä }■
CtiiumvcJutur.t fvnul funtm duücrtum fctLiwqxt
toaW.
<S <t)tittX : Oft / iraJianuf , palangan ut , vcAuri ut
batulna, taiciaai iu» , dorfuaruu , gcro , gtfotor.
€d)rtf«x 1 bet Cad* tn'm/ laacauui, mulus
Mariatun.
etbti'iun^ ( tu/ * ^(ßrrtm/ tra&ui , duau»,
deduftio . rt. gcftaiui. gclTatio , fublatio pondc-
lum , aduia/rc bajulandtoncra uiimcln ac
•crccibut iixipofiia f uftibuv
G<firDri(f)t/ *4. SS'üJu.eeftabili» .ö'cnmf ii yt» i
txlr*k* , por/art ac jvj/ari prtrjj trufaxillt , V
waüim.
©chroten / ö" <S<J>rötm/ «vo. figmju*t*nt tß
meavarc, in ccllam deprimere. Cnupo/. rft : Q|llS>
feb«»«' tö>r6ttH/ cxra»axe. BUSKtuic
hoben tai Srot naa|au*cicf(^rt>ttf / n»mcro.
acrunt panem. £infeb:'Pten tuitm «i prmtm
fianifuMinnrm \}tQ*t ,r(tfy imponatc , mtroduce-
re per cytindrum vaigiolum.
Ctb? 'ffT/ tfr / inca»ator. f?fbrt<rcr <fio/aTr/f4ai
ccrvuavolani, fcarabclaphus, fcarabatui cornu
cm , »l/»pr« prtxiW ./ifW
€ djrcfuna / et <?thr ung / tue / fc Co« <? rbr r ; 1 » '
excavatia. Unit <£tJ>rPticÖt / aufj.adeilia.taca
vanit, cxfcatprui , erofu*.
*S>ct)recm / e« / t»«o» • e ^djcocj
mCII / borreie.BWsifa funl,unde vtmtnofiruic
(öjebrampf l<n / juftbrtiitipf Itv mgatt , «o«
mint timrtit , attrm fgfrvrtttrm nrtttbnt Joint! , ui
n,»oj{. Cowpa/. fuiil : «uO'tbmmpdn / cxfictaii,
arefeere . rtacerf<f re. (Stfcbnimpdn / iirugare.
2Jfrfa)nimpdn / corruoare. (Pinfcbrumpdii
vtccumrffc, *«/fitrr. Lbt.ü fincingtfebrumpfit
A-w wrfcbvumpfK« SOi^nndjcn / homo »i«u».
3crfd)nmipctn fulcii rugarum torpcfcfte. Alte
Ktr4)rumrd(c!S(t(cl/anuicaprrata. pfifft.
g*rumpcl / »u/ruga, «na, ©*tum*
pellt / filier nigaruaa. ©jt e«bninip<!n wr*
trdbco/ eiugarc £uj) t u £d)tumpdn jufjni.
IHCn iidWt/ fcOrrugari.
nimpiluiu ■ ou/ * t>ot e<&r»mrdu / rfl tpfr
*ilm fw:.i s i.Jr, lomudio ftigarum ftuatura,
W^4<orrtya/»i). QiUc|'(t»runip(mniJ uttmßtu fe-
to*' CÄCfd)r ampduu 1 iß rtugatio.
(2(i)niail>i!ubt/ -•'/■ ft» laiua , caf ccauat.addnAui,
oftteatu», afp«. <&n(d)rumpelKbicrÜ};cnRiv
codi», padut. 6u>iumpflid)r« vrnn/ iron»
capeiaia. <i.luiifd)ruill»cJid;r' imcann.
@d)uf>/ 0 ©d}U(t)/»et/p/«,. @cfct^e/
calccottCalcramcntum. Ri.ikufe ntnneme dm~
vSt A ©<J*fB/ WlXf l>/ aviädr. iettm pr.ium fwrt,
fÜ *Wt . j*arf e<W) tntö'*fi# piiaHivum*tj[t
ftjhj , *t MeiO ST *$Dt / /«V/ ^oisfr ItTgttmur,
$<bn<fr «y»4tiltt opertmentum itnuttrt , ' u/
^.U^ldjuh / chiroihecae. £ ( JJfc^^fd)ll|)p^e fo-
Ici« fttrfi* tqirorum , ^ufcifdl / Syvillw-um. iu-
rrntmrrß. ijdjlld) r/l »«am fWut , nowme fchcr-
nophilinda. Ü.-Vr, ^f^©(lba{t)^fpidm. luJete
fchanopHihodä. Clntr/ Der frdjuhtoa ^af/
calceatui. SlufiufdjnirfcncCrcbiibc, calrciaptr-
rt » /fJ jrrfcbnittfnc Gebühr / feneftrati dicun-
txr. $jnie6cbnb<"''»"caJceitcai. Jf df?ltcj>e
(rtbube/nwllci, /(rrnlcci mulleoli. (Sdjuhc
Uber Ne ö«frm «rfibtoof n calcci formuluapun.
(gercebit €(bubr/ Micei habilct, gfad p«dcm
aptitCottvtnicntiacdccamcnta. ftSfilC (£d)«l)C/
caJ<« rtpandi. Clflt/ar*. 3luÄgf!rcrcnt'/ufu
lasaii. (xculcati, ut r W ,r!rrt(K.- drculcao,
afiä> scrri^iriie t lacetati . rtimi , cfiiaAi. ©t
ffltfff I rr&rrinati. SUn - Stbobf / v« ttra , uia
calcmmma . «al<r«ria vrr«ramco<a. ^)Pbf
<S<f)Ul>< ' calerawcnn alnufcata, ut qi>n arerr-
rtW.frVBf/, -uiJrMtur. Stlaff (?djub</ «»Uei
cxCmrorafo. <ramm(ff(blibc/ exholofttico.
55rrbrnmt( f?rbnN' i*niolijaurf!s xt! argrn.
iculiran. ®t|Jitftr<?cbub< / acu piQi.Sicyo-
nii Cdjtt)crjp(?(bube/puUi'. S?rf$(/canjidi.
£Soff ' «-ubri. S*rttiY.nifd)t f*rbuh< / «» aluta
laborara ,fitv Cordobcn/I. «JJpii gimird» t<-
HU
1937
<2c
1938
Der / ex pelle caprina , vtt «lue» Btitaa&ica.
©d)llbc »OB Üm»lcf<l)rtCH Ecbei/ cx aluta invctJ'a.
23<>n rraef tuen £cbcc / de corio petfefto. EJcn
gcfcbmlcrtcn Ueber/ de corio untio. ©ctoo'cbi'tc
cBd)ubC/ calcei ceract. 3»d)tcnt/ ex corio Pru *
tenico r»i Mofclio • . 1 r 1 ; . (5<I)ub< aniicbctt/ pc-
dibui calccoi inducre. >?&,■,:„■; anbübCIl/ Uli
calcei». SlnbeT« techobe anliefern / mucare cal-
ceo». v?(|)lii'C auflebe« / exuete , derrahetc.
6djubCi1U9}icfKn la^cn / praeberepedcmdiKal-
ceandum. CHI; vScbubeÜDCr rtnvn in 'KU fpan<
nCB/eundcmcalceumomnipcdi induecre. 3llC*
niani) mco§ / ir 0 ihn Der g d: 11 b Orüctci / &li »er
U>ll an ba t / tu C hie fis , altter femia*. .ub ivv.*';
am brflcn / wo und) Der Schürft brückt / neu
ipTe opcime, qvi parte mc calccu« conitrmgat.
(er finbet vi cbuln- für ftint Suff / fimilemducit
faepe Dcui ad limilcm , <i. dignum paed Ii oper-
culum. Gmein bievrebuhe auftreten/ prwttb.
muncre aliqvcm derurbarc, de gradu dcjiccrc.
(Er Inn c? langt an vScbiibctiirrnpfn/p'sr.ifta
dudum pcraovir , rem pctiitüi peteeptam . Ö
f : r a : j :i, habet. Dil @Clt/ fO frirflfl DU
Scbub / P'ov. nummut gtatiftimus , ri.qvantutn
qvisqve Tuä nummorum fertat in arca.iamum
habet fcfidci »proor. cm: 10 lmeprctio, w/pecu-
nia numerata nulla ri't. £j geboret. IU(br]Um
San) / ottf na p.u C~rbu.br/ pro«, per ludun &
oegligcntiam ad honorci haue per venimr , non
in proclirielr, q»am imbercit, qvanJo pluit.
Scbubflrin/ tM/ dvnia. qvod Thurwgimti di-
tuni vr djPCf clebca / calccoiui. parvui , fubtili» *
elegant calccui. Lctntik vcunt groflow crudoi,
laxoi & fordiJos calccos , <£d)oaFcn / fn*
(?d)llllfen/ qvod rliim tnttun^mic. ponitur pro pe-
dibiu cccnoiii , Tqvalidu, vaftii, E£f enormibm.
tue <Sd)onrrn / /»w vr ebunf rn / dmi* tiwnrfl
edjonfidjt / & ©roBfchouttcbf / pedibut inculcis
dtimmambus turpis, qvilu junt ptAonH , p/*i»ri,
feäuri , J5 ptlmiptdu.
© aure nfdjueb / pero. Orr Saurcnfdjub an bat/
peronatui. &ifct)tfff$ueb/ph«altuiri. SgiMen
fd)ilbr ' endromidci, carba cnue. jöiaiKfrf/ulu - /
calcei Sicyonii. SMnibfcbtid) / amenrata Tolea.
Oi m SJJutibfcbud) •••"■'"'■ • faduf illicitum,/n*
faftio. fivt e^ritr/ft 6 cbvicf (cbucb / calo-
podium ferratum. grdjf« * fan jfdbubc/ calcei
tenui corio iuppa&i , «c feneftratt. föiliföllhr/
(culponex , udoncs tiütkfL 0olbfcbubc / fivt
»cn tjülOrnwiii Ufer / cakcoli cx «oiie uuutato.
^»v!Dcn|ci;ul) / cochurnu«. -pcircnfcbubc/ loca
paciicu . calccamcnu lunuli* omaia , luaact
calcei. .^CvtiCUfcfcilDC / U. gc|t dt tBountOg^'
febtibe/ mullei , calcei fcfLvi. J^pijfdjubc ;ca/o-
nct. ÄUli'CCidyUbC/ ^a'uoli pueniet. CrhJC
feine ftmtcn'djiibt vcrtrettB/ cxceiHt ex epbe-
pifc ^atfrbflbllb« / /«'•' CrittUtJfje/ crepid*.
focci. ^affTtube/cndromuics. turnpecfajnd)/
Caliica. OXiinHesid>iil;c. ca;ce»tncrua nu .u
Uno fexm convcmentia. 9Xot*t|djube t c*'w<i
concinniaiqvepulchcrtimna pedibus r.Jcnicj.
£)(b|Cii|'d)UliC/ qvoirtvan in äteie &4jon f mq-
prü.tni, ungulx bovin» ^taffcnfd)ube / ph*a-
üa , J. (olcx lignec amentara . «liks JCapilH-
ocrfdjiilx. ^ilqrain^fCbube / * Tk<if<> frve Ußaaj
Dcvicbube / i^rm qvoi JLmifTcbut)g/ Ar icmictn-
ralci perones. v£ faub|d}ubc / calcei cx cotio
fufco. £rippfcbube/ crcpidul» , Jicuntur rtr«n
Sllftretibei-fdjahr. SÖeiberfehtibCfi«»*/««» ba-
dalia. Sßcrf jd/ilbe / m Ct^mtimis duitur pca.
J^ iU^r'Brtfiebicft/feaifp«». >M]
6d)UlH'n/ tjCfchubet/ calceare, calccatif, catcra-
menu pedibui inducerc. SrJ hex vrrbum räti
Itgitur, &ftrl pcttic.tß cumCompoff. 5ll|)'djub(n/
aptare calccot. UlianqrfcbubetgtDt«/ excalcta-
tum incederc. ?ltl5fd)uben / excalcrarl , duria«
ei , calccamcnu detrahere , dialur 7 roj, (£nt<
fcbnlun / exuere calccoi. $cfd)Ubcn / Aicciogc-
rc cofhurnii.
gcbnbiinovt'r«/' * W« <*d>uben/ea 1 ««™*. c,i
compof. pt yrmtieräfunt : 9ln|Cbnbunny ipfeaitui
calceoi pcdibos inducendi. ilus de vfntfcbU'
büttO, / calccaminum detraclio. ftrUnrt buc D.; $
(^rfCbnbe/ calccamcntum > calceamina> it.cxl-
ccarium. Ober • fivt Ubrrijci'ebubc / aluta eakei.
obflragulum.
vi ch. Hier 1 vtt/dlth 3eb'.ihm»iebcc/ futor. <>l-
ccolartvis. v£d)ufterlOU/Ol(/calccolaria. %W
fd)u|irr / (utor ioleanui. ^raucnjimnierji^
fiel'/ Tutor alutaniUi vrl Sicyoniorum calcco-
tum. />pfjd)U|?er / Tutor aulicua. £umpeu fn*
viuv>elfd}lHKr / oli in HUteiO/ cerdo , vetcramni*
urim. y.m/pft'tlfcbuller/ciepidariui. etu-cl,
fd)ii|ler/ ocrcariui. ÜScrfftaft ber S<J>ojter/
rucrinj. x>er vr djufcer foH nidjt nber fcincB tet*
Iren riebten / ne Tutor ultra ertpidam.
vidjuiicrn . t)tfd)U|ier{/ calceamcnta conficerc,ad
ptdis roodum ■ formam chartaccatn , reeulam
calccariam. calccum conformare, muflricular
cakcamiaa aJapuic, Vo'um tdiöfrm ferm rß
§939 ® c
Toc*b. «ScfiUÄfTB' « ^ cntariii ufur.
fMlur . noUffc ex pnefegmmibu» rupta./it* lace-
ra calccamenta refarcire. CampoJ. (f infd)IIfrcrn
mtUvber. Aviiur f» detrimcntum facere , ■>(:
$BtcDCTl)frfinfdjl!|l<rn / damna refarcut. Cr
bat qflUJ ajrfa,fld)U|}«(/ad incius redaclu» eft,
ad permciem dclaplut.
@Ct>Ulb/»<t/F • ©Ct)Utt>Ctt/ dcbitum, no-
mcn , *» alieaum , tt. crcditucti , HS m*uthor. cul
pa,Jelidum,*i rci cauO, 9Ulf icdwlbcn/ no-
mina unpeditn, aneiqta. ©ctunje. qule *r cbnl
fcn/ bona, tdonca nomina. Mn.uivigf/ bPfC
Igdhulbf B / mala nomin a , atgentun» higmmm,
pccunia defpcrata. ©ctfaBbigt / »an |bart
(*d>ulb<B ' nomina liq»ida . expedita. Utl<
tSBBmtJ wrtobrnc vgßiilbtn ' • va
«illatuia. Grefte <2<hu!rxil / *» »liemim
etandc. ©eritia.c / l\un< ct)^l^cn / raudufcu-
fam. 334tcrli*(/imitt(rhdif 6<b«Uw p»««-
aa.materoa dcbita. aufltchcnbc (2d)Ulbfnvde
bitaaftita. 6fflljd)K€*llll>«/ debitapaHV
ra. Ccblllb nujtll hiib<H f collocare pecuniant
€T Ijl «a Olrtncr (Sdjtllb > '« nominibu» mihi eft.
(Bdju'.b madlttW ** alicnom conflare, facete,
cogetc. ÜRit £<feu!ttllbci)afrt( fconv in nuroe-
ro alicujwa efle, sere alicnft premi. ©dwlbcn
nt.lhnrit / »ra credita appellat e. ©«bulbf n bc
liMci expedire, exfoNere nomina. (?d>ul
NB onbrnwn/exigere, cogerc , repofcere no-
m.na. edjulttt n mir «JAulten btpblcn / »er-
ui um facnt S3or fd)limmc edjulbfn nimmt
man »Ol J&afcrihrcb/ debitorem nadut impro-
bumaufcrnab eo, qTuqvidpoteTit.fu^ö.ac-
cipiea palcaoi , fi aon »ulttolfere ncqvatn. S8(t<
beifrnnü, madjt £d}ulb/ promifl'um cadit in de-
bitum. 5">to edjulben (an man übel fprtfom
tnm I pi.-.Uäuni faciunc raram , qvo« dcbita
ftringunt. £d)lllb in ähi ß/pnficalienr prenoxa
ßt ufurpour. | (Einrm onbtrn Wt€cbuib o,tbtn'
culpam in alium tranifcrre . derirare . t o r, ; ■ jck
(3idj fclbfi fdjulb «bf n / in ft trammorere pecca-
tum. 6<in €ltnb ixm ölücf fdjnlb ?cbtn / ad-
yttte affignarc fortunai. & i|l frtlK vr djnlt 1 '
fiiö fWt perit , fua fraus illum Tcxat. bi|i
nidjt fcbnlb bran / non tuä dcliAo boc con-
tingir.
Bint#rd)utb<n/dfbitaqv*Aoria. 55cflr4bnni«/Jw
jfiuSftbulbt«' funeralia. 9irrfd)UlbtH ctreviCa-
,u. ^ liitfd)ulb<n/dciiiU chuunalM. S&ri(f|<bulb/
T940
cauciochiro!*rapharia. QJtinjC'ffinlb/ debitum
cx fid*jiirtionc . obligatio fiocjofloria. rb-
fdjlllb / nomen
rtebitum maceüaTium '^ri 'cllO>H!0 / <»lp« te-
meraria. grtid)t' fm Äi'rn!d)illb . frumenta-
riunidtbitum. tsfoMKlfo 1 compenfatiodr-
biti , antii»rjphum. t%l(frf)ulb / pecumaj de-
bitio. {^[cidbfdjulb / par dedaum. £u (Itdrcfl
tn fllf idicr @<bti'b / in eodero luto hatfitat. ©e»
nrj)t. 1 fd)ult>riw expenfi« judic alc«, vulgifrirtu-
U. J^.'U^bulDvn / nomina privaia. rei familia-
ri». jpfrrcllfAlllbfn/herilta. Ao<bidcf<b«lb<n'
impenf» nuixial«. Jf)pljf(ftlilO / dcbita fore-
ftjtia , lign.iria. 3tnc,fnbfu}iilbcn dcl»«a jurea-
tun». ÄammfrjdmICfn / dcbna camcralia.
Äinbttiuff'hulPcn / luftraha. J{ir<t<n1d)iilb<n/
teclffiaftica. Älitt<rfd)iilbfn diciwtor nomina,
)ura * afhon« ». j(lr|krfd)Ulb«n / «ornobiomm
nomin.i. jttjmfdjulbcn/vefturia. Äiirrcut»
fd)Ulbcn ' crcdicorum jxrfonalitcT privilegiato«
rtim credita. Uanbfd)lllb<n / dcbita ptovincia-
lia. ?<hnfc&Hlb<n / tcadtUa. gRitftbulbnt/
communia, tl<h fltMMajfaMMtOI/ focicta-
tiioomina. ÜRorbfdjlllb / aiTaflinium. Serben'
fcbtllrXR I debtta tbcia , in modicam. $|Vrb<
fdjillb icx emtione «q»i ortum. SKcidiSlcbtll'
ben / expeditio Komma. i\f lit'dnilb f «ftio!<
ttntt\\t tcliqvatio , reliqva. ©flUffdmlNrU
st alicnum in popina contiaAum. vr c'Kin-
fchülb / debit um apparens , fimulatum. (tmei •
biTfchulb ' manaprctium pro conficicndii vefti-
bu$. (?flbfd)illb / dcbitum ptincipalc, expro-
miflio. »'culpa mca. C»nir*> . tß fremt« 6<bidö/
aliena culpa. **pi<lfd)lllb«n/ p«cunia alcatoria.
gMbtlfbilttXn / nomina civitatis. <5tr<irfd>ul<
Nn/ muia». ^tnbenten. fnt Uitn?erSt4t|cbiil«
ten / dcbita (hidionim cattta conuafta. Qktu
btnfcbnlb/ culpa * panapeccati. Jirdlfthuli"
eibaria »dcbita ptoalimenti». Unfcbl'lb' mno-
cencia . fanAius. 3jBrmimbfd)aff fiveumhw
Nger Äinbcr ^djulb / debira wtelaria. 2üriB'
fcbillb / vinana. 9Brrt^fd)illb / labernana, (jm-
bolum. 3iB<. froe ©tcucrfcblllö / «">«" » tai *
eatia . cenfus , Wex afti onc«.
Sdjillbfn/ fimflrx in ufu non fi , fti Comfef. 3lB<
fcbulbrn/ argacic, accuTaic, rcum faecre, cwl-
pam in aliq*cm confinrre. J&cf<t>Blbf« ' ritm tJL
qxodltmrn \,r<p'cnHw .initur bffcbtllblrtfn rdfqv
mfr. ftex. BfTftbnlbf n / * 2Si<fxr»{rfd)iilbtnr
commetrre, ycomraxicn , pcuütc, compen-
I94 1
et
iare , rcmuncraii. (Er Wirb ii rad)ltd) tcr
fchlllbCB / fceneratd rctribuct , officium cumu-
ijtc rcddcc. 3$ fand tun bidj ntd)t »icbcr rcr
fd;illbCR / meriu tua non arTcqvor , fimili nunc
ic ic rcmuncraii non poflum. (Eatfd)Ulbcn/
fOH. &rarum rß, pro (£Htfchulbicjen/ cxcufarc
purgarc.
trd)illi'tU - T t>«t/debitor .obarratui, it. fons , ei
rcus. £d)Utönrrinn/&tC/ debicrix, obaerata,
rea. £dbfttrf)llltlicr / fidejuflbr , qvi fr frinci-
faitmMitortmconßituit. (Einen ©chiiltner aut
flagcn / debitorcm cxcurerc. Qjdfcr lr djulbncr/
rcrgivcrfani , Icnrus dcbiror, criconummartui
<ÄdK»ftJ)Ul&llcr / aeqvc obligatio f^cf) bin fein
(£d)Ulbncr/ in ejus nummis rerfor. \f cf)lilDlli'r
M ©ffcftt^/ legt obnoxiut. £c imlidnr duilf
ncr/ laritans debitor , dtiki fiüdHhnT <£d)ulbner/
qvi forii eft , aut latitat. 3rrfd}VicbCHCr ©Chulb
MX / chirographarius debttor.
£<t)Ult>K) Itdj.iä *di*rh. debcas , dcbitui , obliga-
tut , obnoxiut , obftriclus, it. fons, b~> rcus.
(rcbillMil f<t>n/ in KrcalicnociTe. OT.nu|i imi
fchuibifj/ mihi in nomimbus eft pccunia.mihi
debetur. (Er ift feinen £cQcr fd|}ull>ta / ultum
summum debet nemini. £u bi>\ an bicfcm Ulis
flWfdjultui} / tu cshoriunmalorumcaufa.fons
* origo , ä tc haec comrafta Arne, (gclbllfcftul
bl^CC/ reut , fcj dcbiror principalis. Ullfdjlll
feig / innoecns. (gr ifi nid)* unfcftulDia / flagitii
ibciui , affinu, fcelcrcadftriftuscft. f\cf> bin C3
fd)ulⅈ »tltlibn / hoc mihi incumbit, ofhciiraei
eft. ©djulblge (Ehrerbietung / debita reveren.
tia.
<£d)illMt]fcit / tneV debitum , officium , munu«, flu
dium. <i* ifl btinr crthiilfufiir / tuum eft hoc
munu*. ©eine ©chulbicjfcit beobachten/ par-
tes fuas tucri. ©eine ©chnlbicjreit fdjlimni in
fl(f)t nehmen / ab officio temere rcccdcrc. Vßonb
flnMi(hecd}i!lfKjfcir / clicntal l'mtvfchulfii;
reit / ratio ofEcu. Ghriftliche © ehiilbnjfctf / de-
kitum Chriftiani. grcunbe$fchulbij}Fnt / ami-
citiar caufa, inunut , {^obligatio.
Cdjlllbijcn/ rjefchulDiger/ in fimplici ttrum rß , &
fn} non tnvtmtur. Comp?/. %\\d)\\\lu\< II / e* 9Je<
fchul&tgrn / accutarc, ineufarc, infimulare ,ar-
gucre , culpitarc. gdlfdjlich «mfcbuINqcii / cri
minari. (Einer SDcidhanbluna bcffhulbigen/ in-
fimulare noxiat. (Einen fdjarf befdjulbigen/afpe-
ir , actrbc, libcriüs objurgarc, compcllare, in
«imtn »ourc <£r iß piel gärfriuer Singe bt
J942
fdmUV.a tVOrbcn / mulra faedaqve in cum iacu-
iarafttnt. €ntfd)a!bmen/ cxcufarc, porgaxe
v3 ul) rrcaen einiger Ymt entfehiilDigen / depur.
earc crimina. g*d)mlt feiner ed)n>jd>btif aU
fd)u(bigen / r ale tudmis exeufatione uii. <f j ifl
Rid)t leicht |u entfdjulbiijcB/ oon faule eft cx-
purgatn.
cdüil'fmiii.! ; t>t</4 echnlbun.v «'•'«^ >" /W»-
t :i' r«r4 funt , cemöofitd tri« frtavtntiOTM. fcb
fctjOlbi^' * ^efdjulbi^URg /aceufano , culpatio,
intimulatio , categoria. Cntfchulbiumt.J/ exca-
tatio , purgatio. CFntfdjuli^uuing Mirmentw
caufifican 0)f it (Snffchul^uina/cxcufate. £ftn
Jl\l< (£ntrd»tlc>i<)Ung / prxcisc, abfölurt.
v^(t)Uli / &«/ dkitur prr ertfin k 0<tlulD/ gf
beißen / rwtfi fSd)ulbbn| / pnefeftui pagi , rc-
ceptor, itorum cxaclor , vid. in ^n\\n.
fuccin>
Aorium , Aiccincxium , Tupparuiii. i'riYrntC
©cbur)/perizomacoriacetun. ^ .i:iher jtl vrdjiir»
itu/ßvr 0d?ur>röcbcr / fccmmalia. (fdjvri
an bergeuermaurrn über benu^erbe/ prarcin-
clio camim. ^.'Ch?fd)lH'5 / lintcum ccrforium.
<gin netter 6d}ur) / cinäura fluxior. 9abcr<
fdjuri / lopparam balncarorium. 5k 2öp|Vr<
fdjlirj/ prateinetium »terforium fabri ficutarii.
©d}nrilein/ va$/ dimm. cinciu-uius. Xinb(T>
fd)urjlein/focalc.
<S(ftÖrjt / Ort/ flur. edjl'trten / femicincliura , prat-
cinäorium.prarcinctium , ventrale. DKilurtt-
um (BchnrieU $lntie 6tt)Ürie/ prateindorium
gla ftö infcAum. löe iije ©chnrie/ purum , can.
didum. ©robe (hi'irjc / fupparum cx rela tri»
licc ,<hipca, cannabina. Jflare ifn* üeinnwN
fch(ir)e / cx bjfTo , findone. ©eblc ich tc (f dir. r •
IC/ex lintco tole curaro. Ungebleichte oChnrK'
ex linteo crudo. SBabefcfturjC / caftala. gier,
fchurir / ex nebula ccxrili ,fivr tela Titrea. Cr r t
f}enfd)nrje/ ventrale denriculatum , fegmenra*
rum. h<|ifd)l'ir;c/fiamnuum. g.llficbtc ©<fcül'-
)(/ (inubuf ordinatum, in plicas .canaliculatum,
ftriatum. (Einer nnber bie tSchuue greifen/ rem-
rari ventrale,
er Ch&r|eR/ acfchfirje f / cingerc, iaeingere , praccin-
gcre , ( U \m compof. 2lUf|d;Hr jC(l / Uem vakt. €t
Ddt fid) oufcjefebiiriet/ faccinxJt fefc. (Sin aufar>
fdjürjfcr (8 olOaf / miles cinAus. «JluMefdjut'i tc^
SBeib/ incinfta mulicr. UnauMefchiiriet/cincru
)>iu;ui. 9lU|fdjUrieB / qvoq. tt jid r«r», cinüu
1943 ©C T944
folgere ,u3Ut. ©tcbfibr li>f< fdjiiricn /fluxiore
cinöura ringt. £id)Ijcd)/ /ivr luian t>tc Äuic
fcburjcu/ .i'tc ringt, tumcam fupcrfura« colli-
gcrc.
3cbiirjun.]/ Uti & Ofi* ©rhuTjen/ciactui, reli-
gatio (ucrix&a , collc&io «nie*. QCritcS/ five
\0tnU\i't\\cS & lefis i£(bür|cn/rinctura fluxior.
5f !(ü)crfdjÜViUUi)/ cocröio , aimdui , religaiio
ftol* , colligario cycladu.
Cf(bür}ld)t / & t2d)üril)dft / *dj. &*Jv. ad founam
fuppari . in mo Jum ventralis , /t* pratcincrorii,
tf. ptatcinctui, cmiiur.u», lacmiiut, HP.|ctuv;
bdft/ ^ ne rinftu.
® Ct)Utlif} / Der / fic appellacur omic xylinum ,
alles troff batinwollicbr. t(l / M/potv /oexiu <■
^aJipiB <rx*X , <if (dhn* , Xflirtd.
©d)ütt/fd)ütt<n/gcfd)üttet/ptoj.ccrc,
eifundere , funduare. ö« iVild) Im t (ich <JC-
fcbiilJrt/ lac concretuan, coacrum , denfacunt,
co.i -.lUtum cit D jg frehrr i'djiirtct ibn / atftu
fcbrili iacUcnr , febri qvatitur. Cornpof.W>iftvt
SltlffcbttttfH /propr. eirundere. (Bein j£ct| flU$>
r. t i tn / reeegere , #.n apertum ponere feercia
cord» , coundencer loq»i , vn/|« rxptBartrt.
JDa< Jhnö mit b«n $abf au«fd}u(tc!i ; pnv.ukun
propter abuium tollere , iniolcnritu rc ali.jv j
abuti. £r mdinc |ld) autffcbül Ii n »i r gacbi u
tdcö in cariimnos cftui'u» , uc rnu ddlölvcrct
ilu üia , emontur prope nfu. tf Uiqcn Aüt fthilf
feil / dolorem faum impcrtirc alicui, conqvcxi
foxtunas tuai. SHutfchlltKn / aggercre, coagc-
r etc. ©c(rcih'<J uu/|'(fcnttHl / frurnentum agge-
rcre. ^rfd)n(t(ti/ coaggerare. Cincnlfcfluin
mir (Erbe brfdjatNn / tf mm circa arborem ad-
asscrarc.
f<f)Üttcn / infundere , ingerexe. t£tn|"cbüttt;ii7
tn (oäurM ctrevifi* rß maecrare hordeum. -£>cr
CiW' £>t»U*iufd)iUf cn / rfu« r/I infundere , inderc,
infhflare. !&cn23(in nur clmcbuncii »inam
avidc,tf intcmpcrantiiii haurirc, inundati *inö,
potiiarc pocula. IBu-a in fern Sßcin ((hätten/
vinum aqva rnifeere ,/I w dduere. tfii: |i$ü tten
abftincre. trid) ctnc5 SBcrfd entfthitten / ab
alicjvi re fc tetrabere . reptimere , &contincrc
tc a Dcgotio. Igich &ft Initf entfutfitten /rar-
bam a fc araoliri. ein« 23crtM(bf< cn(
fdjoltftl / fufpicionem levarc a fc removere»
Ö propulfatc. £rrd)Uttrn prcpr.concucerccon-
Krtl duilur , : . :.i > i m acer vum con)iccrc , cumu-
laie, ^adaugere. ^orf> & AtattftttOI £ltt«
an; * J.Müu.r^iUfnt defuodere. enitrerc.
dejicerc , e vettere. <£uppc ttt Nf öit«?cl fort*
fötltUU / jut exinanire in patmam. 2)'intft>t«<
|d3u(tm / difpergere , dirhindcxe. ÖUl d)|d)U(#
(CO/ colate , perfunderc. T im i: ' >d:u : t :ti afper«
gere , affundere. 9<adt)fd;uttcn / fuffundere.
Uber- 4t UbcrbcrföuMtn / in alia ralä cransfua'
der«, egurgitare.evomer«. SJcrfdjuMen/ pro-
fundere .ptodigere. ©unft »crfdjüttcn / gratil
exciderc. 2Jürfd)n((tn / fipate, cibum ofFun-
dere. &tm 35icb »orfdjftf teil / pabuli copian
pecori praibere. 3Uc«jl4lÜ(tcn< eftundere. SBie<
Dcrfu)itrtrn / refuadere. 3utf4Üttcn/ regere,
operitc , in feget e , obruere , cumulit exaggera-
re. 3Ktt SOfifl* iU(fd>Üttrn / fimö Aipcraggerarc.
3ufammrufd;üt(cn / edacemre , accuaxiUtc,
congercre.
vSdjÜltcr / MS/coiiditor ,i. r« qvi fnmtnti tctrwi
eumutdt , tiidtu ölufftiurtfr. €iiifd)ntffr/ infu«-
dem. piaccrna. SScrfdjÜtfer / prodigut, lar-
gitor. Q5crfcjju((fnfln/ Mc/multer prodtga,
rj^profundent.
*cd)fltflUW/ t>U/& t»<» gö^flfffn/coniettui ,co«-
eeftui, fu/io « fufura , jaAut, Cdn'irruiM ttiäm
dicitur conditio, {^conditorium farrariom, *liks
QkhAttboocn / & $c (rfnfcfdjntttintj / jfr« 2tuf»
fd)nttun *l::/k1):u niii j / ejcclamentum , du-
perditio. SScfdXlttung / aggeftus. $tOr$Ut<
t nnci / additamentum . auÜatium. <fin|'d)lit»
tmia tnfudo. €n(fd)j'itfun 3/ ablrinentia, f uga*
conrinentia. rfJ>iittiilia / trantfuflo. 2?ad)<
fdjtit ttina / fuftuiio. DicititTftiam Hbf rfd.u; r tutny
accumulacio. ÜJcrfcfjuf rimci / profufio.prodi-
ealua». 5«ce«aw2Bfiifuy«ftun^. 3«rnnmcn»
fdjüttltng / congerici , coagntenrario. *gd)ü ttiv
WC / rtiam r/l datio, ut : Jf>tr rcnfcf?n rfc / certa
qvantitat frumenti, q *c bubulei« pagarm qvo:-
annis pneftaiur.
v? d) ;i * r t)Ct / flur. &$üttC I agger , bumus - on-
eeftitia , 71»* eti*m (JrDenfdjlKf / yfrw/i ©anDi
fcljntt/ congeftui aren*. fr. rudera.rediitcioruia
firolapfionet . Wifr|"d;iift / ftmetum. <&<fli\b
(feutt / /hw jffhrfd)uft/ exrerr», everrimenta.
€(cin> & tfairfönft / rudiu. /nie mit (Schutt
OH jftiflcn / ruderarc , ruderibut locom comple-
r c , 1 r lapidct cooturot calce admifros pa*imen>
tis faciendi» fubficrncrc. <3(bu((( Mutrm in , > -
t -.r rß fljpula longiuuoa in acejtvuia conjefta.
©fl 89 i% H Kitt
•
»945
et
©c
1946
Hute dieimm: (Sine (gdjütff (?frO& / fafeicului
ftramenti ,fivt ftramcnutius. @d)»lH/ & vrcl)it:
Ii ;>»...;, aggcrem (errenum j,:.* vailmn notanl,
Slld'T ccfclirt r/? rem merata, iW lapidctad
via» complanandas convefti.
^d>UttCln / flCfcbÜttClt/ agiure , qva(Tar<,
1 01; c tu et e ,qvatcrc , tfn.rtay: pci tut bare, com-
movere, concitart. £r fd)ttt(dt ftd) / excum
fc, agitatur. (£ inf ^ACf rl fd)Ütfdli / lampada
qvaflare. © ^ ^icber fffoflCfclt i|W , qvcrqircro
qvatitur. CtmpoJ. funt : 5U)fd)iUtcIn/ decutere,
axclltrc. <j)fi.iunun ab|'tl)Ü!tcIll decutcre pru-
ua- ?lhvjc(d)illtclt £)b(l / poma deeufla , caJuca
2hl?f(t)!Utclii- excutcre. (£ ine % c&Ht Oll-.' ffin
Slcnild fcftiütdn / finepracmcJitationc, fukitö,
atiu ex tempore coruioncin habere. (£rj(hiit<
fein l coagitare , rcfocillare. (ginen 0!)nm<Sd)
tl^ilt < 1 fci)ti! [«.'In / reftiruere exaniroatum , & re-
ficere. ÖU/cfofcbiittdll / peragirarc. 9)Zd)l
&urd)|'djiutCin/ uau&nmtcie, ejettarc, &cxcu-
cere farinam. Jp^ullt'fc&üttdu/ id. qwlHusi
[A< \\ 1 1 An / projicere , cffiindcrc 3trfd)Ut tdll/
fuceuflare, lollicicare. Su Utn> *£cruMtlfch|'it'
tcln </? jaclare , tudicularc , confutare. mihi
. fll lujülfdt / luccuflui , circumaäut.
gdw.rclcr/ 0«/ & ^diiurdiTiim Pi</mjs,&
ramina agirani, jaftans , commovens, Cuccu-
ticnt , qvaftani. <r chüttclcv ttiam dicuntur:
JfrAtttiabinbt P i : / meeuflörcs » mcculTato-
tct. tyujfdjüticlct/ excutien«,exagican$. Um
fdji'r'rUr/ tuduulans , tudicull peragicans.
C4)U(tcIun«] Di«/ A0ö6O(bu((dn/agirario, ja-
<ta q«afl"auo. (Sd)ÜUtluna, bftf fticbertf/ pa-
roxyfmuf «qvcrqvcrus, horror, rigor fcbrilis.
SD.:« cdbättelitür fPfcrcc/ fuccuilutcqvorum.
Sit» u')iiiicl!iii.j / decuticodi aüus. f 3cr|'d)üffi'
Inno. / coneuflut , qvaßuc. <5d)uttelung von
SL.Ul( I horror exfrigore» tremor ex algorc.
£>Hi $im|ci)Ü((Cln/ chjrtrinda, lußu puttilk.
©d)HttCitdjt/ 4 <?d)nUdllb/ adf. & tdvtrb. mo-
biln t flcxiliii mobiliratui, it. tremebundu«,
tremens, trepidant, rrepidui, uepi.iului, if> ■
trepidanter, rimide, trcpidc. Hute <5d)lltier/
Der/ horror, rremor, frepidatio» tlxki &4)ui
©d)i*l§el / DI«/ tfl k 0<hött«bt/ Belg, tnim
i8d)0td/ ES 1 5«xon. vrdKtel/ 4M(Mrj Da nMB
itikn ftnrüniiu't / lank, cahnutn» </t>6 nomine
itumi »pprllttur £ d^'l^lcin/ 0(16 / ^u»<n. catillu»,
^ catillum.patella, tf. fcurula. T!..tff trcfcui'
fei / pauna. Sßrof. /!» ifiidjenfcbii jcl / paia.
©ro§c/nmb«6fD^fl/inaei». . sirfc <2<bü&rl/
gabara , feucra. (Ejlj (gc|»fifc1 / acctabulum,
oxybaphum. <Sfrvftvt £p«|cf<()ufcl/ vaicfca-
rium. ©frSXanbtincr ©d;npfl / crepidoim-
ei«. fr bebr ben Efffel auf / nnb |umtt eine
cfmiJi'! / pi'cv. de iK 71t mtnui itmuum rvtUnd»
mä)Ui tneurrunt , ip*oA Ctc. dtrit : graviorcm pla-
gam accipicbai , ut leriorem repcllacc (Sup
jn-n |'(h : 1 c I / paropfis in fretie.
c d)ti !';d;a / g(fd)ü(elt / po^ r/} , ho/j/^, ad forman
/n>r modumlancii aptarc. Compoj, juttm in com-
muni lo^vtla fi eiivtnliüs occurtunt , ut : ffifff
.'iii'chiMj.'lu / rfruicc» pariaariat concinnarc ,
laurat ae multi» ferculit oneraras cernat dare.
»i ■|il 1 chi!;dil indere patinif. ülusffJjUfjdfll/ cx-
inanirc tanect. Dicimur ttiam 1 (£r fd)Üpclt in
0 ; a\;iifi 11 / animut eft io paunis.
»3d)iii3dct / Dtr/& ®4njikrinn/Dt</ tititm p*etk*
funt , tßenim mas . ^ famina vorax , edax, po>
lyphagui, ;v polyphaga , patinanus , panna-
ria. 2ttlf|d)flj;ricr / Ailufl^ündt-r / mandueo,
carillo 1 comedo.
€(bü§clld)t 1 4.«f. «iv. (cutellarui , in forma pa-
rinat , ad modum lancis. niefot }'d)ü||dirt|t/
fo t|tt? Itlfdidjt / P> ■'■ natura pauot conreora
eft.
@d)Ör?/ fd)Ö0C»1 / gCfd)Ü^€t/ ruer« ,de-.
fendere, protegere , propugnarc. £)ffnubt»ttl
f(t)fi$fn^ defcniirarc. ^inen mit 2Bpitcu »diü
fjr tl cani'r parronum exifrere, pacroeimum all-
cujui fufcipere. (Scrothftgf dt fd)ÜKcn / jui de-
fendere, jui tutari, pro *<] vi täte pu^narc. ^Wl^
93(ltrdanb|'d)til«tn /laborantipatric fubvenire,
vindiearc parriam. Cempcf. funt : ÖinfdlÜKCll/
avodäliiiduunt : J>«{t JBajfT fd/l^f n / /man<
IdMll.-rn aqvam aggere coercere , liftercaqTam
per obtnramenta. 9ltt8|'d)ill}fn/ raruw r/2, «o>
(4/f,non fufficere tutelat, defererc miferum, ei-
q»e deefle. S5f fchilljfn/ i<^. r/? qvo.i ftmple x 0dnV
QClt/ &frt<jvtntiiu. £inrn bcfd)&?cn/ adcfl'c
alicui 1 uibvenire mifents oppredo, auxilium
atierre, (artum teftum aliqvem, atqve ab omni
de trimento integrum eonfervare. CrctIIC Jp.lltb
bat meine ^Bolfnrt befd)ti^et/ eju« virrute falui
mea cuftodira eft. *$R\U A Jl<k< nfd?ii^f n / ad-
jutorem efle fubfidii. 53orfd)8^n/ propr. agse-
f ibui obifruere , carara Ali muntre, mttipb. tutrm
1947
1948
qvocunqve modd ptohibcrc. Urfadjcn i\v
fd>n$Cfl / cauias prattendcre , fingere , praccexcrc.
COf-iH fd)ii!?cf die ^cli^ionror / Numcn praetcn-
dicur fcclcnbus.
(gebildet Per/ dcfcnfor, adjutor, auxiliatiui,
propugaator , libcrator. vr dju i- er um Mc/ ad.
jutrix , fervatrix , «Miliaria, ^cfdiüfm - 1 cö
25afcrKinDc? / pacriae protc&or. £r iff mein bt-
fUT V ; cp:I'!li, ; i'V ' opeimut parronus ac rcftmitor
lalutismcaeclr. 03i'r|d)UBfr/cauiidicus,advoca-
tu«,4/iii SÖcrt- & S t!> ci :i j . r ' dcfcnfor, aflor.
(BcJ)ilSHng / t>lf / * SdjÜljCII I diatur ttiam Sßf
fd)iil;lini)/ cicfcnlio, admuuculum , opcra.ad-
' iutonum, propugnatio , vindicatio, conferva-
tio. 35tfr<^>»ii2itn<j f<in fclbfl/ tuicio Tui. Sftof.
bi'fdjKlJHtv.) / moderamen inculpauo ttiiclx.
ffiijl|d)uQling/ praetextus.expurgaiio, velaraen
tum, obeentus, titului fpcciofus facinoris alt-
cujus.
OcbulJ / ÖCt / plur. cor. dcfcnfio , tucamen , tutela,
auxilium , adminiculum, it. ncrfugium, por-
inj, arx. ara , a fylum. Vr d)II f< flldjUI/ ii Iii 6d)l|fi
flnfv v VC(6cn / opem implorarc, adjumcntum re-
qvirere. ^(^UlJ bfbürftn/opi« indigere. (®)d>Uß
tcrfprcd)CH / pollicen auxilium. 3' 1 £cbUr£
ItcblilCtt? in niarn fidem reeipere. (Sd)llB CrUn>
gcit / fublcvari adjumento. (fr f)<U fr.irfcil
^d)Ufj / magnis fubfidiij fultui eft. €id) flllf
fillfS(rd)tlf} •fflflfcl!/ firmammtum in aliqvo
ponere, conrtdere prxfidiö. JorbiMt f)".t pd)
feine* @d)iifjctf jugftrt^ren/fttilt'ti* peccarum
; exeufationem non habet. ^cbchnih'lffcfUTbcn
ie$t afleiwgcv£(buf$ genug /voluptas acqvc ßagi-
cia plunmorum patrocinüt defendtmrur. Jj,d>
trage Den Z>eaen ju meinet Sctbrt vrcbnf* / ad"™-
tcl.im corporis arma gero.
tlinf£|'d)llß / dcfcnfio ratione officii incuinbens.
SbtmDfebnfJ / feedus defenftvom. (ibrifiCitfebuß;
xcfugiumChrifriaoorum. ^brenicbufj deren- ]
iio honoris, dignitaris propugnatio. k r. u!
fd)Utj / cuftodia angelica <£rbl'ü>l 5 • jm pro-
ccäionis i vulsb A ivocati*. geftunasfdjurj / ca-
frcllorum rnunmones. ^riebeilsfd)IlB . mftru-
nicntum pacis. £vlte£fd;Ur| [•/ praBfidium in ar-
ca.emrum pacrocinium. OM * llb. nt> /nrJXcIi'
fjiriie febllfj / dcfcnfio fidei , pax reltgiofa. @nn ;
benfd)»»5 / porcus grati*. ©ÖttCtfft&llfi/ pro-
tcA.o Divina. JpailbfdjllQ / tutela praetcn*.
Jf)ailbfcbörj Ictficn / manu ipfa protegere. £tZ>
rtnföuf]/ proteftio Principum , vitlgi adxoca-
tia armaU , jW ftidm £an&fd[)U$ duttur. Sri
SailDfdjlujrturm eß terntorium dr jurndiäio.fu/-
gb Martha , alias £ttot>n>ct;r. Gimmel jfdjiir;/
auxilium coclefte. «Ktre^enfebuft/ jus pairona-
tui. & r iegesfcbufj / ratio belli , prxfidium mili*
tare, jus in armii. Ja|terfd)UfJ/ Tcclcrum patro-
cinium. {ebentfdjuB, / redemtio vitat. >
f(bUr}/ fatellitium, iL tuitio fui. £tcbC6fd>Utj/
amorii patroeimum l'umpenfcbUrj/ partum,
leveprÄfiJium. 3)?.ld){fcbuß j furnina potcllas,
fupremum dominium. i!J?,ije|r(^|cbuij / Majc-
Aatis vindicatio. 03?.irF; fivt CO;rf;efd)Uß / pn-
vilcsium fori, fivt mercatus : alias aK,uffd)iiB
ovoj tfi comitis iimitanci prxfidiatus. SÖifi:'
rd)infd;ii!j / auxilium humauum. DJo. (in
moderamen lnculpai» tutclae. Obei"fd)U§ iu-
prema poteftas. DieQ^tt ftve (Stfc^l^U^ ' cu-
ftodia Legum, juftitiicclxpcus,bcncfitia /uns.
^(bcinfcOurj/^ umbra faJutis. Oq^rirtubuli'
apologia *r cclcnfd)llrj / animarum portus , ig
Talus. (rfßblftbUri/ praefidia urbis. cw.
fdjllrj/ afylum virtutis. 2ßiifbffr< ßvr %\<j)t>
t'djuljy excuburum.cuftodia. »iiOiJbfchuö / d<-
feufio ex jure advocati«. aßr.per,'d)U^.' Cata-
racta , aggcr , in fluvio excipicus dr frangens
yim flucluum. Si>eibvrfd)u(J/ vis fracla , po-
tentia enervata. 2üi(i»eu unb 3ß,U|rR|'d)iir;/
perfugium viduarum & orplunorum. ÜjtürT»
febuß / patroeimum advocaiotum. v&UllbCl*'
fcOlllj/ auxilium miraculofum«
etf)«)?5J.^/ <cdHii?bü!"f/ <rd)iuiiebt/ &ndv.
dclcndcns, adjuvans, icrvans, proregfns, au-
xi!i.irius,auxiliaris. vScTj(iot*r.f l feyn. prxlidio
1 flc. Uil[d)l^baff/fuppctias denegans , exclu-
dens perfugio , inopsauxiln ferendi. jj>fr Ort
V\ Ulifcbll^ar / bk locu: n um aus non ci>.
©i1)tvait/fd)iya(t)cr/fct)lt'acf)c(lcr/
ad\. langvidüs, infirmus,dcbilis , imbccillis, in-
validus , cnervus , fragitis , it. xgrotus , ciratus,
fcmivivus. ^djiViUl) Ou^iid)t»iiR / memoria
hebes, ftve labil is. vStbnjad) (&emht/ animui
impotens , infirmus. (^djlDjeber Jeib / corpus
inhrmum , dcbilitarum , ertoerum. *^ djll'.iduT
9)i»igen / ventric'ulds langvidus. ©(beliebe
Statur / vaietudo dcbiln. <£r ift fd)n>afi ton
Qltter / feneäure langvcfcit . confeftus eff.
6cbn?ad) OCII Arbeit / labore fraftus , defatiga-
tus. SBir finb ibtll jUfcbtvad) / non fumus ei pa-
rcs t tutelac noitrtc hautTufiicimus. sf djtpiid)ir
1949
Sc
U> :lt« / oulius arreriarum langvidus , u: 'u ;,
^ il- ir .■ d) ;r ,f Ich; / ftudium fubdcbile. (? dmvi
d)c Sr«u< :/ fid« fublcfta. ©tW f omint fcbro ad)
IkTiUIS / 6 plumbcum pugionera !
<?C&rtMd)beit / Die / dcbihtas , infirmiras , irobecü-
litai, langviditat, fragilitas. Dicitur rtiam Die
Sd)n>^d)C/»iifrafta,d<fcaiovirium. <Sd)tl>ad)
bfit r ttam dt .vgri turttsc corporis in \}t et dicitur,
ut; ütibc^|"d)IDJd)l)Cif /morbus, Hgroucto , in-
valetudo, infäuitas. $jtotltd)C tgdjnMArfit
morbus lechalis. It.txpcmlur fimplicicas, incon-
(ideranua. (£i jft eine £djroadjbf«t / le»idenfe,
plebejum , populäre eft. (Siuf €d)W Jtfibf it bf
«U'-)tn ■' facere inepte, temere , puerilibus con-
Hns uci , futilia (cft.ui , ad res inanci ferri.
JßififchiMdje / alih iiijt VctDotiung Det&cn«
me/lidcratio.
«3rf)'l^d)rn/dchilitare, infirmare , enerrare , con
qvaflare. <£inc 3»n<lfr<»W f^rttudKIt / titiare,
violare virginem. TOif @cltMUfcj)»fl , cf)fn/pu-
cllse vim aiferre , decus mulicbre cxpugnare.
€ic ut (KfdjroÄrhrf ivorben / devügmata eft.
Grinc5ßlturfd)r0ild)C«/ vim natura fuxinfer-
re, vires fuaidebiliure. ©Ic SJrmtf ifl ff for Oe
ffbirÄrfXt / roburexercitus oeeubuie, copiaeim-
minut« funt »aide. ©cfd)rcfl*d)re iKcijiinmtcr/
femiplenx lcgioncs , S-T extcnuaiiflimae.
©ttwäcbcr > Der/ * <2d)i^djfrinn/ Dte/mas .S5 1
feemma fraogens , dcbilirans , infirmaas , ener'
«ans. 3uiliM'rilHfnfdjtW»ld)fr/ ftuprator. (Eb-
rtn £u ;fllffd)iri{<far/ tiolator honoris, Sfvir-
tutis. ©uten 3lamcnö|'d)n3a(6<r/ conviciator,
calumn'ator .obtreftator, malcdicus.
»BdjifcScbjincj / Die/ &t>c* v? d)ii><$dx u / debilicatio,
infiranatio.imbecillins.exrenuacio.^tunftfroiicn
fri;n>tid)Hti<l / eorruprcla rirginum. VJ*brcr.!dnvi
d}iin<l / convicium , conturuc'.ia. ©cfuufcbfltd
fd}mAd)tll!^ / TaniUtii 4c valectidinis penurbario.
?ird)f>Td)t?<ld)siu.}/ vioJatio juris. fcCyWdtfyinij
Pf S JfriC4C v;if;< / diminu tio exercitus.
langviiius, fubdcbilis, iovalidus, encrvis,elum-
bis . e traun, fubnervjtus, fublcßus, £J j in firme,
imbecille, langvidc. <gr ifl ctroas Kbtv.Ublid)
leviter laboiax, laugvidulus eil, invalctuduic
rentarur.
CdbiPiicbÜdjfcif / Die /langvor, valeturfo infüma.
©emnrSfcftroJGVidffeif/animi debilicai. icibtd
fd)I^5fr}lid)ffif/ corporis infirrnitas, imbccilhcas
■miu». 2}(riIauD^rdjicJid;lidjr<i( / fimjdicicas.
I950
<ssct)U>at>/ (S*tvQbem/ s <Sd)ti>a:
Der / ptor. f*r. vapor , cxhalatio. Forte tß
4 Saxon. 0d?OWt/ ». r. 0c^B»Ci0/ fuutJivof
ttn I tjvod idtm rß tc &d)wäben 1 a JJrtrKJi
wml. ^dj»«>l)/*6d;n>.lbfBr/urjn^?fccrjiftn.
ga . «tlnt 3eil« oDct cw abgehauenen
«fettr». Sic Ifiiff mrttcbff ans" i»cm ^tbroabcB
M 2Baj«</ acr onmr ex tclpiwtiooe aqr»-
nnn.
ScbtWCYmtB/^efcbWilöfrBff/ evaporare, vapo.
rare, exhalare, exfpirare. Diatur rtiam *Hu{j
ftyiMftmra. Orr (5cb«abf m fcbroaöc met dpi
Denen rrir^rmten ^nDcrn au6 1 vaporcs a Sole
ex agns tepef j&is excitanrar.
6d;n).^emuni]/ei«/dtDjß(3dj»4CfmfB / Item-.
Sin^fttmjbfmnng / * < }^uE|'d)n?a^cmcn / exhaia-
tio , cxrpiracio, vaporario , adfpiratio. J$\t
@d)wa&tmuna wi gibt »crurfaebet nnt
feuchte un» torfe Suft/humuluinarcaliginofuiB
cß caeium propter exhatarioncs rerras.
cdjlf-^flllid;f/.«^. y^ix. humorem craffümex.
halans , fumaas , vaporcs exciuns. (Sdjtt.lfe«
inidjtc £nft /acr humidus f^caliginofus.
©ctwoDfren / ßefettvabert / ftrepere, wttß
iroÄO.^BÜJOctn/w/i^djrpjbcr/turma. Sri
d)iVil£crn r/t diffundere , pro tu ödere , j,-
fpergere » u( huyiorn & vtportt per tertm txttit-
dtmtur. NuUt qvo-i per mtttfh. poure, ligurirc,
pergraecari, popmari. ©a< ©|a< fd)tDabert/
fix* idjir^f rt < vinum in vitro dillipaiur , tfdis-
jiciltu. Compof.UbafänfocrUthtßumtruhw tß
redundare ( rcftagnarc: in vafii Muttm dirHucrr,
tfdifpergi. Htnc (fenj.^trumj / redundantu.
dit'pcrrui,c^mf/.^')c».heiluariO. ScfyBaDCTlCbC
Muttm reduadans , r^afotus.
©et mbtt 1 örÖcfcbwaDfr / e«t/ k 0*a j<
Dm/ />/] ordo, £5* feries eqvorum in ea*
ftrisredeuatium:i/.cohors ( manipulus , turmi,
ageraa. edjtüabfT ?if UttT / in ß*cit tß caierra
triginta duorura eqvitiun. Hmc (jtüt bahret
futtm rfjvadit, &rfivd.4mt, fvod not , üaUcmm
fimuc , wo» nntrnti mßri @d)n>abtT / 4 ©f fchtM»
ber "i-nn /örimr« dnc CJdjaMDroii. ©re j ©<»
fdjrraber/ lcgio,alacqvitum.
(ttVUDC/ interj. nibil aliud tß, ifvam hoc &&tCM
DC Qvfntadmädum enim ayi mrnforibtu ftrigatus
agcr dtcUur, qvi .t frpttntriont in longüudintm *i
AUuitm itenxtii ; lta,atld* tfi tun gar um
jaben-
jubenlur adfimüramyrogrtdi , dirtguntur ei per ac
clamationem ©djlPUDe i ». r . finiftrorfum , a k-
prentrione nirmr. ad mcridiem.
ßcforoarm/©et/i>/Mr.c«r. « eu&vrtcr/
qvjcris mulcitudo , y exinJt orttu tumulrus, in
Qecie vero CitlCIB ^jcnfd)ttMnn/x. r« cxamcn apum
notat-, habet etiam in plur. vr cl)tl\kilic fed rari m-
venitur. JtnCi]6fd)IU.U - lU/ magna militum nu-
bcs.furor hofticus. C*d)tt)arni etixm tß, deli-
rium i phrenefis , mentis alienacio. //. temulen
tia , ccapula. £ t r ® d) um nn ßcigt i&m in tfopf/
▼acillat ex vino, obmipefit antmus ejus potu.
V£r b-*.J Cindl tSc&roanil/ non ünx mentis oft,
delirac , aniliter dcüpit. Un^i'Sicfcrfc^lcarm/
infettorum nimbui.
tSÄftifHUB / gcfefolDuTUiet/ vagari, tumuicuari,
d i jlol ucc f i vece f graf&ri , turbulcmare , baccha-
i i , mfanire. (Er fujlDutMlbcn Miin;vn Jag /to-
tos dies cumultuatur .altcrcatur , clamitat , gan-
nir, ob'.oqvitur , jurgacur. £>ic Lienen baben
flC("d)lVikincf / apiculascxamcnemifcrunc.
fd)lt)<kmc|t baltc / mihi infanircvidcris.finc
menre , (Inc fenfu tc cfle credo. Compol. funt :
Slbfcbwirmcn / exhalarc crapulam. igi<j) flb«
febrourmen / * jcvfd;nj5rincn / defangan grafla.
sionibus,circumcurfando,ypotationibus ener-
▼ari. Sin * JP)crailfd)n)^vme8/ impetumfacere,
jncurfum, ineurfionem 6c crufuionem , fen im-
prcüioncm dare .conorato impetu fc inferre, ci-
taroagmine invehi. 9tii£febtinuen/ acqviefcere,
defincre ä tumuliu. 3>n Siaufd) illi?fd)tiw
men/ exhalarc vinum mocione. SBcnnn?ir|tU
1952
<inmal aitfgei'tfMnnct haben / q*ando abftme-
bis candem ab hclluacionibus ? (£rfci)n>4rim - n
luxu 1 inremperantia , yel ^rafTanonibus malum
fibi parare. <gr hat einen mitjefunben geib er*
fcfjnjiinnct/ lippitudinem , dcftillationes. debi-
licatcm corporis , aliasqvc tenrationcs fibi ac-
cerftvit luxuria, §ortfu)n>armen / pcrgraecari,
©erperarc , perftrepere. £in unb per* henMU>
hin unb roteber« & umberfcfyroa'rmen / huc illuc
rranscurrcre * furfum deorfum curfitarc , vagari.
£D?ir *3?ebenfd)n)Ärnien /comporare, congne-
cari, conaeflan, comporare, combibere. Dfotf)
ffj)tt?ih'inen / perfeqYi clamoribus, praeeipitem
lerri amentia. Ubevfcbttuirmen / omnes exfu-
perare Tociferationibus. 3utlicf fdjUMrmen /
recurrere graßändo.
^(f)tt)<lrmcr / tet / tumul tuans, graffator , fanari-
cui, ▼ocifcMcor. ^aoyfdjrcaruicr / taebator
noclurnns , noelicorvu» , lucifuga. 0>,i|mi
fO)n><Jrm«i7 ürm , ambulator. e^irthüitTinn/
W/ambularrix , ftxmina circumeurfans , va«a-
bunda^, ciuulatrix. ecbmirilier/ S5* dimmut.
(BQ}irarmerIetn/ <ßrH»/«rr/i4«pyroboli charra-
cci, ignes mittles, radiinitrati. Poni^r^när«
mer rß haercticus, feftarius, fchirmaticui. no-
vator. lt. rurbas&clamorcsmoTcns.
eMmmt Mr/ & t>ae edwannen/ tumul.
luacio , graflacio , feduio , turbamentum. Dio-
tgjti*» €d;roikmcrco/ 011/ inr Jnu , & ?as
«>e|(I)iuariue / ftrcp.tus. föeftbfü^nnetfrSSoa.
Jipfen / ebnoiorum bacchatio. 6d)rprtnnei
r:in-!Un^r,1Hrf)at/ error mentis cxÄftumorb.
live delirium. #cfchtt>4rinc&cr Jfcute/curba.mul-
(itudo hominum.
ecb^rmerifd) / & ec&n>a*rm&aff / it. e*n>Är«
miO>(/ adi. Adverb, tumultuofus, & tumul-
tuosc, fcdiriofus, feditiose, turbulentus, ^
turbulente , turbatc , ac turbulenter , fanaticus,
de Urus . infanus , ^ , n fane. eu)rp^niid)fe
yienen / ap.um exassina , apicul« »ag* , bom-
bilantes. e(!)lV(1nni(l)fc di<it(X I excurforcs,
turmae cqvitum crcifluiaj.
©d)lramm / o<r/ P /«r.(5d)ft)ömme/
Ipongia , tuber, fungus, &qvidem fungui t proer,
rßein ^tlURlfebtOiimm/ fpon«ia rara auUmtxn
3?aDc|d)njiinnu. Alütt $auinTd)roannn rß pan-
nusarboium. ^(bmamm/ ber |ue§en blcne(/
fungus eduhs. (rd)n.utmin am ^eibe- bubo, ca.
rofpongiofa./fMflftulora. (g(bh)ailim im ©ini
tenw/ jj^Sintcnfcbmnrnm/ penicillum atra-
mentanum. gfllilcr l£c&n><unm / fungus pu-
cris. €id^nfcbn«mm / lepufculus. fffumu
feblüanim / agaricum. ^ififd>rDamm / tragus,
fpongia dunor. ^lieqenfdjronmm/ fungus mu-
fearms. ©iftigcr (Sebwnmni / funeus renena-
tus , cxitialii. ^>eibenfd)n)amm / fungus cam-
peftris. JfoebfcbnJiiinme/ fungi innoxii, ut :
bolrti, »muilU, fitngm fuillm , alias: tHord)«/
Üfungtu rubtns, alias Jüieücn. COJeerfiiranim/
fpongia marina. 51ßicfcnfebroanim / fungus
pratenfis. 3unt>erfd)ir;viinin / fungus igniatiui.
©(WmrnUin / tae/dimm. fpongiola.
^u)n)mnmcn/ tumere, fermenrare. Q(x jfppf
i|ii()m jtem!i(b ppneti5pcn qcfdjrcammef/ cola-
phis tuber eft totum caput. £rt*$Ü?cer fäftHmt
mtt fieb / mare inflatur , & lumcfeic Compot
5iuf|ü)w^nnien / iniumefc«c, extumefeerc.
0<Msü
f 953
<2c
fun-
(rdwiiinmio. * ^dwaramn', «14 tpongioi
gofus , fi.lulol'.is. Dic.tur > tUkm t~ebn\H
vf dwimnurbr / * <rd>n> mmlwff. £
l'HCOf ÄUTd)' caro citnuda. 41 turgida ,fil>uiofa
Urne SßuMmiMrttett . DU/ fungolitat, eittubc
r.uio.
€>d)fvati7 i*r / pfer. ^c^tranen/ oior.
cy gnus. (*djiccnf II r ««m i> »w/ai pocne*, ^W4/S
car.tAiita r^m.hnr p#of. T>tf ^rtn? Unfrei" bctl
(^CblVanen/ anfer interolorci PiC^B B^f tt Ijl
tVCi^iT altf rill vrd)lV.1H/ virgo arucit olorcs od-
dorc. gebem »MI <Bd)iVani'tl pcnnrolonna:.
Cd;t9Atl r/um aftrüm r/1 . binc ptt* laßea cygm
fydera.
<5d)H>.Wf(M cygncui, oforinui. DkÜitrriUtM
£d)»rtnhdft/ forma cygni <£in £djivar.id}
tcr / p'o CfMuFopf/ cygiiö prognatiu. tgebtürt'
Hiebt/ & <rd)!tUlll)<lft |ttlijen I fub mortem du!ce
canerc. Mine cjanra c*ntio , öehttVncrirjcfancj.
€(fcri?aitfH/ gffdjnj inf / omirun , piarl.tg.rr, nun-
nurmvamttiam rjffr»rwr(3(Jjn)anttlJ / 4/tj, vm/ 4
OdjW.'U/ f«i4 cy^wi mortem juäm prtjeirr, 4/y,
Wfi dtctntare tarn duldbar ms dicuntur. Lfi
«'•>fi ©(ftrtJanciJ / qv*cunqvc prxvidere conjt-
Aura, mente , cogirarionc profp«cere. i£i
fd>r:ui'{ iiitriMfiruriMiidjls befeJ/nihilmaliani.
nun prafenm inpofterum. Pfleget Mf bfr»
flliiüi n lufömancu / fole» tu h*c fagaciu» «He-
ran. (£< bat nur (rrarf ö <Kfd>nMnet / jam pr«-
fagic bat animus. igt fieha, lllit 0R }Hfd)!t>ancii/
&.1K nid)tö DrailS miirPc /'caepi hanolan , hirc
frufttä eflic. Comp»/. Vorbei'' & JU»orid>IVilRflt/
tdrmftHdyvodftatfitx. ^iebcrfdwanen/r/i nova
omnia habere , rcxcnribui auipieiis uu.
ßcbnunnnay * (gebuMiüwng/ 9to u. va» <?d>n>.i<
IlCIl / praediäio, omtn , prasfeufio, priefagitto.
f ratfagium , praefeirwn. <?d)RMIlC>nilf) eine*
unftltjen U nt] tltcf il fururorum malorum pras-
meditatio. 'cd>!v.u^iiH.n-uuf .uicti 2hi$tjang,$/
auipicium profpericvcntu».
<cd)it*.;na' . Der/ ominator, provifor, providus
fuxurorum . conjeftura profpiciem. €d)Hja
Ufrinn /felC/famina prxtägicns , prae videas , Sff
providen*, pr*fenueni.
£d)n?.uud>t * ©ebro.inenb/ *dj.&Mdv. oraino-
Aiiipratfagut. prasfcius , prxfcntifccoi, praeviö
ommc, profptcicater, providenter. iffhilM
mducr c u-.i / vi&otut prxv id. ©$n>4iud)t(i'
2 4 i) / mort prxcoguiu.
iKIt Dcffl CrcMvani rPÜDtlu caudam rnore atqve
ntu a>!ulamium canum blande movere jÖAi
<DtfV& ICilfclt mit DtnuSchTOanj/ eqvuicaudara
agit. ^ünrrfd>»anj/ uiopygmm. vr<bB.'<u
Oin 'fytina, peniculamenium. JD>^9f^
|cM»ijt btti <?cljtv :m hin unb rettber / cqvm<»u-
dämufeas abigir. fyai tyitxb bt^ül CCtWBI
iCUmtll I prav. de negx):io , qvod prseporretc-ge-
ritur. y, qtoJ rxprimunt: curru» boTcm traä'fc
fulmenta leftum feandunt. <5 cbtOAÜi j^'«^"» -
ra/extremum, ctfinfimum. vil t|i fer vrcbUJaBi'
fupremo loco inhxret. hominum ultimut cft.
ir.tnmim locum obtinrr. Pono ^cblUtinj f •
pene c5*membro virili furrftpr. 9tffCB|CbnMRi'
ctrcopithcci , cauJa. iicbfto.bcnfchrrtin^/ li-
tetarum un<i. ^racbfnfcbWi'n^ / cauda draco-
nn , at fic tpptlUtur lune nodtu oppe/riw esptti
ditcoHii , &Vüd)et\\)AubX t Mmh^ fijnum rß fy'.
ßncbifibWaUi / p> ''f r. yvidnh tß cauda vuJpina :
dtin.it ir» ftmeutn , pltfLt , \\tci*t fdmiaui , tt.
alopccuruc, ilid.pluiix. mrtapbor. mittm blandi-
loqventia» blandit a.palpu», adulaiio , vtit:
€incm einen Sutbefci'.trani »erfaufen / fubbian.
diri, vr/fuppalpan »Ikn't ,& phraf. b(T ^Utki Fan
feinen iBebwan} uiel)t betten / <auda de vulpe te-
ftatur. ^crreufcblBittU / comite» , gjfäicllitium
rrmcipi$. ih'ibC'A^cbfenfebreani/ cauda bo-
vii. Wnjcnftbro.^ni' cauda leonn, ^liamafttum
cft. 4)(\rt)feb»«ni/ cauda eqvina. SXctJ.
berfebivan)/ lacinia, peniculamentum. <c<i'
Den|throaui/ gnaphalm, gatrulu* Boliemimi,
. ^temfehwanj .' cometarum radii projefti.
(Ci'bwillileitt/ tM/dimin. parva cauda . qiaßdt*
CM; CMtMtlJ. fcäinnurfcbro.Wilvin / p> 'pr. agm-
na cauda Std pro qvolibec appenfo , avMiuJwtt
portiuncula caudae vulpina? , panniculu« , aum
afimna , fi contumelia» cauii hat ,pon.tur. 5cP»
teuft bnMUjkin/ uncinuli notarum muficarum.
^iitjcnfebnail) «»«'am htrbs,tß nomifit eqviferum.
jX0((lbiV<llUlein/ ph«oicurus , tubellio , a-tM.
tr<bw<to}«/iB<bnHtaielcn'& eebrpinirlitcn.W'
tjl caudam agere, 4/$, dementer , & blande mo-
vere , ifvtß mort tx ntu AduUnitum cmnitm , damit
t«i o ambulando ofleotarc (e. 7>urcl) C»ic ©a «ft»
feblViSmcn / ambulare per plateat cum pompa.
utqvü (H*tltlur 464/ik. Hirne compofita : J^erti *
JE>« UMD^trfebwÄnicH/ vagari, circumeurfi-
ttrcoftcauuonii causa. 3t4tl)fvbivatijen i«q T1
molli-
195$ @C
. raoilucr, fcn fim , £$* fuperbe. jlhk deß %nd)<>
fä)nän\CTl / adulaii , lenocinari .aiTentari altcui,
ahcna vcrba fubicq vt. jd> t an nicht [ud)efd)ro.Uli
4<fl/ neminem ad ulare potium. vi r lief) M<f)t
fud)f"|£^lü»ini<n/ inaduIabiliieft,palpo fcprecuu
haut Text. Cr t&irdUJCuTtn / >R / ixetc eß ouofiun
<flc , &qvafi inftnuatis manrbus ambularc , fpa-
«iari , forde .confpatiari. Dräuen hiTKiH
fdjiudnjflirf n / foru dcambulare , Bprodcambu-
Jare. £)<i$ vrciiic Dcr|$roäniclircn7 femsefu-
rialct ambular«.
<5d>n>luicr/ Der/ * £#n><Stt|<ltrcr/ oftentaror,
venduaror, ioiolensin i&ccüu , it. oxiofus, im-
ItuUcor. ed)»oi n jeriun / * (g^wfajdireiHin/
Cne icrmina faftigium fuum altms cxtollcns«
fcj peftus projiciens , 4if t lubnixa ambulant.
7^ud) ; !'j)nviHicV ' aJul.icor, aflentator .palpator.
. v:d; rd>.uäüiainii Öt*/aiTcntatrix.
\£:d)ii\iitjKti>i/ vrc&waiijf'irjiri r * ©ttroanjcretv
j *tc/ rt.^a» ^cforpanjen/ * (Btfyroänidircit/ profr,
fuperbia in gret? u , a/j, faftus in ambulando, p ; ■<■
anibulacio fuperba, com oftcncatiocic Sc pomp j.
In freie auttm ?iw<])$\t\)YoH\tXtr) rfi adulatio, as-
fentatio, Je aflcntaciuncula, palpario , blandi-
loqvencia <gr »Kt)jj von Feiner a iid" ;'"-!mi\;i;-;c
rfD /^fuppalpandi nefeiut eft. £Mird) §ud)$<
fct>lt>aa 9 cn ©Unft fud)CB/ blanditii» gratiam au
cupari.
<Pd)nMnii(&/ Ctajtp^njfrtidj/ * (£cbtPitociiri<&t/
a.ij.& a.ivetb. propr. caudatus. Cr d)rcdHjtd)fcr
?! / ccrcopithccus , fimia caudata. v? d)HMii ■
jid)tcr >S(cra / cometa. (£d)tiunjld>rc Sßotcv
nota muiica adunca. Dem de Cr d)irrt!tjicM r/3
fuperbe incedens, cum faftu & fupercilio con-
fpatians , tf. ouoscobambulam. öUd)$fd)n>thl<
jidfof / * Suef)$fd)m5nicrif4) / aiTcntaioriiu ,adu-
latorius, blandus , £y • blande, aflentator ic.
j :;. niger. arer , rurvus, ovod Urnen propr. r/2 £ uiti
fdf$n>ar|. SBcinfcfewari / color adultorum o$-
iium. ^rauni'c&roari/fufcui. Äolföroary an.
thracinus. fXabcnfcfywan / coraanu». Siaud)*
fcftroari t pullui. 2M<id)fd)n><irj / luridut , livi-
dui. ^epwarj »ou öcr (Sonne / fote linftus.
(Worrnfcbreari / atratus , nigra eure. 3k(f)>
fd)ll>nri / piceui. <Sd)rcHKi< Vtuaen / ravidi vrl
mgrant« oculi. iBchrtHtric flattern / fem Ka
ftril/ van mgn. vfd)travj \&XCi/ panis fub-
cmcntiuu vstfcnMiJ 3!i'»|d> / ?v»i r(U« ^
6c 19?^
1 &&W>rtW iSlniutc diatur, jus luyrum. (Sd^TOurf
I ^<blut / /»t*- Stillt / nirlanchoiia. gdjlO ^iC
yrciöc/pigniti». tSdMr.irjfXiinir necromaa-
tia. ö u« fd)n)vU(e 9)?<'tT / ponrux Euxinut.
vrd)Jü I { '^«I?prct; aper, icra Jui va. <3cfat».U|C
5ßi*H«/ lana nigra. ^<l>nwri 3cUg / fivf 5B«'
!d)-: Imceamina fordida. ^tf)r9ar) nr.d)cs/
denigrare , nigrefacerc. (3d^rpiirj f f W y n, S Ee "
re. vf QU^li tlU'^fH .• n<.? (l -c(,ci 0. <S$IVär|<**
Mm rr.oiAlitrr rxyomtur pio vutofus, impurus.ui-
dt einet: fd>toar| marken /labern alicui afpergete*
©ck fd)R>urj / permger.
c d)ii\K \ca , iK'K'.t;u-. i c r / ntgrarc .fufeare, mgre-
rarere . nigritiem excitacc , i/.«naculis int ukare,
lurdidare , inqvinarc. vScf)rD»irjCU ffuun noUt
mebriarc. po«u ahqvem obruere. ©rr ifi ^f»
fd>n?iirjf / bic madec, onu(his. oppreflut vino
eft £u1bgcf(fyn>Arit feun / f voi spptäant tuten
^urrtwrunf ^atxn / £*; rfti an tnagi|l«r#
renjebgen , vmo femigravem efle. (öcbc/ UBi>
la# tlkt) fd)tr^riCll / üntirr ei , <jvi jufficione fää-
norti labor* 1. r. tege lerttatem cuam tenebra-
rum ac parierum cufrode. Die vronnc bat
miä) qtfd)WäX' 9 t / fo\c adufhii fuoi.nigrediiiem
ex fole du x 1 ^ic Oui du fd)m.ir •, t aOci / node
latent mendae. ©ifJfjinÖf WnÖinK fcbtT)4r#
}f!t 1 1 n f"u fc a 1 c man«is atr amc a : o
vrcön)ar5el• / o« / ®d)t»»jnf3cbfc/ mfeftor
lintcorum. (rCr)n>rtrjCrnilI / Dt« / tju» uxor,
sliat 0d?«u^rjfirb»cirin/ ti. mai, y'^oemina
nigran$itnfurcans,nigritiam inducent (cC^IVar*
(er 'tum rß maculam. fordidans , Tpurcans.
vr 6)\\\\ ! if / Die / nieredo , atricai , acror , nigror,
nigrities. ^B(U(lerfd)n>^r)C/ atramentum üc-
culariorum. «Stc jfui'fclitierfchtr ar|(/ pellionum.
^iitcrfd)ir<5r je / pileoninn. Cr 4n|«rfd)rearit
atramentum futorium. SriKfcrfdjWHirjC' atrÄ *
mentum fuliginoAim , feu rypographicum«
J)illfCnfd)n^liC / atramenti feriptorii color.
tetl>rctlfd>tt)<Srje/ macula bonorii. gärbiTft&mar»
JC/ atramentum tin^torium.
nigritia anthracina. 50; orcu fivt ^üt\d)Wäti
\<i cutis puliula , & tnfufea. 9?ud)t|'<J)n)^r|C/
color nortis. Sonncnfd)ii>änf/nigntudo afole.
5BolPcnfchn>^r4f / obfcuricai nubium.
nigrandi* lufcandi.il. inqvinandi, contami-
nandi , maculandi . fordidandi, ^ confpurcandi.
(fr ifi fertig hi oufi 6d)U)ir|(n/ eneifus hie ho-
mo eft , aftum eft dcco<
1857
©c
&<btDMl\l<bt I & vBd)IV0r)CCbtt4 / &adv. aqri-
lus , fubaqvilui »obatcr , obmgcr , lubmger , in-
ternigran», qvodttiam <3d)l»,Hj:ilCITKl) tft , ma-
culisinternigramibus, & c dural )IHP ! ld)exp -
**<«-. (?d)»<$rilid)fet>ll/ nigruare. Hinctßdn
i8d)!rilrjU,CII ' nigclla, L e. puella fubaqriiaeä
purpurakenui iacici, colom bxtici. Öcfrcaty
braune» IXUQXHlnn/futlU katio taferiu pha-
ntcca , batlia.
%b^ä)nixi(ü/ prtfr. id. tß <jvcd fimfitx,ftd oro in-
ebeiaxe pomtur.yJtati hat ibn lirmlid; flDtjefdjmar»
Jet / lacgi mtri pocionc ooerarunr cum , me tfus
vmomadensqvc eft.probc rft appotut. X>CU lliujj
man obfd)Warj<n' / hunc deeet vinö deponerc.
<£m : j''\o..<\yi\\.\'.(T_ madu i.», Mm. nudidut.
3iofct>tt?dl'iCrt / propi . rjl infuüarc > 4c demgrare , mt
Upber. aultm defore, macularo murcre , calu-
mniari , falfum cum» j.uerc. Indr -Jlufcft n\U -
(unoycaturenia, criminatio» ?litfd)roai :a"/ Oer/
calumniator. 3d> befoctic f bai Qßtli» miJc&ic
»ach bei) bir anfcfonxirtcii/ h»ac mccui, nc mc
criminar'etur. I>.n? fcblttoTJCi ihn «\,x dB/ fiwit
critninoTum hoc ei eft. 2lnf(hrr itfjltdj/crinunote.
atotffd)»arifn7 & löicbci|'d)»chsai . u. Unifcf>ip^r-
JtR / p«t>pr. nigiedinem inducere, nigrorc in-
fteere, ut, einen £ut ilinfdjro.Weii / pilcum de
novo infu fear e. Dnnieqvocunqvcmodo com-
macularc, labcmqre ioijpergere. ^UtfdinNir
ItttlQ c int $ .Ollis / tinäus & tntcrpolatio pilei.
Z^äjtOÜXittt f coinqvinare, defetdare, contami-
nare, polluerc, commacularc. £)u 3J?crjcn»
Iaft bcfcftmtSrjc t t>fe reifrn^ Heute / acr vernutin-
fufeat faciem ambuiantiom. £u f) v l|[ Md) b(<
fdjrcälSCt mit Jli'l)t/<anc»ob!itii»cs. ^(fd)lD<ir
jlllUV Die/ feeduat , loqvinamcntura. QJe fef)tt)4l<
;ti inqvmatua.&inqvinatr.
6infd)n»Jirifn> »'»epr.r/f.nficcre colorcarrö, aeni-
grcdioem rnipergere : i» aultm dnifolttdt
lintcx fordidit, Hm, itt batf (einen ©efithfc ein»
fä)ft<tt{Cfl/ />' lintcamina, r<< indufia , ßmphioh,
coBarta&t. ufu deforraarc, £•> foidid.it c Hmic
<Smfctyro<if5u».l' impuricaa» # £inaefd)irarjt/
impurut, ae impure. Airlaph. (EiufebuwU'ri / »J.
r j -■>•. 1 Tdif&ivanew cnmisan > & ^injefoirar
jer dciator.
3ucfd)lt.^rif1» / obdutCT e cofoie nigro , pingrre,
H<tin^crc atrorf . nigredme tf gere. ©it Tfkdt tl
auf (irnit aüfJv jllci*d)lT<TVjf II / maculac t bul.c j
in: 'nHarc oummicioae pulli. 3 1Il Tthn3iiriU«iJ/
atmaiis obduclig.
1858
3tTfd)n»^rjt»/ pollucrc, dcfxdare, cornitnperc,
violare (öidibus, Tqualorc, rurpirodinc t^macu-
lis, dcpravareoigrorc&'vitiarc. 9Bir ntxbtn
burd; Dtc gaficr .janj irrfd)to4r|t / fa«k mficimux
viciorum piaviucc.
ulra, cutit dtnfior. C3d)Wf '
fC atlf DtTtl 5tt>rfr ^ pertcranium", cutn cAptkcia
gtgntns. ^ftumt'djtf .Ufe / cortex , eidk Mrbcrii.
6d)n)ctn^fd)marf f/ rergilfa porcioa. ©ai *2ltt*
n>Jd)frit ta 6d)»art«/ conago, marbtm, cum
ftllutta ttrgni niberrt, ut aymthrnfa maitÜmt ae-
dutiaeeßit nsHprJi.'. ^d)HHUtt ttixrn .U homi
ne macilento irrfw. (filic nroic e^lüärtc
honio rentm, egent, paupcrculu» , p«rpia>
per. (SdjnJCirtClif tuam dtcuniur planest , ajftrtt
mmtrum iHlmH y tn.t,p-a!e<. gin @d)Cd
<Sd)mar((R/ fexageaa plancarum. <5(t0dtt<
I(|R/ Drtff / dimin. cruftula, eucicula, tcrgilla.
6öccf i'djroarte / cuti» lardi. A (gdjnMrf; rßaJ-
\fA. ^d)rv.Htid)t ' crufto 'us. J^articbnartidjt/
cruftatus. T>.ig Slfifd) i|i ffbv !"d)warf«d)t / /tTf
lauter £d)ttM r tCU/ nil habet praeter offa*c«(i-
culam. SRrtfjndlf cit madjt fd)t»artid)(/ »ddu-
cit cuumnuciet.
@d)tDcrt / fc» / p/. @*werf f r / en& , gfa-
diui. D*btrttfcriht<£,rt)\v&Xt: Lfitnvna\g(i)ro([Xi
U/ COrccx, tfvrmttfttt, Mit alu h*S3t\)X I arnu,
jrrivalum pultnt,.jvafi täS 9Bfblt ; *Hi i €djt»fT/
grarif.Jifti»/»!«. JBrefiCc5wftt/>rTi#cSatid»
Wtwvt/ JJ»aJkr*/ fpatha. (*dj!ad)tfd;trfrt/
ihomph ata , niachaera QMlIti.) <?d>WCtt / n>a-
clwera «ruenta. gPci^fdjWftt / ficca, mach».
n morrircra. ^»clbcnfd)Wfrt / cnfi* Marrius.
CWlffrtfdjWert / gladiu» fphruuv , vis ignea
mcnrii. JS( Itf cr|d)ttSTt / gladi« «index, oW
Wbi*M ?ifld))d)lKrt , tnomphan carn:tic:i,
faiali». ^auberfditFert/ enlinncanraru«, ma-
gieuj. -JM'-nrrn *9d;iPcrt / pugio plumbttw.
93 1 J tl Fe# <cd)Xt(XX/ gladiua fulminant , vibrans
nitidu», corufcui , aitks 3iaer(<tnH'n. 3tTfP'
fd-iifibig (Bd)iwrf /aneept. tgrumpfc* Q$\ctxxi
hebet. (?d>4Vft</ acutu«. 3>lopei / nu -latui.
©CificJtrt / agitatui, flnclut. 93t rrc jtctcö / xu-
bigine tadui. VEinac'fctf f c $ I conditut, repo-
flus, rcvluiuj. (pil'tfditorrr pcßilcnha. 5 U "'
iif nfcblTJi 'rt' conritKimVcontumclia, gladini Im-
S v *. 50tit fein (Sdmjcnc beaiw^flct teeren/
gra-
1959
gratiam gladii obrinere. Juni (Se&rPfrt tJtr«
: tWUttlff IWröCll / pncnam gladii fubirc.
©d)»f rf /f/J SehttK'rr'fl/ f1*nt*,mmmt gladiolus,
xiphium, «/i*/$lciurd)roerckiiu
©d)n>a& / fctm>a&cu / gcfitwaßet /
garnrc, fari » fabularij <&ri(«i a tarn v^ciMWV
/ dtft btnc Mugurormrtaph. dici a <5d)!l»f!jcn/
dirtundcrc , difpergerc. Eß tnrnt @d)ivtl£cn/
nugan, nugatagcrc. puerilia. jocularia.inama,
lcvia * iocpta cttmirc. ^ £r fd)m%t (jein / co-
nti« , aftabihs , bcnignö alloqviö cd. gaj) Die
ÜCUte |d)iv . IvJil / tngidus -a roftns man« per
compua rumor. Compof. funt : QlbfcbjVüljCn/
perhadere, oratione impcirare, ad fuam fen-
ccnciam icrmonc pcrduccrc. d'UCU! fctfti^C
ab/d) IV "(?<-' II / blandis vcibis aliqvtm bomsexue-
rc. flnf(bjVJBcn/pexpcllere,impeIlcrc. Willem
Cid Söeib rtnfd)nM&en / implcre aliq vem uxorem
ducendi conGlio. 2Ju fdjrpd ;.. n i . r. , verbis
inducerc. ginem ciilc Lu u n An»d)w:^(n/ falfa
ahcui perü jderc. 2lU5fd)lVJQcu/ proaunciarc,
proferre, di vulgare, prodere, de nnemdicendi
facerc. 2ßir werfen m\ nimiue rmebr au*fcfrn>a/
1-.I1 dies* tempusnos potiiu drheke, qvam
k l nor.r.m matcria. ^ ; C;d)il\1l>fII i id. i]VL {%]
de 'ÜHfKhtU Jgcn / orationc ad credendum ducerc,
iittulcare alicui. Sxfchrpaljt / addu&us , perfva-
filfl , A facundu«. 9^plbcfd)n)a$t / eloqvcns,
drferms. Uubcfiä)».!^/ indiiercu«. (£fn>al Da
f)erfd)rpil^cn / caufari , prxtexerc , praerendere
caufam. £Mi'jUfcfclvaij' - n orationem conferrc.
^iä) ÖUrd)< ßve lD6|C^>ma^Cn / purgarc , purgira-
re fc. I' o .•( diRM fkn ttum eß eclanda eftari , ali-
cujus confilia alceri cnunciare. <£inf4)n>al$en/
▼•rbi» inculcare. <Erfd>tt)aBfIl / orationc afle-
qvi, verbis cviuccrc. ^PrtftyWlfjcn/ telamora-
uoni» pcrtciere. J£erfd)roaßen / exponcre,
cornmemorare. <go »J$ t)illfd>n>a^cn / dici«
causa proferre , voces jattare. SRiifefttpaftetl
colloqvi. 3Xiteinflni>erfd)n>iiljrn / confabulari»
fermonet miiccic. S^irJhfdjnMfccn / di/Tipare.
referre rumore«. 93or ßve ^firfrJfjmnßrtl/diÄa-
rc, diftirarc, narrare, pr»dicarc. 95erfd)tDa;
$rn / in dicendo errare. Ubf rfthtüa^cn/ id. yvod
}&tf(S)VOAtltVl I fidem fibifacerc, impetrabilem
oratorem e(Te. 2öicDf rfönMgfti / dida referre,
repetexe. (?i(t) ^'Vjcftiy.'IjiCit / muleum rempo-
ris fermone confumere , fermoaum illcftioni-
bus aninum dcmulccrc«
i960
^d)lD<if|Cr/ t»cir/ garnilm , blarcro, argurator'
ipermologus. ^d)nH1$f rintl / tU ( deblatcra-
trix ,locutur:a, iingulcja, dicacula. -Is.ilo^C
ncr 64>n?^ßrr/ baiophama. Q|rclid>rr / iier*
lieber ed)irifjrr/ logodardalu«. SÖiiH'dfjmn^cr^
five 0<l?i»«ngcf«U/congcrro. ajcrfdjnjÄtjer/
prod ror, index, dclator , dicitur etiam 21lt£fdj)roÄ'
KT/ arcana detegen«, fecreta effucicm. <£in<
iQWu^cr / hortator , fvafor, (£illfd)»4$mrin/
hortatrix. Wi&r\(\ni(i}tviti(r/ f abulator , nugi-
gcrulus. t23opcnf<t?rt>iJf5(rr / ridiculu« , Atella-
nus, graphicusnugator. 5abrcnfd)ir^fr/glo-
riator , oflentator , venditator. ^0t(l\i6)toi'
fiiT/Tpurcidtcu«.
'SwtMfcllHO / t>t« / &ft eqrtntius ©eftfe»^ / *
(SdjtVOJJCJl fabula , argu ratio , nugae. ^Vd) Itiai}
ff in «3d)l)?ii5<:n l\\<S)t Wrnt/ ineptiarum pani-
«c £ftip t\i$ vS(fcn>4i^cn um)crrce»icn / intra fi-
lentium te tenca«. £ifblif^ / luftig (gcfdwärfy
jueundae fermonum illeaioncs. 2ci ®ffd>n?ÄQ/
barto!ogia,iofnbida, frivola. ©«Ö©cf(j)roÄfJ
et bf fo / fama eft, ilc ajunr. (gr ift in einem brj»
ft*n l % i . |* / male audic , vulgi rumore lacc«
rarur. Ununfj ©cfcftrrrtfj rrcibcn / inama fem-
tari , maximas nugas agere. & i|t lauf fT olbet
Qjcfd)^!? rora retnugatoria eft. Sllte aßdbcti
gf fd)nh§ 1 fabulse anilci. jttnPfrgtfinHfa / fa-
bulan pueriles. iutjcn(jcf(j>n?^' figmenta. fßflti
rengefc^rü^ / ßve Humpcntiffcbn)^ / abfurd* *
infulfa: nxni». ÜJrnl.lffc^nHl^ / ampull« ver-
borum. SpÜijrfcotüafc deliramenta. Jraum»
flC|"<f>lP,^ / mmnia. &ti)CXWcf<i)\vbfy jocularia.
^S5icl(^tffd)iUi^ treiben /loqvitari.
^8d)HxiljCrer) /Die/ garruliras , btarcrario , loqvaci-
ra«,pror1uentiarcrmonis,dicaciras , & iA. avad
ödnoörjuncj/eröefdiwätj. ©aö^llter liebt
Mi <Sd)ip4lKrei) / fenedus ferraonis aviditatem
augf t- 3d) b^Itc niefot viel »pn ^ d>n?^erei)cn/
ventofa loqvacitas molefta mihi cft. ©ie ^d)tt)5'
in'vcn per^ebt «lüijeiuad) / leviffimi fermoncs ho-
minum refrigeranc. 2?<rlpgenc WrPHHjeTrfj/
rumor falfu« ,fama mendax.
^d)iPi^icör/ fd)ip5ljid)t/ed)!9.^r)öfr/ <?cf?ttMfc;
baffit) / & ^djnjÄ^crlicJ) / *dj. $5*dv. facundus,
i\ n'crru«, dicax, dicaculu« , ST.- loqvacirer , prave v
facunde.fucÜe. (ix ift fein fdjn>üßj)affia, /Tulru
ac fermone in omnes placato c(K <£r i|t (fhr
fcDroär)ic^C / lingva celcri&exerciraräcfr. 3anf»
1 febtTilBld)! / loqvacitcr litigiofus. 97tUfeR(iub
' fci»^ciici(/ftulritia loqvaxcft. ^efc^Iimracrr
$b bD H ij ie
1961
1962
it rdinwJftiafr / ut q vijq»c contemriffirnu*, »ta fo-
caculx , lingulae».
fuaviflima.
ßebtreb / febtoeben / gcfd)tt?cbct /
mourc.W movere fe, vcri^end„e
flu£tuarc , S*fluauari. »obre. £* |*n!fbt mir
amber^tHWIi; mlabrii primor.bus »eiiatur
U/h? &n Äwbft «* Sa« not <R«*t M rm
£ |ld>t< 7 m.hiarueoeulof d.et o.ocleaqve »er-
22/! Die SBMftbiwbcn mfcuftm/ »oiue.es
penni.inaura.tolIuQmr,tem.gioalarurnaoet
Jö ealö fe credunt , per aeca hbrantur. ©er
©icb fcb»ebt am BalMU für P™det * P»*«-
BT <Xnb<n©cbanfcn f*»wb<n/ im*«*»*
i«e 2SS inclufum eiTe. 3n »tCt fcba>C
b<n / digaiure Borere . in ttm pofiw» e(Te
& greubfn f*n>ebfa / in gaudio »erlan. 3»H
Sm SÜSS' an,m. P^f%J&Ä
Fe Suri / oculi »agi , cmitfif 11. tsdWtliuPcr
t>t «Arten/ bor« perrfilei. ComfoUuHt. J)<X'
LSgrfm / «gVri . jaflari. ßW***
Obtrmasbcrfcbrocbcn/ unpendcre, imm.nere, in-
ftarc, incumbere.örfuperiorern elTe, P/* lfirf '
fyperponi , riks Dbcnfc&wben. «ßicbcrfcbw«
beu/ coHabefecre. demi&e »olare. Unb« nf*iN 1
btn/ infra, inferoi« c partibui pendere, &U-
brari. . , ..,><•_
eAnxb«/ ^fr/ * ed)n>cb«mn / ut / n»«. t«
«una penden», fluftuan», immineot, pandan*.
«rfan». HM/ r^lÄ
fd)it><beT/ po*«- nubibo» i»»olinn«. 9BagtncDn?e
bei/ fluch»agu«. . .
C ?o »oiutario. 6*Wct«M auf btni »a§er
fluöuatK). e*nKbunj in Der gufc / vola.u.a
»olatui. ©llicf 5f*m«bnna / »olubihtas form
mm -Cm». "Üb brrfcbWf buna I »agauo, eurfura
m&üfoifönami m « nt,t a 6! M "° • * oluta
vo eog.tauonuro.aAii eiimcufcbrwbuncj/ cm.
•entia, pnneipatus, vulgi frionttt, & fr*j>
eiw'cbicbJ / * €*wbf)aft / «4 Tolubilii
vci&bilr», »cxfanhi. fluauana, agitabiiii r inobi-
lu, penfili«, 83" •• mobiliset. »olubiliier, more
penduiö, €d)»<bicf)(erJE>iuHn<i/calu«»olu-
bile , & in orbem incitanu». <£d}UKbid)tr
23ölftn/ oubei pendula, undanre». ©djUK'
bid)tc$ 9J?ccr / »arc Aua «am. Crd>niebicbJe*
»ißcUcfl / Mnd» acftuoi« , flu&ut nirgidi , undofi.
InirrÄ^cbwcbufrit / * vccbmebbaft«^<it/ 4*«
ri<fct*|'cbnKbbafM4f«t/ litis pendemia.
motari pn« pingvedme [tu obefirarc. DinUtr
etirnn 6<fen>apptlcn / crail«feere.conc«ti,<i»aft»-
ri : unit (gchrDJttprfb.lUd) / »eurer collati»««,
pantice». gcbwapptln / r tum Id. rftqvoA &aat
ftn/ Bth. ©Cbn>aberrn / potare , »inö fe tngurgi-
tare . £cüur ttuxm fi* bef*l»appcln / »uburc».
nari. ...
«cbroabbtlcr/* e*»appclrr /©et/ e*njabbtlc»
rinn / & <*$rcapplfriMU / tUt mas, affeemma
fuffiircinau , ^ »«ntrofi , frv venrnofi. i'. biba-
ce« , tubureiname« , ingurgicantci fefe , vor aces,
hcllucmet , rtndenti.
^cbiuabbfluntj / * ccbroipprfimcj / Ut/ obefirai.
opimua« , pirrg»edo , äiüti fe» €(J)roabbcln / *
t3d)löappfiU' 1 ping»inido, ar»ina, SJ»h*c onwi*
f«wq»aifu,agit3tu>ne,S5'jaaauone. trchw.ip»
pthm^ btr frttt« Orbfcii/ «fci* Ut XOamnuf
palcar, palearia pendemia.
•Sd)WWpptl<i> / Ut 1 temulentia . hcfluatio , »or»-
etrat, compocaiio, luxunes. iHuf tcr <r chroupi
ptltD lifgrn / popinari ", pergraeean , afocnm
efle.
v8d)njappfh(b(/M' eraffefeens, facei plenof.ha-
bitior. rf.temul«niui,»inofoi ,»aci!lani» mu-
ban« , ut tbrti folrnr. <Hd)n>appdi<t>t 1T>cr^fU/
anvaliculuin alere. <£4roappclid)tc €au/<«»
fagmata , obefa.
^Cf)lt)<PP</ Ut/&&dfWtbtn/F>trßrtiäMrgii
fom SdjOMp/ flagrum , cottabui. DUttur ttum
Rljppe * 8 $lditfl*gtUttm , cgfio.
£d)\T>abe / &t / ttum i echu^bben / rtl
®cr)t»cbm / »agari , Jidlur : Eßq % »rfiüam /.«•
writtn tnimicum, cureulio, feu gurgulio. A\üi
©d)U>lbcit/ S»e»i,je'''»' ton ? na.xima& btBitt'
ßßimaCtimMerum man mmtn k öchtOCbetl/pf-
t*ii»ari,AC?Od{<btt/ i JOJilUn/ k qvottum
daii Ctlt* , rrSedtditcuntur. Inde Svc via , Pa<
t?*wcbtnlaub/ciitulu» S»c»icui , btr 6<btri»
btldjf
1963
et
bi|c(K Ärd* : linura Svencum. 6d)n»4bii<&c
©d>tt»etfcn / ÖCf<*tt>etf<t / vagari , palari.
difpcrgi, * 0<fetPCP<» / fed @<t)iOCifCB / ttifmeß
finuarc, lc in nifcoi, lacinia», & fimbrias aflacrc ;
lt. laxare , ampliarc, dihtare. Exeompcßtis va-
ridt tjlJt ßomficationn melius fattfcent. 'Jlb]chlCi'l
ftU / p» opr. caeniolas abfcindcrc , fimbrias , i£>
lcmnifcos rcfecarc , iWnir aberrare , vage disjici.
<Uufd)TOcifcn / aflucrelimbos, infulcare, cur lim
ad ahqttd pcrgete. 2ltl4f$tvrifcu/ Cttffu crtufo
in aliqvem locum fcrri > cransgredi , tt.dilatare,
«xtcndcrc , diftendere , explanarc. SDurd)
fdfonNifcn/ ut £)urd)ä Ifanb «Mird>rd>ircircu / «•
currcrc , circum villulas errare , paiari in agris,
c-7 ditpalai c. j£mh unt> \)tx> fn* Um< & btrfcni«
flOWCilcn / <■•*' circumirc , circulari, perfultarc,
di*turrerc,loca mut.ire. jQif $f gierDeH |d)iwi
f(lt ttcit f)f rillll / appetitu» lon/ius evaganiur.
2lii| Den fSaub umberfcfeiwifcil/ Ucrociaii modo
procurfatt.
<£djiVCHcr/OCt/cxcurfor,ciniuaritrs, it. vagabun
dus. circulacor, circitor, avi etiam dicuntur ^etti-
fd^roeifer / Errone«. £<rfonfdjrocrfcr / vagus,
furtum deorfum curfans , rurium prorfum, Jru
uferö cnroqve curfirans. 3Utf fdjirx'ifrT/ cnrfor,
concurfaior, it. arnplifkator, cireuirionesdr an-
f ra&us qvzrcns , divcrriculis & ambagibus ope-
ram dant.
©djreriftmg/ Wt7 (Bc&twtrVn / propr. excur-
no, vagatio , curiura, cirenirto , rt. fimbr iarum A
mftitarum fueura, porrb ampliatio, £f) »mplißca-
tio. 9!u< Um 4>ernm e> />in nnt» Jf>crfd)roci
fltnO, / coneurfatio, coneurfio. Uuibcvfdjroei
flHty bCT ^PlOafcn/ »agatsone* milittfm. gr
bat eine aitlicbc flitffr^ivrifunggrniacbt / «xag-
geracionem fpccioCun fecit. 31;]«|c!nraf;iii
ivr i< laDtr/a^ius praefucndi lemnifcot ÖFlegmi
na, ordinaiio in plicas, fe> I« nur .
0d)trfif /O«r/ fimbria, inftita, limbtii , lacinia:
pre pr. idtm ifvod <g Af0^Ui| / de Di» £ CtftW ifdl/
cxcuriio: fo»c 3lu$fd)»<»t &<* 9iC&«/ »erborum
ambages, circuuio, amtraftus, diverricnlum.
Hex o Umfäweif / idem , erreuitut. ^d) toill
hu: tur Feinen Umfdweif trweben / percirawut
tenontraham. Ößil^n!4d)|bl »er UmpbiKifr?
qvos tu maeandros & inflcxtoocf qvjcris ?
(pcfttOClf ettam tft fyrma r A pcniculamcDtum.
1964
argentö toxtae. 9Cei;r<t>n>fif / cauda eqvina t $t»
mufcarium.
(?(t)ro<i|iiJ / 'fc 6(t)»dft<be/ «4 VaAvtrb. laxuf,
amplus , fmuofui , ir. vagüf , palani, palitans,
erroneut , flexuofus , Ö": tage , ample, lax« , fle-
xuote. Wftotltot / cxfciflüs , cxfcäus , it.
per ambajes, maeandroi y cireuuus rraclat.
Utllfd)rlHifV)/ fpaTseör»agedujeaui. nmfdblt»f»<
fidjtf @Ci>aufm/ cogirauoncs ersonex , exor»
bitaneet , peregrinantes , diffWae.
®C9tü{p / * i). pcndulum , U
imprn.ii t Ö" tmmtnel , ur.de <5d)rüipb09Cn/ formx,
teftudo. vr cbiripfciMPap/ tnmtn ßüum mono
nem crebram fign*nf.
vox venAtc} 14*
Sflf ita diettntur 6\m lapil!i,qvtbut auetrpet utu»-
cur ad rcria pandenda. Schottel, hie m primit. v*~
erwt. <Sdjtvn^cn fem» jmco flcmc Gtrmldn^fo
Die ©MfiftcBct in Deflo fdjnriferm Slufrutf nnö
3iiciiig bei Kc^crf ijebvnudjcii.
^d^Ävebri/ üfrervtatuu @ct>rocfet /ut/piur.
(Mr. fulphur ,tJm(imim Ailphurarum , fafcicului
Jtilphuracorum.fvi etiam &d)wtftlbii\~d)tl ex-
pomtur , 1 b dicitur a 0d)B)(b(tl / q wU e terra ful-
phur ra per J'urlimätiomem aUollitwr, prtfertim fuL
pbto faüitium , &fiorH fulphuris. <&c\btX € tf)t9t$
fd/ fulphur curmum. Äa^d)1W|'cl/ fulphur
caballinum. SdxH^iger ^chmrfcl / *ivaai.
SXi>ber 6(bn»efcl / nati»um. €ri> fco »rfd/ Wi-
tumen. 3crlapencv / & (jefwtener gti)H<k\/
fulphuv fachiium. bat <5<&n>tfd »rrfrtiii
fCR / fulphuracae mercii mmdinator tft. £in<ni
@d)ro<fd u:iD l'u-di irimfcbni/ dira» imprccari»
vivicomburium cxoptarc aiicui.
^ct)tOCfckn / ßcfcbtKfdt / fumo fulphuris fuflfJre.
condire furphure. ©cn 9Bfhl fdjtWfdn/ «/ii/
Dem tTeirw «Xinfcr)!^ g<bfin ' vmo meduan,
condire »inum. .£>t r (U3(in ift al|llfchr uiUmvc
frlt / vinum praucr modum fulphuratum eft.
CompcJ. funt 1 Oln "21 llf dr liw ~ |'d)tVCtfl 11 / fuff ami-
gare üilphurc , uirHtioncm fulphuris facerc.
&cn.V.lltV &tjjtr r.tiff'.HiVffrln fuffltionc
fulphuris mc'hcarc va/ä , cdlam fuffire odonbat.
^Rcu aufVfd>n*vfc(cc ^4§rr / doi»a ecceatet in| H .
mau, (ulphurc vaporata. Ungcfu)»<fd{/ non
Ailphuratus.
6djtwf<luiid / W< / A ta» (?d)mefdf n / vaporatio
fulpburca. '^j. in.Ti!Pd)iPi - fc!iiUiV medicara vini
fufitio. iV^oii-iidiwcfclunay dohoruBjfufEtus.
1965
(Sc
1966
.ftilUtlCjjtftlVefrilMg iOT ©KIUH l aOi» fumigan.
oi apcl. \v.n
<£d)U)ctcli<&f/ €d)»effH(«fl/<i4 falpburon. ful-
fus. ectyvcfelidjter >lßf in/
vinum (ulphutacutn. ®cl)rocfelid)t S3tl#tr/
und« fulphurc*. t£d)tt>e feuchter $<ji».t.F' mc-
phicis.
©CbwalbC/ bfe/ hirundo,a3ettt»cbclt/rn-
fertö 1/ qvaji-fit &A)W*\ben / rj? Wim -üä-
gabunda. Dlmin. ©djWÄlbleitl / Ort» / pulli hi-
rundinum. €inc Wwfomibt / apui. (Eine
6c&roalbe mac^t feinen (Sommer / una hirando
non facit ver. 6cbnJi,lbifcl)> adj. birundimnus.
(&d)VD\\btf<S)/etiamexponiUir fugirivus, \ti is.mo-
btlif , vaj»us , fl utluans , inconftans. vl'i' flehet
fd)U\.lbi!c!) dU$/ hommem inconftanxis Ac multi-
plicis animi referc , nihil cd in co gravicajys,
Acre inaniot dl. Dicitur eliam de homine in-
culto , impexo, incomeo , & inxompofuo , it.
indignabundo.
©efttoetg / fd)f Beigen / w rftife* > »*
icforpicgc/ gcfdjwwgcn / racerc. filere, (ilentium te-
ndt«. (ginen fd)wcia,enb maeben / rcdigcrc ali-
qvem ad filcncium , vocem alicujm claudcre.
(Blill fcrHtvuUti / conticcfccrc, filcntio aliqvid
premerc. €mcn fdjTOCi»!«. bcipflt / filcntium
alicui imponcre , fermonem inhiber«. (£r bat
ihn mit (Seite gefebrociget / cani o#«m objecic.
3)t\ui mu|j ihn mit 3>et»rf*bnng fdjnwi^n /
ejus mint« coropefeenda cft. 5lu$|d)Q>cifleil/
rumperc cacirurnitarcm , arcana dt filenda eftcr-
re. 6c^n)ci9Cf unb btfref fein »u/ favere lingvis.
©ebweijenunb benfenfan niemanb fronten/ fi-
Icndo nemo pcccac * /ilcneti tuta praemia.
(?cf)n>cigcn ttiamidrm tßnontnmqvam yvod?Q(X,
fhimniCB'obn»tefccre, & muflare. Sic (£ chnn'H !
apad Ttrent. die, ceJa, occiilta, eege', cice, mufiä !
@if f.f|cn bd linD fdjrocigen / merfto filenri6 ror-
penc. defixi & muti (edcnc. (3tJ)»ft(JCn etiam
rÄdiflimularc, ö'iergiverrari, it. qvieCcerc. (£in
Xinb fd)»dijen / avocarc vagientem infamem
, c^delmire blandimentis feu donis. Präter QjtiS'
fd)t1>(iqcir habet etiam ccimpiftta (JtillfcfyVficjcn / <*
£Serfd)iveK)ri. t concicere,rccicerc , Tocxm com-
• primerc. <gr fd)lürigf t mflnfef.inc 7 intra filcn-
cium fe tenec. nec muflar per nie t um . £ .u? f J n
id) nimmermehr wrfcfrnxigen / «d cacitus nu!16
modo prastcrire podiim. 3 Ul 3 ( f^ tTl> '9 cn/ ,c »
qvia qvod , omiceo , filco » prasecreo , prx
termieco. 9Jfl«inßH&cr fd>n?el^rtl / conricc-
feerc.
crd)iVi;iU'r Cci* / homoarcanui,dcegrcgii filca-
tü. üifi/örf/wm^cvfditpetger/ ^^erf^reiege»'
uer / taciturnus , Harpocratcs. <Sd}H?CigftiBn/
Serrdöiöei^eviim , & $,cefd)U>ie<jenc / ©ic/ fa».-
na lingva: moderans , lilcntium agens , taecns.
(?d)tt3Ci^CC rliÄi.'j.'ßoccillcalor, fiiitulator.difli-
mul.uür, clandcltn'.us , clancularius , muflänst
mudicam. ^fiüfd}n?eiscr / liJcnuarius.
\rd)meiiiun9/0i«/ * Orts (Stbwcigcn/ fi™ ^tilf«
fd)toeigcn/ filcncium. (rniv.s mit Cf fillj'd? rrn-
flenjlber^eben/ filencio pmecrire q»id. C0?lt
<£tflli'tt)n)cii;en wrnSt man fid) nictf/ ulentii prx-
nv.um pcnculo vacac. S3cr|U»cff / betrübt fctill;
fd)mciiKn / obftinactim , matt um (llcatium.
2)a^ «r d; wcu]([\ fd)abt niemanb / nulii cacuiilc
nocet.
gcbnHiijtuö/ A Od>njei0id)(/ ad), it. gfijlfdjtffi'
<;,•»••. adv. caciic» filcns , tacen», filencio ferent»
caciuss , it. occulrus , fupprimcns , tetrus , üjr.u-
lans , "-3 diilimuians. $Serfd)n>ieg(nauIrm rß ta-
citurnus, filencii fidc pratduus, filcntio oblice-
racus. (£in fc()r »trfcp Wiedener COi enfe^ I ftacua
cacicMrnior.
23etfii)n)ie^enl)eir / tie/ taciturnicas , retinencia.
23cr|'cinjici]enbt'if ber Sengen / caeuurnicas te-
Oium. j)cr 53crff4)irie t icnbcit abiaqctu caciuir-
nitairm rumperc. Sjl'l) ?iilbrfd)l(.gcn OSeO
fd)HMegCUbcU gebraudjctl/ confilia filcntio pre-
merc. £ä tvirb rtOe^ in hrjebfter Serfdwieiun»
heit gehalten / cacicurnitatc omuia colubica func
^>erfcbmi.'genl)ci( aumenben/ rem caeuumuarc
eclarc.
©ebttetm /fittreimen/ gcfd)frcimct/
^jxen.l&efcbnjimeit/ oitm 6(J)irimmeln/animö
linqvi , feniu derlei, tangvctccrc, exaniman,
fartaffeeß h ®eljwin©«lt/propr.miiiivcriigino-
fum efle notat. Dicitur etiam ^d)meimeUn/
^chiiMtmen & ^chroiemelen. €D?aii fchrpnmcU
gertt / wenn man eine 431% bera hiebet/ rcqvimc
vertigo prxrupra ccrncntcs. Hatet uiucum Ccm-
pof. $efd)ttCimeR / corpere, langvidum , drcia«
nidomalgcrc, fyncopen pari, i(i TOT l3(t>rf«
(fen befd}metmet/ horror caligmcm ejus oeuhs
offudir • prx metu ad tercam dclatus cft.
(5 c&twimder/ & (?tt)Wctmelnber/ 0« / vcrtigi&o^
nofbs , exanimatus , lypothymia correptus.
' <gc!>TOvinrtcrinn / de S5efd;ro<im(ltc / W vemgi-
nota,
1967
'968
noü , cxfangvit, fermihtani, drobfcuntateocu-
lorum dcücicns ( arm na .
6d)n>fttnd / ocr /<gd)tt>eimdiing / * $efd)iüefoic
lun«J/ Dtf / vertigo, deliqvmm annni , exani-
mano , fyncope , hpothymia, deieäus, «Sc im
potentia , ir. dcfcttioanimi , five mcntis. ^.".l"
£ctüin&rel)en i>erurftid)ct eine &efd>rocitneltin
Tcrfacio in orbrtti vcrcigt&cm capicis & obicuri
tatem oculorum panc.
(EcbircimelictJ't / * fecbroeiimlbaft / & *dvtrb
ittmrfl vcrtigujoiut, exanimacus, mentis impo<
tens ,mcmi» nubilö correptus, cxUng vis , de de
freiem • oculii calfginc confulis collabcn»,
©d)loein / / P /. @cl)(t?ein< / porc«,
tu». Dimtn. rß ^rf)rüCinletH/ Od« / iueula, por
cclluf. Wwc SWecridjitttinlnn/ hiftrix. porcel
lu» lndicus. ÜÜllDcs £fj)1W(n/ aper. Q5orf
fd)tPein/ majalu. ©atlijfcbnjciRtcin / porculus
laftens. ymtfcfy.ßvrcniVKWc v^djrcriwlein/
porculi nefrende«. ©eniätfcf/ fivc cpccffd)WCftl/
* C9Mfcf)tKin/ porcus laginacui. EvinffjtynJCIIl
porcus colluviaru. fflllltcrft)WClri/ fivt £5atV
nwttet/ ferofa. ^iiitiic&t t3d?n?t*in/ fu's grandi
a »ofus. (fin6d)itrciard)ladSjtfn/)ugularefacm
lrd)UH'ill rttsm duilui Iiuitjo fordjdus, cccnoius,
Iutulentus, 1/. menda, ^fmacula,
(^C<cinn»/ 9jCf(fclUiiHCt/ «rl. p^- »nftar porco-
lumructirarc, fucmolcre, ir. in caerto volurari
, jnftar porcorum . jacerc in fqvalore dt fordibus :
wJe CompoJ. 95cf<^u>cincn/ * a3crfc^ipr inen/ con-
raminarc , coinqvinarc, caenö potlacrc. Sed
Of^i^cineti / * ^djnjcinan/'/ww^minui^t-
tenuari, unde (^cjjWCUlunq Der Glk&tT/fidcratio,
cum membrä jenjumpmitui ämittunt. Furt} tß a
&d)WiUt\tnl wi Sd)irmCi n.
$£d)wd\niiu\ cic/ de 043 ©Alwinen / p»opr. fj/er
arrcelus fuband» Öifuncndi, i. r. imprtut libuitoii
in voreif &fuibut , mttapb. autem fumttur pro feedi-
täte, fqvalore, fordibus, pedore, culrüs ncglcclu,
B'qvAlibct illuvie , ttiam dicitur QffytOtiuc*
rep/ * <3d»njcf ni^f cir.
£dwcinid)r / de vrc&iwinfoaft /*dj. & *iv.faiUui,
fa Jus, fpurcus, i mpurus , i£: fiiatim« ra de, fpor-
ce , impure.
nici)f / hic homo ncgligic curam eolendi cor-
porii.
(Bdwdnin / * @$tvcincrn / *dj. fuinut, fuillus.
(§d)tpcinin^lv»fi- caroiuilla. <Sef)iwinerner
<$raun / aflawa portina. 6^t»(invt» iÜ>U&< I l(»n / 00»/ cubciculiun.
pref / caro aprugna. (»(Jjmftrifrnc ®citctibTa,
ttn 1 Ii/mbi affrwgni. ^(ilb )d!)njeinin / bafb Irt
nin/phräj. rß ^homincpannis fcT fordibu» ob-
Gto.
Idjnh'üi :» / tumetc. fiirgerc.inHari, &mttapbor.
fapcrbircärroganm intumefccic, 1 oftcntar<re!
ecl>mtUc« / mJttuy rjfr a XOMUnJ * tOtllcn/
tmde mm txfurgtoH & iumtnt. j£)<JnDc hnt>
ft)Hl arfdnpHIen / manos ejus fuhr in tumorc.
2Xr4>.ii?ffi)nrt«ct i6m/coi!umimomcrcic. hfi
Ä#ff «frifHn t>«fX)brfcigtiT (icfd^rvilrtt/ cdlapbii
»über eft lonim caput. £)atf 3Ji^Weiu braiir*
«(ft JtllcfclVifUfll / pucila ventrem ferr , ureru» ejug
intumefeit. CompoJ. fitnt.- «Hll * Sluff^nKOcil/
intuaaeftcre, £>arf SDJcrr fd)it)illct auf/
inflaiar. «Sem föift auf|'d)IOcHc« / exhaufto
poculo mortis targerc. Dicüitr t»nytun<nram
^■o<A .«frfd&twiiflt / cxcumcrccfc. Sri 2)urd)i
Idjrycllia^ tß, viciaintm ortojatumcfccrc. Sa»
f^wtHcn / five 3ncfd)njcncn/ & 3crf$wriirii e/f
tuxnore turgidiftimuin efle , 4c rmoilillme fc ha-
be«. 2ui»jcn i&mciucttfföiwUcit / oeuii
lumoreclauliarqvc conccfti farc* . . JÖir $ftr iji
OOTd^roclItn / exriimiiitjanuafrigorr.
\cd)wdluiu;/ c»K'/ *o*;övfci)mt-l(cn- intlatio, in-
narua» cxtubeiaao, mttgfbor. autem iniblcmia,
lupcrciiiiim, anrogaotia» nimia asfrimacio iui,
arrogans de fc pcifvaHo, mcntis clatio, de iy-
phus. e^lwllunQ t><* CWvOftf/ aeftus ftrecur-
s 'üs maru. ^n'lirtjiVtUinui / vcfba tamidtora,
inrlacuro, B'nimidum., orationis genus. On'i'ii
fcbiücdumj/ faffu» animü vccfjttcücn t 1 «
6^cnFd »imh ®z\nn /boa.
ÖCt / turba , tu-
maltns. (8d)tualin öickr (^ffc^dfte / magna
negotiorum moles* (£< ein gto^ <?d)Wall
iiü( Den ©il§cn/ turbul» complcnt cocas plateai»
eil? tjiepcr (Ed}IO.lU (ScfchaftC / negotiorum
mole». iiinv;, ul^4j »\ ,o*.*u
Ökfd)tt)Ul|r/ ©Ct/p/«r. 05f fc^rtfiffit/ tumor , Sfi^»!
jW 0eJ?t»elfurig. ift ntici> ein @fi
fd)roul|cDanu fommai / tumor qvoqve accetTir.
gartet (BcfQipalÄ / feirrhu«. ©f rd)mn!|r Der
^iiinDclil / tondliarum inflammano. .n.ii •
(^fcftWnllt f/im« r)? angina» Piwlff. ®efd)ltul|^
ect)n>el<
1969 .
1970
1 us ,'rumiJus , turgi Jus , exfubeians. @c((bn>ol |
ItnC $riltC / tibix tumctaä*. Dicüur ftiam
(l)iViilfiM & öcftbnml ti ; ■ prarpingvit.obc-
Ais, mrtaplt. vcntoftu* infl&tut aoimö, uifolcas,
fuperbus.
^cfotriele/ t>ü / * ®d)it>cö / * «M <fafrff6
^■d/lVCHtC/ arhcroma » tumor finc dolore,
• , . l^djrcicU/ callu» a laboic contrarius.
2lrW marj>C v£cbltticlctl / laborc» ercant duri-
eiem, manus laboriofae corncfcunc, fite dure-
feunt in cur :j u. vf d)HMc|ill kFülllinCil/ durari,
obdurefecre, occallcicere. t£d)H>ide eUamdici-
tur tumor ingvinum.jru ulcuiingvinarium.
©d)tVtelcn/ & 33evfd)»iflfU / occaJIere, calhtm ob-
duecre, 1 n durari , du ccfcc r e, cor neuere. Compof.
Slll5fd)n>ieUn/ planarc, cxcirlcrc callum. igr
i|i aciäroidct roiber Ikt;cö Q^ck / nihil farttre
pofluut croortuas fauecs , occallata cibi» ar-
dcncibus.
Cßimdungy bk/ * b«a 6 d)triclcn/ callofiras, d«-
ricudo, duruia» fcff duntici roanuum cx labo-
ribut.
<2r&nndi<&i/ «4 calloAis. <£d)roidi<&rc £o«bc/
manus callofx, corneae, ioduraras, occallata;.
©d)tt>elgcn/ #fdW><lflCt / glurire, heluari,
popinari , pergrarcari , tß a &<frwtUtn, Solrt
mm bibaculü&tuburctnanttbtu vtnter d; ß an.it y
turgtfeere immodiri aU &pottt. £a<J UM) SRflfJ)!
ftyludqCR / totos dies perporare , vino inundati,
laxgitZiok (c invicar«. Compof. funt r *3lbfd)iVCt»
,}ru • devorarc altcnusbona , abligurirc, deco-
qverc res alicnaa. 9tuft'd »IKlqc« nepotem in
fuo patnraonio efle , rem familiärem trangere,
, per luxuriamcfEindere. $lu?fd>lt>d<U'H / pcpi-
nandi modum faecre, qviefeere äluxuric, ab-
jicere luxum. D lird>fd • :: / o : r & Jet
)d)trcl(]cn/ r^<7noW2laffdWcigcri / rc fua ab
«ti * bona <ua per luxqriam profundere. C0t<f »
i i i: n tX : \c: rcdaeil/ compotarc.
<?d)Töd qcr / / I u reo ,ib clluo , deco&or , afotui ,
popino, barathro, fcopulus parrimonii.AgfjHtfl'
gerinn /bi</ nierobiba, foemina bibax. 511«
V^d>tDcl^critlll/ anus multibiba. SO* itfcfHödtJf r/
compotoc. ^irfcftroelaerinn / compotrix.
(ErifdWdgcr/ Epkureut, gurges, vorago pa-
rximonii.
ed)roe lijcrcp/ üfle (5 cöwdqen/ &f ew. öte ^djwcl*
i)u na ' hclluatio , gula , prodigcatia , c d ulio, lu-
xus. 513,16 ift t>atf »or ein luamnmct? aoi» uorn
hörtet IrdjrodtU'N? q^od pxoluviumiqvae iftdec
fubita eil largitas ? vrrU"d)lveliic«rj> / profuCi lu-
xuncs. 2>crfd)»cli3un<j i>cr tt>H?rr / pcodtgea-
tiaopum . dr prodi^itas. cblüClCjOl / DaClUR
(rd)atl^ OOtl >>U . üuntus ctiuu tum prooro ic-
qtc dedecore / n^lHflüi •
loAis, luxuriofus, effufu» , fumtuofus , prodi-
gus, jlotus.cv. profuse, pcrd;tc, (unuuo'.c . pro-
digr. vf djitd^cMlü) auf anDcKr t'cu tc ^cutd/
infolcns 4 diüolutus io alicna rc. V^C^rod$('
n ; c';i t'cbcii / vita luxunofa , proAigaca.
t ib u.rilhrU .Alias eilte <Dr<cd^pfetfc/k 0dtt*cl4
geil / mvtUatur tmm btbacet Ad poium muficA &
cäMtarM amant bumoret . Hmcrß (in (S^ttC^lCT/
fifrulator , choraules , tibürca.
(Scbtücc/ fd)tücrcr / fcbfocreflcr/
äJj(H.& tdvetb. gravis, difHcilis . pouderofus,
mole(his,onerofijs ,arduus, Ijbonofus , t^.- dit-
ficultcr, aegre.moleftc, it. lcntc,fafltdiotc»cun«
czanter,
lamm vrUrm , ut Juplicatio rjutdrm vvcalü k noßri
Uno vi ptnitttr exularrt : jVr^ mim M I rr j- CC/
gl/ 00/ ISO/ f commoie p> ottunäarr potrrit , mal'
Um b !>»/«'" » «' p«» / 0ßb! ; pro -^ecc
l^tfbt IC.fobtretur. Vrmtl tanirm ftculum , tjuod
vttiofä» tjtumoJi (onfvrtudtnei radicitta toOrt. ^d)t
f^lDfr / pergravi«. €t»a^ fairer / gravmfcu-
lus. (J in ^fimD fd}»cr/ hbralis. ^onocrt^fnnö
fdjtvcr / pondiu centenatium. (gdMfcTC '3 ttu
11CJ roaximi poaderisfaxa. ircbtrcv (.^t'irid)f/
grande pondus. 2J0juf(^rper< tfujl I incredibilc
pondui, inacftabile onus, (fei iftfltdjt ftltl CIH
^etWdKn fd}Wfrcr/ ramentä plumea propra,
lius non rft. ^(blWCr Ät»Pf> «pur praegrave.
J>dnf K<d)»«na wirb bir fdjnjcr anfpmmen/
elaborandum tibi crit in ratione reddenda«
O Wif fd)ll»cr ifl bfl</ 6 rem diÄcilem Ar incxpJi-
cabilcm! @£ ||( eint fd)»cr< €od)c / magnurn
opus,arduumfac>u,rcsindifliciii cft. ^tfaV«
RCT/ IC fd)tvrrrr/ difficilia q pulchra. ^6 wnrb
bir firoer »erbe» / mit ihm (urcebt jnfommcn/
fiidabii fatit , fi cum illo tncipias homioe«
@d)R)fr JUWrfrcfim/ parum ad intelligenduiu
faeihs, d : flu :lis ad explicandum locus, d'-ir-c •
r: 3ct(eit / tempora triftta, acerba, eraviflima.
^cVWf jiiinit/ cogaicio muiutdu&ultatibui
Obßru-
obftru&a . fru involuta. $De<!tttni$ ihm etile
fä>ivereJ^in& aiijür^env coeaccndus, in officio
dcnnendmcft. »Satterer in%td>CSI/ ingravare.
©d)R»<rcr mvbttl l ingravefcere. Dii?5)mijt/i
qar tlidjt fd)lt>cr / nihil eft in hu rcbuinegotii.
3d)TOCrrn / ft*npltx\ ut ufavix{ß % ßdprotodieilur
• ÜJ><f(^VitCII / gravarc, molcthiarficetc, afferre
* woleftum. 1 $rf(&trercf Wetten/ gratari , mol«--
•ifliani er realiqvatrahere. $hl\r(ftjff bcfd&nK-
' "fen / fabutrare navim. 4>»d) bcfd)i»crcH / ag-i
gravarc , praegravare, negotium alicui faccflcrcJ
Slefleic&c bct'djroere id> ^lcf> mit meiner ©egen»
tTCirt/ forte meus tibi adventus labori actum™ i
c/1. (£••; befchver te mitfriiber Me uu§en/ acctfir
perincomraode, ingcäumihi fadidio tuir. tief)
ubff einen Irfdmnmi / de cnmiijc appdlare,
reumagere, accutarc, defcrreaiiqvcm de rcali-
qva. $Hfd)rofrt/ gravis .oncrofus, molcftm.
Unbf|'d)n?crt; inanis, expeditus. <£c Wolle Ulli
befeuert befVbleil / nc graverü, nc «icdigneris
1972
manda
®d)»crc/0l€/* £c&WerImt/OtC/gravitas,dif-
ftcultas ,j pondus. Qic Jfp.inö hat eine grc§c
^djlücrc/ hautmalum huic cd pondus pugno.
€cftro<rbdt Der fr 11/ oneraimpedira* mcohi-
bilia , fafcis gravior 4 infolitus. cbtrn'I'i'ir
$C$2cibt$/ tardiras venrris, corporis obcfltaf.
> ^t^roere Der 2Üortt pondus verborum. <£fhn)C»
rCjU»crf"t.|)en/fubtilttas,dißiculta$, & obCturi-
tas rerum miririca.
1£<i)TQtx\ld)/ adv. *gre, vix, diflUcultcr, haut ita
facile, ne credas. 6>i 33f fcbtrrrlicb /äJj.rß, mo-
leftus, labonofus, magni laboris, multi nego-
tii. $cfd)»erlichcr gRcnfö/ odiofut, iniiAio-
fui, ommbusqvc ofFentus homo. (£r i|i mir
Ivfchwcrltd) / odio & moleftue eil mihi, Vf)
weof / tote befebrcerlid) e* Dir anfelid) fct>n
• TPirb / feio, qvam afpera hxc rrs in prineipio
tibi futura fit. ÖBenn Dir et nicht befönjerlidj
fi tibi grave non erit. ^C|Ct>n?crlf db fliM»
tfR / importunc infifrerc.
SgefcbmcrvT/ hemo moleftus, odiofut, .in.
teftus, aggravans. niolcftiam exhibent.
fvbtKl'criiin /cie/ frxmina mqvictans, praegra-
▼is , faftidiofa.
S?cfcfmjrrmig / Die/ moleftia , aegrittido, Medium,
negotium , ut : Q$efd)ttxrun<i machen/ negotium
faceflere. ©efrfjiDcrumj binroeqnchmen/molc-
Oiam dimovere, ammum a follicirudine abdu-
cetc. ©ffc^n?{TUIticn- ctutm dicuntm oacra, ui-
butum , exacliojicj. K«ic $efd)nxrungcn/ no-
vurn Onus. 5K|(ftn)er un^cn / <enfu* ara-
viiiimi, niinia thbutorum magmrudo. §ie9
roa Q5cfci}roerimg/ immun is,liber aboncribus.
$cfdwerU(W<it / x>it/td. q-vod y&t fc&wrruiuj/ mo-
Icftia, injucundiras , vcx.h 1 o , aegruudo .farcina.
5)ffd)roa(i(t}f cit ütx&tott intoicniu fcnnonii,
it. hxiitantia.
^Cttttieytg/a^Ha.difficilis , impatlcns, intole-
rant: it. morofus, faftidiom«, impeeuofus, tn-
qvietus, infolcni, Ö'd./T. d.tficulter, impatien-
ter , intoleranter , morose. (BcftrolcriiJ H>fD
i>tIt/.mo!cffe. aegte ferrc , deficere , defeifcere,
rcbcljarc. ^chtpicri^ fei)n/ ftomachari, mur-
murat c. .(güiai Ic^ivUrij macbi'H / ad dcfcÄio-
nem fullicitarc.
©chltJicri.-fcu, Su'd.flüuUas, intoleranria,faf!i-
dium, impatienna , it. rcbciiio,defcc>io. Qjimil
jur ifdv.rn naFiK bctHgetl / ad rebcliiumincita-
t« pacatum. vr4)ivi(TigfritlVr92arun9/<lifiicul-
tas annon.i, an^ullia rei familiaris. ^(f)IT)i(rf4>
Uli ktX 3t(teU/teropotumaccrbitas,calamitas.
V^>d)rl>aityer / *djeü. *b «ntiayo &VDMt I qv*fi
(rUMCVtMUiUT ; duimtufnimfyvKt «jchin / pro:
uterum gcrerc > tt LMmum 51a vidui , gravi di-
tas gravis , vf (b»er / dtducüur. \2d)lt>ill!»
qcr igüttr tji gravidus, prvgnans, fc? Btlga dteit :
ßliVCr ,^int>C / gravis pondeic foctus.
vf i!\i , .;!!<iif fenn / in alvo gefrarc , uterum, ven.
tren» ferre. S<i)n>anijcr WcrDcil/ coneipere, gra-
vidamfieri. vSrf)IViin(}fr ma6)tn I gravidam ali-
qvam rclinq vere. ift 1 five gfyct fömn%(X/
uterus cicxtumcr^ilv6fxrumcontinet.<3(^tDan-
flcrQBcib mit einem iSolm/ pucrogravida. (fr
gebet mit Unglurf fd)tt».in.ur. paetuntmatutn^ai
perniciem ineumbu, mednatur damnum.'
Vrchiojnijern/ geföroängert/ congreffu gravidam»
prägnantem fhprre, gravidarc, facundare. tliR
5PiäüMein febnjflnqern / puellam comprimere.
Oitftbiyiinflcrtc £>in\c l feemina gravidata.
<3 dblPflnciem tti&m rft eminere . proeubuarc , tu-
mere , turgere. Sic foiU dicunt flfteWtSnigette
Cr cqtb vcla \ entis turgida. Compof. 53c|'(hlt>4n5
gem / idem rft ac ftmpltx febroinoem / feetificarc,
vuigi impHtenare. £>ur<I)fcf)njanöeTn / foctutft
fupplere. ubcrfcbnMngern/ fuperfaarc
C<I)tlMUaerei' Dft/ gravidam faciens, compri-
mens faminam, 1/. Tacrifer, fatificus , vulgb im-
praegnator. ©cbnjuTlijCTWn/ Ut / fanrina fae-
3 1 i i i i cua-
1973
Sc
1974
cundant. 3>fc ©ounc if* dir ©dwÄnijcritm
tXr€r^/ fol tcrram ftstiificar;ifaccUn<!ftt!agros
calore fu6. ^«n^fCtf<t)>PÄ«*KV^ fto .P r »| or - '
^d)l1>iln.Kmn»J/ W«/ prsegnati© , vitlÄimpräpa-
tio , melius graVidirat , gcftatio uteri , fcccura.
©fmü^!*d)ro4nacriin<Farrogan*i^fiipcrf>ia.
gravidus, praegnanj.ÖTmrffpW. fcumidiis, lyj:- 1
gidut, inrt mit, H. fuperbe, tumitk-, arrogaiucr.
foccr, conjugis paccr, k navitatl)', t.ä'afhfUae
x>a*
aflr-
qvaft pJtrti.-vcl (tiam b pvcii!.Ui'ffcdlHui, d t !jh)od
fcictro cQufirnfki , rvJinio hb. i. tpiß. 1 0'! *J Atu:.
' jkq'tiipi "Ei ri'ö* 9wi ▼Wctnar . t. c. patrur , fo- 1
' ?fm päMiff/ fjffjf +tribm.' J Et, ¥w»?» jwnMfe*' fo- 1
crus nuribus juii tffejblrtnt, nferhe/iti* ftßfiurA
(Stkfftbrotiljtr/ roariii & uxoris vitriari:
gcnfd)iȊfjer / confocer. tDf^ *5(ftnMftfr< SJfl'
tct/ /»w Oberfc^mdfjcr / profocer. (gidjrodocr
foceris gcncri non lavanrür , vi?d)1VifVjcn>Ärt'r
m 11 litt «ti* »tor? £ibrtwn*i(falrt$r^frin. 1
(5d)tVie(JCr / Vit I etum ©cbitflCflifrlrtumr
focrus, Tin, ßvr lYiariti , & UKo'ri* nurcr. - ©tief
fd)WCi]cr / nxor»« fcf marir* novcrca._ $}:C
<Scj}ivieqcnnncn / /iw^dwicqc&MrtKn"^ iiv
rcr Stfn* üffetbern xilk ffi«&^«tiöomnci inimo
©dwotfcr/ rcr * ^^^ipinn/öie/aiRDii,
avtilitfrtrtn »pyi prop.Wt^m iu:
IgfllWr HkTtf Cll aftmi rarem
rtcTI M*wcaM<n fociarc.
tflfdwfl ICPB / norc aflSmbu» . amplii
nr.irarc
: nka.» divifa eft, fafta lunt affin itatum diftidta de
dtvoreta.
ftngviot. ?UJmUllftl<JC/graduircmotion».
^ c«H)unAin,cQnnc»us, innexus. ^54>matKrUcb<
r f5rciml>|"(t /: «onjunüio affin icai»i neccilitudo
•gr«ml)fcJ)n)dijerlid> / am»cc. Uui
^itvefter-/ w</p/«r. \cpd>tv>cfhrn / foror.
ft*!i<&ti)W 5(]fjlf r rf iV/l 'f !t affin«.
■ >H <>i<U &t*ftMfilX I henf h betten 64ft
(\lti|f)4yt>6/falt<rnj« fcxÄfU, fUÄfii trarcr .
. «t:m ^tDlVtller dftituric U|?fT l <jvrm*km-
Snnrtki Latin» m4* 4pptü.Uit,tjvoJ q-uaftfror-
tm
mfttlur ,y'tf*>etur<ft
lein ' &41
.in
xirrm Huxit, atÜ-
xtrunt. Cincj'
cum AÜqvo jun-
n?r|icr»
arcula.
»vt«ca.
rrttna.
Ißfibf*
rerecra.
atnita
gcre. £r ü't nnin vr Aw.igrr / irict™».i .
'cum co afflmta«. (?r Vi ntt'iit mVifkuffitUT
<?ÄW»iafr ; : '^c^«rbdint'alqVr«« : arti^Si?..|
ßrln <?d)m»iiirv nnö ein Jtnebdfpwf / p» r- 1 •
' rf amKina'affinium. ^in ^ l ni|fiirfd)ifl.liKr'
dicitur de perfona levi dr libidmofa. %ll)CV
^d)»j(J(r/aff»nitatepropinqvu». i •
aTinto devincire. (£r ((t tm .7?i<l>re* ''W^'l
fttTt / jiicliti per alrrrfltiiftnv iHnciurs ' ^5<' I
fAroAvjcrtC ^rcillt^aWuiTatCPropincjTK ^tjr^ ;
(chuvijcrn ■fubtrffA'fWtwni.' am -
tatis nncul6 conftiingjirrc; 4f •
» I J I i I
/ foror ^ermaSna.
fdMWjfct'WW'WW* 1 lorot can '* 1
C:ii ,,J f*iwflcr MirftrOEnffcT r foror 1
©ei? Wannet* <5<ftu*c|lcr / gio«. Ört
^djivcjtcr" / proforor. ^C?9JlfCrtSf
amira. £Vr CDi'Ttcv ^(t)»c|Frr / mj
'£Vr ( ; .' (mv .'er? v?<f)trfflfV/4>#»'am««.
magDa. ^fVC^ro^Ililffcr (if(f)iV(|kr/promatcr-
terä, matertcra magnx. Ö^irctcr tütmwm-
r .,r -.'Fi > 4 c nna- forore *rt r ^ntumelittm dici vtif-
«inr, ine kidjtfcrtiiiC'/H' lr»rc64«Kft<r/p«-
' dtra foror , profligara farminn. $pUe ^(ftnf^
ftfl' • pueHa petu!an»,proCait,lafciva.
ll^flftlW'lcr/fl/afi foror. tyiwti'f''** ^imt\d)tN>
' lici"' c onlcrva, foror rollc^iaUs.j'ifi/urrftÄfw?Kit'
criCTueis, Bf miferiarum , ar cxiln particepi.
gjMllffd)W»lfV / fponfae foror. 3?mitüam<'
fd)»«|lcc / Tponfi germana. (£brt!icnfd)WntcT/
foror in Chnfto. C)u(i{d)n>C!tfr / foror com-
oorrix . ahh grc§« & eanffd)irf|Kr. ^rfu^cfl'
(fotttjtcri 1 puelia lafcivien*,roeretricula ^rau.n»
'(r)tt><fr.T ' feror marirata. -ÖMatlbni^« P"»*
jOtlM^fcbtPCticT / Toror in fide 4c relifionc.
^I{uf «Kf>»e|tcr / focia forruna». ^>alb« frrt
©firffc^njfli'tr/ foror ab uno ialcem larerecon-
junt>a , alrerutrd parcote gentta. ^rnqfttf*
i !>-. lt monialea. virgincs Ctnüu
ijtlfiOfrfi^nXlhr / foror «nuupta.
197* @c
JTlemicfcWer. / minor nacu-, m »2Ht./h* ^Utrr
VT 4>nX|trr/ major natu.-- 4Dtif tdfcftroejicr auttm
imcr trcsforoi es media. ,HWttC /ivr Drt>cnrf«
fd)ttCf!cT / foror (acrata , ejusde m prdinil. Jfte
bfnfftylKltft / foror ex concubinatu gcnica , lo-
ci». ?ici|"cl'd;irf \Ux i comes itiocris. Stoben
fd)tt>f|far/ foror mvida^infida. J&tyaUbftytlH
ftas proftibuium ü^dfdjmftter..'. »ühi
fpiclinn / amica , iocta intim*, ji UiyhltJ?(übirt'
jti'V / racmina maiorum particcps. ä&)liM|*r
{d)tO(ftcr/ voluptuana, luxuriofatacmina. 3<>f'
d>Wcjtcr / amica tcmporana. 3^)|d)IVC|itl
«ompotrix, (ympotria. ' JjyjlQ;)
^d}n)Cf(fri!/0ffd)lt)C|?<rt/ «ororiare, nrmunefo-
' forum fc invicemappcltaf«.' (£tffchlor|kTf ttct)
mit ||>ncn/amancfc mvicfrn ur l©iom , non fe-
cus ac gcrman* nmtuö fc amore compleftün-
tur. (§ id) perfcbn>«|?fTn a nomine foNxum<*p-,
pcllarc fc mvicem. vre i*c tum miflinS au«?»ir
jcfltVcftcrt / neccflitudo Corona jam cxtin&a cft.
h.lf fid) mol g*nt»WC|Ifrt / forocisappeliano-
nem imp«ftertrm naufco, de forofe ne rerbu-
lum qvidem.' J lWjP*'' m^*. T; ' . J : ■ »'
S<hWffriun^ / Mf7 p<JW»r. f/? , pro ovo dicimm fcie
SdfrHKfterfcbaflV amor fororim, confangvini-
tas fbrovia. Dicimw t amen Q^fc&IPfffcVHII W cV
S?f no*>»Pf lUrullQ / conjun£rio fororia. ©d)R?C
fUTidMft tunken / <©noliarc aftccium foro-
xinro. 'ijf|ij»*\ ff*» 4' "fl/hl t Öi. 't'f" ■C
I3d;nji|ial)afc /& SdjtoejTef fic$ / <« /}.. foro-
rius , artcchjs fororii , ai 'mWüm gcrmanz.
(gd)n?eficihd)c £iebe iir.D Sreimffdw't ' diledio,
affcQio , amtcitia forore dign a. lln|'d)iiu'|KT ■
., lic}) / ä J[/. &adictb. longe alitcr , qväm fororcm
dcccr. *»k*#J
€5cW)»t|1cr/ & föcfdjaM.lri^/^ß/fratrcs&foro-
rcs , propr. aufrm forores tJnrom , ßye nccclliru-
' Idme fororii conjuricl«.' O^fcf ftifferfinDctv
lobrini , confobrini. 5l^^crgcfc^^Di^Cl•f^^^t , r/
confobrinorum liberi. &t\t{$if<S)Vti\l(X ! five
jrPCOCrlcp (Öffd)tt>i!kr / fratr« * fororei alrcr-
utro parenie prognatl , äligt .$.:lbgcfd)n>iftef.
Eßeliam inußf. ™> ^C&jr triftet t! ' inde^fäftU
ftert feon / cognaciooc fraremä 6t fororii k in-
We/glos, mariti
foror. Verhm hoc nocabuhm ^efe^tuf r» toi»r 1»»*/-
'((tW) A& Alias qvotfr tftinti rxtfn.iitur t iU t ui
eltam tjifd)n?fn appfÜmtur qvorumtibcragaato-.
tum uxoret i carumq vc cojifaogvinc».
, 1976
^d)tüCC/ f(t)tüCren/ jurarc. Scnbuntboc
' ^rb ] a^i/fä^entupti<$^VM l gravii, ctimte/
fc& IVrrrctl / ffa4 t6ltr*ndum tfl , y tut 1/4 im <i -
/*«. ( C^uM(B(^ierrt?ii//rvr/?i«tvr46 .^fDtwiv
gravis , difficihs , arduus , (ar/hia mint iti&tgr-
tura ejVtcJam ßnitualif rß jurärr) five h SQJtljr/
fedjrcit / defendere fc , arcete , depcllcrc, proflU
" gare , (cum fttr Amen tum pro txtracrdmäriA p>ob.i-
' t^nr^S pt$rnficn( hxbeAtor) fiv? k 2ßrt()t7 tPtJrf It
bcfiSrrn /religiöse affirinare,»ftroere,tcftanim
faecre, nuüi tAmen raticne feriberrtur , ^(f;rwf'
Ten ; Not Urnen cnjvetuiini cedentu interitn feri-
bemta <<rcj)tt?cercn / # Ha loa Ttimn cum x-uhi,
qvando ita piurtmif plAcebimtu. (grdjrMCTfn rfl
4 anhMon\ habe^m praeter, ^d) fd)tt>ur/
3d) fdjmfir / pamc. ®cfd)toDrfn. feinen €iD
jd)HH\TC!l / dare jutjurandam , ücrameutu di-
' 1 ietit , ' jusjttrandum incerponere. ^ttitl linD
^Tn'in fd)\V(tXtW Jovem lapidemjurare. 9tTlt1Ctl»
CiDfdjnJCCrCÜ . ejurarebonamcopiam. ^i(bbab(
gefchrnrn / aii-r mein ^erj rtfoß nld)?6 trwtn/
jö'ravi Imgvi'-, mehtem injuraram gero.
fdinjffTf f / er Nunc nje^r / fancle adjurat no«
pöfTe. ©11 bt'ft «in 2*Mb / un& fcbiPWf |1 »or rXO
Xcilfd bin / mutier cs , attdacler mr as. vr dm\'C>
rmatam fldem ( rc
hoc ftelurum. t£mc n gelffirt« n (Sit ftt)»rcrcu/
conccptiiverbis jurare. 3n<^^önbcm@fclc
(cl;iVf 1 ren / jusjuraodum in alccnus animam
pr»flare. ' , '5ö>T>'i . v . ,
^d)W(Crcr/ ^fr / jutator , facramentö conren-
dent , religiöse arrtrmans , Nüraen obec/tans.
v? dui'i'f rci um' Mi / facramenrum, vr/)uramcn-
tum dans feemina. (f)Wf f ret etiam eß malcficus,
dira imprecans , anathemiaans. ^cA\(b d;uu'c
Itr/ perjurus , pejerans.
£ djnjCtTUn^ /Me 1 1>06 (BdHüf (Tfll / &freqventüts
tcr(5(!)lttir / juramentum, facramentum, im>
precatio. ^fchtlMir / jutjui andum. J^olxi'
S<t)n>Ur' devotio, dcjtirium. prtlfcftcr ^(bnnir/
perjunum (^raufflmer \Sq»n»iir i «»ccratio.
*iincn feinr* «?d)wiird brfreiKn - folvere altqvcm
facrametno. €rb.u einen <c<f)tpur gfrabn/jui-
jurandum mterpofuir.
tr d)rpfcrid)t/ & 6(br»ccrcnb/*.fr fftsdimb. juwnt,
juratus > jnrjtö .SVj juranis c(wr« diatut ein
©efdjmcrner/ religioneobftrii>us. Ungcfdjrpoi''
tier tcontrh in;urarut , religionc exctnttis. vXi.
nem ©efd)n>prnein (glauben ejeben/ approbarc
jusjurandum, credere juraco,
1977
(Sc
<5c
2ibfu)ltKcTCIl/ qvidemrßqvoifimpirx öd?n?W$
tot/ JrdetUm pomtur prc jurato diffircr i , fi vc cju-
carc. 4?ab imb ©at abfeftroecrcn / cjuratc ko-
mm copiam. (UbfötDCCruiM / ejuraiio , & pro.
triifenifuatioTteipfo juramcmi prxftatio. Üb
Khana er. cjuran», jurato diffitens.
2lllI|d)irCCr<H/ adjurare , Dcot teftesadvoeare ,id.
diecre arumaii^rcügiose. er b » ; i.üii ftinefofc
gßabreii wr flu* dufgcfc^ßM>rra/ muiiis deto-
tionibus dejerint merecs Tuas xnalat ac fu-
cofasprobas efle. 3luff^«fcrun4 ; Dtt/%d)u-
ratio.
2lu6f(!)»ccrcn/ iiemr/f 9WÜbfchtp<ercrt/ icm^
verb'uvcODcepri» ;urare , jurato r. cg.tr c. £i<
nem ctrnatf aus Dem 6cpu)t fdwrccrcu/ fcientem
& fi deinem pcijuriö falle re. (£r bat 0lad}<
löol alft flUSCjcfe&lWrCU / «fta tarnen omnia/a-
crainentö confirmavu. ÜUefdjUXCren / frtifn
dt luramtnt» teßwm dicitur*
5J>efd)tt>Cf reu; fidem jux isjurandi inrerponere. (Er
bcfiiuccrctcSbotr)/ M ff Mb**7 knete ad-
jurac non polfe. ,iii;tu bcfdjnxercn / t>4§ es
4td[>friöCIVC|Cn/ exjurareaudcs, tc mihi per >o-
<um diwflc 3$ befömecre bid) ben (Söttv ad-
iuro te per omnes Dcos. £ lic (ärilicr br| cl)HU' f
teil / mcaiuarcd.vmoncs, tf. adjurarionedmni
Hominis, expellcre ac fugarc, %'ulgi exoruüre.
Unde i£cfd)WCCnn / cxorcHmm , incantaüo.
St»öti'nbcfctUKCrUtt4 ' pfychomantia, mamum
evocatio. Sßffd)IKCrcr/0<t/cxorc»fta. gdjlöUi
9«nbcfd)llKCCCC/ ferüerstern incaoeans.
2>railf /i-vr Vorauf KbtOdTrn/ i/tiei» rJJ adjurare,
jurejurando confirmarc rem alrqvam. ^sd)
fölVCf VC Ötauf / b« ji C$ fo fcr> / ejusmodi aflirmo
rem eile, atenre ita Dcos mifii velim propicios.
<£r fflti nidjt orauffcbtrccrcu/ jysju«.indum fuum
ad banc rem acconaniodaxc neq vir.
©ruber fnt SZBovulxrfc&mcercw tß avod&tauft
\d)wttxen. Uber &u$ J&eihgc vfvangcliuiu
fÄDCCren / per Santtum Evangelium jurare.
Uber ade ©Atter uni) -f>cilt^ca feSmccven/ fum-
mumjovcm, Dcos. ca'.itckqvc obteftan.
(üjrfcbnjccrcn / jurato obtinerc, facta memo a/Tcqvi,
£)U Ullf 0|len Crf^Weercn/ juramemum minora-
oofiitmtcrpontrc. (reine §i>rberima evfchrrce'
HUI in luem jurare. feilte UnfchulD cr|'(I)irü
reo/ crimiuefe jurejurando purgarc.
£in /ivr X> 1 b tB fcf) tVC C l' C n / idem fwd ßmpiex
Ö<l)tr>c<r<i»/ /ri flnumft ufurpstur pro frivole
)urarc» iaetamentum vcuaJc habere, hncva;u-
1978
rare , mentem aucem injuratam teoetc, yurumeu-
tö abuü ad faJIendum. xc-j* 'Utf^^^^|E
€0? it- «Sc 3<cbcitf$itfuTen ; jusjuranduin andere,
commune )us;urandum adjorarc. £r f>at mit
ten ^euijen ot|'cbi9i)ren/ conjunxicircligiontm
i fuam cum tcitibus. .COJu guten (iieiripeii febuxe
. Ten/ falvä conicicntiä jusuirandunadaxe.
3^ad)|'cl)roeercTj/.»n vcrbaaiicujuiiurare. (Srmu^
nad)fd)»eciciL »oie C6ibm »or^eftut ift / adjura-
re iaq vx adac^us efr vciba compelucur.
jScc»*3iiP0rf*jpfereii/ prxjurationcs faecre,
adjucarc »Srinatamfldcm alicuidarc. be.t ! i>.T
fd)nxereil / tjl e jurare , SJ'abjuratc 23 CT fe|)r»«:
inuw/O«/ ejucatio» <öDit unD Dem .pmimcl
tClTd)roecTCVi abjurarc granam divinani ztcr-
nanv]vc bcawuci.icm.
SSlC^erfd)lDCCrcn / ju^urandum rcpeccrc , denuö
jure)uxando fe obllxingexc. ÖRan IllUB dOc
\<\ T. r roiebeiTdjroCtrcil / rcaovaAdum per annos
facramencMm eil.
^crf4)tUCCren / imprecari »devovere fe» capar fuum
coofcciarc 3frfcbn>CCTUmi/ Oi€/execratio.
3ucfd)iDeCl*CU/adjurare, fidem junsjurandi laxere.
Std ^ifammcnf^lDcei'CR 1 five ft<b juiammcn
)>erfd)n>ccrctl / <ß contra Rempublieam conjura-
re, coitioncmfacere, it. focicta rem jurare. B^'
fammcnf^iüecTuiig / [n* S>erf<j)irccruna > "sul
conjuratio,tonfpi ratio.
©ebtveö / fcblt?c8cn / flefcfctDcect/
diflundere, profundere } ut Hirvortc in "vaftha &
pattÜis r.imium opp !c'i> intrr tundum fäcile tjfundun-
tur. Vtdttur tße a &d)Wtnfm/ vfntiUre, tiut. f.
<SU$ fcßwtrfec'C / vmum egurgitae c Titro.
@(f)UXljcn eiUm tß bilbiic , fonum emittcre ven-
tilando. ÖTrnoiiundo»tf/w (3<f>menFen. (
funi : 2lU^ Uber * 23frf<t)rPCr2en / profundere,
eirundere» difTundcTC, reftagnare, egurgitarc,
evomere. 2)as 35icr fcJ)ii)C$ct über / cereviAi
difbergitur. £)asOcl ft^nX^Ci bcrilU$ / oleum
diltuse disjicitur.
^tftrDc^cr / Oer / diffulbr. Cr (ftrecrtcrinii /
feemma uiffundens, diffipans, difpergcns.
fdjme^er/ & Serfc^nx^er ; \.*m,
^^»e^im^/ oic/&iv»(5d)n?e^ett/ effulIo,dif
fuilo , di i-cftio , d Upen us. ÜU5fd)rw^linv3 öud
2 1 1 cJ? t- refragnatio vivarii. iHti;fd)me$irR9 ^(1
25ortc/ diffufio verborum. UbcifcbnH'^ma bei
^cir'l|;ci"8; c!uvio,di luv iura, aqTaxum exuo-
daci'6. uiikiMhlS^ •••«
& p rofu j c , d i fp c r l"u i . d i ft ui u s , d 1 ff mc . difpc rse,/
fcj difpcrüm. (r d>lt>i»5»d>lc5 ÖetfÜ / vaü diftu-
» filu. Uemtß 2lugförccgi$( / ubcrfct>twcijid>t/ &
©(fctwDetn / $*<Sct)ft>abmi /ßefct>tt>eDctf/
^ gcfdjroaDert / 0et>n*9cn/ «o-
"■t*t. 5riv*d)!DabfrtI yvoflrfl ftrepcrc, inftrepe-
rc , perftrepcrc. /rpotare, nelmari,pcrgr.TcaM,
popinara^ ->v
^djrrefccrer/ & iSdjwa beten Der/ i^.fW ^djttf'
IjeT / 85* prdterea ftrepitant : //. hclluo , potator,
afotui , popino. trdjwa&ertan / * (rdtMtKfrc
rinn < D(C / rnulttbiba , v inofa.
Crehmrterung / * <£d;n>flberumj / W«/ * Da»
SinfclxnrcB/ uLp-od 35d?»er$img/ «c fafaprr
ftrepitus, bacchauo, hclluatio ,pocatio.
0d)n?ct>jcl}t/ i/rm^ bacchans » ingluviofm, in-
cemperan« , luxuriofut ,gulofas.
©ebinmm/ febtoimmen/ w*™«™
& fdjnMimm / id) fcbnjnmmc / (jefchnmmmen/ «a-
1 gr , naurc , # 'jvandofy per metaphotam : egete .
t*/ po/iü/ mpcTefle , fuflScere. (£t f dB tütfDcr
fd)njtmracn / ned) roabe n t in fumma egcftaic
vc t '.nur, ornnium rernm inopiä laborar. (£t
fcftroimntf t t>nr redj! fn t*ra Itn-ilncf / in hoc ne-
gotium funcftrumimnlitfcfc, foriunae nu!^n.?
nwbiiö perfuu« eft. ©er fdjnümmcn lernen »iö/
mu^ tns2Sa^er/ nulluni pcnciilum finc pericu.
Ioviucitur. Compof.funt : 5lbfdjnuinmenmbir«
aqva , nando evaderc, yt>oi etiam ClUf f9)ff>ni'
inen rjff,cnate, cnatarc. fünf) £>ben> & Uber
fd)TPnitmeR / utribus ineubando natare , fuper-
natatc ,* innaiarc. 2Infd)tVtnnnen / nando ad
i #t ripam , feu navim evaderc. SSifchnJimuieil /
cueumdarc. Quret)- a IÄer|d)n)immcn.'rra-
•are>tcamnaraic. v£iiiici>UMmuuu / innatarc.
€rf<bn?iUlinen/ nando penetraread locum, na-
rando vincerc. ;yni"d)irii!iimn / nando ultra
defrrrr. 4>crubfd)roinunrn / /rwj&inabfdwim;
- -.«ncn / dcn.ir.Hc. S)ni tiuD £e ri^romimen / fivr
\ tlftlrtfinanbei fd)»innncn / fparfiio nararc , nando
errarc. «fljit 4r3uMmtncni'd)irünmcn/adnare.
Se ■.iej)fd)ttimnicn/ nando fcqvi. SBot' Soran-
fömVUMM i nando pracJabi , praenatarc. §&t%-
4>inn>cq< & ©av»o nj'd>»iniinen / abnatarc. ^u-
rnd[|d)n.ümmen/ ictrö naxe. &c.
(BÄwunuKr/ oct/ naiator. ö^ciinnierinn / Di«/
feemina natahs. D(cbc|Ten^(hnjjimitcverfpu«
feil am erflctl / opticnu^ interdum naciuneum
mcrgjiur undis. i^lil|cnf(bwiUIUl(r/ ineubans
coruci , vei ntribui.
cchirimniuiuj ?u / & &40t?chroitnmen/nautui.
ars. & facaltai n acandi. 6^n)imincns Uli«
Crfnl)rci?/ nandi paridui , impcruu». 2ü\] |fim
^(hlDimnU'lt baten / prafcipuo naudi AuJio cc-
neu. 3iuf Obetw de Ubei f^ivimmung / naucui
in aqva fumma.
6cb»tmnuv}/ & £d>iüininiid)t / a.-,. &adve>b. na-
tans, luratUi». a lliifc&n)inunid;C / innabilii.
UnfcbiiHUiniig (Dt lic vj dune / innavigabtlii.
Uberfcf)tüimi!U^ / nando uajiciens. .pci jii.
|'d)llUllimrx]/ .uin.ins.
^d)tt>cmmen/ flcfd;tvemmef / flariö m «rra-
rc. )>ferbe fd)n>ennnen / cqvos in aq vario lava-
rc. 9UpfeIfd)RH'minen/ auttmrfi frigerc poma,
indt , i- fco : v : " i :ne t< Clepfel / poma frtcla. Convpo/.
3U>|djtVCtniueH/ clucxc, abluerc (orde». *U\}.
fd)UHi:inu n dcluctc, »ntet laerc Unbeiflt^ein-
m.tä ulnare. »Berfebtpeinineu / gurguc Su«ri-
n ■ diliiparcmaqva.
vr.cftwi-ir.minM. C«/ (rduvcuimei! / nava«
itOi'p/cf; nurjandt&tollutndi atitu. UnDerf"d)ireiU
11IUIUV demerfus, cfunnandi an. Ind< tlum rfl
ein £djtueinmer / ßvt Unberfcbmemmer / urina .
cor, & nandi arcifex, pfychrolutcs.
C<&wenunc / MC/ naracilc » aqrarium. Wcxtft*
l'djivemnic / fi™ 35iel)|<hn?tmme; lacm, m qv6
eqvi * pccora abluuntur.
<5d)fi>m&/ fcbtmnöcu/ 3* f*iwnD/ bu
fd>n>uot)e|i / er febrvant / & fdjrcuntV tpir üiuni;:
Ten k. ^d> f(bn?unbe / gefduriintHn / wns/igm-
ficat: & qi'idrm prepr. rfi cvancfccrC, difparcre,
yroi tamrnfittfvtnlMt ^ic«wr93a|d)n?inbvn/ ob-
icurari » abfcondere (e celerrimc c confpedu.
Deinde eß tabctccrc, ad tabitvdincni rcdtgiyex.
axere. ö'exarefcere.porro Ttrcigine corripl,
tandem accclerare. licet in hdc ßgmficaitone fimplex
Pich Winten / hodie in mfit non fit , pnc*rr gjr«
, /c^rDtllt)/ agili>, de fvomft* bic; & t omvojitum
)&(&bUkW maturare. (gine^a<i)« beid>n)in'
^fn.' feftmarc negotium , fcftinaiioncm in caufa
adhibcre. 2)en &ana befcf)ftunt>cn / accclerare
gvadum. ^er 5rrai:?e i(i fenr befebttnnben/
argrotus macie dt inedia valde extenuatus cd,
€^ fehrointet mir wegen Ux Sjvbc i almudo cali-
einem oculi» offti.i
3i ii ii «f * föroum
1981 (gc
fcfytVlinbcn/ fpcftrum etanuir , tcrriculamentum
in auras abiir Sfödtt Dielt« i't rtVKlv.vut^cn
nusqvam apparet famulüs mcus. (Seilt DiCtd)
(um wrfefrnrinbct (ufehenö / res «jw Amilians
frangitur , diffipator, dilabitur inrer manus, in
confpedu omniarn. ©a$ 3ritli(hc ivrl'dmnu«
Irf im 3logcnbUcf / mundant in it}u oculi trans-
nolant , momento temporit tranfir gloria mun-
di. OrtS^rn ift ber> ihm mfebroimDen/ ira cjui
deferbuir , motu* iracundix remifit. 33 ci"
fdfmmnbenc &httX l bona disjefta, fra&a , pcrJi
ca. ©cfdjtDiinbe ne gfifle / j*cd es iTriofi, exfucci,
inacie pcllucentcs. lHl$cfd)i\?unbcn / integer,
vegetus, carnofus, fucci plenus. '•■
£d)roinber/ Der/ & £d;trinberinn/ toftfpriqvibui
dkuma 10crfd)rt>inl>fr/&a5cr|'d}röinDcrum/ mas,
(5 foemina cvancfccns, nusqvam apparens, c
confpeäu fubitö difeedens. <rd)IVllltHT Umrn
fvoifa eß exilis, graci Iis, ftriofui.
ed)trinbnna, / we/ & Das (^djwdtöen/ non kitm
tfi cvancfccndi $3 abfcedcndi aftus , it. obfeura -
tio, bj qvtfi in'vifthilitaf : vttitm ru&m exiguitas,
actenuatio, tabitudo, & vertigo. iuTichirtu
tuu.l abitio, /ivrabitui in aurat fi^ vanefeendi
ratio. ftrcuÖcnücrfdtjrcin&ung / gaudü fradu-
ra i c vcrfio, cafus, delctio. jfranl 'heu michrr in
OlMfl/ morbi remiflio, fanitatis reftitutio.
©C^tvinbe/ We/ mentagra , *liks Sltterrrwl/
* SUdm/ liehen , impetigo. (Bebrüinbf etiam
fro tabe, m.K:e, *-f pluhifi funiiiur.
©C&rüintJel / De»/ vertigo , ü. ©dwiubelung/
Dtc/turbo capitis, oculorum cenebrj», Cr. fco-
toma. X>r r .Oti nbt /iv< £opfleb»inbfl / ro ra-
tio capitis cum caligine oculorum. Utuk : (£ii
ner/oer bencehminbfl hat / fcotomaticus, vul-
fo vertifiinoßu . mthitt vertigine laborans. QJom
igdmunbel iibcrn Raufen fallen / calipine oculis
offufa ad terram delabi. ©aofer. mad}t £ 4)Wi\h
bei / feqvitur vertigo potantes. @ailf|er)Wl!lbcl/
i . capi tis error ex crapul.i.
C^nfetfkl / cjeftyröinbelf / vertigtnofum effe,
• v c r t ip i nc laborare , corripi mentis nubild curbi-
ne, circumagi , $ gvaß rorari, ob vnttgtnem c&-
fitkj obfenriratem oculorum pari j fcotomatc
in orbem verfari. 3 \ im inerleutc ll»2> Qftdjbtrf er
bürfett nld>t fd^lüincTin / fabri lignarii & rctlo-
rum ftratorcs vertisinc affeeli non fint. g tiefe«
Ic hohe §?eröe nuoKn fdjirinbelen / pracrupti
inontesvertiginemercarjt. <£?f4)tt>in&rlrn etiam
©e 1082
votat aeOuarc , ut folent ,iyvi äßunuok i*B*itIur,
it. infanlre , deluare. « ** ,s ^rr*%mW.
Sd)» cnt>t'lcr / Der / * e<fttolnfc!ermn7 ©ii/tna#.
efeemina vertigine capitis, Arobfctiritateocu«
lorumlaborantcs, fcotomatc correpri , if.phic-
neticus , fahaticus, cerhus,
6d)iüinbclkl>t j * ;(äd>»i>uilvU)«ft/ 4/r). öfA/t«K
vertiginoTufi , fcotoiuancus , tt. xftuoius, & ae-
ftuosc, iklirus, dcdcltic , plirciieticus , fanaticus,
q-vin ttiam ftipctbus, dr fuperbe. (£% büt CttlCB
i'vhiviiu^i lichten jit*PN 'acilc ciKiimgyiacuvi am-
mö linqvinur, oculis caligine confulis collabitur,
au^aepoitbeiUT $ranfi>ei( bin ieb [ehr
Iclitvuii^ihchr / animum ademit mihi
tpaittr : pvtirr.
r/t ecler , agilis, pernix , repentinus, velox , fubi-
tus, fgi celericer, velocite'r, agihter, fubitö, ra-
ptim, tt. follers, induflrius, fcdulus, vigilans,
y.- ftudiosc, (rrenuc, vigilancer. (ijefetypinfcc
©em6^beiPfgUKfl/animi mötus cclcrrt , repen-
tini , acuti. (*irfdjwinbf ^XttnfQCiC / morbus
prxccps, acutus. ©cfcf)n)int?r;r 25evir AUt- inge-
nium acre, fagax, pcrfpicax. Qtfjr QKfäwmbO
qvam cclerrime , confeOim , actuium. ®(i
fd;n)inbe reben/expedite& prarcipicantcrloqvi»
lingvä volubih efl'c. ©efebirinbe jfirnen / facile
irafei.
öu'fdjivmbiaFeir / Die/ celeritas, velocitas, agilitas,
pernicitäs, properatio, it. induftria , follcrtia,
alairitas. tSei'ehviiifiijFeir in i\i\nfcu t aflus,
talii J 1 cas, aHutia, vaframentum. @efd}n?tnbi^
feit i't Feine 3 »Hl bereu. p">v. dolus an vircusqvis
in hoftc reqvirat ? Ärirjjiß(feb»inbiijFdty ftrata«
tXfl/ prodigere, confumere, per lu»unam<i 2-
pidarc r effundere , profundere. (Seine (ÖD»
rtr Mrfd)menben-' Patrimonium diffipare. ®a<
Oemeinc ($ubt veriebrnenbcn / »rarium exhauri-
tt , expilare , depee ulari. @eU PrTfefcrwnrVn/
devorare, comedere nummos. l£x terfcbn'en
bet ba^Srinr/ uli FrJnnte e t nimmer nBr nxrteiu
canqvam in fummaabundanna pecumae illudit.
Gr i^erfebmenbct/ bn er Feine (fbrt ron bar / fun>
tus cum probro atqvc dcdccorc c ff und it.
\Scbmrnber/ & SBerfcbroenber / Der / prodigus , de-
coclor, impendiofus* fcopulus patrimonii , pro-
fligator,dcguIacor. JCerfcbwcnberinn/ Oir/ fa-
■UM
1983
(2c
mina proöiga . Jecoqvcns , &immodcratorum
fumcuum, «y f - «j >
Odjrocn&img / * Serftöivenbung < dw /
fBttfdjttKIlDen / prodi^itat , prodigcntia , prodi-
gatuas. <£riT>crfd>lt>cni>UlLJ/ profufa lu xu riet,
prolu vium , fctdiilima , Ö* maudita Juxuria.
•£cifd>WU&iiniJ fein« fä&itC/ vuium debilita-
tio, * pxoiii^cnua.
e«*n>enDerit'd> / * 23crfcbjüen&eri|'d)/ dUj.ifaJv.
profuüii,diUoiucuj, lumtuofus , luxurioius .lu-
xuria diftlucui profuse , prodigC. Jniolurc.
fumtuose.crtuse. vfii'. ca |'J)löi llbcri|d>< i iOi\ nfdj
homo largteor , «Sc prodigus , vcnalis amrrue
homo. -Scvi'djnxnfeaifd; mh in unuüi;cii§a<
4)CIt m res inuuie*, tn.\:Ki , «Je Icvct pccuaiam
ecoijarc ,<Sr «.onjiccrc.
(g(j)1T><iuen-y rv S^Cbnwinmn/ uiinuere. ar-
temure , it- rabcfccrc . ad tabitudinem redigi,
nuccfccre, macrefeere, macic extabefecre. Com-
1984
ß >:iu$fc&n>einen / ut .• €r iilganjattfgc<
»pr «Sorgen unt> iMümmeni&tj/ofla
<Jr pclUf cocus cd, ica curi maect.
£<j{)roeinung / Die/ & Das £d)n>cincn / fideratio,
cum mtmhtim aiiqxnJ Jtnjum ptrtitus amiltitf tabt-
. eudo , macrituJo . rnaciet. (?d)nH'inUiig ber
S^cillC / crumm gracilitat , tenuicas. <3(fyl¥Ci>
nilttg Scfbi'tf atrophia, phthifis.
Jtrttin'.aridui, rtri!»©ftu, exfuccm. <£il» vtrdjWi«
nid>tcr ?0?enfd) / fi™ £efjt*f inet / monogram-
muj, pumitearidior.
<gcfcrDitrtcrlin0/D«/ * GJefdjwfnDe/eoia-
phut , alapa , qr*m qvU averti m*nu , fubitb, &
vrtttr txpeftstiontm dlictti infltgit, ahif CÜtC^U'
fdic. hinein einen e^roinberling geben / pu.
gnitaliqvemconfcmdere, palmä cxcufia pulia-
xe, colaphumincuccrc, objurgare colaphil alU
qvem.
(ScbiDina/fcftiw'nflcn/ 3*r*»ung/
f«j)n>Üi«gc/ 4tfd)lDUngeil/ multtpltcti fignificationU
tfxTfÄ, ttoUttnm: Volitarc.nixi.anniti, cvehi.pur«
: gare« tt. vibcare.libraie, attollcrc , levarefefe.
<£id) in t>ie $M)C fdwingen / i:ularefccre, ren.
dere ad altiora. ©iffrciDc ffyningen / ventilare
frumenium. ©CT Slblcr Jd)toingt |id) ill i>ie £uft/
aqvila penni? fublime eftertur. §Ud):< fcftlüin
I corticet Im 1 dccuccrc. Jjafcr fd^lOitt^CR/
immiftam paleit avenan» vento fepararc , ßvt
vannö cxpuxgatc avenam. £u 3»uic fd)ivi«.
gen/ »exdla fibrarc. ginc Jungfer im Xanjf
| (I)IIM It . CM / c 1 rc ularcs , fivr pucilarcs choros pat-
mi» mter fe nexis ii\(re , vanoiqvc flexut expri-
raerc. Milien Zeigen fu^mingcit / faharormm
vertareorbem. Compof.J'unt : ilbfo^ipingen / de-
filire. »Olli 0ftfri>C flbfu^lDtnjen/ feiteab
cqro ddilira. 9(n}d)lVtngen / inHnuare fe, dc-
feendere ad animum alieujus. lür |d)n)iü(]Ct |t(Ö
bet) ibm anf f urmm facic afte&bus ejus. *\u)
fd)rt)ini)Ctr / crigere , attollcrc , exaltare fe, (^*id)
ailfif ^fcitefdjrei'ngen/ ineqvummfilire. *2Iu^*
fßroüigen/ evcnniarc, expurgarc. 53efdjn>in»
flCtl / verfarc, intolvere, circumagcrc. Vitien
bcfd}lt>iligen' rfl dolis aÜqvctn lodere • * circum-
ducere. <f rfcf>tviu^en / fuiFcrre, perpeti , <Üfti-
*e«t. ^Dr(fd;mR4en / a«olarc, cvolare, pro«
cenderc. Ubcrfd)mingen / fupervolare. (*1CÖ
nbcr D.U |d)n)mgcB/ aqvam volatu tränt-
mittcre , vti rraiMgrcdi.
6rbwinger/ D«t/tentilator, ^(ftn)ingerinn/ W«/
ftxmina verfam, veocilant, circumageot. Äprn<
fdiroinger / venuiator frumenti. (trfü*)n)inger/
fufticicni , pertexent , exxdirtcans , confi»
cient.
r. dv.iMK in 11.: ■ T>it I St dm (Sdjnxngen / vcMibtto,
rolatura, wolatus. <£d)n>intiung in iunje / fle-
xut , circumgyracio, circumaclut inorbemfal-
" titorium. ^Hrrcbivinjiia.i Mif< tyffof infuliu-
raineqvum. ^prrfd^UMngnng/progrcflio.pro-
gredut, profee\ut, promotio. Ubci'fd}nnagniig/
fuper- «Sc (ransroiandi altut , praci^antia , princv
patus-
vrd»iMuac / Di«? / ala avium , fybct>flve !Boge(>
fd}n>iitgc / mm rfl Qk^ivtngfcDcr / pmna.
<8d)n?i»gc }tim ©erre^i«! / fivr 5utterto»ingc/
▼aonutfVcntilabrum. ^ladj^fcbtviiujf; malleut
ftupariut, bacillut ferreut, qvö linifoittct* decuti-
untur. £>ie 6d)tpin«ien ausbreiten/ pandere,
porrigerealat. «3(t|n)inge rti*m in Tbm ingii pro
@<btvinD«t / i. e. Ucktnt $f>ptligint Mcifoltt.
(SdjHjiHflerHd) / ßjj. &aJvtrb. volaticut , volucrit»
ventofut , vcrfatiln, vcrfabilit, ly: volubihtcr,
ja«CtatHcr.
Sd)»vang/ D«r/ & £d;h}Ung/ libramcntum, motut
pcrfV ctus , iL ufut, confvetudo » mores , exerci-
tium.frcqventia. ^ in vEd) «Dange fei)«/ inufu
eile, moribut obiincrc. I>cr «? dmvi ng Des
toidtd 1 momentum. 5>n ^cfjnsmg bcfoinj
men / indiaare » propendere . cetnuare , in par-
icm inferiorem procumberc.
1985 <2e
<g)dnucnflel / free / gru$ , tollcno. «Erwin»
lÄro.nad/ id*m. ©! o df i: n f n>c u l / fc*r« car -
dinalis.rhopalum.mallcus campanag. (i> l'.Cit--
fcbttH'lUi'l / lu reifer , patibulanus. üy.v<\\A<\
ttiam nonnullibi flagclium notdt , qvodetlam # Ol It»
fd}iV'CnjfL tribuluin, diciUtr.
Q. ü)vo( n$tu / gcfdjrocnöct / variarc gyroi. ©nen
£uipp fcfttVCtldta / turmam eq\ icuoi oblu] .• 1 t ,
convcrccrc , flexus, ßf rcflcxu» racere. SiccL :
Ulli fcblVCRijCtl / fledere in rectum. ginN Ulli
f(f)UXUt)<n / llcclci c in (intfirum , finiftroruim,
Jen lasvorfum * (*/ dextrorfum deednarc. (fii';
in Die -t>0l)C fdj.WIliJClt / lubvolarc , in aitum
tollt.
©d?it>cnfen / gefchtvenfet / protrudere aii-
qvid in acrem , ventilarc . mocarc peracrem, it.
abluerc. vim tölarf/ oOer Ä.innc |d)lvenFeil
purgare vitrum, ablucre cancharum , qvodetiam
eft 21n5|d>n?cnfcn. SJcrfc&rornFcn / dirfundere,
etfundere, qvod & \\bcri<S)milUn dicitur , egur-
gitare, exfuperare. 3n |d)ircufcn / raomando
• frangere, sexinanire.
^d)it)<ufcr / Oer/ 9c öeDUJcnFeruin / Oie/ma««
i aini na clucns. prolucns . ventilan«, projiciens,
cjeftani. ©tcinfcfyPCnFcr / jaculator, fundi-
ror.
<£d)n>CllfutHJ / Ol«/ variaci« gyrorum. Ofcin
|d)iv. in i in | faxorum jachis c catapultic £rup>
> penfu^rocnfttUg/ flcxu»,8»'rcfl<xuj turmarum.
(£d)tD<llF \6)V ^4jS. & *<iv. venti I ans, propendens,
chicos, dilucns, purgam,»'. pandans,rrclinans.
huc vntimt Uber fd) Tvcit f ! i cf> / fuperabundani.
UberfcbtvciiFIict) lieben / effuse d.iigcrc. Uber»
fd>n>rtlf lief) grOB/ formidand« Va/riratw , magni-
radine inuwata, imraani, immciisä . incrcdibili.
UberfcJS>n?enflid) reidj/ opulenriiTimu*'.
vibrarc, fluftua-
re, vaciliare, titubare, & ncnnuntjvam cl*üd\c.uc
sc Ungvcre flaccereq ve. SailfjeS hoffen HNldjCt
Jperj W)»anfcn / expe£ratio langvorem
nfte« animis. €d fe&toanfct fchr mit ibmc/ tan«
fc pigre movec. pin unD »cicflct fcfciranFcn/
lapfare. (fr fdjfcanfcf hin unt> roüDrr »cm ^rtitu
fC/cx vino vacillar. (^djlüanfCUr/Mai dubicare
mtai , &animö diftrahi.
Cu^mnnrunq / ote / Ort« (?<!)n>flnf«n / •* Oer
vrdMlvmF ' vacillatto , ttrubatio , commorio.
©er ^ejjjtoaitF fcer 5BiDcn / impulfut , imp*lfio,
arfiuxus, y refluxu» undarum. ^(tlüOttFilü-i
(Sc 1986
eitlctf Jronfftltn / ttrubantia kx Vtnö. Qat
^d^roanFin Der 3riMcn / vacillauo reftium.
'£d)nrilHf7dr 6fa^n>»1nFf «-/«4m 'di(unh.r faccn»,
fabu!*, jocularia, nu|». ^eftlD-nf flU
tDi(f)te/ momentum. ^(J)n)anF ^to^ mutano-
nem 4r dubinnoncm Atftanat. 1 gjj
<T C^rö.illf y maeer, exih$, rener, fubrili«, aptm
ad vibrationcm. ine fcOro^nfe SSeiDe/ lenti
falix. ^cl>m.lnFn^^«4)fn/^entart , . <!rd)n>anff
^rnigfer/jimcca vngo. 6c5wan^r^^fer^/»««
Jolum fß eqvus macie corruptus, at^j tcner,/ri
y volucer, levis, fugax. '
3d)i^iiihd)f rf.i';. lapfabundua, vacillan»,
tieubant , (y; titubantcr« »r. dubirabilis, dubio*
'An, aneeps, meertus, ambiguui, ö" dubnan-
cer.
@d)ft?trr / fd)tinrrcn / gcfd)lpircet/
Hbilarc , ijTAli-; lonut tß arundinum frfr coüidentium t
ftd etiäm rß vox~hhun.imum , & exp nitur ; tnnfa-
re , alias ifdjirrcn / & Xfdfjirpen / zizinularc:
faüa^ fti ■ t bujtumo.'ü vocabula ex if>6 fono. Hinc
(^cfcwrrunsj / ^fcbirruuö / «* $ ißirputta, / f tc/
(Ircpiiui, 55" fibilus arundinum a Tcntoagttata-
rum i it. vox , fivt fufurrut hirundinum. Std
Qd)VOiTX/dt l£<j)niCV rxpamtur fublicium/ixi/fe.
truca pontis , ein pf»il an einer r>5l5ernen
»rtVfe.
@ct)iriö / febtvitjen / gefefotritjet/
ludarc , iudorem emittere , $S>mrU n^m. laborarr,
opciari. dcfudare. -Bc^eblid) fü^tPt^fn / ope-
ramtnaliqvatcfruftraconUiniere. ^"t icbriMHCi
ni«4>tfet>riibcr Öcr2lrbcit/ »o lahorcremiflusni-
misparumqvc paticuscd. (Sd)UM^tnD mittlen/
tudorem provocarc. Sr fttltiBCt- Dflg ei PPn
ibm flcutjt / madec fudore. Ralfen \5d}irci5
fcbfVi^cn/ frigidö fudorc fudare, perflucre, de-
ilucre, perlini. Compof.funt : 5|b' fw ^lusfu^Ifi-
|Clt/ fudorem fimrc,</. cnundere fudorem. £>m
28cill im 95flbe flllftfd)lt»lf5en / tioolennim fudo-
rem in balneo defudare , ^exttillare. ihr fcblW'
^Cll/confudafcere. Sc5cf(l)roi$ef/ tudatu*. ©Brcj)
HnD l>urcfefdjn>iBf H / madere, 8? perHuere fudore.
Dieitur ttiam tl III linD lim fd)IPl$en / per totum
corpus infudarc. t f |Vf> IT> l f? t' II cxfudarc. %fj>
fd>ivi fri*n / ingencem fudorem effundere* mul-
tum fudare, corpuvexhaurire fudoribut.
^o>wi»^er / Oer/ fudan». fndator. (^(btri^erinn/
Ote/ Matrix. OlnqflfcblOiQer/ anxietare animi
gravatu», angorc aeftuan«.
e^ivi-
1987
©(Offiijaoa/ x>it/ * t>a* 6eJbtmfc«i/ fiidatio, 89*
mtton^m. labor alliduus , molimcntum , nixus,
it. anxictas, angor, follicitudo. <£in Dir jimi
(r cfrnMIKU / fudarorium , vaporarium. \Ui$
fc&iviliuntf/ obhvio , abolicio. llii«jlucb|"d)iiM
$UlliJ/ «rtus malorum. ©flffdjtülQun^/ eroga-
tio argcnci cxtorti. ^3fllf fd^rvi^ung/ fudor fan-
gvineu*.
6itwiF 4 i<&f/ ed;roi^f)af< / & eeJ^ißerlicb/ &
MJvrrb. fudabundut , fudaconiu« <r djnm^ar
tCT XranF/ potio fudorifcra.
Der, /"'. C4r. vrnatoribui fang vi nein
ö* cruorem not<ti t propr, autetnrß (udot ,& tntton
labor, *«f rc» mulri fudoris. ^t^lVCip CMKCfcn/
. ,Cxcitarc fudorem. 3m <3d;tOCi| llCijCn/ fudorc
manare , vrl maderc. £<fcroct!? abroifdbeil / a *>
ftergere fudorem. jßlufNCr vrC^tvetB / «uor,
Öf fudor (ängvineus. Staltet c£d)»ei|j/ fngi-
dui, gclidus. ©i* 21rjuen treibt öen^ebnjeif?/
hxc mcduinaraovct fudorem« fivt ciicic. vrnu
feiler ^d)tflrif / fudor foertdus. ©cfaljCHCV/
faifu«. ©rnufamer vJrc^toct^ / fargui fudor.
9)?att von vielem tSdjiueifc weiten / mulcd fu-
dorc exhauriri. Sliqlifönjftf / lipopijrchia, de-
feftio animi cum fudorc , ut: Xobtcnft^roctg/
fyncope cum fudorc rrpido. 91rbeirfd)rceift la-
bor mulri fudorifl. $(cnfcfriwij/ molrbdaena,
plumbago. £Rtiföpreffd}R>eu? / cruor ferarum.
Ubiern tfrieqtf nn|tS ©fegr* £ ngrnbf<!>n><iji
opera honefta , labor bcllicui , ftudium arrit,
Yrrtutis.S^^iÄoriae.
Sct)n?cipen / gefd>»eijtt/ venatoribm rß ftillare, Ö*
emmere fangvinem. Dicimui rtiam : ©icSWe
fct>lt>ClfJCr if)m/ fang vis c naribus defluirjru crum
Iuc , propr. Autrm rß fudarc , infudarc , ^fmeion^m.
aborarc : in frecir auirm <&4)VD( ijjen/* 2lnfe&W«f
fön / fabris fcrrariic , & aurifiabus f/? ferrum i na-
re,plumbarc,4/iA/ «loten/ g^Stnloten. (fifen
iUfammenfd)tveij?en / ferrum ferruminando lcn-
tarc. 2>er £irf<!r) fcfoltXipCt / eerrus fang»inat,
cruorem ftillar, ditüur etiam 3iii?7d)ltH'i[;in 'cruo-
rem funderc.
(Ecfcree iiim i x>n I * taa <rd>wei§fit /propr. id. tß.
ipjod @cmvit*unej / fudario, y fudor: irwir
dcftillatio , curfus , profluvium , fivr emiffio
1988
fang virus, vulgb fangvinatio. ^bClfdjnjriSUn»}/
venvineifio, Iolutio. * '
<S cfoweitjer / ttt / * <S<^n>ri#crirm / We / mas , er
faemina fudorc, vrl cruorc nunans , fangvinc
Oillant ( cf uorc refperfi.
6o*>»)ej§ic!)t/ vrdjRK'ilhWt ladj. ftngvineus , fu-
dorc madidui. edjnmijiebre »ilrbeif / uadacu»
labor. 6$Wei#<bt£iaft / vcftis fudau , ürm :
fangvinolcncas induuas. <&(bn}ti$id)tC Jpulit/
cutis fudore facile madefeens.
fir/fvenUbs
fd)tVUCen / 3« fd^ivtlre / fc^ionrcfi/ er
fdjwircr / »fr fdjnxiren / it. 3$ fc&wtir / iej>
fct>mfire/ 9ff$tWrei1/ fuppurare, lamcfccrc, in
pu« verti 1 cxfantare, ad fuppurationem perduci,
ulcerari. j> u- ÜBuilDc fdjlPiii-ef / vulnus fuppurat.
in putTCfticmr.Compo/ Jim: 01bfd)iivh'ei:/fuppu-
rationc lasdi.corrumpi.pciTum irc &a *R Jgel i(l
ii)mnb()erd)!?oren/uagvii cxulccracionc d»ft«i-
aus c !l vi ir?|d> UM Ten c xu ; k e ra c 10 n e d i fl n c> us eft .
^lu6Td)rDdreit / cxulccrarc. ^i-jencncn/ t)ic a»tf>
|'d)iViht'U marken / mcdicamcntaexulccraton'a.
$>on neuem fdjnwreu rcdulccraxc. Unberfd)m<li
reu / propr. fuppurare. j|J t ille< unöerfeiiDo»
ren / eo locö jam fuopuratio fa£ta clt , ulcus pu-
rulciue limofum c(r. ^UffölVnTfn * 3ufdm»
menfebnuiren - ctuftas iuducerc. 3crfd;i9(ir(ll/
ulecra emarginarc.
v54)n><5 ning / W« / & 040 e'djhxJrett / fuppurario.
exuke ratio, ©je €ef^n?4runq ifl reif / fuppura-
cio maturuir. &ic v? eJ>!rar niu} bricht aui / fup-
puratio rumpit, }£> vulnus cxlaniat. X)ie ^d^lt)^<
rung Offnen / inciderc fuppurationem.
©efctmwc / ©cfcfcmur / t><w / * Der ©d)tt)4/
XtW I ulcuc, vomica . apoftema , yvoJ lauten in
(hfrii rß ein ^lutncfefjwir. Dxmin. rß ^djfofc»
Irin / txw/ uleufculum. ftrejjenber ^d)ir4ren/
Carcinoma. Jf)i^i(jer/ fivr geiietfd)rptircn / car-
bunculut. grnfledjffnt* wftwre im ?0?mi-
^e/ ferpentia ulcera oris, Gr«rc. Aphthe, ©e-
fcb»(Jr unöcr ^eT 3u«0m / ranula. 3in 5tn(c beu/
fccloryrbc. ©iftiqctf ©efdjmdr / carbo. Ufl
ncilfdtmtf ©effbn^r/ telephium . /irr ulcus chi-
ronium. (gntjlinuung einctf ©ef(fjn>4rc0 / Phle-
gmone, jeftus , y mflammano ulccns. Olli CFl'
qefdjfroT / argema. mafcngefd)n>4r / ozxna,
pol/pus. 3^nijeliKfd>lt5Ür/paronjrthium. ©d)n>4'
ren un&cr b<r Old)fel/ fivr Uehsijefchw^r / ulcus
fubalarc.
crd^tofirtg/ *A}.& adv. exuleeratus , fuppuratui*
" Se^röfirifi marken / exulccmc , ulcera exckarti
faniem crearc , in fuppurationem convcrtcrc
Adverb, rß purulcnte,
$t ff ff eefarcu-
1989
<5c
1990
£d)»urigfeit /Öie/ fuppuratio »exurceratio. Non
. dilti tonjunäi cum edpPterig&tt / dißicuU*,
wiottu , tumultw ,qyodvid, in &4}VCtX.
@CCfe / fhr. @CCt)C / dens axairi , cuUe r,
ovo terra fcindäur % dentale, hinceß <Bcftf.ru dco-
talifcmdcre^wpxofcindeieiferram , it. vtnitk
ccftusrudis, enfu.iigneus,& obtufu». teCt'/
lUut : £>e|"efen. fw* " ut, " il * www :
©i(bCi / OW/p/ttr. Dl*e£tCf)dU / fccula.falx
meflotia „ i</>£ 6i<&<ler /©«/•• e*€»id}*l'
fa?»m*t/tat>cr falcarm». f*Kl)cUn/ meiere,
deraetere trüget, & graraina ! & ^SicfttliC^t / *4
fakatus,cuivus.
ßAAlivo ponatur , ihhc rniff» declinatur (gedjfe/
fc^fen / L^"». Sex , qvod,an a Gncro a« * »<>-
fi> 0 0cd)Ä f "» meiio relinqvimut. Hoc (arte
cerlum eß, major ei noßras numetdre pvtuiffe f&nf/
'&Ted?0/ (icblt/ &fid)t/antecortMtarnRomam.
3e fec&fc / fcnü €ta £if* »on fcd)$ <Perföneu/
Ecxaclinum. (Eine ©alere / ba ftcfc« auf einer
BuDerbanf lieb«/ hexeris. €i«e €cnfte üCU
feebfen getragen / hexaphorum. GMM Wert*
tot t>en SBagen/ frjuges. tffcjugr. €r foret mit
€ed)fen/ fcjugibui vchitur. €iner/ Der ftcw
ginger hat/ fediguu*. ^edjäbntit'crt/ fcxccroi.
€cd)S %li)r/ fcxennnium. 6cd)^ DJvCIlAtC/
icmcttnt. <3echs WB Imn&erfeil / ufui* femis-
U$. fcd>6 ^d^cnlictjctt/iopucjpttioeflc.
€c4)6tu&cr&uic/ mib auf DcinQBurfdy «Im*
tu« (£c&/ rcil, °- <üb jiiüö 0011 fed)^ .jai-wn.
pacr texenni». , • ,■ • • :<}
8<d)|l/ fecbltcr / fcd)fie / jydjftri / *i> fexiu», fcxta,
fcxtum. 25»e fc^fte %a\)l numcrujfcxcnarius.
•tm fcebltcn 3abr > » nno Da* fcdjfte
Itinb/ Tcxiusintann jjcrfcdjlte ieil cincv U;i
j«/ fextula, fexiaunci*pjrv JDtfrfed)ftc £eil
cme£ö*aicn/ fexun». 5uiuKd>rren/ fexto
•3«w |cd>|hn mal icxtmn. ^cd))kn^ Ü. f*«^
©UcD/ in gradui'cxto. ^cd)|tC föarw/ merges
^<4)4ta / *M' ftxaginta » Sfta.lvnb. ftxagiei. %t
tr i,i cm jidjit^jcr / u Ra;>iöjiKißcr> ^jiä^c-
ninui c(V. €m |'cd)5 U»0 fed) jtvjer / aanos fexa-
ginta fex narui.
5ed)«Um}/ xnt/ *-©eSUng/ fcmitlli,iw>iwta^x
@CC/t>tc/j»/w.©CCn/ raew,ffagaum ßrj 2 «
4«tfm :»/«m marc apptUant Die (5ef. Sic Dfftft»
bare See / Occanus. U»oe(rfin!me / t»i!Dc 6ee/
marc undabunium, Yiolcnium , petabunduoü
^Stille tSec / mare qvietum, pacihcun». ©e«
fd)li>^ene€ef / marc propier hyemem claufum.
Ungeheure See / Oceanut vaftiflimus. 3^orD|ce/
mareGermanicum. 5Bc(lfee/ marc Bali hicum.
Äummerfcf / lacü» Comaccnut , -vrl Linuf.
©arDfee/ lac« "Bcnacus , Jeu Lydius. (Senfn»
fee 1 locus Lemanu». Jiangfcc/ lacos Vcrba-
nut.
vSectd^t/M« &adverb. maritima*, prepr. lacuffns.
öte?atlDfd)aU i\\ fel)rfeeid)t/ provinaa alnindac
ljcubus, c-> ftjjVus, paludofa, lacunofa cß.
@egel/ 0«»/ p/«r.@cöel/ Bf^. e<wyr/
0W/ qvate/ttu mare notat , w /a erum Junt prepter
ru-riiatijnem % dki(utq^etiam<Mbit'ui t ^ lujtcum.
©cgel (liegen la^cu/ faecre >da- ^cgcl ein-
rieben./ contrahere vda. ODllcil vfe^clil/
cuigidi* »elit. &ti]il )lV(id}CüJ deprimere vala,
inclmarc malum. (geijel im ror&ern £ctl Ui
cdjm*«! / dolon. Ociicl im bmDevn £cil ^cl
t£d)tJT^ epidxomus. ©er greyc vSegci 1
mon, acatium. X>berfeget/ fi™ oberer ^eilörf
Ocaeli? / fupparum vetorum. 6 C*\«l am vDiaft'
bauiu/ thotaccum. *■ icnnrc ®eget/ «&u öie
$Q<Xt/ minimura vclun>, j/jÄ/adptoram , 4/^
idem eßavoduitmon. gegci aufrpiüdn/ pro-
num \cium cxplicarc. ^^auncu/ cxplkatum
vclum tenderc.
: '.' u i v : Der / nanta , navigans , mnnunryoam titim
pro opißet veiorum , feu hnteario , 0cgclinad)er/
fumiiut . ScgUriUU/ ÖU/ famuna vcU ^an-
dens.
6egelen/ gefeaelt/ Tclißcare, Jare reTavcmis , aa-
vigare , vcla tollere , vento vela pcrmiacrc.
■DuG i3 Cfjift fegelt ireL- vcloctiluna > hxc navü ci>.
Compvi. Junt : %b. pet iJlll^fcgdn / fublan* veli*
folvcrcandaci pmu «r^vorafuUarc. l^efegcln/
> & Umfegeln/ <ircumaaxigarc t practez oum te-
ils ferri , finus mans ctreuue, x£> per lictorum
an:lmusictram.l«gcr<. 2)aScS(tHrT i|f »wlbe-
(VuClt / i> »ciis ojuunis iflOuida eft , tcIocis-
tlmc, S puldue ambulat> bcacigiwmr, £)urd)<
^ ' fegein/
199? @e
(fO/ln / nnnsmirrere navcs. £)urd) ben (?pnl>
fC'itlH rretum, anguftiammarispenecrare. (£in»
ftyflHr appcllcrcrwvi , na vi advchi in portum,
rrancmim in terram qvandam. ^orf|i'4dn/ te-
uere cuiium , velis procederc ©egenfeijeln/
obverterc navim , Jeu roftrum. ($f§m t)en
SOinö fCilt'n f vem6 adversö navigare, in con-
crartum tendere velilicarione. ©ftjenbarf UffC
fegein / ad littora curfum dirigere. Jf)in &
j£>hin>i:gfeaeln / portu exire , in mare ir«. jf)in<
ftbcT /ivr Ubt'iTt^cIlt / transgredi , rransirenati,
transfretarc. UnberfCijeln/ aq vi« obrui , dem er •
gi , everti. 3urudTci»cll» / renavigare , velifica-
tione mutaeä terram legere, retrd navigare.
(Sfgcllinfl / tN</ isf>Aß (gCfldn / ▼clifkatio, navi-
«atio. ©liuflicfoe irCjfllMtg / placidus navis
curi'ui , lenis , pulchcr , 9* tacili« trafta» per
xqvor. ^bfeijelilligy explicatio veloram. Di-
ciiuretiam ftprt & J^inroeofadang/traniveato,
cranimiflio, Sfcurfus matitimus. ^illfcgdung/
appulfus.
Q(Ht\iti)t/ *j!ifB- velificans, velificus, $5" velifer.
J}axifc$fi\iü)ti$ l34)iff/ navii lenta, tarda, minus
vehftea.
<gcel/ c*<3tclc/ *u/ ? iur.x>it (Seelen/
anima , fpiriruihominis. Diatur ttuw p/opr. de
wr.A rättondii, q\>in 85* pro ipfo hotnine ujurfAtur.
<£g ift ff ine bat nullus nemo ädert. <£r
biUPicl^rcdfnanfftd) rcus eft mulurum ani-
1 tnarum, ue.cA.itAmuitarumbnminum. JDu^CC-
Im fint» UllflcrbliQ*) / morrc carent anim». €i-
nem ©e&ie&t Durd) Den ©tfano. Die igtcle gebe«/
tnimarc verfum cantibus. 50iCnfd}li<^C (rfflf/
anima humana. ^iehifcbe <J*fde/ fpiritu» ani-
nul'u. geben&ujc^eele/vitalis. gnlenbe <£edc/
anima fcnllnva. Üöebent>e Seele/ vegetativa.
eScvilorbcitc Beelen/ manc». für ifr ohne <?edc/
inantmui fenfuqve vactiu« eft. l^rele in 1>CT 3c>
fccrFid / medulla calami. Spm\X\ tffeele/ me-
d ul la (pinajis balccum. <£$ qebt mir an Ht ©et»
ff /trlilerct mchujui rei, it. (tomachum mihifa-
cujus ardet dolore & iraammus meus. £>cr
JBccfcr bat feine Stele in batf $ret gebarten/
fhrafrt de ?xne (Jpngiofo , cum inferior jari gr wr-
duüä psnu rtinm poiofk 8f tumefeens efl. Sga) UUb
net (Jeele/ itavivam , iralim falvus, incolunm,
beatu«. ©ie ©ecle ifl ihm auggefabren / ani-
mam efflavic, fpintum emifit. (Seelm tili *£>iflli
Diel / aentes ä icrrcftn labe fcjunclie«
©e 1 992
(Stelen / noneflin*fu t Ctd Compoß 33cftelfll / anima-
re» animani infundcre« ^fmetsfh. afHi&um cx-
c 1 rare , coarobtionem adhibete , de aifcxrc
@Ot r aUrin befeelef t»ie Bbgefrorbene tvicDer / fo-
lui D 1 u * viviticat corpora exanima. bo
fttltci ©emüf / vegetum ingenium , nectus vi vi-
<ium. Unbefeeler/ inanimatus. Qüntteelcn/ mee-
rorc conMccre , profr. duteni vita privare,exam-
•mar«. ^DkfcjDtnne entfielen mul) / hacc rc» vice
me raturantt dividi» 4c fenio mihrfunt. (EtU<
freite Leiber / corpora inania 1 «xantma. Dicitur
*Ham2lb' * Wf«Un/ abgefeelter CWenf(ft/ homo
mortuus. ÜllHi)rfee(te Leiber / animi expexcia
corpora. (Etnfeelcn / potik, r^.animam inflare,
inf lindere. Sic etiam ^erfeettll / extingvi, dii-
folvi, inrerirc.
^eelnng / oicV non efl in ufu ,fed Comptf. 35c feelunoy
propr.xnimatio, & 2ßieDcrbffeflimq I reexeario,
vuigd vtxnficatio , mttaph. Autem yvtlibei refectio,
redintegrario , Je confirmano animi. £rtf!ce»
llin(J/ fror ÜlbfecIlllU] / mor», dill'olutio naturae.
(£uie f inr.'e (Sutfeeluniv exuus faciUs. (SeffftwiH»
- ÜC OlbfeclHns / exceflut c vita rcpcaaxms , dt in'
opinatui.
Befreier / *tt / & fgefeefe nber /propr. animans, vi-
tarn inftillans. Sbcfcdcrimi / Vit / feemina vivi-
ficans. Sed jBffftlcY etum eß folator , marorem
confolando levani.
^CÜfl / ad\. Uearus , fortunatus , Felix , prof-er,
tauflu* , if) Adverb, bene , bearc » fortunace , pro.
Axrc , felicitcr. C*dii)fr SRanit / virbeatus.
fedi§e^^ebcn/ vitabcata (Ein fdige? 2öott/
verbum (älviftcum 1 falutiferum. '^v; ^ c!:4r
calites , divj , (än&i , eleAi , beati. Unillig / U-
fclix , mii'cr , infortunatus , ma!6 aftro narus.
Unfelifler ZWt dtctinaarpicarui, innominalii.
Unifdiger^rieg/ bellum mfauftum. Unfeliqei
©lilCf / fbrtuna maligna, torscriftior. Unfeligct
Vl'pfet / ob f. en 1 imerpret , funcfriqve omiaia
auc'tor. Dicitur etiAtn UmjlÜrf feiig / <jvemAdmO'
dum C^llicffdig / fortunaru« , profper, aufpica-
tus , fiorenf fclicirare. D{cb< de ^ortfelig / af-
fabilia , humanus , benignus, it. facundus , ditcr«
tus. "Jlrmi'flM ' r-i ll P cr - mifcr, jacens.ad inci-
tas redatlus. ^it ffclW' exorabihs. £eiltfelia/
comir, clemens , humanus. 9?flf)tftliU,/ conu-
Iiotut. Unrabrfdig/ espert, * inopa confilii,
(öottfeUgfter/ Eobfdigfter ®et>ÄQ5tn»ß/bcatia»-
mae , glonofitlim* memoria.
tffffffii edii;
1993 ®<
edigfrit / M* / beatitudo , bcatuas. 2irmfdig<
feit / pauperui , egeftas. £ittfeligfcit / »mpc-
t ratio , vulgi impetrAbüttU. 1&\Üi\\t\i.\U\t I fe*
Bat* griebfeUüfeit / Icnitas, manfvetudo,
ftudium pacis. Wimutfeligfeii / jucuoditai.
gcinbfdigf eit / hoftihcas. grcutiöfcli gl dt / ama-
bilitas , jvci ttum diciiur JolPltÜ-jf f it. föl?tt<
ftliafcit / picras. Aabjdtgtdt i opulentia , ha-
bentia. 3aium«rK UarciC / m«*cria. geutfeligj
JtÜ human itai, bonitas,affub»litai» qvdttum
SKcM^UaFtrit / dxiüur. Jif bfcli^f fit / diledio, Cha-
ritas, iobfriigfeit / glona , prediftio laudis.
Unfl'Ugfeit/ lrftclicitas, iuforcunita«, de infor-
tunvum. ,
©cl^lid) / adverbt beate. 5lrmfdiglt(0 / IWW*«
Uitfdiglicb / improfperfe , f'unefte , infcliciter.
{kKfdtijli<t/ comircr, jueundc.
Seligen/ vitambcatam faecre. Sedßmflexm u/u
mon efi, vetiun Comp*). MdcUgCft bearc, felicitare.
£r $ mit »eitlicben Gütern t»ol befeliget / am-
plidim» ei iortunaefunt, omnibus ornamentis
dt prxfidiu redundac. (Einen mit Hiebe lufdi
g(H/ in (inu aiqve in dclicns aliqvcm habere, £5"
»eftare. $efedigen ivo/fr noUt eravarc , molc-
ft um e fl'c . jub bin imt ihm febr befdiget / nego-
tium mihi faccllit , gravis, molcftus, odiofus
SMcHgw Ä fccfdlgetinn / tue/ Mt, fe-
mina fdicitans , benc merenres , vulgd brnfjatto-
ret, &abußvr faftidium afferentes.
Jßddigung/ W«7 beatitas, beatitudo. SJeglOcFfC
Itqiiug/ benefuentia , benignitas , promcritum.
Sriingl&cffdigung/ exitium, feaevitas, fortuna
lugubris.
©eftn/ fernen/ gcfcf>net/ eß «rt. r«^»*.
iico enim : ©iu) fd)»cn/ cupide cupere, cupidine,
©e
1994
Q.ßir lehnen
ongtus,
defiderio ardere , avide ddiderarc
un^ heftig / biebinfcbci/ nihil oo\
quam ut te vidcamus. lehnet er üd) aild) num
dcfideiioangitur? ©id) ubermi* lehnen / cupide
cupere. 3u)fehn< miß bi* »Uir-Hjen / id lubido
eft fetre. Cw p /9i||gfibnen/ cupidiiatcro abbee-
re, poncre defidenum. Qtafebnen/ pvH. rjL ap-
pemum movere» injicerc , concirare, inflama-
re. ©ur^DeH^lUgaBgffebncI belli cnpidirate
adJuctus JfKlfibWB / buc immmere j£wi
frhncit / animum intendere in locum. Sßadv
febnen / ferri ad abqvid toto pcclorc. ©id)
naeb Irr SD» iura ftiuti/ inhiarc manums ou-
tris. v3 ld) !l .', d) Jp4U|< febnen/ Audio inrianima-
co ad patnam rapi. 3d) febne und) mit bir »er«
tr >iuhch »II reb(B / difcupio tewum omnia inuaa
confeirc.
@ebner/ 0<r / de 8 eh nc rinn / Die / mai , & focmioa
cupiens , appetens , prodivis , ardens , alicui rei
Audcns, de aliqva rc laborans. lehnet nad)
einer Jßeuräbt/ matciroonii cupitor.
6ebnung/0(c/dr da* 6ebnen/ cupidita« , ardoi
animi , dedderium fiagrani * Audi um ardens,
heftige ©ebnung / acerrimiun , adrairabilc, in-
credibile Audiutn, profunda cupi.lo , immaac
prolubium. Uncrli,(tlid)c^ ©ebnen / appetitio
inexbauAa» incxpiebilis, inCatiabilis. Vrd)an& ;
lidjej ©ebnen / hbido caca , turpis , impta.
Xranrige^ 3c^d)fibnen/ tnAe deßderinm« ftu-
dium inanc. ©ebuung n:ch bem Xobe / impe-
tusmoriendi. ©ebnen nadj gutem 3>rjjlc»fl/
liva , orexis , appetiius cibi.
©Cbnlich / adj. fef odv. cupidus , propenfus, incli-
natus,inflamatus,^: cupide, avide, fervenrer.
©ebnlicter aßunftt) / von vx prece«. ©ebnfid>e
Luit acerrima, meirata cupiditas ©ebn^
lidbe/ cupitum, deiideratum . dcliderabilc, defi-
derandum , coneupitum. .'Die |CbnlreJ)C ®c\V
fud)t ÜCrblCUkt ihn/ argenti ciipiditate coxa-
tur. ©ehnliche^Xinb/reftiDabundamajius.
©ebnhebfeit/ t>ic/ tdem <jvod Öcbnung & 040
©ebnen / aviditas, ardor, vorum .defidenum
ardens , dt incitatum. J^crjcng ©d)nlid)fcity
appetitus, & fumma cupiditas amnü , alüu^yKi
niüt^©ebnlir4)fdt.
©Cf)C / fCeC / fCC/ «nty. Orrmtn.
dolorem , ctuciatum , vulnus » £5" i» fl*cit ulens
ßgmßcantia. Scripjtrunt y voj, 3eer/ &Bt /g«, do-
lorem, 3eer / intrr}retA*t*r, ©Jt mt ^ i
hoc angu me, dolct mihi. £(.©00? Svedlce *u\r
nus figmficatätfy ©orning/ ulccrationem , vuloe»
rationem. ©iUgrt *uttm (auciarc » vulncraic.
Verum hedu ©ebr / ßve ©ecr J hie in ßgmfu*
awfiiüs in ufu non rß, mß, qvod jJv. ©(br ßi-
Taldc, multum , fummoperc, vehementer , m
pense , nimiiqvam. 3iU>U|"f hr t plus qväm fatis,
SRoeh fo (ebr/ duplomagis. (Sdrjufebr nim um.
pcrqvam. 3tifj)t Jllfebr / nonadeö, medioen-
tcr, leviter , nc qvid nimis Cbcnfüfebr ca-
dem rationc , eodem modo , haut fecus. ©ehr
rriiiw rxttnßonrm & pußantum notat , habei^ ii
compaiat, ©*()«*/ W fuprtlMtv. ©cbrcjlcr. &i
gebet
! 199?
6e
1996
qtbtt mir febrcr ju j£)ciicn/muitöacerbiuscft,
magis mihi crt dividue. |d)iTicr}Cf mich
«III fil)i't|icn »ftud nie cnccar, hoc gravtflime
fcro, ilfum haufi dolorem vtl acerbiiTimum in
ym. vrciu-Hclcljrt / doaiflimui. vfebr ijrüb'
xnaximuf. t&eljr ebtgei|ig / laudia lincnus-
firaus.
6ebren / &ufiutiu t Söerfebren / laeder«,©ffcndete,
dcccrcrc. demmucre, iauciace» vulnerarc , *b iß.
antuj. &tt 1 vulnut. (£inen du fem at (gbren »er«
(ehren/ dclibarc, &violarchoncftatcra aheujus.
Slui S) j||c Vi'l'Kbrcn / collum coniundcrc, cci ? i-
. cem dcjiccrc. £tnrn am £<in( OClfebren/ cm«
alicujut affligcrc Uber ble in .1 Bei! oerj't'bren/ al-
cius rulnerare. <£r »ft AH tW £llR9< wrfebret/
pulraoncs ejus cxttlccrari iuiu, pulmonanut ci>,
aiih: itt ttf &tt»ö«n(iM)rig. fBerfibrri roer*
ben/ lxdi,ofFcndi, diminui, vitiari, »ex an, fran-
gi , (auciari , vulncrari. Verlebtet / fiAttr.
Isi'us, violatus. Utioe rflfbrct / illaefus, incor-
ruptui , ineeger , fartus , teclus. £<tf (Siegel ift
UnrtTfci)Cf / integrum, inTiolatumqvc iervacum
cftfignum.
93ci Kbrcr / Der/ laedcns, violaror, Tcxator, vulni-
ficus. 3kr|'(i)rcrinn/Die/ fcjcminaoffcndcns,
lacerans.aucncans, affligent, dclibant. ^bvcn
ff i'l'i'brfl*/ rpoliator dtgniraeis.
2Ser|Ybrung/ 01«/ & Da» uSerfebren/ l*fio , vulnu-
. iculum, oftenfio, excenuauo, aitcnuatio. dcmi
nutio, vuiacio, vulncratio. Unocrfchriing / va-
Iccudo, iblidiras , intcgruas , latus. Ohne Sei'
fd)lU!Ul/ absqvedamno, mdcmnia > indeprava-
ius. ijljrcntcrfcbrimf) / injuria, hefto howoris.
Üfibcfrcrirbruiu] / debiluano, faucucio, iftus
corporis.
23fFfl'bvlid)/ 4^;. rulnificus, ja^dcns^vjolins^ i/iir
fftamQ&iTfchrlidjfrif / Die/ </»-<> 1 id*m rß sx Vcr«
fer>nmg / offenfio. Wmhrfebtlid) / invioU
%tttV I intfrj. rxtktm.vx, apptüaturq l inclamatio
lortrs nuncia . momfera, Settfrcjtffcbtef .
mori
riae häc wjr-
- itiinaimti
' ffd bommtti
ctm.itmnJtt'ionfm damnutru tomifWttfcfTri r nln a
5 f3i>f f n / q-vod merteni mtntirt ': Laim örammtikii
äuttm j Cicarr , yvb.i fn bum tiirr.r > rm ■i'-ifnqvrnj '
txndrikAd mottimcttttur , m'ffre .ittor ftrintt !. P ß
fcam äottm ^trf "/na dolorem acerbiratrm j
pgnrfkttvrrtt ,\smplTÜi nov.lMbir*n.iuvi ip'tltt»igiat '
futjui 3f rtr / f»o^ «yiu^ nihil rß , y j Am v« f v.e
tibi ! %<t<r über Did[> ! tt>«tj Dir. 3ctrr ftbreo
Hl/ ißud crucifige ! intonarc, ulnmum fuuph
cium alrcui dcnuociare.
Jorgen /flefOrjfjet/ curare, laborare, follici
tum , anxium cfle , Uttum rß k Öeljr ißu Gothic
0OOr / tntlnut. Qyutmq. rmm curit rtrum Aßici-
untur , dolom &crucutui «119, jtnttunf. Hütt fei-
Ucitudo Cicerom tgrjnu.ii* cum logüAtiont dicitur.
Um Dai flenifinc aBo'cn eiferia Jorgen / omn«
fuat cuiai in falutc reipublic* defigere, ftudiose,
diligenterqve curare. %<j) forge D<1 ruber Siebt/
hujui rei nulla me cura ungit. €r forget fibeC
ble maßen / curis conficitur , conrabefeir , lan-
gver, inqvietatur. Crlafr eiUCU.£uu&fbr4Cn>
nohpluns id facit, qvam ancillam uiam.qfs
latrinaan lavat. Comvoj.funt: Qlu^fürgeil/ curam
abjtccrc , exfolvere fc foilicitudine , animiim la-
xare. Jßeforgen / diftineri , diftrahi , impiicari
varns curii,i7. timere , horrerc, pertiuiefcerc.
(U3ir tonen nnbeforgt u vacui metu cüc debc-
mu l 1 -. JÖerjforgen /fivt SD?U * 9<ebcnforgen ip.
iUg!rid)|orilCtt / participem curarum cfle, con-
curare , collaborare de re aliqva. (£r|ornen/
procurare res fuas. rerum Aiarum rataeerc, pro-
fp.ccrcfibi dcreqvadam. ^fir« fivr BtrftfMR/
curam alicujus gererc , agerc , habere, fö^rf
forejer für dlle / omnium hominum curam gern
Dius. f{d) roill fd)ou »or i>ein ©Iftcf füllen / ü -
eis providcbo.'ptotfpfciam , vti confulam faln^i,
fivt ratiemibbs ettis. jT>ln liltD btr foraeß/ »gitari
cur ii. jartan , ö'in diverla rapi. 9<ddotonjeil/
inbxrerecnm. SJcrforgeH/profpicerc ,provi.
dere de re aliqvi. ^tnen »erforßen / curam ali-
cujus habere, enutnre aliqvtm ,,devic1u^lami-
d>i. profpicfreüicui. QUiMtcrlOnjen/ inperpe-
roa cunofirate alic^ijus rei cfle, porrö »ftuarc
^id) ierfcr<jen/ *tRci, crucian, prcmi, coqvi,
rorqveri .a'ngi curfl.
Borger. Der / curiofus, foücitus, iotenrus . rr or<
gerinn ' Dte feemrni curans , anxia t laboriofa,
plenaturaram 1- fcffbrejCT.* paftor .uimuium.
öelfforger/ coaftorpccuniae. r n M ii f c r 3 c f /
aegroroTurrj curam Habens. Jtiv^nfctl^ffjf f
aifeftr x.^ 5^ffbröfr / mcriculoAjs , rimiduf.
6wger nm©erpinf!/ maximc atrentus in rem.
?n!Ud)forger/ abdomini naius, ventri dr.'.ittj.
SSivfonier/ curaror. 03 rfnr^erinn / curatnx. 1
SBorwrge«. p.ov.ror. ; &w fiv* SDfufünjct/ corv-
eutor,4/.i/r/»umJ)h-benfvrgCf\»«OC'"» '^> (t 'W<J
Äftfffiij eorge/
»997
@c
©orge/We/ «ti« ©prouua/ * D»j*y~or<jrn7no>'-
nun^vameliAm öle ©Dl'gmty/ cura, follicicudo,
cogiratto , curacura , curano. ^orillcin / X>A6/
dimiiu cura levis, exigua , rnediocrji. C 5 )i'L, '•'
(Sorge/ gravi«, maxima. vr ftat (ragen/ an*
»enDcn / auf jtcb nebmen / uoDer viprae fron / in
cura »erfari. • £>bue ©PVtjC f^UH / vacare curi,
animorranqvill&eiTe. ©OrflC aii'TK«) ticbnten/
fufeipere curam prö're aliqvl. Ocrge bviu!)
men / /fw erleichtern / minucre , levarc cur«*,
fcrupulum cycI! erc <£onjf Anlegen / (it& tor
• (?prqt eiltfölatjen/ abjicere, linqverc curatn , fi-
«emfacere follicicudmu. UtliCtriije/ /i »ruber-
leoe'^prgf / fuperflua , vana, inanis. -£>CVifl'Cf'
feilöe ©Prgc/ edax cura. $mt$fprflC/fo!lickudo
munem. ^Baucbforfle/cura abdomtnis. £5et)<
fprge / idemqvoj 0orCjC / prs/v. cura focia , aViju
fiepen- * TOforo/. (Ebrcnfonje? follicitudo
lionori«. @efunN)Cif$for<je/ valctudinis. ®t\t>
fprcje / pecum*. ftUifcbe^fbrgc l cura caroaiii.
tfinperforge / frirofa, pucriii$. £ctbe^for^e / de
▼iftu * amiftu. 9icirJb$fPrfle/ impeni,/nv rtgni.
^uYlllPfprfle/ cura infami«, fcclefta , nefanda.
©cjeinfprge/ fimulata , fitia, ©cclforae/ ani-
tmrum. ^ppfffprge/ridicula. %l9Ci\t\fat&t/
»neeps. ©prfprfle / curat ura , vuteo curaUUt.
SBelfforae/ cura mundana. Jlruu' OQnc 3 pr.]C
diciiur homo fecurus , mers, ofeitans, fupinu«,
diflohitot. Sunt&alia, ut :■ £jmincMi>rijc7 CU-
ra fpiritu.i! ; s. .11 U I H j H v | i." I M i." nununo-
n*. ! Witcbfprge / poenitentu. Unfül'iJC / »n-
curiä; Pfr,
©orgbafr/ ©pr»rbar / & ©oratid) / *M- c#«« , ».*u-
Vax, ttinouis, follicirus, laboriofur , S?; cutiosc,
taute*-, iccirratc , exqvificc. Diätur tUam 23e <
fpr^fcr). 9Seforijfi(fK Seiten / tempora tnftja.
diffkilia. Q^cfpnjlidje (Stfabr/ periculum im
miacrn, tmpendens. ©pfiibaftcr £aU;5Patfer/
ftatcrfartiihai mduftrius. finforgbaft / unforg-
;cl) iacuriofus, iners. - ,
©Or<)d/ 63" *lid diäiefti @Urf(J/ D»»/ capiii-
um. ißfri «nges infoet/ ut Stotel, ay, von
^tfd)bCiO / <jw<* capiai vel c^^vtt l ^umerot §5"
nuttnntßfr ne pi amigrMnt. (gor etiAm wtat featun
gine«, ut,ip)Jt ptranguflas vtnM tum Ulo v n&tvn*
'TrumpMt. OaUfplCtl/ fall aac , aq vjc falta» featu-
riginet.
©oten/.qeforef / macefecre, langvefeer«, uwif
«Wj. vr . nu) t / iangvidut, flaccidu«. ht opmng/
In«/ rnatritudo, atfpphit.
©e 1998
©cid)/ fcidjcn/ geftidxt/ miog««. mc ;
]<rc « ufmam reddere , jrvoA bmrßtui dicitur •
tttefcc u* «• :n , Äöf t»W G5circ qdn-n / tc t»j>-
'larfjff 4 öitgen : i/rwu mim prr uretertt, fr*ft
colatur , «rf, guttattm drftiUat mßar Hxivii. (££
fi'K.hv t CNnt perukaea illuirina procedit. Com.
pef.fuKt : SlnfcicbCU / & 5?efcidbeil /commingcrc
€r ift nia>f rrehrf / ra§ M>n ein J^m^ «nfrteljft/
indignut ci>, o vcm cauo commmgjnr. ?ltti>
fettr>en / exoncrarc veficam , unriam faecre.
©nrebfilchen /eftundert veficam per partem ah-
qvam. (finfe«d)en/Icvarc veficam in locumali-
qvem, aliqvid aqva coofpergere. fjnö »5f(te
fci(f)cn / icZtum commingerc. J»5(nan^fei<ten/
«xrramcjere.
k5cid>er / Der / * (Jeicber inn / Vitt mas , ^ feemina
urinam reddens , aqvam perrns , f:vr lumrns.
S3ettfeicber / icclnm commingens , urinae incoo-
t ncr.s. J^)pfenfeieber / caligat urinl humeclaos.
5>lut|"cicber/ hämorrhoide laborani.
6eiebunq / t»u / & va» ^eieben / mlüm, (pfe *8m
mejfndL Sed&t\itytrv(i? urina , lotium aephfe-
gma vefic* tß. X)a^ J^lnb ift rpnnb »cn ter
(CClUbe / urina infamif geniralta dcutrlt. (Jr
f anmif per <5rucbe niebt fertrommen / iter unnae
collapfum tO.
(reicbcrllcb/* ^eiebbaft /*djS. &advrrh. lotium
ölen», mic>unens,urinam ar3ns,moveni,pc!-
lehs. <£^iir rniriiansTi-tr^rTiic^/ Hbidourra«
me.üceflit. kreucht je «iji'nfeicberlicb fcicr/fa-
tet hicinftarlotii fclium. *tfctia
\?eiebelen/ & ©fieberen / mifturire. libidin« uri-
nam faciendi lacefli , proiluvio iotii laborare,
wnif^cieberlicbFeit/ tit/ difticulras urina? ,/«
ftrjnguria.
<2>CibC/ ^/p/.c4r.fericum,6»paa-
nus holoicncu», 3n ©rifcn aef letzet / refSgjh
tut. (Sefponnene (SeiDc/ fericum netum. Hn«
gefjwnnenc ©eiDe/ fericum crudum. *ii*t xibt
©eibe. 3?cinc^efl>C purum, candidum. Qyclbt
Or etoe / ccxeum , rlavum. S5it)!braune / jaoriu-
num. glpretrcibe/tcnue.bombycinum, fep-
cum crifpum. ^tejpfcibe/ fericum duplicamm.
crastiufculum. ^anmfeibc / linum xylinum»
. lana goftSjJii. Je 110, PPU (BeibCO UUi ^3pQe/ cela
ftrico-hnea, Tu^|o'Ä4ppwrj.
Reiben / * ©eiton / ddj.&adverb. fericaru», bon>
bycinu». • ©eil>fneÄlfibtr/bombycina. ©fi'
teuer 3eug/ «la Äiica. ^fylto* mollu,
1 1999
(Sc
20OO
i €5" tener rxpem/i/r, ui ; l~clbcilc.£iint>e/ roanus
dchcarac, molhufculas. (rciDcilf QSvttC I »erba
by ihm. iSeibcnc 5ii nett; fo gcfiictcc / figna iu-
ra fericiiqvc vcxilli» vibrantia.
©eifc / ©etfe/ s ©eifen/ tu/?.
yidttur eiiAtn eße k @ttgcrf / colanJo mim &' ftr-
<olando rffiettur , Smcgma , fapo. SBoIricd^CliDc
(BcifC/ lapoodoTatm, mokhatus. SSk.*nc5l|C^(
<Sctl"e / imegma. Venerum, vr d)Warjc Seife/
faugma inipurunr, arrum, pingriu«. i&att*
*, fci|'c; globul»_fmcgmitici, &w\\t\\tl fapo Tid-
de* vBtifc lieben/ coqrcrc /aponem,
^ClffBC»/ flcfciflirt/ fapone linirey oblincre fme-
gmatc, tjvcd rttam $e|eifncn / //fdfur , ii. 5lnffif<
nen / & SiafeirnfiT. <lii«|nfiun / emaedarc
fmegmacc. ipUCctfrlfncil/ fmegmare probe per-
linire. Clfeir llttt / idHoentcr fmegmare frica-
rc. $Kun fait Oal 3eug iiid>c c rfei jiicrt / forde*
horum linteaminum nallo fapone emaculari,
wi cid poflunr. fl)iitfci|uen/ furVimderc aqvam
Cjponartam. D^lC^ClUKU / dr SBicDcrfofn«!/
tfcmiö, ircrum faponc ungere. ltbcrfcifncn/dfc-
linirc imegmate, obungrre fapone. Q>crfcifncn/
* 3cf<ifncil corrumpere fmegmaec mmid, <on-
fpurcarc,fccdaiT, in q Tinare fapone.
cBflfilTrr/ Per / fmegmace oblinens, forrfesqve
cni.un!.ins. @fjfnrr nomiunqvam ttiam Utmeß
qvoA »3iifcnfict><r / faponanui. (SfifnaÜlB/
We/Iorrir. v '
€f «fcHHng Ort / & t»O0 ^cifcfTCn / emenefatio for-
dium frmgmate, Ö*/p/p <t8«/ /iwruj'i /jponr. Sin.
feifiiiwg/ $cTeifnurta;/ Sinfcifmuigj Ubcrfcifnnng/
idrmfutit. ^ihjfrifmiHdvpurifKario faponana.
e^fi^f / * IBcifcnrWK / aJj.&aJ-v. faponanus,
fmegmacicus. £ciffci)tce "SBafer/aqvjfapojia-
r 'lffi!Kfrtiim[ rrlrr V
Sct'a / feigen/ geftf get / ©ci;
fKtl/ aCfCifKt/-w^«rrJpAe<:«gfll/ wp*r-
tieip. habet : gkfirtqft / nrflfWf/ * gefiertett / co-
laie , cliqraue, QMcr un&2ßein feigen / ctred-
" film & nmim per rhophic^hrdeftimlere. Gew.
: ißmt: Olbft'Wft/din'urtdere-a'eftcara: ©BfCt)
fcigctl / percolarc. a&icß* DnrcfT feigen/
ceram per ftramema , «id juncos defufam co-
lare.
Seiger / 4 tBdfjcr / t»cT/colatoT. edgfTfrm/ We/
fctminacolam. W>fci^W diftundern, ^)urci)i
fcig<r/ percotan*.- • •
Neigung/ *(?cff)ung/Ort/ n.t>fleee%n/ cora-
cura. ©ur(t>ffigung / ipfe aöui pcrcolandi.di-
ervamen. SU)|citjUlig/ diftufio per Tparicum ü«.
culum.
6cigict)t / ©ciglldj/ & 6cfßr h'dj lad]. &t<h. omne
id, qrod apiura ad colandum eft, tfetiovari
poteft. 7
6cigc / & ©nljc / Ort / colum , # colui. 6fri>6;
feige / col«m junecum, fd rparteum. aVgjfnb
f<igcvq»aliu. SKilfWcM«/ colu» iaöii,
©dl /^•/r'.e>te@ef|c/ chorda, fanis.rc
ftn. 21ufDflu6ciItilllicn/ fchoenobaiicam fa-
cere , fuper Func fublimc exccnfoambulare
lirm auf frem vS^il geben/ poll.cem premerc.ad,
jüngere fcalicui, auxiliari, in eadem caufa effe.
ScQ DrebfH/ Iigamenra c cannabc intorqverc.
(Eioeti ani 6eH brintjea/ dneda neacre, chor-
damtenderealrcui. golferfeH/ fidicda. Jb<u*
fcrfcil/ la^vcus. ruden$. eitt»r>
feil/ ronicx, jü/ viiKulum ftramineum. ^eilc<
Idn/ ' J™te.<tött&?Ü<ba\ / run^nl»,rcü».
cuia. %3\llcü( ßuit rertc» fparecat. Siwjeil/
tun»! duclanuf. &ot{c 11/ remulcu«.
CCiifn/ geftllcf/ luneconftriugcre, conrorqvere
Jaqveo« r refles inrorq vere , r*ri> tarnen orcurrii ;
Compof. vriiußUliorafunt, ut : 2Meilenv folvcre»
rump"ere,reTelter'cvinwula. SHllRiIeo/ adflrin-
gew, ««nneacrc runibu*. Stuffcilen/ implio-
tit &metjpl>. d"cope«e, verba dare, dolia dclud«-
re. (fr M ibltt ein-; oufgefciUt / facu» ci fecir.
QlueTeiU'M/ laxa/e, nodum collcrc. Diaturttiam
W ft gUtitiUlL S5efci(en/ coll*garc , conftrin-
gere, Vinoilra conjungerc. Dicitur q-vo^ JufOJIT»
UJCttffilta. * 2><ifej|co. UmjVilen/ vtncucxcfti.
btis , complic.irrfunc, & mrtsptt, circumducere,
iDdifieai-e 1 , in fraudem conjictre. %Ut1<\Un/ uL
Fi>fetßqvoA%i%frmmtnft\Un/ rcligare , irreti-
rc, ilbqreare.
Reifer / Der / refriariof r reffio. ^fllerfniT/ trt/
rcflionis gxoi , vel ddua, omnisqvc famina fu-
mculos torqrens, *vt vendens.
^fthma ' W</ * tas t»ci!en/ nanttt invfu.fij
Comp f. 51bt 2fu# £rrr *8oöfeilnng/ difloludo,
expcdirio , enodarro, evolutio, 5111' Slllf» & 55e»
feilnng / »/. SJrr» Hm* * 3uefcif»mj/ aliigatio» re-
ligatio,implicjrio. SUlffcifuiig/ etiamtß fraus,
do ' us, mach tna . {! ropka.
<3cif icf>t r y tUverb, in»odam fimii, refli»
inüar, laqveacus;
2001
funit duftanus, rcflis aungaeia , rxtinacula lo-
tca de heiciodepcodentia.
©ein /©einer/ feine/ feined/p»-"»"-
44 1 /. iu us , I u i , üuim , nonnunqvam Ejus , ilrwi
proprifit, t>ai Reinritt airjm^ feine/ fwim
cuiqvc pulchrum. €r lebet n».cb, feinem ÄWO
fuoingenidvivu. er tieftet DieÄiniwnacbia
ner 93?0b< / liberot i« fuos mores format. ©iJ<
£a Utf i|l ntd^t fein/ «3« , qvas poiiidet, non funt
ejus. Du un t etiam h.vd raro : &di <ßfei b ijl IUCM
feiller / pro fein / eqvus ifte ei propriui non cft.
ift feine eigene £.mb / fua eft manu«. 2UU'i>
Ui feiner 3eif/ omma fuöi L e. ftato, t"#<ertö
tempore, jn feinen <2brcn / ad ejus gloriam.
(gfin etiam Upiflxmt ponitur pro Tuus,4u/ Vetter,
©eine Jrau / uxor tua. Sein Son i|i ba/
filius tum adeft. Siacfc feinem ©efulleu/ pro lu-
bitu tuo.
(geinii»/ AAlidemftre eß , evod. &tin / fuu«, pro-
priut. foic Seiuige / fui , i r. domeftici , fami-
liäres , fubdiri , fut nomine«. £ms (ScfuiSC/
bona fua ] propnetas. . (Er lebt VOU beut Seüli
den/ defuo virtu.it. proprio aere vi vit. £\u*
Scintgf jnftaftrbciitfn / fumtuum rationem ha-
bere , parfimnniam adhibere in rebus fuis. £ u'
Seinige »erfergen/dumum fuam tuen, uberis
fuu profpicere.
ecilligfeit / *it/fcßdici Svltas c«w JC/fc , /r^ </?j
ßnmficatione in ufu non rfl. mdlumu* enimheredem
juum appM/ue CTorcrbCtl / fftnJe S»itas meUui
rxpnrrrtm SRotcrbnebmung / qvam Scinigfrit/
qvod Urnen etiam novum , poelicum $0 rar um vo-
rab, tß.
©inb / pro qv6ußiatr ut ©ejinb / ©cflnDc/
fcflB / lanuiia , mintfrn domus » ü. turba m : u t I
lanea. ©tfinb Cluvei . Ge> man. antxq. pio prtmi-
grniö agnofat , aßimans, avtd Brttanni famuict
conduüitioi apptUmt : (Sce&in/ trabit* buc Gccfa-
cas , G«öo/ um ccnduüitios miittes apud fol>)bium,&
Gafindios in LL. antiq Longokaid. Hinc CLffav.
•vet. Gafindium Ccxvitium , Gafindii judiers. Aim
flaut öffinfc 4 vtltr. vocabuJ. <S<ntC 7 W
i?fptttf r . " j/- pro arme^ü»J«mw/«r , dici : ßta^
Schottel, confirmal cum voce Senifchaüiu , qvem
(Sentefc&illf / '• f - armeoticuftodem.yW hone-
ßwri tarnen figntfuatione deinttpi ktgi* P r *-
prfarj xn iM.i ji.t.itj (.Xfimt. , Sfd rgu ®<\\l$> a
etiltt Sax.n. ein//««* ,fiuX'J[e utJe rvnjtBo
2002
^ro i U'rbner. Obferv.praÜ. voc. &OM/aU : (Btitl/
feine / feines* / «an ünlum dominumyi^/ii^^'* JeJ
omne iüud , in qvo qvii jut habet , dtc\ (uum • jx^^r
f/iam dominm vafallo j , licet libetifint , luos bomi-
nes appeliare,qviajui m illot babtret. Hl igiturfcr
to» tif eini»H' / inieümmm onmti dorncfUco*.
tarn itbrros qvam Jervöt itt* hoc nomrn collrÜtvum
föejinöeniiW akud eß t avkm timwfutitiCfo fanulia
^?;itlr fumta , pro fervi» Je miniArw domeituis,
4i«4/^) ( iugge|inDe. J>crge|hifee/ familia auluo-
rum. ^)urengefinbe / meretneum caterva.
&icb£ge|inbe / globus i urum , turba fcelcftj,
ÜUinpeniKfinÖC/ qvisqviliae hominum. vilia at-
qvc infamia corpora. Dtcuntur etiam %unit$
m.inn»gc|"inbt/ capitaviliflima. jf.iiiinuT vpri
6>i'ftnDe/ cella familiaris.
©e|lnÖlein / Öf» / «» ™/io Ponitz?.« «0/4*9, eolluriem
hominum. £dM ©fftnöleinV plebis , forde»
civitatis .^v>4 fervorum coi:ditio vtl* , eorumfy na-
Htia ad ijvavK mala prociivü eß. gictVrlicbesGk*
pnMctRj hominestutilcs. JiJ^^ljl^B
@eit / s^@cite / ©titen/
latus, ©ie veebte / linfe Seite/ latus dexttum,
finilrrum. 2lu Der ©eitC llljen/ ad latus federe.
5ln btr ©dtC ael)Cn . latus alicujus clauderc ,hae-
rere Uteri. (£r liegt nuf ber regten Seite / <u-
bat in dextnim latus. JDie -O^nbe in tiit Seite
fe^fn/ipjkeremanus in il«a. ^laffcifc/ pagina,
pagell*-^ Spectfritc / fuccldia. triaiujcjfeitc/
hypotenufa. €mcn über bit Seite anicb/n/
limisoculisintuerialiqvem. Slc|) eine Qttfbk
linfc Seifen trauen lapen/ uxorem ad morga-
naticam ducere. ^neu)t / Ia& Die £<ufe auf bie
Sate (leben / • üftor, fummove turbam,&da.
fite fac viam domino ! 2Ba$ auf ber Seiten \\u
lateralis. Slllf allen Seifm/ utrobiqve, undiqve.
€^ uil t auf aflen Seiten / in omnes partes val«.
Sid) aufbie Seite mad)en / aufugere, defugere,
fubterfugere, terga dare , ü. abdere fefe , latebrit
fc occulcre. ScitUiB / / latufcu-
lun^\ , iil^^f ~ - ,f ~ i. .
Seitenei'/ Ott/ iapaTtcmaliqvam inclinans.ani«
mus partibut intcdus. £)ipeiteuer / mcaspar-
tes fuieipiens. ©egenfeifen«/ fctlam adftrfam
feqveiit. ttt)MI^A
SeitÖ / adverb. a latcre, ad latus. Slbfeit*/ protul,
a*crw6 mad4, ©itjfit* //«f . «' t «- 3«ifctf*f
ulxra. ©egenfeit^/ contra. ex advexfo, exop-
uolito, c teeiona. Öcfelt^/ fcotfuro, fepaiatim.
2003 <§>e
€infeit3 / ab una narre. StUerfdt* I «no ore»
cemmunicato conlilto, ubivt«, paflim. QSeptvi"
fi'it^' utnrrqve, urrobiqve, m ucramqve parrem.
«ftfinci'fdtl / nuspiam , nuliibi , vulgo nullate-
nut.
&\tity aAvtrb.\t\tt*\\%. 9KIfcifiiJ/ex omni
H . parte» undiq ve. Slbjt'ilH}/ feorfum. <£inffitii}/
moaoplcuros. £injciti|je £anbluug / contra-
dutunüaeerus. ßncniäli.y bilaccralis. Drei)
fci(ii)/ trigoaus. ÜlddjKifr,, / asqvilatcrali«,
4><^nfei'(t^c r^Jfil / parsadvetfa. ®cki«jlid>/
©Ciii jPcit / Dfc / tf* ftmflici rarl invrnitur, tfrtf lare-
ramen. <£infdUjjfcit/ ab una parte. *2lBfci(i0'
f i\[ ex omnibus in circinru partibui.
(SdtdflV a>fcUcU / verbum pueril vfltatifftmum , ftmi
o i*> f */i hatibta , /i ur pißff cM.drndo certant , alias
<Tuf Die @CIK f ippcn//raS» nhmirum utris^par- ,
bim, inferior* obtttsi üf fupehore acumtnalS , tß^
latera coli i den io certare . inde ©ei rclcr Ort / ta-
ten ovorum fexiendo eertans. tfaidlWilv Öle/
«oll KI» ovorum lateralis. t3fi tdicfyt / ürm
tBcittg.
^)Clb / • »■»'. cum , una cum »partim, it. ipfemet.
<3db jnber/bini. 3$ n>iü/ D^p Du feilen tre f om
mtJ(l I volo teretus ut vcntai. (gelb jcbuc der. i .
rBflb ,»411,1$/ vkeni. l£db l)Ultfcfrt/ «en-
tern.
t3 d&tr/ * (Jflbfl / *JjrRivi vicem obtinet &ptrfonam
rrn^ prtfrntem atq t lelalionrm es pnfiirtatem de-
fijnat. 3d) fdbft/ egomet. Dh |c Ibft/ tute. €r
fdbfl/ ille ipfc, idem. TOid> fflbji / memer. ©ir
fdblt / nosmetipfi. ©dbjt M§ / hoc lpfum.
©dbfdbfl / ego , tu , ille» <pfe. 5irjf/ hilf Dir fd
btT /medicc cura tc ipfum ! 3ö*) bin nur ftlbcT Ut
IR j«t)|ic / proximiu egomet mihi, gdber ifl ber
tSfann / prav praefentia dominioptimmrei cu-
ftos .fru , oculus domini faginat cqvum , ut. in
ttm prafentem unieuiq^ veniendum tji. <£r IDuT
fdbcT t>.1 / tini> jatt tt I »pfo interfuit * praefcni
vidit. 3$ »Iii felbft mit t>ir ItDftt/ coram agam.
©cT|dbc/ Mffclke / t^dbC / is ,ea , id , adverbial.
Dafclbfc/iHic £ittfclbf)/hic. ©ortfdbft / rffie.
9ÖJ|V(b|I/iibi,inqvoloco, inqt&te. (gdbet
ffiam ^rcifsr vBtlbiijt'l' / &id. notat tjvoJ&Ctfc\\)t/
ille. 6t1bi9C/i0a. edbujitv »»lud.
©dbfl! / * <Htlb|! -H / verta fimpheia in ufu non fur.t.
(Sntfdbcnv *uttm cntfclbficn/* txrfrlbffrn/^i / ex-
tra ic rapi, tibi non conftarc, impotem animi
©e 2004
cfle. t|l gnni brubcrrtitfdbfle t / a fenfu men-
tijrabftractu» eft , cogirabundus , tanqvamqvo-
dam fcccflu animi fitio a corpore» haeret.
fdben/ * ^rfdbjkn / animum confirraarc, re-
ercarc, bcare.
edbftigfcif / Vit/ pr»fentia ipfias perfon* * rei,
de qvrbu» ferroo eil. .Sic Novitii dkunt: ©or
meine <B<\b\litf(it / p™ t Vot meint perfon/
qrodmeartinet, qvodadme fptelac, ^vanriim
in meeft, it. privatim.
€nrrdbPuna/ * Q3crfdb|hin3/ Vit! laptugmentii.'
«eftaüf.
@eff II / oet I plur. ©efclldn / prraye. /i/. b/ le-
rnt a 9etU/ ovafi dtcai alter ego, tu ipfe, notat enim
foerum . comitem k afTcciam , confortein , ami-
cam» S^fodalem. @f ffüinn/Dte/ foda, fccmina
comet , fectana, coiuors. 3^9^^" l juvenil»
coelcbs. €in Jltcr SlRMfiSK adolcrceni aitatc
adulta , efrectus. «^|uf jungf r ©cfttt / ephebui,
2lrbcitqcfdl/ Tociui, c^particepslabons. 511t»
rt(fcD/ feniorimer junior» opiHces. 51mt<ge<
frli / colkga. QlttotcfcrgefeH / itu.liofus arcit
pharmaccuticae. iJ5al)eri]cfdl / junior balnca-
cor. 5öalbir<aeffH / fhidiofus artü Chirurgie».
55f f f <* <S^tafiKff ü /coneubitot. ©ictrtgefruV
ii. .'SübiV' & (Worb^eftn / conlora otardonum«
ftvr latronum, gregaln.B'complexflagiftoriim.
CtStfrtttl / c»njux, uxor, focia thori , /Iwtha-
lami. Q}h r !Cf5gcfd1/particepsrovtunaB. J])aBb*
Iwrf^fftH / junior opifex. J^dfCT^cftU / ad-
miniftcr, focienut , adminiculator. $itbct%t$
(cü/corrivali». SKdftCTQffdlyr/? magiftcropificii,
alii magillro pro operario infervien». fO?itfle|iü/
fodahi. SccbcngeftU/confors. ffütfti fnx%Ban$
Dcr^cffO/ comes itirreris,[Rott</i»* pu ■ j:.ufi df
cotnmiles , commiliro » cornmanipulo. (j 1 tif
Sief« * vf pidiufdl / compranfot * conreflbr»
fympofiafles , compotor , collufor. Cr d)ant"ge<
fdl ' focius Aagitiorum. tf crmcif-f riirfdl / fartoc
junior, tfcrjlllijffdl/ condilcipulus, adminiftcr
in ftudiis litcrarum. trPmt^»Kfiö/ congerro.
(Stubcngffdl/contubernalis. Jifcft.icfdl/ con-
viitor . eommenfaln. UnahuH iCfiL' xravalii
fortunä. 3cd).3cf(B / coepulonut , combibo.
Sunt ö «/»** taha compof. ut : ^aufffiann^ five
Jpanbflfticfdl / Tociui mercaror. vsf djiffqtfrl/
convrclor. tf cf;liiriirfdl coneubinus. ^wnfV
qffcu7tribulis»fodalh. P)«vrcj^ fdl pioomni
hominc » ac tnmndoq. in malam patttm l'umitur.
Silin ' &
L
200$
2006
«itf einlefet/ fcbütnmcr/ leichtfertiger/ UcDcr*
lieber ÄfeU/ letiÄimus, ventofulimus, »olaticus,
fublcft« fidei homo cft. ©Utet (Öcfcü / vir bo-
nut. gredKr@efeQ/a»Miacului. 4Jufhger <*>c-
i t il ludio,ridiculus.
ftcfcOeu/ aefellet / focietatem coire, congregar.,
foc.ari.comitaii. ©efelltt/ confociatus. fei*
|H Stemmen flcfcOcn/foctcutem faecre cum pro-
b.s €r flcfellt fidj »u hütet ecbelmen unb 2)ic
ben' ommum flagit.oforum circuro fc , tanq vain
ftpatorum catetvas habet. Comfof. 2lb.)CfcllC»/
abiÜincrc al.cujus familiaricate, viiarc, intermit-
tcre, averfan, refugere confvctud.nem alicujui.
UMlMbi / componerc , coojungere fc cum ali-
avo , ad focietatem acccdcre, dcfccndec«. in fo-
Lic.umab.rc. Gr öefeUetfich tteftiicbbcnibm
Ott / ftud.ose ad ejus 1c familianutcm applicat.
Mii^fiffl f tollere, dujmcrc.difc.ndwe.dit-
(o\ vere conjunftioncm. «Beröefeflen/ 3«e» & 3»
fammengeftUen' U q-wdfmpiex confoaarc.
öi.'fe ihm* & t>a* ©efellcil / confoc.acio,con-
iunä.o, congregatio, fodalitas, fam.l.ar.tas,
communiui. Birfammengciellunt», «Öeannesuiib
tQJeibe^/conjuj.um.vincuIumaiatr.moni..U>CV<
ÄCfclIunt) Der 0)?cnf<ftcn / communis toriusgene-
rii hominum concliatio, naturalis communi-
tas , humanum confortium. 2itl> & 3uea.e|Cl»
lunq/ afleftacio ,adh»fio.
ffffelllehaft / 0«/ curia , focictai , communttas,
, comicatu, , fodal.tium ,tf
©ifcllumj. Ii. corpus, col.egmm.mbus. ZWU
©tfcllfduft leiflen/ colcre foc.etatcm fidc, et<$
in eine öefellfehafi bf«cbci / >« *»**SLZ
conferre,pactioncmdcfocittatefac«rc. l£«iun
in bie ©efeüfc&ait ntfemen/ ad/cr.bcre foc.um , ad
i> focietatem acccrferc. J&dfc ©efeflfd)aft pflegen/
cum improbis coire . cum homm.bui pcrdu.s
Acietatcm junger«. OcfcUfc^ft tTCMCil / dw-
turbarc, evertcre focietatem. ©eklI|Q>i|t et
neuen/ in focietatem red.re. grud)tbnnacnK'
©tfeüfchaff/ Socieiat carpophororum. Ordo
ÄunfoefcBfdjüft / «ollcg.a aruheum. JJanD
wer Nefc«fd)aften / corpora °g^JgW
«efiWchaft / comm.lit.um. Diubera,c|cU|cI)aft/
rcm.gium. mt*qtä&& I
nanui. e*afrwfeHf«af«> fc«a ?^ot,2
©ffe«fd>aftcr / ©et / afleitator , aOecla , collcga,
foeim. ©tfeuT*flft«inn/W focia.comcs, con-
fcn. «ttmtö4«fcUfcl)aftcr/<oU«sa. fymmyfta.
©(fclig/ adf.& adv. familiär.!, focius , Cociubüis.
facialis, ti. politicu«, cotnis, humanus , ariabi-
l.s. ©efelliijlieh/ ürm, focialitcr. Uno,tfcfii$/
& lin^CK'Uivtlid) / infaciabil.s, diflbciabilis.U.fo-
licarius, axenus, aditu diflicilis, morofus. (£r
ni gar gefeüig ben beuten/ benignus , lepidu»,
comis cd eiga omnci.
^5t(t / qv*d tarnen bodte in ufu non eß , fed Com-
fcf. 6eUfara/ ut Ha\)tf<nw ^tü(am I jCrjefatii/
^rUDfattt/ fropr. rarus, infoleus, »ntrcqtcns,
Adverb, ratö , rarentcr , infolitc, mmus fre-
qventcr. Du i.'n 1 rfexm (gelten / Gof6. Oellan/
yva/i @«Uo»/ i. *• ol>n« OifcUm / /i/Jf /octo:
^voi rnim rari fit rxemylö , fvaft focit caret. |£«|i
tene greube / gaudium mtrcq»cn$. Seltene
ill ;CHC* ■ rara virtus, i. f. cxcdlcns , Gngular.s,
finc pari. SiPa^ «jut i|i / i|i aud) i'eltfam / omnia
pratclara rara. 5>cr £Uuf i\\ nn fehl . 111 »Ißrlb«
ptet / perrarö grau hom.net repenuueur.
fomm;t »iemlitj feiten in bie £it<bcn { !• rcB1 -
plum paucics venire foles. &einc SßrkfC fin>
mit feltfim/ rarai tuas acc.pio l.tcras. (fr ift
ein feltfamer ©a|t in ber 6tabt/ mfrcqvens cft
urbi. ©Cltfam / rham nonnunqvam de mot.bu*
auftcr.Ki.ci/ur. ill ei" leltfumer £ci'i ;cr\ mi-
rabile caput eft. t^clff .me Citren moies pet-
egrini , r.diculi , ruftici , inculti. (£r tebet feit*
fam^ltein/ impure, impropne, barbare, & mi-
nus Larinc loqvitur. (^eltf/amet? ©lüc!/ fortuna
infperata. Unfcltcn / * Unfilt|am/ copiofu», fre-
qvens, 05" : cop.ose, freqventcr.
Seltenen / * Scltfamen / rarUicUur pro rarum .
infolens eÄe, Jicitur tarnen , prdetpue peit* 1 U fits-
ter* funt compof. QcffcUtiicR/ * aSetfcltfamen/
parcealiqv.d, & molliter faecre , vix unq»am
committcre. ©er Mtin perfeUamet fi*
mach / vinum fenfim defit, deficit, decrcfc.t.
3erfeliamen/ difliparc, labcfaclate » frangete,
dcflrucrc.
6eltenbeit/* ^eltfflmfeit/M'«/raritaf, infreqven-
tia 1 1 n 10 Ii tum , in 1 per.u um qvid , it. porteneum,
prodigium. t^elirmifeit ber i\ebe / infoJcnna
fermoms, dicloium rantas. {Bcltfdnifeittiutt
rSpcifc / mattya, fcitamenta , cdul.a op.para.
^tltfamfeitbrtföemüf*/ morofitas, aufleritas,
cor Titas, mhumanitas. ©rauflimc (reltfami
ftit / fumma infrcqventia , monfhofa ran ras.
Unfeltfamfeit/ ircqvcntia, abundant.a, über-
tat. r-l
6c!l
2007
2008
(^cltfamUd)/ adj. &adv. id. qvod £>etrfhm / &pr*-
terra novus , jJmirandui , mcxpc&arus . y mo-
r 01 us, 1/. morote, novc. Sic Unfelf|amh(b idtm
rfi ijvoA Unfeltcrt / abuude, Gepe, plcnä manu,
ubcrrime, haut fcmcl .
(Seit / <Sennc / er ©efme /
(Seltnen / (Seltnen / n«*« , u*a
&enna\>czu / nervi corporum. Zitier von Kur*
f en ©ennen / fgadjeH. (Btarf - /iw ©rojjfemuc&t/
McrvoA». (Senne am $pgen/ fides arcuballifbe.
©(felof ternDe / fnt föma)t trenne / rideslaxa.
genfer ftve golterfennen/ fidicul«. gMicDer*
feinten / vincula de firmamenca membrorum.
^cnnlcin/ DAS I dimin. ncrvului , tendicula.
©citne / / pi*r. (geimen / *ia duitO* idtm
eß qvod Senne/ frd pro funiculis fubtihoribus,
if) refticulis ufui patur, at.^ in ire: am dici videtur :
(gembe / w«/ p/«r. ©<mt>en/ feirpus. jun-
cus.j.'uj 0imfe. /»i^ j; £ im Md>[ t dr ftmDicht
«i;. $5 «i-r». fcirpcui, junceus. (Seime/ 7 «'^ ; •«
Äi/r8«ä r|>r/ttr tgiemc / (Bieme nn einer »Oeitfdjc/
fium tortumfeuticaannexum.
©enf el / ©«/ p/^. t>w @enf«l / üguia , <p>*fi
Jimmut. vocabuti &itMt ( vSciintFel / nervulus.
Ocnfd tli&m Jititur perpendiculura , itipiumen-
tum nim. qvo ßlt plumbö apprmi explorätur ßruBu-
r* inaltum reilituJo , alias : 25leyttV»Cje / amuflis. .
?et>fmer (?enf i\i ligulaartriftoriacoriacea.
fefttaoencr Srnfcl mir Stiften / Iigula armata.
Uiibcfcfolflgrncr gtnUlfive ^enfet ohne Ctifte/
li^ula exarmara , /ivrpnra. ifi'nf el JliebmDcn/
• abringen ligulas , ligamenta conftringerc.
Snnre (?cnFel/ terficolores ligulas. I«ir ©H:
* ^U^l'citf ein/ infibulare & refibularc.
& nflr r / ©et/ ligulariu*. Senf Icrlnn / We/ Hgu-
laria.ligulariiuxor.
®eitfcn/ ßCfeilfef /propr. mergere , defidere,
find, tjviaplerttmqi futtibtu t fett reßtbtu fieri foht,
putämtu tjp k öeniw/ör ©«im. Se.i Öcnf cn/
t Damno tat declinarc, 4c nurare. &a£($H'beuDc
frnfct |ic^ / ftru&ura inclinacur , muri nutanc.
©CtreiDe fenfef feges ad terram diffluir.
3ns SBa^cr fenfen / aqvä mergere , fubmerecre
uadis. fenfef 04) alle* nn<& Der «Wifte hin/
omnet partes in medium vergunr. Ctmpof. fitnt :
5ibfcnfcn/pandare, imminere, promincre.pro-
pendere. Sltfebmab in« SDiCClf fenfen/ in mare
fe demergerc. (Einfvnfen / unmccgcrc, ^it^ in
einen xörunn eiufenFcu/ in putcum fe abjucre,
immicteretpraseipitare. 9ciei>erf.nfeil /defice-
rc, dcfluere»proiabi,<lceidere. >&Ai f?Att$ ft'R«
fet (ich nle^er / domut convulfa Tedibui fuii na-
tura videtur. 33t*rfcilf CW demergere , in gurgi-
tem prareipitarc
Genfer / D<c/ & 6cnFerinn / Oti/ mai , # famina
mergens. 21b' & Sinflnfer/ immcrgeni. 9cie#
Der« «k UnDerfcilfer / demergem , fubmergena.
Sfrrfenfcr / projiciens, deturbans , fundam.
getbferfenfer/depaugen* iraduecs, d: propagi-
ncs.
Penning / tie I * öös (Scnfen / u. nommnqvam
(Scnfnflti/ Dtfö/mcrfio, prxcip:tatio. lttb> Ae
(Einfenf ung / demerfus. ?il 1 et er fcnFuiu] / decli-
nacio , declivitas. <£wfenfnnj?/ dt 95cfcnfnü|
titAmexponitur humatio , dJ Tcpultura«
^enficht/ aA, Stfai-ö.mcrfus, propendem , recli-
natus. (tirrfenficM / immetfus. 5?erfeii(hct>t/
hauftui , dcprefliif , dejeAus , deturbatut , ever-
fus, proftratui. (BfitFid^te ©<rp4(f)fc / m«g'»
propagines.
^mfe / 6ie/ traha , dr tragula t alihs dnSifätfiir*
cjejar n. ©efenf e / autem XK»/plur.x>U 0e*
ftnfe/ dicuntur propagines vitigmeae , cum durs'
menlä propapantur, rradux . mergus, viviradik*
^BeiiiiUTn'F«.'/ Turculus ▼itigineusdcpaßus.
(ginf tn I pr*t. 3$ fanf / dr fnnF / con/. 3* f4nFe/
* flinfc/ pa>Hc nefimfen/ mergi. labar«, labi.
3n £)l)nmac^f finfen / animd delinqvi . «xaai-
mari. $|ftft Dem Jfepf finfen / conq»inifcere.
3m5Bflj?erfinFen/ anris fubraerfum nonexpe«
tare , aq? ä hauriri. 95cDen ftrrfcn / profter-
ni, ad ima prreeipitari. Compof.funt t *MbfinFen/
deciderc , ad rerram defluere , io profundum
ruere. 25pm^5[erDe bernbjinfen / ex eqvo <k-
fluere. JDabin|infro / labafcere. (f injtnFen/
prociderc, in profundum ruere. (E$ fanflinD
fiel dlle(> Ctn / totnmopus fundamentö lapfofc-
^▼ebatur. J^fnab * J^inunDerfinfen/ ad eafum
ari , ruinas edere , labare. f dr ^ebenMU-
fe« / una Ö» juxca procumbere , aliqvem in pro-
fundum fecum trahere. ScicDei'finfen/ refupi-
nari. «3om b6f<rn 2öefen / fit* brjfcn ^rant nie-
DerfinFen/ comitiaü ritiocorripi. 3Rad)finfen/
feqvi labando. ffifVfinFen/ fubmer«i, terrihau-
rin , opprimi. 3 m 9Bö§fT TJerfinfen / in und«
TufFocari, extingvi, interimi,vi fiuminis oppres-
fum perire. UnDerfinfen / idtm rfl . ad imum la-
bi, in profundum trahi. SßieDci'|mfen/ eödem
£1 II II ij motu
2009
2oro
motu labcfaftamm concidcie. 3urrkffinfenv
tctiönicrc. 3njifdjcn. &Darimif$cnjmfcn/
ccrcidcrc, intcrmilceri rueocibus.
Gtefcr/ »et/ & (Siafcrmn / oie/ ma« » &faimna
labans, labealt procidcns, dcflucn». 3^icl)fr»
^nFcr / ammö dclinqvens , cvanidu* » langvi-
du».
(£fnfunft/ tief &ürt»6infcn/ lapfm, prolapfio,
ftra-ct. OMtUMÜ ÖCt ^CUffl'/ sedificiorum
prolapfionei. £rbfttifutiaV4fcii£rtl.all/ labe».
Ödliufinuv ruina, demcrius. 93crjuiftm(J im
9Ba|a; fitfrocatioinaqvia.
£inFi*t/ * $ &*dv. labili», labafeen*. @inf id)tf/
fivr ^tafCHD*" SOJaurcn/mori labcfa£tari,di»jcfti,
fubiücrucs , qvjsii , qvaüati. (gitiftnö« SOiUt
anirousdem:flut,ab)cclus,pavidus, v£ inHdjffi?
£autf/ adcsiuinofat.
©ettb/ fcn^Cn/ 3* frnbete < & fantc / conj.
3d) fänbcttv p*r«i«p- gefenber/ * ajcfant / muieic,
ablegare , delcgarc , amandare. ^üifc fcitbcn/
ferre auxilium » fuppetia» afferre , fubvenirc.
©elt fcnbCtt/ crogarcpccuniam>daic,adaumc-
»arc alieui. t£tium &rtcfe feilen / epiftolam
darc ad aliqvcm, tabdlas rai ttcre. ©tKB in bt*
$Bclt fillben/ procut amaadaze aliqvcm. Comtoj.
funt : Ölbfinbeit / ablegare. 2lu$f<nöctl / paflirn
duniuerc Oft ausfeQ&CIl/ miflitare^minicula-
rc SBcöfenDCBi adjtingcre aJiqvem nuncium.
©Urd)fcn&(U/ ablegare per loca. (?in|CP.ben/ id.
qvod fimplrx.&prdtcrr* offene, pr.t fema t c, fup-
pediiare,pr«cbcrc,tradcre,cxhibcre»mfcrre,al-
cenus datu aJicui premere. güCtfd^CR / extru-
dere , detruderc. güri ftw 23or. & QJOMUid'n--
/ ptaernittcre Jßerftnben./ in hanc partem
mutete. JfrtxdttftnUü/ immicterc. JpctÜm»
fluten / ciraim agros dimirtere. -Ulli frnbftl
anmrerc. J^HUUlSfil^CU- eraiuere. SDilffenben/
u n a m 1 t r c r c. SRa er)!*: ttÖCH/ a liqr en> fub fcqv i ju-
b«rc»vcfiigia alieuju» poTcqvi. 3Rcbcn(enbcn/
comitern adjungere Jcgatum klarere conftitiu
le. -SirfcttÖcn / legarc. Ubcrfcilbcir/mittere
Uberall beturafenben / paffim dumtt*rc. QBic-
tcrftoDcu/ semitrere. 8S<g' & .gnnröeflfatbcn
ablegare. ^uifritilcB/iurarnicceic. ^UVflCf feil
Den/ retromuterc. @<faDter 33o(C/ mifliunun-
riut, tabellaiiut. ©cf Ute vr ebreiben / litcrac
aUat».
tBeuöet/ »et/ *<?f nberinn > Wey mai , c5 tam-ma
«micns.majMian*, aaia*dant,dekgaj». Du
tut qvoq^ abfcn&rr. i 21ui gort *3ct, * fyntvc 9*
ftnDcr/ /rw 6cnbcrinn^ sot(cf|«uDer/ lucrar um
dator .cpiftotograpbut»
vScnfrimo,/ Me/ &t>a8(Scubcn/mffl]o» arnanca-
tio. J^inrorarcnbuno/dimiffio» Q5erf(ntun>y
/i ve 5lb|f nt-umj/ ablegatio. 5lU5ÜnDlttQ/ (miv
fio ^ miiius. ^cnDuHg. t>ti ^coliacii @ei(Ttf/
miflio i iL vocatioSpititus fanclu Ubci |i utiin }
feine* öutacbteilfi / cransmiiüo » Ö>. parxiaÄio
fentean*.
vrcnDbar / ajj. & a.iv.mifcUu ^in ^cnbbaret
j^fte / tabcüarms aptus , comn'odus , expeditu»
ad perferendas 1 ucras. , nuntius idoocus ad man-
data exeq vc:uia. v£ cdMmicv ClUi ! V lbcv. Em.« •
faziuti
acut > Alis-
Au » abtegarus» gürfüidH't ©tpntccy oiaioi
Priocipit. €ine6©cfanirt|c»n, Ugawni alKui
efle, lcgacioncB apudaliqvcm agerc. &t>ijcfcn»
ter /delcgatus, aniandatus. ^victenSijef ÜUTI
caduccacor. (^eaeii4<|aii(cr / tta dkumön Icgati
ultro citroqvc ccMnmcaou». (^{re^ef HfcT/
angelus , it. aportulus. ©tO^Cliinrcr ilcgaiu»
principalis, rupremus, twlgdamtajs atur. jCklli
gefan(CT/ rerur» privaiarum nun:iuj, apftüjnk
ttiam vitlgb Agnüe* , Rtfidtntti \ ^rk^eHilU
Uli feculi», datigator. tyübH fivr üfiadxr
dkfanter/ nuonu» apoftoluus. S^ebeagcpn»
ter/ kgatu» alacere. (gtütttjffantct/ Reipu-
blicae legatui. ©efantin / Öie / coouliaicix Je-
gati uxor.
©efauffebaft/ ^<e/ pW. ©efan(f<pafrcn/ lcgatio»
miflio, ablegatio. 9)^ait fcfcieiet etOentb»(beii
t*>efantfer)aftCB (lUä/ leeationcs irr oraoes parte»
ciicummittunrur. JQIC öe|antf(p -(t tft liebt
roiUfommcn aeroefcir/ non benigne legariu ao-
ditaeff. v£üie (5t|*nntfe?)aft fort Itydw t mute-
relegaroi. (*»c|,ui:fd>aü Kiridnen./ omnuslc-
gatiom» gcrerc, obirc, confrccie.
®efantfer)a filier) / ad}. &ädv. pernodom Irgawro-
nis , tegaromm more. t*je|ailt|d)aftliebc S8Mr
biqfeit unbSlftfebcn le«atorumdignita»,c^a»»-
cruntas. föffantfebafriiH-ei «£)aii< / gtxco-
ftafi».
©enD/w^cnn/ »et / fpeci«tyno<fi »wn.
fitationi», qvae pjemmqve per Fxincipr» dc!e-
gato» * ComraiAarios expedin rblet r ut icqyi-
ranrur, cornsantur ^ * puniantur Rei , fn
2QII @c
ffnodälu. RtB'thic Webner. obferv.PraB. ©ent»
eil a mittcndo, qTiamifli (unc,c* dclcgatiab of-
fiti.il i judices Uli Synodales. Ai&hmiA v ep>km
q-voH Schorccl. pag.496. de lingv. Germ, arbi-
tratur , @enO * Synodo nomen habere : Nam q-vod
&tnt)?otn / & @enOg*lt interdum 0tnot\U'
totni & <3tno0atejtlt diätem fuit, hoc ex metA
hngv* Germanien tonorgjttiAfaiiumeß , vtldeenim
dijerepat Synodu«, 05" (Senfe : &ipfa Synodm , qv*
nihil aliud eß , qvhm conventm Epifcoptrum in cau-
fit ecciefiaßtcü , *b bsc mtßlone & dißiplina mo-
n/m.
^>Ct1 ff &*t / plttr. earet , (map is r finapi , 91;/
dteitur ßeter*ta. 55i§i^cr (ScBf / fleium fatlura
teienci. Hinr (?ine 55et§arincn ten (Senf, r/l
fcrapifmusjcxukcratio cuci6,qva? fit ^arjplajma
tiannapifc Sßaurenfcnf/ iMa»pi. SBegefenfr
ervfimor>, verbenafamina, ^»a» ^eOerietj.
2Bcijjor ©enf / eruca bortenfi« , Mediä* Legir.
€cOT tClbeit/ tercre finapi mufi&. -ffinr|l mit
Genf / botuli com intialru firvapi» »3enfid;t'
i acte, E^acerbum, inftar finapis,
©eng / fengen/ gefenget/ torrere, uftu-
kue. öefeu^tc (Erbfj / piia toftav öefeigtt»
€d)nj(in / poxeut uAulatus. (Sengen unb bren<
Btftl/ ureje , mcendcic , mflammarc agro» * pa-
Rot r cruoK & ffammä cunlra ddere. Compvf.
ptnt : 2lbf« ngen coroburcre. deurcre. &cr för inD
hat (SrdDfrimb Dörfer abgefen.]et/ hoftmgne
itlevit viüa» droppida. 2lnftngen/ * 3?ifengen/
feminftularc , adurcre. £i 16 jj cm ijl tlltd) b(<
■t>iÖC brfcngcf / fegete» afflatu ignei vaporisam-
buftae fune. ©ei »JSart befcnfJC« / barSam fub-
»rt. 9?erfengen I id. fer'e tjt t uftiriare. &ai
£St ifl ihm verfingt / «onwt ejus ignetornd*
«• £.1$ Qefldjr i(r ganj fe&tvtiri pcrpnget/
jftncö fqvalorc <Sr favilla nigra eft tacies ejus.
UÖeg: & .griMVegfcngen / concremaxe iane , ad ci-
nere» redigere , conftagrare, fuccenü» igrubus
torrere.
Senqer 1 Oer / * <?enge rinn t Ote/ mas , foemin»
adurrn» , d euren», exurens , cremans. (r CilrtCV
Bnb Brenner / incendrarius, incecdium facient,
ignts fubjicicn» , faecs ad 3 1 neendtndum com pa>
ran».
^enqunq/ Wc/^* Od« Sengen / aduftio , ambu-
ft*o , fubuftio. 2Ü»|enguuj / 5tii(en(}umj / Sefem
QUnq / SSerfemjMn^/ Lbm fant , cremacio* ex uftio.
SSvrfcnannft Der «Sennen anhieben / Coli» ardorc
2012
torreri. J^inmcflfenqnng / inctnfio, flagratio,
drflagracio ,dc)cri« igne.
^engig/ 6engb«ft/ * €em3!<c^/ «4 &*Jvrrb.
uftui, uftuiacus, ignem coneipicn», tabefecns,
diftringens, uftuLadus, buftnahs, &y retornde.
vgatTge/ ©w/ p/ur. ©angen / pa&i» roftus , f ru .
mentum toftum , fruges tofhe. Opferfangen/
libum. gemeine Sangen / colyphium, arco-
pemma y artobganus.
©enö / er ©cnfe / M</p/«r. ©enfen/
olinr, hodic4»e etian» ©ClÖ» lUycorum te-
km erst, wmint Sybina 55 bacillum , boditeß:
lala focnaria>, inßrumentum mtifßmum , qvtfat-
Mtm fteatur, dicitur ttiam faU meüoria major.
Hinctßverbum: ©eufen / ö'rowpo/.gibfenjcn/ &
^IRIVeqfiHfen/ fcgeie» fuccidcrc, fruges demc-
tere talce fanana. genfnnf|/ X>it/ famfccia,
fcctio trugum. (genfer / Oer / form/ex , fanife-
ca,i/. faber faicariu» r ü/ii/ &it\fcnfä>}mV.
©cofj/ feufjen/ gefeuftet/ 0^.004,1
tcn/ gemere » rnfpirarc * dngultirc , gemitu» , de
llnguliu» eifere» vi r feuf.et lehr tief / (ufpina ab
imo> pefiore ducit. (8 cufien «i'Of, exponitur;
tote peclore ad aiinvkr ferri , inhiare, coocupi*
fecre , appetere aliqvid vehementer. Hmc:
9c») ä) einein feuften/ defiderreV alicuju« gemere.
<£r |t u ii e i fib,r naef> eem @elte / defldcxiö argemi
jcfr u a t. 3$ feufiere nad) nicht s mehr / a\ß tict>
JHl'ehin /' nihil mihi fuit longi« , q vam ut rc vi-
dcnni. Compof.funt r 2luffeilf|en/ ingemifeere.
<ercf)tveerauf|eu(ien/ aeresanhclitui derobufrot
gfimrui edere. ','liis fc ir V n facert ut conprefli
gemitu» erumpant, fptniutqvc ä peclore eva-
danc 2ilKj«flfjen / etiam tß hnem lugend i , dt
gemendi faceir, refpirare , i n mifcriia r c q v ; c ite-
re ,anhelicum reeiprre. ^efeilfien fugerc , de-
flrre, afflidari. leinen folT brfeufien / morrem
coraplotare. %\lKt Uilylurf befeilfgrn/ cafom
alieujus coHacrymare. Dicitur etiam Ulur de
Srnbcrfeufien/ elugerealiervidgraTiu», lucJum
& fq^atercmpi opter aliq»td füreipere. hinein/
urpote einem CoDtert / na((feufien l hcrymisde
compioratu profcqvi mortuum, amufTum lugc-
re . dt complorarc. 6tdj jerfcufjen/ grsrt jflimc
gcmeirv
i3"enfjCT/ ©CT/ gemebunduf r i. r, bomo epn gemii,
Gfgemitus, lamentatia, plangor, ejulatui. Du
ctÄ<rfrui»»o<j6(Seuf,ei»/fufpuatu6. ^eufiernin/
£1 U II üj Oi«/
2oi3 <Si
t>te/ facmina anhclitus movcni, fufpiriumalee
pctcns, crcbros anhelitus asgrc rcflans, delcnrtus
cafum dcplorans. vr dj ID ftte iScilflf t/ J ■ ' n!i